Wikiversity betawikiversity https://beta.wikiversity.org/wiki/Main_Page MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Special Talk User User talk Wikiversity Wikiversity talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Translations Translations talk Event Event talk 0 37924 385146 384648 2026-06-30T08:47:56Z Profev 36331 /* Les semirectes */ 385146 wikitext text/x-wiki [[File:Latex real numbers square.svg|thumb|120px|Símbol de tots els nombres reals]] '''Els intervals''' són molt útils per agrupar en conjunts i analitzar els nombres en la recta real. La seva importància recau a l'hora de construir funcions amb la precisió deguda. [[File:Real Number Line.PNG|center]] Per estudiar els intervals es fa una introducció curta i acurada de les semirectes que són elements utilitzats per determinar més tard els intervals i altres productes amb més rigor. == Lògica d'intervals == En aquesta secció veurem com es treballen les condicions matemàtiques sobre la '''recta real'''. Concretament identificarem formes d'ajuntar condicions, escriure-les, descriure-les i representar-les matemàticament. === Les semirectes === A les matemàtiques quan utilitzem les següents expressions com a condicions, suposicions o hipòtesis: {|cellspacing="6" cellpadding="6" style="border: 1px solid #77d; background:#f8f8ff" class="mw-collapsible mw-collapsed" width="100%" data-expandtext="Veure lectura" data-collapsetext="Oculta lectura" |- |width="50%" style="vertical-align: top;"|<big><big><big><math>a<b,\;\;a>b,\;\;a\leqslant b,\;\;a\geqslant b</math></big></big></big> |- |colspan="2"| <math>a<b</math> :Es llegeix '''a''' és més petit que '''b''', o inversament '''b''' és més gran que '''a'''. <math>a>b</math> :Es llegeix '''a''' és més gran que '''b''', o inversament '''b''' és més petit que '''a'''. <math>a\leqslant b</math> :Es llegeix '''a''' és més petit o igual que '''b''', o inversament '''b''' és més gran o igual que '''a'''. '''Nota''': dir "més petit o igual" vol dir que és cert tan si és més petit com si és igual. <math>a\geqslant b</math> :Es llegeix '''a''' és més gran o igual que '''b''', o inversament '''b''' és més petit o igual que '''a'''. |} {|align="right" style="border: 1px solid #77d; background:#fff" cellspacing="0" cellpadding="6" |width="130px"|<math>a<x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>a</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |width="130px"|<math>a\leqslant x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>a</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |width="130px"|<math>a>x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>a</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} |- |width="130px"|<math>a\geqslant x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>a</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} |} Veiem exemples quan un dels dos és un nombre, l'altre una variable i detallem analíticament el seu significat dins la recta real. ==== Exemples ==== ;1.- Condició <math>x>10</math> :Diu que els valors de <math>x</math> han de ser valors '''més gran''' que 10. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>10</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;\;+\infty</math> |} :Descripció: S'assenyala en blau sobre la recta real els valors més grans que deu, però s'indica amb una rodona buida que no es vol assenyalar el deu, ja que el deu no pot ser més gran que deu i per tant no està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(10,\,+\infty)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre 10 i infinit positiu, amb el '''deu i l'infinit exclòs''' pels parèntesis. El seu nom és '''semirecta oberta'''. ;2.- Condició <math>x\leqslant -3.</math> :Diu que els valors de <math>x</math> han de ser valor '''més petit o igual''' que -3. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-3</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més petits que -3, i indica amb una rodona plena que el -3 també està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(-\infty,\,-3]</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre infinit negatiu i -3, amb el -3 inclòs amb la clau ''']'''. El seu nom és '''semirecta tancada'''. ;3.- Condició <math>x\geqslant-1.</math> :Significat: el valor de <math>x</math> pot ser un valor '''més gran o igual''' que -1. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-1</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;\;+\infty</math> |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més grans que -1, i indica amb una rodona plena que el -1 també està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=[-1,\,+\infty)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre -1 i infinit positiu, amb el -1 inclòs amb la clau '''['''. El seu nom és semirecta tancada. ;4.- Condició <math>x<7.</math> :Significat: el valor de <math>x</math> pot ser un valor més petit que 7. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>7</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més petits que 7, i indica amb una rodona buida que el 7 no està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(-\infty,\,7)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre infinit negatiu i 7, amb el 7 exclòs amb el parèntesi ''')'''. El seu nom és semirecta oberta. ==== Exercicis ==== S'ha de representar i escriure la seva notació corresponent a cada apartat: 1) <math>x\leqslant 0.</math> 2) <math>x\geqslant -2.</math> 3) <math>x<4.</math> 4) <math>x>-3.</math> === Operacions === Les condicions bàsicament es poden combinar o agrupar de dos formes, o bé buscant coincidències o unint possibilitats. Ens interessa analitzar les conseqüències d'aquestes dues combinacions, per això utilitzarem dos operadors <math>\cap</math> i <math>\cup</math>: :::<big><big><big><big><math>C=A\cap B,\;\;D=A\cup B</math></big></big></big></big> El resultats d'aquestes operacions són nous elements anomenats genèricament '''conjunts''' i conceptualment són com simples recipients de valors sobre la recta real. Mentre llegiu els exemples fixeu-vos en la propietat commutativa d'aquestes operacions, <math>A\cap B=B\cap A</math> i <math>A\cup B=B\cup A</math>: *Observeu bé com '''pinta''' la part interior d'aquest conjunt de nombres, on valors puntuals són delimitadors i s'han d'especificar bé si estan dins o fora d'aquest "recipient". *També hi ha conjunts de nombres que no han que estar enganxats físicament per formar part del mateix conjunt. {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |- |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |} ==== Intersecció ==== [[File:intersecciónAB.svg|right|180px]] Per fer una intersecció d'una condició A i amb una condició B només s'ha de indicar quins nombres compleixen les dues condicions '''a la vegada'''. Veiem exemples dels diferents producte de les possibles combinacions que es poden fer: ===== Exemples ===== 1.- Suposem que <math>x<3</math> i també afegim que <math>x>1,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues condicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>1</math> |align="center"|<math>3</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} Condicions: <math>A=(-\infty,\,3)</math> i <math>B=(1,\,+\infty)</math> Operació intersecció: <math>I=</math> <math>A\cap B=</math> <math>(-\infty,\,3)\cap (1,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=(1,\,3)</math> :Descripció de I: És literalment el conjunt de tots els valors entre l'1 i el 3, sense incloure aquests dos nombres. Són només els valors continguts dins de A i B '''a la vegada'''. El seu nom és '''interval obert'''. 2.- Suposem que <math>x\leqslant 1</math> i que <math>x>-2</math>: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-2</math> |align="center"|<math>1</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} Operació: <math>(-\infty,\,1]\cap(-2,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=(-2,\,1]</math> El seu nom és '''interval obert per l'esquerra i tancat per la dreta''' o '''interval semiobert'''. [[File:IntersecciónABincluida.svg|right|120px]] 3.- Suposem que <math>x\leqslant 0</math> i que <math>x<-5,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-5</math> |align="center"|<math>0</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |} En aquest cas el que succeeix és que una intersecció d'un interval dintre d'un altre acaba guanyant el que sembla més petit. Condicions: <math>A=(-\infty,\,0]</math> i <math>B=(-\infty,\,-5)</math> Operacions: <math>(-\infty,\,0]\cap(-\infty,\,-5)</math> Notació del resultat: <math>I=(-\infty,\,-5)</math> :Descripció de I: són tots els valors que estan dins dels dos conjunts a la vegada però resulta que B està totalment dins de A per tant el resultat és B, és a dir I=B. [[File:IntersecciónABvacia.svg|right|240px]] 4.- Suposem que <math>x\leqslant -1</math> i que <math>x>3,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-1</math> |align="center"|<math>3</math> |- |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |} Les condicions inicials són contradictòries, per tant, no tenen cap coincidència i ens queda un conjunt sense nombres, és a dir, un conjunt buit i que evidentment no hem de pintar res. Operació: <math>(-\infty,\,-1]\cap(3,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=\{\emptyset\}=\emptyset</math> El seu nom és '''conjunt buit'''. 5.- Suposem que <math>x\leqslant 9</math> i que <math>x\geqslant 9,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament, és a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>9</math> |- |[[File:SemiRectaDot.svg|250px]] |} La única coincidència es el 9, que és un punt fronterer, i per tant es l'únic element que compleix les dues condicions. Operació: <math>(-\infty,\,9]\cap[9,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=\{9\}</math> El seu nom és '''punt''' o conjunt d'un sol element. ==== Unió ==== [[File:UniónAB.svg|right|160px]] Per fer una unió de una condició A amb una condició B només s'ha de '''indicar''' que els diferents objectes estan junts encara que hi hagi '''forats''', després només arreglem els trams superposats quan apareguin com a un de sol. Es proposa anar directament a la notació matemàtica per anar més ràpid. ===== Exemples ===== 1.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,8)</math> i <math>B=[9,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,8)\cup [9,\,\infty)</math> Resultat: '''casualment''' queda igual per que no es pot '''arreglar més''': <math>I=(-\infty,\,8)\cup [9,\,\infty)</math> Representació: :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th></th><th>{{center|1=8}}</th><th>{{center|1=9}}</th><th></th></tr><tr><th><math>-\infty\;\;\;</math></th><th>[[File:SemiRectaB.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaAC.svg|160px]]</th><th><math>\;\;\;+\infty</math></tr></table> Descripció: el resultat segueix sent dues semirectes. 2.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,-2)</math> i <math>B=(-2,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,-2)\cup (-2,\,\infty)</math> Resultat: veiem que és gairebé tota la recta real, '''excepte''' el -2, no es pot arreglar més: <math>I=(-\infty,\,-2)\cup (-2,\,\infty)</math> Representació: :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th></th><th>{{center|1=-2}}</th><th></th></tr><tr><th><math>-\infty\;\;\;</math></th><th>[[File:SemiRectaFut.svg|160px]]</th><th><math>\;\;\;+\infty</math></tr></table> Descripció: el resultat també son dues semirectes, però, vegeu que són tots els nombres reals sense un punt, el -2, es a dir, l'indicat amb una rodona buida. 3.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,10)</math> i <math>B=(-9,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,10)\cup (-9,\,\infty)=\mathbb{R}</math> Resultat: veiem que en ajuntar les dues semirectes no deixen cap forat, per tant el resultat es tots els nombres entre <math>-\infty</math> i <math>\infty</math> es a dir <math>\mathbb{R}.</math> Representació i descripció: s'hauria de pintar tota la recta sense forats. :::<math>-\infty\;\;\;</math>[[File:SemiRectaFut2.svg|300px]]<math>\;\;\;+\infty</math> 4.- Unió dels objectes A i B:<math>A=(0,\,2)\cup (4,\,6)</math> i <math>B=[1,\,3]\cup [5,\,7]</math> Operació: <math>I=(0,\,2)\cup (4,\,6)\cup [1,\,3]\cup [5,\,7]</math> Resultat: <math>I=(0,\,3]\cup (4,\,7]</math> Representació: només hem de pintar A i B, i veure que dona aquest resultat. :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th>{{center|1=0}}</th><th>{{center|1=3}}</th><th>{{center|1=4}}</th><th>{{center|1=7}}</th></tr><tr><th>[[File:SemiRectaA.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|160px]]</th></tr></table> ==== Exercicis ==== #Busquem un valor que és major que deu i menor que catorze, o major que quinze i menor que setze. Representeu els valors acuradament. #Escriu la notació dels intervals representats a continuació: <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th>{{center|1=-11}}</th><th>{{center|1=-10}}</th><th>{{center|1=-4}}</th><th>{{center|1=4}}</th><th>{{center|1=5}}</th><th>{{center|1=6}}</th><th>{{center|1=7}}</th><th>{{center|1=11}}</th></tr><tr><th>[[File:SemiRectaAC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaB.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaAC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaB.svg|100px]]</th></tr></table> === Resum lèxic === Noms apareguts sense matisar si és obert o tancat però que hem de conèixer: *'''Element''' (quan parlem de l'element més simples i indivisibles d'un conjunt) :*'''Punt''' (quan ens referim a un únic nombre real com a element de la recta real, ...) *'''Conjunt''' (quan agrupem elements amb una finalitat definida) :*'''Recta''' (quan ens referim a tota la recta real com a conjunt de nombres) :*'''Semirecta''' (tots els punts de la recta que es troben a un mateix cantó d'un punt donat prèviament) :*'''Interval''' (tots els nombres de la recta delimitada per altres dos punts) *'''Buit''' (que no hi ha res, cap element, cap nombre real,...) == Vegis també == [[Escola secundària]] *[[Matemàtiques 4 ESO]] == Notes i referències == [[Category:Matemàtiques de quart d'ESO]] [[Category:CA]] bq1t6z94zkzkjkasqp91o8dsi4urdvf 385147 385146 2026-06-30T09:09:13Z Profev 36331 /* Exercicis */ + 385147 wikitext text/x-wiki [[File:Latex real numbers square.svg|thumb|120px|Símbol de tots els nombres reals]] '''Els intervals''' són molt útils per agrupar en conjunts i analitzar els nombres en la recta real. La seva importància recau a l'hora de construir funcions amb la precisió deguda. [[File:Real Number Line.PNG|center]] Per estudiar els intervals es fa una introducció curta i acurada de les semirectes que són elements utilitzats per determinar més tard els intervals i altres productes amb més rigor. == Lògica d'intervals == En aquesta secció veurem com es treballen les condicions matemàtiques sobre la '''recta real'''. Concretament identificarem formes d'ajuntar condicions, escriure-les, descriure-les i representar-les matemàticament. === Les semirectes === A les matemàtiques quan utilitzem les següents expressions com a condicions, suposicions o hipòtesis: {|cellspacing="6" cellpadding="6" style="border: 1px solid #77d; background:#f8f8ff" class="mw-collapsible mw-collapsed" width="100%" data-expandtext="Veure lectura" data-collapsetext="Oculta lectura" |- |width="50%" style="vertical-align: top;"|<big><big><big><math>a<b,\;\;a>b,\;\;a\leqslant b,\;\;a\geqslant b</math></big></big></big> |- |colspan="2"| <math>a<b</math> :Es llegeix '''a''' és més petit que '''b''', o inversament '''b''' és més gran que '''a'''. <math>a>b</math> :Es llegeix '''a''' és més gran que '''b''', o inversament '''b''' és més petit que '''a'''. <math>a\leqslant b</math> :Es llegeix '''a''' és més petit o igual que '''b''', o inversament '''b''' és més gran o igual que '''a'''. '''Nota''': dir "més petit o igual" vol dir que és cert tan si és més petit com si és igual. <math>a\geqslant b</math> :Es llegeix '''a''' és més gran o igual que '''b''', o inversament '''b''' és més petit o igual que '''a'''. |} {|align="right" style="border: 1px solid #77d; background:#fff" cellspacing="0" cellpadding="6" |width="130px"|<math>a<x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>a</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |width="130px"|<math>a\leqslant x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>a</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |width="130px"|<math>a>x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>a</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} |- |width="130px"|<math>a\geqslant x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>a</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} |} Veiem exemples quan un dels dos és un nombre, l'altre una variable i detallem analíticament el seu significat dins la recta real. ==== Exemples ==== ;1.