Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 0 1905 5159107 5127854 2026-06-28T10:06:48Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159107 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка | Беларуская назва = Добрушскі раён | Арыгінальная назва = | Герб = Coat of Arms of Dobruš.svg | Сцяг = | Краіна = | Статут = | Гімн = | Уваходзіць у = [[Гомельская вобласць]] | Уключае = | Сталіца = [[Добруш]] | Буйныгорад = | Буйныягарады = | Датаўтварэння = [[8 снежня]] [[1926]],<br />[[12 лютага]] [[1935]] | Скасаванне = [[4 жніўня]] [[1927]] | Раздзел = | Назва раздзела = | Глава2 = | Назва главы2 = | ВУП = | Год ВУП = | Месца па ВУП = | ВУП на душу насельніцтва = | Месца па ВУП на душу насельніцтва = | Мова = | Мовы = <small>'''Родная мова:'''</small> [[Беларуская мова|беларуская]] 41,89 %, [[руская мова|руская]] 55,81 %<br /><small>'''Размаўляюць дома:'''</small> беларуская 15,69 %, руская 78,63 %<ref name="belstat2009" /> | Насельніцтва = 40&nbsp;632 чал.<ref name="belstat2009">{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |title=Вынікі перапісу 2009 года |access-date=23 мая 2012 |archive-date=10 мая 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510053257/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |url-status=dead }}</ref> | Год перапісу = 2009 | Месца па насельніцтве = 9 | Шчыльнасць = 28,08 | Месца па шчыльнасці = 7 | Нацыянальны склад = [[беларусы]] — 90,38 %, <br /> [[рускія]] — 7,26 %, <br /> [[украінцы]] — 1,47 %, <br /> іншыя — 0,89 %<ref name="belstat2009" /> | Канфесійны склад = | Плошча = 1&nbsp;452,72<ref>[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc |date=4 сакавіка 2016 }} (па стане на 1 студзеня 2011 г.)</ref> | Месца па плошчы = 16 | Максімальная вышыня = | Сярэдняя вышыня = | Мінімальная вышыня = | Шырата = | Даўгата = | Карта = Belarus, Homieĺskaja voblasć, Dobruški rajon.png | Часавыпояс = [[EEST]]+2[[EEDT]] | Абрэвіятура = | ISO = | FIPS = | Код аўтамабільных нумароў = | Сайт = | Заўвагі = | Тэлефонны код = +375 2333 | Назва главы = Старшыня райвыканкама }} '''До́брушскі раён''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Утвораны ў [[1926]] годзе. Раён мяжуе з [[Веткаўскі раён|Веткаўскім]] і [[Гомельскі раён|Гомельскім раёнамі]] Гомельскай вобласці, [[Навазыбкаўскі раён|Навазыбкаўскім]], [[Злынкаўскі раён|Злынкаўскім]] і [[Клімаўскі раён|Клімаўскім]] раёнамі [[Бранская вобласць|Бранскай вобласці]] Расійскай Федэрацыі, [[Чарнігаўскі раён|Чарнігаўскім раёнам]] [[Чарнігаўская вобласць|Чарнігаўскай вобласці]] Украіны. Тэрыторыя раёна падзелена на 13 сельскіх саветаў, у склад якіх уваходзяць 85 населеных пунктаў і гарадскі пасёлак Церахоўка. == Геаграфія == Сельскагаспадарчыя землі займаюць 70 739 га. На тэрыторыі знаходзіцца [[Шабрынскі біялагічны заказнік]]. На тэрыторыі раёна — 30 радовішчаў [[торф]]у з агульнымі запасамі 13,7 млн т., 2 радовішча гліны, 2 радовішчы пяску. Помнік прыроды рэспубліканскага значэння: [[Добрушскае геалагічнае агаленне]]. == Гісторыя == Добрушскі раён утвораны 8 снежня 1926 года падчас другога ўзбуйнення [[БССР]] у складзе [[Гомельская акруга|Гомельскай акругі]]. Цэнтр — фабрычна-завадскі пасёлак [[Добруш]]. У склад раёна ўключана 20 сельсаветаў: [[Агародня-Гомельскі сельсавет|Агародня-Гомельскі]], [[Агародня-Кузьмініцкі сельсавет|Агародня-Кузьмініцкі]], [[Ачоса-Руднянскі сельсавет|Ачоса-Руднянскі]], [[Бярозкаўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Бярозкаўскі]], [[Вадапойскі сельсавет|Вадапойскі]], [[Добрушскі сельсавет|Добрушскі]], [[Жгуна-Будскі сельсавет|Жгуна-Будскі]], [[Жгунскі сельсавет|Жгунскі]], [[Кармянскі сельсавет (Добрушскі раён)|Кармянскі]], [[Кругоўскі сельсавет|Кругоўскі]], [[Ларышчаўскі сельсавет|Ларышчаўскі]], [[Мар’інскі сельсавет|Мар’інскі]], [[Навакрупецкі сельсавет|Навакрупецкі]], [[Навашляхаўскі сельсавет|Навашляхаўскі]], [[Новажыццёўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Новажыццёўскі]], [[Пераростаўскі сельсавет|Пераростаўскі]], [[Селішчанскі сельсавет (Добрушскі раён)|Селішчанскі]], [[Старакрупецкі сельсавет|Старакрупецкі]], [[Харошаўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Харошаўскі]], [[Чырванасцяжскі сельсавет|Чырванасцяжскі]]. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны, Ачоса-Руднянскі, Бярозкаўскі, Кругоўскі, Мар’інскі, Чырванасцяжскі сельсаветы перададзены [[Веткаўскі раён|Веткаўскаму раёну]]; Вадапойскі, Жгуна-Будскі, Жгунскі, Ларышчаўскі, Навакрупецкі, Старакрупецкі — [[Гомельскі раён|Гомельскаму раёну]]; Агародня-Гомельскі, Агародня-Кузьмініцкі, Кармянскі, Навапуцкі, Новажыццёўскі, Пераростаўскі, Селішчанскі, Харошаўскі — [[Церахоўскі раён|Церахоўскаму раёну]]; адначасова Добруш набыў статус горада, Добрушскі сельсавет скасаваны. 12 лютага 1935 года Добрушскі раён утвораны зноў, у яго склад уключаны 10 сельсаветаў: Ачоса-Руднянскі, [[Дзям’янкаўскі сельсавет|Дзям’янкаўскі]], Мар’інскі сельсаветы з Веткаўскага раёна; [[Жгуна-Будскі нацыянальны рускі сельсавет|Жгуна-Будскі нацыянальны рускі]] і Жгунскі сельсаветы з гарадской рысы горада [[Гомель|Гомеля]]; Агародня-Гомельскі, Кармянскі, Крупецкі, Пераростаўскі, Харошаўскі сельсаветы Церахоўскага раёна. У 1937 годзе Жгуна-Будскі нацыянальны рускі сельсавет рэарганізаваны ў беларускі. З 20 лютага 1938 года раён у складзе [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Жгунскі і Харошаўскі сельсаветы. 17 снежня 1956 года да раёна далучаны [[Сівінскі сельсавет|Сівінскі]] і [[Старазакружскі сельсавет]]ы Веткаўскага раёна, 25 снежня 1962 года — гарадскі пасёлак [[Церахоўка (гарадскі пасёлак)|Церахоўка]], [[Баршчоўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Баршчоўскі]], [[Васільеўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Васільеўскі]], [[Гардуноўскі сельсавет|Гардуноўскі]], [[Глыбоцкі сельсавет|Глыбоцкі]], [[Грабаўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Грабаўскі]], [[Дубраўскі сельсавет (Добрушскі раён)|Дубраўскі]], [[Кругавец-Калінінскі сельсавет|Кругавец-Калінінскі]], [[Кузьмініцкі сельсавет|Кузьмініцкі]], [[Ленінскі сельсавет (Добрушскі раён)|Ленінскі]], [[Маркавіцкі сельсавет|Маркавіцкі]], [[Насовіцкі сельсавет|Насовіцкі]], [[Пракопаўскі сельсавет|Пракопаўскі]], [[Усохабудскі сельсавет|Усохабудскі]], [[Уцеўскі сельсавет]]ы скасаванага Церахоўскага раёна. 7 сакавіка 1963 года Добруш атрымаў статус горада абласнога падпарадкавання. 6 студзеня 1965 года Сівінскі і Старазакружскі сельсаветы перададзены Веткаўскаму раёну; 18 студзеня 1965 года Глыбоцкі, Грабаўскі (акрамя пасёлка [[Кавалёў (Добрушскі раён)|Кавалёў]]), Маркавіцкі, Пракопаўскі сельсаветы — Гомельскаму раёну; Ачоса-Руднянскі сельсавет перайменаваны ў [[Кругоўскі сельсавет|Кругоўскі]]. 8 снежня 1966 года скасаваны Гардуноўскі сельсавет, утвораны [[Івакаўскі сельсавет]]. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна гарадскі пасёлак, 18 сельсаветаў, 118 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{Крыніцы/БССР-АТД (1974)|81}}</ref>. 2 верасня 1975 года Жгуна-Будскі сельсавет перайменаваны ў [[Жгунскі сельсавет|Жгунскі]], 25 лютага 1977 года Мар’інскі сельсавет — у [[Рассветаўскі сельсавет|Рассветаўскі]]. 28 кастрычніка 1991 года скасаваны Агародня-Гомельскі сельсавет, 23 студзеня 1995 года — Кругоўскі сельсавет. 22 жніўня 1997 года горад Добруш і Добрушскі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 1 снежня 2009 года скасаваны Васільеўскі, Дзям’янкаўскі і Дубраўскі сельсаветы<ref>{{Cite web |url=https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2009-309/2009-309(003-022).pdf&oldDocPage=2 |title=Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 279 Об изменении административно-территориального устройства Добрушского района Гомельской области |access-date=29 мая 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205080252/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2009-309%2F2009-309%28003-022%29.pdf&oldDocPage=2 |archivedate=5 лютага 2021 |url-status=dead }}</ref>, 27 снежня 2022 года — Кузьмініцкі сельсавет<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D923g0120608&p1=1 Решение Гомельского областного Совета депутатов от 27 декабря 2022 г. № 421 Об изменении административно-территориального устройства Добрушского района Гомельской области]</ref>. == Прамысловасць == Найбольш развітыя галіны прамысловасці: папяровая, лёгкая, харчовая і вытворчасць будаўнічых матэрыялаў. == Вядомыя асобы == * [[Праскоўя Васільеўна Балюнова]] * [[Пётр Харытонавіч Басянкоў]] * [[Леанід Парфілавіч Варганаў]] * [[Цімох Вострыкаў]] (1922—2007) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву 1950-х гадоў. * [[Аляксандр Кузьміч Касцючэнка]] * [[Ціхан Якаўлевіч Кісялёў]] * [[Міхаіл Фёдаравіч Талкачоў]] — [[Герой Савецкага Саюза]]. Нарадзіўся ў вёсцы Дуброўка<ref name="bel15">{{Крыніцы/БелЭн|15|||404}}</ref>. == Памятныя мясціны == {{main|Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Добрушскага раёна}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|6|Добрушскі раён||174}} * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == {{Commons|Dobrush district}} {{Добрушскі раён}} {{Адміністрацыйны падзел Гомельскай вобласці}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |state = {{{state|collapsed}}} |загаловак = Добрушскі раён у гістарычных адміністрацыйных адзінках |базавы_стыль = background-color: {{Колер|Беларусь}}; |спіс1 = {{Гомельская акруга|child|загаловак=Добрушскі раён у [[Гомельская акруга|Гомельскай акрузе]] (1926—1927)}} |спіс2 = {{Гомельская вобласць БССР|child|загаловак=Добрушскі раён у [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] (з 1938)}} }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Добрушскі раён| ]] [[Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе]] [[Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе]] [[Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1935 годзе]] bezgm1ux2ofrg4bc5ezjfychc65djhn 0 7841 5159136 5080146 2026-06-28T10:47:19Z Tomasz Bladyniec 6463 5159136 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Палеская вобласць |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР|Беларускую ССР]] |Уключае = |Сталіца = [[Мазыр]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = [[беларуская мова|беларуская]], [[руская мова|руская]] |Мовы = |Насельніцтва = 672,4 тыс. чел |Год перапісу = 1939 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 26 тыс. |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Палеская вобласць БССР (студзень 1940).svg |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Палеская вобласць''' — адміністрацыйная адзінка ў складзе [[БССР]], якая ўключала тэрыторыю ўсходняга [[Палессе|Палесся]]. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Мазыр]]. Тэрыторыя на 1939 год — каля 26 тыс. км², насельніцтва — каля 670 тыс. чалавек. Была створана [[15 студзеня]] [[1938]] года ў складзе 15 раёнаў. У 1939 г. утвораны Акцябрскі і Калінкавіцкі раёны. [[Файл:Полесская область БССР (1938—1954).png|міні|злева|Палеская вобласць]] На 1 студзеня [[1941]] года ў складзе вобласці 17 раёнаў: * [[Акцябрскі раён|Акцябрскі]] (цэнтр — в. [[Карпілаўка (Акцябрскі раён)|Карпілаўка]]), * [[Брагінскі раён|Брагінскі]], * [[Васілевіцкі раён|Васілевіцкі]], * [[Глускі раён|Глускі]], * [[Даманавіцкі раён|Даманавіцкі]] (цэнтр — в. [[Азарычы]]), * [[Ельскі раён|Ельскі]], * [[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкі]], * [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкі]], * [[Камарынскі раён|Камарынскі]], * [[Капаткевіцкі раён|Капаткевіцкі]], * [[Лельчыцкі раён|Лельчыцкі]], * [[Мазырскі раён|Мазырскі]], * [[Нараўлянскі раён|Нараўлянскі]], * [[Парыцкі раён|Парыцкі]], * [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскі]], * [[Тураўскі раён|Тураўскі]], * [[Хойніцкі раён|Хойніцкі]]. 20 верасня 1944 года частка тэрыторыі (Акцябрскі і Глускі раёны) перададзеная ва ўтвораную [[Бабруйская вобласць|Бабруйскую вобласць]]. [[8 студзеня]] [[1954]] года ў ходзе ўзбуйнення абласцей была ліквідавана і цалкам увайшла ў [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]]. == Спасылкі == *[http://archives.gov.by/index.php?id=989746 Адміністрацыйны падзел Беларусі: гістарычная даведка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151017171014/http://archives.gov.by/index.php?id=989746 |date=17 кастрычніка 2015 }} {{ref-ru}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{БССР}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мазыра]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе]] [[Катэгорыя:Палеская вобласць]] eq5x1bbro71clr3qfuzd2jvavjj66ji 0 7846 5159024 5057135 2026-06-28T07:57:30Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159024 wikitext text/x-wiki {{значэнні}} {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Дзятлава |выява = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |памер = |подпіс = У цэнтры горада |вобласць = Гродзенская |раён = Дзятлаўскі |заснаваны = |першае згадванне = |згадванне ref = |ранейшыя імёны = Здзяцел |статус з = 1990 }} '''Дзя́тлава'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Dziatlava}}) — [[горад]] ва ўсходняй частцы [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Дзятлаўка (рака)|Дзятлаўка]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскага раёна]]. Размешчаны за 165 км на паўднёвы ўсход ад [[Гродна|Гродні]], за 13 км ад чыгуначнай станцыі [[Наваельня]] на лініі [[Баранавічы]] — [[Ліда]]. Аўтамабільныя дарогі злучаюць горад са [[Слонім]]ам, [[Ліда]]й, [[Навагрудак|Навагрудкам]]. == Назва == Пад 1498 годам назва фіксуецца як ''Sdzieciolo''. У 1511 годзе зафіксавана форма ''Zdzięcioł<ref name=":0">А. П. Непокупный. Лингвогеографические связи литовских и белорусских форм названий г. Дятлово и его окрестностей // Балто-славянские исследования. М., 1974. С. 153, 155.</ref>'', якая датрывала амаль да нашых дзён — так афіцыйна называлася мястэчка у [[Міжваенная Польшча|міжваеннай Польшчы]]. Гэтая форма назвы ад пачатку арыентавана на польскае ''dzięcioł'' «дзяцел». Адпачатная балцкая форма гэтай рачной назвы засведчаная ва ўжыванні носьбітамі мясцовай аўтахтоннай [[Зецельская гаворка|літоўскай гаворкі]]: ''Zíetela'' (з націскам на першы склад, які ўтварае дыфтонг -''іе''-), «Зецела». Сярод мясцовых літоўскамоўных жыхароў так называлі само мястэчка, рэчку і зніклае на сёння возера, праз якое рэчка цякла і якое старыя жыхары яшчэ памяталі. На сёння, са знікненнем літоўскамоўнага астраўка пад Дзятлавам, пра старую назву сведчыць толькі мікратапонім (назва выгану каля ракі ля вёскі Засецце) «Пазытэлі» («пад Зецелай»)<ref name=":12">A. Vidugiris. Šis tas apie Zietelos vardą ir šnektą // Voruta. Nr. 3 (669). C. 15.</ref>. Рачная назва ''Zietela'' ўтварылася з дапамогай пашыральніка ''-el-'' ад карацейшай назвы возера, якая засведчаная ў старарускім [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. У 1253 годзе дасланыя князем [[Таўцівіл Даўспрункавіч|Таўцівілам]] войскі выйшла насустрач войскам галіцкага князя [[Даніла Раманавіч|Данілы]], якія ішлі ад [[Пінск]]а, і ад возера «Зъято» гнала іх «праз балоты да ракі [[Шчара|Шчары]]»''<ref name=":02">А. П. Непокупный. Лингвогеографические связи литовских и белорусских форм названий г. Дятлово и его окрестностей // Балто-славянские исследования. М., 1974. С. 153, 155.</ref>''<ref>Полное собранiе русскихъ лѣтописей. Т. 2. Санктпетербургъ, 1843. С. 188.</ref>. А. Непакупны адзначае, што суфікс «ела» ўжываецца толькі ў выпадках, калі само возера знаходзіцца ля вытоку або ў рэшычышчы ракі, па назве якой паселішча і атрымала назву. Па цячэнні ракі, што цяпер называецца [[Дзятлаўка (рака)|Дзятлаўка]], ніжэй за мястэчка сапраўды яшчэ на картах першай паловы XX ст. пазначанае праточнае возера, выцягнутае з захаду на ўсход (яго ўсходні край упіраўся б у цяперашнюю гарадскую вуліцу Вахоніна). Назва «Зъято» гэта яцвяжскі гідронім, які аднаўляецца як *''Zeitō''. Па-літоўску назва гучала б як ''Žieta'', але ў заходнябалцкіх мовах (да якіх належала і [[Яцвяжская мова|яцвяжская]]) ''ž'' пераходзіла ў ''z''. Пачатковы зычны ''Z-'' у назве ''Zietela'' гэта яцвяжскі моўны след. Але ў гэтай літуанізаванай яцвяжскай назве адбыўся пераход яцвяжскага дыфтонга ''-еі-'' у літоўскае ''-іе-<ref name=":12" />''. Паводле географа [[Вадзім Жучкевіч]]а, усе формы пазнейшай назвы мястэчка ''Дзентел, Здентел, Здетеле, Здетел, Здетель'' з’яўляюцца паланізаванымі ад асновы са значэннем «дзяцел»<ref>Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн., 1974. С. 115.</ref>. Шэраг версій падае кніга «Памяць» (Дзятлаўскі раён). Паводле версіі У. Данільчыка, [[айконім]] ''Здзечало'' мог утварыцца ад таго ж корня, што і слова «сядло» ці «сяло», бо ва ўсходніх славян гуказлучэнне «дл» перайшло ў адзін гук «л» (мыдла — мыла). Таксама назву ''Дзянцёл'' паселішча магло атрымаць праз прозвішча або мянушку чалавека, які мог атрымаць мянушку або прозвішча ад свайго прафесійнага занятку — дзяўблення калодаў для пчолаў, начовак, карытаў, чаўноў (дзёўб, як дзяцел). Згодна з «яўрэйскай» версіяй, на розніцу ў вымаўленні назвы (''Здзенцел'', ''Здзечаль'', ''Здзенцель'', ''Здэтэль'', ''Зэтэль'', ''Зэтэля'', ''Зецял'', ''Дзенцёл'', ''Дзенцёлкі'', ''Дзенцел'', ''Зецел'', ''Здзечало'') маглі паўплываць мясцовыя яўрэі, бо на мове [[ідыш]] няма спалучэння «дз» і гэта прывяло да яго замены на «з», і замест «Здзецел» атрымалася «Зецел»<ref name="ReferenceA" />. У 1866 годзе ўлады [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] з мэтай [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага]] склалі спіс населеных пунктаў, назвы якіх «перакруцілі ў час польскага панавання ў краі» ({{lang-ru|подверглись извращению во время польского господства в здешнем крае}}) і якім неабходна надаць «тутэйшыя расійскія назвы» ({{lang-ru|местные русские названия}}). Адным з пунктаў гэтага спісу было перайменаванне Здзецела ў Дзятлава<ref name="Sorkina"/>. Такім чынам, назва ''Дзятлава'' пачала ўжывацца адносна нядаўна<ref name="zh"/>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню згадваецца ў 1440—1450-х гадах пад назвай '''Здятел''' (Здзяцел). У гэты час паселішча ўваходзіла ў склад [[Троцкае ваяводства|Троцкага ваяводства]]. У [[3-я кніга Літоўскай Метрыкі|3-й кнізе запісаў Літоўскай Метрыкі]] — датаванае 1465 годам наданне «Минялку Дромутевичу Здетелцу отчина его у Здетеле». Вядомае прускае імя ''Dra-mutt'', ёсць літоўскі тапонім ''Minelgai<ref>{{Кніга|аўтар=Алесь Мікус|загаловак=Вітаўты і Вітарты: Двухасноўныя імёны старабалцкага тыпу на ўсходзе|год=2025|месца=М.|старонкі=49}}</ref>.'' Каля 1492 года вялікі князь [[Казімір Ягелончык|Казімір]] фундаваў тут будаванне касцёла. У 1498 годзе вялікі князь [[Аляксандр Ягелончык|Аляксандр]] перадаў ''воласць Здзяцел'' гетману вялікаму [[Канстанцін Астрожскі|Канстанціну Астрожскаму]] ў вечнае карыстанне з правам заснавання мястэчка<ref name="evkl" />. Князь Астрожскі на пачатку XVI стагоддзя збудаваў у мястэчку драўляны [[замак]], які некаторы час меў абарончае значэнне, у крыніцах згаданы як ''двор Здетело'', і драўляную царкву ў 1508 годзе. Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Здзяцел увайшоў у [[Слонімскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Слонімскім павет]] [[Новагародскае ваяводства|Новагародскага ваяводства]]. На 1580 год тут было 118 двароў і 5 вуліц<ref name="evkl"/>. У пачатку XVII стагоддзя Здзіцел (''Здзицел'') перайшоў ва ўладанне да [[Сапегі|Сапегаў]]. У 1624—1646 гадах [[Казімір Леў Сапега]] заснаваў у мястэчку [[Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзятлава)|касцёл]], пры якім дзейнічаў шпіталь. З 1655 года Здзецелам валодалі князі [[Палубінскія]], з 1685 года — [[Радзівілы]]. На 1689 год — 126 двароў і 9 вуліц<ref name="evkl"/>. У часы [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] ў студзені 1708 года ў ваколіцах Здзецела некаторы час знаходзілася асноўная групоўка расійскіх войскаў. У самім мястэчку на працягу тыдня кватараваў цар [[Пётр I]]. Пасля Здзяцел занялі шведы, якія спалілі яго разам з замкам. У 1743 годзе мястэчка пацярпела ад пажару. У 1751 годзе [[Радзівілы]] пабудавалі ў Здзяцеле [[Палац Радзівілаў (Дзятлава)|палац]]. На 1784 год тут было 176 двароў, 5 вуліц і 3 завулкі; працавалі 3 [[млын]]ы, школа і шпіталь<ref name="evkl"/>. У канцы XVIII стагоддзя мясцовасць перайшла ў валоданне [[Солтаны|Солтанаў]]. === Расійская імперыя === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе Здзецел апынуўся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Апошні ўладальнік мястэчка [[Станіслаў Солтан]] прымаў удзел у [[паўстанне 1830—1831 гадоў|паўстанні 1830—1831 гадоў]], за што расійскія ўлады канфіскавалі яго маёнткі. На 1878 год у Здзецеле было 118 двароў; дзейнічалі мураваны касцёл, драўляная царква і 2 сінагогі; працавалі народнае вучылішча, паштовая станцыя, валасная ўправа, магазін, крамы, 6 заезных двароў, корчмы; у аўторкі праводзіліся кірмашы. === Найноўшы час === На 1914 год працавалі ватная фабрыка, 5 мёдаварняў, лесапільня, цагельня і 2 гарбарныя заводы. У [[Першая сусветная вайна|Першую сусветную вайну]] са жніўня 1915 года да 1918 года мястэчка занята германскімі войскамі. Пасля польска-савецкай вайны, паводле [[Рыжскі мірны дагавор 1921 года|Рыжскага мірнага дагавора]] ў 1921 годзе Здзецел апынуўся ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стаў цэнтрам гміны [[Навагрудскі павет (1921—1940)|Навагрудскага павета]] [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]]. <center><gallery caption="Даўнія графічныя выявы Дзятлава" widths=150 heights=150 perrow="4"> Ździecieł, Radzivił. Зьдзецел, Радзівіл (1846).jpg|Палац Радзівілаў, 1846 Ździecieł, Ździeciełka, Radzivił. Зьдзецел, Зьдзецелка, Радзівіл (N. Orda, 1861-77).jpg|Палац Радзівілаў. Н. Орда, 1860-я Ździecieł, Ździeciełka, Radzivił. Зьдзецел, Зьдзецелка, Радзівіл (J. Sasinski, 1871).jpg|Палац Радзівілаў, 1871 Ździecieł, Rynak, Uniebaŭziaćcia. Зьдзецел, Рынак, Унебаўзяцьця (A. Charamanski, 1874).jpg|Рынак </gallery></center> У 1939 годзе Дзятлава ўвайшло ў [[БССР]], дзе 15 студзеня 1940 года атрымала афіцыйны статус [[пасёлак гарадскога тыпу|пасёлка гарадскога тыпу]] і цэнтра [[Дзятлаўскі раён|раёна]] [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]]. У часы [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайну]] з 30 чэрвеня 1941 года да 9 ліпеня 1944 года Дзятлава знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. Гітлераўцы стварылі гета ў Дзятлаве, дзе загубілі не менш за 5,8 тыс. яўрэяў (па іншых звестках, у гета ўтрымлівалася 4,5 тыс. вязняў, было расстраляна 3,5 тыс. чалавек)<ref>[https://belarus.belarusenc.by/slovnik/4117/ belarusenc.by]</ref>. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 25 снежня 1962 года Дзятлаўскі раён расфарміравалі, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад [[Слонімскі раён|Слонімскага]], [[Навагрудскі раён|Навагрудскага]] і [[Лідскі раён|Лідскага]] раёнаў, Дзятлава ўвайшло ў склад [[Слонімскі раён|Слонімскага раёна]]. 6 студзеня 1965 года раён аднавілі ў складзе Гродзенскай вобласці. 21 чэрвеня 1990 года Дзятлава атрымала статус [[горад]]а. 1 снежня 2004 года адбылося афіцыйнае зацверджанне гарадскіх [[герб Дзятлава|герба]] і [[сцяг Дзятлава|сцяга]]. <center><gallery caption="Места на старых здымках" widths=150 heights=150 perrow="4"> Ździecieł, Rynak. Зьдзецел, Рынак (Lajbovič, 1930).jpg|Рынак Ździecieł, Rynak, Uniebaŭziaćcia. Зьдзецел, Рынак, Унебаўзяцьця (1900).jpg|Касцёл Ździecieł, Ździeciełka, Radzivił. Зьдзецел, Зьдзецелка, Радзівіл (1928).jpg|Палац Радзівілаў па частковым [[Спіс помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, зруйнаваных уладамі Расійскай імперыі|руйнаванні расійскімі ўладамі]] Ździecieł, Navahradzkaja. Зьдзецел, Наваградзкая (1916).jpg|Вуліца Наваградская Ździecieł, Słonimskaja. Зьдзецел, Слонімская (1919-39).jpg|Вуліца Слонімская Ździecieł, Zamkavaja. Зьдзецел, Замкавая (1919-39).jpg|Вуліца Замкавая Ździecieł, Słonimskaja, Spaskaja. Зьдзецел, Слонімская, Спаская (1915).jpg|Царква Ździecielskaja synagoga. Зьдзецельская сынагога (1919-39).jpg|Сінагога </gallery></center> == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours"> <center><timeline> ImageSize = width:auto height:150 barincrement:31 PlotArea = left:50 bottom:20 top:10 right:20 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:10000 ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:15 bar:1689 from:0 till:1000 bar:1897 from:0 till:3155 bar:1971 from:0 till:4500 bar:1993 from:0 till:8700 bar:1997 from:0 till:8600 bar:2004 from:0 till:8300 bar:2009 from:0 till:7800 bar:2017 from:0 till:7631 bar:2023 from:0 till:7881 TextData= fontsize:10px pos:(20,195) text: </timeline></center> </div> * '''XVII стагоддзе''': 1689 год — 1 тыс. чал.<ref name="evkl"/> * '''XIX стагоддзе''': 1830 год — 564 муж., з іх шляхты 8, духоўнага саслоўя 7, мяшчан-іўдзеяў 444, мяшчан-хрысціян і сялян 102, жабракоў 3<ref name="miastečki"/>; 1893 год — 3&nbsp;233 чал.<ref name="HSKP"/>; 1897 год — 3&nbsp;155 чал.<ref name="ReferenceA"/><ref name="ehb"/> * '''XX стагоддзе''': 1971 год — 4,5 тыс. чал.; 1973 год — 5,3 тыс. чал.; 1991 — 8,1 тыс. чал.; 1993 год — 8,7 тыс. чал.; 1997 год — 8,6 тыс. чал.<ref name="BE"/> * '''XXI стагоддзе''': 2004 год — 8,3 тыс. чал.; 2006 год — 8,2 тыс. чал.; 2009 год — 7,8 тыс. чал.; 2015 год — 7&nbsp;764 чал.<ref name="2015-Estimate"/>; 2016 год — 7&nbsp;706 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 7&nbsp;631 чал.<ref name="2017-Estimate"/> == Эканоміка == Прадпрыемствы [[Харчовая прамысловасць|харчовай]], [[дрэваапрацоўчая прамысловасць|дрэваапрацоўчай]], [[прамысловасць будаўнічых матэрыялаў|будаўнічых матэрыялаў]] прамысловасці. Празуюць [[Адасобленае структурнае падраздзяленне|АСП]] «Дзятлаўскі вінна-гарэлкавы завод», ААТ «Дзятлаўскі сыраробны завод», [[Даччынае прадпрыемства|ДП]] «Дзятлаўская сельгастэхніка», ПУП «Дзятлаўскі каапнарыхтпрам» Дзятлаўскага раённага спажывецкага таварыства. Гасцініцы «Ліпічанка», «Дзядзя Ваня». == Культура == Дзейнічаюць [[Дзятлаўскі гісторыка-краязнаўчы музей]]<ref name="TEB"/>, [[дом культуры]], [[кінатэатр]], 2 [[бібліятэка|бібліятэкі]]. Выдаецца раённая газета «Перамога». == Адукацыя == У горадзе працуюць 3 [[Сярэдняя школа|сярэднія школы]] і [[школа-інтэрнат]]. == Медыцына == Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ажыццяўляе гарадская бальніца. == Славутасці == * Гістарычная забудова (кан. XIX — пач. XX стагоддзяў; фрагменты) * [[Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзятлава)|Дзятлаўскі касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі]] (1624—1646) * [[Спаса-Праабражэнская царква (Дзятлава)|Спаса-Праабражэнская царква]] (пач. XX ст.) * [[Сабор святых навамучанікаў і спаведнікаў Царквы Рускай (Дзятлава)|Сабор святых навамучанікаў і спаведнікаў Царквы Рускай]] (2017) * [[Палац Радзівілаў (Дзятлава)|Сядзіба Радзівілаў]] (XVIII ст.) * Сядзіба [[Жыбартоўшчына]] (пач. XIX ст.) * Сінагога (кан. XIX ст.) * Могілкі іўдзейскія * Капліца (1813) === Страчаная спадчына === * Царква могілкавая (XIX ст.) <gallery mode=packed perrow ="4" heights="150px"> Дятлово костёл 3.jpg| Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Дзятлава. Спаса-Праабражэнская царква.jpg|Спаса-Праабражэнская царква Будынак былога палацу.jpg|Палац Радзівілаў Брацкая магiла 02.JPG|Брацкая магіла Дзятлава. Краявіды (02).jpg|Капліца-надмагілле на могілках Дзятлава._Краявіды_(06).jpg|Сядзібны дом Дамейкаў у Жыбартоўшчыне Собор новомучеников и исповедников Церкви Русской (храм Дятлово).jpg|Сабор святых навамучанікаў і спаведнікаў Царквы Рускай Ździecieł, Rynak (6.06.2010).jpg|На былой гандлёвай плошчы </gallery> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Дзятлава}} * [[Ілья Міхайлавіч Глазкоў]] (1922—1996) — сакратар Дзятлаўскага падпольнага райкама камсамола<ref name="dlg"/>, ганаровы грамадзянін Дзятлава. * [[Міхаіл Сяргеевіч Орда]] (нар. 1966) — беларускі грамадскі і палітычны дзеяч. * [[Мікалай Фаўстын Радзівіл]] (1688—1746) — дзяржаўны дзеяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. * [[Удальрык Крыштаф Радзівіл]] (1712—1770) — генерал-лейтэнант войска Вялікага Княства Літоўскага, [[паэт]], перакладчык. * [[Феафан (Семяняка)]] (1879—1937) — беларускі праваслаўны дзеяч, архіепіскап Мінскі і Беларускі (1930—1935). * [[Валянціна Міхайлаўна Лузіна]] (нар. 1952) — беларускі палітык. == Зноскі == {{Reflist|refs= <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}</ref> <ref name="zh">{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 115.</ref> <ref name="ReferenceA">{{Крыніцы/Памяць/Дзятлаўскі раён|к}}</ref> <ref name="Sorkina">[[Іна Соркіна|Соркіна І.]] Палітыка царызму адносна гарадоў Беларусі ў кантэксце гістарычнай памяці і ідэнтычнасці гараджанаў // Трэці міжнародны кангрэс даследчыкаў Беларусі. Працоўныя матэрыялы. Том 3. 2014. С. 377.</ref> <ref name="evkl">{{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=590|артыкул=Дзятлава|аўтар=[[Аляксандр Адамавіч Ярашэвіч|Ярашэвіч А.]]}}</ref> <ref name="miastečki">{{Крыніцы/Мястэчкі Беларусі, 2010|к}} С. 414.</ref> <ref name="HSKP">Witanowski M. Zdzięcioł // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/556 556].</ref> <ref name="ehb">[[Валерый Шаблюк|Шаблюк В.]] Дзятлава // {{Крыніцы/ЭГБ|3к}} С. 256.</ref> <ref name="BE">{{Крыніцы/БелЭн|6к}} С. 164.</ref> <ref name="2015-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2015}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="TEB">{{Крыніцы/Турыстычная энцыклапедыя Беларусі}}</ref> <ref name="dlg">{{кніга|аўтар=Долготович Б. Д.|загаловак=Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник|адказны=Б. Д. Долготович|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2008|старонкі=209—210|старонак=368|isbn=978-985-01-0784-8|тыраж=2000}}{{ref-ru}}</ref> }} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|6}} * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=1|старонкі=590|артыкул=Дзятлава|аўтар=[[Аляксандр Адамавіч Ярашэвіч|Ярашэвіч А.]]}} * Ганцэр К. Савецкія дыскурсы. Дзятлава, краязнаўчы музей у беларускай правінцыі // «[[ARCHE Пачатак]]» № 2, 2013. С. 69—84. [https://www.academia.edu/20626401/Савецкія_дыскурсы_дзятлава_краязнау_чы_музэи_у_беларускаи_правінцыі] * {{Крыніцы/Памяць/Дзятлаўскі раён}} * {{Крыніцы/Мястэчкі Беларусі (2010)}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Dziatlava|Дзятлава}} {{OSM relation|6722373|Дзятлава}} * [http://dzyatlava.by Інфармацыйна-забаўляльны партал горада Дзятлава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200319100246/http://dzyatlava.by/ |date=19 сакавіка 2020 }} * [http://dyatlovo.com Інфармацыйны партал горада Дзятлава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080105015854/http://dyatlovo.com/ |date=5 студзеня 2008 }} * {{ГБ|http://globustut.by/dyatlovo/index.htm}} * {{radzima2|dzyatlava}} {{Дзятлаўскі раён}} {{Гарады Гродзенскай вобласці}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Дзятлава| ]] [[Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства]] tv3lzi0bqid6fio52z12h9pljub6scw 0 8032 5159015 5146188 2026-06-28T07:24:48Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159015 wikitext text/x-wiki [[Выява:Histvalue sign export.svg|thumb]] '''Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь''' — спіс аб'ектаў [[архітэктура|архітэктуры]], [[гісторыя|гісторыі]], [[археалогія|археалогіі]], [[мастацтва]], паркавыя комплексы, музейныя калекцыі і [[кніга|кнігі]], якія знаходзяцца пад [[Ахова гісторыка-культурнай спадчыны|дзяржаўнай аховай]] [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікай Беларусь]]. Матэрыяльныя гісторыка-культурныя каштоўнасці Беларусі падзяляюцца на наступныя 4 катэгорыі, пазначаныя лічбамі: <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 25px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''0'''</div> гісторыка-культурныя каштоўнасці, уключаныя або прапанаваныя да ўключэння ў спіс сусветнай спадчыны; <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 25px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''1'''</div> унікальныя мастацкія, эстэтычныя і дакументальныя аб'екты міжнароднага значэння; <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 25px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''2'''</div> аб'екты гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння; <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 25px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''3'''</div> гісторыка-культурныя каштоўнасці рэгіянальнага значэння. <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 100px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''без катэгорыі'''</div> матэрыяльныя культурныя каштоўнасці, якія ўваходзяць у склад комплексу, ансамбля, камплекта, калекцыі матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, але якім асобна не нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці. Нематэрыяльныя гісторыка-культурныя каштоўнасці падзяляюцца на наступныя катэгорыі: <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 25px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''А'''</div> гісторыка-культурныя каштоўнасці, поўная аўтэнтычнасць і дакладнасць якіх безумоўныя і нязменныя; <div style="float:left; background: #FFFFCC; width: 25px; text-align:center; border: 1px solid #CCCCFF; margin-right: 10px">'''Б'''</div> гісторыка-культурныя каштоўнасці, якія поўнасцю або часткова адноўлены (зафіксаваны) на другасным матэрыяле ці адметныя духоўныя, мастацкія і (або) дакументальныя вартасці якіх аб’ектыўна з часам могуць змяняцца. == Наданне і пазбаўленне статусу == Матэрыяльныя аб'екты Беларусі, якія могуць уяўляць гісторыка-культурную каштоўнасць, выяўляюцца шляхам прафесійнага або выпадковага вызначэння. Часцей за ўсё прапановы па наданні аб'екту статусу гісторыка-культурнай спадчыны паступаюць па выніках прафесійнага вызначэння. Рашэнне аб наданні такога статусу прымае [[Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны]] пры [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве культуры]]. Статус гісторыка-культурнай каштоўнасці надаецца аб'ектам з улікам іх мастацкай каштоўнасці і адлюстравання найбольш значных падзей, з'яў, гістарычных фактаў<ref name="blr.belta.by">[https://blr.belta.by/printv/culture/view/spis-gistoryka-kulturnyh-kashtounastsej-u-belarusi-za-chatyry-gady-papounili-139-abektau-27796-2014 Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей у Беларусі за чатыры гады папоўнілі 139 аб'ектаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190605200315/https://blr.belta.by/printv/culture/view/spis-gistoryka-kulturnyh-kashtounastsej-u-belarusi-za-chatyry-gady-papounili-139-abektau-27796-2014 |date=5 чэрвеня 2019 }} // [[БЕЛТА]]</ref>. У выпадку страты адметных духоўных, мастацкіх і дакументальных асаблівасцей, якія абумовілі наданне аб'екту статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці, а таксама ў выпадку іх знішчэння, страты ў выніку ўздзеяння прыродных фактараў або іншых сітуацый і пры немагчымасці іх аднаўлення па заключэнні спецыялістаў рады Савет Міністраў пазбаўляе аб'ект статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці<ref name="blr.belta.by"/>. == Колькасць аб'ектаў == У [[2007]] Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей складалі 4811 аб'ектаў.<ref>БЕЛТА, 16.02.2007</ref> На [[2010]] г. у Дзяржаўным спісе гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі 4911 аб'ектаў спадчыны (з іх 4779 нерухомыя, 73 рухомыя і 59 нематэрыяльныя). У [[2013]] Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей складалі 5533 аб'ектаў. У тым ліку 1763 помнікаў архітэктуры, 1191 — гісторыі, 60 — мастацтва, 2350 — археалогіі, 11 — горадабудаўніцтва, 4 запаведныя мясцовасці, 77 рухомых гісторыка-культурных каштоўнасцей, 77 нематэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей<ref name="2супр">[http://news.tut.by/culture/344816.html?utm_source=news-right-block&utm_medium=floating-news&utm_campaign=relevant-news Историко-культурное наследие Беларуси сегодня охраняют два сотрудника Министерства культуры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305082500/http://news.tut.by/culture/344816.html?utm_source=news-right-block&utm_medium=floating-news&utm_campaign=relevant-news |date=5 сакавіка 2016 }}</ref>. У [[2014]] Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей складалі 5527 аб'ектаў спадчыны, з іх матэрыяльных нерухомых — 5373, матэрыяльных рухомых — 78, нематэрыяльных праяў творчасці чалавека — 76. Матэрыяльныя аб'екты спадчыны прадстаўлены 2336 помнікамі археалогіі, 1759 помнікамі архітэктуры, 1192 помнікамі гісторыі, 60 помнікамі мастацтва, 11 помнікамі горадабудаўніцтва, 4 запаведнымі мясцінамі<ref name="ReferenceA">[http://blr.belta.by/all_news/culture/Sps-gstoryka-kulturnyx-kashtonastsej-Belarus-kljuchae-bolsh-za-55-tys-abekta_i_73533.html Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі ўключае больш за 5,5 тыс. аб'ектаў] {{Архівавана|url=https://archive.today/20141202094242/http://blr.belta.by/all_news/culture/Sps-gstoryka-kulturnyx-kashtonastsej-Belarus-kljuchae-bolsh-za-55-tys-abekta_i_73533.html |date=2 снежня 2014 }} // [[БЕЛТА]]</ref>. Згодна з дзяржаўнай праграмай «[[Культура Беларусі, дзяржаўная праграма|Культура Беларусі]]» на [[2011]]—[[2015]] гады запланавана павелічэнне колькасці гісторыка-культурных каштоўнасцей у дзяржаўным спісе на 1000 адзінак<ref name="blr.belta.by"/>. У перыяд з [[2008]] па [[2014]] год такога статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці былі пазбаўлены 33 аб'екты<ref name="blr.belta.by"/>. == Шчыльнасць == Пры ўмоўным разліку шчыльнасці помнікаў на квадратны кіламетр тэрыторыі і па колькасці насельніцтва атрымліваецца, што ў Беларусі адзін помнік прыпадае на 38 кв.