- Condició <math>x>10</math> :Diu que els valors de <math>x</math> han de ser valors '''més gran''' que 10. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>10</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;\;+\infty</math> |} :Descripció: S'assenyala en blau sobre la recta real els valors més grans que deu, però s'indica amb una rodona buida que no es vol assenyalar el deu, ja que el deu no pot ser més gran que deu i per tant no està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(10,\,+\infty)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre 10 i infinit positiu, amb el '''deu i l'infinit exclòs''' pels parèntesis. El seu nom és '''semirecta oberta'''. ;2.- Condició <math>x\leqslant -3.</math> :Diu que els valors de <math>x</math> han de ser valor '''més petit o igual''' que -3. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-3</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més petits que -3, i indica amb una rodona plena que el -3 també està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(-\infty,\,-3]</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre infinit negatiu i -3, amb el -3 inclòs amb la clau ''']'''. El seu nom és '''semirecta tancada'''. ;3.- Condició <math>x\geqslant-1.</math> :Significat: el valor de <math>x</math> pot ser un valor '''més gran o igual''' que -1. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-1</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;\;+\infty</math> |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més grans que -1, i indica amb una rodona plena que el -1 també està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=[-1,\,+\infty)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre -1 i infinit positiu, amb el -1 inclòs amb la clau '''['''. El seu nom és semirecta tancada. ;4.- Condició <math>x<7.</math> :Significat: el valor de <math>x</math> pot ser un valor més petit que 7. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>7</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més petits que 7, i indica amb una rodona buida que el 7 no està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(-\infty,\,7)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre infinit negatiu i 7, amb el 7 exclòs amb el parèntesi ''')'''. El seu nom és semirecta oberta. ==== Exercicis ==== S'ha de representar i escriure la seva notació corresponent a cada apartat: {| |width="200px"|1) <math>x\leqslant 0.</math> |width="200px"|2) <math>x\geqslant -2.</math> |width="200px"|3) <math>x<4.</math> |width="200px"|4) <math>x>-3.</math> |- |5) <math>\sqrt{2}>x</math> |6) <math>\tfrac{5}{7}\leqslant x</math> |7) <math>3'75 >x</math> |8) <math>\pi\geqslant x</math> |} === Operacions === Les condicions bàsicament es poden combinar o agrupar de dos formes, o bé buscant coincidències o unint possibilitats. Ens interessa analitzar les conseqüències d'aquestes dues combinacions, per això utilitzarem dos operadors <math>\cap</math> i <math>\cup</math>: :::<big><big><big><big><math>C=A\cap B,\;\;D=A\cup B</math></big></big></big></big> El resultats d'aquestes operacions són nous elements anomenats genèricament '''conjunts''' i conceptualment són com simples recipients de valors sobre la recta real. Mentre llegiu els exemples fixeu-vos en la propietat commutativa d'aquestes operacions, <math>A\cap B=B\cap A</math> i <math>A\cup B=B\cup A</math>: *Observeu bé com '''pinta''' la part interior d'aquest conjunt de nombres, on valors puntuals són delimitadors i s'han d'especificar bé si estan dins o fora d'aquest "recipient". *També hi ha conjunts de nombres que no han que estar enganxats físicament per formar part del mateix conjunt. {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |- |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |} ==== Intersecció ==== [[File:intersecciónAB.svg|right|180px]] Per fer una intersecció d'una condició A i amb una condició B només s'ha de indicar quins nombres compleixen les dues condicions '''a la vegada'''. Veiem exemples dels diferents producte de les possibles combinacions que es poden fer: ===== Exemples ===== 1.- Suposem que <math>x<3</math> i també afegim que <math>x>1,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues condicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>1</math> |align="center"|<math>3</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} Condicions: <math>A=(-\infty,\,3)</math> i <math>B=(1,\,+\infty)</math> Operació intersecció: <math>I=</math> <math>A\cap B=</math> <math>(-\infty,\,3)\cap (1,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=(1,\,3)</math> :Descripció de I: És literalment el conjunt de tots els valors entre l'1 i el 3, sense incloure aquests dos nombres. Són només els valors continguts dins de A i B '''a la vegada'''. El seu nom és '''interval obert'''. 2.- Suposem que <math>x\leqslant 1</math> i que <math>x>-2</math>: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-2</math> |align="center"|<math>1</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} Operació: <math>(-\infty,\,1]\cap(-2,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=(-2,\,1]</math> El seu nom és '''interval obert per l'esquerra i tancat per la dreta''' o '''interval semiobert'''. [[File:IntersecciónABincluida.svg|right|120px]] 3.- Suposem que <math>x\leqslant 0</math> i que <math>x<-5,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-5</math> |align="center"|<math>0</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |} En aquest cas el que succeeix és que una intersecció d'un interval dintre d'un altre acaba guanyant el que sembla més petit. Condicions: <math>A=(-\infty,\,0]</math> i <math>B=(-\infty,\,-5)</math> Operacions: <math>(-\infty,\,0]\cap(-\infty,\,-5)</math> Notació del resultat: <math>I=(-\infty,\,-5)</math> :Descripció de I: són tots els valors que estan dins dels dos conjunts a la vegada però resulta que B està totalment dins de A per tant el resultat és B, és a dir I=B. [[File:IntersecciónABvacia.svg|right|240px]] 4.- Suposem que <math>x\leqslant -1</math> i que <math>x>3,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-1</math> |align="center"|<math>3</math> |- |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |} Les condicions inicials són contradictòries, per tant, no tenen cap coincidència i ens queda un conjunt sense nombres, és a dir, un conjunt buit i que evidentment no hem de pintar res. Operació: <math>(-\infty,\,-1]\cap(3,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=\{\emptyset\}=\emptyset</math> El seu nom és '''conjunt buit'''. 5.- Suposem que <math>x\leqslant 9</math> i que <math>x\geqslant 9,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament, és a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>9</math> |- |[[File:SemiRectaDot.svg|250px]] |} La única coincidència es el 9, que és un punt fronterer, i per tant es l'únic element que compleix les dues condicions. Operació: <math>(-\infty,\,9]\cap[9,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=\{9\}</math> El seu nom és '''punt''' o conjunt d'un sol element. ==== Unió ==== [[File:UniónAB.svg|right|160px]] Per fer una unió de una condició A amb una condició B només s'ha de '''indicar''' que els diferents objectes estan junts encara que hi hagi '''forats''', després només arreglem els trams superposats quan apareguin com a un de sol. Es proposa anar directament a la notació matemàtica per anar més ràpid. ===== Exemples ===== 1.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,8)</math> i <math>B=[9,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,8)\cup [9,\,\infty)</math> Resultat: '''casualment''' queda igual per que no es pot '''arreglar més''': <math>I=(-\infty,\,8)\cup [9,\,\infty)</math> Representació: :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th></th><th>{{center|1=8}}</th><th>{{center|1=9}}</th><th></th></tr><tr><th><math>-\infty\;\;\;</math></th><th>[[File:SemiRectaB.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaAC.svg|160px]]</th><th><math>\;\;\;+\infty</math></tr></table> Descripció: el resultat segueix sent dues semirectes. 2.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,-2)</math> i <math>B=(-2,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,-2)\cup (-2,\,\infty)</math> Resultat: veiem que és gairebé tota la recta real, '''excepte''' el -2, no es pot arreglar més: <math>I=(-\infty,\,-2)\cup (-2,\,\infty)</math> Representació: :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th></th><th>{{center|1=-2}}</th><th></th></tr><tr><th><math>-\infty\;\;\;</math></th><th>[[File:SemiRectaFut.svg|160px]]</th><th><math>\;\;\;+\infty</math></tr></table> Descripció: el resultat també son dues semirectes, però, vegeu que són tots els nombres reals sense un punt, el -2, es a dir, l'indicat amb una rodona buida. 3.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,10)</math> i <math>B=(-9,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,10)\cup (-9,\,\infty)=\mathbb{R}</math> Resultat: veiem que en ajuntar les dues semirectes no deixen cap forat, per tant el resultat es tots els nombres entre <math>-\infty</math> i <math>\infty</math> es a dir <math>\mathbb{R}.</math> Representació i descripció: s'hauria de pintar tota la recta sense forats. :::<math>-\infty\;\;\;</math>[[File:SemiRectaFut2.svg|300px]]<math>\;\;\;+\infty</math> 4.- Unió dels objectes A i B:<math>A=(0,\,2)\cup (4,\,6)</math> i <math>B=[1,\,3]\cup [5,\,7]</math> Operació: <math>I=(0,\,2)\cup (4,\,6)\cup [1,\,3]\cup [5,\,7]</math> Resultat: <math>I=(0,\,3]\cup (4,\,7]</math> Representació: només hem de pintar A i B, i veure que dona aquest resultat. :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th>{{center|1=0}}</th><th>{{center|1=3}}</th><th>{{center|1=4}}</th><th>{{center|1=7}}</th></tr><tr><th>[[File:SemiRectaA.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|160px]]</th></tr></table> ==== Exercicis ==== #Busquem un valor que és major que deu i menor que catorze, o major que quinze i menor que setze. Representeu els valors acuradament. #Escriu la notació dels intervals representats a continuació: <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th>{{center|1=-11}}</th><th>{{center|1=-10}}</th><th>{{center|1=-4}}</th><th>{{center|1=4}}</th><th>{{center|1=5}}</th><th>{{center|1=6}}</th><th>{{center|1=7}}</th><th>{{center|1=11}}</th></tr><tr><th>[[File:SemiRectaAC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaB.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaAC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaB.svg|100px]]</th></tr></table> === Resum lèxic === Noms apareguts sense matisar si és obert o tancat però que hem de conèixer: *'''Element''' (quan parlem de l'element més simples i indivisibles d'un conjunt) :*'''Punt''' (quan ens referim a un únic nombre real com a element de la recta real, ...) *'''Conjunt''' (quan agrupem elements amb una finalitat definida) :*'''Recta''' (quan ens referim a tota la recta real com a conjunt de nombres) :*'''Semirecta''' (tots els punts de la recta que es troben a un mateix cantó d'un punt donat prèviament) :*'''Interval''' (tots els nombres de la recta delimitada per altres dos punts) *'''Buit''' (que no hi ha res, cap element, cap nombre real,...) == Vegis també == [[Escola secundària]] *[[Matemàtiques 4 ESO]] == Notes i referències == [[Category:Matemàtiques de quart d'ESO]] [[Category:CA]] 6aswp25l8oomsl6qzqfxhhspi2kgwkq 385148 385147 2026-06-30T09:33:49Z Profev 36331 /* Exercicis */ + 385148 wikitext text/x-wiki [[File:Latex real numbers square.svg|thumb|120px|Símbol de tots els nombres reals]] '''Els intervals''' són molt útils per agrupar en conjunts i analitzar els nombres en la recta real. La seva importància recau a l'hora de construir funcions amb la precisió deguda. [[File:Real Number Line.PNG|center]] Per estudiar els intervals es fa una introducció curta i acurada de les semirectes que són elements utilitzats per determinar més tard els intervals i altres productes amb més rigor. == Lògica d'intervals == En aquesta secció veurem com es treballen les condicions matemàtiques sobre la '''recta real'''. Concretament identificarem formes d'ajuntar condicions, escriure-les, descriure-les i representar-les matemàticament. === Les semirectes === A les matemàtiques quan utilitzem les següents expressions com a condicions, suposicions o hipòtesis: {|cellspacing="6" cellpadding="6" style="border: 1px solid #77d; background:#f8f8ff" class="mw-collapsible mw-collapsed" width="100%" data-expandtext="Veure lectura" data-collapsetext="Oculta lectura" |- |width="50%" style="vertical-align: top;"|<big><big><big><math>a<b,\;\;a>b,\;\;a\leqslant b,\;\;a\geqslant b</math></big></big></big> |- |colspan="2"| <math>a<b</math> :Es llegeix '''a''' és més petit que '''b''', o inversament '''b''' és més gran que '''a'''. <math>a>b</math> :Es llegeix '''a''' és més gran que '''b''', o inversament '''b''' és més petit que '''a'''. <math>a\leqslant b</math> :Es llegeix '''a''' és més petit o igual que '''b''', o inversament '''b''' és més gran o igual que '''a'''. '''Nota''': dir "més petit o igual" vol dir que és cert tan si és més petit com si és igual. <math>a\geqslant b</math> :Es llegeix '''a''' és més gran o igual que '''b''', o inversament '''b''' és més petit o igual que '''a'''. |} {|align="right" style="border: 1px solid #77d; background:#fff" cellspacing="0" cellpadding="6" |width="130px"|<math>a<x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>a</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |width="130px"|<math>a\leqslant x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>a</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |width="130px"|<math>a>x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>a</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} |- |width="130px"|<math>a\geqslant x\;\Rightarrow</math> | {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>a</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} |} Veiem exemples quan un dels dos és un nombre, l'altre una variable i detallem analíticament el seu significat dins la recta real. ==== Exemples ==== ;1.- Condició <math>x>10</math> :Diu que els valors de <math>x</math> han de ser valors '''més gran''' que 10. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>10</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;\;+\infty</math> |} :Descripció: S'assenyala en blau sobre la recta real els valors més grans que deu, però s'indica amb una rodona buida que no es vol assenyalar el deu, ja que el deu no pot ser més gran que deu i per tant no està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(10,\,+\infty)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre 10 i infinit positiu, amb el '''deu i l'infinit exclòs''' pels parèntesis. El seu nom és '''semirecta oberta'''. ;2.- Condició <math>x\leqslant -3.</math> :Diu que els valors de <math>x</math> han de ser valor '''més petit o igual''' que -3. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-3</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més petits que -3, i indica amb una rodona plena que el -3 també està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(-\infty,\,-3]</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre infinit negatiu i -3, amb el -3 inclòs amb la clau ''']'''. El seu nom és '''semirecta tancada'''. ;3.- Condició <math>x\geqslant-1.</math> :Significat: el valor de <math>x</math> pot ser un valor '''més gran o igual''' que -1. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-1</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;\;+\infty</math> |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més grans que -1, i indica amb una rodona plena que el -1 també està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=[-1,\,+\infty)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre -1 i infinit positiu, amb el -1 inclòs amb la clau '''['''. El seu nom és semirecta tancada. ;4.- Condició <math>x<7.</math> :Significat: el valor de <math>x</math> pot ser un valor més petit que 7. Representació: :{|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>7</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} :Descripció: Aquesta representació assenyala els valors més petits que 7, i indica amb una rodona buida que el 7 no està dins dels possibles valors de <math>x.