км або на 1 737 чалавек<ref name="ReferenceA"/>. == Шыфр == Шыфр гісторыка-культурнай каштоўнасці складаецца з дзесяці знакаў па наступнай схеме: x x x x xxxxxx Першы знак у шыфры дае спасылку на месца, дзе пастаянна знаходзіцца гісторыка-культурная каштоўнасць, па наступнай нумарацыі: : 1 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Брэсцкай вобласці|Брэсцкая вобласць]]; : 2 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Віцебскай вобласці|Віцебская вобласць]]; : 3 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Гомельскай вобласці|Гомельская вобласць]]; : 4 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Гродзенскай вобласці|Гродзенская вобласць]]; : 5 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Магілёўскай вобласці|Магілёўская вобласць]]; : 6 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Мінскай вобласці|Мінская вобласць]]; : 7 — [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Мінска|г. Мінск]]; : 8 — па-за межамі Рэспублікі Беларусь; другі знак у шыфры адпавядае віду гісторыка-культурнай каштоўнасці: : 1 — матэрыяльныя нерухомыя гісторыка-культурныя каштоўнасці; : 2 — матэрыяльныя рухомыя гісторыка-культурныя каштоўнасці; : 3 — нематэрыяльныя гісторыка-культурныя каштоўнасці; трэці знак у шыфры — катэгорыя гісторыка-культурнай каштоўнасці; чацвёрты знак у шыфры прадстаўляе звесткі аб гісторыка-культурнай каштоўнасці ў адпаведнасці з яе характарыстыкамі: : А — дакументальныя помнікі; : Б — запаведныя мясціны; : В — помнікі археалогіі; : Г — помнікі архітэктуры; : Д — помнікі гісторыі; : Е — помнікі горадабудаўніцтва; : Ж — помнікі мастацтва; : М — калекцыя; : Н — камплект; шэсць апошніх знакаў — нумар гісторыка-культурнай каштоўнасці па парадку ўключэння ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (замест лічбаў нумара, якія адсутнічаюць, прастаўляюцца нулі). У выпадках змены звестак аб гісторыка-культурнай каштоўнасці ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь уносяцца неабходныя змены<ref name="КОДЭКС">[http://kultura.gov.by/temp/Of_the_Code_of_the_culture.doc КОДЭКС РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ. АБ КУЛЬТУРЫ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160606134253/http://kultura.gov.by/temp/Of_the_Code_of_the_culture.doc |date=6 чэрвеня 2016 }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commonscat|}} * http://gosspisok.gov.by/{{Недаступная спасылка}} * [http://www.kultura.by/uploads/files/Gosspisok-na-sajt-07.07.2020-1.docx Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (абноўлены ў 2020 годзе)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201017023008/http://www.kultura.by/uploads/files/Gosspisok-na-sajt-07.07.2020-1.docx |date=17 кастрычніка 2020 }} * [https://archive.today/20120805102350/www.president.gov.by/by/press10640.html Гісторыка-культурны патэнцыял Беларусі]// [http://www.president.gov.by/ Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130208162423/http://www.president.gov.by/by/press10640.html |date=8 лютага 2013 }} * [http://www.sb.by/post/98329/ Неоконченные списки] {{ref-ru}} * [http://www.levonevski.net/pravo/norm2013/num12/d12742.html Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 21.09.2010 № 1351 «Аб наданні статусу і катэгорый гісторыка-культурнай каштоўнасці, пазбаўленні статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці i ўнясенні змяненняў і дапаўненняў у пастанову Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 мая 2007 г. № 578»] {{Спісы гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь}} {{Беларусь у тэмах}} [[Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Ахова гісторыка-культурнай спадчыны ў Беларусі]] muof4f3kdi8q3ent1q73u0zm2voll8r 0 16896 5159119 5124583 2026-06-28T10:29:30Z Siliyiw 169172 5159119 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = гарадскі пасёлак |беларуская назва = Бешанковічы |выява = Beshenkovichi 2a.jpg |подпіс = Агульны выгляд Бешанковічаў |вобласць = Віцебская |раён = Бешанковіцкі |першае згадванне = XV стагоддзе |ранейшыя назвы = |статус з = 1938 }} '''Бешанко́вічы'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Biešankovičy}}) — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]]. Прыстань на левым беразе ракі [[Дзвіна]]. Месціцца за 51 км ад [[Віцебск]]а, 38 км ад чыгуначнай станцыі [[Чашнікі (станцыя)|Чашнікі]] на лініі [[Орша]] — [[Лепель]]. Вузел аўтамабільных дарог на [[Віцебск]], [[Шуміліна]], [[Лепель]], [[Чашнікі]], [[Сянно]]. == Назва == Назва Бешанковічаў прыцягнула ўвагу многіх даследчыкаў: * Паводле [[Вадзім Андрэевіч Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], у аснове назвы — прозвішча Бешанковіч. Блізкія прозвішчы: Бешаны, Бешчань, Бешчаў, Бешанкоў<ref>Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн., 1974. Стар. 27-28.</ref>. * Паводле кнігі «[[Памяць (энцыклапедычнае выданне)|Памяць]]», назву Бешанковічы атрымалі ад слова «бешань» — надзвычай імклівая плынь на сярэдзіне ракі<ref name="pam" />. {{няма АК 2|Слова бешань у слоўніках не зафіксавана.|11|04|2026}} * На думку гомельскага філолага [[Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў|Аляксандра Рогалева]], назва Бешанковічы звязана з мянушкай Бешанок або Башанок, якую трэба разумець як «меншы ў сям’і (сын) Бешана ці Башана». Мянушка Бешан (Башан) суадносіцца з рускім дыялектным словам ''башыла'' — «свавольнік, гарэза»<ref>А. Ф. Рогалеў. Назвы Бацькаўшчыны (тапанімія Беларусі). Гомель, 2008. С. 95.</ref>. * У «[[Настаўніцкая газета|Настаўніцкай газеце]]» прыводзілася легенда, як два браты-яўрэі Шэнкі пасяліліся ў гэтым краі. «Два» па-лацінску «бі», два браты па прозвішчы Шэнкі — бі Шэнкі. Так атрымаліся Бешанковічы. Па іншай легендзе, назву пасёлку далі немцы. Па-нямецку beschenken азначае «адорваць». Маўляў, населеным пунктам валодаў нейкі немец і гэта быў ягоны падарунак<ref>І. Грэчка. Туман над Дзвіною // Настаўніцкая газета. 11 лістапада 2017 г.</ref>. З іншага боку, быў антрапонім XV ст. з-пад Наваградка ([[Забердава]]) – «Яковъ Бешенка»<ref>Lietuvos Metrika. Kn. 3 (1440-1498). Vilnius, 1998. С. 53.</ref>. І менавіта ў тым жа рэгіёне (па іншы бок Нёмана) тапонім [[Бешанкі|Бе́шанкі]]. У 1800 годзе фіксавалася старое літоўскае (з-пад [[Вількамір|Вількаміра]]) прозвішча Бешэніс<ref>{{Cite web|url=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-viewer/?manifest=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-api/view/266606985/273169598/lt/iiif/manifest&lang=lt&page=80|title=Ukmergės dekanato RKB gimimo metrikų aktų knyga}}</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Паводле падання, спачатку Бешанковічы месціліся вышэй па цячэнні [[Дзвіна|Дзвіны]], на левым беразе, на месцы цяперашніх [[Мількавічы (Бешанковіцкі раён)|Мількавічаў]]. Пазней былі перанесены на 6,5 км ніжэй<ref name="pam">Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / БелСЭ; [Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Мастак А. М. Хількевіч]. — Мн.: БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. — 423 с.: іл. — С. 18. — ISBN 5-85700-053-X.</ref>. Паводле гісторыка [[Аляксей Парфенавіч Сапуноў|Аляксея Сапунова]], населены пункт упершыню ўпамінаецца ў 1447 годзе, калі вялікі князь ''«[[Казімір IV Ягелончык|Казімір]] у памяць выратавання сваёй жонкі ў 20-ы дзень ліпеня ад утаплення загадаў пабудаваць у Беларусі шэсць цэркваў у імя святога Ільі-прарока»''<ref>Витебская губерния: историко-географический и статистический обзор / Сост. по программе и под ред. В. М. Долгорукова. Вып. 1: История. Природа. Население. Просвещение. — Витебск: Губернская типография, 1890. — [2], 387 с., [16] л. ил., цв. карт. — С. 32.</ref>. Гісторык [[Восіп Вікенцьевіч Турчыновіч|Восіп Турчыновіч]] называе 1460 год, калі ''«у памяць выратавання каралевы Елісаветы ад утаплення 20 ліпеня ў дзень прарока Ільі Казімір загадаў пабудаваць у Беларусі некалькі цэркваў праваслаўных па берагах рэк Дзвіны, Дняпра і Сажа: у Віцебску, Бешанковічах, Магілёве, Крычаве, Оршы і Чэрыкаве, падараваў гэтым храмам у карыстанне перавозы»''<ref>Турчинович, И. В. Обозрение истории Белоруссии с древнейших времен / сочинение О. Турчиновича. — СПб.: издание В. А. Исакова, 1857. — XII, 303 с. — С. 115.</ref>. У пачатку XVI стагоддзя вёска Бешанковічы ўваходзіла ў склад Крывінскай воласці [[Полацкае ваяводства|Полацкага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і належала [[Друцкія-Сакалінскія|Друцкім-Сакалінскім]]. У 1605 годзе Бешанковічы перайшлі да [[Язерскія|Язерскіх]], з 1615 года — у валоданні аршанскага маршалка [[М. Адравонж]]а. У 1630 годзе Бешанковічы набыў ваявода віленскі [[Казімір Леў Сапега]], неўзабаве паселішча атрымала статус [[мястэчка]], а ў 1634 годзе [[магдэбургскае права]]. Пры Сапегах Бешанковічы разбудаваліся, у мястэчку штогод праводзіліся 2 кірмашы, самы вядомы быў [[Бешанковіцкі кірмаш|Петрапаўлаўскі]], які пачынаўся 29 чэрвеня (дзень святых Пятра і Паўла) і стаяў 4 тыдні. Штогод на яго з’язджалася да 4—5 тысяч чалавек. У 1650 годзе Казімір Леў Сапега збудаваў тут касцёл. У 1656 годзе пасля смерці Сапегі Бешанковічы перайшлі ў спадчыну яго стрыечнай пляменніцы Ганне Сапега, якая была жонкай [[Станіслаў Нарушэвіч (сын Крыштафа)|Станіслава Нарушэвіча]]. З канца XVII ст. праз шлюб іх дачкі Яаны Тэадоры з [[Ян Агінскі|Янам Агінскім]] Бешанковічы перайшлі ва ўласнасць [[Агінскія|Агінскім]], пры якіх у мястэчку пабудаваны першыя камяніцы. У [[Паўночная вайна (1700—1721)|Паўночную вайну]] (1700—1721) у 1708 годзе тут размяшчаліся маскоўскія войскі, тры разы мястэчка наведаў маскоўскі цар [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]]. З сярэдзіны XVIII ст. Бешанковічы — горад (места), у якім было каля 1,5 тысячы двароў; цэнтр ганчарнага і мылаварнага рамёстваў, вырабу гонты; працаваў гасціны двор. Князь [[Міхал Казімір Агінскі]] 2 лютага 1762 года выдаў мяшчанам ліст, якім вызваляў іх ад значнай часткі [[Паншчына|паншчыны]], акрамя згону за млын. Міхал Казімір Агінскі збудаваў у горадзе палац, заклаў парк з некалькімі экзотамі, вадаёмамі, гаспадарчымі пабудовамі. [[Файл:Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (N. Orda, 20.06.1876).jpg|міні|230пкс|[[Бешанковіцкі палацава-паркавы ансамбль|Палац Храптовічаў]]. [[Напалеон Орда]], 1876 г.]] Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) Бешанковічы былі падзелены на 2 часткі, задзвінская частка Бешанковічаў з 500 дварамі апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Граніца праходзіла па Дзвіне, праз што была пабудавана галоўная [[мытня]]. У 1783 годзе Агінскі зрабіў даравальны запіс, паводле якога Бешанковічы сталі ўласнасцю [[Іахім Храптовіч|Іахіма Храптовіча]]. З 1785 года пачаўся эканамічны заняпад Бешанковічаў, прычынай былі некалькі пажараў і перавод галоўнай мытні ў [[Полацк]] і [[Талачын]]. На 1785 год на частцы Вялікага Княства Літоўскага было 1000 двароў, дзейнічалі касцёл і царква. === Пад уладай Расійскай імперыі === [[Файл:Biešankovičy, Illinskaja. Бешанковічы, Ільлінская (1863).jpg|thumb|злева|230пкс|Праект [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|царквы]], 1863 г.]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бешанковічы цалкам апынуліся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Расійскія ўлады панізілі статус паселішча да [[мястэчка]] [[Лепельскі павет|Лепельскага павета]] [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]]; у гэты час больш за чвэрць ягоных жыхароў займаліся толькі сельскай гаспадаркай. У [[Вайна 1812 года|вайну 1812 года]] з 11 ліпеня да 20 кастрычніка Бешанковічы займалі французскія войскі, некалькі дзён тут месціўся штаб [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. У верасні 1821 года на агляд расійскай гвардыі ў мястэчка прыязджаў расійскі імператар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр I]]. На 1868 год у Бешанковічах 392 будынкі; працавалі [[Народныя вучылішчы|народнае вучылішча]], 2 гарбарныя заводы, бровар, 115 крам, у наваколлі 17 вадзяных і ветраных млыноў. Ужо ў сярэдзіне XIX стагоддзя галоўныя вуліцы былі брукаванымі. З 1881 года Дзвіной з [[Ула (аграгарадок)|Улы]] на [[Віцебск]] рэгулярна хадзіў параход, а з 1892 года — 4 параходы. Паводле вынікаў перапісу 1897 года, у мястэчку было 1099 будынкаў. У пачатку XX стагоддзя — 7 мураваных і 1243 драўляныя дамы, пошта, тэлеграф, царкоўна-прыходская школа, 3 народныя вучылішчы, 127 крам, лякарня. <gallery caption="Бешанковічы за часамі [[вайна 1812 года|вайны 1812 года]]" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Агульны выгляд мястэчка Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Царква Святога Мікалая Biešankovičy, Chraptovič-Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Храптовіч-Петрапаўлаўская (C. Faber du Faur, 28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла Biešankovičy, Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Петрапаўлаўская (28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Палац Храптовічаў Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 30.07.1812) (2).jpg|Сінагога Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Пераход цераз раку Biešankovičy. Бешанковічы (A. Adam, 25.07.1812).jpg|Каля мястэчка </gallery> === Найноўшы час === 26 лістапада 1917 года ўладу ў мястэчку захапілі [[бальшавікі]]. Пасля лютаўскага наступлення 1918 года нямецкіх войскаў Бешанковічы апынуліся ў прыфрантавой паласе. У сувязі з заняццем немцамі большай часткі Лепельскага павета яго выканаўчы камітэт часова быў пераведзены ў Бешанковічы. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Бешанковічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], аднак 16 студзеня мястэчка ўвайшло ў склад [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]; у [[Лепельскі павет|Лепельскім]] (1919—1923) і [[Бачэйкаўскі павет|Бачэйкаўскім]] паветах (1923—1924). У 1924 годзе ў выніку [[Узбуйненне БССР|першага ўзбуйнення]] Бешанковічы вернуты ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. З 1924 года цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] [[Віцебская акруга|Віцебскай акругі]] (да 1930 года), з 1938 года — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з 6 ліпеня 1941 года да 25 чэрвеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. 7 чэрвеня 1966 года ў мяжу гарадскога пасёлка Бешанковічы ўключана вёска [[Стрэлка (Бешанковіцкі раён)|Стрэлка]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 7 чэрвеня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 22 (1142).</ref>. <gallery caption="Бешанковічы на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1901-17).jpg|Палац Храптовічаў, да {{nowrap|1918 г.}} Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1903).jpg|Палац Храптовічаў, 1903 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913).jpg|Касцёл Святых Казіміра і Рафала, 1913 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (2).jpg|Касцёл з боку апсіды, {{nowrap|1913 г.}} </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (3).jpg|Інтэр’ер касцёла, 1913 г. Biešankovičy, Rynak. Бешанковічы, Рынак (1910-17).jpg|Помнік, 1910-я гг. Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (1901-17).jpg|Царква на Задзвінскай Слабодцы, да 1918 г. Biešankovičy, Dźvina, Chraptovič. Бешанковічы, Дзьвіна, Храптовіч (1901-17).jpg|Параходная прыстань і свірны Храптовічаў, да 1918 г. </gallery> == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours">{{Graph:Chart|width=250|height=250|type=rect|x=1897,1939,1969,2004,2008,2009,2010,2016,2017|y=4423, 4300,4700,8200,7900,7900,7300,6701,6647}}</div> * 1552 — 34 двары * 1750 — 5,5 тыс. чал. * 1897 — 4&nbsp;423 чал.<ref name="blr" /> * 1939 — 4,3 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 1969 — 4,7 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 2004 — 8,2 тыс. чал. * 2008 — 7,9 тыс. чал. * 2009 — 7,9 тыс. чал. * 2010 — 7,3 тыс. чал. * 2016 — 6&nbsp;701 чал.<ref name="2016-Estimate" /> * 2017 — 6&nbsp;647 чал.<ref name="2017-Estimate" /> == Эканоміка == [[Файл:Бешенковичи. Детская школа искусств.jpg|міні|Дзіцячая школа мастацтваў.]] [[Файл:Бешенковичи. Центр культуры.jpg|міні|Цэнтр культуры.]] Прадпрыемствы лёгкай (ільнозавод), харчовай прамысловасці (малочны завод), камбінат будматэрыялаў. Вядомыя як цэнтр традыцыйных ганчарных вырабаў, так званай бешанковіцкай керамікі (фабрыка мастацкіх вырабаў). Гасцініца (вул. Камуністычная, 22). Дом паляўнічага. == Культура і адукацыя == Дзейнічаюць [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей]], Цэнтр культуры, Дзіцячая школа мастацтваў, сярэдняя школа. == Славутасці == [[Файл:Belarus-Beshankovichy-Church of Prophet Elijah-5.jpg|thumb|Свята-Ільінская царква]] [[Файл:Ghetto Beshenkovichi 2f.jpg|thumb|Пантонны мост]] * [[Бешанковіцкая сядзіба|Ансамбль былога палаца Храптовічаў]] (ХVII — ХХ) — {{ГККРБ 4|212Г000141}}. Цяпер размяшчаецца Дзіцячая школа мастацтваў. ** Палац (1770-я гады), вул.  Камуністычная, 18 (інв. № 231/С-8046) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|212Г000947}}. ** Былая гаспадарчая пабудова (ХVII — першая палова ХVIII стагоддзя), вул. Камуністычная, 24а (інв. № 231/С-9392). ** Дзве былыя гаспадарчыя пабудовы (ХVIІI — ХIХ стагоддзі), вул. Камуністычная, 24, 26а (інв. № 231/С-9544). ** Фрагменты парку (ХVII — ХХ стагоддзі), вакол палаца. * [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|Свята-Ільінская царква]] (1870), вул. Урыцкага, 2 (інв. № 231/С-11289) — {{ГККРБ 4|213Г000143 }}. * [[Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Пятра і Паўла]] (2011). * Земляныя ўмацаванні [[Вайна 1812 года|вайны 1812 г.]] * Памятны купальны крыж царквы Св. Мікалая. * Капліца на могілках. * Драўляны падвесны мост. * [[Пантонны мост]], прыкладна да 2010 года на яго месцы размяшчалася паромная пераправа. * [[Курган Славы (Бешанковічы)|Курган Славы]]. * [[Дуб Напалеона]]. * Музей пад адкрытым небам — алея якароў, у гарадскім парку. Памятны знак маракам<ref name=":0">{{Cite web|url=https://vitvesti.by/turizm/alleia-iakorei-i-dvoretc-v-kotorom-byvali-napoleon-i-aleksandr-i-chem-eshche-udivit-beshenkovichskii-raion.html|title=Аллея якорей и дворец в котором бывали Наполеон и Александр I. Чем ещё удивит Бешенковичский район?|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. На алеі помнік землякам,"плыты вадзілі ў Рыгу і ахоўвалі горад ад ворагаў". На гербе раёна не выпадкова намаляваны карабель: Бешанковічы калісьці былі найбуйнейшай прыстанню для гандлёвых суднаў на [[Дзвіна|Заходняй Дзвіне]]. === Памятныя мясціны === * [[Брацкая магіла (Бешанковічы)|Брацкая магіла]] (1941—1944), вул. Інтэрнацыянальная — {{ГККРБ 4|213Д000142}}. * Яўрэйскія могілкі. === Памятнік, скульптура === * 6 жніўня 2022 года каля будынка [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|музея]] адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. === Страчаная спадчына === * [[Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла]]. == Вядомыя асобы == * [[Віктар Васільевіч Аўчыннікаў]] (нар. 1952), беларускі ўрач і палітык. * [[Іаакім Іванавіч Берасцень]] (1877—1926), палітык і рэвалюцыянер. * [[Аркадзь Андрэевіч Гейнэ]] (1919—1942), беларускі паэт. * [[Эльвіра Ціханаўна Круцько]] (нар. 1949), беларуская спецыялістка ў галіне хіміі. * [[Таццяна Сяргееўна Маркевіч]] (нар. 1988), беларуская валейбалістка. * [[Фёдар Іосіфавіч Нікановіч]] (1854—1911), святар і палітык. * [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка]] (1922—1948), лётчык-штурмавік, [[Герой Савецкага Саюза]]. * [[Саламон Барысавіч Юдовін]] (1892—1954), беларускі графік. * [[Майсей Ісакавіч Юдовін]] (1898—1966), беларускі паэт. * [[Валерыя Турчына]] (нар. 2005) — беларуская валейбалістка. == Заўвагі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="blr">{{кніга|загаловак=Беларусь: Энцыклапедычны даведнік|адказны=Рэдкал.: Б. І. Сачанка і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=1995|старонак=800|isbn =985-11-0026-9|тыраж=5000}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> }} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)}} * {{кніга|аўтар=Долготович Б. Д.|загаловак=Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник|адказны=Б. Д. Долготович|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2008|старонкі=71—72|старонак=368|isbn=978-985-01-0784-8|тыраж=2000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == {{навігацыя}} {{OSM relation|6722290|Бешанковічы}} * {{Radzima2|beshankovichy}} * {{ГБ|http://globustut.by/beshenkovi/index.htm}} {{Бешанковіцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Бешанковічы| ]] 23n3eaaquveu9tc8e0g0a4844rricct 5159121 5159119 2026-06-28T10:32:09Z Siliyiw 169172 5159121 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = гарадскі пасёлак |беларуская назва = Бешанковічы |выява = Beshenkovichi 2a.jpg |подпіс = Агульны выгляд Бешанковічаў |вобласць = Віцебская |раён = Бешанковіцкі |першае згадванне = XV стагоддзе |ранейшыя назвы = |статус з = 1938 }} '''Бешанко́вічы'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Biešankovičy}}) — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]]. Прыстань на левым беразе ракі [[Дзвіна]]. Месціцца за 51 км ад [[Віцебск]]а, 38 км ад чыгуначнай станцыі [[Чашнікі (станцыя)|Чашнікі]] на лініі [[Орша]] — [[Лепель]]. Вузел аўтамабільных дарог на [[Віцебск]], [[Шуміліна]], [[Лепель]], [[Чашнікі]], [[Сянно]]. == Назва == Назва Бешанковічаў прыцягнула ўвагу многіх даследчыкаў: * Паводле [[Вадзім Андрэевіч Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], у аснове назвы — прозвішча Бешанковіч. Блізкія прозвішчы: Бешаны, Бешчань, Бешчаў, Бешанкоў<ref>Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн., 1974. Стар. 27-28.</ref>. * Паводле кнігі «[[Памяць (энцыклапедычнае выданне)|Памяць]]», назву Бешанковічы атрымалі ад слова «бешань» — надзвычай імклівая плынь на сярэдзіне ракі<ref name="pam" />. {{няма АК 2|Слова бешань у слоўніках не зафіксавана.|11|04|2026}} * На думку гомельскага філолага [[Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў|Аляксандра Рогалева]], назва Бешанковічы звязана з мянушкай Бешанок або Башанок, якую трэба разумець як «меншы ў сям’і (сын) Бешана ці Башана». Мянушка Бешан (Башан) суадносіцца з рускім дыялектным словам ''башыла'' — «свавольнік, гарэза»<ref>А. Ф. Рогалеў. Назвы Бацькаўшчыны (тапанімія Беларусі). Гомель, 2008. С. 95.</ref>. * У «[[Настаўніцкая газета|Настаўніцкай газеце]]» прыводзілася легенда, як два браты-яўрэі Шэнкі пасяліліся ў гэтым краі. «Два» па-лацінску «бі», два браты па прозвішчы Шэнкі — бі Шэнкі. Так атрымаліся Бешанковічы. Па іншай легендзе, назву пасёлку далі немцы. Па-нямецку beschenken азначае «адорваць». Маўляў, населеным пунктам валодаў нейкі немец і гэта быў ягоны падарунак<ref>І. Грэчка. Туман над Дзвіною // Настаўніцкая газета. 11 лістапада 2017 г.</ref>. З іншага боку, быў антрапонім XV ст. з-пад Наваградка ([[Забердава]]) – «Яковъ Бешенка»<ref>Lietuvos Metrika. Kn. 3 (1440-1498). Vilnius, 1998. С. 53.</ref>. І менавіта ў тым жа рэгіёне (па іншы бок Нёмана) тапонім [[Бешанкі|Бе́шанкі]]. У 1800 годзе фіксавалася старое літоўскае (з-пад [[Вількамір|Вількаміра]]) прозвішча Бешэніс<ref>{{Cite web|url=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-viewer/?manifest=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-api/view/266606985/273169598/lt/iiif/manifest&lang=lt&page=80|title=Ukmergės dekanato RKB gimimo metrikų aktų knyga}}</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Паводле падання, спачатку Бешанковічы месціліся вышэй па цячэнні [[Дзвіна|Дзвіны]], на левым беразе, на месцы цяперашніх [[Мількавічы (Бешанковіцкі раён)|Мількавічаў]]. Пазней былі перанесены на 6,5 км ніжэй<ref name="pam">Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / БелСЭ; [Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Мастак А. М. Хількевіч]. — Мн.: БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. — 423 с.: іл. — С. 18. — ISBN 5-85700-053-X.</ref>. Паводле гісторыка [[Аляксей Парфенавіч Сапуноў|Аляксея Сапунова]], населены пункт упершыню ўпамінаецца ў 1447 годзе, калі вялікі князь ''«[[Казімір IV Ягелончык|Казімір]] у памяць выратавання сваёй жонкі ў 20-ы дзень ліпеня ад утаплення загадаў пабудаваць у Беларусі шэсць цэркваў у імя святога Ільі-прарока»''<ref>Витебская губерния: историко-географический и статистический обзор / Сост. по программе и под ред. В. М. Долгорукова. Вып. 1: История. Природа. Население. Просвещение. — Витебск: Губернская типография, 1890. — [2], 387 с., [16] л. ил., цв. карт. — С. 32.</ref>. Гісторык [[Восіп Вікенцьевіч Турчыновіч|Восіп Турчыновіч]] называе 1460 год, калі ''«у памяць выратавання каралевы Елісаветы ад утаплення 20 ліпеня ў дзень прарока Ільі Казімір загадаў пабудаваць у Беларусі некалькі цэркваў праваслаўных па берагах рэк Дзвіны, Дняпра і Сажа: у Віцебску, Бешанковічах, Магілёве, Крычаве, Оршы і Чэрыкаве, падараваў гэтым храмам у карыстанне перавозы»''<ref>Турчинович, И. В. Обозрение истории Белоруссии с древнейших времен / сочинение О. Турчиновича. — СПб.: издание В. А. Исакова, 1857. — XII, 303 с. — С. 115.</ref>. У пачатку XVI стагоддзя вёска Бешанковічы ўваходзіла ў склад Крывінскай воласці [[Полацкае ваяводства|Полацкага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і належала [[Друцкія-Сакалінскія|Друцкім-Сакалінскім]]. У 1605 годзе Бешанковічы перайшлі да [[Язерскія|Язерскіх]], з 1615 года — у валоданні аршанскага маршалка [[М. Адравонж]]а. У 1630 годзе Бешанковічы набыў ваявода віленскі [[Казімір Леў Сапега]], неўзабаве паселішча атрымала статус [[мястэчка]], а ў 1634 годзе [[магдэбургскае права]]. Пры Сапегах Бешанковічы разбудаваліся, у мястэчку штогод праводзіліся 2 кірмашы, самы вядомы быў [[Бешанковіцкі кірмаш|Петрапаўлаўскі]], які пачынаўся 29 чэрвеня (дзень святых Пятра і Паўла) і стаяў 4 тыдні. Штогод на яго з’язджалася да 4—5 тысяч чалавек. У 1650 годзе Казімір Леў Сапега збудаваў тут касцёл. У 1656 годзе пасля смерці Сапегі Бешанковічы перайшлі ў спадчыну яго стрыечнай пляменніцы Ганне Сапега, якая была жонкай [[Станіслаў Нарушэвіч (сын Крыштафа)|Станіслава Нарушэвіча]]. З канца XVII ст. праз шлюб іх дачкі Яаны Тэадоры з [[Ян Агінскі|Янам Агінскім]] Бешанковічы перайшлі ва ўласнасць [[Агінскія|Агінскім]], пры якіх у мястэчку пабудаваны першыя камяніцы. У [[Паўночная вайна (1700—1721)|Паўночную вайну]] (1700—1721) у 1708 годзе тут размяшчаліся маскоўскія войскі, тры разы мястэчка наведаў маскоўскі цар [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]]. З сярэдзіны XVIII ст. Бешанковічы — горад (места), у якім было каля 1,5 тысячы двароў; цэнтр ганчарнага і мылаварнага рамёстваў, вырабу гонты; працаваў гасціны двор. Князь [[Міхал Казімір Агінскі]] 2 лютага 1762 года выдаў мяшчанам ліст, якім вызваляў іх ад значнай часткі [[Паншчына|паншчыны]], акрамя згону за млын. Міхал Казімір Агінскі збудаваў у горадзе палац, заклаў парк з некалькімі экзотамі, вадаёмамі, гаспадарчымі пабудовамі. [[Файл:Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (N. Orda, 20.06.1876).jpg|міні|230пкс|[[Бешанковіцкі палацава-паркавы ансамбль|Палац Храптовічаў]]. [[Напалеон Орда]], 1876 г.]] Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) Бешанковічы былі падзелены на 2 часткі, задзвінская частка Бешанковічаў з 500 дварамі апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Граніца праходзіла па Дзвіне, праз што была пабудавана галоўная [[мытня]]. У 1783 годзе Агінскі зрабіў даравальны запіс, паводле якога Бешанковічы сталі ўласнасцю [[Іахім Храптовіч|Іахіма Храптовіча]]. З 1785 года пачаўся эканамічны заняпад Бешанковічаў, прычынай былі некалькі пажараў і перавод галоўнай мытні ў [[Полацк]] і [[Талачын]]. На 1785 год на частцы Вялікага Княства Літоўскага было 1000 двароў, дзейнічалі касцёл і царква. === Пад уладай Расійскай імперыі === [[Файл:Biešankovičy, Illinskaja. Бешанковічы, Ільлінская (1863).jpg|thumb|злева|230пкс|Праект [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|царквы]], 1863 г.]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бешанковічы цалкам апынуліся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Расійскія ўлады панізілі статус паселішча да [[мястэчка]] [[Лепельскі павет|Лепельскага павета]] [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]]; у гэты час больш за чвэрць ягоных жыхароў займаліся толькі сельскай гаспадаркай. У [[Вайна 1812 года|вайну 1812 года]] з 11 ліпеня да 20 кастрычніка Бешанковічы займалі французскія войскі, некалькі дзён тут месціўся штаб [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. У верасні 1821 года на агляд расійскай гвардыі ў мястэчка прыязджаў расійскі імператар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр I]]. На 1868 год у Бешанковічах 392 будынкі; працавалі [[Народныя вучылішчы|народнае вучылішча]], 2 гарбарныя заводы, бровар, 115 крам, у наваколлі 17 вадзяных і ветраных млыноў. Ужо ў сярэдзіне XIX стагоддзя галоўныя вуліцы былі брукаванымі. З 1881 года Дзвіной з [[Ула (аграгарадок)|Улы]] на [[Віцебск]] рэгулярна хадзіў параход, а з 1892 года — 4 параходы. Паводле вынікаў перапісу 1897 года, у мястэчку было 1099 будынкаў. У пачатку XX стагоддзя — 7 мураваных і 1243 драўляныя дамы, пошта, тэлеграф, царкоўна-прыходская школа, 3 народныя вучылішчы, 127 крам, лякарня. <gallery caption="Бешанковічы за часамі [[вайна 1812 года|вайны 1812 года]]" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Агульны выгляд мястэчка Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Царква Святога Мікалая Biešankovičy, Chraptovič-Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Храптовіч-Петрапаўлаўская (C. Faber du Faur, 28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла Biešankovičy, Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Петрапаўлаўская (28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Палац Храптовічаў Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 30.07.1812) (2).jpg|Сінагога Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Пераход цераз раку Biešankovičy. Бешанковічы (A. Adam, 25.07.1812).jpg|Каля мястэчка </gallery> === Найноўшы час === 26 лістапада 1917 года ўладу ў мястэчку захапілі [[бальшавікі]]. Пасля лютаўскага наступлення 1918 года нямецкіх войскаў Бешанковічы апынуліся ў прыфрантавой паласе. У сувязі з заняццем немцамі большай часткі Лепельскага павета яго выканаўчы камітэт часова быў пераведзены ў Бешанковічы. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Бешанковічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], аднак 16 студзеня мястэчка ўвайшло ў склад [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]; у [[Лепельскі павет|Лепельскім]] (1919—1923) і [[Бачэйкаўскі павет|Бачэйкаўскім]] паветах (1923—1924). У 1924 годзе ў выніку [[Узбуйненне БССР|першага ўзбуйнення]] Бешанковічы вернуты ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. З 1924 года цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] [[Віцебская акруга|Віцебскай акругі]] (да 1930 года), з 1938 года — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з 6 ліпеня 1941 года да 25 чэрвеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. 7 чэрвеня 1966 года ў мяжу гарадскога пасёлка Бешанковічы ўключана вёска [[Стрэлка (Бешанковіцкі раён)|Стрэлка]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 7 чэрвеня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 22 (1142).</ref>. <gallery caption="Бешанковічы на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1901-17).jpg|Палац Храптовічаў, да {{nowrap|1918 г.}} Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1903).jpg|Палац Храптовічаў, 1903 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913).jpg|Касцёл Святых Казіміра і Рафала, 1913 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (2).jpg|Касцёл з боку апсіды, {{nowrap|1913 г.}} </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (3).jpg|Інтэр’ер касцёла, 1913 г. Biešankovičy, Rynak. Бешанковічы, Рынак (1910-17).jpg|Помнік, 1910-я гг. Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (1901-17).jpg|Царква на Задзвінскай Слабодцы, да 1918 г. Biešankovičy, Dźvina, Chraptovič. Бешанковічы, Дзьвіна, Храптовіч (1901-17).jpg|Параходная прыстань і свірны Храптовічаў, да 1918 г. </gallery> == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours">{{Graph:Chart|width=250|height=250|type=rect|x=1897,1939,1969,2004,2008,2009,2010,2016,2017|y=4423, 4300,4700,8200,7900,7900,7300,6701,6647}}</div> * 1552 — 34 двары * 1750 — 5,5 тыс. чал. * 1897 — 4&nbsp;423 чал.<ref name="blr" /> * 1939 — 4,3 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 1969 — 4,7 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 2004 — 8,2 тыс. чал. * 2008 — 7,9 тыс. чал. * 2009 — 7,9 тыс. чал. * 2010 — 7,3 тыс. чал. * 2016 — 6&nbsp;701 чал.<ref name="2016-Estimate" /> * 2017 — 6&nbsp;647 чал.<ref name="2017-Estimate" /> == Эканоміка == [[Файл:Бешенковичи. Детская школа искусств.jpg|міні|Дзіцячая школа мастацтваў.]] [[Файл:Бешенковичи. Центр культуры.jpg|міні|Цэнтр культуры.]] Прадпрыемствы лёгкай (ільнозавод), харчовай прамысловасці (малочны завод), камбінат будматэрыялаў. Вядомыя як цэнтр традыцыйных ганчарных вырабаў, так званай бешанковіцкай керамікі (фабрыка мастацкіх вырабаў). Гасцініца (вул. Камуністычная, 22). Дом паляўнічага. == Культура і адукацыя == Дзейнічаюць [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей]], Цэнтр культуры, Дзіцячая школа мастацтваў, сярэдняя школа. == Славутасці == [[Файл:Belarus-Beshankovichy-Church of Prophet Elijah-5.jpg|thumb|Свята-Ільінская царква]] [[Файл:Ghetto Beshenkovichi 2f.jpg|thumb|Пантонны мост]] * [[Бешанковіцкая сядзіба|Ансамбль былога палаца Храптовічаў]] (ХVII — ХХ) — {{ГККРБ 4|212Г000141}}. Цяпер размяшчаецца Дзіцячая школа мастацтваў. ** Палац (1770-я гады), вул.  Камуністычная, 18 (інв. № 231/С-8046) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|212Г000947}}. ** Былая гаспадарчая пабудова (ХVII — першая палова ХVIII стагоддзя), вул. Камуністычная, 24а (інв. № 231/С-9392). ** Дзве былыя гаспадарчыя пабудовы (ХVIІI — ХIХ стагоддзі), вул. Камуністычная, 24, 26а (інв. № 231/С-9544). ** Фрагменты парку (ХVII — ХХ стагоддзі), вакол палаца. ** [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|Свята-Ільінская царква]] (1870), вул. Урыцкага, 2 (інв. № 231/С-11289) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|213Г000143}}. * [[Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Пятра і Паўла]] (2011). * Земляныя ўмацаванні [[Вайна 1812 года|вайны 1812 г.]] * Памятны купальны крыж царквы Св. Мікалая. * Капліца на могілках. * Драўляны падвесны мост. * [[Пантонны мост]], прыкладна да 2010 года на яго месцы размяшчалася паромная пераправа. * [[Курган Славы (Бешанковічы)|Курган Славы]]. * [[Дуб Напалеона]]. * Музей пад адкрытым небам — алея якароў, у гарадскім парку. Памятны знак маракам<ref name=":0">{{Cite web|url=https://vitvesti.by/turizm/alleia-iakorei-i-dvoretc-v-kotorom-byvali-napoleon-i-aleksandr-i-chem-eshche-udivit-beshenkovichskii-raion.html|title=Аллея якорей и дворец в котором бывали Наполеон и Александр I. Чем ещё удивит Бешенковичский район?|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. На алеі помнік землякам,"плыты вадзілі ў Рыгу і ахоўвалі горад ад ворагаў". На гербе раёна не выпадкова намаляваны карабель: Бешанковічы калісьці былі найбуйнейшай прыстанню для гандлёвых суднаў на [[Дзвіна|Заходняй Дзвіне]]. === Памятныя мясціны === * [[Брацкая магіла (Бешанковічы)|Брацкая магіла]] (1941—1944), вул. Інтэрнацыянальная — {{ГККРБ 4|213Д000142}}. * Яўрэйскія могілкі. === Памятнік, скульптура === * 6 жніўня 2022 года каля будынка [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|музея]] адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. === Страчаная спадчына === * [[Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла]]. == Вядомыя асобы == * [[Віктар Васільевіч Аўчыннікаў]] (нар. 1952), беларускі ўрач і палітык. * [[Іаакім Іванавіч Берасцень]] (1877—1926), палітык і рэвалюцыянер. * [[Аркадзь Андрэевіч Гейнэ]] (1919—1942), беларускі паэт. * [[Эльвіра Ціханаўна Круцько]] (нар. 1949), беларуская спецыялістка ў галіне хіміі. * [[Таццяна Сяргееўна Маркевіч]] (нар. 1988), беларуская валейбалістка. * [[Фёдар Іосіфавіч Нікановіч]] (1854—1911), святар і палітык. * [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка]] (1922—1948), лётчык-штурмавік, [[Герой Савецкага Саюза]]. * [[Саламон Барысавіч Юдовін]] (1892—1954), беларускі графік. * [[Майсей Ісакавіч Юдовін]] (1898—1966), беларускі паэт. * [[Валерыя Турчына]] (нар. 2005) — беларуская валейбалістка. == Заўвагі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="blr">{{кніга|загаловак=Беларусь: Энцыклапедычны даведнік|адказны=Рэдкал.: Б. І. Сачанка і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=1995|старонак=800|isbn =985-11-0026-9|тыраж=5000}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> }} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)}} * {{кніга|аўтар=Долготович Б. Д.|загаловак=Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник|адказны=Б. Д. Долготович|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2008|старонкі=71—72|старонак=368|isbn=978-985-01-0784-8|тыраж=2000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == {{навігацыя}} {{OSM relation|6722290|Бешанковічы}} * {{Radzima2|beshankovichy}} * {{ГБ|http://globustut.by/beshenkovi/index.htm}} {{Бешанковіцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Бешанковічы| ]] jpkzqc2viwc34xh6z65ffxvzyrn9yly 5159124 5159121 2026-06-28T10:37:03Z Siliyiw 169172 5159124 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = гарадскі пасёлак |беларуская назва = Бешанковічы |выява = Beshenkovichi 2a.jpg |подпіс = Агульны выгляд Бешанковічаў |вобласць = Віцебская |раён = Бешанковіцкі |першае згадванне = XV стагоддзе |ранейшыя назвы = |статус з = 1938 }} '''Бешанко́вічы'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Biešankovičy}}) — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]]. Прыстань на левым беразе ракі [[Дзвіна]]. Месціцца за 51 км ад [[Віцебск]]а, 38 км ад чыгуначнай станцыі [[Чашнікі (станцыя)|Чашнікі]] на лініі [[Орша]] — [[Лепель]]. Вузел аўтамабільных дарог на [[Віцебск]], [[Шуміліна]], [[Лепель]], [[Чашнікі]], [[Сянно]]. == Назва == Назва Бешанковічаў прыцягнула ўвагу многіх даследчыкаў: * Паводле [[Вадзім Андрэевіч Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], у аснове назвы — прозвішча Бешанковіч. Блізкія прозвішчы: Бешаны, Бешчань, Бешчаў, Бешанкоў<ref>Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн., 1974. Стар. 27-28.</ref>. * Паводле кнігі «[[Памяць (энцыклапедычнае выданне)|Памяць]]», назву Бешанковічы атрымалі ад слова «бешань» — надзвычай імклівая плынь на сярэдзіне ракі<ref name="pam" />. {{няма АК 2|Слова бешань у слоўніках не зафіксавана.|11|04|2026}} * На думку гомельскага філолага [[Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў|Аляксандра Рогалева]], назва Бешанковічы звязана з мянушкай Бешанок або Башанок, якую трэба разумець як «меншы ў сям’і (сын) Бешана ці Башана». Мянушка Бешан (Башан) суадносіцца з рускім дыялектным словам ''башыла'' — «свавольнік, гарэза»<ref>А. Ф. Рогалеў. Назвы Бацькаўшчыны (тапанімія Беларусі). Гомель, 2008. С. 95.</ref>. * У «[[Настаўніцкая газета|Настаўніцкай газеце]]» прыводзілася легенда, як два браты-яўрэі Шэнкі пасяліліся ў гэтым краі. «Два» па-лацінску «бі», два браты па прозвішчы Шэнкі — бі Шэнкі. Так атрымаліся Бешанковічы. Па іншай легендзе, назву пасёлку далі немцы. Па-нямецку beschenken азначае «адорваць». Маўляў, населеным пунктам валодаў нейкі немец і гэта быў ягоны падарунак<ref>І. Грэчка. Туман над Дзвіною // Настаўніцкая газета. 11 лістапада 2017 г.</ref>. З іншага боку, быў антрапонім XV ст. з-пад Наваградка ([[Забердава]]) – «Яковъ Бешенка»<ref>Lietuvos Metrika. Kn. 3 (1440-1498). Vilnius, 1998. С. 53.</ref>. І менавіта ў тым жа рэгіёне (па іншы бок Нёмана) тапонім [[Бешанкі|Бе́шанкі]]. У 1800 годзе фіксавалася старое літоўскае (з-пад [[Вількамір|Вількаміра]]) прозвішча Бешэніс<ref>{{Cite web|url=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-viewer/?manifest=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-api/view/266606985/273169598/lt/iiif/manifest&lang=lt&page=80|title=Ukmergės dekanato RKB gimimo metrikų aktų knyga}}</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Паводле падання, спачатку Бешанковічы месціліся вышэй па цячэнні [[Дзвіна|Дзвіны]], на левым беразе, на месцы цяперашніх [[Мількавічы (Бешанковіцкі раён)|Мількавічаў]]. Пазней былі перанесены на 6,5 км ніжэй<ref name="pam">Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / БелСЭ; [Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Мастак А. М. Хількевіч]. — Мн.: БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. — 423 с.: іл. — С. 18. — ISBN 5-85700-053-X.</ref>. Паводле гісторыка [[Аляксей Парфенавіч Сапуноў|Аляксея Сапунова]], населены пункт упершыню ўпамінаецца ў 1447 годзе, калі вялікі князь ''«[[Казімір IV Ягелончык|Казімір]] у памяць выратавання сваёй жонкі ў 20-ы дзень ліпеня ад утаплення загадаў пабудаваць у Беларусі шэсць цэркваў у імя святога Ільі-прарока»''<ref>Витебская губерния: историко-географический и статистический обзор / Сост. по программе и под ред. В. М. Долгорукова. Вып. 1: История. Природа. Население. Просвещение. — Витебск: Губернская типография, 1890. — [2], 387 с., [16] л. ил., цв. карт. — С. 32.</ref>. Гісторык [[Восіп Вікенцьевіч Турчыновіч|Восіп Турчыновіч]] называе 1460 год, калі ''«у памяць выратавання каралевы Елісаветы ад утаплення 20 ліпеня ў дзень прарока Ільі Казімір загадаў пабудаваць у Беларусі некалькі цэркваў праваслаўных па берагах рэк Дзвіны, Дняпра і Сажа: у Віцебску, Бешанковічах, Магілёве, Крычаве, Оршы і Чэрыкаве, падараваў гэтым храмам у карыстанне перавозы»''<ref>Турчинович, И. В. Обозрение истории Белоруссии с древнейших времен / сочинение О. Турчиновича. — СПб.: издание В. А. Исакова, 1857. — XII, 303 с. — С. 115.</ref>. У пачатку XVI стагоддзя вёска Бешанковічы ўваходзіла ў склад Крывінскай воласці [[Полацкае ваяводства|Полацкага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і належала [[Друцкія-Сакалінскія|Друцкім-Сакалінскім]]. У 1605 годзе Бешанковічы перайшлі да [[Язерскія|Язерскіх]], з 1615 года — у валоданні аршанскага маршалка [[М. Адравонж]]а. У 1630 годзе Бешанковічы набыў ваявода віленскі [[Казімір Леў Сапега]], неўзабаве паселішча атрымала статус [[мястэчка]], а ў 1634 годзе [[магдэбургскае права]]. Пры Сапегах Бешанковічы разбудаваліся, у мястэчку штогод праводзіліся 2 кірмашы, самы вядомы быў [[Бешанковіцкі кірмаш|Петрапаўлаўскі]], які пачынаўся 29 чэрвеня (дзень святых Пятра і Паўла) і стаяў 4 тыдні. Штогод на яго з’язджалася да 4—5 тысяч чалавек. У 1650 годзе Казімір Леў Сапега збудаваў тут касцёл. У 1656 годзе пасля смерці Сапегі Бешанковічы перайшлі ў спадчыну яго стрыечнай пляменніцы Ганне Сапега, якая была жонкай [[Станіслаў Нарушэвіч (сын Крыштафа)|Станіслава Нарушэвіча]]. З канца XVII ст. праз шлюб іх дачкі Яаны Тэадоры з [[Ян Агінскі|Янам Агінскім]] Бешанковічы перайшлі ва ўласнасць [[Агінскія|Агінскім]], пры якіх у мястэчку пабудаваны першыя камяніцы. У [[Паўночная вайна (1700—1721)|Паўночную вайну]] (1700—1721) у 1708 годзе тут размяшчаліся маскоўскія войскі, тры разы мястэчка наведаў маскоўскі цар [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]]. З сярэдзіны XVIII ст. Бешанковічы — горад (места), у якім было каля 1,5 тысячы двароў; цэнтр ганчарнага і мылаварнага рамёстваў, вырабу гонты; працаваў гасціны двор. Князь [[Міхал Казімір Агінскі]] 2 лютага 1762 года выдаў мяшчанам ліст, якім вызваляў іх ад значнай часткі [[Паншчына|паншчыны]], акрамя згону за млын. Міхал Казімір Агінскі збудаваў у горадзе палац, заклаў парк з некалькімі экзотамі, вадаёмамі, гаспадарчымі пабудовамі. [[Файл:Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (N. Orda, 20.06.1876).jpg|міні|230пкс|[[Бешанковіцкі палацава-паркавы ансамбль|Палац Храптовічаў]]. [[Напалеон Орда]], 1876 г.]] Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) Бешанковічы былі падзелены на 2 часткі, задзвінская частка Бешанковічаў з 500 дварамі апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Граніца праходзіла па Дзвіне, праз што была пабудавана галоўная [[мытня]]. У 1783 годзе Агінскі зрабіў даравальны запіс, паводле якога Бешанковічы сталі ўласнасцю [[Іахім Храптовіч|Іахіма Храптовіча]]. З 1785 года пачаўся эканамічны заняпад Бешанковічаў, прычынай былі некалькі пажараў і перавод галоўнай мытні ў [[Полацк]] і [[Талачын]]. На 1785 год на частцы Вялікага Княства Літоўскага было 1000 двароў, дзейнічалі касцёл і царква. === Пад уладай Расійскай імперыі === [[Файл:Biešankovičy, Illinskaja. Бешанковічы, Ільлінская (1863).jpg|thumb|злева|230пкс|Праект [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|царквы]], 1863 г.]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бешанковічы цалкам апынуліся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Расійскія ўлады панізілі статус паселішча да [[мястэчка]] [[Лепельскі павет|Лепельскага павета]] [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]]; у гэты час больш за чвэрць ягоных жыхароў займаліся толькі сельскай гаспадаркай. У [[Вайна 1812 года|вайну 1812 года]] з 11 ліпеня да 20 кастрычніка Бешанковічы займалі французскія войскі, некалькі дзён тут месціўся штаб [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. У верасні 1821 года на агляд расійскай гвардыі ў мястэчка прыязджаў расійскі імператар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр I]]. На 1868 год у Бешанковічах 392 будынкі; працавалі [[Народныя вучылішчы|народнае вучылішча]], 2 гарбарныя заводы, бровар, 115 крам, у наваколлі 17 вадзяных і ветраных млыноў. Ужо ў сярэдзіне XIX стагоддзя галоўныя вуліцы былі брукаванымі. З 1881 года Дзвіной з [[Ула (аграгарадок)|Улы]] на [[Віцебск]] рэгулярна хадзіў параход, а з 1892 года — 4 параходы. Паводле вынікаў перапісу 1897 года, у мястэчку было 1099 будынкаў. У пачатку XX стагоддзя — 7 мураваных і 1243 драўляныя дамы, пошта, тэлеграф, царкоўна-прыходская школа, 3 народныя вучылішчы, 127 крам, лякарня. <gallery caption="Бешанковічы за часамі [[вайна 1812 года|вайны 1812 года]]" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Агульны выгляд мястэчка Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Царква Святога Мікалая Biešankovičy, Chraptovič-Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Храптовіч-Петрапаўлаўская (C. Faber du Faur, 28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла Biešankovičy, Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Петрапаўлаўская (28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Палац Храптовічаў Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 30.07.1812) (2).jpg|Сінагога Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Пераход цераз раку Biešankovičy. Бешанковічы (A. Adam, 25.07.1812).jpg|Каля мястэчка </gallery> === Найноўшы час === 26 лістапада 1917 года ўладу ў мястэчку захапілі [[бальшавікі]]. Пасля лютаўскага наступлення 1918 года нямецкіх войскаў Бешанковічы апынуліся ў прыфрантавой паласе. У сувязі з заняццем немцамі большай часткі Лепельскага павета яго выканаўчы камітэт часова быў пераведзены ў Бешанковічы. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Бешанковічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], аднак 16 студзеня мястэчка ўвайшло ў склад [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]; у [[Лепельскі павет|Лепельскім]] (1919—1923) і [[Бачэйкаўскі павет|Бачэйкаўскім]] паветах (1923—1924). У 1924 годзе ў выніку [[Узбуйненне БССР|першага ўзбуйнення]] Бешанковічы вернуты ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. З 1924 года цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] [[Віцебская акруга|Віцебскай акругі]] (да 1930 года), з 1938 года — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з 6 ліпеня 1941 года да 25 чэрвеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. 7 чэрвеня 1966 года ў мяжу гарадскога пасёлка Бешанковічы ўключана вёска [[Стрэлка (Бешанковіцкі раён)|Стрэлка]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 7 чэрвеня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 22 (1142).</ref>. <gallery caption="Бешанковічы на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1901-17).jpg|Палац Храптовічаў, да {{nowrap|1918 г.}} Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1903).jpg|Палац Храптовічаў, 1903 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913).jpg|Касцёл Святых Казіміра і Рафала, 1913 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (2).jpg|Касцёл з боку апсіды, {{nowrap|1913 г.}} </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (3).jpg|Інтэр’ер касцёла, 1913 г. Biešankovičy, Rynak. Бешанковічы, Рынак (1910-17).jpg|Помнік, 1910-я гг. Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (1901-17).jpg|Царква на Задзвінскай Слабодцы, да 1918 г. Biešankovičy, Dźvina, Chraptovič. Бешанковічы, Дзьвіна, Храптовіч (1901-17).jpg|Параходная прыстань і свірны Храптовічаў, да 1918 г. </gallery> == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours">{{Graph:Chart|width=250|height=250|type=rect|x=1897,1939,1969,2004,2008,2009,2010,2016,2017|y=4423, 4300,4700,8200,7900,7900,7300,6701,6647}}</div> * 1552 — 34 двары * 1750 — 5,5 тыс. чал. * 1897 — 4&nbsp;423 чал.<ref name="blr" /> * 1939 — 4,3 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 1969 — 4,7 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 2004 — 8,2 тыс. чал. * 2008 — 7,9 тыс. чал. * 2009 — 7,9 тыс. чал. * 2010 — 7,3 тыс. чал. * 2016 — 6&nbsp;701 чал.<ref name="2016-Estimate" /> * 2017 — 6&nbsp;647 чал.<ref name="2017-Estimate" /> == Эканоміка == [[Файл:Бешенковичи. Детская школа искусств.jpg|міні|Дзіцячая школа мастацтваў.]] [[Файл:Бешенковичи. Центр культуры.jpg|міні|Цэнтр культуры.]] Прадпрыемствы лёгкай (ільнозавод), харчовай прамысловасці (малочны завод), камбінат будматэрыялаў. Вядомыя як цэнтр традыцыйных ганчарных вырабаў, так званай бешанковіцкай керамікі (фабрыка мастацкіх вырабаў). Гасцініца (вул. Камуністычная, 22). Дом паляўнічага. == Культура і адукацыя == Дзейнічаюць [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей]], Цэнтр культуры, Дзіцячая школа мастацтваў, сярэдняя школа. == Славутасці == [[Файл:Belarus-Beshankovichy-Church of Prophet Elijah-5.jpg|thumb|Свята-Ільінская царква.]] [[Файл:Ghetto Beshenkovichi 2f.jpg|thumb|Пантонны мост.]] * [[Бешанковіцкая сядзіба|Ансамбль былога палаца Храптовічаў]] (ХVII — ХХ) — {{ГККРБ 4|212Г000141}}. Цяпер размяшчаецца Дзіцячая школа мастацтваў. ** Палац (1770-я гады), вул.  Камуністычная, 18 (інв. № 231/С-8046) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|212Г000947}}. ** Былая гаспадарчая пабудова (ХVII — першая палова ХVIII стагоддзя), вул. Камуністычная, 24а (інв. № 231/С-9392). ** Дзве былыя гаспадарчыя пабудовы (ХVIІI — ХIХ стагоддзі), вул. Камуністычная, 24, 26а (інв. № 231/С-9544). ** Фрагменты парку (ХVII — ХХ стагоддзі), вакол палаца. * [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|Свята-Ільінская царква]] (1870), вул. Урыцкага, 2 (інв. № 231/С-11289) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|213Г000143}}. * [[Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Пятра і Паўла]] (2011). * Земляныя ўмацаванні [[Вайна 1812 года|вайны 1812 г.]] * Памятны купальны крыж царквы Св. Мікалая. * Капліца на могілках. * Драўляны падвесны мост. * [[Пантонны мост]], прыкладна да 2010 года на яго месцы размяшчалася паромная пераправа. * [[Курган Славы (Бешанковічы)|Курган Славы]]. * [[Дуб Напалеона]]. * Музей пад адкрытым небам — алея якароў, у гарадскім парку. Памятны знак маракам<ref name=":0">{{Cite web|url=https://vitvesti.by/turizm/alleia-iakorei-i-dvoretc-v-kotorom-byvali-napoleon-i-aleksandr-i-chem-eshche-udivit-beshenkovichskii-raion.html|title=Аллея якорей и дворец в котором бывали Наполеон и Александр I. Чем ещё удивит Бешенковичский район?|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. На алеі помнік землякам,"плыты вадзілі ў Рыгу і ахоўвалі горад ад ворагаў". На гербе раёна не выпадкова намаляваны карабель: Бешанковічы калісьці былі найбуйнейшай прыстанню для гандлёвых суднаў на [[Дзвіна|Заходняй Дзвіне]]. === Памятныя мясціны === * [[Брацкая магіла (Бешанковічы)|Брацкая магіла]] (1941—1944), вул. Інтэрнацыянальная — {{ГККРБ 4|213Д000142}}. * Яўрэйскія могілкі. === Памятнік, скульптура === * 6 жніўня 2022 года каля будынка [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|музея]] адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. === Страчаная спадчына === * [[Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла]]. == Вядомыя асобы == * [[Віктар Васільевіч Аўчыннікаў]] (нар. 1952), беларускі ўрач і палітык. * [[Іаакім Іванавіч Берасцень]] (1877—1926), палітык і рэвалюцыянер. * [[Аркадзь Андрэевіч Гейнэ]] (1919—1942), беларускі паэт. * [[Эльвіра Ціханаўна Круцько]] (нар. 1949), беларуская спецыялістка ў галіне хіміі. * [[Таццяна Сяргееўна Маркевіч]] (нар. 1988), беларуская валейбалістка. * [[Фёдар Іосіфавіч Нікановіч]] (1854—1911), святар і палітык. * [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка]] (1922—1948), лётчык-штурмавік, [[Герой Савецкага Саюза]]. * [[Саламон Барысавіч Юдовін]] (1892—1954), беларускі графік. * [[Майсей Ісакавіч Юдовін]] (1898—1966), беларускі паэт. * [[Валерыя Турчына]] (нар. 2005) — беларуская валейбалістка. == Заўвагі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="blr">{{кніга|загаловак=Беларусь: Энцыклапедычны даведнік|адказны=Рэдкал.: Б. І. Сачанка і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=1995|старонак=800|isbn =985-11-0026-9|тыраж=5000}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> }} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)}} * {{кніга|аўтар=Долготович Б. Д.|загаловак=Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник|адказны=Б. Д. Долготович|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2008|старонкі=71—72|старонак=368|isbn=978-985-01-0784-8|тыраж=2000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == {{навігацыя}} {{OSM relation|6722290|Бешанковічы}} * {{Radzima2|beshankovichy}} * {{ГБ|http://globustut.by/beshenkovi/index.htm}} {{Бешанковіцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Бешанковічы| ]] tbrv4my0eodg5imvqjyt76m1o31zhf7 5159126 5159124 2026-06-28T10:37:48Z Siliyiw 169172 5159126 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = гарадскі пасёлак |беларуская назва = Бешанковічы |выява = Beshenkovichi 2a.jpg |подпіс = Агульны выгляд Бешанковічаў |вобласць = Віцебская |раён = Бешанковіцкі |першае згадванне = XV стагоддзе |ранейшыя назвы = |статус з = 1938 }} '''Бешанко́вічы'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Biešankovičy}}) — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]]. Прыстань на левым беразе ракі [[Дзвіна]]. Месціцца за 51 км ад [[Віцебск]]а, 38 км ад чыгуначнай станцыі [[Чашнікі (станцыя)|Чашнікі]] на лініі [[Орша]] — [[Лепель]]. Вузел аўтамабільных дарог на [[Віцебск]], [[Шуміліна]], [[Лепель]], [[Чашнікі]], [[Сянно]]. == Назва == Назва Бешанковічаў прыцягнула ўвагу многіх даследчыкаў: * Паводле [[Вадзім Андрэевіч Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], у аснове назвы — прозвішча Бешанковіч. Блізкія прозвішчы: Бешаны, Бешчань, Бешчаў, Бешанкоў<ref>Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн., 1974. Стар. 27-28.</ref>. * Паводле кнігі «[[Памяць (энцыклапедычнае выданне)|Памяць]]», назву Бешанковічы атрымалі ад слова «бешань» — надзвычай імклівая плынь на сярэдзіне ракі<ref name="pam" />. {{няма АК 2|Слова бешань у слоўніках не зафіксавана.|11|04|2026}} * На думку гомельскага філолага [[Аляксандр Фёдаравіч Рогалеў|Аляксандра Рогалева]], назва Бешанковічы звязана з мянушкай Бешанок або Башанок, якую трэба разумець як «меншы ў сям’і (сын) Бешана ці Башана». Мянушка Бешан (Башан) суадносіцца з рускім дыялектным словам ''башыла'' — «свавольнік, гарэза»<ref>А. Ф. Рогалеў. Назвы Бацькаўшчыны (тапанімія Беларусі). Гомель, 2008. С. 95.</ref>. * У «[[Настаўніцкая газета|Настаўніцкай газеце]]» прыводзілася легенда, як два браты-яўрэі Шэнкі пасяліліся ў гэтым краі. «Два» па-лацінску «бі», два браты па прозвішчы Шэнкі — бі Шэнкі. Так атрымаліся Бешанковічы. Па іншай легендзе, назву пасёлку далі немцы. Па-нямецку beschenken азначае «адорваць». Маўляў, населеным пунктам валодаў нейкі немец і гэта быў ягоны падарунак<ref>І. Грэчка. Туман над Дзвіною // Настаўніцкая газета. 11 лістапада 2017 г.</ref>. З іншага боку, быў антрапонім XV ст. з-пад Наваградка ([[Забердава]]) – «Яковъ Бешенка»<ref>Lietuvos Metrika. Kn. 3 (1440-1498). Vilnius, 1998. С. 53.</ref>. І менавіта ў тым жа рэгіёне (па іншы бок Нёмана) тапонім [[Бешанкі|Бе́шанкі]]. У 1800 годзе фіксавалася старое літоўскае (з-пад [[Вількамір|Вількаміра]]) прозвішча Бешэніс<ref>{{Cite web|url=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-viewer/?manifest=https://eais.archyvai.lt/repo-ext-api/view/266606985/273169598/lt/iiif/manifest&lang=lt&page=80|title=Ukmergės dekanato RKB gimimo metrikų aktų knyga}}</ref>. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Паводле падання, спачатку Бешанковічы месціліся вышэй па цячэнні [[Дзвіна|Дзвіны]], на левым беразе, на месцы цяперашніх [[Мількавічы (Бешанковіцкі раён)|Мількавічаў]]. Пазней былі перанесены на 6,5 км ніжэй<ref name="pam">Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / БелСЭ; [Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Мастак А. М. Хількевіч]. — Мн.: БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. — 423 с.: іл. — С. 18. — ISBN 5-85700-053-X.</ref>. Паводле гісторыка [[Аляксей Парфенавіч Сапуноў|Аляксея Сапунова]], населены пункт упершыню ўпамінаецца ў 1447 годзе, калі вялікі князь ''«[[Казімір IV Ягелончык|Казімір]] у памяць выратавання сваёй жонкі ў 20-ы дзень ліпеня ад утаплення загадаў пабудаваць у Беларусі шэсць цэркваў у імя святога Ільі-прарока»''<ref>Витебская губерния: историко-географический и статистический обзор / Сост. по программе и под ред. В. М. Долгорукова. Вып. 1: История. Природа. Население. Просвещение. — Витебск: Губернская типография, 1890. — [2], 387 с., [16] л. ил., цв. карт. — С. 32.</ref>. Гісторык [[Восіп Вікенцьевіч Турчыновіч|Восіп Турчыновіч]] называе 1460 год, калі ''«у памяць выратавання каралевы Елісаветы ад утаплення 20 ліпеня ў дзень прарока Ільі Казімір загадаў пабудаваць у Беларусі некалькі цэркваў праваслаўных па берагах рэк Дзвіны, Дняпра і Сажа: у Віцебску, Бешанковічах, Магілёве, Крычаве, Оршы і Чэрыкаве, падараваў гэтым храмам у карыстанне перавозы»''<ref>Турчинович, И. В. Обозрение истории Белоруссии с древнейших времен / сочинение О. Турчиновича. — СПб.: издание В. А. Исакова, 1857. — XII, 303 с. — С. 115.</ref>. У пачатку XVI стагоддзя вёска Бешанковічы ўваходзіла ў склад Крывінскай воласці [[Полацкае ваяводства|Полацкага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і належала [[Друцкія-Сакалінскія|Друцкім-Сакалінскім]]. У 1605 годзе Бешанковічы перайшлі да [[Язерскія|Язерскіх]], з 1615 года — у валоданні аршанскага маршалка [[М. Адравонж]]а. У 1630 годзе Бешанковічы набыў ваявода віленскі [[Казімір Леў Сапега]], неўзабаве паселішча атрымала статус [[мястэчка]], а ў 1634 годзе [[магдэбургскае права]]. Пры Сапегах Бешанковічы разбудаваліся, у мястэчку штогод праводзіліся 2 кірмашы, самы вядомы быў [[Бешанковіцкі кірмаш|Петрапаўлаўскі]], які пачынаўся 29 чэрвеня (дзень святых Пятра і Паўла) і стаяў 4 тыдні. Штогод на яго з’язджалася да 4—5 тысяч чалавек. У 1650 годзе Казімір Леў Сапега збудаваў тут касцёл. У 1656 годзе пасля смерці Сапегі Бешанковічы перайшлі ў спадчыну яго стрыечнай пляменніцы Ганне Сапега, якая была жонкай [[Станіслаў Нарушэвіч (сын Крыштафа)|Станіслава Нарушэвіча]]. З канца XVII ст. праз шлюб іх дачкі Яаны Тэадоры з [[Ян Агінскі|Янам Агінскім]] Бешанковічы перайшлі ва ўласнасць [[Агінскія|Агінскім]], пры якіх у мястэчку пабудаваны першыя камяніцы. У [[Паўночная вайна (1700—1721)|Паўночную вайну]] (1700—1721) у 1708 годзе тут размяшчаліся маскоўскія войскі, тры разы мястэчка наведаў маскоўскі цар [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр I]]. З сярэдзіны XVIII ст. Бешанковічы — горад (места), у якім было каля 1,5 тысячы двароў; цэнтр ганчарнага і мылаварнага рамёстваў, вырабу гонты; працаваў гасціны двор. Князь [[Міхал Казімір Агінскі]] 2 лютага 1762 года выдаў мяшчанам ліст, якім вызваляў іх ад значнай часткі [[Паншчына|паншчыны]], акрамя згону за млын. Міхал Казімір Агінскі збудаваў у горадзе палац, заклаў парк з некалькімі экзотамі, вадаёмамі, гаспадарчымі пабудовамі. [[Файл:Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (N. Orda, 20.06.1876).jpg|міні|230пкс|[[Бешанковіцкі палацава-паркавы ансамбль|Палац Храптовічаў]]. [[Напалеон Орда]], 1876 г.]] Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) Бешанковічы былі падзелены на 2 часткі, задзвінская частка Бешанковічаў з 500 дварамі апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Граніца праходзіла па Дзвіне, праз што была пабудавана галоўная [[мытня]]. У 1783 годзе Агінскі зрабіў даравальны запіс, паводле якога Бешанковічы сталі ўласнасцю [[Іахім Храптовіч|Іахіма Храптовіча]]. З 1785 года пачаўся эканамічны заняпад Бешанковічаў, прычынай былі некалькі пажараў і перавод галоўнай мытні ў [[Полацк]] і [[Талачын]]. На 1785 год на частцы Вялікага Княства Літоўскага было 1000 двароў, дзейнічалі касцёл і царква. === Пад уладай Расійскай імперыі === [[Файл:Biešankovičy, Illinskaja. Бешанковічы, Ільлінская (1863).jpg|thumb|злева|230пкс|Праект [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|царквы]], 1863 г.]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Бешанковічы цалкам апынуліся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Расійскія ўлады панізілі статус паселішча да [[мястэчка]] [[Лепельскі павет|Лепельскага павета]] [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]]; у гэты час больш за чвэрць ягоных жыхароў займаліся толькі сельскай гаспадаркай. У [[Вайна 1812 года|вайну 1812 года]] з 11 ліпеня да 20 кастрычніка Бешанковічы займалі французскія войскі, некалькі дзён тут месціўся штаб [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. У верасні 1821 года на агляд расійскай гвардыі ў мястэчка прыязджаў расійскі імператар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр I]]. На 1868 год у Бешанковічах 392 будынкі; працавалі [[Народныя вучылішчы|народнае вучылішча]], 2 гарбарныя заводы, бровар, 115 крам, у наваколлі 17 вадзяных і ветраных млыноў. Ужо ў сярэдзіне XIX стагоддзя галоўныя вуліцы былі брукаванымі. З 1881 года Дзвіной з [[Ула (аграгарадок)|Улы]] на [[Віцебск]] рэгулярна хадзіў параход, а з 1892 года — 4 параходы. Паводле вынікаў перапісу 1897 года, у мястэчку было 1099 будынкаў. У пачатку XX стагоддзя — 7 мураваных і 1243 драўляныя дамы, пошта, тэлеграф, царкоўна-прыходская школа, 3 народныя вучылішчы, 127 крам, лякарня. <gallery caption="Бешанковічы за часамі [[вайна 1812 года|вайны 1812 года]]" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Агульны выгляд мястэчка Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (C. Faber du Faur, 29.07.1812).jpg|Царква Святога Мікалая Biešankovičy, Chraptovič-Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Храптовіч-Петрапаўлаўская (C. Faber du Faur, 28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла Biešankovičy, Pietrapaŭłaŭskaja. Бешанковічы, Петрапаўлаўская (28.07.1812).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла </gallery> <gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Палац Храптовічаў Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (C. Faber du Faur, 30.07.1812) (2).jpg|Сінагога Biešankovičy, Dźvina. Бешанковічы, Дзьвіна (A. Adam, 24.07.1812).jpg|Пераход цераз раку Biešankovičy. Бешанковічы (A. Adam, 25.07.1812).jpg|Каля мястэчка </gallery> === Найноўшы час === 26 лістапада 1917 года ўладу ў мястэчку захапілі [[бальшавікі]]. Пасля лютаўскага наступлення 1918 года нямецкіх войскаў Бешанковічы апынуліся ў прыфрантавой паласе. У сувязі з заняццем немцамі большай часткі Лепельскага павета яго выканаўчы камітэт часова быў пераведзены ў Бешанковічы. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Бешанковічы абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], аднак 16 студзеня мястэчка ўвайшло ў склад [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]]; у [[Лепельскі павет|Лепельскім]] (1919—1923) і [[Бачэйкаўскі павет|Бачэйкаўскім]] паветах (1923—1924). У 1924 годзе ў выніку [[Узбуйненне БССР|першага ўзбуйнення]] Бешанковічы вернуты ў склад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]. З 1924 года цэнтр [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]] [[Віцебская акруга|Віцебскай акругі]] (да 1930 года), з 1938 года — гарадскі пасёлак у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з 6 ліпеня 1941 года да 25 чэрвеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. 7 чэрвеня 1966 года ў мяжу гарадскога пасёлка Бешанковічы ўключана вёска [[Стрэлка (Бешанковіцкі раён)|Стрэлка]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 7 чэрвеня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 22 (1142).</ref>. <gallery caption="Бешанковічы на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1901-17).jpg|Палац Храптовічаў, да {{nowrap|1918 г.}} Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1903).jpg|Палац Храптовічаў, 1903 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913).jpg|Касцёл Святых Казіміра і Рафала, 1913 г. Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (2).jpg|Касцёл з боку апсіды, {{nowrap|1913 г.}} </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Biešankovičy, Śviatych Kazimiera i Rafała. Бешанковічы, Сьвятых Казімера і Рафала (1913) (3).jpg|Інтэр’ер касцёла, 1913 г. Biešankovičy, Rynak. Бешанковічы, Рынак (1910-17).jpg|Помнік, 1910-я гг. Biešankovičy, Zadźvinskaja Słabodka, Mikolskaja. Бешанковічы, Задзьвінская Слабодка, Мікольская (1901-17).jpg|Царква на Задзвінскай Слабодцы, да 1918 г. Biešankovičy, Dźvina, Chraptovič. Бешанковічы, Дзьвіна, Храптовіч (1901-17).jpg|Параходная прыстань і свірны Храптовічаў, да 1918 г. </gallery> == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours">{{Graph:Chart|width=250|height=250|type=rect|x=1897,1939,1969,2004,2008,2009,2010,2016,2017|y=4423, 4300,4700,8200,7900,7900,7300,6701,6647}}</div> * 1552 — 34 двары * 1750 — 5,5 тыс. чал. * 1897 — 4&nbsp;423 чал.<ref name="blr" /> * 1939 — 4,3 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 1969 — 4,7 тыс. чал.<ref name="blr" /> * 2004 — 8,2 тыс. чал. * 2008 — 7,9 тыс. чал. * 2009 — 7,9 тыс. чал. * 2010 — 7,3 тыс. чал. * 2016 — 6&nbsp;701 чал.<ref name="2016-Estimate" /> * 2017 — 6&nbsp;647 чал.<ref name="2017-Estimate" /> == Эканоміка == [[Файл:Бешенковичи. Детская школа искусств.jpg|міні|Дзіцячая школа мастацтваў.]] [[Файл:Бешенковичи. Центр культуры.jpg|міні|Цэнтр культуры.]] Прадпрыемствы лёгкай (ільнозавод), харчовай прамысловасці (малочны завод), камбінат будматэрыялаў. Вядомыя як цэнтр традыцыйных ганчарных вырабаў, так званай бешанковіцкай керамікі (фабрыка мастацкіх вырабаў). Гасцініца (вул. Камуністычная, 22). Дом паляўнічага. == Культура і адукацыя == Дзейнічаюць [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей]], Цэнтр культуры, Дзіцячая школа мастацтваў, сярэдняя школа. == Славутасці == [[Файл:Belarus-Beshankovichy-Church of Prophet Elijah-5.jpg|thumb|Свята-Ільінская царква.]] [[Файл:Ghetto Beshenkovichi 2f.jpg|thumb|Пантонны мост.]] * [[Бешанковіцкая сядзіба|Ансамбль былога палаца Храптовічаў]] (ХVII — ХХ) — {{ГККРБ 4|212Г000141}}. Цяпер размяшчаецца Дзіцячая школа мастацтваў. ** Палац (1770-я гады), вул. Камуністычная, 18 (інв. № 231/С-8046) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|212Г000947}}. ** Былая гаспадарчая пабудова (ХVII — першая палова ХVIII стагоддзя), вул. Камуністычная, 24а (інв. № 231/С-9392). ** Дзве былыя гаспадарчыя пабудовы (ХVIІI — ХIХ стагоддзі), вул. Камуністычная, 24, 26а (інв. № 231/С-9544). ** Фрагменты парку (ХVII — ХХ стагоддзі), вакол палаца. * [[Свята-Ільінская царква (Бешанковічы)|Свята-Ільінская царква]] (1870), вул. Урыцкага, 2 (інв. № 231/С-11289) — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|213Г000143}}. * [[Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Пятра і Паўла]] (2011). * Земляныя ўмацаванні [[Вайна 1812 года|вайны 1812 г.]] * Памятны купальны крыж царквы Св. Мікалая. * Капліца на могілках. * Драўляны падвесны мост. * [[Пантонны мост]], прыкладна да 2010 года на яго месцы размяшчалася паромная пераправа. * [[Курган Славы (Бешанковічы)|Курган Славы]]. * [[Дуб Напалеона]]. * Музей пад адкрытым небам — алея якароў, у гарадскім парку. Памятны знак маракам<ref name=":0">{{Cite web|url=https://vitvesti.by/turizm/alleia-iakorei-i-dvoretc-v-kotorom-byvali-napoleon-i-aleksandr-i-chem-eshche-udivit-beshenkovichskii-raion.html|title=Аллея якорей и дворец в котором бывали Наполеон и Александр I. Чем ещё удивит Бешенковичский район?|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. На алеі помнік землякам,"плыты вадзілі ў Рыгу і ахоўвалі горад ад ворагаў". На гербе раёна не выпадкова намаляваны карабель: Бешанковічы калісьці былі найбуйнейшай прыстанню для гандлёвых суднаў на [[Дзвіна|Заходняй Дзвіне]]. === Памятныя мясціны === * [[Брацкая магіла (Бешанковічы)|Брацкая магіла]] (1941—1944), вул. Інтэрнацыянальная — {{ГККРБ 4|213Д000142}}. * Яўрэйскія могілкі. === Памятнік, скульптура === * 6 жніўня 2022 года каля будынка [[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|музея]] адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. === Страчаная спадчына === * [[Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла (Бешанковічы)|Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла]]. == Вядомыя асобы == * [[Віктар Васільевіч Аўчыннікаў]] (нар. 1952), беларускі ўрач і палітык. * [[Іаакім Іванавіч Берасцень]] (1877—1926), палітык і рэвалюцыянер. * [[Аркадзь Андрэевіч Гейнэ]] (1919—1942), беларускі паэт. * [[Эльвіра Ціханаўна Круцько]] (нар. 1949), беларуская спецыялістка ў галіне хіміі. * [[Таццяна Сяргееўна Маркевіч]] (нар. 1988), беларуская валейбалістка. * [[Фёдар Іосіфавіч Нікановіч]] (1854—1911), святар і палітык. * [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка]] (1922—1948), лётчык-штурмавік, [[Герой Савецкага Саюза]]. * [[Саламон Барысавіч Юдовін]] (1892—1954), беларускі графік. * [[Майсей Ісакавіч Юдовін]] (1898—1966), беларускі паэт. * [[Валерыя Турчына]] (нар. 2005) — беларуская валейбалістка. == Заўвагі == {{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="blr">{{кніга|загаловак=Беларусь: Энцыклапедычны даведнік|адказны=Рэдкал.: Б. І. Сачанка і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=1995|старонак=800|isbn =985-11-0026-9|тыраж=5000}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> }} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)}} * {{кніга|аўтар=Долготович Б. Д.|загаловак=Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник|адказны=Б. Д. Долготович|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2008|старонкі=71—72|старонак=368|isbn=978-985-01-0784-8|тыраж=2000}}{{ref-ru}} == Спасылкі == {{навігацыя}} {{OSM relation|6722290|Бешанковічы}} * {{Radzima2|beshankovichy}} * {{ГБ|http://globustut.by/beshenkovi/index.htm}} {{Бешанковіцкі раён}} {{Віцебская вобласць}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Бешанковічы| ]] fkaigh77vl9fw73816spg8ims9wjun4 0 17953 5158938 3881040 2026-06-27T20:56:36Z Kirill Borisenko 14539 ілюстрацыя 5158938 wikitext text/x-wiki [[Файл:Lithium paraffin.jpg|міні|Літый]] [[Файл:Blausen 0615 Lithium Atom-ru.png|thumb|]] '''Літый''' ({{lang-la|Lithium}}) '''Li''' — [[хімічны элемент]] І групы [[Перыядычная сістэма элементаў|перыядычнай сістэмы]]; атамны нумар 3. Канфігурацыя электронных абалонак: 2s1. Належыць да [[Шчолачныя металы|шчолачных металаў]]. [[Адносная атамная маса|Атамная маса]] 6,941. [[Ізатоп]]ы: ⁶Li (7,42 %) и ⁷Li (92,58 %) — стабільныя. Адкрыты ў А. Арфведсонам у 1818 [[год]]зе. Упершыню атрыманы ў [[Простыя рэчывы|свабодным выглядзе]] Г. Дэві ў 1818 годзе. 28-е месца па распаўсюджанасці ў [[Зямная кара|зямной кары]]: 6,5*10⁻³ [[Працэнт|%]] па [[Маса|масе]]. [[Простае рэчыва]]: метал серабрыста-белага колеру, вельмі лёгкі, мяккі, пластычны (можна рэзаць нажом). [[Шчыльнасць]]: 534 [[Кілаграм|кг]]/[[кубічны метр]], тэмпература плаўлення — 179 градусаў Цэльсія, тэмпература кіпення — 1350 градусаў Цэльсія. Прыродныя крыніцы: асноўныя прамысловыя запасы — [[рапа]] салёных [[Возера|азёраў]]. [[Мінерал]]ы: [[спадумен]], [[петаліт]], [[лепідаліт]]. Буйнейшыя радовішчы злучэнняў літыю — у [[Канада|Канадзе]], [[ЗША]], [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|ПАР]], [[Бразілія|Бразіліі]]. Металічны Л. атрымліваюць шляхам [[электроліз]]у расплаўленай сумесі [[хларыд]]аў Л. і [[Калій|калію]]. Хімічна актыўны [[Шчолачныя металы|шчолачны метал]], на [[Паветра|паветры]] хутка цямнее, бо акісляецца, лёгка загараецца пры кантакце з вадою, энергічна рэагуе з [[Вада|вадою]] і [[Кіслата|кіслотамі]], пры павышаных тэмпературах злучаецца з [[Галагены|галагенамі]], [[сера]]й, [[вуглярод]]ам, [[Крэмній|крэмніем]], [[азот]]ам. [[Валентнасць]]: 1. [[Ступень акіслення]] ў [[Складаныя рэчывы|злучэннях]]: +1. Найважнейшыя злучэнні і сферы іх выкарыстання: — кампанент розных [[Сплаў|сплаваў]], цепланосьбіт у атамных рэактарах, зыходны [[Хімічны элемент|элемент]] для атрымання [[Вадарод|трытыю]]; — [[піратэхніка]] (афарбоўвае полымя ў малінавы колер); — арганічныя злучэнні Л. — кампаненты машынных змазак, [[каталізатар]]ы; — як кампанент электралітаў у электрычных акумулятарах (шчолачных, літыйіённых, літыйпалімерных). {{Кампактная перыядычная табліца}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Хімічныя элементы]] [[Катэгорыя:Металы]] [[Катэгорыя:Шчолачныя металы]] iabgt7bxi0z7nlwc2n787j1fkv2lok7 0 20972 5159068 5037794 2026-06-28T09:14:09Z Spokiyny 153126 /* */ 5159068 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Лесасібірск |арыгінальная назва = {{lang-ru|Лесосибирск}} |падначаленне = |краіна = Расія |герб = Coat of Arms of Lesosibirsk (Krasnoyarsk krai).png |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 58|lat_min = 14|lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 92|lon_min = 29|lon_sec = |CoordAddon = type:city(64900)_region:RU |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = |рэгіён = Краснаярскі край |від раёна = |раён = |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = 1975 |плошча = 277 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 80 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = {{Падзенне}} 64 023<ref>[http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/Main.htm Колькасць насельніцтва Расійскай Федэрацыі па гарадах, пасёлках гарадскога тыпу і раёнах на 1 студзеня 2010 года {{ref-ru}}]</ref> |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = +7 |DST = |тэлефонны код = 39145 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = 662541, 662543, 662544, 662546-662549 |аўтамабільны код = 24, 84, 88, 124 |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Lesosibirsk |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Лесасібірск''' ({{lang-ru|Лесосибирск}}) — горад (з 1975 года) у [[Расія|Расіі]], краявога падпарадкавання [[Краснаярскі край|Краснаярскага края]]. Насельніцтва 54350 чал. ([[2026]]). Заснаваны ў [[1975]] годзе. Горад размешчаны на рацэ [[Енісей]], за 300 км ад [[Краснаярск]]а. [[Рачны порт]], [[чыгуначная станцыя]]. Прадпрыемствы [[Лясная гаспадарка|лясной]] і [[Дрэваапрацоўка |дрэваапрацоўчай]] прамысловасці. {{зноскі}} {{Краснаярскі край}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гарады Краснаярскага края]] qx4ts35lo818c6d8rz7i672iy3v31zj 0 24997 5159145 4877822 2026-06-28T11:01:41Z DenisBorum 139498 5159145 wikitext text/x-wiki '''Марка:''' == Грошы == * [[Канверсоўная марка]] * [[Нямецкая марка|Марка, грашовая адзінка Германіі]] ** [[Марка Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі]] ** [[Рэйхсмарка]] ** [[Акупацыйная рэйхсмарка]] — грашовая адзінка на акупаваных [[Рэйх]]ам тэрыторыях ([[1940]]—[[1945]]) * [[Фінская марка|Марка, грашовая адзінка Фінляндыі]] == Іншае == * [[Марка (адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка)]] * [[Паштовая марка]] * [[Таварны знак|Гандлёвая марка]] * Марка — мужчынскае імя {{неадназначнасць}} k52tp251rj40ev1uxqc5v8ixjk9y71j 0 24998 5159141 4816460 2026-06-28T10:58:40Z DenisBorum 139498 5159141 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|Марка}} {{Валюта |Арыгінальная назва =Reichsmark |Код мовы =de |Выява = |Подпіс =5 рэйхсмарак |Выява2 = Reichsmark (1933).jpg |Подпіс2 = [[1]] Рэйхсмарка (1933). |Краіна = [[Гісторыя Германіі|Германія]] |Складаецца1 = [[пфеніг]] }} '''Рэйхсмарка''' — грашовая адзінка [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспублікі]], [[Трэці рэйх|Трэцяга рэйха]] і пасляваеннай Германіі з 1924 па 1948 год. Рэйхсмарка была ўведзеная 30 жніўня 1924 г. Яна замяніла [[Папяровая марка|папяровую марку]] (Papiermark) і [[данцыг]]скі [[гульдэн]], якія падчас гіперінфляцыі 1914—1923 былі абясцэненыя. Курс абмену склаў 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;:&nbsp;1 (адзін [[більён]] папермарак да адной рэйхсмаркі). == Гл. таксама == * [[Нямецкая марка]] == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20030515065433/http://www.coinsv.narod.ru/c_pages/germany/weimar.htm ] * [https://web.archive.org/web/20030515065219/http://www.coinsv.narod.ru/c_pages/germany/reich.htm ] * [http://www.germannotes.com/weimar.shtml http://www.germannotes.com]{{Недаступная спасылка}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Манеты]] [[Катэгорыя:Манеты Германіі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Германіі]] [[Катэгорыя:Састарэлыя валюты]] 4y7oeq031ez2q84zil3jhjuj5syq4s0 0 25116 5159140 4877821 2026-06-28T10:56:52Z DenisBorum 139498 5159140 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|Марка}} {{Валюта |Арыгінальная назва = Konvertibilna marka |Код мовы = bs |Краіна = [[Боснія і Герцагавіна]] |Складаецца = feninga (фенінга) |Абрэвіятура = KM }} '''Канверсоўная марка''' ({{lang-bs|}} і {{lang-hr|konvertibilna marka}}, {{lang-sr|конвертибилна марка}}) — нацыянальная [[валюта]] [[Боснія і Герцагавіна|Босніі і Герцагавіны]]. 