</math> Notació: <math>I=(-\infty,\,7)</math> :Lectura: Conjunt de tots els valors reals entre infinit negatiu i 7, amb el 7 exclòs amb el parèntesi ''')'''. El seu nom és semirecta oberta. ==== Exercicis ==== 1) S'ha de representar i escriure la notació corresponent a cada apartat: {| |width="200px"|a) <math>x\leqslant 0.</math> |width="200px"|b) <math>x\geqslant -2.</math> |width="200px"|c) <math>x<4.</math> |width="200px"|d) <math>x>-3.</math> |- |e) <math>\sqrt{2}>x</math> |f) <math>\tfrac{5}{7}\leqslant x</math> |g) <math>3'75 >x</math> |h) <math>\pi\geqslant x</math> |} 2) S'ha de deduir la condició i escriure la notació corresponent a cada apartat: {| |valign="top" width="30px"|a) |width="400px"| {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>100</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} |valign="top" width="40px"|b)|| {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>\tfrac{1}{10}</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |- |valign="top"|c)|| {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-0'5</math> |- |<math>+\infty\;\;</math> |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} |valign="top"|d)|| {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>\sqrt{5}</math> |- |[[File:SemiRectaAC.svg|250px]] |<math>\;\;+\infty</math> |} |} === Operacions === Les condicions bàsicament es poden combinar o agrupar de dos formes, o bé buscant coincidències o unint possibilitats. Ens interessa analitzar les conseqüències d'aquestes dues combinacions, per això utilitzarem dos operadors <math>\cap</math> i <math>\cup</math>: :::<big><big><big><big><math>C=A\cap B,\;\;D=A\cup B</math></big></big></big></big> El resultats d'aquestes operacions són nous elements anomenats genèricament '''conjunts''' i conceptualment són com simples recipients de valors sobre la recta real. Mentre llegiu els exemples fixeu-vos en la propietat commutativa d'aquestes operacions, <math>A\cap B=B\cap A</math> i <math>A\cup B=B\cup A</math>: *Observeu bé com '''pinta''' la part interior d'aquest conjunt de nombres, on valors puntuals són delimitadors i s'han d'especificar bé si estan dins o fora d'aquest "recipient". *També hi ha conjunts de nombres que no han que estar enganxats físicament per formar part del mateix conjunt. {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |align="center"|'''Fora''' |align="center"|'''Dins''' |- |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|80px]] |[[File:SemiRectaFut2.svg|100px]] |} ==== Intersecció ==== [[File:intersecciónAB.svg|right|180px]] Per fer una intersecció d'una condició A i amb una condició B només s'ha de indicar quins nombres compleixen les dues condicions '''a la vegada'''. Veiem exemples dels diferents producte de les possibles combinacions que es poden fer: ===== Exemples ===== 1.- Suposem que <math>x<3</math> i també afegim que <math>x>1,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues condicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>1</math> |align="center"|<math>3</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |} Condicions: <math>A=(-\infty,\,3)</math> i <math>B=(1,\,+\infty)</math> Operació intersecció: <math>I=</math> <math>A\cap B=</math> <math>(-\infty,\,3)\cap (1,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=(1,\,3)</math> :Descripció de I: És literalment el conjunt de tots els valors entre l'1 i el 3, sense incloure aquests dos nombres. Són només els valors continguts dins de A i B '''a la vegada'''. El seu nom és '''interval obert'''. 2.- Suposem que <math>x\leqslant 1</math> i que <math>x>-2</math>: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-2</math> |align="center"|<math>1</math> |- |[[File:SemiRectaA.svg|250px]] |[[File:SemiRectaBC.svg|250px]] |} Operació: <math>(-\infty,\,1]\cap(-2,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=(-2,\,1]</math> El seu nom és '''interval obert per l'esquerra i tancat per la dreta''' o '''interval semiobert'''. [[File:IntersecciónABincluida.svg|right|120px]] 3.- Suposem que <math>x\leqslant 0</math> i que <math>x<-5,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |||align="center"|<math>-5</math> |align="center"|<math>0</math> |- |<math>-\infty\;\;\;</math> |[[File:SemiRectaB.svg|250px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |} En aquest cas el que succeeix és que una intersecció d'un interval dintre d'un altre acaba guanyant el que sembla més petit. Condicions: <math>A=(-\infty,\,0]</math> i <math>B=(-\infty,\,-5)</math> Operacions: <math>(-\infty,\,0]\cap(-\infty,\,-5)</math> Notació del resultat: <math>I=(-\infty,\,-5)</math> :Descripció de I: són tots els valors que estan dins dels dos conjunts a la vegada però resulta que B està totalment dins de A per tant el resultat és B, és a dir I=B. [[File:IntersecciónABvacia.svg|right|240px]] 4.- Suposem que <math>x\leqslant -1</math> i que <math>x>3,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament es a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>-1</math> |align="center"|<math>3</math> |- |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |[[File:SemiRectaVc.svg|250px]] |} Les condicions inicials són contradictòries, per tant, no tenen cap coincidència i ens queda un conjunt sense nombres, és a dir, un conjunt buit i que evidentment no hem de pintar res. Operació: <math>(-\infty,\,-1]\cap(3,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=\{\emptyset\}=\emptyset</math> El seu nom és '''conjunt buit'''. 5.- Suposem que <math>x\leqslant 9</math> i que <math>x\geqslant 9,</math> llavors, representarem sobre la recta només els valors que compleixen les dues suposicions simultàniament, és a dir: {|cellspacing="0" cellpadding="0" |- |align="center"|<math>9</math> |- |[[File:SemiRectaDot.svg|250px]] |} La única coincidència es el 9, que és un punt fronterer, i per tant es l'únic element que compleix les dues condicions. Operació: <math>(-\infty,\,9]\cap[9,\,+\infty)</math> Notació del resultat: <math>I=\{9\}</math> El seu nom és '''punt''' o conjunt d'un sol element. ==== Unió ==== [[File:UniónAB.svg|right|160px]] Per fer una unió de una condició A amb una condició B només s'ha de '''indicar''' que els diferents objectes estan junts encara que hi hagi '''forats''', després només arreglem els trams superposats quan apareguin com a un de sol. Es proposa anar directament a la notació matemàtica per anar més ràpid. ===== Exemples ===== 1.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,8)</math> i <math>B=[9,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,8)\cup [9,\,\infty)</math> Resultat: '''casualment''' queda igual per que no es pot '''arreglar més''': <math>I=(-\infty,\,8)\cup [9,\,\infty)</math> Representació: :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th></th><th>{{center|1=8}}</th><th>{{center|1=9}}</th><th></th></tr><tr><th><math>-\infty\;\;\;</math></th><th>[[File:SemiRectaB.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaAC.svg|160px]]</th><th><math>\;\;\;+\infty</math></tr></table> Descripció: el resultat segueix sent dues semirectes. 2.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,-2)</math> i <math>B=(-2,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,-2)\cup (-2,\,\infty)</math> Resultat: veiem que és gairebé tota la recta real, '''excepte''' el -2, no es pot arreglar més: <math>I=(-\infty,\,-2)\cup (-2,\,\infty)</math> Representació: :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th></th><th>{{center|1=-2}}</th><th></th></tr><tr><th><math>-\infty\;\;\;</math></th><th>[[File:SemiRectaFut.svg|160px]]</th><th><math>\;\;\;+\infty</math></tr></table> Descripció: el resultat també son dues semirectes, però, vegeu que són tots els nombres reals sense un punt, el -2, es a dir, l'indicat amb una rodona buida. 3.- Unió de semirectes: <math>A=(-\infty,\,10)</math> i <math>B=(-9,\,\infty)</math> Operació: <math>I=A\cup B=(-\infty,\,10)\cup (-9,\,\infty)=\mathbb{R}</math> Resultat: veiem que en ajuntar les dues semirectes no deixen cap forat, per tant el resultat es tots els nombres entre <math>-\infty</math> i <math>\infty</math> es a dir <math>\mathbb{R}.</math> Representació i descripció: s'hauria de pintar tota la recta sense forats. :::<math>-\infty\;\;\;</math>[[File:SemiRectaFut2.svg|300px]]<math>\;\;\;+\infty</math> 4.- Unió dels objectes A i B:<math>A=(0,\,2)\cup (4,\,6)</math> i <math>B=[1,\,3]\cup [5,\,7]</math> Operació: <math>I=(0,\,2)\cup (4,\,6)\cup [1,\,3]\cup [5,\,7]</math> Resultat: <math>I=(0,\,3]\cup (4,\,7]</math> Representació: només hem de pintar A i B, i veure que dona aquest resultat. :::<table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th>{{center|1=0}}</th><th>{{center|1=3}}</th><th>{{center|1=4}}</th><th>{{center|1=7}}</th></tr><tr><th>[[File:SemiRectaA.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|160px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|160px]]</th></tr></table> ==== Exercicis ==== #Busquem un valor que és major que deu i menor que catorze, o major que quinze i menor que setze. Representeu els valors acuradament. #Escriu la notació dels intervals representats a continuació: <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0"><tr><th>{{center|1=-11}}</th><th>{{center|1=-10}}</th><th>{{center|1=-4}}</th><th>{{center|1=4}}</th><th>{{center|1=5}}</th><th>{{center|1=6}}</th><th>{{center|1=7}}</th><th>{{center|1=11}}</th></tr><tr><th>[[File:SemiRectaAC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaB.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaA.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaBC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaAC.svg|100px]]</th><th>[[File:SemiRectaB.svg|100px]]</th></tr></table> === Resum lèxic === Noms apareguts sense matisar si és obert o tancat però que hem de conèixer: *'''Element''' (quan parlem de l'element més simples i indivisibles d'un conjunt) :*'''Punt''' (quan ens referim a un únic nombre real com a element de la recta real, ...) *'''Conjunt''' (quan agrupem elements amb una finalitat definida) :*'''Recta''' (quan ens referim a tota la recta real com a conjunt de nombres) :*'''Semirecta''' (tots els punts de la recta que es troben a un mateix cantó d'un punt donat prèviament) :*'''Interval''' (tots els nombres de la recta delimitada per altres dos punts) *'''Buit''' (que no hi ha res, cap element, cap nombre real,...) == Vegis també == [[Escola secundària]] *[[Matemàtiques 4 ESO]] == Notes i referències == [[Category:Matemàtiques de quart d'ESO]] [[Category:CA]] 8h3fy1rhgheqo3tt05i7197vi1m5cpe 0 52423 385149 385089 2026-06-30T10:01:26Z ဗန်ကှိုန် 49188 385149 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ==ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ==အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ==အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ==အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] q9vmqc3s61ldgs0mzg2d74380hje5vk 385150 385149 2026-06-30T10:02:54Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ */ 385150 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ==အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ==အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ==အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 4d3k3umo5qvl8bqgyez8ro6xggt5pyw 385151 385150 2026-06-30T10:04:16Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ */ 385151 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ==အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ==အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] k7zlf104kedn2grjz5g04l98aaaa8xr 385152 385151 2026-06-30T10:04:46Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ */ 385152 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ==အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] mn9claekgd0d7bw4v3rcaimpuwrlo0j 385153 385152 2026-06-30T10:05:16Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ */ 385153 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] eiebca8rfzrzmt86w8d8t9gqugu3iga 385154 385153 2026-06-30T10:05:44Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ */ 385154 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] t1bfl3b2ceblcfgx4m08yg65u0cumi3 385155 385154 2026-06-30T10:06:04Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ */ 385155 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ==နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 7ghm17sumk67itbzeuoe7no5dnxpaam 385156 385155 2026-06-30T10:07:39Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ */ 385156 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ==အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 5vzz04s67c70ej94n74n97ng5ui1301 385157 385156 2026-06-30T10:08:38Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ */ 385157 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ == ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] ry7k8t9h7zvxw2zwxslvtqxf2msngsr 385158 385157 2026-06-30T10:09:43Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ် */ 385158 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ==လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] mmr3k8zgekmqpj5r5j5gcx43ja5g06g 385159 385158 2026-06-30T10:10:13Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ */ 385159 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ==ဟံႏကောင်== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 9par6bda7riwiax376h9a5wyyrtiukf 385160 385159 2026-06-30T10:10:43Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ဟံႏကောင် */ 385160 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ==ထာꩻမာꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] naixjtl9h2wbyfznptxz0hhfycjwjnf 385161 385160 2026-06-30T10:11:08Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ထာꩻမာꩻသား */ 385161 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ==ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 1s4s3c7ydb265c4qkfjtlj2mno0gefr 385162 385161 2026-06-30T10:11:34Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ */ 385162 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ == ထာꩻမာꩻ== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] nl6wqew1hugsn7hg3iem5bcdnz8ess4 385163 385162 2026-06-30T10:12:08Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ထာꩻမာꩻ */ 385163 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ==သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 6gpmjs8p5na3jphkyvz20ypoorfo65j 385164 385163 2026-06-30T10:12:35Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ */ 385164 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ [၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] a21s3505xipf1v292wczrjzyrno5q6t 385165 385164 2026-06-30T10:13:47Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ */ 385165 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရေႏမိုႏချက်== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 3owytmqsoh0qky8fq63tsb8b4tt64f3 385166 385165 2026-06-30T10:15:06Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ရေႏမိုႏချက် */ 385166 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ==အထွာနွောင်ꩻသုတေသန== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 1w5hs0zg4uu7bnihkwczemff1485pra 385167 385166 2026-06-30T10:15:32Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အထွာနွောင်ꩻသုတေသန */ 385167 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ==သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] jk8rt366551np0zlvbrbadnq8u5g29f 385168 385167 2026-06-30T10:16:08Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ */ 385168 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ==သꩻမဲန်သေသန်မွေး== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 7pf4hrnypluxuja9gsyu1wgjci1xdkt 385169 385168 2026-06-30T10:16:37Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* သꩻမဲန်သေသန်မွေး */ 385169 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ==ဖေႏကထွာစနစ်တကျ== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] bb9xvi5rkk8agno93wfbq9fejarhwbs 385170 385169 2026-06-30T10:17:05Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ဖေႏကထွာစနစ်တကျ */ 385170 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ===ဖေႏကထွာစနစ်တကျ=== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ==အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] khysq4g7mkn46emaj8abnudnj3e126y 385171 385170 2026-06-30T10:17:39Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန */ 385171 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ===ဖေႏကထွာစနစ်တကျ=== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ===အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန=== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ==ဒုတိယသုတေသန== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] a8n4d5ni46wpsxrqbhyxfe6b1ngtzkj 385172 385171 