1 канверсоўная марка роўная 100 фенінгам ({{lang-hr|feninga}}, {{lang-sr|фенинга}}). Усе назвы паходзяць ад назваў нямецкіх грашовых адзінак ([[Нямецкая марка|маркі]] і [[пфеніг]]а адпаведна), да якіх валюта была першапачаткова прывязаная ў суадносінах 1:1. З заменай нямецкай маркі на [[еўра]] канверсоўная марка прывязваецца да еўра ў суадносінах 1,95583 маркі да 1 еўра. Уведзеная ў адпаведнасці з [[Дэйтанскае пагадненне|Дэйтанскім пагадненнем]], якое паклала канец [[Баснійская вайна|грамадзянскай вайне]]. У двух частках краіны ([[Федэрацыя Босніі і Герцагавіны|Баснійская Федэрацыя]] і [[Рэспубліка Сербская]]) выкарыстоўваюцца розныя банкноты (выключэннем з’яўляецца банкнота ў 200 марак), зробленыя ў адным стылі, але з розным дызайнам. == Банкноты == У звароце знаходзяцца банкноты вартасцю 1, 5, 10, 20, 50, 100 і 200 марак. == Манеты == У звароце знаходзяцца манеты вартасцю 5, 10, 20, 50 фенінг, 1, 2 і 5 марак. == Спасылкі == {{commons|Coins of Bosnia and Herzegovina}} {{rq|translate|wikify|sources}} {{Еўрапейскія валюты}} {{бібліяінфармацыя}} 98p8a2iuwwde8ei2mca0qrhnn8kxmgq 0 25268 5158863 4845182 2026-06-27T15:50:52Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158863 wikitext text/x-wiki {{Музычны жанр | Назва = Джаз | Кірунак = Джаз | Вытокі = [[Блюз]] і іншая афраамерыканская [[народная музыка]]<br/>[[рэгтайм]] | Узнікненне = [[1910]]<br/>[[Новы Арлеан]] | Росквіт = 1930–1940-я гады | Паджанры = [[Авангардны джаз]]{{*}}[[Бібоп]]{{*}}[[Дыксіленд]]{{*}}[[Класічны джаз]]{{*}}[[Кул]]{{*}}[[Ладавы джаз]]{{*}}[[Лацінаамерыканскі джаз]]{{*}}[[Свінг (жанр)|Свінг]]{{*}}[[Смус-джаз]]{{*}}[[Соул-джаз]]{{*}}[[Фры-джаз]]{{*}}[[Фьюжн]]{{*}}[[Хард-боп]]{{*}}[[Цыганскі джаз]]{{*}}[[M-Base]]{{*}}[[Third Stream]] | Роднасныя = | Вытворныя = | Гл_таксама = [[:Катэгорыя:Джазмены паводле краін|Спіс джазменаў]] }} '''Джаз''' ({{lang-en|jazz}}) — форма музычнага мастацтва, якая ўзнікла ў пачатку [[XX стагоддзе|XX стагоддзя]] у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ў выніку сінтэзу афрыканскай і еўрапейскай культур і атрымала пасля паўсюднае распаўсюджванне. Характэрнымі рысамі музычнай мовы джаза першапачаткова сталі [[імправізацыя]], полірытмія, заснаваная на [[Сінкопа (музыка)|сінкапіраванных рытмах]], і ўнікальны комплекс прыёмаў выканання рытмічнай фактуры — [[Свінг (жанр)|свінг]]. Наступнае развіццё джаза адбывалася за рахунак засваення джазавымі музыкамі і кампазітарамі новых рытмічных і гарманічных мадэляў. == Выбітныя выканаўцы == * [[Луі Армстранг]] * [[Дзюк Элінгтан]] * [[Майлс Дэйвіс]] * [[Бені Гудмен]] * [[Бобі Мак-Ферын]] * [[Эла Фіцджэральд]] * [[Соні Кларк]] == Джазавыя фестывалі == * [http://www.montreuxjazz.com Джазавы фэст] у [[Мантро]], [[Швейцарыя]]. * [[ДоДж]] — фэст у Данецку ([[Украіна]]) * [http://www.lejazz.ru Фэст французскага джаза «Le Jazz»] у [[Масква|Маскве]], ([[Расія]]) * [http://www.dvinaland.ru/Culture/Festivals/Inter/AprilJazz/AprilJazz.html Красавіцкія джазавыя тэзы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070927161716/http://www.dvinaland.ru/Culture/Festivals/Inter/AprilJazz/AprilJazz.html |date=27 верасня 2007 }} у [[Архангельск]]у, ([[Расія]]) * [http://www.uajazz.com/fest/jazz_carnaval/index.shtml Джаз карнавал у Адэсе] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080609201106/http://uajazz.com/fest/jazz_carnaval/index.shtml |date=9 чэрвеня 2008 }}, ([[Украіна]]) * [http://festival.jazz.az Міжнародны Джазавы Фэст] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100328060626/http://festival.jazz.az/ |date=28 сакавіка 2010 }} у [[Баку]], ([[Азербайджан]]) * [http://www.djangofest.com/ DjangoFest — Gypsy Jazz Swing Guitar Music Festivals], ([[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]) == Гл. таксама == * [[Джаз-вальс]] * [[Гітара ў джазе]] * [[Цыганскі джаз]] * [[Billy’s Band]] {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|}} * [http://www.jazzforum.ru/ Джазавы форум] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080307180339/http://jazzforum.ru/ |date=7 сакавіка 2008 }} * [http://www.jazzpla.net/ Планета Джаза]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.jazzbook.ru/ Першая расійская «Энцыклапедыя джаза» (персаналіі) пад рэдакцыяй Фейертага — сайт кнігі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080420082933/http://jazzbook.ru/ |date=20 красавіка 2008 }} * [http://www.forumklassika.ru/forumdisplay.php?f=47 Джаз — Форум «Класіка»] * [http://www.megabook.ru/rock/alphabet.asp?rubr=14 Джаз] * [http://pro-jazz.com Энциклопедия джаза] {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Джаз}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Джаз| ]] cqp8f3qeetpu5vurdsg5t8makxakjsd 0 25988 5158898 5142592 2026-06-27T17:47:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158898 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Джон Рональд Руэл Толкін | Арыгінал імя = {{lang-en|John Ronald Reuel Tolkien}} | Імя пры нараджэнні = Джон Рональд Руэл Толкін | Грамадзянства = {{UK}} | Кірунак = [[Фантастыка]] | Жанр = [[Дзіцячая літаратура]], [[фэнтэзі]], [[пераклад]], [[літаратуразнаўства]] | Дэбют = «[[Хобіт, або Туды і назад|Хобіт]]» | Палічка = http://lib.ru/TOLKIEN/ }} '''Джон Ро́нальд Ру́эл То́лкін''' ({{lang-en|John Ronald Reuel Tolkien}}; {{ДН|3|1|1892}}, {{МН|Блумфантэйн}} — {{ДС|2|9|1973}}, {{МС|Борнмут}}) — [[Англія|англійскі]] [[пісьменнік]], [[паэт]], [[перакладчык]], [[Мовазнаўства|лінгвіст]], [[Філалогія|філолаг]]. Адзін з найбольш уплывовых пісьменнікаў [[XX стагоддзе|XX стагоддзя]], адзін са стваральнікаў жанру [[фэнтэзі]]. Найбольш вядомы як аўтар класічных твораў «''высокага фэнтэзі''»: «''[[Хобіт, або Туды і назад]]''», «''[[Валадар Пярсцёнкаў]]''» і «''[[Сільмарыліян]]''». Гэтыя кнігі спарадзілі сотні перакладаў, перайманняў, працягаў і адаптацый і сталі прыкметнай з’явай культуры XX стагоддзя. Толкін займаў пасаду [[прафесар]]а {{нп5|Кафедра англасаксонскай мовы імя Роўлінсана і Босварта|Кафедры англасаксонскай мовы імя Роўлінсана і Босварта|en|Rawlinson and Bosworth Professor of Anglo-Saxon}} ў {{нп5|Пембрак-каледж (Оксфард)|Пембрак-каледжы|en|Pembroke College, Oxford}} [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскага ўніверсітэта]] (1925—1945), затым быў прафесарам {{нп5|Кафедра англійскай мовы і літаратуры імя Мертана|Кафедры англійскай мовы і літаратуры імя Мертана|en|Merton Professors}} ў {{нп5|Мертан-каледж (Оксфард)|Мертан-каледжы|en|Merton College, Oxford}} Оксфардскага ўніверсітэта (1945—1959). Разам з блізкім сябрам [[Клайв Стэйплз Льюіс|К. С. Льюісам]] належаў да нефармальнага літаратурнага таварыства «''[[Інклінгі]]''». 28 сакавіка 1972 года каралева [[Лізавета II]] надала яму чын Камандора [[Ордэн Брытанскай імперыі|Ордэна Брытанскай імперыі]]. Пасля смерці Толкіна яго сын [[Крыстафер Толкін|Крыстафер]] выпусціў некалькі твораў, заснаваных на шырокім корпусе нататак і нявыдадзеных рукапісаў бацькі, у тым ліку «''[[Сільмарыліян]]''». Гэтая кніга разам з «''[[Хобіт, або Туды і назад|Хобітам]]''» і «''[[Валадар Пярсцёнкаў|Валадаром Пярсцёнкаў]]''» складае адзіны збор казак, вершаў, гісторый, штучных моў і літаратурных эсэ пра выдуманы свет пад назвай Арда і яго частку Серадзем’е. У 1951—1955 гадах для абазначэння большай часткі гэтага збору Толкін выкарыстоўваў слова «''[[легендарыум]]''» ({{lang-en|Legendarium}}). Многія аўтары пісалі творы ў жанры [[фэнтэзі]] і да Толкіна, аднак з-за вялікай папулярнасці і моцнага ўплыву на жанр многія называюць Толкіна «''бацькам''» сучаснай фэнтэзі-літаратуры, маючы на ўвазе, галоўным чынам, «''высокае фэнтэзі''». Брытанская газета «[[The Times|Таймс]]» адвяла яму 6-е месца ў спісе «50 найвялікшых брытанскіх пісьменнікаў з 1945 года»<ref>{{Cite web |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece |title=«The 50 greatest British writers since 1945» |access-date=17 сакавіка 2014 |archive-date=25 красавіка 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425050801/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece |url-status=dead }}</ref>. У 2009 г. амерыканскі часопіс «[[Forbes|Форбс]]» назваў яго 5-м у ліку памерлых вядомых людзей з найвялікшым прыбыткам. == Біяграфія == === Дзяцінства === [[Файл:Mabel Suffield Christmas Card.jpg|thumb|left|Сям’я Толкінаў, 15 лістапада 1892 г.]] '''Джон Рональд Руэл Толкін''' нарадзіўся ў [[Блумфантэйн]]е ў [[Аранжавая Свабодная Дзяржава|Аранжавай Свабоднай Дзяржаве]] ў сям’і банкаўскага служачага Артура Толкіна і Мэйбл Толкін (дзявочае прозвішча Сафілд). Артур Толкін паходзіў з саксонскіх [[немцы|немцаў]], што пераехалі ў [[Англія|Англію]] ў [[18 стагоддзе|XVIII стагоддзі]]. У [[1894]] годзе нарадзіўся малодшы брат Толкіна, Хілары Артур Руэл. У хуткім часе Мэйбл разам з дзецьмі перабралася ў Англію — пагасціць у сваякоў. Бацька будучага пісьменніка — Артур Толкін, служачы Афрыканскага банка — збіраўся паехаць следам за імі крыху пазней, але нечакана памёр ад інсульту. Сям’і давялося застацца ў Англіі. У [[1900]] годзе Мэйбл прыняла [[каталіцтва]], моцна сапсаваўшы гэтым адносіны са сваімі сваякамі-[[Пратэстанты|пратэстантамі]]. Жывучы ў беднасці, яна, тым не менш, імкнулася даць дзецям лепшую адукацыю. Менавіта яна спрыяла развіццю ў маленькага Джона Толкіна цікавасці да іншых моў. Мэйбл выхоўвала дзяцей у каталіцкай веры, і вернасць гэтай рэлігіі Толкін захаваў да канца дзён. Сям’я жыве ў Сэйрхоле, каля [[Бірмінгем]]а. Гэтая прыгожая сельская мясцовасць вельмі ўразіла маладога Толкіна, паўплывала на вобразы яго літаратурных твораў і на малюнкі. Толкіну палюбілася хараство дрэў, іх бясконцыя таямніцы. Малога Рональда таксама захапляюць казкі пра [[Эльфы (Серадзем’е)|эльфаў]] і драконаў. Якраз гэтыя істоты зрабіліся персанажамі яго першай казкі, прыдуманай ім у 7 гадоў. Расце цікавасць Рональда да [[Латынь|латыні]] і [[Грэчаская мова|грэчаскай мовы]], за яе «знадворную бліскучасць і асаблівае, непаўторнае, чароўнае гучанне»<ref name="studentbank.ru">{{Cite web |url=http://studentbank.ru/view.php?id=46683&p=1 |title=Архіўная копія |access-date=17 сакавіка 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305043918/http://studentbank.ru/view.php?id=46683&p=1 |archivedate=5 сакавіка 2016 |url-status=dead }}</ref>. Пасля смерці маці ад [[Цукровы дыябет|дыябету]] ў [[1904]] годзе апякунства над дзецьмі ўзяў яе духоўнік, айцец Фрэнсіс Ксаўер Морган. Чалавек высокай маральнасці і разам з тым строгі, ён дапамог Джону Толкіну стаць оксфардскім стыпендыянтам. Пакуты і выпрабаванні дзяцінства, здавалася, мала паўплывалі на характар Толкіна — ён заставаўся чалавекам пазітыўным, прыемным і далікатным. Вакол яго часта фармаваліся колы аднадумцаў, аматараў літаратуры, старадаўніх моў, мастацтва і гісторыі. Толькі дзённікі і лісты, апублікаваныя пасмяротна, адкрылі чытачу «іншага» Толкіна — глыбока песімістычнага, схільнага да беспрычыннай [[Дэпрэсія|дэпрэсіі]]<ref>[http://kino-expert.info/people/dzhrr-tolkin.html]</ref>. === Пачатак творчага самавызначэння === У Школе Караля Эдуарда Толкін вывучаў класічную літаратуру, [[Старажытнаанглійская мова|старажытнаанглійскую]] і [[Сярэднеанглійская мова|сярэднеанглійскую]] мовы. У яго рана выявіўся лінгвістычны талент, пасля вывучэння старавалійскай і [[Фінская мова|фінскай]] моў ён пачаў вынаходзіць свае штучныя мовы. Хутка ён пачынае самастойна вывучаць старажытнаірландскую мову, а затым чытае нямецкія кнігі па філалогіі. Жартам ён стварае ўласную мову «ньюбаш», што значыць «новая лухта», над якой працуе разам са сваёй стрыечнай сястрой Мэры. Наогул стварэнне гумарыстычных [[лімерык]]аў робіцца для іх адпачынкам і адначасова знаёмствам з такімі першапраходцамі англійскага абсурдызму, як Эдвард Лі, Хілэр Бэлак і [[Гілберт Кійт Чэстэртан]]. Джон Рональд Толкін у вялікай колькасці паглынае чароўныя казкі і гераічныя легенды. «Толькі ў гэтым свеце іх было, на маю думку, надта мала, каб задаволіць голад»<ref name="studentbank.ru"/>, — прызнаецца ён пазней. У школьныя гады Толкін сустрэў [[Эдыт Брэт]] і закахаўся ў яе. Яны бавілі шмат часу разам, і айцец Морган, занепакоены, каб гэта не перашкодзіла паступленню хлопчыка ва ўніверсітэт, на доўгі час забараніў ім сустракацца. Толкін паступіў у [[Оксфардскі ўніверсітэт]], выдатна здаўшы экзамены па англійскай мове і літаратуры, і сур’ёзна заняўся мовамі. За сваё жыццё Толкін вывучыў вялікую колькасць моў, у тым ліку валійскую, [[стараанглійская мова|стараанглійскую]], гоцкую. Адначасова ён праходзіць курсы радыстаў-сувязістаў. === Удзел у Першай сусветнай вайне === Калі пачалася [[Першая сусветная вайна]], Джон Толкін прайшоў ваенную падрыхтоўку ў [[Бетфард]]зе, атрымаў званне малодшага лейтэнанта і запісаўся ў полк Ланкашырскіх стралкоў. У сакавіку 1916 г. ён ажаніўся з Эдыт Бэт. Ужо 4 ліпеня 1916 г. бярэ ўдзел у [[Бітва на Соме|бітве на Соме]]. Ён назаўсёды захаваў захапленне сваімі аднапалчанамі, простымі брытанцамі, упартымі, немнагаслоўнымі і насмешлівымі. «Магчыма, без салдат, побач з якімі я ваяваў, не стала б краіны Хабітаніі. А без Хабітаніі не было б Валадара Пярсцёнкаў»<ref name="studentbank.ru"/>, — напісаў ён праз многія гады. Разам з тым ён да канца жыцця ўзненавідзеў вайну, роўна як і «натхняльнікаў жудасных пабоішч». Толкін не быў нават паранены, але захварэў на [[акопная ліхаманка|акопную ліхаманку]]. Некалькі месяцаў ён змагаўся з хваробаю за сваё жыццё і моцна пакутаваў. Пазней ён са шпіталя ў Ле-Туке быў адпраўлены назад у Англію, а па прыедзе быў накіраваны цягніком у Бірмінгем. === Пасля вайны === У [[1917]] у Джона Толкіна і Эдыт нарадзіўся сын Джон, у [[1920]] — Майкл, у [[1924]] — [[Крыстафер Толкін|Крыстафер]], у [[1929]] — дачка Прысцыла. У 1918 г., пасля сканчэння Першай сусветнай вайны, сям’я Толкіна перасяляецца жыць у [[Оксфард]]. У [[1920]] годзе Толкін атрымаў месца выкладчыка ва ўніверсітэце [[Лідс]]а, у [[1925]] годзе вярнуўся ў Оксфард у якасці прафесара старажытнаанглійскай мовы. З [[1945]] года да выхаду на пенсію ў [[1959]] годзе быў прафесарам англійскай мовы і літаратуры ў Мертан-каледжы, Оксфард. Сярод ягоных студэнтаў быў [[Уістан Х’ю Одэн]]. У гады выкладчыцкай працы Толкін уваходзіў у клуб [[Інклінгі|Інклінгаў]], пасябраваў з [[Клайв Стэйплз Льюіс|Клайвам Льюісам]]. === Смерць === Жонка Толкіна памірае ў 1971 г., і пісьменнік вяртаецца ў Оксфард. З канца 1972 г. ён моцна хварэе на страўнік, і лекары забараняюць яму ўжываць алкаголь. 28 жніўня 1973 г. ён прысутнічаў на мерапрыемстве з нагоды дня нараджэння місіс Толхерст. Адчуваў сябе дрэнна, еў мала, выпіў трохі шампанскага. Ноччу яму стала яшчэ горш, і ён быў дастаўлены ў прыватную клініку, дзе знайшлі крывацёк язвы страўніка. Развіўся плеўрыт, і ноччу на нядзелю 2 верасня 1973 г. Дж. Р. Р. Толкін памёр ва ўзросце 81 года, у Борнмуце. Пахаваны на могілках Оксфарда побач з жонкай. На надмагільнай пліце было напісана: {{Quote box|width=20%|align=center|quote=<center>Эдыт Мэры Толкін<br />'''[[Берэн і Луціен|Луціен]]'''<br />1889–1971<br />Джон Рональд<br />Руэл Толкін<br />'''[[Берэн і Луціен|Берэн]]'''<br />1892–1973</center>}} Толкін атаясамліваў сябе і сваю жонку з персанажамі свайго фантастычнага сусвету — магутным ваяром і прыгожай эльфійскай дзяўчынай. <center><gallery caption="Магіла Джона Рональда Руэла і Эдыт Толкінаў на могілках Вулверкоўт у Оксфардзе, Англія" widths="150" heights="150" perrow="3"> </gallery></center> == Літаратурная творчасць == Толкін-пісьменнік вядомы перш за ўсё як аўтар кніг пра Серадзем’е (Сярэдзінныя Землі) — агромністага фантастычнага сусвету, прыгожага, дэталёва распрацаванага і часам жахлівага. Складаць гэтыя разнастайныя па форме ды памеры творы ён пачаў у юнацтве і займаўся гэтым усё жыццё, несупынна змяняючы і рэдагуючы зробленае раней. Першыя легенды, што складалі так званую «[[Кніга страчаных паданняў|Кнігу страчаных паданняў]]», Толкін напісаў пад час Першай сусветнай вайны. Ідэя гэтага твору прыйшла да будучага пісьменніка тады, калі ён ляжаў у ваенным шпіталі. Але выдадзена кніга ў той час не была, і знаёмства чытачоў з Серадзем’ем пачалося нашмат пазней, у 1937 годзе, калі пабачыў свет іншы (і зусім непадобны) твор гэтага цыклу, казка «[[Хобіт]]». Казка адразу стала вельмі папулярнай, і выдавец звярнуўся да Толкіна з просьбаю напісаць працяг. Той пагадзіўся, але справа зацягнулася на доўгія гады. Вынікам стаў трохтомны «[[Валадар Пярсцёнкаў|Валадар пярсцёнкаў]]», які быў напісаны ў 1949 г., а надрукаваны ў [[1954]]—[[1955]] гадах і прынёс аўтару сусветную славу. Таксама вартыя ўвагі і іншыя творы Толкіна, сярод іх казкі, вершы і паэмы. Значная частка твораў Толкіна выйшла ўжо пасля яго смерці пад рэдакцыяй яго сына Крыстафера. Акрамя таго, Толкін займаўся жывапісам: рабіў замалёўкі краявідаў, ілюстрацыі да сваіх кніг. На творчасць Толкіна моцна паўплывала яго прафесійнае захапленне [[Сярэднявечча|сярэднявечнай]] еўрапейскай літаратурай, у прыватнасці, стараанглійскай паэзіяй. Так, у «[[Хобіт|Хобіце]]» і «[[Валадар Пярсцёнкаў|Валадары Пярсцёнкаў]]» можна знайсці адсылкі да «[[Беавульф|Бэўвульфа]]», некаторыя сюжэты «[[Сільмарыліян]]а» натхнёныя «[[Калевала]]й», шматлікія паэтычныя творы Толкіна напісаныя стараанглійскім алітэраваным вершам. Пісьменніка хвалявала адсутнасць у англічан (англа-саксаў) свайго эпасу, тым часам як у фінаў была «Калевала», а ў кельтаў — цыкл пра [[Кароль Артур|караля Артура]]. Цыкл твораў пра Серадзем’е — спроба Толкіна стварыць англа-саксонскі эпас. Як сказаў Хамфры Карпентэр, біёграф Толкіна, «яго сапраўдная біяграфія — гэта „Хобіт“, „Валадар пярсцёнкаў“ і „Сільмарыліян“, бо шчырая праўда аб ім змяшчаецца ў гэтых кнігах»<ref name="studentbank.ru"/>. == Навуковая дзейнасць == Толкін удзельнічаў ва ўкладанні Оксфардскага слоўніка англійскай мовы і ў падрыхтоўцы выданняў шэрагу сярэднявечных паэм. Даследаваў стараанглійскую і сярэднеанглійскую літаратуру. Яго працы па паэме «[[Беавульф|Бэўвульф]]» — асабліва знакамітая лекцыя «[[Беавульф: пачвары і крытыкі|Бэўвульф: пачвары і крытыкі]]» — шырока цытуюцца да цяперашняга часу. == Штучныя мовы == Пішучы кнігі пра Серадзем’е, Толкін стварыў некалькі штучных моў для прыдуманых ім народаў. Найбольш вядомыя і прапрацаваныя з гэтых моў — [[квэнья]] і [[сіндарын]]. Стварэнню моў як роду мастацкай творчасці прысвечанае ягонае эсэ «[[Тайная загана]]» ([[1930]]). Распрацоўцы эльфійскай мовы Толкін прысвяціў усё жыццё. Пасля смерці пісьменніка працу працягнуў яго сын Крыстафер. Развіццё мовы эльфаў здзяйсняецца па сённяшні дзень. == Бібліяграфія == === Літаратурныя творы, выдадзеныя пры жыцці === * [[Песні для філолагаў]] (Songs for the Philologists, [[1936]], разам з [[Эрык Валентайн Гордан|Э. В. Горданам]]) * [[Хобіт, або Туды і назад]] (The Hobbit, [[1937]]) * Ліст Нігля (Leaf by Niggle, [[1945]]) * Паэма пра Аотру ды Ітрун (The Lay of Aotrou and Itroun, [[1945]]) * Фермер Джайлз з Хэму (Farmer Giles of Ham, [[1949]]) * Вяртанне Бэўрхтната, Бэўрхтхэльмава сына (The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm’s Son, [[1953]]) * [[Валадар пярсцёнкаў]] (The Lord of the Rings, першыя два тамы выдадзены ў [[1954]], трэці — у [[1955]]) * [[Прыгоды Тома Бамбадзіла]] (The Adventures of Tom Bombadil, [[1962]]) * Каваль з Вялікага Вутану (Smith of Wootton Major, [[1967]]) === Важныя акадэмічныя і тэарэтычныя прыжыццёвыя публікацыі === Сярэднеанглійскія і стараанглійскія словы і выразы ў назвах артыкулаў пададзены без перакладу. * [[Сэр Гавэйн і Зялёны Рыцар]] (Sir Gawain and the Green Knight, выданне сярэднеанглійскай паэмы, разам з [[Эрык Валентайн Гордан|Э. В. Горданам]], [[1925]]) * ''Ancrene Wisse'' і ''Hali Meiðhad'' (Ancrene Wisse and Hali Meiðhad, [[1929]]) * Імя «Нодэнс» (The Name 'Nodens', [[1932]]) * ''Sigelwara Land'' (Sigelwara Land, [[1932]]—[[1934]]) * Чосэр як філолаг: Апавяданне суддзі (Chaucer as a Philologist: The Reeve’s Tale, [[1934]]) * [[Беавульф: пачвары і крытыкі|Бэўвульф: пачвары і крытыкі]] (Beowulf: The Monsters and the Critics, [[1937]]) * [[Пра чароўныя казкі|Пра чарадзейныя казкі]] (On Fairy-Stories, [[1939]]—[[1947]]) * [[Сэр Арфэа]] (Sir Orfeo, выданне сярэднеанглійскай паэмы, [[1944]]) * Англійская і валійская (English and Welsh, [[1963]]) * Удзел у падрыхтоўцы [[Ерузалемская Біблія|Ерузалемскай Бібліі]] перакладчыкам і лексікографам ([[1966]]) === Пасмяротна выдадзеныя творы === * Лісты Каляднага дзеда ({{lang-en|The Father Christmas Letters}}, [[1976]]) * [[Сільмарыліян]] ({{lang-en|The Silmarillion}}, [[1977]]) * Малюнкі Дж. Р. Р. Толкіна ({{lang-en|Pictures by J. R. R. Tolkien}}, [[1981]]) * Няскончаныя паданні ({{lang-en|Unfinished Tales}}, [[1980]]) * Лісты Дж. Р. Р. Толкіна ({{lang-en|The Letters of J. R. R. Tolkien}}, [[1981]]) * Містэр Бліс ({{lang-en|Mr. Bliss}}, [[1982]]) * Гісторыя Серадзем’я ({{lang-en|The History of Middle-Earth}}, [[1983]]—[[1996]]) * Раверандам ({{lang-en|Roverandom}}, [[1998]]) * [[Дзеці Хурына]] ({{lang-en|The Children of Húrin}}, [[2007]]) * Легенда пра Сігурда і Гудрун ({{lang-en|The Legend of Sigurd and Gudrún}}, [[2009]]) * Смерць Артура ({{lang-en|The Fall of Arthur}}, [[2013]]) * Гісторыя Кулерва ({{lang-en|The Story of Kullervo}}, [[2015]]) * Бэрэн і Лютыен ({{lang-en|Beren and Lúthien}}, [[2017]]) == Беларускія пераклады == * [http://knihi.com/Dzon_Ronald_Ruel_Tolkin/Chobit,_abo_vandrouka_tudy_i_nazad.html Хобіт, або Вандроўка туды і назад] / Пер. [[Дзмітрый Магілёўцаў]], [[Крысціна Курчанкова]]. — Мн., 2002. — 264 с. — ISBN 978-985-7916-41-7 * [http://knihi.com/Dzon_Ronald_Ruel_Tolkin/Uladar_piarscionkau_1_Zviaz_piarscionka.html Уладар Пярсьцёнкаў: Зьвяз Пярсьцёнка] / Пер. Дзмітрый Магілёўцаў, Крысціна Курчанкова. — Мн., 2008. — 442 с. — ISBN 978-985-4921-24-3 * [http://knihi.com/Dzon_Ronald_Ruel_Tolkin/Uladar_piarscionkau_2_Dzvie_viezy.html Уладар Пярсьцёнкаў: Дзьве вежы] / Пер. Дзмітрый Магілёўцаў, Крысціна Курчанкова. — Мн., 2008. — 354 с. — ISBN 978-985-4921-24-3 * [http://knihi.com/Dzon_Ronald_Ruel_Tolkin/Uladar_piarscionkau_3_Viartannie_karala.html Уладар Пярсьцёнкаў: Вяртаньне караля] / Пер. Дзмітрый Магілёўцаў, Крысціна Курчанкова. — Мн., 2009. — 306 с. — ISBN 978-985-4921-24-3 * Ліст Ніґла / Пер. Ігар Кулікоў. — «Архэ-Пачатак» № 10 — 2009 (85). С. 105—119. * Каваль зь Вялікага Вутану / Пер. [[Антон Францішак Брыль]]. — Мн.: Выдавец І. П. Логвінаў, 2010. — 28 с. — ISBN 978-985-6901-54-9 * [http://krytyka.by/by/page/works/apoviady-tvory/12487 Ліст Нігля]{{Недаступная спасылка}} / Пер. Наталля Рудак. — 2013. * Валадар Пярсцёнкаў. Брацтва Пярсцёнка. — 2023. * Валадар пярсцёнкаў. Дзве вежы. — 2024. * Валадар Пярсцёнкаў. Вяртанне Караля. — 2024. * Хобіт, альбо Падарожжа туды і назад. — 2025. Таксама Антонам Ф. Брылем перакладзены асобныя лісты ([http://www.kulichki.com/tolkien/arhiv/ukr/transl/bel-190.shtml № 190] і [http://www.kulichki.com/tolkien/arhiv/ukr/transl/bel-217.shtml № 217]), якія датычацца перакладу на галандскую і польскую мовы. == Спадчына == Творы Толкіна вельмі значна паўплывалі на сусветную культуру XX і нават XXI стагоддзя. Яны былі неаднаразова адаптаваныя для кіно, мультыплікацыі, аўдыёп’ес, тэатральнай сцэны, камп’ютарных гульняў. На іх аснове створаны канцэптуальныя альбомы, ілюстрацыі, коміксы. У літаратуры была створана вялікая колькасць наследаванняў кнігам Толкіна, іх працягаў або антытэз. Творы Толкіна былі неаднаразова экранізаваны. На мяжы 1970-х і 1980-х гадоў быў створаны шэраг мультыплікацыйных фільмаў: «''Хобіт''» (рэж. Артур Ранкін (малодшы), Джулз Бэс, [[1977]]), «''Валадар пярсцёнкаў''» (рэж. [[Ральф Бакшы]], [[1978]]) і «''Вяртанне караля''» (рэж. Артур Рэнкін (малодшы) і Джулз Бэс, [[1980]]). У [[2001]]—[[2003]] гадах [[Пітэр Джэксан]] зняў высокабюджэтную кінатрылогію «''[[Уладар пярсцёнкаў (кінатрылогія)|Валадар пярсцёнкаў]]''», якая атрымала мноства прэмій, у тым ліку 17 прэмій «''[[Оскар]]''», і сабрала ў пракаце амаль 3 мільярды долараў ЗША<ref>[http://www.imdb.com/boxoffice/alltimegross?region=world-wide All-Time Box Office: World-wide]</ref>. У [[2012]]—[[2014]] гадах [[Пітэр Джэксан]] працягнуў працу па адаптацыі твораў Толкіна, зняўшы [[Хобіт (кінатрылогія)|трылогію]] па кнізе «''Хобіт''»: «''[[Хобіт: Нечаканая вандроўка]]''» ({{lang-en|The Hobbit: An Unexpected Journey}}, [[2012]]), «''[[Хобіт: Пустка Смаўга]]''» ({{lang-en|The Hobbit: The Desolation of Smaug}}, [[2013]]) і «''[[Хобіт: Бітва пяці войскаў]]''» ({{lang-en|The Hobbit: The Battle of the Five Armies}}, [[2014]]). Па кнігах Толкіна і іх экранізацыях створаны цэлы шэраг камп’ютарных гульняў. Найбольш вядомымі сярод іх з’яўляюцца стратэгія [[The Battle for Middle-Earth|The Lord of the Rings: The Battle for Middle-earth]] і [[MMORPG]] The Lord of the Rings Online. Музычныя гурты, такія як [[Blind Guardian]], Battlelore, Summoning, а ў [[Расія|Расіі]] — «''Hobbitshire''» і «''Эпидемия''», склалі мноства песень пра персанажаў і падзеі з кніг Толкіна. Многія вядомыя пісьменнікі [[фэнтэзі]] прызнаюцца, што звярнуліся да гэтага жанру пад уражаннем ад эпапеі Толкіна, напрыклад [[Роберт Джордан]]<ref>[http://www.sevenspokes.com/author/chat-bn-1997.html Barnesandnoble.com interview with Robert Jordan]: {{quote|In the first hundred pages of THE EYE OF THE WORLD I did try to invoke a Tolkienesque feel. But after that… I deliberately took off in a very different direction from Tolkien.}}</ref>, [[Нік Перумаў|Нік Пярумаў]]<ref>[http://www.perumov.com/main/bio.shtml Перумов.ком] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100120093504/http://www.perumov.com/main/bio.shtml |date=20 студзеня 2010 }} {{quote|В начале восьмидесятых Николай, как и многие физики-лирики того времени, «жил Толкиеном». Через знакомых товароведов и работников издательств Ник доставал книги Толкиена на английском языке и самостоятельно их переводил.}}</ref>, [[Тэры Брукс]]<ref>[http://www.terrybrooks.net/bio.html Terry Brooks bio] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20000902105359/http://www.terrybrooks.net/bio.html |date=2 верасня 2000 }}</ref>, Роберт Сальваторэ<ref>[http://drizztspirit.tripod.com/fantasy/id15.html R.A. Salvatore’s interview] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090323020313/http://drizztspirit.tripod.com/fantasy/id15.html |date=23 сакавіка 2009 }}: {{quote|…getting The Lord of the Rings trilogy as a Christmas present… was a turning point for me. Tolkien, more than anything else, turned me on to reading, and tuned me back into an imagination that had been lost early on in my educational experience.}}</ref>. Сучасніца прафесара [[Урсула Ле Гуін]] адзначае паэтычнасць і рытмічнасць зместу «''Валадара пярсцёнкаў''»<ref>[http://www.kulichki.com/tolkien/arhiv/manuscr/LeGuin.shtml Ритмический узор в романе «Властелин Колец»]</ref>. Аднак многія вядомыя аўтары крытыкуюць Толкіна. Так, у прыватнасці, [[Чайна М’евіль]], прызнаючы, што «„Валадар пярсцёнкаў“, бясспрэчна, аказаў вялікі ўплыў на жанр фэнтэзі», называе яго «вясковым, кансерватыўным, анты-мадэрнісцкім, да жаху хрысціянскім і анты-інтэлектуальным». Чайна крытыкуе ідэі «суцяшэння» і «ўцёкаў», якія, на думку Толкіна, павінна даваць фэнтэзі, крытыкуе яго прыхільнасць да [[Deus ex machina|нечаканага выратавання герояў]] і хэпі-эндаў<ref>[http://pubs.socialistreviewindex.org.uk/isj88/newsinger.htm Fantasy and revolution: an interview with China Miéville] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100525134835/http://pubs.socialistreviewindex.org.uk/isj88/newsinger.htm |date=25 мая 2010 }}</ref>. [[Філіп Пулман]] назваў «''Валадара пярсцёнкаў''» «банальным», і дадаў: «У сваіх кнігах я спрачаюся з „Нарніяй“ Льюіса — Толкін не варты таго, каб з ім спрачацца»<ref>[http://www.moreintelligentlife.com/node/697 AN INTERVIEW WITH PHILIP PULLMAN] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080305011900/http://www.moreintelligentlife.com/node/697 |date=5 сакавіка 2008 }}</ref>. == Гл. таксама == * [[Спіс аб’ектаў, названых у гонар Дж. Р. Р. Толкіна і яго легендарыума]] * [[Эўкатастрофа]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|15|То́лкін, Толкіен Джон Рональд Руэл|[[Ева Аляксандраўна Лявонава|Лявонава Е. А.]]|483}} {{Кнігі пра Серадзем’е}} {{Продкі}} {{Толкіны}} {{Інклінгі}} {{Штучныя мовы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Толкін Джон Рональд Руэл}} [[Катэгорыя:Джон Толкін| ]] [[Катэгорыя:Філолагі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Інклінгі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі-франтавікі]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Вялікабрытанія)]] b7m8tsczwgq1po2ifkhzpr06z8w8f35 0 30552 5158991 4581256 2026-06-28T05:49:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158991 wikitext text/x-wiki {{ваенны дзеяч}} '''Дзяніс Васільевіч''' '''Вятчынаў''' {{lang-ru|Денис Васильевич Ветчинов}} ({{ДН|23|6|1976}}, [[Шантабэ]], [[Казахстан]] — {{ДС|9|8|2008}}, [[Цхінвал]], [[Паўднёвая Асеція]]) — [[маёр]] расійскай арміі, намеснік камандзіра 135-га мотастралковага палка 19-й мотастралковай дывізіі па выхаваўчай рабоце, [[Герой Расійскай Федэрацыі]]. У [[1999]] скончыў Омскае агульнавайскавое каманднае вучылішча. Прымаў удзел у контртэрарыстычнай аперацыі ў [[Чачня|Чачэнскай рэспубліцы]]. [[9 жніўня]] [[2008]] года, на другі дзень [[Расійска-грузінская вайна (2008)|вайны ў Паўднёвай Асеціі]], загінуў у бою ў [[Цхінвал]]і. Калона, у складзе якой знаходзіўся Д. Вятчынаў, а таксама расійскія журналісты і камандуючы 58-й арміяй генерал-лейтэнант Хрулёў. Пры ўездзе ў горад калона трапіла ў засаду грузінскага спецназа, завязаўся няроўны бой. Маёр Ветчинов, не разгубіўшыся, адкрыў адказны агонь з аўтамата і асабіста знішчыў трох нападаўшых. Падабраўшы трафейны кулямёт, ён працягваў абстрэльваць лясны масіў, дзе знаходзіўся вораг. Выходзячы да БТРу з групай журналістаў быў паранены ў ногі грузінскім спецназаўцам, які адкрыў агонь па салдатам і журналістам. Застраліўшы ворага, Вятчынаў стаў прыкрываць агнём камадуючага палком і камандуючага арміяй. У гэты момант атрымаў раненне ў галаву і памёр па дарозе ў шпіталь. Пахаваны 15 жніўня ў [[Валгаград]]зе. Узнагароды: * [[Герой Расійскай Федэрацыі]] ([[15 жніўня]] [[2008]] года, пасмяротна) ''«За мужнасць і гераічнасць, выяўленыя пры выкананні воінскага доўгу ў Поўнача-Каўказскім рэгіёне»'' * Медаль «За адвагу» * Медаль «За воінскую доблесць» I ступені * Медаль «За адзнаку ў ваеннай службе» У маі [[2009]] года ва [[Уладзікаўказ]]е был адкрыты помнік Д. Вятчынаву. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.redstar.ru/2008/08/14_08/3_01.html Подарившие Цхинвали жизнь. Сергей Васильев, «Красная звезда», 14 жніўня 2008 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080816231935/http://www.redstar.ru/2008/08/14_08/3_01.html |date=16 жніўня 2008 }} * [http://www.kremlin.ru/text/docs/2008/08/205333.shtml Указ Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі «Аб узнагароджанні дзяржаўнымі ўзнагародамі Расійскай Федэрацыі вайскоўцаў Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080818140326/http://www.kremlin.ru/text/docs/2008/08/205333.shtml |date=18 жніўня 2008 }} * [https://web.archive.org/web/20101120194936/http://izvestia.ru/obshestvo/article3119448/ Имя героя — Денис Ветчинов] Газета [[Известия|«Известия»]], [[13 жніўня]] [[2008 год]]а {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Вятчынаў Дзяніс Васільевіч}} [[Катэгорыя:Героі Расійскай Федэрацыі]] [[Катэгорыя:Ваенныя Расіі]] f29qqt9io20sa3nikaam4p8p0zspqmm 0 41597 5158926 5077763 2026-06-27T19:23:59Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158926 wikitext text/x-wiki {{Дзяржава |Беларуская назва=Рэспубліка Джыбуці |Арыгінальная назва={{lang-ar|جمهورية جيبوتي}}<br />{{lang-fr|République de Djibouti}} |Родны склон=Джыбуці |Дэвіз=Unité, Égalité, Paix |Назва гімна=Djibouti<ref name="Factbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/about/archives/2024/countries/djibouti/|title=Djibouti - The World Factbook|website=CIA The World Factbook|accessdate=2026-01-08|language=en}}</ref> <!--|Аўдыё=--> |Дзяржаўны лад=[[Унітарная дзяржава|унітарная]] [[Прэзідэнцкая рэспубліка|прэзідэнцкая рэспубліка]] |На карце=LocationDjibouti.svg |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 48|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 42|lon_min = 26|lon_sec = 0 |region = DJ |CoordScale = |Мовы=[[Арабская мова|арабская]], [[Французская мова|французская]] |Дата незалежнасці=[[27 чэрвеня]] [[1977]] |Незалежнасць ад=[[Францыя|Францыі]] |Сталіца=[[Джыбуці (горад)|Джыбуці]] |Найбуйнейшы горад=[[Джыбуці (горад)|Джыбуці]] |Форма кіравання=[[Прэзідэнцкая рэспубліка]] |Пасады кіраўнікоў=[[Прэзідэнт Джыбуці|Прэзідэнт]]<br />[[Прэм’ер-міністр Джыбуці|Прэм’ер-міністр]] |Кіраўнікі=[[Ісмаіл Амар Геле]]<br />[[Абдулкадэр Каміль Махамед]] |Месца па тэрыторыі=147 |Тэрыторыя=23 200 |Працэнт вады=- |Насельніцтва=1 045 438<ref>{{cite web|url=https://instad.dj/themes/demographie|title=Démographie - INSTAD|website=INSTAD|accessdate=2026-01-08|language=fr}}</ref> |Год перапісу=2024 |Шчыльнасць насельніцтва=46,0 |ВУП={{рост}} 4 152,15 млн долараў ЗША<ref name="WB-GDP">{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=DJ|title=GDP (current US$) - Djibouti|website=World Bank Data|accessdate=2026-01-08|language=en}}</ref> |Год разліку ВУП=2024 |ВУП на душу насельніцтва={{рост}} 3 552,72 долара ЗША<ref>{{cite web|url=https://fred.stlouisfed.org/series/PCAGDPDJA646NWDB|title=Gross Domestic Product Per Capita for Djibouti|website=FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis|accessdate=2026-01-08|language=en}}</ref> |ІРЧП={{рост}} 0,513<ref>{{cite web|url=https://data.undp.org/countries-and-territories/DJI|title=Djibouti|website=UNDP Data Futures Exchange|accessdate=2026-01-08|language=en|archive-date=7 лютага 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260207104306/https://data.undp.org/countries-and-territories/DJI|url-status=dead}}</ref> |Год разліку ІРЧП=2023 |Месца па ІРЧП=175 |Валюта=[[Франк Джыбуці]] |Дамен=[[.dj]] |Тэлефонны код=253 |Часавы пояс=+3 }} '''Джыбу́ці''' ({{lang-ar|جيبوتي}}, {{lang-fr|Djibouti}}), '''Рэспу́бліка Джыбу́ці''' ({{lang-ar|جمهورية جيبوتي}}, {{lang-fr|République de Djibouti}}) — дзяржава на паўночным усходзе [[Афрыка|Афрыкі]] на [[Афрыканскі рог|Афрыканскім розе]]. Яна знаходзіцца каля праліва [[Баб-эль-Мандэбскі праліў|Баб-эль-Мандэб]], дзе сыходзяцца [[Чырвонае мора]] і [[Адэнскі заліў]]. Джыбуці мяжуе з [[Эрытрэя]]й, [[Эфіопія]]й і [[Самалі]]. Сталіца і найбуйнейшы горад — [[Джыбуці (горад)|Джыбуці]].<ref name="Britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Djibouti|title=Djibouti | History, Capital, Map, Flag, Population, & Facts|website=Encyclopaedia Britannica|date=2025-12-27|language=en|accessdate=2026-01-08}}</ref> Плошча краіны складае 23&nbsp;200&nbsp;км², насельніцтва — каля 1,1&nbsp;млн чалавек (ацэнка на 2025 год)<ref name="Britannica" />. Афіцыйныя мовы — [[Арабская мова|арабская]] і [[Французская мова|французская]]<ref>{{cite web|url=https://www.constituteproject.org/constitution/Djibouti_2010|title=Djibouti 1992 (rev. 2010) Constitution|website=Constitute Project|language=en|accessdate=2026-01-08}}</ref>. Паводле даных ААН, [[індэкс развіцця чалавечага патэнцыялу]] Джыбуці за 2023 год — 0,513<ref>{{cite web|url=https://data.undp.org/countries-and-territories/DJI|title=Djibouti|website=UNDP Data Futures Exchange|language=en|accessdate=2026-01-08|url-status=dead}}</ref>. Стратэгічнае становішча зрабіла Джыбуці важным транспартным і ваенным вузлом рэгіёна. Порты і лагістычная інфраструктура краіны абслугоўваюць значную частку знешняга гандлю [[Эфіопія|Эфіопіі]]: праз Джыбуці праходзіць больш за 90&nbsp;% яе транзіту.<ref name="CRS_IF11304">{{cite web|url=https://www.congress.gov/crs-product/IF11304|title=China’s Engagement in Djibouti|publisher=Congressional Research Service|website=Congress.gov|language=en|access-date=2026-01-08}}</ref> Джыбуці таксама стала цэнтрам замежнай вайсковай прысутнасці: у краіне дзейнічаюць вайсковыя аб’екты Францыі, ЗША, Японіі, Італіі і Кітая, а арэнда зямлі пад базы з’яўляецца адной з крыніц дзяржаўных даходаў<ref name="CRS_IF11304" /><ref name="Reuters_2025-03-28">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/djiboutis-sovereign-wealth-fund-aims-double-assets-decade-ceo-says-2025-03-28/|title=Djibouti's sovereign wealth fund aims to double assets in a decade, CEO says|work=Reuters|date=2025-03-28|language=en|access-date=2026-01-08}}</ref>. Да 1977 года тэрыторыя краіны ўваходзіла ў склад французскіх уладанняў (Французскі Самаліленд, пазней — Французская тэрыторыя Афар і Ісас). Незалежнасць ад [[Францыя|Францыі]] была абвешчана 27 чэрвеня 1977 года<ref name="Britannica" />. == Гісторыя == === Дакаланіяльны перыяд === Тэрыторыю сучаснага Джыбуці шмат стагоддзяў засялялі плямёны [[афар]]аў і [[Ісы|ісаў]], якія мелі моцныя гандлёвыя сувязі з арабамі. Ад арабаў у краіну пранік [[іслам]], які стаў дзяржаўнай рэлігіяй. З [[1285]] да [[1415]] гг. тэрыторыя Джыбуці была часткай мусульманскага дзяржаўнага ўтварэння [[султанат Іфат]]. === Каланіяльны перыяд === У другой палове [[ХІХ]] ст. тэрыторыяй, якая прылягае да [[Адэнскі заліў|Адэнскага заліва]], зацікавіліся [[Францыя|французы]]. У [[1880-я]] гг. яны стварылі тут свой пратэктарат — [[Французскі бераг Самалі]], якое паступова стала адной з французскіх калоній у [[Афрыка|Афрыцы]]. У [[1947]] г. калонія атрымала статус [[Заморскія ўладанні Францыі|заморскай тэрыторыі Францыі]], а ў [[1956]] г. — частковую аўтаномію. У ходзе [[Рэферэндум аб незалежнасці Французскага берагу Самалі|рэферэндуму 1967]] г. 60,6 % насельніцтва выказалася за аўтаномію ў рамках Французскай Рэспублікі і краіна з чэрвеня 1967 г. стала афіцыйна называцца «''Французскія тэрыторыі афараў і іса''». У [[1970-я]] ў краіне і за мяжой узнік моцны незалежніцкі рух сярод іса, дыскрымінаваных французамі на карысць афараў. У [[1972]] г. была створана [[Афрыканская народная ліга за незалежнасць|Афрыканская народная ліга]] . У эміграцыі дзейнічалі незалежніцкія партыі, у т.л. тыя, што выступалі за аб’яднанне з [[Самалі]] ці [[Эфіопія]]й. === Незалежнасць === {{main|Пратэсты ў Джыбуці}} [[8 мая]] [[1977]] г. тэрыторыя атрымала незалежнасць змяніўшы назву на Рэспубліка Джыбуці; ролю канстытуцыі ў краіне выконвалі «арганічныя законы». Краіну ўзначаліў [[Хасан Гулед Аптыдон]]. Прадпрымаліся спробы падтрымання этнічнага балансу паміж іса і афарамі (за першыя два гады незалежнасці тройчы мяняўся склад урада). У сакавіку [[1979]] г. на базе Афрыканскай народнай лігі за незалежнасць была створана партыя [[Народны рух за прагрэс]] на чале з [[Хасан Гулед Аптыдон|Х. Г. Аптыдонам]]. Пасля яго [[Прэзідэнцкія выбары ў Джыбуці (1981)|пераабрання ў 1981 г.]] на безальтэрнатыўнай аснове ў краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны]] [[Аднапартыйная сістэма|аднапартыйны рэжым]]. Унутрыпалітычная напружанасць у [[1990]]—[[1992]] гг. выклікала сутыкненні кланава-племянных інтарэсаў афараў і іса. Афарская апазіцыя стварыла [[Фронт за аднаўленне адзінства і дэмакратыі]] (ФААД) і разгарнула [[Грамадзянская вайна ў Джыбуці|антыўрадавае ўзброеннае супраціўленне]]. У чэрвені 1992 г. Фронт разам з іншымі апазіцыйнымі партыямі і рухамі, у т.л. прадстаўнікамі інтарэсаў іса, утварылі Аб’яднаны фронт апазіцыі. У [[1992]] г. на [[Канстытуцыйны рэферэндум у Джыбуці, 1992|рэферэндуме]] 98,1 % прагаласавала за [[Канстытуцыя Джыбуці|Канстытуцыю Джыбуці]]. На [[Прэзідэнцкія выбары ў Джыбуці (1993)|прэзідэнцкіх выбарах 1993 г.]] у чарговы раз перамогу атрымаў Х. Г. Аптыдон. У [[1994]] г. ўзброеныя сутыкненні скончыліся мірнай дамовай. Урад прызнаў ФААД легальнай палітычнай сілай. Умеранае крыло кіраўніцтва ФААД на [[Парламенцкія выбары ў Джыбуці, 1997|парламенцкіх выбарах 1997 г.]] выступіла ў адзінай кааліцыі з кіруючай партыяй «[[Народны рух за прагрэс]]». Але радыкальная крыло ФААД працягвала ўзброеннае выступленне да мая [[2001]] г., калі з імі была таксама падпісана мірная дамова. У [[1999]] г. пераемник Х. Г. Аптыдона [[Ісмаіл Амар Геле]], атрымаўшы на [[Прэзідэнцкія выбары ў Джыбуці (1999)|прэзідэнцкіх выбарах]] 74 % галасоў, быў абраны на шасцігадовы тэрмін прэзідэнцтва. [[1 жніўня]] [[2017]] г. [[Народна-вызваленчая армія Кітая|Кітайская народна-вызваленчая армія]], для аховы судоў, выратавальных і антыпірацкіх аперацый у [[Адэнскі заліў|Адэнскім заліве]] і каля ўзбярэжжа [[Самалі]], адкрыла ваенна-марскую базу ў горадзе [[Абок (горад)|Абок]]<ref>{{cite web|url = https://iz.ru/626920/2017-08-01/kitai-otkryl-v-dzhibuti-svoiu-pervuiu-zarubezhnuiu-voennuiu-bazu|title = Китай открыл в Джибути свою первую зарубежную военную базу|date = 01-08-2017|work = [[Известия]]|language = ru|accessdate = 2019-03-24}}</ref>. == Палітыка == Джыбуці — парламенцкая рэспубліка, з моцнай прэзідэнцкай уладай. Кіруецца згодна з канстытуцыяй, прынятай у [[1992]] годзе. Кіраўніком дзяржавы з’яўляецца [[Прэзідэнт Джыбуці|прэзідэнт]], які выбіраецца на ўсеагульных выбарах на шасцігадовы тэрмін. [[Выканаўчая ўлада]] належыць [[прэм’ер-міністр]]у і ўраду, якія назначаюцца прэзідэнтам. [[Заканадаўчая ўлада]] належыць аднапалатнаму [[парламент]]у, які складаецца з 65 дэпутатаў, выбраных на пяцігадовы тэрмін. У палітычным жыцці дамінуе прапрэзідэнцкая кааліцыя, якая аб’ядноўвае некалькі партый, у тым ліку People’s Rally for Progress (RPP) і яе саюзнікаў. Існуюць таксама апазіцыйныя партыі і кааліцыі, прадстаўленыя ў палітычным полі краіны.<ref name="Factbook" /> == Адміністрацыйны падзел == {{main|Адміністрацыйны падзел Джыбуці}} Джыбуці падзелена на 5 акругаў і адзін горад прыроўнены да акругі, якія ў сваю чаргу дзеляцца на 15 раёнаў. == Эканоміка == Эканоміка Джыбуці ў значнай меры абапіраецца на сферу паслуг і яе геаграфічнае становішча каля праліва [[Баб-эль-Мандэбскі праліў|Баб-эль-Мандэб]] — на ўваходзе з [[Адэнскі заліў|Адэнскага заліва]] ў [[Чырвонае мора]]. У сталіцы працуе глыбакаводны порт, які абслугоўвае суднаходства паміж Індыйскім акіянам і Чырвоным морам. Горад Джыбуці таксама з’яўляецца важным транспартным вузлом для сувязі з [[Эфіопія]]й (у тым ліку чыгуначнай).<ref name="Britannica" /> Паводле Сусветнага банка, у 2023 годзе рост ВУП Джыбуці склаў 6,7&nbsp;% і перасягнуў прагнозы. Гэта тлумачылі аднаўленнем попыту на партовыя і лагістычныя паслугі (у тым ліку з боку Эфіопіі), а таксама ўстойлівым унутраным попытам, які падтрымлівалі прыватныя інвестыцыі і меры ўрада на фоне росту коштаў<ref name="WB-Growth">{{cite web|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/09/30/djibouti-s-economy-shows-strong-growth-in-2023-despite-fiscal-challenges|title=Djibouti’s Economy Shows Strong Growth in 2023 Despite Fiscal Challenges|website=World Bank|date=2024-09-30|language=en|accessdate=2026-01-08}}</ref>. У тым жа паведамленні адзначалася, што парушэнні суднаходства ў Чырвоным моры далі змешаны эфект, але перавалка ў порце Джыбуці ўзмацнілася: у сакавіку 2024 года аб’ём кантэйнерных перавозак, апрацаваных у порце, быў на 39&nbsp;% большы, чым у лістападзе 2023 года<ref name="WB-Growth" />. Міжнародны валютны фонд у матэрыялах па кансультацыях паводле артыкула IV таксама звязваў высокія тэмпы росту з лагістыкай і перавалкай, адзначаючы, што ў 2024 годзе рост перавысіў 6,5&nbsp;%, а на 2025 год прагназаваўся каля 6&nbsp;%. У структуры экспарту тавараў пераважаюць рээкспартныя аперацыі (92,6&nbsp;% экспарту тавараў у 2024 годзе), што адлюстроўвае ролю краіны як рэгіянальнага вузла ў гандлёвых патоках.<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/-/media/files/publications/cr/2025/english/1djiea2025001-source-pdf.pdf|title=Djibouti: 2025 Article IV Consultation—Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for Djibouti|publisher=International Monetary Fund|date=2025-09-22|language=en|accessdate=2026-01-08}}</ref> == Насельніцтва == Насельніцтва краіны складаецца ў асноўным з двух этнічных груп: ісы (самалійцы) — 60 % і афары — 35 %. Астатнія 5 % гэта нашчадкі еўрапейцаў, у асноўным французаў і [[Італія|італьянцаў]]. У пачатку 1990-х гадоў паміж афрамі і ісамі ўзніклі ўзброеныя сутыкненні, якія паступова перараслі ў грамадзянскую вайну. Асноўнай рэлігіяй з’яўляецца іслам (гл. [[іслам у Джыбуці]]), [[хрысціянства]] распаўсюджана сярод еўрапейцаў (гл. [[хрысціянства ў Джыбуці]]). Нягледзячы на тое, што афіцыйнымі мовамі з’яўляюцца французская і арабская, у штодзённым жыцці часта выкарыстоўваецца яшчэ і [[самалійская мова|самалійская]] і [[Афарская мова|афарская]] мовы. Акрамя сталіцы гарадское насельніцтва сканцэнтравана ў [[Арта (Джыбуці)|горадзе Арта]]. {{Wikidata/Population}} == Беларуска-джыбуційскія адносіны == [[26 жніўня]] [[2013]] года ў Пасольстве Беларусі ў [[Парыж]]ы адбылося падпісанне Сумеснага камюніке аб устанаўленні дыпламатычных адносін паміж [[Беларусь|Рэспублікай Беларусь]] і Рэспублікай Джыбуці. Рэспубліка Джыбуці стала 184-й дзяржавай у спісе краін, з якімі Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|6|Джыбу́ці||94—95}} * {{крыніцы/БСГН|Джибу́ти|201—202}} * {{крыніцы/ГЭС (1989)|Джибу́ти|151}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Djibouti}} {{Джыбуці ў тэмах}} {{Ліга арабскіх дзяржаў}} {{Agadir}} {{Афрыка}} {{Афрыканскі саюз}} {{Краіны ў Чырвонага мора}} {{Франкафонія}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Джыбуці| ]] [[Катэгорыя:Франкамоўныя краіны]] [[Катэгорыя:Былыя калоніі Францыі]] [[Катэгорыя:Унітарныя дзяржавы]] [[Катэгорыя:Усходняя Афрыка]] k0ln8m2bwrtmwg5ndx29gfat9uop4ho 0 43430 5159132 4736845 2026-06-28T10:46:36Z Tomasz Bladyniec 6463 5159132 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Баранавіцкая вобласць |Арыгінальная назва = Баранавіцкая вобласць |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = |Сталіца = [[Баранавічы]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = [[руская мова|руская]], [[беларуская мова|беларуская]] |Мовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Баранавіцкая вобласць БССР (студзень 1940).svg |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Бара́навіцкая вобласць''' — адміністрацыйная адзінка на тэрыторыі [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]], існавала з [[4 снежня]] [[1939]] па [[8 студзеня]] [[1954]], калі была скасавана падчас працэсу ўзбуйнення абласцей. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Баранавічы]]. == Гісторыя == Першапачаткова на месцы [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]] пасля [[Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР|далучэння]] [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] да БССР плаваналася ўтварыць Навагрудскую вобласць з цэнтрам у Навагрудку. Такая прапанова маецца ў пастанове ЦК КП(б)Б «Пра вобласці і абласныя цэнтры Заходняй Беларусі» ад [[19 лістапада]] [[1939]] года<ref>{{Артыкул|аўтар = Елизаров С. А.|загаловак = Административно-территориальное деление западных областей БССР (сентябрь 1939 — июнь 1941 гг.)|спасылка = http://uctopuk.info/conference2004/4-eli.html|выданне = Подготовка педагогических и научных кадров историков и развитие исторической науки в Беларуси|тып = Материалы Республиканской научно-практической конференции, 30 сентября 2004 г|месца = Гродно|выдавецтва = ГрГУ|год = 2005|мова = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20170323054037/http://uctopuk.info/conference2004/4-eli.html|archive-date = 23 сакавіка 2017}}</ref>, пры гэтым яшчэ 2 лістапада было створана ўпраўленне [[НКУС]] па Навагрудскай вобласці<ref>{{Артыкул|аўтар = Кокурин А. И., Владимирцев Н. И.|спасылка = https://coollib.net/b/110812/read#t6|загаловак = Глава 5. Органы НКВД-МВД по борьбе с бандитизмом и вооруженным националистическим подпольем (1939—1953 гг.)|выданне = НКВД-МВД СССР в борьбе с бандитизмом и вооруженным националистическим подпольем на Западной Украине, в Западной Белоруссии и Прибалтике (1939-1956)|месца = М.|выдавецтва = Объед. ред. МВД России|год = 2008|мова = ru}}</ref><ref>{{Артыкул|спасылка = http://www.knowbysight.info/1_BELOR/00579.asp|загаловак = Барановичская область|выданне = Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 — 1991|дата доступу = 3 верасня 2014|мова = ru}}</ref>. Аднак пазней было вырашана цэнтр вобласці размясціць у Баранавічах, і 4 снежня 1939 года сярод іншых абласцей на тэрыторыі Заходняй Беларусі была ўтворана і Баранавіцкая вобласць. Пасля ліквідацыі вобласці адміністрацыйныя раёны ўвайшлі ў склад [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай]], [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай]], [[Мінская вобласць|Мінскай]] і [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай]] абласцей. Горад Баранавічы ўвайшоў у склад Брэсцкай вобласці. == Адміністрацыйны падзел == Першапачаткова вобласць дзялілася на 8 [[павет]]аў: [[Баранавіцкі павет (1920—1939)|Баранавіцкі]], [[Валожынскі павет|Валожынскі]], [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]], [[Нясвіжскі павет (1921—1940)|Нясвіжскі]], [[Навагрудскі павет (1921—1940)|Навагрудскі]], [[Слонімскі павет (1921—1940)|Слонімскі]], [[Стаўбцоўскі павет|Стаўбцоўскі]] і [[Шчучынскі павет|Шчучынскі]]. У [[1940]] паветы былі скасаваныя, а вобласць падзялілі на [[раён]]ы: [[Быценскі раён|Быценскі]], [[Валеўскі раён|Валеўскі]], [[Васілішкаўскі раён|Васілішкаўскі]], [[Валожынскі раён|Валожынскі]], [[Воранаўскі раён|Воранаўскі]], [[Гарадзішчанскі раён|Гарадзішчанскі]], [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскі]], [[Жалудоцкі раён|Жалудоцкі]], [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскі]], [[Івянецкі раён|Івянецкі]], [[Іўеўскі раён|Іўеўскі]], [[Клецкі раён|Клецкі]], [[Казлоўшчынскі раён|Казлоўшчынскі]], [[Лідскі раён|Лідскі]], [[Любчанскі раён|Любчанскі]], [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкі]], [[Мірскі раён|Мірскі]], [[Мастоўскі раён|Мастоўскі]], [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскі]], [[Навагрудскі раён|Навагрудскі]], [[Навамышскі раён|Навамышскі]], [[Радунскі раён|Радунскі]], [[Слонімскі раён|Слонімскі]], [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскі]], [[Шчучынскі раён|Шчучынскі]] і [[Юрацішкаўскі раён|Юрацішкаўскі]]. У канцы года [[Валеўскі раён]] быў перайменаваны ў [[Карэліцкі раён|Карэліцкі]]. У [[1954]] у [[Гродзенская вобласць|Гродзенскую вобласць]] былі перададзеныя [[Васілішкаўскі раён|Васілішкаўскі]], [[Воранаўскі раён|Воранаўскі]], [[Жалудоцкі раён|Жалудоцкі]], [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскі]], [[Іўеўскі раён|Іўеўскі]], [[Лідскі раён|Лідскі]], [[Любчанскі раён|Любчанскі]], [[Мірскі раён|Мірскі]], [[Мастоўскі раён|Мастоўскі]], [[Радунскі раён|Радунскі]] і [[Шчучынскі раён]]ы, а [[Валожынскі раён|Валожынскі]], [[Івянецкі раён|Івянецкі]] і [[Юрацішкаўскі раён]]ы адышлі да [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]], [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскі]], [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскі]], [[Клецкі раён|Клецкі]] ўвайшлі ў склад [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. {{Зноскі}} {{БССР}} {{Баранавіцкая вобласць}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Баранавічаў]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе]] [[Катэгорыя:Баранавіцкая вобласць| ]] d07wq2r2ud83deyn4wkwl60lpiqqb45 0 47811 5158983 4721182 2026-06-28T04:02:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158983 wikitext text/x-wiki {{Спартсмен | імя = [[File:Freestyle skiing pictogram.svg|20px]] Дзмітрый Дашчынскі | поўнае імя = Дзмітрый Уладзіміравіч Дашчынскі | арыгінал імя = | выява = Belarus souvenir sheet no. 52 - Belarus Sportsmen at the XX Olympic Winter Games in Turin 2.jpg | шырыня = 210 | апісанне выявы = | пол = мужчынскі | мянушкі = | грамадзянства = {{BLR}} | клуб = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | года кар'еры = | рабочы бок = | трэнеры = [[Мікалай Іванавіч Казека|Мікалай Казека]] | рост = | маса = | медалі = {{турнір|[[Выява:Olympic Rings.svg|27px]] [[Зімовыя Алімпійскія гульні|Алімпійскія гульні]]}} {{АГ-спорт|[[Фрыстайл]] (мужчыны)}} {{АГ-медаль|Бронза|Зімовыя|1998|[[Фрыстайл на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998|Акрабатыка]]}} {{АГ-медаль|Срэбра|Зімовыя|2006|[[Фрыстайл на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 — акрабатыка, мужчыны|Акрабатыка]]}} {{турнір|[[Чэмпіянат свету па фрыстайле|Чэмпіянаты свету па фрыстайле]]}} {{медаль|Срэбра|[[Чэмпіянат свету па фрыстайле 2001|Уістлер 2001]]|Акрабатыка}} {{медаль|Срэбра|[[Чэмпіянат свету па фрыстайле 2007|Мадона-ды-Кампільа 2007]]|Акрабатыка}} }} {{цёзкі2|Дашчынскі}} '''Дзмітрый Уладзіміравіч Дашчынскі''' ({{ДН|9|11|1977}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — беларускі [[фрыстайл]]іст, трэнер. Двухразовы прызёр Алімпійскіх гульняў у акрабатыцы. [[Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь]] (1998). Завяршыў спартыўную кар’еру ў 2014 годзе. Пасля трэніраваў зборную Беларусі, працаваў з юніёрскім складам. У 2022 годзе з’ехаў працаваць у [[Аўстралія|Аўстралію]]<ref>[https://sputnik.by/20220829/daschinskiy-nachal-trenirovat-fristaylistov-avstralii-1066223205.html sputnik.by]</ref>. == Зноскі == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://daschinski.com/ Афіцыйны сайт]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20231211133115/http://daschinski.com/ |date=11 снежня 2023 }} {{ref-ru}} * [http://daschinski.com/ Афіцыйны сайт]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20231211133115/http://daschinski.com/ |date=11 снежня 2023 }} * [http://sportpanorama.by/content/freestyle/3091/ Інтэрв’ю газеце «Спартыўная панарама» (6 красавіка 2006 года)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070927205942/http://sportpanorama.by/content/freestyle/3091/ |date=27 верасня 2007 }} * [http://naviny.by/rubrics/bomond/2007/07/17/ic_news_121_273989/ «Беларускія Навіны»] * [http://www.belta.by/ru/all_news/sport/Dmitrij-Daschinskij-zanjal-1-e-mesto-na-etape-Kubka-mira-po-fristajlu-v-Norvegii_i_592130.html/Дзмітрый Дашчынскі заняў 1-е месца на этапе Кубка свету па фрыстайле ў Нарвегіі] {{Спартсмен года Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дашчынскі Дзмітрый Уладзіміравіч}} [[Катэгорыя:Фрыстайлісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года]] [[Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года]] [[Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года]] [[Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года]] [[Катэгорыя:Фрыстайлісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года]] [[Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь]] c0nr4zw1iuf3v8w5h16o58pc1wyh3yh 0 48966 5158966 5150141 2026-06-28T00:11:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158966 wikitext text/x-wiki {{вучоны}} '''Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў''' ({{lang-ru|Дмитрий Иванович Менделеев}}; {{СС|8|лютага|1834|27|студзеня}}, [[Табольск]] — {{СС|2|лютага|1907|20|студзеня}}, [[Санкт-Пецярбург]]) — [[Расія|рускі]] [[Універсальны чалавек|навуковы энцыклапедыст]]: хімік, фізік і эканаміст Расійскай імперыі XIX і XX стагоддзяў, [[Фізічная хімія|фізіка-хімік]], [[Метралогія|метралог]], [[Тэхналогія|тэхнолаг]], [[Геалогія|геолаг]], [[Метэаралогія|метэаролаг]], [[Нафтаздабыча|нафтавік]], [[Педагогіка|педагог]], [[Паветраплаванне|паветраплавальнік]], [[Прыборабудаванне|прыборабудаўнік]]. [[Прафесар]] [[Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт|Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта]]; [[член-карэспандэнт]] па разрадзе «фізічны» [[Пецярбургская Акадэмія навук|Імператарскай Санкт-Пецярбургскай Акадэміі навук]]. Сярод найболей вядомых адкрыццяў — [[перыядычны закон]] [[Хімічны элемент|хімічных элементаў]], адзін з [[Фундаментальная навука|фундаментальных законаў]] [[Сусвет|светабудовы]], неадымны для ўсяго [[прыродазнаўства]]. Аўтар класічнай працы «[[Асновы хіміі]]». == Біяграфія == === Паходжанне === Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў нарадзіўся {{OldStyleDate|8|лютага|1834|27|студзеня}} года ў [[Табольск]]у ў сям'і [[Іван Паўлавіч Мендзялееў|Івана Паўлавіча Мендзялеева]] (1783—1847), які ў той час быў дырэктарам Табольскай [[Гімназія|гімназіі]] і вучылішчаў [[Табольская губерня|Табольскай акругі]]. Дзмітрый быў у сям'і апошні, сямнаццатым<ref>[https://books.google.ru/books?id=5mweAAAAMAAJ&q=менделеев+семнадцатый+ребенок Сторонкин А. В., Добротин Р. Б. Летопись жизни и деятельности Д. И. Менделеева. М.: 1984. С. 21]</ref> (паводле іншых дадзеных, чатырнаццатым<ref>[https://books.google.ru/books?id=B05TAAAAYAAJ&q=менделеев+четырнадцатый+ребенок Ходаков Ю. В. Общая и неорганическая химия: пособие для учителей. М.: 1959. С. 68]</ref>) дзіцём. З сямнаццаці дзяцей васьмёра памерлі яшчэ ў маленстве (траім з іх бацькі нават не паспелі даць імёнаў), а адна з дачок, Маша, памерла ва ўзросце 14 гадоў у сярэдзіне 1820-х гадоў у [[Саратаў|Саратаве]] ад [[Сухоты|сухотаў]]. Гісторыя захавала дакумент пра нараджэнне Дзмітрыя Мендзялеева — метрычную кнігу духоўнай кансісторыі за 1834 год, дзе на пажоўклай старонцы ў графе пра народжаных у табольскай Богаяўленскай царкве запісана: «27 студзеня Табольскай гімназіі дырэктара — надворнага саветніка Івана Паўлавіча Мендзялеева ад законнай яго жонкі Марыі Дзмітрыеўны нарадзіўся сын Дзмітрый». У адным з варыянтаў прысвячэння маці першай сваёй буйнай працы «Даследаванні водных раствораў па ўдзельнай вазе» Дзмітрый Іванавіч скажа<ref name="let">Летопись жизни и деятельности Д. И. Менделеева. Л.: Наука, 1984</ref>: {{quote|…Вашага паследка сямнаццатага з народжаных Вамі Вы паднялі на ногі, выгадавалі сваёй працай пасля смерці бацечкі, ведучы завадскую справу, Вы навучылі любіць прыроду з яе праўдаю, навуку з яе праўдай…, радзіму з усімі яе непадзельнымі багаццямі, дарункамі…, больш за ўсё праца з усімі яго нягодамі і радасцямі…, Вы прымусілі навучыцца працы і бачыць у ім адным усяму апору, Вы вывезлі з гэтымі намовамі і даверліва аддалі ў навуку, свядома адчуваючы, што гэта будзе апошняя Ваша справа. Вы, паміраючы, выклікалі каханне, праца і настойлівасць. Прыняўшы ад Вас… так шмат, хоць малым, быць можа апошнім, Вашу памяць шаную.}} [[Дзед]] яго па бацькаўскай лініі, Павел Максімавіч Сакалоў (1751—1808), быў [[святар]]ом сяла [[Ціхамандрыцы]] [[Вышневалоцкі павет|Вышневалоцкага павета]] [[Цвярская губерня|Цвярской губерні]], які знаходзіўся ў двух кіламетрах ад паўночнага ўскрайку возера [[Возера Удомля|Удомля]]<ref>''Подушков Д. Л.'' [http://starina.tverlib.ru/us-35-1.htm Удомельские корни Дмитрия Ивановича Менделеева]. Удомельская старина. 2004. № 35</ref>. Толькі адзін з чатырох яго сыноў, Цімафей, захаваў прозвішча бацькі. Як было прынята ў той час у асяроддзі [[Духавенства|духавенствы]], па сканчэнню [[Духоўнае вучылішча|семінарыі]] тром сынам П. М. Сакалова былі дадзены розныя прозвішчы: Аляксандру — Ціхамандрыцкі (па назве сяла), Васілю — Пакроўскі (па [[прыход]]у, у якім служыў Павел Максімавіч), а Іван, [[бацька]] Дзмітрыя Іванавіча, у выглядзе [[Мянушка|мянушкі]] атрымаў прозвішча суседніх абшарнікаў Мендзялеевых (сам Дзмітрый Іванавіч так тлумачыў яго паходжанне: «…дано бацьку, калі ён штосьці вымяняў, як суседні памешчык Мендзялееў змяняў коней»)<ref name="let"/>. [[Файл:MendeleevIP.jpg|thumb|200px|Іван Паўлавіч Мендзялееў — бацька Д. І. Мендзялеева. Невядомы мастак 1-й паловы XIX стагоддзя. Алей.]] Скончыўшы ў [[1804]] годзе духоўная вучылішча, бацька Дзмітрыя Іванавіча Іван Паўлавіч Мендзялееў паступіў на філалагічнае аддзяленне [[СПбДУ|Галоўнага педагагічнага інстытута]]. Скончыўшы яго ў ліку лепшых студэнтаў у [[1807]] годзе, Іван Паўлавіч быў вызначаны «настаўнікам філасофіі, вытанчаных мастацтваў і палітычнай эканоміі» ў Табольск, дзе ў [[1809]] годзе жаніўся з Марыяй Дзмітрыеўнай Карнільевай. У снежні [[1818]] годзе ён быў прызначаны дырэктарам вучылішчаў Тамбоўскай губерні. З лета [[1823]]-га па лістапад [[1827]] года сям'я Мендзялеевых жыла ў Саратаве, а надалей — вярнулася ў Табольск, дзе Іван Паўлавіч атрымаў месца дырэктара Табольскай класічнай [[Гімназія|гімназіі]]. Яго выдатныя ўласцівасці розуму, высокая культура і творчы пачатак вызначалі педагагічныя прынцыпы, якімі ён паводзіўся ў выкладанні сваіх прадметаў. У год нараджэння Дзмітрыя Іван Паўлавіч аслеп, што вымусіла яго выйсці на пенсію. Для выдалення [[катаракта|катаракты]] ён у суправаджэнні дачкі Кацярыны адправіўся ў Маскву, дзе ў выніку ўдалай аперацыі доктара [[Пётр Фёдаравіч Бросе|Бросе]] яму быў вернуты зрок. Але вярнуцца да ранейшай працы ён ужо не мог, і сям'я жыла на яго невялікую пенсію<ref name="let"/>. [[Файл:MendeleevaMD.jpg|thumb|200px|left|Марыя Дзмітрыеўна Мендзялеева (народжаная Карнільева), маці Д. І. Мендзялеева]] Марыя Дзмітрыеўна, [[маці]] Дзмітрыя Іванавіча Мендзялеева, паходзіла са старажытнага роду сібірскіх [[Купецтва|купцоў]] і [[Прамысловасць|прамыслоўцаў]]. Гэта разумная і энергічная жанчына згуляла асаблівую ролю ў жыцці сям'і. Не маючы ніякай адукацыі, яна прайшла самастойна курс гімназіі са сваімі братамі. З прычыны якое склалася з-за хваробы Івана Паўлавіча сціснутага матэрыяльнага становішча Мендзялееў пераехалі ў сяло [[Арэмзянскае]], дзе знаходзілася невялікая шкляная фабрыка брата Марыі Дзмітрыеўны Васіля Дзмітрыевіча Карнільева, які жыў у Маскве. Маці Дзмітрыя Мендзялеева атрымала права на кіраванне фабрыкай і пасля скону І. П. Мендзялеева ў 1847 годзе вялікая сям'я жыла на сродкі, што атрымлівалі ад яе. Дзмітрый Іванавіч успамінаў: «Там, на гуце, што кіруецца маёй маці, атрымаліся першыя мае ўражанні ад прыроды, ад людзей, ад прамысловых спраў». 27 чэрвеня 1848 года фабрыка згарэла<ref>Валентин Иванович Стариков. [https://books.google.com/books?id=1r8LAQAAIAAJ&q=фабрика+сгорела Д. И. Менделеев]. Средне-Уральское книжное изд-во, 1984. С. 36.</ref>. Заўважыўшы асаблівыя здольнасці малодшага сына, яна здолела знайсці ў сабе сілы назаўжды пакінуць родную Сібір, выехаўшы з [[Табольск]]а, каб даць Змітру магчымасць атрымаць найвысокую адукацыю. У год сканчэння сынам гімназіі Марыя Дзмітрыеўна ліквідавала ўсе справы ў Сібіры і са Дзмітрыем і малодшай дачкой Лізаветай выехала ў Маскву, каб вызначыць юнака ва ўніверсітэт. Праз два гады, праз некалькі тыдняў пасля залічэння сына студэнтам Галоўнага педагагічнага інстытута ў Пецярбургу, Марыя Дзмітрыеўна сканала. === Дзяцінства === Дзяцінства Д. І. Мендзялеева супала з часам знаходжання ў Сібіры ссыльных дзекабрыстаў. [[Аляксандр Міхайлавіч Мураўёў|А. М. Мураўёў]], [[Пётр Мікалаевіч Свістуноў|П. М. Свістуноў]], [[Міхаіл Аляксандравіч Фанвізін|М. А. Фанвізін]] жылі ў [[Табольская губерня|Табольскай губерні]]. Сястра Дзмітрыя Іванавіча, Вольга, стала жонкай былога члена [[Дзекабрысты|Паўднёвага таварыства]] [[Мікалай Васільевіч Басаргін|М. В. Басаргіна]], і яны доўгі час жылі ў Ялутараўску побач з [[Іван Іванавіч Пушчын|І. І. Пушчыным]], разам з якім яны аказвалі сям'і Мендзялеевых дапамогу, што стала надзённай пасля смерці Івана Паўлавіча. Таксама вялікі ўплыў на светапогляд будучага навукоўца зрабіў яго дзядзечка В. Д. Карнільеў, у яго неаднаразова і падоўгу падчас свайго знаходжання ў Маскве жылі Мендзялеевы<ref name="let"/>. Захаваліся звесткі, размаўлялыя пра тое, што Д. І. Мендзялееў аднойчы бачыў у доме Карнільевых [[Гогаль, Мікалай Васільевіч|Н. В. Гогаля]]. Пры ўсім тым, Дзмітрый Іванавіч заставаўся такім жа хлапчуком, як і большасць яго аднагодкаў. Сын Дзмітрыя Іванавіча Іван Мендзялееў успамінае, што аднойчы, калі бацька быў нездаровы, ён сказаў яму: «Ломіць усё цела так, як пасля нашай школьнай бойкі на Табольскам мосту». Варта адзначыць, што сярод настаўнікаў гімназіі вылучаўся [[сібіракі|сібірак]], пазней вядомы пасля рускі паэт [[Пётр Паўлавіч Яршоў]], з [[1844]] года — інспектар Табольскай гімназіі, як калісьці і яго настаўнік Іван Паўлавіч Мендзялееў. Пазней аўтару «[[Канёк Гарбунок|Канька-гарбунка]]» і Дзмітрыю Іванавічу наканавана было стаць у некаторай ступені сваякамі. === Сям'я і дзеці === Дзмітрый Іванавіч быў жанаты двойчы. У 1862 годзе жаніўся з Феозвай Мікіцічнай Лешчэвай, нараджэнкай Табольска (пасербкай знакамітага аўтара «Канька-Гарбунка» [[Пётр Паўлавіч Яршоў|Пятра Паўлавіча Яршова]]). Мужа (Фіза, нарачонае імя) была старэй яго на 6 гадоў. У гэтым шлюбе нарадзіліся тры дзіцяці: дачка Марыя (1863) — яна памерла ў маленстве, сын Валодзя (1865—1898) і дачка Вольга (1868—1950). У канцы 1876 г. 42-гадовы Дзмітрый Мендзялееў знаёміцца і жарсна ўлюбляецца ў 16-летнюю Ганну Іванаўну Папову (1860—1942), дачку [[Данскія казакі|данскога казака]] з [[Урупінск]]а<ref>{{Cite web|accessdate = 2015-12-17|title = Lib.ru/Классика: Менделеева Анна Ивановна. Менделеев в жизни|url = http://az.lib.ru/m/mendeleewa_a_i/text_1928_mendeleev_v_zhizni.shtml|publisher = az.lib.ru}}</ref>. У другім шлюбе ў Д. І. Мендзялеева нарадзіліся чацвёра дзяцей: [[Любоў Дзмітрыеўна Блок|Любоў]] (1881—1939), Іван (1883—1936) і двайняты Марыя і [[Васіль Дзмітрыевіч Мендзялееў|Васіль]]<ref name="let"/><ref name="let1">''Д. И. Менделеев.'' Художественный альбом. АН СССР. — Л.: Издательство ЛГУ, 1964</ref><ref name="let2">''Младенцев М. Н., Тищенко В. Е.'' Дмитрий Иванович Менделеев, его жизнь и деятельность. М.—Л., 1938</ref><ref name="let3">''Тищенко В. Е., Младенцев М. Н.'' Дмитрий Иванович Менделеев, его жизнь и деятельность. Университетский период 1861—1890 годы. — М.: Наука, 1993. ISBN 5-02-001590-3</ref>. У пачатку XXI стагоддзя з нашчадкаў Мендзялеева быў жывы толькі Аляксандр Каменскі, унук яго дачкі Марыі<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://nasledie-rus.ru/podshivka/8718.php |title={{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131111211325/ |date=11 лістапада 2013 }} Биографии детей Д. И. Менделеева и посмертная история его архива. Менделеевы: Владимир, Ольга, Любовь, Иван, Мария, Василий… : &#91;судьба детей Д. И. Менделеева&#93; |access-date=12 жніўня 2016 |archive-date=11 лістапада 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211325/http://nasledie-rus.ru/podshivka/8718.php |url-status=dead }}</ref>; ён памёр ад наступстваў алкагалізму, не пакінуўшы нашчадкаў<ref>http://www.mk.ru/social/interview/2013/10/24/936018-potomki-mendeleeva-zhili-pochernomu.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://sobesednik.ru/scandals/20120806-pravnuk-dmitriya-mendeleeva-sidel-v-tyurme-i-spilsya |title=Архіўная копія |access-date=12 жніўня 2016 |archive-date=18 жніўня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818093237/http://sobesednik.ru/scandals/20120806-pravnuk-dmitriya-mendeleeva-sidel-v-tyurme-i-spilsya |url-status=dead }}</ref>. Д. І. Мендзялееў быў [[Цесць|цесцем]] рускага паэта [[Аляксандр Аляксандравіч Блок|Аляксандра Блока]], жанатага з яго дачкой Любоўю. Д. І. Мендзялееў даводзіўся дзядзькам рускім навукоўцам [[Міхаіл Якаўлевіч Капусцін|Міхаілу Якаўлевічу]] (прафесар-гігіеніст) і [[Фёдар Якаўлевіч Капусцін|Фёдару Якаўлевічу]] (прафесар-фізік) Капусціным, якія былі сынамі яго старэйшай сястры Кацярыны Іванаўны Мендзялеевай (Капусцінай)<ref>{{cite web|url=http://www.qrz.ru/articles/article358.html|title=А.С.Попов, Д.И.Менделеев в Московской области: первый сеанс радиосвязи |author=Меркулов В. Д.|publisher=QRZ.RU|accessdate=2013-09-25}}</ref>. == Хроніка творчага жыцця навукоўца == === 1841—1859 === * [[1841]] — паступіў у табольскую [[Гімназія|гімназію]]. * [[1855]] — скончыў фізіка-матэматычны факультэт [[Галоўны педагагічны інстытут|Галоўнага педагагічнага інстытута]] у Санкт-Пецярбургу. * [[1855]] — старэйшы [[настаўнік]] прыродазнаўчых навук [[Сімферопаль]]скай мужчынскай [[Гімназія|гімназіі]]. Па просьбе пецярбургскага лекара Н. Ф. Здекауэра ў сярэдзіне верасня Дзмітрыя Мендзялеева агледзеў [[Мікалай Іванавіч Пірагоў|М. І. Пірагоў]], які канстатаваў здавальняльны стан пацыента: «Вы нас абодвух перажывяце»<ref name="bibl">Письма и телеграммы, адресованные Д. И. Менделееву. Библиографический указатель. Л.: Библиотека Академии наук СССР</ref>. * 1855—[[1856]] — старэйшы настаўнік гімназіі пры [[Рышэльеўскі ліцэй|Рышэльеўскім ліцэі]] ў [[Адэса|Адэсе]]. * 1856 — бліскуча абараніў [[дысертацыя|дысертацыю]] «на права чытання лекцый» — «Будынак крэменязёмных злучэнняў» (апаненты [[Аляксандр Абрамовіч Ускрэсенскі|А. А. Ускрэсенскі]] і М. У. Клямак абліччаў), з поспехам прачытаў уступную лекцыю «Будова [[Сілікаты|сілікатных]] злучэнняў»; пад канец студзеня асобным выданнем у Пецярбургу выйшла кандыдацкая дысертацыя Д. І. Мендзялеева «Ізамарфізм у сувязі з іншымі адносінамі крышталічнай формы да складу»<ref>''Менделеев Д. И.'' [http://nn.mi.ras.ru/?bi=446 Изоморфизм в связи с другими отношениями кристаллической формы к составу.]{{Недаступная спасылка}} Дисс., предст. при окончании курса в глав. пед. ин-те студентом Д. Менделеевым. — СПб., 1856. — 234 с.</ref>; 10 кастрычніка прысвоена [[навуковая ступень]] [[Магістр#Магістры ў Расіі|магістра]] хіміі. * [[1857]] — 9 студзеня зацверджаны ў званні [[прыват-дацэнт]]а Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта па кафедры хіміі. * 1857—[[1890]] — выкладаў у [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Імператарскім Санкт-Пецярбургскім універсітэце]] (з 1865 года — прафесар хімічнай тэхналогіі, з 1867 — прафесар агульнай хіміі) — у 2-м кадэцкім корпусе чытае лекцыі па хіміі; адначасна ў [[1863]]—[[1872]] гадах — прафесар [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут|Санкт-Пецярбургскага тэхналагічнага інстытута]], у [[1863]]—[[1872]] гадах кіраваў хімічнай лабараторыяй інстытута, таксама адначасна выкладаў у Мікалаеўскіх інжынерных [[Мікалаеўская інжынерная акадэмія|акадэміі]] і [[Мікалаеўская інжынерная вучэльня|вучэльня]]; — у [[Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт шляхоў зносін імператара Аляксандра I|Інстытуце Корпуса інжынераў шляхоў зносін]]. * [[1859]]—[[1861]] — знаходзіўся ў навуковай камандзіроўцы ў Германіі === Гайдэльбергскі перыяд (1859—1861) === Атрымаўшы ў студзені 1859 года дазвол на камандзіроўку ў Еўропу «для ўдасканалення ў навуках», Д. І. Мендзялееў толькі ў красавіку, па завяршэнні курса лекцый ва ўніверсітэце і заняткаў у 2-м кадэцкім корпусе і Міхайлоўскай артылерыйскай акадэміі, змог выехаць з Санкт-Пецярбурга<ref name="let"/>. Ён меў ясны план даследаванняў — тэарэтычны разгляд цеснай узаемасувязі хімічных і фізічных уласцівасцей рэчываў на грунце вывучэння сіл счаплення часціц, чаму павінны былі служыць дадзеныя, атрыманыя эксперыментальна падчас вымярэнняў пры розных тэмпературах паверхневага нацягнення [[Вадкасць|вадкасцей]] — капілярнасці<ref name="let"/>. [[Файл:Mendeleev s Katetometr and Komparator.jpg|270px|left|thumb|[[Катэтометр]] і кампаратар, зробленыя вядомым французскім механікам Салеронам для Д. Мендзялеева.]] [[Файл:Mendeleev s Piknometr.jpg|270px|left|thumb|[[Пікнометр]] Д. І. Мендзялеева.]] Праз месяц, пасля азнаямлення з магчымасцямі некалькіх навуковых цэнтраў — аддадзена перавага Гайдэльбергскаму ўніверсітэту, дзе працуюць выдатныя прыродазнаўцы: [[Роберт Вільгельм Бунзен|Р. Бунзен]], [[Густаў Кірхгоф|Г. Кірхгоф]], [[Герман Людвіг Фердынанд Гельмгольц|Г. Гельмгольц]], [[Эміль Эрленмеер|Э. Эрленмеер]] і інш. Ёсць звесткі, якія кажуць пра тое, што пасля Д. І. Мендзялееў меў у Гайдэльбергу сустрэчу з [[Джозая Уілард Гібс|Дж. У. Гібсам]]. Абсталяванне лабараторыі Р. Бунзена не дазваляла праводзіць такія «далікатныя доследы, як капілярныя», і Д. І. Мендзялееў фармуе самастойную даследчыцкую базу: правёў у арандаваную кватэру газ, прыстасаваў асобнае памяшканне для сінтэзу і ачысткі рэчываў, іншае — для назіранняў. У Боне «знакаміты шкляных спраў маэстра» Г. Геслер дае яму ўрокі, зрабіўшы каля 20 тэрмометраў і «непараўнальна добрыя прыборы для вызначэння ўдзельнай вагі». У вядомых парыжскіх механікаў Перо і Салерона ён заказвае адмысловыя катэтометры і мікраскопы<ref name="let"/>. Вялікае значэнне працы гэтага перыяду маюць для разумення методыкі маштабнага тэарэтычнага абагульнення, чаму падначалены добра падрыхтаваныя і пабудаваныя найтонкія прыватныя даследаванні, і што з'явіцца характэрнай рысай яго [[універсум|ўніверсум]]а. Гэта тэарэтычны досвед «малекульнай механікі», выточнымі велічынямі якой меркаваліся маса, аб'ём і сіла ўзаемадзеяння часціц (малекул). Працоўныя сшыткі навукоўца паказваюць, што ён паслядоўна шукаў аналітычны выраз, што дэманструе сувязь складу рэчыва з трыма гэтымі параметрамі. Здагадка Д. І. Мендзялеева пра функцыю [[паверхневае нацягненне|паверхневага нацягнення]], злучанай са структурай і складам рэчыва дазваляе казаць пра прадбачанне ім «[[парахор]]а»<ref>{{з|БСЭ|загаловак=Парахор}}</ref>, але дадзеныя сярэдзіны XIX стагоддзя не здольныя былі стаць грунтам для лагічнага завяршэння гэтага даследавання — Д. І. Мендзялееву давялося адмовіцца ад тэарэтычнага абагульнення<ref name="let"/>. У наш час «малекулярная механіка», асноўныя становішчы якой спрабаваў сфармуляваць Д. І. Мендзялееў, мае толькі гістарычнае значэнне, тым часам, гэтыя даследаванні навукоўца дазваляюць назіраць актуальнасць яго паглядаў, што адпавядалі перадавым уяўленням эпохі, і якія здабылі агульнае шыранне толькі пасля [[З'езд хімікаў у Карлсруэ|Міжнароднага хімічнага кангрэса ў Карлсруэ]] (1860)<ref name="let"/><ref name="let1"/><ref name="let2"/><ref name="let3"/>. У Гайдэльбергу ў Мендзялеева быў раман з актрысай Агнесай Фойхтман, якой ён пазней пасылаў грошы на дзіцё, хоць у сваім бацькоўстве ўпэўнены не быў<ref name=autogenerated1 />. == Мендзялееў — эканаміст і [[Футуралогія|футуролаг]] == [[Файл:Kramskoy Mendeleev 01.jpg|270px|thumb|[[Іван Мікалаевіч Крамской|І. М. Крамской]]. Д. І. Мендзялееў. 