2026-06-30T10:18:12Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ဒုတိယသုတေသန */ 385172 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ===ဖေႏကထွာစနစ်တကျ=== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ===အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန=== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ===ဒုတိယသုတေသန=== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] 35nl3v08fk1qz32qofv6b4lf5j0xqj6 385173 385172 2026-06-30T10:18:39Z ဗန်ကှိုန် 49188 /* ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ */ 385173 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ===ဖေႏကထွာစနစ်တကျ=== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ===အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန=== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ===ဒုတိယသုတေသန=== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ===ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ==သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ==တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ==လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ==အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ==ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ==ခွေါင်ခံႏဗာႏ== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ==သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ==သုတေသနသားအတာႏ== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ==အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ==ခွိုက်အဗာႏဆာ== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ==အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ==ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ==သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ==ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ==စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ==မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ==သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ==သုတေသနဒီမိုကရေ== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ==လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ==တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ ==တွမ်ထူႏသုတေသန== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ==တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ==မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] o3idv30qo2ibjgnev6ebk63rvzcz8qx 385174 385173 2026-06-30T10:27:15Z ဗန်ကှိုန် 49188 385174 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ===ဖေႏကထွာစနစ်တကျ=== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ===အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန=== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ===ဒုတိယသုတေသန=== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ===ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ===သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို=== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ===တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန=== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ===လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ=== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ===အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်=== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ===ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု=== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===ခွေါင်ခံႏဗာႏ=== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ===သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ=== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ===သုတေသနသားအတာႏ=== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ===အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ=== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ===ခွိုက်အဗာႏဆာ=== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ===အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ===ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ=== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ===သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ=== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ===ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု=== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ===စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု=== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ===မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ=== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ===သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ=== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ===သုတေသနဒီမိုကရေ=== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ===လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ=== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ===တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ=== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ=== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ =÷=တွမ်ထူႏသုတေသန=== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ===တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ=== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ===မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ=== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ။ [၁] <ref> Research skills, Student's book,Economic book </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] s65rwv9we9ik036p2k3lswbf7xhz8vz 385175 385174 2026-06-30T10:54:09Z ဗန်ကှိုန် 49188 385175 wikitext text/x-wiki ==သုတေသနယံသားတဖြာꩻငဝ်းရီ== သုတေသနယံတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းရီယို အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ၁။သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ဗာႏသွူ။ သျင်ꩻစဲင်းစဲ့ငါႏငေါဝ်းရီကရိုꩻနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီတဗာႏဗာႏယို အမာꩻကျောႏထန်ႏလွဉ်ဖေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻထွူတဲင် ဖေႏကသေကမာꩻဗာႏသုတေသနအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===ရေႏမိုႏချက်=== မဉ်ႏရီသွူငေါဝ်းရီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို အတိဉ်ႏကျသွတ်ꩻအခရာႏဖုံႏတဲင် ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏငေါဝ်းရီအဖြေႏယို နီထူႏနွောင်ꩻစုခြွဉ်းနွောင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် ရေႏမိုႏချက်တဗာႏအောင်ႏမျင်ႏလꩻဗာႏသွူ။ ===အထွာနွောင်ꩻသုတေသန=== အထွာနွောင်ꩻသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနယဟန်ႏကတူႏစဲန်ႏနောဝ်ꩻ အတထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခိန်ႏတွမ်ႏအရွီးအခိုႏ ဆေ့ꩻခြေားထိုꩻသွူ။အလင်ဖုံႏက အထွာနွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်အဗာႏဖုံႏယို ယပ်ခုဲင်ႏတန်သွူ။မာꩻသုတေသနတဗာႏဗာႏယို ဖျင်ဆင်ရီးဗာႏ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏငေါဝ်းရီဖုံႏ၊အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဗာႏဖုံႏသွူ။ ===သုတေသနလက္ခဏာႏယဟန်ႏ=== နီသွဉ်းသီးကဒေါ့ꩻရီဒါႏ သုတေသနသားသီးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို နီသွဉ်းသီးအတာႏအရေꩻတန်ငါႏသွူ။အွိုးနီအသောင်ꩻအရင်ꩻယို နီတသေထွꩻတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏတဲင် ကွပ်ပွိုးသုတေသနသားသီး ရီရောင်လွူꩻထွားဖေႏတဲင် နီသေလွဉ်ဗာႏ၊အဝ်ႏလိုႏမာꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ နီသေထွꩻလွဉ်သွူ။ကမာꩻလွဉ်ယိုစားတဲ့ အထွာလွဉ်လက္ခဏာႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ===သꩻမဲန်သေသန်မွေး=== သုတေသနအလောင်းယို သꩻမဲန်သေသန်မွေးငါႏ သꩻဓာတ်တဗာႏယိုတဲ့အရေꩻတန်ငါႏနေနေသွူ။သဓာတ်အာႏတလာလိုဖြာꩻယို ကွပ်ပွိုးသဝင်ႏစာꩻတလာတဲင် သုတေသနခန်းကမ္ဘာႏအခရာႏတဲ့ယဝ်း သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီကတဲမ်းလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ သꩻမဲန်မာꩻကျိုꩻစာꩻမုယို ထွာအထျꩻတဲင် မာꩻထွာနွောင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။ကွပ်ပွိုးသꩻယိုစားအဝ်ႏတဲင် နီကမာꩻသုတေသနယို အဖေႏချာနီငေါဝ်းဖေႏအာႏဖုံႏ၊မာꩻဖေႏကရုဲင်းဖေႏကကျိုꩻစာꩻလွိုလွို ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ သꩻယိုတမာဖေႏနီသွူ။လိုꩻလင်ꩻဖုံႏအွဉ်ႏအရေꩻတယူႏနွောင်ꩻတဝ်းလဲ့ နီယူႏနွောင်ꩻ၊လိုꩻလင်တမာꩻထွာတဝ်းလဲ့ နီသꩻယိုအတမာဖေႏနီတဲင် နီမာꩻထွာဗာႏနဝ်ꩻစားသွူ။အဓိကအထျꩻနောဝ်ꩻ သꩻယိုထွဉ်ႏအံႏလꩻလꩻဝွေꩻသီးမꩻသွူ။ ===ဖေႏကထွာစနစ်တကျ=== နီကမာꩻသုတေသနတဲ့နောဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းလိတ်တဲ့နောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာတဲပ်တဲပ်ယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻသွူ။ဖေႏကထွာစနစ်တကျကား မာꩻဗာႏနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကလꩻလွဉ်ဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဖြေႏတမျိုꩻစီႏယို လိုႏတဲက်ထွားတွမ်ႏအထွာသင်ꩻရာꩻဖုံႏထွူတဲင် လိုႏဆွိုက်လိုႏမာꩻဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။အဓိပ္ပာယ်ႏဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကညီႏတရျားတတွာလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻစားသွူ။အချက်တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏအခါႏယို ဖေႏကပꩻဖြယ်မဲန်ႏမဲန်ႏနွောင်ꩻ၊လိုႏလꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏလိုႏလꩻတဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယိုလဲ့ လိုႏပယ်ႏညာꩻတဲ့ပယ်ႏဗာႏသွူ။ထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယိုတဲ့ ဖေႏကထွာစနစ်တကျနဝ်ꩻ မာꩻမဲန်ႏမဲန်ႏလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။သုတေသနသီးတဲ့ ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏအစဲန်ႏဖုံႏ၊ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏတဲင် မာꩻဗာႏနေးမတ်စုဖုံႏ၊စဲစ်ဆေꩻချာဗာႏဖုံႏသွူ။ ===အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသန=== အရင်ꩻခံႏအကျောင်ꩻသုတေသနယိုထွာဒျာႏအခေႏခံႏအဝ်ႏဒင်ႏစဲစ်ဆေꩻအချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏယိုဖေႏကလꩻလွဉ်တဲ့ လꩻလွဉ်ဒျာႏထူႏတွမ်နေးမတ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻ၊ရီနေးဖုံႏ၊လယ်ႏထွုမ်ႏလွူꩻထွားဖုံႏ၊မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသသီးစုခြွဉ်းလꩻလွဉ်အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။နုဲင်းယိုကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကစုခြွဉ်းအချက်အဗာႏဖုံႏယို စုနေးစားတွမ်ႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။အမာႏတရွို့ꩻတဲ့ယိုပေႏငါႏတဲင် နီကမဲန်လꩻဒါႏအချက်ဖုံႏတဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။အရင်ꩻခံႏသုတေသနယို တန်ႏဖိုꩻတန်ငါႏ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဖေႏဗာႏသွုံꩻအာဗာႏအခိန်ႏ၊ရွဉ်ဖုံႏ၊စုခြွဉ်းအီအချက်ဖုံႏ တခြိုꩻဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ- ငေါဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ဖေႏဗာႏအခိန်ႏတဲင် ထွုမ်ႏနယ်နေးဗာႏလိုꩻသီး ကမဲန်လꩻအဖြေႏ။ ထူႏနေးတွမ်ႏမတ်တန်ꩻနေးနဝ်ꩻ မာꩻနေးဗာႏအစွိုꩻ၊ဖေ့ဘုတ်အစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ထူႏတွမ်စာႏရင်ꩻတဲ့ လယ်ႏထွုမ်ႏလွေꩻဗာႏနေး တဒုံထွူတဒုံ ကအီႏလꩻဗာႏအချက်ဖုံႏသွူ။ တွယ်ႏခါꩻပွုံႏ၊ဝီဒီယိုဖုံႏ ယေန်ႏကေႏမုပွုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ နီကမဲန်သေအခရာႏနောဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုနီလွူꩻထွားဗာႏရီးရီးမꩻ အပွုံႏစံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊အဖြေႏလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ ===ဒုတိယသုတေသန=== ဒုတိယသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိကတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအဝ်ႏလဲန်းအထွူတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအွိုးမူလပထမသုတေသနသွူ။ဒုတိယသုတေသနနဝ်ꩻ ပထမမူလသုတေသနယိုမဉ်ႏတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ယိုတဗာႏလိုႏအပ်မွေးသွူ။ဥပမာႏ လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသမဲင်ꩻဖုံႏယို အထွာအကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏရိုꩻလဲ့ ခွိုင်းနီကလိုႏအဗာႏနဝ်ꩻ ထူႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻစားသွူ။သုတေသနယိုတဲ့ မဲန်လꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲ့ မွေးဒျာႏတဲင် အခိန်ႏ၊အရွီးအခိုႏတလိုႏတဝ်းလဲ့ ထွုမ်ႏလꩻလꩻငါနီအဖြေႏလိုမ်ꩻသွူ။နီကလွိုက်ခါꩻကတူႏစဲန်ႏယို အလွိုအပိုႏအထွာနွောင်ꩻဆေ့ꩻရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအပ်တန်သွူ။ ===ဒုတိယသုတေသနအကျံꩻ=== ဥပမာႏအနေႏတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို သွုံꩻလွေꩻနေးတွမ်ႏသုတေသနအကျံꩻနယ်ꩻနေးစားတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲးတဲင် အချက်အဗာႏဖုံႏယို စုရွမ်အွိုးလိုꩻလောင်ႏလင်ထျꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း အီမေး၊သတင်ꩻကိုဖုံႏ၊ထွားနေးအိဉ်တာဗျူးလိုင်းလောင်းဖုံႏ၊မတ်တန်ꩻတွမ်ႏစေးလာႏဖုံႏ။ လိတ်အုတ်ကိုဖုံႏ တားလဲ့ ထွားလိတ်တွိုက်၊အွန်လိုင်းလောင်းဖုံႏ၊နဝ်ꩻထွူတဲင် လွူꩻဖတ်ထွားယင် သုတေသနသားအလင် ကဒင်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ===ထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏရွမ်သုတေသနအနယ်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နီကဗော့ꩻရာꩻ နီမွိုးဖြားနီဖာဖြားသီးထျꩻ နီတသေထွꩻတဝ်းအခရာႏဖုံႏ အွိုးဝွေꩻသီးစိုးအကျောင်ꩻဖုံႏသွူ။ အတိဥ်ႏကျတမွေးတဝ်းလဲ့ အမဲန်ႏတရာꩻဒျာႏနေနေသွူ။ဝွေꩻသီးကကျုံႏလွဉ်ဗာႏ ခမ်းရေꩻ၊ထီရေꩻ၊ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအရေꩻဖုံႏသွူ။ ထွားနေးလိတ်အုတ်မတ်တန်ꩻ ကိုလိုနီခေတ်အတွိုက်ꩻအခꩻလွဉ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏဖုံႏသွူ။ယိုစားနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏရွမ်စုနွောင်ꩻဒျာႏကွို့ꩻ ခေတ်အရန်းရန်းလိတ်အုတ်ကိုသွူ။ ထွားဖတ်ယင်း လိုꩻလင်ဖုံႏကဒင်ႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သွုံꩻအိဉ်တာနက် လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်နေး လိုင်းလောင်းဝင်ꩻကဒင်ႏဖုံႏ။လွေꩻလယ်ႏတွိုႏနေးရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏဖုံႏ၊လယ်ႏတွိုႏပါနေးယင်း သွို့ꩻလုဲင်းခြံတုံးဖုံႏ မာနုဲင်းယိုစားမꩻ သုတေသနတဗာႏဗာႏယို တွိုႏသꩻသွူ။ ===သုတေသနဒုံကိုရပ်ကို=== သုတေသနတဖြာꩻယို လယ်ႏထောင်ထွားသွော့ အစွိုꩻတစွိုꩻ တားလဲ့ ရပ်ကိုဒုံကို တဒုံပေႏသွူ။အုံဗော့ꩻအုံတွိုက်ꩻနေးတဲင် ရီနေးတွမ်ႏငဝ်းရီသꩻဖော်ꩻတရာꩻနေးစားသွူ။ဥပမာႏ လမ်းကို ရီဗာႏငေါဝ်းရီနဝ်ꩻ လမ်းကိုယို လိုꩻအုံသော့နားဟွိုန်စု အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။လွူးနမ်းလွူးသက်နောဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻ မုဲင်ꩻစားဟောင်း။ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဲ့ ဖြေꩻစာကူႏကားထာꩻနဲ့။ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻက အဝ်ႏဟဝ်လို့ဒျာႏနဲ့ဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငေါဝ်းရီယိုစားတဲင် နီမဲန်သေဒါႏ အချက်အဗာႏဖုံႏယို ရီရောင်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။နီငေါဝ်းရီယို အဗာႏဆာမွိုန်းတဝ်းဝွေꩻသီးမꩻလꩻသွူ။ ===တွက်အဗာႏလꩻသုတေသန=== တွက်အဗာႏသုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ အခိန်ႏဖုံႏ၊အညာꩻအဗော့ꩻဖုံႏ၊ဂဏန်ꩻနံပါတ်ဖုံႏ၊လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏယို တွက်ချက်နေးစားသွူ။သုတေသနယိုနောဝ်ꩻ နီထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ အွိုးနီအသောင်အရင်ꩻအကို ကအဝ်ႏမာꩻဒါႏသုတေသနဖုံႏကဗွိုန်ဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံကိုနဝ်ꩻစားသွူ။ယိုနဝ်ꩻအထိန်ꩻဖေႏတဲ့ အသောင်အရင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတွမ်ႏကခွေါင်ခံႏဒါႏ သုတေသနကဗွိုန်ဝင်ꩻ လိုꩻမုသိပ္ပံအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရန်းထိုထွို့ꩻဗူႏဒျာႏသွူ။တခြိုꩻဖုံႏ၊လိုꩻမုရေꩻဖုံႏ၊တွက်အဗာႏလꩻနေးစားဖုံႏသွူ။ ==ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာ== ကိန်ꩻဂဏန်ꩻဒေတာနောဝ်ꩻ အချက်အဗာႏဒျာႏသွူ။အပြောင်ꩻလုဲင်ႏနွောင်ꩻဖေႏ အတွက်အချက်ဖုံႏတဲ့ ယိုꩻပေႏသွူ။နုဲင်းလိုꩻမုသိပ္ပံအနေႏတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻ ကရီဒါႏငေါဝ်းအဖြေႏယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏဝေင်ꩻကိုတွမ်ႏကအုံဒါႏဝေင်ꩻထန်ႏ ဒုံကိုရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ထီအွꩻတာႏကြောင်းစင် အကွာႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻစားဟောင်း။ နုဲင်းဝေင်ꩻကို လမ်းတွိုင်ꩻဖေႏကအွꩻဗာႏလိုမ်းလိုမ်းထီနောဝ်ꩻ ၈၆.