1878. Алей.]] Д. І. Мендзялееў быў таксама выбітным [[Эканоміка|эканамістам]], якія абгрунтавалі галоўныя кірункі гаспадарчага развіцця [[Расійская імперыя|Расіі]]. Уся яго дзейнасць, няхай гэта будзе самыя адцягненыя тэарэтычныя пошукі, будзь — строгія тэхналагічныя даследаванні, неадменна, тымі ці іншымі шляхамі, вынікам мела практычную рэалізацыю, якая заўсёды мела на ўвазе навуку і добрае разуменне эканамічнага сэнсу. З 1867 года Мендзялееў складаўся членам Камітэта [[Таварыства для спрыяння рускай прамысловасці і гандлю]] — першага ўсерасійскага з'яднання прадпрымальнікаў. Будучыню рускай прамысловасці Д. І. Мендзялееў бачыў у развіцці [[Абшчына, традыцыйная|супольнага]] духу. Ён прапанаваў рэфармаваць рускую злучыну так, каб яна ўлетку вяла земляробскую працу, а ўзімку — фабрычна-завадскую на сваёй супольнай фабрыцы. Усярэдзіне асобных заводаў і фабрык прапанавалася развіваць арцельную арганізацыю працы. Фабрыка ці завод пры кожнай Абшчыне — «вось што адно можа зрабіць рускі народ багатым, працавітым і ўтвораным». Багацце і [[капітал]] Д. І. Мендзялееў лічыў функцыяй [[праца|працы]]. «Багацце і капітал, — запісваў ён для сябе, — роўна працы, досведу, ашчаднасці, роўна пачатку маральнаму, а не чыста эканамічнаму». Стан без працы можа быць маральна, калі толькі атрымана па [[Успадкоўванне, права|спадчыне]]. Капіталам, на думку Мендзялеева, з'яўляецца толькі тая частка багацця, якая накіравана на прамысловасць і вытворчасць, але не на [[Спекуляцыя|спекуляцыю]] і перапродаж. Выступаючы супраць паразітычнага спекуляцыйнага капіталу, Д. І. Мендзялееў лічыў, што яго можна ўнікнуць ва ўмовах абшчыны, [[талака|талакі]] і [[Кааперацыя|кааперацыі]]. Разам з С. Ю. Вітэ браў удзел у распрацоўцы [[Мытны тарыф 1891 года ў Расіі|Мытнага тарыфу 1891 года ў Расіі]]. Д. І. Мендзялееў выступаў гарачым прыхільнікам [[пратэкцыянізм]]у і гаспадарчай самастойнасці Расіі. У сваіх працах «Ліста пра заводы», «Слушны тарыф…» Д. І. Мендзялееў стаяў на пазіцыях абароны рускай прамысловасці ад канкурэнцыі з боку заходніх краін, злучаючы развіццё прамысловасці Расіі з агульнай мытнай палітыкай. Навуковец адзначаў несправядлівасць эканамічнага парадку, што дазваляе краінам, што ажыццяўляюць перапрацоўку [[сыравіна|сыравіны]], пажынаць плён працы працаўнікоў краін-дастаўнікоў сыравіны. Гэты парадак, па яго думцы, «заможнай аддае ўся перавага над немаёмным». У сваім звароце да грамадскасці — «Апраўданне пратэкцыянізму» (1897) і ў трох лістах [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалаю II]] (1897, 1898, 1901 — «пісаны і пасланы па жаданні С. Ю. Вітэ, які казаў, што ён адзін не ў сілах пераканаць») Д. І. Мендзялееў выкладае некаторыя свае эканамічныя пагляды. Ён паказвае на дамэтнасць бесперашкоднага ўлучэння замежных інвестыцый у нацыянальную прамысловасць. Навуковец расцэньвае капітал як «часовую форму», у якую «выліліся ў наша стагоддзе некаторыя бакі прамысловасці»; да нейкай ступені, падобна многім сучаснікам, ідэалізуе яго, маючы на ўвазе за ім функцыю носьбіта прагрэсу: «Адкуль бы ні прыйшоў, усюды народзіць новыя капіталы, так абыйдзе ўвесь абмежаваны шар Землі, зблізіць народы і тады, напэўна, страціць сваё сучаснае значэнне». Па думцы Д. І. Мендзялеева замежныя капіталаўкладанні варта скарыстаць, па меры назапашанні ўласных расійскіх, як часовае сродак для дасягнення нацыянальных мэт. Прытым навуковы адзначае патрэба нацыяналізацыі некалькіх жыццёва важных рэгулюючых эканамічных складнікаў і патрэбу стварэння сістэмы адукацыі як часткі заступніцкай палітыкі дзяржавы<ref name="let"/>. === Уральская экспедыцыя === {{асноўны артыкул|Уральская экспедыцыя Д. І. Мендзялеева}} Кажучы пра «трэцюю службу Радзіме» навуковец адменна адзначае значэнне гэтай экспедыцыі. У сакавіку 1899 года Д. І. Мендзялееў у дакладной таварышу міністра фінансаў [[Уладзімір Мікалаевіч Какоўцаў|У. М. Какоўцаву]] дае рэкамендацыі. Ён прапануе перадаць Вайсковаму і Марскому міністэрству казённыя заводы, што адпавядаюць інтарэсам абароны; астатнія прадпрыемствы такога роду, дзяржаўныя горныя заводы — у прыватныя рукі ў выглядзе патэнцыялу канкурэнцыі, для зніжэння цэн, а скарбу, што валодае рудамі і лясамі — прыбытак. Развіццю Урала замінае тое, «што там дзеюць амаль цалкам адны буйныя прадпрымальнікі, якія ўсё і ўся захапілі для сябе адных»; ва ўтаймаванне іх — развіць «звыш буйных, шмат дробных прадпрыемстваў»; паскорыць будаванне чыгунак<ref name="let"/><ref>''Менделеев Д. И.'' Докладная В. Н. Коковцеву о современном состоянии горных дел на Урале. — Сочинения. Л.—М., 1949. Т. 12. С. 64</ref>. Па даручэнні міністра фінансаў С. Ю. Вітэ і дырэктары Дэпартамента прамысловасці і гандлю [[Уладзімір Іванавіч Кавалеўскі|У. І. Кавалеўскага]], кіраўніцтва экспедыцыяй даверана Д. І. Мендзялееву; ён звяртаецца да ўладальнікаў прыватных заводаў Урала, просячы «спрыяць вывучэнню становішча жалезнай справы»<ref name="let"/><ref>''Будрейко Е. Н.'' [http://www.portal-slovo.ru/impressionism/40488.php Менделеев и промышленность] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171230010705/http://www.portal-slovo.ru/impressionism/40488.php |date=30 снежня 2017 }}</ref>. [[Файл:Mendeleev on Kushvinsk Metal Works in Ural Expedition 1899.jpg|300px|left|thumb|Д. І. Мендзялееў і П. А. Замятченский на Кушвінскім металургічным заводзе. 1899]] Нягледзячы на нядужанне, навуковец не адмовіўся ад падарожжа. У экспедыцыі бралі ўдзел: кіруючы кафедрай мінералогіі Пецярбургскага ўніверсітэта прафесар [[Пётр Андрэевіч Земятчэнскі|П. А. Земятчэнскі]], вядомы спецыяліст па рускіх жалезных рудах; памагаты начальніка навукова-тэхнічнай лабараторыі Марскога міністэрства — хімік С. П. Вуколаў; К. Н. Ягораў — супрацоўнік [[Галоўная палата мер і шаляў|Галоўнай палаты мер і шаляў]]. Апошнім дзвюм Д. І. Мендзялееў даручыў «агляд многіх уральскіх заводаў і вытворчасць поўных магнітных вымярэнняў» для выяўлення анамалій, моўцаў пра наяўнасць жалезнай руды. К. Н. Ягораву таксама даручалася вывучэнне Экібастузскага радовішча каменнага вугалю, па думцы Д. І. Мендзялеева — вельмі важнага для ўральскай металургіі. Суправаджалі экспедыцыю прадстаўнік Міністэрства дзярж маёмасцяў Н. А. Салараў і сакратар Сталай дарадчай канторы жалезна-заводчыкаў В. В. Мамантаў. Асабістыя маршруты ўдзельнікаў Уральскай экспедыцыі вызначаліся заданнямі<ref name="let"/>. Д. І. Мендзялееў з Пермі ехаў па такім маршруце: Кізіл — Чусовая — Кушва — гара Мілата — Ніжні Тагіл — гара Высокая — Екацярынбург — Цюмень, параходам — у Табольск. З Табольска параходам — у Цюмень і далей: Екацярынбург — Білімбаева — Екацярынбург — Кыштым. Пасля Кыштыма ў Д. І. Мендзялеева «ідзе горлам кроў» — рэцыдыў старой хваробы, ён затрымваецца ў Залатавусце, спадзеючыся адпачыць і «зноў пусціцца на заводы», але паляпшэння не было, і ён праз Уфу і Самару вярнуўся ў Боблаве. Д. І. Мендзялееў адзначыў, што яшчэ ў Екацярынбургу атрымаў добрае ўяўленне пра стан жалезнай прамысловасці Урала. У сваёй справаздачы С. Ю. Вітэ Д. І. Мендзялееў паказвае прычыны павольнага развіцця металургіі, і меры пераадолення таго: «Уплыў Расіі на ўвесь захад Сібіры і на стэпавы цэнтр Азіі можа і павінны здзяйсняцца пры пасярэдніцтве Уральскага краю». Прычыну [[Стагнацыя|стагнацыі]] прамысловасці Урала Д. І. Мендзялееў бачыў у сацыяльна-эканамічнай архаіцы: «…Трэба з адменнай настойлівасцю скончыць усе рэшткі абшарніцкага дачынення, што яшчэ існуе ўсюды на Урале ў выглядзе сялян, прыпісаных да заводаў». Адміністрацыя правіць перашкоды малым прадпрыемствам, але «праўдзівае развіццё прамысловасці неймавернае без свабоднага спаборніцтва дробных і сярэдніх заводчыкаў з буйнымі». Д. І. Мендзялееў паказвае: падапечныя ўрадам манапалісты тармозяць уздым краю, — «дарагія цэны, дастатак дасягнутым і прыпынак у развіцці». Пазней ён адзначыць, што гэта каштавала яму «шмат працы і непрыемнасцей»<ref>Архив Д. И. Менделеева. Автобиографические материалы. С. 116</ref><ref>''Менделеев Д. И.'' Уральская железная промышленность в 1899 г. — Сочинения. Л.—М., 1949. Т. 12</ref><ref>''Менделеев Д. И.'' Докладная записка С. Ю. Витте о результатах поездки на Урал для изучения уральской железной промышленности. — Сочинения. Л.—М., 1949. Т. 12. С. 68</ref>. На Урале атрымала апраўданне яго ідэя падземнай газіфікацыі вугалю, выяўленая ім яшчэ на Данбасе (1888), і да якой ён вяртаўся неаднаразова («Гаручыя матэрыялы» — 1893, «Асновы фабрычна-завадской прамысловасці» — 1897, «Навука пра прамысловасць» — 1900—1901). Удзел у вывучэнні ўральскай жалезнай прамысловасці — адзін з найважных этапаў дзейнасці Мендзялеева-эканаміста. У сваёй працы «Да спазнання Расіі» ён скажа: «У маім жыцці мне давялося браць удзел у лёсе трох… спраў: нафтавай, каменнавугальнай і жалезна-руднай». З Уральскай экспедыцыі навуковец прывёз неацэнны матэрыял, скарыстаны ім надалей у працах «Навука пра прамысловасць» і «Да спазнання Расіі». == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар= |загаловак= Летопись жизни и деятельности Д. И. Менделеева |арыгінал= |спасылка= |адказны = Авторы: Р. Б. Добротин, Н. Г. Карпило, Л. С. Керова, Д. Н. Трифонов; Отв. ред. [[Аляксей Васільевіч Старонкін|А. В. Сторонкин]]; Рецензенты: [[Раман Георгіевіч Грабеншчыкоў|Р. Г. Гребенщиков]], В. И. Кузнецов, Ю. Б. Соловьёв; Академия наук СССР. Секция химико-технологическихи биологических наук |выданне= |месца= Л. |выдавецтва = Наука |год= 1984 |старонкі= |старонак= 532 |тыраж= 2300 |ref=}} * {{кніга|аўтар= Макареня А. А., Нутрихин А. И.|загаловак= Менделеев в Петербурге|спасылка= |адказны= |выданне= |месца= Л.|выдавецтва= Лениздат |год= 1982|том=|старонкі=|старонак=|серыя= |isbn= }} * {{кніга|аўтар= [[Міхаіл Восіпавіч Меньшыкаў|Меньшиков М. О.]]|частка= Памяти Д. И. Менделеева|спасылка частка = |загаловак= Национальная Империя: Сборник статей / М. О. Меньшиков|спасылка= |адказны= Составление, вступ. статья, послесловие [[Міхаіл Барысавіч Смолін|М. Б. Смолина]]; Православный центр имперских политических исследований. |выданне= |месца= М.|выдавецтва = Имперская традиция|год= 2004 |старонкі= 108—111 |старонак= 512|серыя= |isbn= 5-89097-052-6|тыраж= 3000}} * {{кніга |аўтар=[[Пётр Аляксеевіч Абразцоў|Образцов П. А.]] |загаловак=Азбука шамбалоидов: Мулдашев и все-все-все |арыгінал= |спасылка=http://qame.ru/book/unknown/azbuka_shambaloidov/shambal.djvu |адказны= |выданне= |месца=М. |выдавецтва=Яуза, Пресском |год=2005 |том= |старонкі= |старонак=288 |серыя=АнтиМулдашев |isbn=5-98083-038-3 |тыраж=9000 |ref=Образцов |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170602135432/http://qame.ru/book/unknown/azbuka_shambaloidov/shambal.djvu |archivedate=2 чэрвеня 2017 }} * ''Нутрихин А.'' [http://lib.ru/MEMUARY/ZHZL/mendeleew.txt Жаворонок над полем. Повесть о детстве Дмитрия Ивановича Менделеева/ 2004] * Слетов П. В., «Менделеев», 1933. — 184 с. ([[Жизнь замечательных людей]]) * {{артыкул |аўтар=[[Леў Аляксандравіч Чугаеў|Чугаев Л. А.]] |спасылка=http://elementy.ru/lib/430731 |загаловак=Дмитрий Иванович Менделеев. Биография русского гения |выданне=Экология и жизнь |нумар=1 |год=2009 |archive-date=11 сакавіка 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170311180903/http://elementy.ru/lib/430731 }} == Спасылкі == * ''Менделеев Д. И.'' [http://runivers.ru/bookreader/book144952/#page/3/mode/1up Периодический закон ''(DjVu)'']. Т. 1. // Собрание сочинений в 3 томах — М.: Издательство Академии наук СССР — На сайте [[Руниверс]] * ''Менделеев Д. И.'' [http://runivers.ru/bookreader/book144957/#page/3/mode/1up Растворы (DjVu)]. Т. 2. ''(DjVu)'']. Т. 2. // Собрание сочинений в 3 томах — М.: Издательство Академии наук СССР — На сайте [[Руниверс]] * ''Менделеев Д. И.'' [http://runivers.ru/bookreader/book144965/#page/3/mode/1up Периодический закон. Дополнительные материалы ''(DjVu)'']. Т. 3. // Собрание сочинений в 3 томах — М.: Издательство Академии наук СССР — На сайте [[Руниверс]] * ''Менделеев Д. И.'' [http://nn.mi.ras.ru/?bi=125 Ещё о расширении жидкостей (Ответ профессору Авенариусу)]{{Недаступная спасылка}}. — СПб.: Тип. В. Демакова, 1884. — 18 с. * ''Менделеев Д. И.'' [http://nn.mi.ras.ru/?bi=127 Об опытах над упругостью газов]{{Недаступная спасылка}}. Сообщение Д. И. Менделеева в Императорском Русском техническом обществе — 21 янв. 1881 г. — СПб., 1881. — 22 с. * ''Менделеев Д. И.'' [http://nn.mi.ras.ru/?bi=146 Дополнения к познанию России]{{Недаступная спасылка}}. Посмертное издание. СПб.: А. С. Суворин, 1907. — 109 с. + I л. портрет. * ''Менделеев Д. И.'' [http://nn.mi.ras.ru/?bi=446 Изоморфизм в связи с другими отношениями кристаллической формы к составу]{{Недаступная спасылка}}. Диссертация, представленная при окончании курса в Главном педагогическом институте студентом Д. Менделеевым. — СПб., 1856. — 234 с. * ''Менделеев Д. И.'' [http://e-heritage.ru/ras/view/publication/general.html?id=42069948 О сопротивлении жидкостей и о воздухоплавании]: Вып. 1. — СПб.: Тип. В. Демакова, 1880. — 80 с.: табл. (имеется [http://gidropraktikum.narod.ru/mendeleev-1880.djvu переиздание] в собрании сочинений) * ''Менделеев Д. И.'' [[s:Заветные мысли (Д. И. Менделеев)|Заветные мысли]] (1905) * ''Менделеев Д. И.'' [[s:Попытка химического понимания мирового эфира (Д. И. Менделеев)|Попытка химического понимания мирового эфира]] (1902) * {{ВТ-ЭСБЕ|Менделеев, Дмитрий Иванович}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мендзялееў Дзмітрый Іванавіч}} [[Катэгорыя:Хімікі Расіі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Табольска]] [[Катэгорыя:Хімікі Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Асобы на манетах]] [[Катэгорыя:Асобы на марках]] 9ajbrsr3o2mmmw3ydcsdypgo9dpzyw6 0 55757 5159131 4739146 2026-06-28T10:46:24Z Tomasz Bladyniec 6463 5159131 wikitext text/x-wiki {{Адміністратыўная адзінка |Беларуская назва = Бабруйская вобласць |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = |Адміністрацыйны цэнтр = [[Бабруйск]] |Буйныгорад = |Буйныягарады = |Датаўтварэння = 20.09.1944 |Датаскасавання = 08.01.1954 |Глава = |Назва главы = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 8,4 тыс. |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Belarus 1945--1954.PNG |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Бабру́йская во́бласць''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў [[БССР]] у 1944—1954 гг. Утворана [[20 верасня]] [[1944|1944 г.]] з раёнаў [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай]], [[Мінская вобласць|Мінскай]] і [[Палеская вобласць|Палескай]] абласцей. Цэнтр — горад [[Бабруйск]]. Плошча 19 700 км², насельніцтва 654 900 чалавек ([[1953]] год). Абласная газета «[[Савецкая Радзіма]]». == Гісторыя == Уключала 14 раёнаў: * [[Акцябрскі раён|Акцябрскі]] (цэнтр — вёска [[Карпілаўка (Акцябрскі раён)|Карпілаўка]]), * [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкі]], * [[Бабруйскі раён|Бабруйскі]], * [[Глускі раён|Глускі]], * [[Грэскі раён|Грэскі]], * [[Капыльскі раён|Капыльскі]], * [[Кіраўскі раён|Кіраўскі]], * [[Клічаўскі раён|Клічаўскі]], * [[Любанскі раён|Любанскі]], * [[Парыцкі раён|Парыцкі]], * [[Слуцкі раён|Слуцкі]], * [[Старадарожскі раён|Старадарожскі]], * [[Старобінскі раён|Старобінскі]], * [[Чырвонаслабодскі раён|Чырвонаслабодскі]]. Таксама ў вобласці было 4 гарады ([[Асіповічы]], Бабруйск, [[Слуцк]], [[Старыя Дарогі]]), 8 гарадскіх пасёлкаў ([[Глуск]], [[Капыль]], [[Клічаў]], [[Любань]], [[Старобін]], [[Парычы]], [[Урэчча (Любанскі раён)|Урэчча]], [[Чырвоная Слабада (Салігорскі раён)|Чырвоная Слабада]]), 4 рабочыя пасёлкі ([[Глуша (пасёлак)|Глуша]], [[Градзянка]], [[Ялізава]], [[Ясень (Асіповіцкі раён)|Ясень]]). [[8 студзеня]] [[1954]] года скасавана: Акцябрскі і Парыцкі раёны перададзеныя ў [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]], Асіповіцкі, Бабруйскі, Кіраўскі і Клічаўскі раёны — у Магілёўскую, астатнія — у Мінскую вобласць. == Літаратура == * Атлас гісторыі Беларусі ад старажытнасці да нашых дзён. — Мінск: Выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 2006. — С. 110. — 160 с. — ISBN 985-11-0376-4 == Спасылкі == * [http://archives.gov.by/index.php?id=989746 Адміністрацыйны падзел Беларусі: гістарычная даведка] {{ref-ru}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Бабруйская вобласць}} {{БССР}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Бабруйска]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе]] 06y7x3f2azonqhony5v940xau9rrs4d 0 56029 5159135 4811029 2026-06-28T10:47:08Z Tomasz Bladyniec 6463 5159135 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Маладзечанская вобласць |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = |Сталіца = [[Маладзечна]] |Датаўтварэння = [[20 верасня]] [[1944]] |Скасаванне = [[20 студзеня]] [[1960]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Маладзечанская вобласць''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[БССР]] у 1944—1960 гадах. Утворана 20 верасня 1944 года, калі ў Маладзечанскую была перайменавана [[Вілейская вобласць]], а цэнтр вобласці перанесены ў [[Маладзечна]]. 24 ліпеня 1957 года скасаваны [[Ільянскі раён]], 31 жніўня 1959 года — [[Свірскі раён]], 3 кастрычніка 1959 года — Дзісенскі раён. Скасавана 20 студзеня 1960 года, раёны перададзеныя ў [[Віцебская вобласць|Віцебскую]] (9 раёнаў: [[Браслаўскі раён|Браслаўскі]], [[Відзаўскі раён|Відзаўскі]], [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]], [[Докшыцкі раён|Докшыцкі]], [[Дунілавіцкі раён|Дунілавіцкі]], [[Мёрскі раён|Мёрскі]], [[Пастаўскі раён|Пастаўскі]], [[Пліскі раён|Пліскі]] і [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскі]]), [[Гродзенская вобласць|Гродзенскую]] (4 раёны: [[Астравецкі раён|Астравецкі]], [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]], [[Смаргонскі раён|Смаргонскі]], [[Юрацішкаўскі раён|Юрацішкаўскі]] і [[Багданаўскі сельсавет (Валожынскі раён)|Багданаўскі сельсавет]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]]) і [[Мінская вобласць|Мінскую]] (7 раёнаў: [[Валожынскі раён|Валожынскі]] (за выключэннем Багданаўскага сельсавета), [[Вілейскі раён|Вілейскі]], [[Івянецкі раён|Івянецкі]], [[Крывіцкі раён|Крывіцкі]], [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскі]], [[Мядзельскі раён|Мядзельскі]], [[Радашковіцкі раён|Радашковіцкі]] і гарады [[Вілейка]] і [[Маладзечна]]) вобласці<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Аб скасаванні Маладзечанскай вобласці ад 20 студзеня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 2.</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с. {{Вонкавыя спасылкі}} {{Маладзечанская вобласць}} {{БССР}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Маладзечна]] [[Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Маладзечанская вобласць]] 3ypa3zxlnr6gjiyfam3fxjz75xcuw2g 0 56030 5159134 4542666 2026-06-28T10:47:01Z Tomasz Bladyniec 6463 5159134 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Вілейская вобласць |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = |Сталіца = [[Вілейка]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 14,5 тыс. |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Вілейская вобласць БССР (студзень 1940).svg |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Віле́йская во́бласць''' — адміністрацыйная адзінка ў складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], утвораная ўказам Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] ад [[4 снежня]] [[1939]] года, пасля [[Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР|ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР]] у лістападзе 1939 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад [[Вілейка]]. Першапачаткова ўключала 7 паветаў. [[Файл:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вілейскай вобласці (студзень 1940).svg|thumb|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вілейскай вобласці (студзень 1940)]] У 1940 годзе Вілейская вобласць складалася з 22 [[раён]]аў: # [[Астравецкі раён]] # [[Ашмянскі раён]] # [[Браслаўскі раён]] # [[Відзскі раён]] # [[Гадуцішскі раён]] # [[Глыбоцкі раён]] # [[Дзісенскі раён]] # [[Докшыцкі раён]] # [[Дунілавіцкі раён]] # [[Ільянскі раён]] # [[Крывіцкі раён]] # [[Куранецкі раён]] # [[Маладзечанскі раён]] # [[Мёрскі раён]] # [[Мядзельскі раён]] # [[Пастаўскі раён]] # [[Пліскі раён]] # [[Радашковіцкі раён]] # [[Смаргонскі раён]] # [[Свянцянскі раён]] # [[Свірскі раён]] # [[Шаркаўшчынскі раён]] [[20 верасня]] [[1944]] года вобласць была перайменаваная ў [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскую вобласць]], адміністрацыйны цэнтр вобласці быў перанесены ў [[Маладзечна]]. == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Вілейская вобласць}} {{БССР}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе]] dxmdeci0330ypkn04fqzyzwbtagc73v 0 58385 5159048 5102426 2026-06-28T08:40:34Z Енкнн 161979 5159048 wikitext text/x-wiki {{Тралейбусная сістэма |назва = Віцебскі тралейбус |выява = Aksm-420 vitovt vitebsk 01.jpg |шырыня = |краіна = {{BLR}} |горад = [[Віцебск]] |дата адкрыцця = [[1 верасня]] [[1978]] года |дата зачынення = Дзеючая |кол-ць маршрутаў = 16 |даўжыня кант. сеткі = ~34 км |даўжыня маршрутаў = ~335 км |кол-ць трал. паркаў = 1 |кол-ць тралейбусаў = 88 |тыпы = |кошт праезду = |эксплуатант = |сайт = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} [[Файл:Trolleybus map of Viciebsk (Belarus) — Схема тралейбусных маршрутаў Віцебска (Беларусь).png|thumb|350px|Схема тралейбусных маршрутаў Віцебска.]] '''Віцебскі тралейбус''' — сістэма [[тралейбус]]ных ліній у [[Віцебск]]у, пачала дзейнічаць [[1 верасня]] [[1978]] г. На 2026 год у Віцебску працягласць тралейбусных ліній складае — больш 80 км, 16 маршрутаў і 1 тралейбусны парк. Практычна ўся сетка, за выключэннем кароткага ўчастка ад чыгуначнага вакзала па [[вуліца Кірава (Віцебск)|вуліцы Кірава]], знаходзіцца на левым беразе [[Заходняя Дзвіна|Дзвіны]]. == Гісторыя == Першы віцебскі тралейбус выйшаў на лінію 1 верасня 1978 года ў 11:36. На адкрыцці прымалі ўдзел прадстаўнікі старшыні аблвыканкама, будаўнікі і навучэнцы 3 «Д» класа школы № 31. [[13 кастрычніка]] [[1980]] года быў адкрыты тралейбусны маршрут № 2, які злучыў чыгуначны вакзал з [[плошча Леніна (Віцебск)|плошчай Леніна]], у 1983 годзе быў адкрыты маршрут №2, які злучыў [[праспект Фрунзэ (Віцебск)|праспект Фрунзэ]] і [[Чыгуначны вакзал (Віцебск)|чыгуначны вакзал]]. У [[1986]] годзе адкрыты маршрут №4 «Тралейбусны парк — Смаленскі рынак», у ліпені 1992 года — № 5 «Чыгуначны вакзал — вуліца Лазо», у сакавіку 1995 — № 6 «праспект Фрунзэ — вуліца Церашковай». У час рамонту [[Кіраўскі мост|Кіраўскага мост]]а ў 2004 годзе быў адкрыты маршрут № 7. Пасля рамонту ён быў скасаваны, але ў [[2010]] годзе быў адноўлены. У [[2005]] годзе адкрыты маршрут № 8, а ў 2013 — № 9 и № 10. 23 чэрвеня 2017 года пачаў работу 11 маршрут, які злучыў мікрараён Медцэнтр с чыгуначным вакзалам. == Маршруты == * [[File:MA Route 1.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - вул. Праўды - Вакзал * [[File:MA Route 2.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - пр-т Будаўнікоў - Смаленскі рынак * [[File:MA Route 3.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - пр-т Фрунзэ - Вакзал * [[File:MA Route 4.svg|x20px]] Смаленскі рынак - пр-т Фрунзэ - пр-т Будаўнікоў - Вакзал * [[File:MA Route 5.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - вул. Лазо - Вакзал * [[File:MA Route 6.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - вул. Воінаў-Інтэрнацыяналістаў - Вакзал * [[File:MA Route 7.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - вул. Лазо - вул. Воінаў-Інтэрнацыяналістаў - Смаленскі рынак * [[File:MA Route 8.svg|x20px]] мкрн. Фрунзэ - вул. Лазо - вул. Праўды - Смаленскі рынак * [[File:MA Route 9.svg|x20px]] Смаленскі рынак - пр-т Чарняхоўскага - пр-т Будаўнікоў - мкрн.Медцэнтр * [[File:MA Route 10.svg|x20px]] Вакзал - пр-т Фрунзэ - мкрн.Медцэнтр * [[File:MA Route 11.svg|x20px]] Вакзал - пр-т Чарняхоўскага - вул. Воінаў-Інтэрнацыяналістаў - мкрн.Медцэнтр * [[File:MA Route 12.svg|x20px]] Вакзал - пр-т Фрунзэ - вул. Церашковай - мкрн.Білева * 13. мкрн. Фрунзэ - Вакзал - Бiцялёва * 14. мкрн. Фрунзэ - пр-т Генерала Люднiкава - Кацельня "Паўночная" * 15.вул. 33 Армii - пр-т Будаўнiкоў - Кацельня "Паўночная" * 16.вул. 33-й Армii - вул. Воiнаў - Iнтэрнацыяналiстаў - вул. Ленiна - Завод БПД == Цікавыя факты == На [[Плошча Свабоды (Віцебск)|Плошчы Свабоды]] сыходзяцца ўсе 12 маршрутаў віцебскага тралейбуса, прычым адзін з іх (маршрут №4) сустракаецца сам з сабой. == Гл. Таксама == * [[Віцебскі трамвай]] * [[Віцебскі аўтобус]] == Спасылкі == * [http://www.vttu.by/raspis.jsp Расклад руху на сайце ВТТУ] {{Грамадскі транспарт Беларусі}} {{Тралейбусная сістэма Беларусі}} {{Віцебск у тэмах}} [[Катэгорыя:Транспарт Віцебска]] [[Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1978 годзе]] [[Катэгорыя:1978 год у Віцебску]] pt02gv9dhomiejy51lq17is2don8opq 0 58986 5159133 5064582 2026-06-28T10:46:49Z Tomasz Bladyniec 6463 5159133 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Беластоцкая вобласць |Арыгінальная назва = Беластоцкая вобласць |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = |Сталіца = [[Беласток|Горад Беласток]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Беластоцкая вобласць БССР (студзень 1940).svg |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} {{значэнні}} '''Беластоцкая вобласць''' — адміністрацыйная адзінка [[БССР]], створаная пасля заняцця Савецкім Саюзам паўночна-ўсходніх зямель міжваеннай Польскай Рэспублікі і ўключэння іх у склад БССР. Афіцыйна існавала ў 1939—1944 гадах, фактычна, з-за нямецкай акупацыі, — у 1939—1941 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — [[Беласток]]. [[Файл:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беластоцкай вобласці (студзень 1940).svg|міні|злева|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беластоцкай вобласці ў студзені 1940 года]] == Гісторыя == Да верасня 1939 года тэрыторыя вобласці ўваходзіла ў склад [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]. Пасля нападу Германіі на Польшчу, 17 верасня 1939 года [[Чырвоная Армія]] перайшла заходнюю мяжу СССР і заняла [[Заходняя Украіна|Заходнюю Украіну]] і [[Заходняя Беларусь|Заходнюю Беларусь]] разам з Беластокам<ref>[http://www.ivrozbiorpolski.pl/img/granice_rozbiorowe_2rp.gif Карта: Падзел Польскай Рэспублікі паміж СССР і Трэці Рэйхам паводле Пакту Молатава-Рыбэнтропа]</ref><ref>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Mapa_2_paktu_Ribbentrop-Mo%C5%82otow.gif Карта падзелу Польшчы. Подпісы: Сталін, Рыбентроп]</ref>. Паводле дамоў паміж СССР і Германіяй (сакрэтныя пратаколы да Пакту Молатава-Рыбэнтропа), гэтыя тэрыторыі прызнаваліся сферай уплыву СССР. 22 кастрычніка 1939 года савецкія ўлады арганізавалі на занятай тэрыторыі выбары. Амаль усе кандыдаты былі абраныя савецкай уладай, незалежных кандыдатаў не дапускалі, грамадзяне былі прымушаны да ўдзелу ў галасаванні, а ва ўсёй краіне пачаліся рэпрэсіі супраць тых, хто не падтрымліваў савецкай улады<ref>Марэк Вежбіцкі: ''Depolonizacja i kolektywizacja''. В: ''Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939—1941''. Выд. 2. Варшава: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, сс. 301—314, сэрыя: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2</ref>. Паводле афіцыйных вынікаў, за савецкіх кандыдатаў прагаласавала 90 % выбаршчыкаў. Пасля выбараў на сходзе ў Беластоку 28-30 кастрычніка дэпутаты звярнуліся да СССР з просьбай уключыць Заходнюю Беларусь у склад Беларускай ССР. 2 лістапада Беласточчына была ўключана ў склад СССР. 9 снежня ў выніку адміністрацыйнага падзелу тэрыторыі Беларусі ўтворана Беластоцкая вобласць. Заняцце [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]], з яе наступным уключэннем у склад БССР, дэ-юрэ не адпавядала шэрагу міжнародных дамоў, у тым ліку [[Рыжскі мірны дагавор (1921)|Рыжскаму мірнаму дагавору 1921 г]]., Дамове аб ненападзе 1932 г. і Лонданскай канвенцыі 1933 г. аб дэфініцыі агрэсара<ref>пад рэд. Мар'яна Семаковіча: ''Вайна на два фронты. 17 верасьня 1939 года — агрэсія СССР супраць Польшчы''. У: ''Нарыс гісторыі Польскай Дзяржавы і Народа. Х-ХХІ ст.'' с. 226</ref>. {{зноскі}} {{Commonscat|Białystok Region (ZSRR)}} {{БССР}} {{Беластоцкая вобласць}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Падляшша]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Беластоцкая вобласць| ]] b2j2vfbsps40yxy33807518bqw0ikky 0 60262 5159023 4710636 2026-06-28T07:55:10Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159023 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = Lycopodiella inundata 161207.jpg | image title = | image descr = | regnum = Расліны | parent = Lycopodiella | rang = Від | latin = Lycopodiella inundata | author = ([[L.]]) [[Holub]] |syn = {{btname|Lycopodium inundatum|[[L.]]}} — Дзераза заліваемая<ref name="Киселевский_дзераза">{{Крыніцы/Латино-русско-белорусский ботанический словарь|78}}</ref> | wikispecies = Lycopodiella inundata | commons = Category:Lycopodiella inundata | children name = | children = | itis = 503609 | ncbi = 37431 | eol= | ipni = 146933-2 | tpl = tro-50048570 }} '''Дзярэзка заліўная'''<ref>Назва паводле арт. Дзярэзка. {{крыніцы/БЭ|6}}</ref>, '''лікападыела заліўная''' (''Lycopodiella inundata'') — від раслін сямейства [[Дзеразовыя (сямейства)|Дзеразовыя]]. == Апісанне == [[Шматгадовыя расліны|Шматгадовая]] [[Трава|травяністая]] расліна з паўзучымі, разгалінаванымі вегетатыўнымі парасткамі звычайна шчыльна прылягае да субстрату і ўкараняецца, фарміруе плямы на зямлі. [[Сцябло]] даўжынёй 75—100 см можа месцамі перарывацца і лёгка абламваецца. Спараносныя парасткі прамастойныя, вышынёй 10—15 см, негалінастыя. Лісты-філоіды лінейна-шылападобныя, вельмі дробныя, суцэльнакрайнія, зялёныя са светлым саламяна-жоўтым заканчэннем, серпападобна загнутыя ўверх. [[Стробіл]]ы адзінкавыя, цыліндрычныя, сядзячыя, шырэйшыя за парасткі, нярэзка адмежаваныя ад сцябла. [[Спарафіл]]ы шылападобныя, зялёныя, з яйцападобна расшыранай асновай, якая мае некалькі зубцоў па краі. [[Споры]] шматлікія, светла-жеўтыя. == Пашырэнне і экалогія == Рэліктавы барэальны атлантычна-еўрапейскі лугава-балотны від. Пашырэнне ў [[Еўразія|Еўразіі]]: асобныя астравы і эксклавы ў [[Еўропа|Еўропе]], на [[Каўказ]]е, у [[Заходняя Сібір|Заходняй]] і [[Усходняя Сібір|Усходняй]] Сібіры, на [[Далёкі Усход|Далёкім Усходзе]]. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных месцазнаходжаннях за паўднёва-ўсходняй мяжой суцэльнага пашырэння, трапляецца спарадычна, пераважна на Палессі. Арэал ахоплівае таксама [[Японія|Японію]], [[Азорскія астравы]] і [[Паўночная Амерыка|Паўночную Амерыку]] (на захадзе і ўсходзе). Экалагічна адносна вузкапластычны від, прыстасаваўся да спецыфічных эдафатопаў, бедных пажыўнымі рэчывамі, і дв разрэджаных фітацэнозаў. Месцы росту: асакова-сфагнавыя балоты, вільготныя плямы ў тундры, сырыя грунтавыя агаленні і выемкі грунту. Аддае перавагу сырому [[торф]]у і пяску, на поўдні арэала трапляецца ў кар’ерах і каля дарог. Расце невялікімі, часам даволі значнымі групамі. == Асаблівасці біялогіі == Размнажаецца спорамі і [[Вегетатыўнае размнажэнне|вегетатыўна]]. На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] спараносіць з ліпеня да верасня. Споры прарастаюць толькі пры наяўнасці вільготнага аголенага субстрату. {{зноскі}} == Літаратура == * Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5 * Ботаника (исследования): Сборник научных трудов. Выпуск 43 / Ин-т эксперимент. бот. НАН Беларуси. — Минск: 2014. — С. 4. — 296 с. — ISSN 2221 — 9927.{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * {{ООПТ России|48298|''Lycopodiella inundata'' (L.) Holub (Ликоподиелла заливаемая, плауночек затопляемый)}} * {{Плантарыум|23470|Плаунок заливаемый}} * [http://redbook.minpriroda.by/plantsinfo.html?id=1 Дзярэзка заліўная ў Чырвонай кнізе Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081228212142/http://www.redbook.minpriroda.by/plantsinfo.html?id=1 |date=28 снежня 2008 }} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?61,62,63 Jepson Manual Treatment] {{ref-en}} * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LYIN2 USDA Plants Profile] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100308093638/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LYIN2 |date=8 сакавіка 2010 }} {{ref-en}} * [http://www.rook.org/earl/bwca/nature/ferns/lycopodiellain-WIP.html Rook Profile] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081121044157/http://www.rook.org/earl/bwca/nature/ferns/lycopodiellain-WIP.html |date=21 лістапада 2008 }} {{ref-en}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200002745 Flora of North America] {{ref-en}} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Lycopodiella+inundata Фатаграфіі] {{Чырвоная кніга Беларусі|расліна|1|IV}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Дзеразовыя]] [[Катэгорыя:Флора Еўразіі]] [[Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі]] [[Катэгорыя:Лекавыя расліны]] 8phjz61hs17v77wpc2rsca24tzjb0ak 0 62151 5159045 4559081 2026-06-28T08:31:36Z Енкнн 161979 5159045 wikitext text/x-wiki '''Віцебск''' — буйны транспартны вузел на паўночным усходзе Беларусі. За 5 км на ўсход праходзіць [[магістраль]] {{таблічка-by|М|8}}{{таблічка-eu|95}}. У самім горадзе знаходзіцца скрыжаванне наступных аўтамабільных дарог: магістраль {{таблічка-by|М|3}} ([[Мінск]] — Віцебск), дарогі: {{таблічка-by|Р|20}} (Віцебск — [[Полацк]] — пункт пропуску [[Бігосава]] ([[Беларуска-латвійская граніца|граніца]] [[Латвія|Латвіі]])), {{таблічка-by|Р|21}} (Віцебск — [[Лёзна]] — [[Завольша (вёска)|Завольша]]), {{таблічка-by|Р|25}} (Віцебск — [[Сянно]] — [[Талочын]]), {{таблічка-by|Р|87}} (Віцебск — [[Орша]]), {{таблічка-by|Р|112}} (Віцебск — [[Сураж (Віцебскі раён)|Сураж]] — [[Стайкі (Віцебскі раён)|Стайкі]]), {{таблічка-by|Р|115}} (Віцебск — [[Гарадок]]). У наш час вядзецца будова заходняга ўчастка аб'язной кальцавой аўтамабільнай дарогі. == Чыгуначны транспарт == [[Віцебск (станцыя)|Станцыя Віцебск]] з'яўляецца вузлом чыгунак на Смаленск, Санкт-Пецярбург, Гомель, Полацк. [[Віцебскі чыгуначны вакзал|Чыгуначны вакзал]] абслугоўвае пасажыраў як далёкага, так і прыгараднага кірункаў. == Гарадскі транспарт == Гарадскі грамадскі транспарт прадстаўлены 9-ю трамвайнымі (Гл. [[Віцебскі трамвай]]) (першы трамвай пушчаны ў 1898 годзе), 16-ю тралейбуснымі (Гл. [[Віцебскі тралейбус]]), 44-ю аўтобуснымі (Гл. [[Віцебскі аўтобус]]), 6-ю хуткаснымі аўтобуснымі маршрутамі. Таксама дзейнічаюць маршрутныя таксі, якія ажыццяўляюць рух па 41 маршруце. Трамвайны транспарт паступова скарачаецца, так, напрыклад, па вул. Гагарына плануецца замяніць трамвайная лінія на тралейбусным. == Авіятранспарт == За 10 км на ўсход ад горада знаходзіцца [[аэрапорт Віцебск]]. У мінулым з яго ажыццяўляліся рэгулярныя авіярэйсы на Мінск і Маскву. == Рачны порт == На заходняй ускраіне горада знаходзіцца рачны порт «Віцрачтранс». У апошнія гады з-за нізкага ўзроўню вады ў рацэ рачны транспарт не ходзіць, але ідуць работы па паглыбленні ракі і набыцці трох водных трамваяў. {{Віцебск у тэмах}} [[Катэгорыя:Транспарт Віцебска| ]] px5tbbz7vlh1pf13tfk7im0jtlv38vj 0 67304 5159116 5155359 2026-06-28T10:21:34Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 дададзена [[Катэгорыя:Аколіца (Мінскі раён)]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159116 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Аколіца}} {{не блытаць|Раўбічы|Раўбічамі|вёскай, паводле якой названы спартыўны комплекс, але якая месціцца ўбок ад касцёла}} {{НП-Беларусь |статус =Вёска |беларуская назва = Аколіца |краіна = Беларусь |выява = Касцёл.jpg |подпіс = [[Касцёл Святога Мацвея Апостала (Аколіца)|Касцёл Святога Мацвея Апостала]] |вобласць = Мінская |раён = Мінскі |сельсавет = Астрашыцкагарадоцкі |ранейшыя назвы = Кардоўшчына<br/>Халяўшчына<br/>Аколіца Халяўшчына<br/>Крыжагорск }} '''Ако́ліца'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Ако́ліцы, мн.'''</ref> ({{lang-be-trans|Akolica}}, {{lang-ru|Околица}}), раней '''Халяўшчына''' або '''Аколіца Халяўшчына''' — [[вёска]] ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], на рацэ [[Усяжа (рака)|Усяжа]]. Уваходзіць у склад [[Астрашыцкагарадоцкі сельсавет|Астрашыцкагарадоцкага сельсавета]]. Размешчана на перакрыжаванні шашы {{таблічка-by|P|80}} і {{таблічка-by|H|9059}}. == Назва == Самая ранняя вядомая назва мясцовасці — Кардоўшчына. Назва Аколіца Халяўшчына паходзіць ад прозвішча [[Халевы|Халеваў]], пазнейшых уладальнікаў засценка<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.google.by/books/edition/Cudowne_obrazy_Matki_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszej_w_Po/OyRPlu1qWKAC?hl=be&gbpv=1&dq=Cholawsczyzna&pg=PA52&printsec=frontcover|аўтар=Sadok W. Bara̜cz|загаловак=Cudowne obrazy Matki Najświętszej w Polsce|год=1891|выдавецтва=Bednarski|старонак=318}}</ref>. У другой палове XX стагоддзя назву скарацілі да вёскі Аколіца. З 1873 года да другой паловы XX стагоддзя мясцовасць вакол храма звалася Крыжагорск, пазней уключана ў склад Аколіцы. == Гісторыя == === Ранняя гісторыя === У другой палове XVI стагоддзя гэта мясцовасць належала [[Ваяводы новагародскія|новагародскаму ваяводу]] [[Казімір Валадковіч|Казіміру Валадковічу]]. 27 жніўня 1666 года шляхціц Габрыэль Халева купіў у яго засценак Кардоўшчына з 10 [[Валока|валокамі]] зямлі<ref name=":2">{{артыкул|спасылка=https://knihi-online.com/assets/files/chasopisy/hodnasc/hodnasc-2-4-1997.pdf|аўтар=Віталь Ханецкі|загаловак=Пахаваньні на могілках у Астрашыцкім Гарадку, Раўбічах, Аколіцы, Губічах (да 1917 года)|год=1997|месца=Менск|выданне=Годнасьць: Выданьне Згуртаваньня Беларускай Шляхты|выдавецтва=Адраджэньне|нумар=2(4)|старонкі=45-47|старонак=78}}</ref>. У межах купленых зямель быў драўляны храм, пабудаваны ў другой палове XVII стагоддзя<ref>{{Cite web|url=https://ais.by/story/1832|title=Костел, стоящий в облаках {{!