၇%အ‌ေကြာင်းစင် သွတ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏသွူ။ နုဲင်းဒျာႏဖြောင်းဖြေꩻအလꩻတဲ့ ထီကြောင်းစင်တဲ့လနွောင်ꩻဒျာႏတဲင် အငိုꩻတန်ထိုငါႏဒျာႏသွူ။ ===လိုꩻအာသꩻဖော်ꩻတရာꩻ=== အထွေထွေဖဲ့ꩻစွုမ်ႏရာꩻယို ထွာဒျာႏလယ်ႏထွုမ်ႏထွားဒျာႏသုတေသနအခရာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အီႏဒင်ႏပျꩻနယ်ချာလိုꩻအာသဖော်ꩻတရာꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏစုရွမ်ဗာႏ အချက်အဗာႏတိဉ်ႏကျသွတ်ထွူတဲင် ကွဲးဒင်ႏနယ်ပျꩻသွူ။လိုꩻမုသိပ္ပံအလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻတန်ကိုယို အလꩻနွောင်ꩻထီကြောင်းစင်နဝ်ꩻ တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း။ဥပမာႏနေးတဲ့ သုတေသနတဖြာꩻ လယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဲ့ တားလဲ့ လမ်းတလမ်းငါနဲ့။ယိုနီဗာႏနောဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻရအီႏတွိုႏသꩻဟောင်း။ ===အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်=== အွောန်ႏဗာႏအထွော့အချက်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုတေသနသားတဖြာꩻယို ကသုတေသနဒါႏလိုꩻသီးအလောင်းယို အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏနမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဖေႏကပါဆေ့ꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻကအဝ်ႏဗာႏငါ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏမု၊အသꩻပါထာꩻဖုံႏ၊အတန်ႏဖိုႏဖုံႏတဲင် အွောန်ႏဗာႏနေးအထွော့သွူ။ငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစီႏမီႏကိန်ꩻယို အကျိုꩻအဝ်ႏအီ စီꩻပွာꩻရေꩻအပေႏစားခွိုင်းမုဲင်ꩻဟောင်း။တဲက်ထွားလွေꩻဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻတဲ့သင် အကုဲင်ဖဲ့ꩻတဲ့ တက်ထွားဗာႏနေနေသွူ။စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻအဟဝ်နဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီတန်သွူ။ ===ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမု=== ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻမုယို ထွာဒျာႏ သုတေသနသီးထာꩻမာꩻခွင်ႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ကျုံႏရာꩻတွော့ꩻနွို့မာꩻ နဝ်ꩻစားဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻဖေႏကလꩻနဝ်ꩻစားတဲင် စုရွမ်သွူအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏ၊ သုတေသနသီး တရေႏရွယ်ႏတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစားနဝ်ꩻ ကရေႏကဝ်ႏထွန်ႏယို ဖေႏကအဝ်ႏစွူစွူဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===ခွေါင်ခံႏဗာႏ=== ခွေါင်ခံႏဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏယို ကစုခြွဉ်းရွမ်ဒါႏအချက်အဗာႏဒေတာဖုံႏယို ဖေႏကထဲ့မဲန်ႏခွေါင်ခံႏဗာႏနောဝ်ꩻ တဲက်ထွားဗာႏတွမ်ႏကစုရွမ်ဒါႏ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏသွူ။နုဲင်းဆꩻကီဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ကိဉ်းအာတဲ့ယိုစားနောဝ်ꩻ သုတေသနသားသီးအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာအီငါႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ မန္တလေꩻယို လိုꩻကမာꩻပွုံႏမဲန်ႏဒါႏ သွဉ်ခန်ꩻဖုံႏယို အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ တလာတောႏတွင်ꩻယို။ ===သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻ=== သုတေသနအနယ်ꩻတဖူꩻရော်ꩻဝင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသုတေသနသီးကသွုံꩻအခင်ႏလမ်းအထွောင်း ကစုရွမ်ဒါႏသုတေသနစီႏမီႏကိန်ꩻအချက်အဗာႏအကို ကသွုံံꩻပျုအနယ်ꩻတဖူꩻနီဗာႏနောဝ်ꩻ တွက်အဗာႏနေးတွမ်ႏသဘာႏဝကထွာလွဉ်လိုမုရေꩻအကိုဖုံႏသွူ။ထွားသွူအခေႏနေႏတဲင် အရပ်ဒေႏသယိုနဝ်ꩻ လွောက်ဖက်ရာꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻယိုနီဗာႏလိုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထူႏသွုံꩻဗာႏအနယ်ꩻလင်တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ဝွေꩻသီးအဝ်ႏယွုမ်းအံႏဒျာႏ ယိုဖုံႏကအီႏစုရွမ်ယင်းထဲင်း ဖေႏကယမ်ထဲင်းထဲင်းထွူ ဖေႏကသေနာႏယိုꩻလွေꩻတဲင် လိုမုအပွိုင်အဝွိုင်ꩻကိုကထွာဒါႏပျဿနာႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထူႏသွုံꩻလွေꩻတွမ်ႏအုံဗော့နေးအနယ်ꩻတဲင် မာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻစားတဲင် အတွိုႏသꩻထဲ့မဲန်ႏမွေးထာꩻသွူ။ ===သုတေသနသားအတာႏ=== သုတေသနသားနောဝ်ꩻ ကစုရွမ်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ တဲက်ထွားဗာႏထွူတဲင် စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ꩻဖေႏဗာႏသွူ။လိုမုရေꩻသဘာႏဝသောင်ရင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လင်ꩻနေးကွင်ꩻတဲင် သုတေသနကလွဉ်ထွူတဲင် မွဉ်းဖျင်ထွူတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာကီထင်ႏယင်း အစွိုꩻတစွိုꩻ(NGO)၊နုဲင်ႏတောႏအစိုႏရ၊အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏသုတေသနသီးအတာႏ ထာꩻမာꩻထွူတဗာႏသွူ။ ===အနယ်ꩻဗျူဟာ ဥပမာႏ=== ယိုကိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဥပမာႏငေါဝ်းရီပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏကလွိုက်အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ သုတေသနဒင်ႏထင်ႏအချက်ဖုံႏသွူ။ ၁။ပွိုးထမုဲင်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ အထွားရောင်ငါႏဖုန်းဟောင်း။ ၂။၈၆.၇%နောဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻပြန်ႏလွဉ်ချာသား ကဖောႏနယ်လွေအခရာႏနောဝ်ꩻ သဘာႏဝသောင်ရင်ꩻယို အကုဲင်ပြင်ꩻထိုအာလဲန်းအကျောင်ꩻသွူ။ ၃။လိုꩻသီးကိဉ်းအာ ထာမာꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻတအဲန်ထဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ၄။စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻ သီဟွာႏကြောင်းစူခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း။သဖော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ကလိုႏရာꩻအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ သုတေသနထွူတဲင် ဒင်ႏကီထင်ႏဗာႏအရန်းရန်းသွူ။ ==ဝတ္တရာꩻ== ဝတ္တရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏဖုံႏယို ထီႏတွမ်ႏယူႏတွမ်ႏအမဲန်ႏတရာꩻထွူတဲင် ခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻတဗာႏဗာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊အမျာꩻဆဲင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဖုံႏမဲန်ႏဟောင်း၊ပဲင်ႏချာꩻလွေꩻဗာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဝတ္တရာꩻသွူ။ဝတ္တရာꩻကအဝ်ႏတွိုင်ꩻ ခွုမ်စံႏလွေꩻနဝ်ꩻစားမွေးတဝ်းတဲင် သုတေသနအတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊လိုꩻအာအမျာꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ပဲင်ႏချာမဲန်ႏမဲန်ႏဗာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏဒါႏအဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ===ခွိုက်အဗာႏဆာ=== ၁။သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးအလောင်းယို အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻနေဟောင်း။ ၂။ကသုတေသနသားဖုံႏယို အပါခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဟောင်း။ မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻခွိုက်ဗာႏဆာသွူအထွူဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာသုတေသနသားသီးထွာအီခွိုက်အဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာယင်း သုတေသနကပါနွို့သားဖုံႏ၊အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻအာသီးအလောင်းဖုံႏသွူ။ခွိုက်အဗာႏဆာဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမာꩻထွာအီအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းခန္ဓာႏ=== မာꩻသုတေသနယိုနောဝ်ꩻ အယိုꩻတမွေးတဝ်းနေနေတဲင် အယပ်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏဖဲ့ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊အလွေꩻအသဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ခင်ႏလမ်းဒေႏသဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻသုတေသနသားယို ဆာစဲင်ဗာႏတဲ့အဝ်ႏ၊အကုဲင်အထွာဖဲ့တဲ့နောဝ်ꩻ အမာꩻပြင်ꩻကုဲင်အီလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏမာꩻသုတေသနအန္တရာယ်ႏအဝွိုင်ꩻကို လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻမဉ်ႏတပါတဝ်းနောဝ်ꩻ သုတေသနသားတွမ်ႏအစွိုꩻကပါနွို့သော့ꩻသားယို လꩻဗာႏအကဲင်ဆာဖုံႏသွူ။ ===အဗာႏဆာနမ်းအန္တရာယ်ႏဖေႏကဆေ့ꩻ=== လယ်ႏထွုမ်ႏထွားသတင်ꩻအချက်အဗာႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏကလိုမ်းဗိဉ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻကို သျုတ်သျက်ကညာꩻခင်ႏလမ်းတဲ့သင်၊တွမ်ႏစူခွုမ်သားတအဝ်ႏတဝ်းအခင်ႏလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻထွုမ်ႏထွားယင်းသွော့ အကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ တဖူꩻအခေႏနေႏတွမ်ႏရာႏသီႏဉတုအခေႏနေႏ နီကမာꩻသုတေသနအခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို အလွေꩻအသဲင်ꩻအဆင်ႏယံပြေႏတာႏသွူ။ ===အဗာႏဆာလိုꩻမုရေꩻ=== သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏပျဿနာႏအခရာႏနောဝ်ꩻတဲ့ သွုပ်ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻအကို တွမ်ႏလိုꩻသီးအခါႏဖုံႏ၊နားဟွိုန်စုအခါႏဖုံႏ၊အစွိုꩻအခါႏဖုံႏယို ထွာထိုꩻအရော့ꩻတဝ်းတစွိုးတမျိုꩻတွမ်ႏသဖော်ꩻတရာꩻဖြယ်လို့ဝင်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာထိုꩻလိုꩻမုရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ သီမဉ်ႏထွုမ်ႏလယ်ႏထွားနီလိုꩻသီးကဖေႏဒါႏမဲတွမ်ႏအစွိုꩻတစွိုꩻမဲပွယ်ꩻယို ဝွေꩻသီးဖေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ တနွိုင်လို့ဝင်ꩻ၊ရိမ်လို့ဝင်ꩻတဲင် သလျားဒေါသထာꩻဖုံႏ ထွာလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻခဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အဗာႏဆာတေားလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ဖုံႏသွူ။ ===အခွိုင်းဆာဥပဒေႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဗာႏဆာတရာꩻဥပဒေႏဖဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ရဲꩻတွမ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသားသွူ။ဥပမာႏတဲ့ ကသုတေသနဒါႏဧရိယာႏအကို အစိုႏရတဖေႏတဝ်းအခွင်ꩻလိုꩻဖုံႏလွေꩻလယ်ႏထာꩻဖုံႏ၊လယ်ႏထွားထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတရာꩻဥပဒေႏအလꩻ လွိုဆန်ထိုꩻနဝ်ꩻစားတဲ့ပါ၊ငမ်းထွာအန္တရာယ်ႏတစွိုးတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းပဲင်ႏအာႏဏာႏတွော့ꩻ မာꩻလတဝ်းသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ=== အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻတဖြာꩻတရိုꩻတောဝ်း နီမဉ်ႏရီဝွေꩻသီးနောဝ်ꩻ အမဉ်ႏဖောႏနယ်အလွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ငဝ်းအဖြေႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွုံႏမဲန်ႏတမွေးဒွုမ်အခေႏနေႏနဝ်ꩻ နီသုတေသနထာꩻယို အဗာႏဆာလဲန်းသွူ သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ဥပမာႏတဲ့ သုတေသနသားသီးငေါဝ်းရီနောဝ်ꩻ အမာꩻသꩻပေႏအီလိုꩻဖုံႏ၊အမာꩻတငွို့အီလိုꩻဖုံႏ၊မာꩻဝင်ꩻသꩻအီဝင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏအမာꩻထိုꩻမားအီဝင်ꩻထာꩻယွုမ်းအံႏမုဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အခွိုင်းဆာသꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ ===အခွိုင်းဆာသꩻဖေႏကဆေ့ꩻ=== နီတမောင်ꩻတဝ်းအစွိုꩻသားအကို မဉ်ႏရီလွဉ်ငေါဝ်းရီဖုံႏယို ခါးလားကအီႏလွေꩻရီနောဝ်ꩻ အတန်အကိုအနေႏ တဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ပျဿနာႏအဝ်ႏနဲ့အဝ်ႏတဝ်းနဲ့ မာꩻသေသေဗာႏသွူ။ဖေႏအကျံႏဥာဏ်ႏသားတွမ်ႏသုတေသနသားသီးယို အခွဲအကျုံႏအဝ်ႏလိုႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအလောင်း မဉ်ႏရီရောင်နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏနွို့ပါငီꩻသော့ꩻသွော့။ သျင်ꩻစဲင်းနယ်သွော့ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ ငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏပွုံႏစံႏဖုံႏယို မာꩻသေႏချာႏထွူမꩻ ကွဲသုတေသနဗာႏသွူ။ ==သုတေသနဝတ္တရာꩻဆဲင်ႏရာꩻအင်္ဂါႏဖုံႏ== ၁။အထွာထွိုက်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ခါးလားလိုꩻတဖြာꩻကခွင်ꩻဒါႏကအီႏနွို့မာꩻသုတေသနနောဝ်ꩻ။ ၂။သုတေသနယိုထွာဒျာႏယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻအဝ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကနွို့ပါသားပါꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ။ ၃။ပွိုးထမုဲင်ꩻ ထူႏခါꩻသွမ်ꩻခါꩻအချက်အဗာႏတွမ်ႏဒင်ႏထင်ႏဗာႏသုတေသနအချက်ဖုံႏယို အရေꩻကီꩻငါႏဟောင်း။ အဗာႏဆာကိဉ်းအာနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအွိုးနဝ်ꩻအကိုလိုꩻမုဝတ္တရာꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏသုတေသနယို ကပါနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏသွင်ꩻခွင်ꩻဖေႏပွုံႏစံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုဖဲ့ꩻတွမ်ႏနမ်းရေꩻနမ်းတာႏဖေႏကဗိဉ်ႏဖုံႏတာႏသွူ။ ===ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻ=== ခွင်ꩻဖေႏသော့ꩻလွိုးအငုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏတွမ်ထူႏထွာနွောင်ꩻရာꩻနီဖဲ့ꩻနီခဝ် အချက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ယိုကိုနောဝ်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ချာတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားကပါနွို့သုတေသနသားဖုံႏ အဝ်ႏပျနယ်သျင်ꩻနယ်နဝ်ꩻစားသွူ။အဗွိုန်နုဲင်းပွုံႏအလွိုးနဝ်ꩻစားသွူ။ ဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသုတေသနနိဂုံးတပုဒ်။ အထွာနွောင်ꩻဒါႏအန္တရာယ်ႏအဗာႏဆာဒါႏဖုံႏတွမ်ႏသုတေသနအတာႏအကျိုꩻအဝ်ႏအီထွာနွောင်ꩻတာႏဖုံႏသွူ။ မဲန်ထွာမုဲင်ꩻထွာတဲ့ သုတေသနသီးနောဝ်ꩻ ထူႏခါꩻဗာႏမတ်စု၊ဆွမ်ꩻခါꩻဗာႏအငဝ်းတွမ်ႏဓာတ်ပွုံႏဖုံႏသွူ။ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်းသုတေသနအစွိုꩻနွို့သားနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻအခိန်ႏဖုံႏ။ သုတေသနအစွိုꩻပါသား ဖြေႏစေချာဗာႏတဝ်းငေါဝ်းရီဖုံႏသွူ။ ===သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻ=== သုတေသနသားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏငဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊တဲမ်းနေးတွမ်ႏလိတ်တဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသတင်ꩻအခွင်ꩻသွူ။အစွိုꩻနွို့သားတဖြာꩻဖေႏထွူသွူသတင်ꩻဖုံႏအကျောင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနတဲ့ အကျိုꩻဟဝ်တွမ်ႏအကျိုꩻဟဝ်တဝ်းယိုနီဗာႏ အထွာနွောင်ꩻလွဉ်သွူ။မဉ်ႏထွာလွဉ်သွူယိုစားနဝ်ꩻ ဖေႏထင်ႏကီဒင်ႏထင်ႏကီယင်းအရန်းရန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖေႏခွင်ꩻလꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ကိဉ်းအာအာတဲ့ သုတေသနသားနဝ်ꩻ ခါးလားကမာꩻစသုတေသနနဝ်ꩻကာႏ ငေါဝ်းရီအတာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရီလဲန်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖုံႏ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏတွမ်ႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ===ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမု=== ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻမုကရိုꩻနောဝ်ꩻ သတင်ꩻအချက်အဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏကပါဒါႏကားကအဝ်ႏယိုနောဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတရိုꩻတဝ်း၊အဲန်တာနက်တရိုꩻတဝ်း၊တွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻအလင်ဖုံႏ သုတေသနအစွိုꩻယို ဖန်းဖြယ်ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏတဝ်းသွူ။တဒေါ့နယ်ဗာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻစားက အချက်အဗာႏအကို ဝွေꩻသီးမိဉ်ꩻ၊ပွုံႏဖုံႏတွမ်ႏအလင်ကဖောႏနယ်ဒါႏ အပေႏစားကိစ္စဖုံႏယိုသွူ။ယွုမ်းအံႏသဆွော့မုယို သေဒျာႏကွို့ꩻသုတေသနသားသီးအစွိုꩻခြာဖုံႏလိုမ်ꩻသွူ။ ===စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻမု=== သုတေသနထာꩻမာꩻယို ကထွုမ်ႏရွမ်ဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏအစွိုꩻဖုံနောဝ်ꩻ ဒင်ႏထင်ႏနယ်မဉ်ႏတတိဉ်ႏကျထဲ့မဲန်ႏတဝ်းအချက်အဗာႏနောဝ်ꩻ သုတေသနထွာနွောင်ꩻဒါႏအဆွုံꩻအဖျတ်အနုတ်အဟဝ်တဝ်းအဖဲ့ꩻတဲင် အစွိုꩻအာအတာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲန်ထဝ်းအီသွူ။ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အရေꩻကီꩻသွတ်နဝ်ꩻ တွမ်ထူႏအငဝ်းဖုံႏမတ်တန်ꩻဖုံႏ၊အချက်အဗာႏဖုံႏယို စွို့ꩻစွဉ်ႏမဲန်ႏဗာႏ၊ကထွုမ်းဒါႏအချက်နမ်းခြောင်တင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ကတဲမ်းဖေႏချာဒါႏအစွိုꩻတစွိုꩻတာႏ သုတေသနအချက်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ မဲန်ႏဗာႏအမဲန်ႏတရာꩻအမော့အစသွူ။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာမုကရိုယိုနဝ်ꩻ သုတေသနသားတဖြာꩻ အခေႏခံႏဗာႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုတဲမ်းဗာႏတဲင် အွောန်ႏထွော့ဗာႏနေးတွမ်ႏသုတေသနဖုံႏသွူ။ ===မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻ=== သုတေသနသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေႏခေါင်းသေႏချာႏဗာႏ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏအတာႏယို ဖောႏနယ်အွဉ်ႏနယ်ဗာႏတဝ်း လိုꩻလင်တဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ဥပမာႏအနေႏနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်းတဲ့ သုတေသနသားသီးအချင်ꩻချင်ꩻ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻယဟန်ႏထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအဗိဉ်ႏအဗꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ၁။ယွုမ်းအံႏမုကရိုꩻယို။ ၂။မာꩻခွင်ꩻအွောႏန်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းထာꩻမာꩻ။ ၃။စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻဗာႏ။ ၄။နမ်းကမာꩻသုတေသနတွမ်ႏအစွိုꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ဒေါ့ꩻလွင်ꩻလောလယ်ထာꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ ===သုတေသနအစွိုꩻနွို့သားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻ=== ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားကနွို့မာꩻငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏဖုံႏယို နီမဲန်မာꩻပွုံႏစံꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊နီမဲန်ထေအချက်အဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻစားဖုံႏဟောင်းသွူ။ သုတေသနကပါဒါႏ ဖြေႏသျင်ꩻအီအတာႏ ကထွာဒါႏငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏသွူ။အကျိုꩻအီႏဆွိုက်ငါ အထွာနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုꩻသားတွမ်ႏသောင်ရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ချာငါဝင်ꩻတာႏ ဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဗာႏ နမ်းအတာႏငဝ်းရီတွမ်ႏအဖြေႏပြန်ႏဖုံႏသွူ။ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏပညာႏရေꩻနဝ်ꩻတဲ့ အစဲင်းစဲ့တဗာႏတဲ့ ဖေႏကထွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏခါꩻဗာႏသွူ။သုတေသနအစွို့ꩻသားဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻရေꩻဖုံႏယို အဗွေဗိတ်တဗာႏတဲ့ မာꩻခွင်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ===သုတေသနဒီမိုကရေ=== သုတေသနသားတဖြာꩻ မာꩻသုတေသနဒုံပေႏပေႏ ကအဝ်ႏဒါႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသုတေသနလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻထီႏထာꩻယူႏတွမ်ႏထာꩻစွေး ဒီမိုကရေစီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။လယ်ႏရီနေး အစွိုꩻလဲ့သင်၊တဖြာꩻလဲ့သင် မာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏရီနဝ်စားတွော့ ကထွာဒါႏဖြားဒုံလိုꩻတန်နဝ်ꩻ သꩻထာꩻနန်းထွာအီတေားတဲင် ပျောႏသွင်ႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။ကဖြေႏလွဉ်ဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတွမ်ႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ယိုကိုကမဲန်ရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ နီကလင်ꩻမာꩻဒါႏသုတေသနယို ထွို့ꩻနေးဗာႏအစီႏစဲန်ႏတဲင် မာꩻထွိုက်လꩻ၊လꩻတဝ်းတဲ့အဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဗာႏဆာတေားဝင်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊အဗူႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏသွူ။နုဲင်းဒျာႏကသာတေသနဒီမိုကရေစီယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားအတာႏအဗာႏဆာတေား ရပ်သားဖုံႏ၊အစွိုꩻဒုံကိုဆောင်ႏကိုဖုံႏ၊ထွာအီတေားဝင်ꩻသꩻထာꩻနန်းဖုံႏ ယိုစားနဝ်ꩻ ထွာအီအန္တရာယ်ႏသွူ။ ===လိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွမ်ႏသုတေသနယီးနယ်တဖူꩻ=== နေးတွမ်ႏဖေꩻကင်ꩻကင်ꩻတဲင် မာꩻပေႏပေႏမာꩻသတိꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ အဗာႏဆာဒါႏလိုꩻသီးဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနယ်တဖူꩻဒျာႏသွူ။ယူႏစဉ်ꩻစာꩻထွူလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်ယိုအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် သုတေသနထာꩻမာꩻရဲန်ႏတဗာႏလိုမ်းတွမ်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏယို လွောက်ꩻတွမ်ႏလိုꩻကျင်ꩻဝွတ်တွော့ꩻ မော့စအီသွော့။ အွဉ်ႏရေꩻရိုႏသေႏသွော့ ကလိုႏအပ်ချက်ဖုံႏတွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အွိုးအစွိုꩻအဗူႏအတွက်အဗာႏဖုံႏအကျောင်ꩻ။ နီကမာꩻသုတေသနယို နီခံးစာꩻဗာႏသွူဒျာႏ အဗာႏဆာလိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊တဖြာꩻဖြာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻသွုပ်မွိုန်းဒွုမ်တဲင် အုံယွုတ်ထိုꩻခန်းသွော့။ သီသုတေသနအကို စွို့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻသာꩻသွော့တသေႏသေႏ။ ===တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏ=== အိုကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏသွော့ ငေါဝ်းရီဖုံႏယိုနေား။ အထွူလဲန်းဒါႏအတိတ်အကို သီတွမ်ထူႏဖိုထွူလဲန်းအချက်အဗာႏနေးမုဲင်ꩻစား။ ကတွမ်ထူႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်လို့ဝင်ꩻနဲ့၊ဗွိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဲ့။တွမ်ထူႏအချက်ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ကိဉ်းအာထွာဒျာႏစုရွမ်အချက်အဗာႏအတာႏ ခွုမ်စံႏအီတခြိုꩻဖုံႏယို တဗာႏဗာႏတစွိုးစွိုး အတွက်အဗာႏ၊တဲက်ထွားအီလိုꩻမုရေꩻသုတေသနအစွန်ꩻအထီဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားတဖြာꩻယို မာꩻထွိုက်သင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကအီႏရီငဝ်းရီတရာꩻခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏအတာႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏတဲမ်းခါꩻဗာႏငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊အဖြေႏအရီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ===အွောန်ႏထွော့လွေꩻအချက်အဗာႏ=== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏသားဖုံႏယို ကအီႏအွောန်ႏထွော့အီအချက်အဗာႏတာႏနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ နုဲင်ႏယိုကရိုနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်းတဲင် ကတွမ်ထူႏဒါႏအခိန်ႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကဖြေႏဒါႏအဖြေႏဖုံႏယို ဝွေꩻသီးထာꩻယူႏထာꩻစွေးဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏမုအဝ်ႏဖုံႏ၊အခွဲအကျုံႏနမ်းမော့ꩻဖုံႏတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခေႏခံႏကလꩻဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ အဗွိုန်နုဲင်း အသက်ဖုံႏ၊ခိုမူႏဖုံႏ၊ခင်ႏလမ်းလွူးဖွာꩻဇာႏတိဖုံႏသွူ။ယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတွမ်ထူႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊တွမ်ႏနီကသုတေသနလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အထဲ့မဲန်ႏသွတ်ꩻအချက်အဗာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့နေးနဝ်ꩻစားသွူ။ =÷=တွမ်ထူႏသုတေသန=== တွမ်ထူႏသုတေသနယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏသုတေသနသားသီးစွဲးကိုအဗွေအဝ်ႏထွူတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏကူႏညီႏစွဲးကိုတပါတဝ်းသွူ။ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငေါဝ်းရီငေါဝ်းဖြေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ထူႏသုတေသနသားတဖြာꩻယို ရီလဲန်ခွိုန်လဲန်းငဝ်းရီဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻစေးလာႏကိုဖုံႏ၊ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏကဖြေႏပြန်ႏချာဒါႏ လိုꩻဖုံႏသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻတဲ့ နီကမာꩻခါꩻ၊တဲမ်းခါꩻဒါႏငဝ်းရီဖုံႏယို ဖေႏလွေꩻနီကအီႏသုတေသနဒါႏနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသီးလွူꩻဖတ်ချာ၊ထွားချာဒျာႏ၊အဖြေႏတဲ့တဲမ်းချာဒျာႏ ဝွေꩻသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းမာꩻချာသွူ။ ===တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငေါဝ်းရီ=== တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏငဝ်းရီတဗာႏယိုနောဝ်ꩻ ကပါနွို့သော့ꩻတဲ့ သုတေသနသားတဖြာꩻရီလွေꩻ ကမာꩻဒါႏသုတေသနငဝ်းရီဖုံႏတွမ်ႏကဆွမ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းရီအဖြေႏဖုံႏသွူ။သုတေသနသားဖုံႏကပါနွို့သော့ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ရီဗွိုန်ဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းရီဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻယို ဖျင်ဆင်ဖေႏသားမာꩻထွူလဲန်းနဝ်ꩻ ကအီႏရီသားဖုံႏအတာႏတဲ့ မာꩻနယ်အွဉ်ႏနယ်ဖေႏတဖူꩻတဲင် အဆင်ႏပြေႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမ ငဝ်းရီတဗာႏစီႏယို ထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻနေး စနစ်မဲန်ႏမဲန်ႏတဲင် ထွာအီငါႏသုတေသနသားသီးအတာႏ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻခရာႏသွူ။ ===နမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီ=== နမ်းတွမ်ႏနမ်းယမ်းတဲမ်းထံချာငဝ်းရီနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းရီစာႏရင်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻကပါနွို့သုတေသနသားသီးနမ်းတွမ်ႏနမ်းတဖြာꩻစီႏ ထေထန်ႏချာငဝ်းရီဒျာႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အထွာနွောင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏလိတ်စေးလာႏ တားလဲ့ အွန်လိုင်းလောင်းနေးဖုံႏသွူ။ယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏဝွေꩻသီးတွမ်ႏဝွေꩻသီးထေထန်ႏချာပွုံႏစံႏတာႏဖုံႏဒျာႏတဲင် တယ်ႏဆို့ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတဲ့ ယိုꩻယာꩻသျင်ꩻပေႏသွူ။ ===အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီ=== အဲန်တာဗျူးငဝ်းရီယိုနဝ်ꩻ ရီဗာႏဒျာႏနေးတွမ်ႏအပေ့ꩻငဝ်းရီကိဉ်းအာသွူ။အွောန်ႏထွော့ခါꩻနေးဒျာႏအတွက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏအထွာနွောင်ꩻငဝ်းအဖြေႏဖုံႏသွူ။ကဖြေႏသားနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွူလိတ်ငဝ်းရီထွူတဲင်အထွာနွောင်ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏယို နမ်းတွမ်ႏနမ်းတဲမ်းချာဗာႏအဖြေႏသွူ။ယိုစားဗွေစွုမ်ႏထွူနဝ်ꩻ အဲန်တာဗျူးငဝ်းဒေါ့ꩻရီထွူတဲင် အသေႏချာႏသွတ်ꩻကထွာဒါႏအဖြေႏမဲန်းယို စဲစ်ဆေꩻကဲစ်ဖျင်ထွူတဲင် ပသာနယ်ဗာႏအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ ===မာꩻတွမ်ထူႏရေꩻယိုအရေꩻတန်တွာမုဲင်ꩻ=== တွမ်ထူႏအချက်အဗာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအသွုံꩻထဲ့မဲန်ႏအီငါႏလꩻအချက်အဗာႏတိဉႏကျဖုံႏတွမ်ႏယွုမ်းအံႏမုယိုလဲ့ သဆွော့ꩻဗာႏ၊အကျောင်ꩻတွမ်ႏအကျိုꩻလဲ့ ညီႏတတွာလို့ဝင်ꩻဖုံႏ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏယိုစားတဲင်တွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီလိုꩻအဖြာꩻပိဉ်တဖြာꩻစီႏအတွက်အဗာႏဖုံႏသွူ။ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ယွုမ်းအံႏသဆွော့ꩻလꩻထွူတဲင် အမွိုင်သွတ်ꩻတဗာႏတဲ့လꩻလွေꩻတွမ်ႏယိုꩻယိုꩻပေႏသွူ။ဥပမာႏနေးတဲ့ ဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဲန်သေကျောင်ꩻသားအခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီနေးတဖြာꩻလဲ့သင်၊အစွိုꩻနေးလဲ့သင် ဖေႏနေးငဝ်းရီနဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻယို လꩻချာဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ==စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏ== စာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုနဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏတွမ်ႏထူအချက်အဗာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ကတွမ်ထူႏယိုစားလဲ့ ဆွမ်ꩻခါꩻနေးအငဝ်းအချက်အဗာႏဖုံႏ၊မတ်တန်တဲမ်းမုဲင်နေးအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မာꩻနေးယူနစ်နေး အယိုꩻပေႏသွူ။ကိဉ်းအာကမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ခမ်းတခမ်း၊ခမ်းထီးနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻသီး စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ== ကတွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻထာꩻလွုက်ႏယိုစားနဝ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း နေင်ႏပေါင်ꩻရျာꩻရေင်နေးလဲန်းသွူ။ကွဲးတွော့နုဲင်းဒျာႏစာႏရင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ပါဒျာႏကွို့လိုꩻယဟန်ႏပေႏလိုမ်ꩻသွူ။ဥပမာႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ၊လိုꩻခိုဖုံႏ၊လိုꩻဇာႏတိနဝ်ꩻကိုဖုံႏသွူ။ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတဲ့ ခွယ်ꩻဒွုမ်လိုꩻအမျိုꩻတဲင် ကျိုꩻစာꩻစုရွမ်အချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ နားဟွိုန်စုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ခမ်းထီတွိုင်ꩻတဲ့ ထွို့ꩻလွေꩻနေးစွဉ်ႏအစီႏအစဲန်ႏနေးတဲင် လိုꩻခမ်းသားမွိုးဖာသီးအတာႏ ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻ၊စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ပညာႏရေꩻဖုံႏယိုကားကအဝ်ႏယို အဝ်ႏတွမ်ထူႏနေးအချက်အဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ခမ်းထီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻစွိုꩻသား== ထာꩻမာꩻသားကရေႏမိုႏလွေꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းထီဟံႏအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏလိုꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻအဲန်ထဝ်း ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။၂၀၁၅တွမ်ထူႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻသားအလောင်းယို ပွိုင်းဝွို့ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏယို ကမာꩻဗာႏသားနဝ်ꩻ အချက်အဗာႏတဲ့ လꩻလွေꩻအတိဉ်ႏထဲ့မဲန်ႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ(မန်းခမ်းကိုဒျာႏ)သွူ။ဝွေꩻသီးကမာꩻလွေꩻသုတေသနနဝ်ꩻ ကတူႏစဲန်ႏယိုဝွေꩻသီးဒို့ခါꩻတဲင် ထာꩻမာꩻအဝ်ႏသား၊အဝ်ႏတဝ်းသားလိုꩻခိုလိုꩻမူႏဖုံႏ၊ခြွိုင်းသန်ꩻရေꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻရွယ်ႏလွောက်ꩻ ထာꩻမာꩻသားဖုံႏသွူ။ဝွေꩻသီးလယ်ႏရီလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုသားတဲ့ ရီခေါခေါဒျာႏ၊လမ်းပါႏကိုတဲ့ ရီဒျာႏခေါခေါ၊အခန်ꩻအပဲင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏဒျာႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻအဖြေႏတဲ့ အဝ်ႏလꩻမဲန်ႏဒျာႏသွူ။ကမာꩻဗာႏယိုစားတဲင် တဖဲ့ꩻတခဝ်စွဲးကိုထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ==၂၀၁၄မန်းခမ်းတွမ်ထူႏလိုꩻစာႏရင်ꩻ== ၂၀၁၄အကို မန်းခမ်းလိုꩻစာႏရင်ꩻယို ခမ်းထီတန်အရန်းအနေႏ အဝ်ႏတွမ်ထူႏနုဲင်းနုဲင်းစဝင်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏသွူ။ကလယ်ႏစုရွမ်စာႏရင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏယို ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ၊ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း၊အွိုင်ႏ၊ဒုံသားအရန်း အစဲန်ႏတွိုင်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻဖုံႏ၊အသီထိုꩻဖုံႏ၊ထာꩻမာꩻသားဖုံႏ၊ယွုမ်းအံႏဘာႏသာႏဖုံႏ၊ရွဉ်အနွို့အထန်ႏဖုံႏ၊လိုꩻဒုက္ခိတဖုံႏ၊တွမ်ႏပညာႏရေꩻအရန်းရန်းဖုံႏသွူ။ခမ်းတန်အစိုႏရ သေထွူလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻဖဝဖုံႏထွူတဲင် ထွို့ꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီပြွူႏဖြိုထာꩻမာꩻ၊စီႏမံႏကိန်ႏဖုံႏတဲင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻပါ သုတေသနအစွိုꩻဖုံႏသွူ။ ==ခမ်းသားစာႏရင်ꩻ== ထွို့ꩻဗူႏထွူသုတေသနသားအစွိုꩻတဲင် တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻကျင်ꩻဖုံႏ ပငါပရာꩻ ဆꩻကီသားငေါဝ်းအလꩻတွော့ꩻ ထဲ့သင်ꩻရာꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ဒေႏသဒုံဆောင်ႏဖုံႏ တွမ်ႏထူလိုꩻစာႏရင်ꩻ၊အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဒင်ႏထင်ႏကီပိဉ်ရန်းရန်းတွော့ꩻ ခမ်းသားစာႏရင်ꩻယို အစိုႏရလꩻမဲန်ႏထွူတဲင် ခမ်းသားသီးလိုႏအပ်မုယို ထဲမ်ဗွေဖေႏလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ==ရွိပ်ထွို့ꩻဗူႏလွူꩻထွားကိရိယာႏ== လွူꩻထွားကိရိယာႏနောဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဖန်ဆင်ꩻချာငဝ်းရီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏထွို့ꩻဗူႏတယ်ႏဆို့ꩻဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ကိဉ်းအာအာတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို နိဒါန်းအမော့ꩻအစ၊အထာႏဝလိတ်ယာႏတွမ်ႏနိဂုံးလိတ်အွဉ်ႏသွတ်ꩻဖုံႏသွူ။နဝ်ꩻအထန်ႏယင်တဲ့ ကထွို့ꩻဗူႏဒေါ့ꩻငဝ်းဖုံႏယို ထွာဒျာႏအပါနွို့သုတေသနသားအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻသွူ။နမ်းတွမ်ႏနမ်းကဖျင်ဆင်ချာငဝ်းရီတဲ့ အပါနွို့သွော့တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ သုတေသနအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏသွူ။ ==နိဒါန်းအမော့အစ== ယိုကိုယေဘုယျကပါနဝ်ꩻတဲ့သတင်အချက်အဗာႏဖုံႏ၊သုတေသနကတူႏစဲန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏပါ၊အဒွေါင်ႏသွတ်ꩻလိတ်မော့အစသုတေသနတွမ်ႏလွူꩻထွားထွို့ꩻဗူႏကိရိယာႏဖေႏကဗွေစွုံႏနဝ်ꩻ ရိတ်ခေႏလွေꩻအခေႏအနေႏတွမ်ႏအခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ယိုနဝ်ꩻတဲ့ သျင်ႏပျရီးအပွုံႏစံႏဖုံႏသွူ။ ==လိတ်ယာႏအထာႏဝ== ယိုကိုကပါနဝ်ꩻတဲ့ အဓိကအရေꩻကီꩻသွတ်ꩻ လွူꩻထွားရွိပ်အီငဝ်းရီဖုံႏဒျာႏသွူ။ကဒေါ့ꩻဟွိုန်ချာနဝ်ꩻ ငဝ်းရီဖုံႏယို သီကဲစ်ꩻလိတ်သုတေသနတမုဲင်ꩻဟောင်း။အမော့စတွမ်ႏငဝ်းရီယိုꩻယိုꩻထွူတဲင် ရီသွုပ်ယင်းဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻယပ်ꩻ တားလဲ့ တမဲန်ခံႏတဝ်းငဝ်းရီဖုံႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻအသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။အခန်ꩻယိုတဲ့ ရီလွေꩻဒျာႏ နမ်းရေꩻနမ်းတာႏတွမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻသတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏတဲင် သုတေသနကလိုႏဒါႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏအစွို့ꩻကိုကပါသော့ꩻသားသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏခံႏအစွိုးအမျိုꩻ== (၁) လိုꩻမုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏယို တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၂)ထာꩻမာꩻခွင်ႏကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ တဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊အစွိုꩻအဗူႏနေးလဲ့သင် တာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၃) အစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ၊အတွိုင်ꩻအစီႏစဲန်ႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဗာႏသွူ။ (၄) ကဆွိုက်သွယ်ႏလွေꩻဒါႏ မိတ်သွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားဟဝ်ဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏဖုံႏတဲ့ အဝ်အစွိုးစွိုးသွူ။ ==တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ== တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻခွိုန်ပြန်ႏချာငါလို့ဝင်ꩻ ကဆွိုက်ဖေႏဒါႏ လွေꩻတဖူꩻနီလီးစနစ်သွူ။ ကလꩻလွဉ်ဒါႏအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို အခေႏခံႏတဲင် စဲစ်ဆေꩻသုံံꩻသပ်ဗာႏသွူ။ ကစီႏရင်ꩻခံႏဒါႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာငါႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏအုံနောင်အီတဗာႏသွူ။ ကဖေႏလင်ꩻဒါႏတာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻဖုံႏယို တွမ်ႏဝတ္တရာꩻအဗွေတဲင် ထဲမ်ဗွေခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏသွူ။ စဲစ်ဆေꩻယဲက်ထွားစဲင်းသွူ အထီအသွီႏကဗွေဗိတ်ဒါႏ လꩻလဒ်ဖုံႏယို ကွပ်ကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတာႏဝွန်ႏခံႏတာႏဝွန်ႏထူႏမုဒျာႏသွူ။ ==ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မု== ဆွုံꩻဖတ်အွဉ်ႏထွော့ဖုံႏယို ခွုမ်စံႏမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအာသေထွူတဲင် ထာꩻထီႏသျင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ဖြွောင်ဒွေါင်လို့ဝင်ꩻထွာလွဉ်သွူ။သတင်ꩻအချက်အဗာႏဖုံႏ အရေꩻတန်ငါႏအရန်း၊ကလိုႏဒါႏအချက်အဗာႏဖုံႏ ခမ်းသားသီးအလောင်း ဖြေ့ꩻလီအီအတာႏ ထွာနဲ့ထွာတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏအချက်အဗာႏနေနေသွူ။ကွပ်ထာꩻထီႏသျင်ꩻဖြွောင်ဒွေါင်မုအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထင်ႏထိုပြွူႏဖြိုမုအဝ်ႏလွဉ်သွူ။ အကျောင်ꩻအရင်ꩻခံႏ အကျိုꩻကတွိုႏလွေꩻဒါႏ နီလိုꩻသီးဖြေꩻစာကူကားအာႏယိုနဝ်ꩻ == လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ꩻ== လိုꩻသီးကသွုံꩻဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ဆေꩻကွက်ꩻအခန်မဥ်ႏထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ကယိန်းမဲန်ထေအာအာ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဆေꩻကွက်ဖုံႏတဲင် ပွိုးတမုုဲင်ꩻပါႏတမုဲင်ꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကယိန်းထေအာအာတဲ့ ဝွေꩻသီးကယိန်းလꩻအာအာရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻမ ဥပအာႏ ကုမ္မဏီႏကထေဒါႏ ထီꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻခမ်းခါတွော့ꩻ စာအာႏယိန်းဟဝ်ဟဝ်တဲင် ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းခါလာက နီလိုꩻသီးယိန်းအဝ်ႏလိုႏအာအာထီꩻသွူ။ === ထေကွန်ႏတဗာႏကထဲ့ꩻသင်ꩻစရိပ်=== လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို အခန်အငိုꩻမဥ်ႏထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊လိုꩻတဖြာꩻလိုꩻတစွိုꩻ မဥ်ႏမာꩻတန်ႏဖိုꩻကားလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ကထေထန်ႏဒါႏသားကုမ္မဏီႏသူꩻနဝ်ꩻ အလွိုးရတစွမ်တဝ်းတဲင် အီမာꩻအာထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ တထေထန်ႏတဝ်းသွူ။ဥပမာႏ ကထေထန်ႏဒါႏ စူသွို့ꩻခံꩻယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အငိုꩻအခန်အထင်ႏအလင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတဲင် ကထေထန်ႏသားသူꩻ အီႏထေထန်ႏအာနဝ်ꩻ ထေအာတဝ်းတဲင် ချင်းပါဆေꩻကွက်ꩻအထင်ႏတွမ်ႏအလင်ꩻသွူ။ ===လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏစာအာႏ=== ထေကွန်ႏတခြိုꩻစာအာႏအတာႏ ဖေႏကယိန်းမဲစ်အာအာနဝ်ꩻ ကေားကထေထန်ႏဒါႏသားယို မာꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဖေႏဗာႏ အရွီးအခိုႏကထေထန်ႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ထေထန်ႏကွန်ႏသားတဖြာꩻယို တွမ်ႏနီလိုꩻသီးကလိုႏအပ်ဒါႏ အရွီးအခိုႏကထွာဒါႏ သွုံꩻအံႏအွꩻခရာႏဖုံႏယို တစွိုးတမျိုꩻဖေႏကဗွိုန်မွိုန်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျံႏစယ်ႏထေထန်ႏဖေႏကယိန်းယံယံသွူ။ ထေထန်ႏမုကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကူစွိုးကူမျိုꩻတဲင် ကထေထန်ႏဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏယို ထွာမာꩻအီစီꩻပွာꩻရေꩻအတာႏနဲ့၊ ===ဟံႏကောင်=== ဟံႏတန်ပထဝီႏယိုလောင်းနဝ်ꩻ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏကားကအဝ်ႏအဝ်ႏပါနွို့သော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကိုကပါနွို့သော့ꩻဒါႏသဘာႏဝအရွီးအခိုႏနဝ်ꩻ သေင်ႏကောင်ခြာ၊ထီနောင်၊ထီခြောင်။ ===ထာꩻမာꩻသား=== ထာꩻမာꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စပေႏတန်ထာꩻမာꩻကားကအဝ်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏအတာႏ လိုꩻသွုံꩻကွန်ႏတခြိုꩻယံကအဝ်ႏတာႏ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻထေထန်ႏဖေႏကွန်ႏတွမ်ႏထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻခꩻဖုံႏသွူ။ ===ရွဥ်အနီꩻအရင်ꩻ=== ကအီႏထေထန်ႏသွုံꩻအီတခြိုꩻအတာႏဖုံႏတွမ်ႏထေင်းထမ်းထာꩻမာꩻအာႏခꩻ ကိရိယာႏကူစွိုးကူမျိုꩻဖုံႏယို ရွဉ်အနီꩻအရင်ꩻထွာအထျꩻသွူ။ === ထာꩻမာꩻ=== ထာꩻမာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ အစွိုꩻအဗူႏနေးတဖဲ့ꩻတခဝ်တွမ်ႏထေထန်ႏမု ကွန်ႏတခြိုꩻတွမ်ႏဆေꩻကွက်ကလွေꩻတပန်ႏချာငါအီအတာႏ ထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ===သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻ=== ကမ္ဘာႏလောင်းယိုကားကအဝ်ႏဒါႏ သဘာႏဝအနီꩻအရင်ꩻယို နမ်းပဲင်ႏဟံႏနယ်ႏပငါပရာꩻဒျာႏတဲင် နမ်းသဘာႏဝလဲ့ နမ်းထိန်ꩻထွားရောင်ဒျာႏသွူ။ကခွုမ်ပဲင်ႏထိန်ꩻထွားဒါႏသားတဲ့ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ၊စီꩻပွာꩻရေꩻသားတန်ဖုံႏ၊အစိုႏရဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏ၊သမ္မတခွန်စဝ်းဖုံႏတွမ်ႏမိဖုရာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ==ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏ== အချက်အဗာႏဖုံႏကားကအဝ်ႏဖုံႏယို လယ်ႏထွုမ်ႏထွားထောင်ချာထွူတဲင် ဖြယ်ထန်ႏပꩻဖြယ်ယင်း ခေတ်ကရီးခါအတာႏ အစွိုꩻအဗူႏအတာႏဖုံႏ ထွုမ်ႏလွူꩻထွားအီ ပညာႏတဗာႏဒျာႏသွူ။အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အချက်အဗာႏဖုံႏယို စူခွုမ်မုတခြိုꩻ၊ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အဗာႏဖုံႏတွမ်ႏယေန်ႏငဲးမုဆဲင်ႏရာꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ပါသော့လို့လို့ဒျာႏသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အာစွိုးအာမျိုꩻ ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို အဝ်ႏပါရွမ်းညီꩻတဲင် ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသိပ္ပံပညာႏ နဝ်ꩻစားနေနေတဲင် လိုꩻမုရေꩻပညာႏနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။[၁] အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻစုကို ‌ မနုဿဗေဒယို ထွာဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏ အဝ်ႏထူႏလက်ခံႏတဲင် ဥရောပအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘာႏသာႏခေါခေါတဗာႏဒျာႏသွူ။ အီတလီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခေတ်စခါ ရောမ‌ေနာဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဥ်းဒါႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀လွိုလွို အဖဲင်ႏအစျꩻကအဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို ခေတ်စခါသုတေသန ပညာႏရှင်ႏသီး ထွုမ်ႏဖူႏခူႏထန်ႏတွော့ꩻ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻနေးတွမ်ႏဟံႏပွုံႏဖုံႏ အီဂျစ်ခမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ရောမဇာတ်ခန်ꩻ ‌ ခေတ်စခါ သုတေသန ပညာႏယို နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏကို အာဖရိကဆꩻငါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻလုံးစူခွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏသွုံꩻလွေꩻအနေင်ႏပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ၃.