}} Архитектура и строительство|website=ais.by|access-date=2025-09-09}}</ref>. Двор з назвай Халяўшчына вядомы прынамсі з першай паловы XVIII стагоддзя<ref>{{Cite web|url=https://retromap.ru/1517903_z14_54.053797,27.736272|title=Планы генерального межевания Белоруссии 1:84К - Астрашыцка-Гарадоцкі сельскі савет, Мінскі раён, Мінская вобласць|website=retromap.ru|access-date=2025-09-08}}</ref>, уваходзіў у склад [[Менскі павет|Менскага павета]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Унук Габрыэля, Аляксандр Халева, падзяліў зямлю паміж сваёй жонкай і сынамі тастаментам 28 студзеня 1702 і падараваў касцёлу (ці ўніяцкай царкве) у вечнае карыстанне адну валоку зямлі<ref name=":2" />. У 1770-я гады на гары быў збудаваны новы драўляны [[Уніяцкая царква на Беларусі|ўніяцкі]] храм, замест ранейшага згарэлага. === Пад уладай Расійскай імперыі === [[Файл:Maryja Tyškievič. Марыя Тышкевіч (1857).jpg|міні|злева|[[Марыя Тышкевіч з Радзівілаў]], 1857 г. Кіраўніца камітэту нагляду за будаўніцтвам Халяўшчынскага касцёла]] [[Файл:Raŭbičy, Chałaŭščyna. Раўбічы, Халаўшчына (1900).jpg|міні|злева|[[Касцёл Святога Мацвея Апостала (Аколіца)|Халяўшчынскі касцёл (Крыжагорская царква)]], пачатак XX ст.]] У выніку [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у [[Мінскі павет|Мінскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. У 1800 годзе вёска, шляхецкая ўласнасць<ref name=":0">{{Крыніцы/Памяць/Мінскі раён|к}}</ref>. У пачатку 1806 года паводле ініцыятывы мінскага біскупа [[Якуб Дадэрка|Якуба Дадэркі]] быў пабудаваны новы драўляны храм з назвай Халяўшчынскі касцёл, прыпісаны да Мінскага кафедральнага касцёла. У 1858—1862 гадах на месцы драўлянага касцёла быў збудаваны новы каменны, кіравала камітэтам нагляду за будаўніцтвам [[Марыя Тышкевіч|Марыя Тышкевіч з Радзівілаў]]. Пасля 1861 года ў [[Астрашыцка-Гарадоцкая воласць|Астрашыцка-Гарадоцкай воласці]] Мінскага павета, былі аднайменныя [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]], [[фальварак]] і [[Урочышча|ўрочышча]]. У час [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] ў Халяўшчыне шляхам злучэння моладзевых груп, якія выйшлі з Мінска ў ноч на 19 красавіка ўтварыўся аддзел [[Антон Трусаў|Антона Трусава]]. У наваколлях Мінска аддзел меў некалькі сутыкненняў з войскамі, але быў дрэнна ўзброены і панёс вялікія страты<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pawet.net/files/ns1145.pdf|аўтар=Ігар Жукоўскі|загаловак=Паўстанне на Бярэзіншчыне, 1863-1864 гады|год=2013|выданне=Наша слова|месяц=10|чысло=13|нумар=№ 46 (1145)}}</ref>. За ўдзел у паўстанні быў пакараны смерцю ля [[Бараўляны (Мінскі раён)|Бараўлянаў]] [[Шляхта|шляхціц]] [[Тэлясфор Халева]], сын Антонія, яго частку ад спадчыннага надзелу ў 21 дзесяціну зямлі ва ўрочышчы Халяўшчына канфіскавалі расійскія ўлады{{Sfn|Матвейчык Д.|2016|с=592}}. Таксама за ўдзел у паўстанні на ссылку ў [[Табольская губерня|Табольскую губерню]] быў асуджаны яго брат Тамаш Халева, яго частка ад надзелу ў 21 дзесяціну зямлі таксама канфіскавана{{Sfn|Матвейчык Д.|2016|с=592}}. У межах рэпрэсій пасля паўстання ў 1866 годзе [[Касцёл Святога Мацвея Апостала (Аколіца)|касцёл]] быў адабраны расійскімі ўладамі і перададзены праваслаўнай царкве. У 1873 годзе Халяўшчынская царква была перайменавана ў Крыжагорскую, каб не асацыявацца з каталіцкім шляхецкім родам Халеваў<ref name=":1">{{артыкул|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/311334/1/Kryzhahorje%20%28Raubichy%291.pdf|ref=|аўтар=[[Кірыл Ільіч Смоліч|Кириллъ Смоличъ]]|загаловак=О переименованіи Холявщинской церкви въ Крестогорскую (Из летописи Крестогорской церкви за 1873 г.)|арыгінал=|год=1875|мова=|аўтар выдання=|месца=|выданне=Минские епархиальные ведомости|выдавецтва=|тып=|том=|выпуск=|нумар=4|старонкі=106-110|isbn=|issn=|doi=|bibcode=|arxiv=|pmid=|archive-url=|archive-date=}}</ref>. Адначасова з гэтым мясцовасці вакол царквы нададзена назва Крыжагорск ({{lang-ru|Крестогорск}})<ref name=":1" />. Дагэтуль пэўны час мясцовасць на картах абазначаецца як засценак Горнаўка<ref>{{Cite web|url=https://retromap.ru/14186017_z14_54.061790,27.738847|title=Карта Шуберта - квадрат N-35 126K - вуліца Іванаўская, Астрашыцка-Гарадоцкі сельскі савет, Мінскі раён, Мінская вобласць|website=retromap.ru|access-date=2025-09-09}}</ref>. У 1884 годзе ў Крыжагорску адкрылася царкоўна-прыходская школа<ref>{{Cite web|url=http://exarchate.by/resource/Dir0176/Dir0200/Page1592.html|title=Приходы 2-го Минского районного благочиния / Официальный портал Белорусской Православной Церкви|website=exarchate.by|access-date=2025-09-09}}</ref>. На 1917 год у сяле Крыжагорск было 2 двары, 18 жыхароў (усе беларусы){{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|с=143}}. Крыжагорск уключаны ў склад Аколіцы ў другой палове XX стагоддзя. У 1888 годзе землеўладальнікамі ў Халяўшчыне былі: [[Мяшчане|мяшчанка]] [[Каталіцтва|каталічка]] Паўліна Міхайлаўна Багуміла (40 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяцін]] у фальварку), дваранка каталічка Юстына Францаўна Гадачэўская (52 дзесяціны ў фальварку), дваранін каталік Юзаф (Іосіф) Мяйштовіч (86 дзесяцін у маёнтку), [[Праваслаўе|праваслаўны]] мешчанін Іван Антонавіч Машынскі (20 дзесяцін у фальварку), дваранка каталічка Аляксандра Аляксандраўна Пржыгодзкая (Прыгодская) (19 дзесяцін у вёсцы), мешчанін каталік Ігнацы Аляксандравіч Халева (16 дзесяцін), мешчанін каталік Антон Антонавіч Халева (7 дзесяцін), каталік Антон Марцінавіч Халева (40 дзесяцін), мешчанін каталік Адам Юзафавіч (Іосіфавіч) Халева (9 дзесяцін), дваранка каталічка Тэрэза Шыманская (10 дзесяцін), Іван Іванавіч (Ян Янавіч) Шыманскі (20 дзесяцін){{Sfn|Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год|1889|с=}}. У 1911 годзе ў Халяўшчыне землеўладальнікамі былі: Юзаф (Іосіф) Вацлававіч Багуміла (92 дзесяціны, 90 дзесяцін у 1914 г.), Настасся Вікенцева Валасевіч (40 дзесяцін), Антон Якаўлеў Залівака (15 дзесяцін), Плацыда Андрэеўна Мяйштовіч (66 дзесяцін, таксама ў 1914 г.), Іван (пазашлюбны) Машынскі (10 дзесяцін), Канстанцін Іванавіч Машынскі (18 дзесяцін), Феліцыян Антонаў Раткевіч (Радкевіч; 20 дзесяцін, таксама ў 1914 г.), Восіп Марцінаў Халева (40 дзесяцін, 35 дзесяцін у 1914 г.){{Sfn|Дрозд Д.|2013|с=}}. === Найноўшы час === З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жыхары Астрашыцка-Гарадоцкай воласці атрымлівалі пасведчанні [[Народны Сакратарыят Беларусі|Народнага Сакратарыята Беларусі]]<ref name="atlas4">{{Крыніцы/ВГАБ|4к}} С. 19.</ref>. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). За часам польскай адміністрацыі касцёл быў вернуты каталікам, за бальшавіцкай уладай заняты праваслаўнай царквой. З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. У 1930-я гады праведзена прымусовая{{Sfn|Звязда|1938|с=3}} [[калектывізацыя]], у часе якой рэпрэсавана прынамсі адна сям’я<ref>{{Cite web|url=https://base.memo.ru/person/show/2832827|title=Списки жертв — Петрович Иван Александрович|website=base.memo.ru|access-date=2025-09-08|archive-date=6 студзеня 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106143511/https://base.memo.ru/person/show/2832827|url-status=dead}}</ref>{{efn|Вёска Аколіца. Пятровіч Адам Іванавіч, н. у 1902, селянін. Раскулачаны ў 1930 годзе і разам з сям’ёй высланы ў Свярдлоўскую вобласць. Рэабілітаваны ў 1992 годзе<ref>{{Крыніцы/Памяць/Мінскі раён|к}} С. 113.</ref>|reference=}}, створаны [[калгас]] «Новы шлях»{{Sfn|Звязда|1938|с=3}}. У часе [[Сталінскія рэпрэсіі ў Беларусі|палітычных рэпрэсій 1930-х]] гадоў рэпрэсаваны яшчэ прынамсі 4 ураджэнцы Халяўшчыны<ref>{{Cite web|url=https://base.memo.ru/person/show/2805089|title=Списки жертв — Заянчковский Антон Эдуардович|website=base.memo.ru|access-date=2025-09-08|archive-date=25 лістапада 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125013558/https://base.memo.ru/person/show/2805089|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://base.memo.ru/person/show/360738|title=Списки жертв — Заянчковский Антон Эдуардович|website=base.memo.ru|access-date=2025-09-08|archive-date=6 студзеня 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106111929/https://base.memo.ru/person/show/360738|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://base.memo.ru/person/show/2824979|title=Списки жертв — Мейштович Сигизмунд Иосифович|website=base.memo.ru|access-date=2025-09-08|archive-date=6 студзеня 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106163202/https://base.memo.ru/person/show/2824979|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://base.memo.ru/person/show/2809523|title=Списки жертв — Кашинский Франц Зенонович|website=base.memo.ru|access-date=2025-09-08|archive-date=1 снежня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201165335/https://base.memo.ru/person/show/2809523|url-status=dead}}</ref>. У 1930-я гады была знішчана драўляная капліца на каталіцкіх могілках<ref name=":2" />. Крыжагорская царква дзейнічала ў 1920-я гады, настаяцель царквы [[Дзімітрый Аляксандравіч Паўскі|Дзімітрый Паўскі]] першы раз арыштаваны ў 1931 годзе, за часам прымусовай калектывізацыі, пасля лагера служыў у [[Цвер|Цвяры]], другі раз арыштаваны ў 1937 годзе і расстраляны. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. == Насельніцтва == * 1800 год — 13 двароў, 95 жыхароў<ref name=":0" /> * 1897 год — ваколіца, 11 двароў, 59 жыхароў; фальварак, 1 двор, 8 жыхароў; урочышча, 5 двароў, 23 жыхары<ref name=":0" /> * 1908 год — ваколіца, 10 двароў, 82 жыхары; фальварак, 1 двор, 12 жыхароў; урочышча, 4 двары, 37 жыхароў{{Sfn|Ярмоловичъ В.|1909|с=210}} * 1917 год — ваколіца, 76 жыхароў; фальварак (звесткі на 1921 год), 1 двор, 9 жыхароў; урочышча, 2 двары, 8 жыхароў; усе жыхары [[беларусы]]{{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|с=146}} * 1997 год — 193 двары, 1832 жыхары<ref name=":0" /> * 2009 год — 1940 жыхароў * 2019 год — 1229 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2025-09-08|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Славутасці == [[Файл:Вёска Аколіца. Мінскі раён 2018 (04).jpg|міні|Касцёл Святога Мацвея Апостала]] * [[Касцёл Святога Мацвея Апостала (Аколіца)|Былы касцёл Святога Мацвея Апостала]] (1858—1862). Памылкова прыпісваецца да вёскі [[Раўбічы]]. Канфіскаваны пасля паўстання 1863 года і прыстасаваны пад праваслаўную Успенскую царкву. Цяпер у будынку касцёла дзейнічае [[Музей беларускага народнага мастацтва]]. — {{ГККРБ 4|613Г000373}} * Каля касцёл размешчаны старадаўнія могілкі, дзе было пахавана шмат мясцовай шляхты. У канцы XIX ст. за кіламетр на поўдзень ад аколіцы Халяўшчына былі закладзеныя новыя каталіцкія могілкі<ref name=":2" />. * Храм у гонар абраза Маці Божай Млекакарміцелькі (2017—2022; архітэктары [[Андрэй Альбертавіч Анісімаў|А. А. Анісімаў]], [[А. С. Ціханоўская]])<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://sobory.ru/article/?object=62603|title=Околица, Церковь иконы Божией Матери "Млекопитательница" (каменная)|website=Соборы.ру|access-date=2025-09-08}}</ref>. [[Файл:Памятник павшим войнам дер. Околица в годы Отечественной войны - panoramio.jpg|міні|злева|Помнік воінам-аднавяскоўцам]] * Помнік воінам-аднавяскоўцам, якія загінулі ў час Вялікай Айчыннай вайны. Перанесены на новае месца ў час пашырэння [[МКАД-2]]. === Страчаная спадчына === * Драўляная капліца на каталіцкіх могілках. Знішчана ў 1930-я гады<ref name=":2" />. * Драўляная брама-званіца перад Халяўшчынскай царквой. == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Халяўшчына // {{Крыніцы/Памяць/Мінскі раён}} С. 627 * {{кніга|аўтар = [[Зміцер Дрозд|Дрозд Д.]]|частка = |загаловак = Землевладельцы Минской губернии, 1900—1917: справочник|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Минск|выдавецтва = Медисонт|год = 2013|том = |старонкі = |старонак = 694|серыя = |isbn = 978-985-7085-07-1|тыраж = |ref = Дрозд Д.}} * {{кніга|аўтар = [[Дзмітрый Часлававіч Матвейчык|Матвейчык Д]].|частка = |загаловак = Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў : біяграфічны слоўнік : (паводле матэрыялаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі)|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2016|том = |старонкі = |старонак = 735|серыя = |isbn = 978-985-01-1159-3|тыраж = |ref = Матвейчык Д.}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|арыгінал = |спасылка = https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_A1SV_116287&name=%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%20%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0%20%D0%B1.%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B8&doc_type=pdf|адказны = Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р.|выданне = |месца = Минск|выдавецтва = Белтрестпечать|год = 1924|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи [за 1888 год]|арыгінал = |спасылка = https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/46/Списокъ_Землевладѣльцевъ_Минской_Губерніи_за_1888_год.pdf|адказны = Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета|выданне = |месца = Минскъ|выдавецтва = Минская Губернская Типографія|год = 1889|том = |старонкі = |старонак = 419|серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год}} * {{артыкул|аўтар= Сяргеенка Г.|загаловак= Калгасная электрастанцыя|арыгінал= |спасылка= https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Zviazda.zip/1938-295a.pdf|аўтар выдання= |выданне= Звязда|тып= газета|месца= Менск|выдавецтва= |год= 1938|выпуск= |том= |нумар= 295 (6271)|старонкі= 3|isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid= |мова= |ref= Звязда|archive-url= https://web.archive.org/web/20240318094105/https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Zviazda.zip/1938-295a.pdf|archive-date= 18 сакавіка 2024}} * {{кніга|аўтар = Ярмоловичъ В. С.|частка = |загаловак = Списокъ населенныхъ мѣстъ Минской губерніи|арыгінал = |спасылка = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/25877-yarmolovich-v-s-spisok-naselennyh-mest-minskoy-gubernii-minsk-1909|адказны = |выданне = |месца = Минскъ|выдавецтва = Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета|год = 1909|том = |старонкі = |старонак = 231|серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Ярмоловичъ В.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Астрашыцкагарадоцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі]] [[Катэгорыя:Аколіца (Мінскі раён)]] dhrxkfqsyml2ojpri15nm2cn70v5uzt 0 69870 5159029 4645609 2026-06-28T08:11:52Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159029 wikitext text/x-wiki {{Дэпартамент Францыі| Дэпартамент= Дзё-Сеўр| Дэпартамент-Фр=Deux-Sèvres| нумар= 79| рэгіён=[[Пуату — Шарант]]| прэфектура=[[Ньёр]]| насельніцтва= 344,4 тыс.| год=1999| месца= 64 | шчыльнасць= 57 | плошча=5999 | акругі=3 | кантоны= 33| камуны= 307| img_coa=Blason département fr Deux-Sèvres.svg }} '''Дзё-Сеўр''' (франц. ''Deux-Sevres'', літаральна — «два Сеўра») — дэпартамент на захадзе [[Францыя|Францыі]], адзін з дэпартаментаў рэгіёна [[Пуату — Шарант]]. Парадкавы нумар 79. Адміністрацыйны цэнтр — [[Ньёр]]. Насельніцтва 344,4 тыс. чалавек (64-е месца сярод дэпартаментаў, даныя [[1999]] г.). Плошча тэрыторыі 5999 км&sup2;. Праз дэпартамент працякаюць рэкі [[Сеўр-Нантэз]] і [[Сеўр-Ньёртэз]], ад якіх і паходзіць назва. Дэпартамент уключае 3 акругі, 33 кантона і 307 камун. Дзё-Сеўр — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку [[1790]] г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі [[Пуату]]. == У Сеціве == * [http://www.Deux-Sevres.pref.gouv.fr/ Prefecture] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180915054728/http://www.deux-sevres.pref.gouv.fr/ |date=15 верасня 2018 }} * [http://www.cg79.fr/ Conseil general des Deux-Sevres] {{Дэпартаменты Францыі}} [[Катэгорыя:Дзё-Сеўр| ]] 0eygg2igz9jxj91bjw9hll1e115hs5g 0 71667 5159137 4542669 2026-06-28T10:47:27Z Tomasz Bladyniec 6463 5159137 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Пінская вобласць |Арыгінальная назва = Пiнская вобласць |Герб = |Сцяг = |Краіна = |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = |Сталіца = [[Пінск]] |Датаўтварэння = [[4 снежня]] [[1939]] |Скасаванне = [[8 студзеня]] [[1954]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 533,6 тысяч чалавек <ref name="БГЭ">{{Крыніцы/ЭГБ|5к}}</ref> |Год перапісу = 1941 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 16,3 тысяч |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Пінская вобласць БССР (студзень 1940).svg |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} [[Выява:Пінская вобласць БССР.png|thumb|320px]] '''Пінская вобласць''' — адміністрацыйная адзінка ў складзе [[БССР]] з [[1939]] па [[1954]] гг. Утвораная ўказам Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] ад [[4 снежня]] 1939 года, пасля [[Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР|ўз’яднання]] [[Заходняя Беларусь|Заходняй]] і [[Усходняя Беларусь|Усходняй Беларусі]] ў лістападзе [[1939]] году. Абласным цэнтрам стаў горад [[Пінск]]. == Гісторыя == У склад новастворанай Пінскай вобласці ўвайшлі [[Пінскі павет (1921—1940)|Пінскі]], [[Драгічынскі павет|Драгічынскі]], [[Косаўскі павет|Косаўскі]], [[Лунінецкі павет|Лунінецкі]] і [[Столінскі павет]]ы. [[15 студзеня]] [[1940]] года паветы як адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка былі ліквідаваныя пастановай Прэзідыума [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету БССР]]. 5 ліквідаваных паветаў рэструктурызавалі ў 11 [[раён]]аў: [[Ганцавіцкі раён|Ганцавіцкі]], [[Давыд-Гарадоцкі раён|Давыд-Гарадоцкі]], [[Драгічынскі раён|Драгічынскі]], [[Жабчыцкі раён|Жабчыцкі]], [[Іванаўскі раён|Іванаўскі]], [[Лагішынскі раён|Лагішынскі]], [[Ленінскі раён (Пінская вобласць)|Ленінскі]], [[Лунінецкі раён|Лунінецкі]], [[Пінскі раён|Пінскі]], [[Столінскі раён|Столінскі]] і [[Целяханскі раён|Целяханскі]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 15 января 1940 г. Об образовании районов в Барановичской, Белостокской, Брестской, Вилейской и Пинской областях Белорусской ССР // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref><ref>http://karta.brestobl.com/16pinsk/128.html</ref>. Выдавалася абласная газета «Палеская праўда», 11 раённых і 12 палітаддзельных газет<ref name="БГЭ"/>. [[8 студзеня]] [[1954]] года вобласць была ліквідаваная і раёны перададзеныя ў [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкую вобласць]]. == Кіраўніцтва == Старшынямі выканаўчага камітэта Пінскага абласнога савета былі: * [[Аўксенцій Малахавіч Мінчанка]] (1939—1940) * [[Іван Іванавіч Шараў]] (1940—1941) * [[Аляксей Яўхімавіч Кляшчоў]] (1943—?)<ref>Пастанова Бюро ЦК КП(б)Б № 168/9</ref> * [[Сцяпан Іванавіч Красоўскі]] (1944—1946) * [[Іван Захаравіч Сцяпанаў]] (1946—1948) * [[Міхаіл Кузьміч Ільінкоўскі]] (1948—?) * [[Аляксандр Васілевіч Шуёнак]] (1951—1952) {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://karta.brestobl.com/16pinsk/171.html Пінская вобласць: карта, інфармацыя] {{Вонкавыя спасылкі}} {{БССР}} {{Пінская вобласць}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Пінска]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе]] 64aeffvftqi6afmitboleezytgvbyuw 0 78718 5158932 4462448 2026-06-27T20:13:24Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, дапаўненне, стыль 5158932 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Ісачанка}} {{Мастак | імя = Уладзімір Паўлавіч Ісачанка | арыгінальнае імя = | імя пры нараджэнні = | партрэт = | шырыня = | загаловак = | дата нараджэння =20.04.1956 | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | паходжанне = | падданства = | грамадзянства = | жанр =станковы жывапіс, пейзаж, нацюрморт, партрэт, кніжная графіка | вучоба = | стыль =рэалізм | працы = | заступнікі = | уплыў = | уплыў на = | узнагароды = | сайт =http://vladimir.isachenko.com | вікісховішча = }} '''Уладзімір Паўлавіч Ісачанка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — [[Беларусь|беларускі]] [[мастак]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 красавіка 1956 года ў [[Касцюкоўка|г.п. Касцюкоўка]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. У 1975 годзе скончыў [[Мінскае мастацкае вучылішча імя Глебава]], у 1983 годзе — [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут]]. Вучыўся у Т. Ігнаценка, А. Малішэўскага, У. Тоўсціка. З 1992 па кастрычнік 2009 года працаваў завучам-выкладчыкам у [[дзіцячая мастацкая школа № 1 імя В.К. Цвіркі|дзіцячай мастацкай школе № 1 імя В. К. Цвіркі]] (г. Мінск). Сёння — свабодны мастак. Жыве ў [[Мінск]]у. == Творчасць == Працуе ў [[станковы жывапіс|станковым жывапісе]], у жанры [[пейзаж]]а, [[нацюрморт]]а, [[партрэт]]а, [[кніжная графіка|кніжнай графікі]]. Для прац характэрны дужы малюнак, майстэрства кампазіцыі і эмацыйная насычанасць колеру. Удзельнік мастацкіх выставак з 1976 года. Член Беларускага саюза мастакоў і Міжнароднай гільдыі жывапісцаў<ref>[http://vladimir.isachenko.com/ru/about/ Владимир Исаченко / Об авторе] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100911102517/http://vladimir.isachenko.com/ru/about/ |date=11 верасня 2010 }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Ісачанка}} [[Катэгорыя:Мастакі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў]] qtbic4ndd9u8cuuqzjh0robzn1zjd12 0 80285 5158967 4477450 2026-06-28T00:16:32Z IshaBarnes 124956 5158967 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Лынькоў}} {{Пісьменнік}} '''Рыгор Ціханавіч Лынькоў''' ({{ДН|||1909}}, каля в. [[Старое Сяло (Рагачоўскі раён)|Старое Сяло]], [[Рагачоўскі павет]] — {{ДС|||1941}}. Псеўданімы: ''Рыгор Суніца'', ''Р. Суніца'', ''Р. Смелы''; Крыптанімы: ''Р. Л-ў'', ''Р. Л-оў'', ''Р. Л-коў'', ''Р. Л.'') — беларускі савецкі [[паэт]], [[перакладчык]]. Брат беларускага пісьменніка [[Міхась Лынькоў|Міхася Лынькова]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка, маленства правёў у чыгуначнай будцы на Рагачоўшчыне. У 1923 годзе цалкам асірацеў. У 1923—1925 гадах жыў у брата — [[Міхась Лынькоў|Міхаіла Лынькова]], у вёсцы [[Свержань (Рагачоўскі раён)|Свержань]] Рагачоўскага раёна. Вучыўся ў Свержанскай сямігодцы, пасля пераезду брата ў [[Бабруйск]], скончыў 8 класаў сярэдняй школы ў Бабруйску. У 1928 годзе працаваў загадчыкам хаты-чытальні ў адной з вёсак Рагачоўскага раёна. Служыў у [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. Пасля дэмабілізацыі, з 1929 года працаваў у рэдакцыі Бабруйскай газеты «[[Камуніст (газета, Бабруйск)|Камуніст]]». У 1936—1941 гадах — адказны сакратар газеты «[[Літаратура і мастацтва (1932)|Літаратура і мастацтва]]» ў [[Мінск]]у. Знік без вестак у 1941 годзе на фронце. == Сям’я == Быў у шлюбе з яўрэйкай Геняй Рыгораўнай Лерман, малодшай з сямі дочак у сям’і Рыгора і Рахілі Беркаўны Лерманаў. Адна са старэйшых сясцёр Вольга выйшла замуж за пісьменніка [[Васіль Вітка|Васіля Вітку]]. Восенню 1941 года нацысты расстралялі Геню, 22-гадовую настаўніцу, разам з зусім маленькай дачкой Аленкай каля [[Старыя Дарогі|Старых Дарог]]. Разам з імі загінулі братава жонка Хана Абрамаўна і сын Марык<ref name="pressreader">[https://www.pressreader.com/belarus/gomelskaya-pravda/20160903/281633894676411 Аповед Таццяны Буднік]</ref>. == Творчасць == Друкаваўся з 1926 года. Пісаў пра подзвігі герояў [[Грамадзянская вайна ў Расіі|Грамадзянскай вайны]], патрыятычныя імкненні моладзі. Пераклаў на беларускую мову асобныя творы рускіх паэтаў: вершы і паэму «Добра!» (разам з [[Васіль Вітка|Васілём Віткам]]) [[Уладзімір Уладзіміравіч Маякоўскі|Уладзіміра Маякоўскага]], п’есу «Казка» [[Міхаіл Аркадзевіч Святлоў|Міхаіла Святлова]] і іншыя. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9|||383}} * {{крыніцы/БП (1992-95)|4|||131}} * {{крыніцы/ЭЛМБ|том=3|старонкі=311|артыкул=|аўтар=}} == Спасылкі == {{Wikisource|Катэгорыя:Рыгор Суніца}} * [http://secyrg.livejournal.com/380643.html Рыгор і Геня] {{DEFAULTSORT:Лынькоў Рыгор Ціханавіч}} [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рагачоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Зніклыя без вестак]] 8znj2sukfosvu5trztmxfipue06ldzo 0 95248 5158925 4997468 2026-06-27T19:13:54Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158925 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Робертс}} {{Кінематаграфіст | Імя = Джулія Робертс | Арыгінал імя = Julia Roberts | Фота = Julia_Roberts_2011_Shankbone_3.JPG | Шырыня = 300px | Подпіс = | Імя пры нараджэнні = Джулі Фіёна Робертс }} '''Джулія Робертс''' ({{lang-en|Julia Fiona Roberts}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[ЗША|амерыканская]] {{актрыса|ЗША}} і {{прадзюсар|ЗША}}. Стала зоркай [[Галівуд]]а пасля з’яўлення ў [[Рамантычная камедыя|рамантычнай камедыі]] «[[Красуня, фільм|Красуня]]» (1990), якая сабрала каля $464 мільёнаў у сусветным пракаце. Была чатыры разы намінаваная на прэмію «[[Оскар]]», выйграўшы адну ўзнагароду як [[Прэмія «Оскар» за найлепшую жаночую ролю|найлепшая выканаўца жаночай ролі]] за фільм «[[Эрын Брокавіч, фільм|Эрын Брокавіч]]» (2000), а таксама тройчы атрымлівала прэмію «[[Залаты глобус]]» (з васьмі намінацый). == Творчасць == Фільмы з яе ўдзелам «[[Містычная піца]]» (1988), «[[У ложку з ворагам]]» (1991), «[[Гак, фільм|Гак]]» (1991), «[[Рэзюмэ пеліканаў, фільм|Рэзюмэ пеліканаў]]» (1993), «[[Вяселле майго найлепшага сябра]]» (1997), «[[Тэорыя змовы, фільм|Тэорыя змовы]]» (1997), «[[Нотынг-Хіл, фільм|Нотынг-Хіл]]» (1999), «[[Нявеста, якая ўцякла, фільм|Нявеста, якая ўцякла]]» (1999), «[[Адзінаццаць людзей Оўшэна]]» (2001), «[[Усмешка Моны Лізы]]» (2003), «[[Дванаццаць людзей Оўшэна]]» (2004), «[[Вайна Чарлі Уілсана]]» (2007), «[[Дзень Святога Валентына (фільм, 2010)|Дзень Святога Валентына]]» (2010), «[[Еш, маліся, кахай]]» (2010), «[[Беласнежка: Помста гномаў]]» (2012), «[[Грашовы монстар]]» (2016) сабралі ў суме звыш $2,7 мільярдаў, што робіць яе адной з самых паспяховых акторак у свеце з пункту гледжання касавых збораў. З’яўлялася самай высокааплачвальнай актрысай у свеце на працягу 1990-х гадоў і ў першай палове 2000-х. Яе ганарар за фільм «Красуня» ў 1990 годзе склаў $300 тысяч, а ў 2003 годзе яна атрымала беспрэцэдэнтныя $25 мільёнаў за ролю ў фільме «Усмешка Моны Лізы». Па стане на 2007 год яе чыстыя актывы ацэньваліся ў $140 мільёнаў. Уваходзіла ў спіс «50 найпрыгажэйшых людзей у свеце» па версіі часопіса «[[People]]» 11 разоў, таксама як і [[Холі Бэры]]. == Фільмаграфія == * (2012) «[[Беласнежка: Помста гномаў]]» — злая каралева Клементыяна, мачыха Беласнежкі == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commonscat|Julia Roberts|Джулія Робертс}} * [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/roberts/ Біяграфія Джуліі Робертс] * [https://web.archive.org/web/20090918032928/http://www.izvestia.ru/interview/article3099976/ Інтэрв’ю Джуліі Робертс] * {{twitter.com|JuliaRoberts|Джулія Робертс}} {{Бібліяінфармацыя}} {{продкі}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую жаночую ролю}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — драма}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — камедыя ці мюзікл}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю другога плана — кінафільм}} {{Прэмія BAFTA за найлепшую жаночую ролю}} {{Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за найлепшую жаночую ролю}} {{Прэмія «Спадарожнік» за найлепшую жаночую ролю ў тэлевізійным серыяле — драма}} {{Прэмія MTV Movie & TV Awards за найлепшае выкананне ў кіно}} {{DEFAULTSORT:Робертс Джулія}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»]] codatowr83utmyblnd9ciwcmf6yajdf 0 97630 5159083 4461529 2026-06-28T09:32:44Z DzBar 156353 шаблон 5159083 wikitext text/x-wiki {{Тунэль|Вобласць ужывання=аўтамабільны|Назва тунэля=Тунэль Холанда|Выява=Holland tunnel.jpg}} '''Тунэль Холанда''' — першы ў свеце падводны [[тунэль]] для [[Аўтамабіль|аўтамабілей]]. Знаходзіцца ў [[Нью-Ёрк]]у пад ракой [[Гудзон]], звязвае [[Канал-стрыт, Манхэтэн|Кэнэл-стрыт]] на [[Манхэтэн]]е з 12-й і 13-й вуліцамі [[Джэрсі-Сіці|Джэрсі-сіці]] (у штаце [[Нью-Джэрсі]]). Пабудаваны кампаніей Pennsylvania Railroad (PRR). Уведзены ў эксплуатацыю [[13 лістапада]] [[1927]] года. Першапачатковая назва '''Тунэль Гудзон'''. Даўжыня — 2,7 км. Максімальная глыбіня залягання — 28,5 м пад узроўнем вады. 84 моцных вентылятара кожныя 90 секунд цалкам абнаўляюць у ім паветра. У [[1927]] годзе яго назвалі тунэлем Холанда ў гонар Кліфарда Мілберна Холанда ({{lang-en|Clifford Milburn Holland}}). {{Зноскі}} == Спасылкі == * http://www.vokrugsveta.ru/chronograph/1889/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120116235520/http://www.vokrugsveta.ru/chronograph/1889/ |date=16 студзеня 2012 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Тунэлі ЗША]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1927 годзе]] [[Катэгорыя:Транспарт Нью-Ёрка]] [[Катэгорыя:Нью-Джэрсі]] 500k483ehxqaxmyygw7pfhdx7vv0jte 0 102069 5158937 4982911 2026-06-27T20:47:06Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158937 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Флемінг}} {{Кінематаграфіст | Імя = Джэйсан Флемінг | Арыгінал імя = Jason Flemyng | Фота = | Подпіс = | Шырыня = | Імя пры нараджэнні = Джэйсан Іан Флемінг | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Прафесія = | Грамадзянства = {{GBR}} | Гады актыўнасці = [[1991]] — <small>цяперашні час</small> | Кірунак = | Узнагароды = | imdb_id = 0002076 | Сайт = }} '''Джэ́йсан Іа́н Фле́мінг''' ({{lang-en|Jason Iain Flemyng}}; нар. 25 верасня 1966, [[Лондан]], [[Англія]], [[Вялікабрытанія]]) — [[Англія|англійскі]] {{акцёр|Англіі|тэлебачання Англіі}}, найбольш вядомы ролямі ў фільмах [[Гай Рычы|Гая Рычы]] «[[Карты, грошы, два ствалы]]» і «[[Вялікі куш, фільм, 2000|Вялікі куш]]». == Біяграфія == Джэйсан Флемінг нарадзіўся ў [[Лондан]]скім раёне Путні, сын шатландскага [[рэжысёр]]а [[Гордан Флемінг|Гордана Флемінга]]<ref name="faith">{{cite web|url=http://www.stainforthonline.co.uk/faith/faith_cast_jason_flemyng.htm|title=Martin - Jason Flemyng|first=Adge|last=Covell|publisher=StainforthOnline.co.uk|year=2004|accessdate=2007-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070423205537/http://www.stainforthonline.co.uk/faith/faith_cast_jason_flemyng.htm|archivedate=23 красавіка 2007|url-status=live}}</ref>. Ён вырашыў стаць акцёрам пасля ўдзелу ў [[тэатр]]альных пастаноўках у сваёй школе. «''Я заўсёды жадаў быць акцёрам''» — пазней ён распавёў [[Бі-бі-сі|BBC]]<ref name="64press">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/07_july/02/when_64_flemyng.shtml|title=Jason Flemyng plays Little Ray|publisher=[[bbc.co.uk]]|date=2004-07-02|accessdate=2007-05-20}}</ref>. У [[1980-я|1980-х]] ён браў удзел у Нацыянальным моладзевым тэатры і палітычнай арганізацыі маладых сацыялістаў<ref name="faith"/>. Ён таксама стаў удзельнічаць у [[Лейбарысцкая партыя (Вялікабрытанія)|Лейбарысцкай партыі]] ''Militant tendency''. Флемінг таксама прадаваў іх газеты<ref name="faith"/>. Ён пасля сцвярджаў, што яго тэатральная і палітычная дзейнасці тым часам былі проста спосабам задавальнення дзяўчынак. У [[1990]] годзе ён быў прыняты ў [[Лонданская акадэмія музычнага і драматычнага мастацтва|Лонданскую акадэмію музычнага і драматычнага мастацтва]], дзе быў аднакласнікам [[Герміёна Норыс|Герміёны Норыс]]. Пасля канчатка акадэміі напачатку [[1990-я|1990-х]] ён далучыўся да Каралеўскай Шэкспіраўскай кампаніі<ref name="faith"/>. == Личная жизнь == Флеминг женился на Элли Фэрман летом 2008 года, в [[Тоскана|Тоскане]]<ref>{{Cite web |url=http://jasonflemyngfans57164.yuku.com/topic/769/t/News-from-Jase-1-31-08.html |title=News from Jase, 1/31/08 in Messages from Jason Forum<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=5 студзеня 2012 |archive-date=16 лютага 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216064620/http://jasonflemyngfans57164.yuku.com/topic/769/t/News-from-Jase-1-31-08.html |url-status=dead }}</ref>. Занимается бегом на длинные дистанции. Он совершил несколько марафонов<ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_20020428/ai_n12840279?tag=content;col1 Inside Story: Marathon Man]{{Недаступная спасылка}}</ref>. == Фільмаграфія == {{У фільме верх}} {{У серыяле|1993|1994|[[Doctor Finlay]] {{ref-en}}|Doctor Finlay|{{abbr|доктар Дэвід Ніл|12 эпізодаў|0}}}} {{У фільме|1994|[[Кніга джунгляў, фільм|Кніга джунгляў]]|The Jungle Book|лейтэнант Джон Уілкінс}} {{У фільме|1995|[[Роб Рой, фільм|Роб Рой]]|Rob Roy|Грэгар}} {{У фільме|1996|[[Выслізгвалая прыгажосць]]|Stealing Beauty|Грэгары}} {{У фільме|1996||Indian Summer|Тоніа}} {{У фільме|1997|Банда Джэймса|The James Gang|Фрэнк Джэймс}} {{У фільме|1997|[[Спайс Уорлд]]|Spice World|Брэд}} {{У фільме|1998|[[Карты, грошы, два ствалы]]|Lock, Stock and Two Smoking Barrels|Том}} {{У фільме|1998|[[Чырвоная Скрыпка, фільм|Чырвоная Скрыпка]]|Le violon rouge|Фрэдэрык Поўп}} {{Утфільме|1998|Тэс з роду д`Эрбервіляў|Tess of the D'Urbervilles|Алек Д`Эрбервіль}} {{У фільме|1998|[[Уздым з глыбіні, фільм|Уздым з глыбіні]]|Deep Rising|Маліган}} {{Утфільме|1999|[[Аліса ў Краіне цудаў, фільм, 1999|Аліса ў Краіне цудаў]]|Alice in Wonderland|Сэр Джэк, Валет Чарвякоў / Cad}} {{Утфільме|1999|[[Гісторыі падземкі]] (сегмент «Mr Cool»)|Tube Tales|Люк}} {{У фільме|2000|[[Сарваць куш]]|Snatch|Дарэн}} {{У фільме|2000|[[Выкідала]]|Bruiser|Генры Крыдау}} {{У фільме|2001|[[Цела, фільм, 2000|Цела]]|The Body|Бацька Уолтэр Уінстэд}} {{У фільме|2001|[[З пекла, фільм, 2001|З пекла]]|From Hell|кучар Нетлі}} {{У фільме|2001|[[Касталом, фільм|Касталом]]|Mean Machine|Боб Лайклі}} {{У фільме|2001|[[Бункер, фільм, 2001|Бункер]]|The Bunker|капрал Баўман}} {{У фільме|2001|[[Рок-зорка]]|Rock Star|Бобі Бірс}} {{У фільме|2002|[[Глыбіня, фільм, 2002|Глыбіня]]|Below|Стамба}} {{У фільме|2003|[[Ліга выдатных джэнтльменаў, фільм|Ліга выдатных джэнтльменаў]]|The League of Extraordinary Gentlemen|доктар Генры Джэкіл / Эдвард Хайд}} {{У фільме|2004|[[Пластовы торт, фільм|Пластовы торт]]|Layer Cake|Вар'яцкі Лары}} {{У фільме|2004|[[Нашчадства Чакі]]|Seed of Chucky|[[Санта-Клаус|Санта]]}} {{У фільме|2005|[[Перавозчык 2]]|The Transporter 2|Дзмітрый}} {{У фільме|2007|[[Жыццё і смерць Бобі Зі]]|The Death and Life of Bobby Z|Брайн}} {{У фільме|2007|[[Зорны пыл, фільм|Зорны пыл]]|Stardust|Праймус}} {{У фільме|2008|[[Загадкавая гісторыя Бенджаміна Батана]]|The Curious Case of Benjamin Button|Томас Батан}} {{У фільме|2009|[[Саламон Кейн, фільм|Саламон Кейн]]|Solomon Kane|Малачы}} {{У фільме|2010|[[Піпец, фільм|Піпец]]|Kick-Ass|швейцар}} {{У фільме|2010|[[Бітва тытанаў, фільм, 2010|Бітва Тытанаў]]|Clash of the Titans|[[Акрысій]] / Калібас}} {{У фільме|2011|[[Жалезны рыцар]]|Ironclad|Бекет}} {{У серыяле|2011||[[Жан-Клод Ван Дам: За зачыненымі дзвярамі]]|Jean-Claude Van Damme: Behind Closed Doors|апавядальнік}} {{У фільме|2011|[[Ханна. Дасканалая зброя]]|Hanna|Себасцьян}} {{У фільме|2011|[[Сардэчна запрашаем у Хоксфард Бэна Тэмплесміта, фільм|Сардэчна запрашаем у Хоксфард Бэна Тэмплесміта]]|Ben Templesmith's Welcome to Hoxford|Раймонд Дэльгада}} {{У фільме|2011|[[Людзі Ікс: Першы Клас]]|X-Men: First Class|[[Азазель, Marvel Comics|Азазель]]<ref>{{cite news | author = Mortimer, Ben | title = Jason Flemyng Joining X-Men: First Class | publisher = [[Superhero Hype!]] | date = 2010-08-15 | url = http://www.superherohype.com/news/articles/105761-jason-flemyng-joining-x-men-first-class | accessdate = 2010-08-15}}</ref>}} {{У фільме|2014|[[Вій (фільм, 2014)|Вій ]]|Вий|Джонатан Грын}} {{У фільме ніз}} {{зноскі}} == Спасылкі == * {{IMDb name|0002076|Джэйсан Флемінг}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Флемінг Джэйсан}} 0af07e01l0qvirlpippk6816f5pcdi0 0 103311 5158846 3470330 2026-06-27T14:16:37Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]]; +[[Катэгорыя:Выканаўцы Telstar Records]]; +[[Катэгорыя:Spice Girls]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158846 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Вікторыя Бекхэм |Подпіс = Victoria Beckham |Фота = Victoria Beckham 2010.jpg |Апісанне_фота = Бекхэм у 2010 годзе |Фон = solo_singer |Імя_пры_нараджэнні = Вікторыя Кэралайн Адамс |Поўнае_імя = Вікторыя Кэралайн Бекхэм |Дата нараджэння = 17.04.1974 |Месца нараджэння = {{Месца нараджэння|Харлау}}, [[Эсэкс]], [[Англія]] |Дата_смерці = |Месца_смерці = |Гады = 1994 — цяпер. час |Краіна = {{UK}} |Прафесіі = {{спявачка|Англіі}}, аўтар песень, {{актрыса|Англіі}}, [[фотамадэль]], [[танцоўшчыца]], [[мадэльер]] |Пеўчы_голас = |Інструменты = вакал, фартэпіяна |Жанры = [[Поп-музыка|поп]], [[R&B]] |Псеўданімы = [[Posh Spice]] |Калектывы = [[Spice Girls]] <small>(1994—2008)</small> |Супрацоўніцтва = |Лэйблы = [[Virgin Records|Virgin]] (1996—) <br />19/Telstar (2002-2004) |Узнагароды = |Сайт = {{url|victoriabeckham.com}} }} '''Вікторыя Кэралайн Бекхэм''' (англ.: Victoria Caroline Beckham), у дзявоцтве — '''Адамс''' (нар. Adams; нар. [[17 красавіка]] [[1974]] года, Харлау, Эсекс [[Англія]]) — англійская спявачка, аўтар песень, танцорка, мадэль, [[актрыса]], модны дызайнер і бізнесвумен. З часу яе узыходжання на вяршыню славы ў канцы 1990-х у складзе поп-гурта [[Spice Girls]], Бекхэм была вядомая як ''Posh Spice'' (Шыкоўная спецыі), так яе ахрысціў папулярны брытанскі музычны часопіс ''Top of the Pops'' ў выданні за ліпень 1996. У 2000 годзе, калі салісткі Spice Girls вырашылі заняцца самастойнай творчасцю, Вікторыя зрабіла кар'еру сольнай поп-выканаўцы, дамогшыся таго, што 10 сінглаў трапілі ў топ-чаты Вялікабрытаніі. Яе першы сінгл, «Out of Your Mind», заняў 2 месца ў брытанскім чаце ''UK Singles Chart'', гэта было яе найвышэйшым дасягненнем за ўсю сольную кар'еру. За час сольнай кар'еры ў яе былі кантракты з ''Virgin Records'' і ''Telstar Records''. Жонка [[Дэвід Бекхэм|Дэвіда Бекхэма]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Victoria Beckham|Вікторыя Бекхэм}} * {{official website|www.victoriabeckham.com|Вікторыі Бекхэм}} * {{imdb|0065751|Вікторыя Бекхэм}} * {{twitter|victoriabeckham|Вікторыя Бекхэм}} * [http://www.fashionmodeldirectory.com/designers/victoria-beckham Вікторыя Бекхэм на fashionmodeldirectory.com] {{Spice Girls}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бекхэм Вікторыя}} [[Катэгорыя:Фотамадэлі Англіі]] [[Катэгорыя:Танцоры Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Мадэльеры Англіі]] [[Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Telstar Records]] [[Катэгорыя:Spice Girls]] sb3474l7w1u6fl27dga4acf6icg7h2c 5158848 5158846 2026-06-27T14:18:55Z DzBar 156353 дапаўненне 5158848 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Вікторыя Бекхэм |Подпіс = Victoria Beckham |Фота = Victoria Beckham 2010.jpg |Апісанне_фота = Бекхэм у 2010 годзе |Фон = solo_singer |Імя_пры_нараджэнні = Вікторыя Кэралайн Адамс |Поўнае_імя = Вікторыя Кэралайн Бекхэм |Дата нараджэння = 17.04.1974 |Месца нараджэння = {{Месца нараджэння|Харлау}}, [[Эсэкс]], [[Англія]] |Дата_смерці = |Месца_смерці = |Гады = 1994 — цяпер. час |Краіна = {{UK}} |Прафесіі = {{спявачка|Англіі}}, аўтар песень, {{актрыса|Англіі}}, [[фотамадэль]], [[танцоўшчыца]], [[мадэльер]] |Пеўчы_голас = |Інструменты = вакал, фартэпіяна |Жанры = [[Поп-музыка|поп]], [[R&B]] |Псеўданімы = [[Posh Spice]] |Калектывы = [[Spice Girls]] <small>(1994—2008)</small> |Супрацоўніцтва = |Лэйблы = [[Virgin Records|Virgin]] (1996—) <br />19/Telstar (2002-2004) |Узнагароды = |Сайт = {{url|victoriabeckham.com}} }} '''Вікторыя Кэралайн Бекхэм''' (англ.: Victoria Caroline Beckham), у дзявоцтве — '''Адамс''' (нар. Adams; нар. [[17 красавіка]] [[1974]] года, Харлау, Эсекс [[Англія]]) — англійская спявачка, аўтар песень, танцорка, мадэль, [[актрыса]], модны дызайнер і бізнесвумен. З часу яе узыходжання на вяршыню славы ў канцы 1990-х у складзе поп-гурта [[Spice Girls]], Бекхэм была вядомая як ''Posh Spice'' (Шыкоўная спецыі), так яе ахрысціў папулярны брытанскі музычны часопіс ''Top of the Pops'' ў выданні за ліпень 1996. У 2000 годзе, калі салісткі Spice Girls вырашылі заняцца самастойнай творчасцю, Вікторыя зрабіла кар'еру сольнай поп-выканаўцы, дамогшыся таго, што 10 сінглаў трапілі ў топ-чаты Вялікабрытаніі. Яе першы сінгл, «Out of Your Mind», заняў 2 месца ў брытанскім чаце ''UK Singles Chart'', гэта было яе найвышэйшым дасягненнем за ўсю сольную кар'еру. За час сольнай кар'еры ў яе былі кантракты з ''Virgin Records'' і ''Telstar Records''. Жонка [[Дэвід Бекхэм|Дэвіда Бекхэма]]. == Дыскаграфія == '''Студыйны альбом''' * ''Victoria Beckham'' (2001) {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Victoria Beckham|Вікторыя Бекхэм}} * {{official website|www.victoriabeckham.com|Вікторыі Бекхэм}} * {{imdb|0065751|Вікторыя Бекхэм}} * {{twitter|victoriabeckham|Вікторыя Бекхэм}} * [http://www.fashionmodeldirectory.com/designers/victoria-beckham Вікторыя Бекхэм на fashionmodeldirectory.com] {{Spice Girls}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бекхэм Вікторыя}} [[Катэгорыя:Фотамадэлі Англіі]] [[Катэгорыя:Танцоры Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Мадэльеры Англіі]] [[Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Telstar Records]] [[Катэгорыя:Spice Girls]] nkzbu8tc59q4odju1dc9p13siyemd2n 0 103317 5158850 4488405 2026-06-27T14:25:42Z DzBar 156353 Дыскаграфія, катэгорыі 5158850 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Эма Бантан |Выява = |Апісанне выявы = Эма Бантан у 2016 годзе |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Краіна = |Прафесіі = |Жанры = [[Поп-музыка]], [[adult contemporary music]] |Псеўданімы = Бэбі-Спайс |Калектывы = [[Spice Girls]] |Лэйблы = [[Virgin Records|Virgin]], [[19 Entertainment|19]]/[[Universal Records|Universal]] |Сайт = {{url|emmabuntonofficial.co.uk}} |Вікісховішча = }} '''Эма Лі Бантан''' ({{lang-en|Emma Lee Bunton}}; нар. [[21 студзеня]] [[1976]] г., [[Лондан]]) — брытанская спявачка, аўтар песень і тэлевядучая. Стала вядомай у сярэдзіне 1990-х гадоў як удзельніца жаночага поп-гурта [[Spice Girls]]. Пасля распаду гурта ў канцы 2000 года, Бантан занялася сольнай кар’ерай. Яе першы дыск «A Girl Like Me» выйшаў летам 2001 года на студыі «Virgin Records» і разыйшоўся накладам у 750 тыс. копій. 