၄ သန်းယို တယ်ႏအီအထျꩻတဲင် နုဲင်းယိုခါအဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားဗာႏနေင်ႏအရျာꩻစုဗူႏနောဝ်ꩻစားသွူ။[၂] ပညာႏဖဲ့ꩻ‌နောဝ်ꩻ ခါးလားကဒင်ႏသွင်ꩻသမဲင်ꩻခေတ်ကာႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်မုကို အရေꩻပါငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏလ လိုꩻသီးသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻဒင်ႏမုဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီလိုꩻသီးရာႏဇာႏဝင်ႏ ၉၉% ကထွာဒါႏအထွာအကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေတ်စခါနဝ်ꩻအခိန်ႏကာႏအဝ်ႏထွာကုဲင်လဲဥ်းရင်ꩻသွူ။ခေတ်စခါသုတေသနပညာႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻလိုꩻသီး ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအရန်းရန်းထွူတဲင် တွိုႏလွေꩻစွဥ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယေန်ႏငဲးမုအကို ရေႏရွယ်ႏထွုမ်ႏထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻစားတဲင် ရေႏရွယ်ႏချက်အစွိုးစွိုးကအဝ်ႏဒါႏအလင် ယေတ်ႏငဲးမုသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻယို ဖေႏကသေနာႏနွောင်ꩻအတာႏယင် အောဝ်ႏရေႏရွယ်ႏဒျာႏနေနေသွူ[၃] ==ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ== ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာဒျာႏခမ်းထီအရန်းရန်း ဒေါ့ꩻရောင်ငဝ်းထွူတဲင် ဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါတဲ့ အောဝ်ႏရိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါစုစုခြွဥ်းအတွက်အဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဗွေႏတွမ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဒေါ့ꩻသား တကာႏတဝ်း ပထဝီႏဟံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊တကမ္ဘာႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အရာႏကားကအဝ်ႏယို အရေꩻတန်လွိုဝင်ꩻ လက္ခဏာႏအဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။[၁] နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီတန်အရန်းလဲ့သင်၊အုံကိုမ်တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ထာꩻမာꩻခွင်ႏကို တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻအာအာ ကသွုံꩻဒေါ့ꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာအင်္ဂလိပ်တဲင် ဒုတိယမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါအနေႏတဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသား အဝ်ႏစွဥ်ႏ ၁.၁ ဘီလီယံလွိုသွူ။။ [၂]အဗွိုန်အခြောင်ꩻနဝ်ꩻစားယင်  ပြင်သစ် တွမ်ႏ စပိန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအွဥ်ႏထွော့ဖေႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါအအာသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ကမ္ဘာႏအလင်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏနောဝ်ꩻ  အာရဗစ်၊ ခယ်ႏ၊ ရုရှား တွမ်ႏ ပေါ်တူဂီဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါဖုံႏသွူ။ သမဲင်ꩻအခြောင်ꩻအလꩻ အီဂျစ်,စခါဂရိ, လက်တင်၊ စခါခယ်ႏ၊ ပါရှား၊ သင်္သကရိုက် တွမ်ႏ စခါအာရဗီ အဘိဓာန်ဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနဝ်ꩻ အွိုးခေတ်စခါကာႏ ကမ္ဘာႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏဖုံႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ Lingua Francaယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻဗာႏ အတန်သွတ်ꩻကမ္ဘာႏအကွို့ꩻအခဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဲင် ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏသွုံꩻလွေꩻမွိုးဗွေႏဘာႏသာႏယင်၊ဒုတိယဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါခမ်းလင်သား ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏရောင်နောဝ်ꩻ စုစုခြွဥ်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ ကအွဥ်ႏနယ်ဒါႏအခရာႏ တရာႏဝင်ႏအခေႏအနေႏဟံႏပွုံႏနောဝ်ꩻ အင်္ဂလိပ်၃၇၁   မီလီယံ [၂]၆၁၁   မီလီယံ၆၀၀   မီလီယံ [၄]၁၅၀၀   မီလီယံ ထွာအင်္ဂလိပ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို အွဥ်ႏရွုမ်ꩻထာꩻမာꩻတန်ကိုတဲင် ကအဝ်ႏသွုံꩻဒေါ့ꩻဒါႏဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ ရုံးပြင်သစ်၈၀   မီလီယံ၁၅၃   မီလီယံ၆၂   မီလီယံ [၅]၂၇၄   မီလီယံ [၆]ပြင်သစ်ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻတဲမ်းရွုမ်ꩻအတာႏသွုံꩻသားဒေႏသစာႏရင်ꩻအလꩻ စပိန်၄၈၀   မီလီယံ၉၁   မီလီယံအဝ်ႏခွိုင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ==စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ပွယ်ꩻ== စဲ့ꩻခွꩻ‌ယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏအကို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား) ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ တွမ်ႏကဆွိုက်စပ်ဒါႏဝွေꩻသီး မဟာႏနယ်ႏခမ်းထီအနားအကူဖုံႏအခါႏ ကပေါႏထွာလွဥ်ဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်၊ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏ အခေႏနေႏ နုဲင်း‌ေနာဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ။ ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏသီးအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ခေးပြဲင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ ပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻမုꩻ၊ ဖြေ့ꩻလီဝါႏဒဖုံႏ၊ ထွေထောင်တသျိုဖုံႏ၊ ထေထန်ႏ စူခွုမ်အဆန်ꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထို ထေကွန်ႏတခြွိုꩻအရန်းဖုံႏ၊ ပြဲင်ႏပါ အာႏကာႏသအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ခေးလူႏလုဲင်ႏပါ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏလွုမ်း ထူႏသွုံꩻအီမွေးငါႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရဲးကမ်းရေꩻ စရိပ်ဖုံႏတဲင် ထာꩻမာꩻရိုꩻရိုꩻတွမ်ႏ နျူးကလီးယား စူခွုမ်ဆန်ꩻဖုံႏလဲ့ ထေခေးလူႏလုဲင်ႏမုꩻ တကာႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏခမ်းအလင်ဆꩻချာ စွဲးကမ်းဆွာႏကိုဖေႏ အတွိုက်အခꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ စဲ့ꩻခွꩻယေန်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကျာꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ တွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်း‌ေပါင်ꩻဗူႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဩဇာႏ ကဒို့ꩻကခြို့ခါꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏအကို ထွာမဟာႏမတ်ခမ်းထီတန် ၂ ဖြုံႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏသွူ။ ပွုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်တဖဲ့ꩻစီႏ အွဉ်ငါသား ကထွာဒါႏ ရော်နယ် ရေဂင် တွမ်ႏ မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ် သီး မော့ꩻခွဲးဝင်ꩻ ၁၉၈၅ ဗာႏခိန်ႏ ပွုံႏဒျာႏသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ၄ နေင်ႏအကို သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ(ရသျား)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ၊ ဗိတိန်(အင်္ဂလန်၊ ပိဉ်တစ်) သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကလွိုဆန်ဒါႏ အာႏတန် ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီတန်ဖုံႏသား မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏအနေႏလဲ့ ဒုတိယစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသျုက်တရေင် ခါးလားကအီႏထွူခိန်ႏတွမ်ႏ ကထွူထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်းထီဖုံႏအခါႏ သꩻဖော်ꩻဗိုန်ပီတလꩻတဝ်းဒါႏအချက်လဲ့ အဝ်ႏအာက‌ေနာဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူသွတ်ꩻခိန်ႏ ဥရောပ ဟံႏနယ်ႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးခမ်း(၄)ခမ်း အာႏဏာႏဩဇာႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻထွူ အမေႏရိကန်ႏတွမ်ႏ သိုဗီယဲတ်နဝ်ꩻ နဝ်ꩻအကို ထွာဒျာႏ စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်လီပြင်ꩻထိုꩻထွူ "စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"လဲ့ ထွူသွတ်ꩻထိုꩻဒျာႏသွူ<ref> <!--Research skills, Student's book,Economic book--> မာꩻသုတေသန အစွန်ꩻ သွောန်ထူႏသားတာႏ လိတ်ဖွူꩻ၊ စီꩻပွာꩻခရာႏ </ref> ===အုံနောင်=== {{Reflist}} [[Category:BLK]] [[Category : ထွားဖတ်ခရာႏ]] s71314rp31aq8ye0svz4hng8wfissao 0 55805 385143 385137 2026-06-29T12:22:38Z Aokoroko 55658 /* Ключавыя асаблівасці */ 385143 wikitext text/x-wiki {{Language|be}} <span style="font-size:90%; color:#54595d;">Мовы курса:</span> [https://ru.wikiversity.org/wiki/Рендеринг_множества_Мандельброта_на_C%2B%2B 🇷🇺 Русский] • '''🇧🇾 Беларуская''' • [[Рендеринг множини Мандельброта на C++|🇺🇦 Українська]] {| class="wikitable" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 300px;" |- ! colspan="2" | Курс «Рэндэрынг мноства Мандэльброта на C++» |- | '''Факультэт:''' || Інфармацыйныя тэхналогіі |- | '''Прэрэквізіты:''' || Веданне сінтаксісу C++ і камплексных лікаў |- | '''Патрабаванні пасля:''' || Навыкі аптымізацыі рэндэрынгу фракталаў |- | '''Выкладчык:''' || [[User:Aokoroko]] |} == Уводзіны == Дадзены практыкум змяшчае арыгінальны зыходны код на C++ для высокадакладнага рэндэрынгу фрагментаў мноства Мандэльброта з выкарыстаннем алгарытмаў аптымізацыі (уключаючы тэорыю абурэнняў) і глыбокага згладжвання (8x8 SSAA). Аўтар алгарытму і выяў: [[User:Aokoroko]]. == Ключавыя асаблівасці == * Разлік апорнай траекторыі на 5000 біт усяго адзін раз. * Рэактыўны разлік мільярда пікселяў на апаратным double. * Пры выкарыстанні лікаў з плаваючай коскай двайной дакладнасці (парадку 10⁻¹⁵) тэорыя абурэнняў дазваляе наблізіцца да ўзроўню 10⁻³⁰⁸ - не далей. * Рэвалюцыйны алгарытм Reference Reset to Zero. * Сапраўдны SSAA 8x8 для ідэальна згладжанага малюнка без аліасінгу. * Паралелізм OpenMP для высокахуткаснага шматпаточнага рэндэрынгу. == Зыходны код C++ == Ніжэй прадстаўлены зыходны код праграмы, які выкарыстоўваўся для генерацыі 100-мегапіксельных выбраных выяў на Вікісховішчы. <syntaxhighlight lang="cpp"> #include <iostream> #include <fstream> #include <vector> #include <cmath> #include <cstdint> #include <string> #include <atomic> #include <omp.h> #include <cstdio> #include <iomanip> #include <gmp.h> #include <mpfr.h> using namespace std; const double PI = 3.14159265358979323846; const mpfr_prec_t MPFR_BITS = 5000; #pragma pack(push, 1) struct BMPHeader { uint16_t type{0x4D42}; uint32_t size{0}; uint16_t reserved1{0}; uint16_t reserved2{0}; uint32_t offBits{54}; uint32_t structSize{40}; int32_t width{0}; int32_t height{0}; uint16_t planes{1}; uint16_t bitCount{24}; uint32_t compression{0}; uint32_t sizeImage{0}; int32_t xpelsPerMeter{2834}; int32_t ypelsPerMeter{2834}; uint32_t clrUsed{0}; uint32_t clrImportant{0}; }; #pragma pack(pop) struct ComplexDouble { double re; double im; }; void save_bmp(const string& filename, const vector<uint8_t>& data, int w, int h) { int rowSize = (w * 3 + 3) & ~3; BMPHeader header; header.width = w; header.height = h; header.sizeImage = rowSize * h; header.size = header.sizeImage + 54; ofstream f(filename, ios::binary); f.write(reinterpret_cast<char*>(&header), 54); f.write(reinterpret_cast<const char*>(data.data()), data.size()); f.close(); } int main() { string absc_str, ordi_str, size_str; absc_str = "-1.74907816150520173167912454515663360420734509948112463480292338384"; ordi_str = "-0.00000550991906629096602513098567268615714673236269915508056068145"; size_str = "0.0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000153"; const int targetW = 10000; const int targetH = 10000; const int scale = 8; const int rawW = targetW * scale; const int rawH = targetH * scale; cout << "Step 1: Calculating Raw Map (" << rawW << "x" << rawH << ") using Perturbation..." << endl; vector<uint8_t> iterMap((size_t)rawW * rawH); mpfr_t rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st; mpfr_inits2(MPFR_BITS, rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st, NULL); mpfr_set_str(rx, absc_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_set_str(ry, ordi_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_set_str(sz, size_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_div_ui(st, sz, rawW, MPFR_RNDN); double step_d = mpfr_get_d(st, MPFR_RNDN); double ref_rec_d = mpfr_get_d(rx, MPFR_RNDN); double ref_imc_d = mpfr_get_d(ry, MPFR_RNDN); vector<ComplexDouble> ref_orbit_double(50005); mpfr_set_ui(zr, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zi, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zr2, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zi2, 0, MPFR_RNDN); uint32_t ref_i = 0; bool escaped = false; while (ref_i < 50000) { ref_orbit_double[ref_i].re = mpfr_get_d(zr, MPFR_RNDN); ref_orbit_double[ref_i].im = mpfr_get_d(zi, MPFR_RNDN); mpfr_mul(tmp, zr, zi, MPFR_RNDN); mpfr_mul_ui(zi, tmp, 2, MPFR_RNDN); mpfr_add(zi, zi, ry, MPFR_RNDN); mpfr_sub(zr, zr2, zi2, MPFR_RNDN); mpfr_add(zr, zr, rx, MPFR_RNDN); mpfr_mul(zr2, zr, zr, MPFR_RNDN); mpfr_mul(zi2, zi, zi, MPFR_RNDN); if (escaped) { ref_i++; break; } mpfr_add(tmp, zr2, zi2, MPFR_RNDN); if (mpfr_cmp_d(tmp, 4.0) >= 0) { escaped = true; } ref_i++; } ref_orbit_double[ref_i].re = mpfr_get_d(zr, MPFR_RNDN); ref_orbit_double[ref_i].im = mpfr_get_d(zi, MPFR_RNDN); uint32_t max_valid_ref_iter = ref_i; mpfr_clears(rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st, NULL); atomic<int> linesDone{0}; #pragma omp parallel for schedule(dynamic) for (size_t b = 0; b < (size_t)rawH; ++b) { for (size_t a = 0; a < (size_t)rawW; ++a) { double delta_rec = (double)((long long)a - (rawW / 2)) * step_d; double delta_imc = (double)((long long)b - (rawH / 2)) * step_d; uint32_t index = 0; double delta_re = 0.0; double delta_im = 0.0; double z_re = 0.0; double z_im = 0.0; uint32_t i = 0; const ComplexDouble* ref_ptr = ref_orbit_double.data(); while (i < max_valid_ref_iter) { if ((z_re * z_re + z_im * z_im) >= 40000.0) { break; } if ((z_re * z_re + z_im * z_im) < (delta_re * delta_re + delta_im * delta_im)) { index = 0; delta_re = z_re; delta_im = z_im; } for (int step = 0; step < 2; ++step) { double Ur = ref_ptr[index].re; double Ui = ref_ptr[index].im; double next_delta_im = 2.0 * Ur * delta_im + 2.0 * Ui * delta_re + 2.0 * delta_re * delta_im + delta_imc; delta_re = 2.0 * Ur * delta_re - 2.0 * Ui * delta_im + delta_re * delta_re - delta_im * delta_im + delta_rec; delta_im = next_delta_im; index++; } z_re = ref_ptr[index].re + delta_re; z_im = ref_ptr[index].im + delta_im; i += 2; } int final_t = 50000 - i; if (final_t == 0) { iterMap[b * (size_t)rawW + a] = 255; } else { iterMap[b * (size_t)rawW + a] = (uint8_t)(final_t % 254); } } if (++linesDone % 100 == 0) cout << "Progress: " << linesDone << "/" << rawH << "\r" << flush; } uint8_t pal[256][3]; for (int a = 0; a < 255; ++a) { pal[a][0] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * cos(2.0 * PI * a / 255.0)); // Blue pal[a][1] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * sin(2.0 * PI * a / 255.0)); // Green pal[a][2] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * sin(2.0 * PI * a / 255.0)); // Red } pal[255][0] = 255; pal[255][1] = 255; pal[255][2] = 255; cout << "\nStep 2: Rendering frames..." << endl; int rowSize = (targetW * 3 + 3) & ~3; for (int frame = 0; frame < 255; ++frame) { vector<uint8_t> frameData(rowSize * targetH); #pragma omp parallel for schedule(static) for (int y = 0; y < targetH; ++y) { for (int x = 0; x < targetW; ++x) { uint32_t rSum = 0, gSum = 0, bSum = 0; for (int j = 0; j < scale; ++j) { size_t mapRowIdx = (size_t)(y * scale + j) * rawW; for (int i = 0; i < scale; ++i) { uint8_t t = iterMap[mapRowIdx + (x * scale + i)]; int colorIdx; if (t == 255) { colorIdx = 255; } else { colorIdx = (t - frame + 255) % 255; } bSum += pal[colorIdx][0]; gSum += pal[colorIdx][1]; rSum += pal[colorIdx][2]; } } int outIdx = y * rowSize + x * 3; frameData[outIdx + 0] = (uint8_t)(bSum >> 6); frameData[outIdx + 1] = (uint8_t)(gSum >> 6); frameData[outIdx + 2] = (uint8_t)(rSum >> 6); } } string filename = "Mandelbrot" + to_string(1000 + frame).substr(1) + ".bmp"; save_bmp(filename, frameData, targetW, targetH); cout << "Frame " << frame << "/254 saved. \r" << flush; } return 0; } </syntaxhighlight> == Прыклады выяў == <gallery mode="packed" heights="200"> File:Mandelbrot Set Image 107.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. File:Mandelbrot Set Image 108.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. File:Mandelbrot Set Image 109.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. File:Mandelbrot Set Image 110.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. </gallery> == Спасылкі == * [https://github.com/Divetoxx/Mandelbrot Афіцыйны рэпазіторый праекта Mandelbrot CLI на GitHub] — зыходны код, дакументацыя і гатовыя рэлізы праграмы рэндэрынгу. [[Category:be:Computer science]] 2bvurplq2rk84tzqfmkb98anyohjr1a 385145 385143 2026-06-29T17:56:06Z AtUkr 17909 added [[Category:BE]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 385145 wikitext text/x-wiki {{Language|be}} <span style="font-size:90%; color:#54595d;">Мовы курса:</span> [https://ru.wikiversity.org/wiki/Рендеринг_множества_Мандельброта_на_C%2B%2B 🇷🇺 Русский] • '''🇧🇾 Беларуская''' • [[Рендеринг множини Мандельброта на C++|🇺🇦 Українська]] {| class="wikitable" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 300px;" |- ! colspan="2" | Курс «Рэндэрынг мноства Мандэльброта на C++» |- | '''Факультэт:''' || Інфармацыйныя тэхналогіі |- | '''Прэрэквізіты:''' || Веданне сінтаксісу C++ і камплексных лікаў |- | '''Патрабаванні пасля:''' || Навыкі аптымізацыі рэндэрынгу фракталаў |- | '''Выкладчык:''' || [[User:Aokoroko]] |} == Уводзіны == Дадзены практыкум змяшчае арыгінальны зыходны код на C++ для высокадакладнага рэндэрынгу фрагментаў мноства Мандэльброта з выкарыстаннем алгарытмаў аптымізацыі (уключаючы тэорыю абурэнняў) і глыбокага згладжвання (8x8 SSAA). Аўтар алгарытму і выяў: [[User:Aokoroko]]. == Ключавыя асаблівасці == * Разлік апорнай траекторыі на 5000 біт усяго адзін раз. * Рэактыўны разлік мільярда пікселяў на апаратным double. * Пры выкарыстанні лікаў з плаваючай коскай двайной дакладнасці (парадку 10⁻¹⁵) тэорыя абурэнняў дазваляе наблізіцца да ўзроўню 10⁻³⁰⁸ - не далей. * Рэвалюцыйны алгарытм Reference Reset to Zero. * Сапраўдны SSAA 8x8 для ідэальна згладжанага малюнка без аліасінгу. * Паралелізм OpenMP для высокахуткаснага шматпаточнага рэндэрынгу. == Зыходны код C++ == Ніжэй прадстаўлены зыходны код праграмы, які выкарыстоўваўся для генерацыі 100-мегапіксельных выбраных выяў на Вікісховішчы. <syntaxhighlight lang="cpp"> #include <iostream> #include <fstream> #include <vector> #include <cmath> #include <cstdint> #include <string> #include <atomic> #include <omp.h> #include <cstdio> #include <iomanip> #include <gmp.h> #include <mpfr.h> using namespace std; const double PI = 3.14159265358979323846; const mpfr_prec_t MPFR_BITS = 5000; #pragma pack(push, 1) struct BMPHeader { uint16_t type{0x4D42}; uint32_t size{0}; uint16_t reserved1{0}; uint16_t reserved2{0}; uint32_t offBits{54}; uint32_t structSize{40}; int32_t width{0}; int32_t height{0}; uint16_t planes{1}; uint16_t bitCount{24}; uint32_t compression{0}; uint32_t sizeImage{0}; int32_t xpelsPerMeter{2834}; int32_t ypelsPerMeter{2834}; uint32_t clrUsed{0}; uint32_t clrImportant{0}; }; #pragma pack(pop) struct ComplexDouble { double re; double im; }; void save_bmp(const string& filename, const vector<uint8_t>& data, int w, int h) { int rowSize = (w * 3 + 3) & ~3; BMPHeader header; header.width = w; header.height = h; header.sizeImage = rowSize * h; header.size = header.sizeImage + 54; ofstream f(filename, ios::binary); f.write(reinterpret_cast<char*>(&header), 54); f.write(reinterpret_cast<const char*>(data.data()), data.size()); f.close(); } int main() { string absc_str, ordi_str, size_str; absc_str = "-1.74907816150520173167912454515663360420734509948112463480292338384"; ordi_str = "-0.00000550991906629096602513098567268615714673236269915508056068145"; size_str = "0.0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000153"; const int targetW = 10000; const int targetH = 10000; const int scale = 8; const int rawW = targetW * scale; const int rawH = targetH * scale; cout << "Step 1: Calculating Raw Map (" << rawW << "x" << rawH << ") using Perturbation..." << endl; vector<uint8_t> iterMap((size_t)rawW * rawH); mpfr_t rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st; mpfr_inits2(MPFR_BITS, rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st, NULL); mpfr_set_str(rx, absc_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_set_str(ry, ordi_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_set_str(sz, size_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_div_ui(st, sz, rawW, MPFR_RNDN); double step_d = mpfr_get_d(st, MPFR_RNDN); double ref_rec_d = mpfr_get_d(rx, MPFR_RNDN); double ref_imc_d = mpfr_get_d(ry, MPFR_RNDN); vector<ComplexDouble> ref_orbit_double(50005); mpfr_set_ui(zr, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zi, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zr2, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zi2, 0, MPFR_RNDN); uint32_t ref_i = 0; bool escaped = false; while (ref_i < 50000) { ref_orbit_double[ref_i].re = mpfr_get_d(zr, MPFR_RNDN); ref_orbit_double[ref_i].im = mpfr_get_d(zi, MPFR_RNDN); mpfr_mul(tmp, zr, zi, MPFR_RNDN); mpfr_mul_ui(zi, tmp, 2, MPFR_RNDN); mpfr_add(zi, zi, ry, MPFR_RNDN); mpfr_sub(zr, zr2, zi2, MPFR_RNDN); mpfr_add(zr, zr, rx, MPFR_RNDN); mpfr_mul(zr2, zr, zr, MPFR_RNDN); mpfr_mul(zi2, zi, zi, MPFR_RNDN); if (escaped) { ref_i++; break; } mpfr_add(tmp, zr2, zi2, MPFR_RNDN); if (mpfr_cmp_d(tmp, 4.0) >= 0) { escaped = true; } ref_i++; } ref_orbit_double[ref_i].re = mpfr_get_d(zr, MPFR_RNDN); ref_orbit_double[ref_i].im = mpfr_get_d(zi, MPFR_RNDN); uint32_t max_valid_ref_iter = ref_i; mpfr_clears(rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st, NULL); atomic<int> linesDone{0}; #pragma omp parallel for schedule(dynamic) for (size_t b = 0; b < (size_t)rawH; ++b) { for (size_t a = 0; a < (size_t)rawW; ++a) { double delta_rec = (double)((long long)a - (rawW / 2)) * step_d; double delta_imc = (double)((long long)b - (rawH / 2)) * step_d; uint32_t index = 0; double delta_re = 0.0; double delta_im = 0.0; double z_re = 0.0; double z_im = 0.0; uint32_t i = 0; const ComplexDouble* ref_ptr = ref_orbit_double.data(); while (i < max_valid_ref_iter) { if ((z_re * z_re + z_im * z_im) >= 40000.0) { break; } if ((z_re * z_re + z_im * z_im) < (delta_re * delta_re + delta_im * delta_im)) { index = 0; delta_re = z_re; delta_im = z_im; } for (int step = 0; step < 2; ++step) { double Ur = ref_ptr[index].re; double Ui = ref_ptr[index].im; double next_delta_im = 2.0 * Ur * delta_im + 2.0 * Ui * delta_re + 2.0 * delta_re * delta_im + delta_imc; delta_re = 2.0 * Ur * delta_re - 2.0 * Ui * delta_im + delta_re * delta_re - delta_im * delta_im + delta_rec; delta_im = next_delta_im; index++; } z_re = ref_ptr[index].re + delta_re; z_im = ref_ptr[index].im + delta_im; i += 2; } int final_t = 50000 - i; if (final_t == 0) { iterMap[b * (size_t)rawW + a] = 255; } else { iterMap[b * (size_t)rawW + a] = (uint8_t)(final_t % 254); } } if (++linesDone % 100 == 0) cout << "Progress: " << linesDone << "/" << rawH << "\r" << flush; } uint8_t pal[256][3]; for (int a = 0; a < 255; ++a) { pal[a][0] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * cos(2.0 * PI * a / 255.0)); // Blue pal[a][1] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * sin(2.0 * PI * a / 255.0)); // Green pal[a][2] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * sin(2.0 * PI * a / 255.0)); // Red } pal[255][0] = 255; pal[255][1] = 255; pal[255][2] = 255; cout << "\nStep 2: Rendering frames..." << endl; int rowSize = (targetW * 3 + 3) & ~3; for (int frame = 0; frame < 255; ++frame) { vector<uint8_t> frameData(rowSize * targetH); #pragma omp parallel for schedule(static) for (int y = 0; y < targetH; ++y) { for (int x = 0; x < targetW; ++x) { uint32_t rSum = 0, gSum = 0, bSum = 0; for (int j = 0; j < scale; ++j) { size_t mapRowIdx = (size_t)(y * scale + j) * rawW; for (int i = 0; i < scale; ++i) { uint8_t t = iterMap[mapRowIdx + (x * scale + i)]; int colorIdx; if (t == 255) { colorIdx = 255; } else { colorIdx = (t - frame + 255) % 255; } bSum += pal[colorIdx][0]; gSum += pal[colorIdx][1]; rSum += pal[colorIdx][2]; } } int outIdx = y * rowSize + x * 3; frameData[outIdx + 0] = (uint8_t)(bSum >> 6); frameData[outIdx + 1] = (uint8_t)(gSum >> 6); frameData[outIdx + 2] = (uint8_t)(rSum >> 6); } } string filename = "Mandelbrot" + to_string(1000 + frame).substr(1) + ".bmp"; save_bmp(filename, frameData, targetW, targetH); cout << "Frame " << frame << "/254 saved. \r" << flush; } return 0; } </syntaxhighlight> == Прыклады выяў == <gallery mode="packed" heights="200"> File:Mandelbrot Set Image 107.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. File:Mandelbrot Set Image 108.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. File:Mandelbrot Set Image 109.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. File:Mandelbrot Set Image 110.png|Фрагмент мноства, тэорыя абурэнняў. Адрознівальная здольнасць 10000 x 10000 пікселяў. </gallery> == Спасылкі == * [https://github.com/Divetoxx/Mandelbrot Афіцыйны рэпазіторый праекта Mandelbrot CLI на GitHub] — зыходны код, дакументацыя і гатовыя рэлізы праграмы рэндэрынгу. [[Category:be:Computer science]] [[Category:BE]] 5mthmfsalyl7rbkqpw3zq3psvi78nk9 0 55806 385144 385138 2026-06-29T17:55:45Z AtUkr 17909 added [[Category:UK]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 385144 wikitext text/x-wiki {{Language|uk}} <span style="font-size:90%; color:#54595d;">Мови курсу:</span> [https://ru.wikiversity.org/wiki/Рендеринг_множества_Мандельброта_на_C%2B%2B 🇷🇺 Русский] • [[Рэндэрынг мноства Мандэльброта на C++|🇧🇾 Беларуская]] • '''🇺🇦 Українська''' {| class="wikitable" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 300px;" |- ! colspan="2" | Курс «Рендеринг множини Мандельброта на C++» |- | '''Факультет:''' || Інформаційні технології |- | '''Пререквізити:''' || Знання синтаксису C++ та комплексних чисел |- | '''Постреквізити:''' || Навички оптимізації рендерингу фракталів |- | '''Викладач:''' || [[User:Aokoroko]] |} == Вступ == Даний практикум містить оригінальний вихідний код на C++ для високоточного рендерингу фрагментів множини Мандельброта з використанням алгоритмів оптимізації (включаючи теорію збурень) та глибокого згладжування (8x8 SSAA). Автор алгоритму та зображень: [[User:Aokoroko]]. == Ключові особливості == * Розрахунок опорної траєкторії на 5000 біт усього один раз. * Реактивний розрахунок мільярда пікселів на апаратному double. * При використанні чисел із плаваючою комою подвійної точності (порядку 10⁻¹⁵) теорія збурень дозволяє наблизитися до рівня 10⁻³⁰⁸ - не далі. * Революційний алгоритм Reference Reset to Zero. * Справжній SSAA 8x8 для ідеально згладженого зображення без аліасингу. * Паралелізм OpenMP для високошвидкісного багатопотокового рендерингу. == Вихідний код C++ == Ниже представлений вихідний код програми, що використовувався для генерації 100-мегапіксельних вибраних зображень на Вікісховищі. <syntaxhighlight lang="cpp"> #include <iostream> #include <fstream> #include <vector> #include <cmath> #include <cstdint> #include <string> #include <atomic> #include <omp.h> #include <cstdio> #include <iomanip> #include <gmp.h> #include <mpfr.h> using namespace std; const double PI = 3.14159265358979323846; const mpfr_prec_t MPFR_BITS = 5000; #pragma pack(push, 1) struct BMPHeader { uint16_t type{0x4D42}; uint32_t size{0}; uint16_t reserved1{0}; uint16_t reserved2{0}; uint32_t offBits{54}; uint32_t structSize{40}; int32_t width{0}; int32_t height{0}; uint16_t planes{1}; uint16_t bitCount{24}; uint32_t compression{0}; uint32_t sizeImage{0}; int32_t xpelsPerMeter{2834}; int32_t ypelsPerMeter{2834}; uint32_t clrUsed{0}; uint32_t clrImportant{0}; }; #pragma pack(pop) struct ComplexDouble { double re; double im; }; void save_bmp(const string& filename, const vector<uint8_t>& data, int w, int h) { int rowSize = (w * 3 + 3) & ~3; BMPHeader header; header.width = w; header.height = h; header.sizeImage = rowSize * h; header.size = header.sizeImage + 54; ofstream f(filename, ios::binary); f.write(reinterpret_cast<char*>(&header), 54); f.write(reinterpret_cast<const char*>(data.data()), data.size()); f.close(); } int main() { string absc_str, ordi_str, size_str; absc_str = "-1.74907816150520173167912454515663360420734509948112463480292338384"; ordi_str = "-0.00000550991906629096602513098567268615714673236269915508056068145"; size_str = "0.0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000153"; const int targetW = 10000; const int targetH = 10000; const int scale = 8; const int rawW = targetW * scale; const int rawH = targetH * scale; cout << "Step 1: Calculating Raw Map (" << rawW << "x" << rawH << ") using Perturbation..." << endl; vector<uint8_t> iterMap((size_t)rawW * rawH); mpfr_t rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st; mpfr_inits2(MPFR_BITS, rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st, NULL); mpfr_set_str(rx, absc_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_set_str(ry, ordi_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_set_str(sz, size_str.c_str(), 10, MPFR_RNDN); mpfr_div_ui(st, sz, rawW, MPFR_RNDN); double step_d = mpfr_get_d(st, MPFR_RNDN); double ref_rec_d = mpfr_get_d(rx, MPFR_RNDN); double ref_imc_d = mpfr_get_d(ry, MPFR_RNDN); vector<ComplexDouble> ref_orbit_double(50005); mpfr_set_ui(zr, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zi, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zr2, 0, MPFR_RNDN); mpfr_set_ui(zi2, 0, MPFR_RNDN); uint32_t ref_i = 0; bool escaped = false; while (ref_i < 50000) { ref_orbit_double[ref_i].re = mpfr_get_d(zr, MPFR_RNDN); ref_orbit_double[ref_i].im = mpfr_get_d(zi, MPFR_RNDN); mpfr_mul(tmp, zr, zi, MPFR_RNDN); mpfr_mul_ui(zi, tmp, 2, MPFR_RNDN); mpfr_add(zi, zi, ry, MPFR_RNDN); mpfr_sub(zr, zr2, zi2, MPFR_RNDN); mpfr_add(zr, zr, rx, MPFR_RNDN); mpfr_mul(zr2, zr, zr, MPFR_RNDN); mpfr_mul(zi2, zi, zi, MPFR_RNDN); if (escaped) { ref_i++; break; } mpfr_add(tmp, zr2, zi2, MPFR_RNDN); if (mpfr_cmp_d(tmp, 4.0) >= 0) { escaped = true; } ref_i++; } ref_orbit_double[ref_i].re = mpfr_get_d(zr, MPFR_RNDN); ref_orbit_double[ref_i].im = mpfr_get_d(zi, MPFR_RNDN); uint32_t max_valid_ref_iter = ref_i; mpfr_clears(rx, ry, zr, zi, zr2, zi2, tmp, sz, st, NULL); atomic<int> linesDone{0}; #pragma omp parallel for schedule(dynamic) for (size_t b = 0; b < (size_t)rawH; ++b) { for (size_t a = 0; a < (size_t)rawW; ++a) { double delta_rec = (double)((long long)a - (rawW / 2)) * step_d; double delta_imc = (double)((long long)b - (rawH / 2)) * step_d; uint32_t index = 0; double delta_re = 0.0; double delta_im = 0.0; double z_re = 0.0; double z_im = 0.0; uint32_t i = 0; const ComplexDouble* ref_ptr = ref_orbit_double.data(); while (i < max_valid_ref_iter) { if ((z_re * z_re + z_im * z_im) >= 40000.0) { break; } if ((z_re * z_re + z_im * z_im) < (delta_re * delta_re + delta_im * delta_im)) { index = 0; delta_re = z_re; delta_im = z_im; } for (int step = 0; step < 2; ++step) { double Ur = ref_ptr[index].re; double Ui = ref_ptr[index].im; double next_delta_im = 2.0 * Ur * delta_im + 2.0 * Ui * delta_re + 2.0 * delta_re * delta_im + delta_imc; delta_re = 2.0 * Ur * delta_re - 2.0 * Ui * delta_im + delta_re * delta_re - delta_im * delta_im + delta_rec; delta_im = next_delta_im; index++; } z_re = ref_ptr[index].re + delta_re; z_im = ref_ptr[index].im + delta_im; i += 2; } int final_t = 50000 - i; if (final_t == 0) { iterMap[b * (size_t)rawW + a] = 255; } else { iterMap[b * (size_t)rawW + a] = (uint8_t)(final_t % 254); } } if (++linesDone % 100 == 0) cout << "Progress: " << linesDone << "/" << rawH << "\r" << flush; } uint8_t pal[256][3]; for (int a = 0; a < 255; ++a) { pal[a][0] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * cos(2.0 * PI * a / 255.0)); // Blue pal[a][1] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * sin(2.0 * PI * a / 255.0)); // Green pal[a][2] = (uint8_t)round(127.0 + 127.0 * sin(2.0 * PI * a / 255.0)); // Red } pal[255][0] = 255; pal[255][1] = 255; pal[255][2] = 255; cout << "\nStep 2: Rendering frames..." << endl; int rowSize = (targetW * 3 + 3) & ~3; for (int frame = 0; frame < 255; ++frame) { vector<uint8_t> frameData(rowSize * targetH); #pragma omp parallel for schedule(static) for (int y = 0; y < targetH; ++y) { for (int x = 0; x < targetW; ++x) { uint32_t rSum = 0, gSum = 0, bSum = 0; for (int j = 0; j < scale; ++j) { size_t mapRowIdx = (size_t)(y * scale + j) * rawW; for (int i = 0; i < scale; ++i) { uint8_t t = iterMap[mapRowIdx + (x * scale + i)]; int colorIdx; if (t == 255) { colorIdx = 255; } else { colorIdx = (t - frame + 255) % 255; } bSum += pal[colorIdx][0]; gSum += pal[colorIdx][1]; rSum += pal[colorIdx][2]; } } int outIdx = y * rowSize + x * 3; frameData[outIdx + 0] = (uint8_t)(bSum >> 6); frameData[outIdx + 1] = (uint8_t)(gSum >> 6); frameData[outIdx + 2] = (uint8_t)(rSum >> 6); } } string filename = "Mandelbrot" + to_string(1000 + frame).substr(1) + ".bmp"; save_bmp(filename, frameData, targetW, targetH); cout << "Frame " << frame << "/254 saved. \r" << flush; } return 0; } </syntaxhighlight> == Приклади зображень == <gallery mode="packed" heights="200"> File:Mandelbrot Set Image 107.png|Фрагмент множини, теорія збурень. Роздільна здатність 10000 x 10000 пікселів. File:Mandelbrot Set Image 108.png|Фрагмент множини, теорія збурень. Роздільна здатність 10000 x 10000 пікселів. File:Mandelbrot Set Image 109.png|Фрагмент множини, теорія збурень. Роздільна здатність 10000 x 10000 пікселів. File:Mandelbrot Set Image 110.png|Фрагмент множини, теорія збурень. Роздільна здатність 10000 x 10000 пікселів. </gallery> == Посилання == * [https://github.com/Divetoxx/Mandelbrot Офіційний репозиторій проєкту Mandelbrot CLI на GitHub] — вихідний код, документація та готові релізи програми рендерингу. [[Category:uk:Computer science]] [[Category:UK]] rp6n3pat2w0be6j90juxk61s2vo11gc