18 снежня 2003 года выйшаў другі сольны дыск Эмы Бантан «Free Me», які меў шырокі поспех у Вялікабрытаніі, Германіі, Італіі, Галандыі, Польшчы і Японіі і быў распрададзены тыражом у 2,3 млн копій. У падтрымку дыска ў 2004 годзе ў Бантан прайшлі сольныя канцэрты ў Еўропе, ЗША і ў Азіі. 1 снежня 2006 года выйшаў трэці сольны дыск пад назвай «Life In Mono» (тыраж — 500 тыс. копій). У жніўні 2007 года ў Эмы нарадзіўся сын, якога назвалі Бо Лі Джонс (англ. Beau Lee Jones). 6 мая 2011 года Бантон нарадзіла сына, якога назвалі Tate. == Дыскаграфія == '''Сольныя студыйныя альбомы''' * ''A Girl Like Me'' (2001) * ''Free Me'' (2004) * ''Life in Mono'' (2006) * ''My Happy Place'' (2019) {{зноскі}} == Спасылкі == * {{Official website|emmabuntonofficial.com}}{{ref-en}} * [http://www.spicenews.ru/?page_id=16 Біяграфія Эмы Бантан]{{Недаступная спасылка}} {{Spice Girls}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бантан Эма}} [[Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Spice Girls]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы 19 Recordings]] i0y1x3zmlzxbweh97s47y2qr97i2dph 0 103321 5158852 4262804 2026-06-27T14:36:57Z DzBar 156353 Дыскаграфія, катэгорыі 5158852 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Мелані Сі |Арыгінал імя = Melanie C |Выява = |Апісанне выявы = |Поўнае імя = Мелані Джэйн Чысхолм |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Гады актыўнасці = [[1994]] — шарон. час |Краіна = {{UK}} |Прафесіі = спявачка, {{кампазітар|Вялікабрытаніі}}, {{паэтэса|Вялікабрытаніі}} |Жанры = [[брыт-поп]], [[Поп-музыка|поп]], [[поп рок]] |Псеўданімы = Mel C, Sporty Spice |Калектывы = [[Spice Girls]] |Лэйблы = [[Virgin]] (1996—2003) <br />[[Red Girl]] (2004-нашы дні) |Сайт = {{url|melaniec.net}} |Вікісховішча = }} '''Мелані Джэйн Чысхолм''' (англ. Melanie Jayne Chisholm) — брытанская спявачка, аўтар песень. Найбольш вядомая як удзельніца самай папулярнай у гісторыі развіцця музычнага бізнесу дзявочага гурта «[[Spice Girls]]», дзе выступала пад псеўданімам «Sporty Spice» (Спартыўная пярчынка). Яна таксама вядомая пад псеўданімамі «Mel C» або «Melanie C». Як сольны выканаўца выпусціла 9 студыйных альбомаў, з’яўляецца са-аўтарам 11 сінглаў, якія ўзначалілі зводны чарт Вялікабрытаніі (3-і па велічыні вынік пасля [[Пол Макартні|Макартні]] і [[Джон Ленан|Ленана]]). Пачала кар’еру ў тэатры. == Дыскаграфія == '''Сольныя студыйныя альбомы''' * ''Northern Star'' (1999) * ''Reason'' (2003) * ''Beautiful Intentions'' (2005) * ''This Time'' (2007) * ''The Sea'' (2011) * ''Stages'' (2012) * ''Version of Me'' (2016) * ''Melanie C'' (2020) * ''Sweat'' (2026) {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Melanie Chisholm}} * {{facebook|melaniecmusic.page|Melanie C}} * {{myspace|melaniecmusic|Melanie C}} * {{twitter|melaniecmusic|Melanie C}} * {{youtube.com|melaniecmusic|Melanie C}} {{Spice Girls}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Чысхолм Мелані}} [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Spice Girls]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]] [[Катэгорыя:Фотамадэлі Вялікабрытаніі]] f5hl0kbllio9ylbohwg1oeoozo01uoa 0 103334 5158851 5058868 2026-06-27T14:32:38Z DzBar 156353 + 4 катэгорыі з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158851 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = {{flatlist| * 1994–2000 * 2007–2008 * 2012 * 2016 * 2018–2019}} | Краіна = Вялікабрытанія | Горад = [[Лондан]] | Мова = [[англійская мова|англійская]] }} '''Spice Girls''' («Спайс Гёрлз») — англійскі жаночы поп-гурт, утвораны ў [[Лондан]]е ў [[1994]] годзе. == Агульныя звесткі == Для кожнай з удзельніц быў прыдуманы яскравы вобраз і адпаведны псеўданім: [[Вікторыя Бекхэм|Вікторыя Адамс]] («Posh Spice»), [[Мелані Браўн]] («Scary Spice»), [[Эма Бантан]] («Baby Spice»), [[Мелані Чысхолм]] («Sporty Spice») і [[Джэры Холіўэл]] («Ginger Spice»). Дзяўчаты падпісалі кантракт з лэйблам ''«Virgin Records»'' і ў 1996 годзе выпусцілі свой першы сінгл — ''«Wannabe»''. Песня сем тыдняў прабыла на вяршыні брытанскага песеннага хіт-параду і стала штуршком да сусветнай папулярнасці гурта, да канца года заняўшы першыя месцы ў хіт-парадах яшчэ 21 краіны. Spice Girls выпусцілі 3 студыйных альбомаў, прададзеныя па ўсім свеце сумарным тыражом больш за 75 мільёнаў копій. == Дыскаграфія == Студыйныя альбомы * ''Spice'' (1996) * ''Spiceworld'' (1997) * ''Forever'' (2000) {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Поп-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Spice Girls]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]] [[Катэгорыя:Пераможцы World Music Awards]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards]] hu94omxm06kn0c4nyv1wesmmjb4rmau 0 103499 5158911 5079473 2026-06-27T18:05:27Z Siliyiw 169172 5158911 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Канстанцін Антонавіч Абазоўскі''' ({{ВДП}}) — [[Герой Савецкага Саюза]], камандзір звяна [[190-ы штурмавы авіяцыйны полк|190-га штурмавога авіяцыйнага палка]], удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна 1941-1945|Вялікай Айчыннай вайны]], [[лейтэнант]]. == Даваенная біяграфія == Канстанцін Антонавіч Абазоўскі нарадзіўся [[1 кастрычніка]] [[1919]] года ў вёсцы [[Абухава (Бешанковіцкі раён)|Абухава]]<ref name="БС" /><ref name="bv" /><ref>{{cite web|url=http://news.21.by/society/2009/10/01/375250.html|title=Этот день в истории 1 октября|lang=ru|accessdate=2010-04-13|archiveurl=https://www.webcitation.org/618V54NgK?url=http://news.21.by/society/2009/10/01/375250.html|archivedate=22 жніўня 2011|url-status=live}} {{ref-ru}}</ref> [[Лепельскі павет|Лепельскага павета]] [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]] РСФСР (сучасны [[Бешанковіцкі раён]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]). Скончыўшы ў 1938 годзе [[Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава|Віцебскі настаўніцкі інстытут]]<ref name="БС">{{кніга|загаловак=Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. У 5-і т. Т.5.: Бібліяграфічны даведнік|адказны=Рэд. кал.: І. П. Шамякін і інш|месца=Мн.|выдавецтва=Гал. рэд. БелСЭ імя П. Броўкі|год=1981|том=5|старонкі=|старонак=720|тыраж=15&nbsp;000}} </ref>, Канстанцін Антонавіч Абазоўскі выкладаў [[Гісторыя|гісторыю]] ў Пліскай няпоўнай сярэдняй школе Бешанковіцкага раёна. == Удзел у Вялікай Айчыннай вайне == Быў прызваны ў рады [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|РСЧА]] у [[1940]] годзе. Скончыў ваенна-авіяцыйнае вучылішча. Прымаў удзел у баях за вызваленне [[Паўночны Каўказ|Паўночнага Каўказа]], [[Крым]]а і [[Прыбалтыка|Прыбалтыкі]] з [[1943]] года. [[6 мая]] [[1944]] года звяно штурмавікоў пад камандаваннем Канстанціна Антонавіча Абазоўскага ў паветраным баю ля [[Севастопаль|Севастопаля]] збіла пяць варожых знішчальнікаў, спаліла на зямлі восем самалётаў і два склады праціўніка з боепрыпасамі<ref name="БС"/>. Да [[жнівень|жніўня]] [[1944]] года лейтэнант Канстанцін Антонавіч Абазоўскі здзейсніў 106 баявых вылетаў<ref name="БС"/>, асабіста знішчыў 11 [[танк]]аў, 3 [[самалёт]]ы на зямлі, шмат аўтамашын і іншай баявой тэхнікі праціўніка. Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад [[26 кастрычніка]] [[1944]] года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм лейтэнанту Канстанціну Антонавічу Абазоўскаму прысвоена званне [[Герой Савецкага Саюза|Героя Савецкага Саюза]] з уручэннем [[Ордэн Леніна|Ордэна Леніна]] і [[Медаль «Залатая Зорка»|медалі «Залатая Зорка»]]. Канстанцін Антонавіч Абазоўскі загінуў [[26 кастрычніка]] [[1944]] года ў паветраным баю ў [[Прыбалтыка|Прыбалтыцы]]<ref name="БС"/>. Пасмяротна быў залічаны ў калектыў Рыжскага марскога порта. == Узнагароды == * [[Медаль «Залатая Зорка»]] * [[Ордэн Леніна]] * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] * [[Ордэн Айчыннай вайны]] II ступені * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] * Медалі == Памяць == [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|міні|180x180пкс|[[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|Музей]] ў [[Бешанковічы|Бешанковічах]].]] * У гарадскім пасёлку [[Бешанковічы]] імем Героя названа адна з вуліц і ўстаноўлены [[Бюст (скульптура)|бюст]]<ref name="bv">{{кніга|загаловак=Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941-1945: Энцыклапедыя|адказны=Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш|месца=Мн.|выдавецтва=БелСЭ|год=1990|старонак=680|isbn=5-85700-012-2|тыраж=20&nbsp;000}} </ref> * У вёсцы [[Плісы]] ўстаноўлена [[мемарыяльная дошка]]<ref name="БС"/>. * Імя Героя носіць Пліская школа. * Быў залічаны ў калектыў Рыжскага марскога гандлёвага порта. {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга|загаловак=Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. У 5-і т. Т. 5.: Бібліяграфічны даведнік|адказны=Рэд. кал.: [[Іван Пятровіч Шамякін|І. П. Шамякін]] і інш|месца=Мн.|выдавецтва=Гал. рэд. БелСЭ імя П. Броўкі|год=1981|том=5|старонкі=|старонак=720|тыраж=15&nbsp;000}} * {{Крыніцы/Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне}} * Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382. * {{кніга|загаловак=Навечно в сердце народном: Справочник|адказны=Главный ред. И. П. Шамякин|выданне=3-е изд., испр. и доп|месца=Мн.|выдавецтва=БелСЭ|год=1984|старонак=607|тыраж=65&nbsp;000}}{{ref-ru}} * {{Крыніцы/ЭГБ|1}} == Спасылкі == * {{Warheroes |id=4679}}{{V|12|12|2009}} {{DEFAULTSORT:Абазоўскі Канстанцін Антонавіч}} [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны]] cffi4ee333ufes9lcnm3aypp4pkmm7l 0 103791 5159009 4735855 2026-06-28T06:47:57Z ~2026-37088-50 170404 /* Гісторыя */ 5159009 wikitext text/x-wiki {{Храм |Тып храма = Касцёл |Беларуская назва = Касцёл Святога Аляксея |Арыгінальная назва = | Выява =Івянец._Касцёл_Святога_Аляксея.jpg | Подпіс выявы = Касцёл Святога Аляксея ў Івянцы | Шырыня выявы = |Сучасны статус = {{ГККРБ 4|613Г000085}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Горад |Месцазнаходжанне = Івянец |lat_dir = N|lat_deg = 53|lat_min =53 |lat_sec = 44 |lon_dir = E|lon_deg =26|lon_min = 44|lon_sec = 35 |region = BY |CoordScale = |На карце = Беларусь Мінская вобласць |Канфесія = [[Рымска-Каталіцкая Царква]] |Епархія = [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія]] |Добрапрыстойнасць = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[Неаготыка]] |Аўтар праекта = [[Міхаіл Хатоўскі]] |Будаўнік = |Заснавальнік = [[Эдвард Каверскі|Эдвард]] і [[Альжбета Каверская|Альжбета Каверскія]] |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1905 |Заканчэнне будаўніцтва = 1907 |Рэліквіі = |Сучасны стан = Дзейнічае |Сайт = |Commons = Church of Saint Alex, Ivianiec }} '''Касцёл Святога Аляксея''' — [[Рымска-Каталіцкая Царква|рымска-каталіцкая]] царква ў гарадскім пасёлку [[Івянец]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Належыць да [[Івянецкі дэканат|Івянецкага дэканата]] [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]]. Помнік архітэктуры [[неаготыка|неагатычнага стылю]], пабудаваны ў 1905—1907 гадах, уключаны ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]] (код 613Г000085)<ref name="збор">[http://orda.of.by/.lib/spik/mi1/118 Збор помнікаў гісторыі і культуры. Мінская вобласць. Кніга 1. Стр. 118]</ref>. Адрас: вул. Пушкіна, д.1. == Гісторыя == [[Файл:Ivianiec, Rakaŭskaja, Śviatoha Alaksieja. Івянец, Ракаўская, Сьвятога Аляксея (1914).jpg|міні|злева|Касцёл у 1914 годзе]] [[Файл:Ivianiec, Śviatoha Alaksieja. Івянец, Сьвятога Аляксея (1914).jpg|міні|злева|Інтэр’ер касцёла ў 1914 годзе]] Пасля [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|Паўстання Каліноўскага]] расійскія ўлады распачалі шэраг жорсткіх мер супраць Каталіцкай царквы ў заходніх рэгіёнах імперыі, якія ўключалі закрыццё мноства каталіцкіх храмаў і перадачу іх будынкаў Праваслаўнай царквы. У Івянцы былі канфіскаваны абодва каталіцкія храмы: драўляны [[Троіцкі касцёл, Івянец|Троіцкі касцёл]], пабудаваны ў XVII стагоддзі і каменны [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар францысканцаў (Івянец)|касцёл Святога Міхаіла]], пабудаваны ў XVIII стагоддзі пры [[Францысканцы|францысканскім]] кляштары, — і былі перабудаваны ў [[Праваслаўе|праваслаўныя]] цэрквы. Нягледзячы на тое, што ў горадзе не засталося каталіцкіх храмаў, атрымаць дазвол на будаўніцтва новага храма было немагчыма, таму вернікам прыходзілася збірацца ў невялікай драўлянай капліцы, пабудаванай у 1820 годзе на мясцовых могілках. Пасля выдання «[[маніфест аб верацярпімасці|маніфеста аб верацярпімасці]]» 1905 года сітуацыя стала мяняцца. Улады далі дазвол на будаўніцтва ў Івянцы новага каталіцкага храма. Ён павінен быў быць збудаваны побач з каталіцкімі могілкамі і замяніць драўляную капліцу для месца набажэнстваў. У падзяку за дазвол храм атрымаў імя [[Аляксій, чалавек Божы|святога Аляксея]], апекуна [[Аляксей Мікалаевіч|царэвіча]]. Фундатарамі сталі генерал [[Эдвард Авяр'янавіч Каверскі|Эдвард Каверскі]] і яго жонка [[Альжбета Каверская|Альжбета]]. 23 мая 1905 года [[Магілёўскія архібіскупы|магілёўскім архібіскупам]] [[Ежы Юзаф Шэмбак|Ежы Юзафам Шэмбакам]] быў асвечаны {{нп3|краевугольны камень||ru|Краеугольный камень}} новага касцёла. Архітэктарам новага храма стаў [[Міхаіл Хатоўскі]], які арыентаваўся ў сваім праекце на [[Касцёл Святой Ганны (Вільнюс)|Касцёл Святой Ганны]] ў [[Вільнюс|Вільні]]. Будаўніцтва было скончана ў 1907 годзе і 3 снежня таго ж года храм асвечаны ксёндзам [[Ян Казялевіч|Янам Казялевічам]] у гонар {{нп3|Аляксій, чалавек Божы|Аляксія, чалавека Божага|ru|Алексий, человек Божий}}<ref name="catholic">[http://catholic.by/2/belarus/dioceses/minsk-mohilev/100234.html Івянец — парафія Св. Аляксея]</ref>. Падчас Другой сусветнай вайны касцёл застаўся пад апекай вернікаў і амаль не пацярпеў. 16 ліпеня 1947 годзе касцёл быў закрыты [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкімі]] ўладамі. У 1962 годзе будынак перададзены [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Дзяржаўнай бібліятэцы імя У. І. Леніна]] ў [[Мінск]]у і пераабсталявана пад архіў. У пачатку 1980-х гадоў мясцовыя жыхары сталі дамагацца вяртання храма, але вярнуць будынак атрымалася толькі ў 1989 годзе. 14 кастрычніка 1988 года храм быў вернуты Касцёлу, 9 ліпеня 1989 года касцёл Святога Аляксея быў пераасвячоны. У 1990 годзе зноў пачалі служыць францысканцы<ref name="catholic"/>. == Архітэктура == [[Файл:Franciszkanie red Iwieniec fc18.jpg|міні|Інтэр’ер храма]] [[Файл:Ivyanets. Church of St. Alexis.jpg|міні|злева|Касцёл Святога Аляксея з боку апсіды]] [[Файл:Івянец. Касцёл Святога Аляксея. Брама.jpg|thumb|Брама]] [[Файл:Івянец. Касцёл Святога Аляксея. Вартоўня.jpg|thumb|Вартоўня]] Помнік архітэктуры [[неаготыка|неагатычнага стылю]]. [[Касцёл]] крыжападобны ў плане, з пяціграннай [[апсіда]]й і [[прамавугольнік|прамавугольнымі]] бакавымі крыламі [[трансэпт]]а, якія выступаюць далёка за межы сцен падоўжнага карабля. Двух’ярусная чатырохгранная шатровая вежа-[[званіца]] выступае з асноўнага аб’ёму і дамінуе ў агульнай кампазіцыі, завяршаючы двухсхільны дах з [[сігнатурка]]й над алтарнай часткай. Неагатычныя элементы храма: стылізаваныя [[контрфорс]]ы, [[Ружа (архітэктура)|акно-ружа]], стрэльчатыя вокны. Гатычная тэма працягнута ў інтэр’еры храма. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар = Айцец Гжэгаж Квецень [[Канвентуальныя францысканцы|OFMConv]] |загаловак = 100-годдзе Чырвонага Касцела ў Івянцы |спасылка = http://media.catholic.by/ave/index.htm?/ave/n151/art14.htm |выданне = [[Ave Maria (часопіс)|Ave Maria]] |месца = Мінск |год = 2007 |нумар = 11 (151) }} * {{кніга |аўтар = Анатоль Мікалаевіч Кулагін. |частка = Касцел святога Аляксея |загаловак = Каталіцкія храмы Беларусі |месца = Мінск |выдавецтва = «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» |год = 2008 |старонкі = 158-159 |isbn = 978-985-11-0395-5 }} * Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭН, 1993. — 620 с. ISBN 5-85700-078-5 * Кулагін А. М. Адраджэнне готыкі. — Мн., 1993. — 71 с. * Кулагін А. М. Эклектыка. Архітэктура Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX ст. — Мн.: Ураджай, 2000. — 304 с. іл. ISBN 985-04-0350-0 * ks. Jan Kozilewicz: Krótki zarys dziejów kościołka zbudowanego na cmentarzu katolickim w miasteczku Iwieńcu gubernji Mińskiej.. Iwieniec: parafia św. Aleksego w Iwieńcu, 1909. * Katalog franciszkańskiej prowincji MB Niepokalanej w Polsce. Wydawnictwo Michalineum, Marki 2000 == Спасылкі == {{Гісторыка-культурная каштоўнасць РБ|613Г000085}} {{Commons|Church of Saint Alex, Ivianiec}} * [http://catholic.by/2/belarus/dioceses/minsk-mohilev/100234.html Старонка парафіі] на [[catholic.by]] {{ref-be}} * {{ГБ|http://www.globustut.by/ivenec/index.htm#newkostel}} * {{radzima|3176}} {{Валожынскі дэканат}} [[Катэгорыя:Касцёлы Івянца]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі]] [[Катэгорыя:1907 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] ee8m0ajchft0by7c716ufrmp7rt6vvc 0 107175 5158867 4581254 2026-06-27T16:47:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158867 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = |арыгінал імя = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |партрэт = |подпіс = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = |гады службы = |званне = |род войскаў = |камандаваў = |частка = |бітвы = |узнагароды = |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} [[Выява:Kittinger-jump.jpg|thumb|Скачок Excelsior III]] '''Джозеф Уільям Кітынгер II''' ({{ДН|27|7|1928}} - {{ДС|9|12|2022}}) — афіцэр [[ВПС ЗША|ваенна-паветраных сіл ЗША]], вядомы сваім удзелам у праектах Manhigh і Excelsior. Падчас [[вайна ў В'етнаме|вайны ў В'етнаме]] быў збіты і захоплены ў палон, у якім прабыў 11 месяцаў. == Ранняе жыццё і ваенная кар'ера == Нарадзіўся ў горадзе [[Тампа]], [[Фларыда (штат)|штат Фларыда]]. У сакавіку 1949 года паступіў на службу ў [[ВПС ЗША]] і быў накіраваны ў школу падрыхтоўкі лётчыкаў. Пасля заканчэння трэніровак у сакавіку 1950 атрымаў званне пілота і чын малодшага лейтэнанта. Далейшую службу нёс на авіябазе Рамштайн ў складзе 86-га знішчальна-бамбавальнага крыла. У 1953 быў пераведзены на авіябазу Халаман ў Нью-Мексіка, дзе служыў афіцэрам па бяспецы палётаў, быў інструктарам па выжыванні і метадах катапультавання. == Праект «Эксельсіёр» == Першы скачок быў здзейснены з вышыні 23300 метраў [[16 лістапада]] [[1959]]. З-за непаладак стабілізуючы [[парашут]] не раскрыўся, і Кітынгер трапіў у штопар. Яго цела круцілася з хуткасцю 120 абаротаў у хвіліну, перагрузкі складалі 22g, і Джозеф страціў прытомнасць. Парашут адкрыўся з дапамогай прыбора аўтаматычнага раскрыцця парашута. 11 снежня ён скокнуў зноў, ужо з вышыні 22760 метраў, за што быў узнагароджаны «Парашутным медалём Леа Стывенса». 16 жніўня 1960 года адбыўся апошні скачок у рамках праекта «Эксельсіёр» з вышыні 31300 метраў. Раскрыўшы тармазны парашут для стабілізацыі, Джозеф Кітынгер падаў 4 хвіліны і 36 секунд, дасягнуўшы хуткасці 988 км/г (або 274 м/с) да адкрыцця асноўнага парашута на вышыні 5500 метраў. Герметычнасць правай пальчаткі была парушаная, і яго рука павялічылася ў памерах у два разы. Гэты скачок атрымаў некалькі рэкордаў: самы высокі скачок са [[стратастат]]а, самы высокі скачок з парашутам, найбольш доўгае падзенне з тармазным парашутам і найбольшая хуткасць, дасягнутая пры падзенні. Усе гэтыя рэкорды зарэгістраваныя ВПС ЗША, ФАІ іх не прызнае, з-за выкарыстання стабілізуючага парашута падчас скачку. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20121023025059/http://www.af.mil/information/heritage/person.asp?dec=1950&pid=123006518 Профіль на сайце ВПС ЗША] {{ref-en}} {{праверана|25|8|2009}} [[Катэгорыя:Авіяканструктары ЗША]] [[Катэгорыя:Парашутысты]] [[Катэгорыя:Лётчыкі В’етнамскай вайны]] [[Катэгорыя:Ваеннапалонныя ЗША]] {{DEFAULTSORT:Кітынгер Джозеф}} {{Бібліяінфармацыя}} cpiebkfxqh79wynkgw2uf61d0xzn5as 0 110110 5158920 4808693 2026-06-27T18:24:08Z Siliyiw 169172 5158920 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ткачэнка}} {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка |дата нараджэння = 28.08.1922 |дата смерці = 09.03.1948 |месца нараджэння = |месца смерці = |партрэт = |подпіс = |мянушка = |прыналежнасць = {{Сцяг|СССР}} |гады службы= 1940—1948 |званне= {{ВПС СССР, Капітан}} |род войскаў= [[авіяцыя]] |камандаваў= камандзір звяна |частка= 210-ы штурмавы авіяполк |бітвы= [[Вялікая Айчынная вайна]] |узнагароды= {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Медаль Залатая Зорка}} {{!}}} {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}} {{Ордэн Аляксандра Неўскага (СССР)}} {{!!}} {{Ордэн Айчыннай вайны 1 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!}}} }} '''Міхаі́л Мікала́евіч Ткачэ́нка''' ({{ДН|28|8|1922}}—{{ДС|9|3|1948}}) — лётчык-штурмавік, [[капітан]] авіяцыі. [[Герой Савецкага Саюза]] (1944). == Біяграфія == М. М. Ткачэнка нарадзіўся ў пасёлку [[Бешанковічы]] ([[Віцебская вобласць]]). У [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Чырвонай арміі]] з 1940 года. У 1942 г. скончыў ваенна-авіяцыйныю школу ў [[Новасібірск|Навасібірску]]. На франтах [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] са снежня 1942 года. Прымаў удзел у баявых дзеяннях на [[Каўказ]]е, [[Украіна|Украіне]], у [[Крым]]у, [[Румынія|Румыніі]], [[Венгрыя|Венгрыі]].<br />За час вайны камандзір звяна 210-га штурмавога авіяпалка капітан М. М. Ткачэнка зрабіў 150 баявых вылетаў, удзельнічаў у 7 паветраных баях, збіў самалёт праціўніка. Вызначыўся ў баях за [[Севастопаль|горад Севастопаль]] у час Крымскай аперацыі. == Узнагароды == * Ордэн Леніна * Медаль Залатая Зорка * Ордэн Аляксандра Неўскага * Ордэн Айчыннай вайны I ступені * 2 ордэны Чырвонага Сцяга == Памяць == [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|міні|182x182пкс|[[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|Музей]] ў [[Бешанковічы|Бешанковічах]].]] * Імем М. М. Ткачэнка названа школа ў гарадскім пасёлку Бешанковічы, вуліцы ў Бешаковічах і [[Полацк]]у. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|15|Ткачэ́нка Міхаіл Мікалаевіч||475—476}} * {{кніга|загаловак=Навечнов в сердце народном: Справочник|адказны=Главный ред. И. П. Шамякин|выданне=3-е изд., испр. и доп|месца=Мн.|выдавецтва=БелСЭ|год=1984|старонак=607|тыраж=65&nbsp;000}}{{ref-ru}} * {{крыніцы/ЭГБ|6-1|Ткачэ́нка Міхаіл Мікалаевіч||515}} == Спасылкі == * [http://pridvinie.vlib.by/index.php/mtree-lib/geroi-savetskaga-sayuza/smirnov-valerij-aleksandrovich Ткачэнка Міхаіл Мікалаевіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць] * [http://beshankovichi.by/bel/горад/асобы/15/ Міхаіл Ткачэнка] // Інфармацыйны партал горада Бешанковічы * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero94725401 Ткаченко Михаил Николаевич]{{ref-ru}} // Праект «Память народа» {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ткачэнка Міхаіл Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Капітаны СССР]] 8ay7x1flcl0d94c79bo6xq095dwhb1i 0 110400 5159007 4264439 2026-06-28T06:38:26Z DzBar 156353 Дыскаграфія, катэгорыі 5159007 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Снайдэр}} {{Музыкант | Імя = Дзі Снайдэр | Подпіс = Dee Snider | Фота = Dee Snider crop.jpg | Апісанне_фота = | Поўнае_імя = Дэніэл Снайдэр | Прафесіі = вакаліст, кампазітар, аўтар песень, радыёвядучы, акцёр, сцэнарыст, прадзюсар, пісьменнік | Пеўчы_голас = | Жанры = [[глэм-метал]], [[хард-рок]], [[глэм-рок]], [[хэві-метал]] | Псеўданімы = | Калектывы = [[Twisted Sister]],<br />Desperado,<br />Widowmaker,<br />S.M.F.'s (Sick Mother Fuckers),<br />Van Helsing's Curse | Супрацоўніцтва = | Лэйблы = | Узнагароды = | Сайт = http://www.deesnider.com/ }} '''Дзі Снайдэр''' ({{lang-en|Dee Snider}}, сапраўднае імя — '''Дэніэл Снайдэр''', {{lang-en|Daniel Snider}}; нар. [[15 сакавіка]] [[1955]]) — амерыканскі [[рок-музыка]]нт. Найбольшую вядомасць атрымаў як вакаліст і фронтмэн глэм-метал гурта «[[Twisted Sister]]». Таксама вядомы як радыёвядучы, [[акцёр]], [[сцэнарыст]], [[кампазітар]], [[пісьменнік]]. == Дыскаграфія == '''Сольныя альбомы''' * ''Never Let the Bastards Wear You Down'' (2000) * ''Dee Does Broadway'' (2012) * ''We Are the Ones'' (2016) * ''For the Love of Metal'' (2018) * ''Leave a Scar'' (2021) {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Снайдэр Дзі}} [[Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША]] [[Катэгорыя:Глэм-метал]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША]] [[Катэгорыя:Кампазітары ЗША]] [[Катэгорыя:Акцёры ЗША]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Napalm Records]] [[Катэгорыя:Twisted Sister]] oye758h47tgpyvjnqu53j53frrpkjqk 0 110765 5158930 5158728 2026-06-27T20:03:44Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, арфаграфія, пунктуацыя 5158930 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Іваноў|Сяргей}} {{Дзяржаўны дзеяч |беларускае імя = Сяргей Барысавіч Іваноў |партрэт = SergeiIvanov.jpg |тытул = [[Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі]] |перыядпачатак = [[22 снежня]] [[2011]] |перыядканец = [[12 жніўня]] [[2016]] |прэзідэнт = [[Дзмітрый Анатольевіч Мядзведзеў]] |сцяг = Flag of Russia.svg |папярэднік = [[Сяргей Яўгенавіч Нарышкін]] |пераемнік= [[Антон Эдуардавіч Вайно]] |дата нараджэння = |месца нараджэння = |жонка = Ірына Сяргееўна Іванова |дзеці = Сыны: Аляксандр і Сяргей |тытул_2 = [[Намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі]] |перыядпачатак_2 = [[12 мая]] [[2008]] |перыядканец_2 = [[22 снежня]] [[2011]] |прэзідэнт_2 = [[Дзмітрый Анатольевіч Мядзведзеў]] |прэм'ер_2 = [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]] |сцяг_2 = Flag of Russia.svg |тытул_3 = [[Першы намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі]] |перыядпачатак_3 = [[14 лістапада]] [[2005]] |перыядканец_3 = [[12 мая]] [[2008]] |прэм'ер_3 = [[Міхаіл Яфімавіч Фрадкоў]] <br /> [[Віктар Аляксеевіч Зубкоў]] | прэзідэнт_3 = [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]] |сцяг_3 = Flag of Russia.svg |тытул_4 = [[Міністэрства абароны Расіі|Міністр абароны Расійскай Федэрацыі]] |перыядпачатак_4 = [[28 сакавіка]] [[2001]] |перыядканец_4 = [[15 лютага]] [[2007]] |папярэднік_4 = [[Ігар Дзмітрыевіч Сяргееў]] |пераемнік_4 = [[Анатоль Эдуардавіч Сердзюкоў]] |парадак_4 = 4 |сцяг_4 = Flag of the Ministry of Defence of the Russian Federation.svg | прэзідэнт_4 = [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]] |тытул_5 = [[Савет Бяспекі Расійскай Федэрацыі|Сакратар Савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі]] | парадак_5 = 9 | сцяг_5 = Emblem Security Council of Russia.svg|30px | перыядпачатак_5 = [[15 лістапада]] [[1999]] | перыядканец_5 = [[7 мая]] [[2000]] <br /> [[27 мая]] [[2000]] — [[28 сакавіка]] [[2001]] | папярэднік_5 = [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]] | пераемнік_5 = [[Уладзімір Барысавіч Рушайла]] | прэзідэнт_5 = [[Барыс Мікалаевіч Ельцын]] <br />[[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]] |партыя = |адукацыя= 1. [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт]] <br />2. Вышэйшыя курсы [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі СССР|КДБ СССР]] у [[Мінск]]у <br />3. [[Чырванасцяжны інстытут КДБ СССР]] | узнагароды = | гады службы = [[1975]]—[[2000]] | прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|СССР}} {{Сцягафікацыя|Расія}} | род войскаў = [[КДБ СССР]], [[СЗР Расіі]], [[ФСБ Расіі]] | званне = {{УС РФ, Генерал-палкоўнік}} у запасе | камандаваў = }} '''Сяргей Барысавіч Іваноў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — расійскі дзяржаўны дзеяч, Першы намеснік Старшыні Урада Расіі (2007—2008), Намеснік Старшыні Урада Расіі (2005—2007, 2008—2011), Міністр абароны Расіі (2001—2007), кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Расіі (2011—2016), генерал-палкоўнік [[ФСБ Расіі]] ў запасе. == Біяграфія == Нарадзіўся 31 студзеня 1953 года ў [[Ленінград]]зе. Скончыў перакладчыцкае аддзяленне філалагічнага факультэта [[Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт|Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта]] і ваенную кафедру пры ім (1975), [[вышэйшыя курсы КДБ СССР у Мінску]] (1976), Чырванасцяжны інстытут КДБ СССР (1981). У 1974 годзе адпраўлены вывучаць англійскую мову ў Ілінгскі тэхнічны каледж ([[Вялікабрытанія]]). У 1975 годзе быў прыняты на службу ў [[КДБ СССР]]. У 1976—1977 гадах — супрацоўнік 1-га (кадравага) аддзела Упраўлення КДБ па Ленінградзе і Ленінградскай вобласці, дзе працаваў у адным падраздзяленні разам з будучым [[Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі|Прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі]] [[Уладзімір Пуцін|Уладзімірам Пуціным]]. Працаваў да 1985 года ў рэзідэнтуры ў Фінляндыі, затым — у Кеніі. У 1991—1998 гадах працягнуў працаваць у Службе знешняй разведкі Расіі. Службу ў разведцы скончыў першым намеснікам дырэктара Еўрапейскага дэпартамента СВР Расіі. 12 мая 2008 года ва ўрадзе У. У. Пуціна заняў пасаду Намесніка Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі. Курыраваў пытанні ваеннай прамысловасці. З 22 снежня 2011 года да 12 жніўня 2016 года — кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі. З 12 жніўня 2016 года да 4 лютага 2026 года - спецыяльны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі па пытаннях аховы навакольнага асяроддзя, экалогіі і транспарту. Памёр 26 чэрвеня 2026 года. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{start box}} {{succession box|before=[[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]]|after=[[Уладзімір Барысавіч Рушайла]]|years=[[1999]]—[[2001]]|title=[[Савет бяспекі РФ|Сакратар Савета Бяспекі Расіі]]}} {{succession box|before=[[Ігар Дзмітрыевіч Сяргееў|Маршал Расійскай Федэрацыі <br />Ігар Дзмітрыевіч Сяргеяў]]|title=[[Міністэрства абароны РФ|Міністр абароны Расіі]]<br /> [[Выява:Defense_minister_gonfalon_n7223.png|70 px]]|after=[[Анатоль Эдуардавіч Сердзюкоў]]|years=[[2001]]—[[2007]]}} {{end box}} {{Кіраўнікі АП РФ}} {{Кіраўнікі Ваенных ведамстваў Расіі}} {{Сакратары СБ РФ}} {{Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Іваноў Сяргей Барысавіч}} [[Катэгорыя:Міністры абароны Расійскай Федэрацыі]] [[Катэгорыя:Першыя намеснікі Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі]] [[Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расіі]] [[Катэгорыя:Сакратары Савета бяспекі Расіі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі КДБ СССР]] [[Катэгорыя:Постаці спецслужбаў Расіі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Чырванасцяжнага інстытута КДБ]] [[Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа]] pdf2bhy231j95na8sc9gsbe9v843l8w 0 116692 5158915 5076504 2026-06-27T18:12:32Z Siliyiw 169172 5158915 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Міхаіл Амосавіч Высагорац |арыгінал імя = |дата нараджэння = 2.12.1920 |месца нараджэння = в. [[Стрыжава|Дукоўшчына]], {{МН|Бешанковіцкі раён|ў Бешанковіцкім раёне}}, [[Віцебская вобласць]] |дата смерці = 22.4.1996 |месца смерці = пас. {{нп3|пасёлак гарадскога тыпу Шахаўская|Шахаўская|ru|Шаховская (посёлок городского типа)}}, {{МС|Маскоўская вобласць|ў Маскоўскай вобласці}} |партрэт = |подпіс = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцяг|СССР}} |гады службы = [[1940]]—[[1945]] |званне = {{СССР, Капітан}} |род войскаў = [[інжынерныя войскі]] |камандаваў = |частка = |бітвы = [[Вялікая Айчынная вайна]] |узнагароды = {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Медаль Залатая Зорка|1944}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна|1944}}{{!!}}{{Ордэн Чырвонага Сцяга|1945}}{{!!}}{{Ордэн Айчыннай вайны 1 ступені|1985}}{{!!}}{{Ордэн Чырвонай Зоркі|1944}} {{!}}- {{!}} {{Медаль За адвагу|1943}}{{!!}}{{Медаль За абарону Севастопаля}}{{!!}}{{Медаль За ўзяцце Берліна}}{{!!}}{{Медаль За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.}} {{!}}} |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} '''Міхаіл Амосавіч Высагорац''' ({{ДН|19|11|1920}}, в. [[Стрыжава|Дукоўшчына]], [[Бешанковіцкі раён]], [[Віцебская вобласць]] — {{ДС|22|4|1996}}, пас. {{нп3|пасёлак гарадскога тыпу Шахаўская|Шахаўская|ru|Шаховская (посёлок городского типа)}}, {{МС|Маскоўская вобласць|ў Маскоўскай вобласці}}) — [[капітан]] [[Рабоча-сялянская Чырвоная Армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі]], удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. [[Герой Савецкага Саюза]] ([[1944]])<ref name="БС">{{кніга |аўтар = |частка = Высогорец Михаил Амосович |загаловак = Биографический справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки |год = 1982 |том = 5 |старонкі = 130 |старонак = 737 |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў дзесяць класаў школы, потым у [[1940]] годзе — [[Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава|Віцебскі настаўніцкі інстытут]]<ref name="БС"/>. У лістападзе 1940 года Высагорац быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У [[1941]] годзе ён скончыў [[Маскоўскае ваенна-інжынернае вучылішча]]. З 1941<ref name="БС"/> года на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Быў курсантам інжынернай роты, затым камандаваў сапёрнай і мотаінжынернай ротамі. Ваяваў у складзе [[Прыморская армія|Прыморскай арміі]], [[Варонежскі фронт|Варонежскага]], [[1-ы Украінскі фронт|1-га Украінскага]], [[1-ы Беларускі фронт|1-га Беларускага]] франтоў<ref name="БС"/>. Прымаў удзел у спецзаданнях па падрыву важных аб'ектаў у [[Калужская вобласць|Калужскай вобласці]], [[Абарона Севастопаля, 1941-1942|абароне Севастопаля]], баях за [[Варонеж]], [[Варонежска-Касторненская аперацыя, 1943|Варонежска-Касторненскай аперацыі]], [[Курская бітва|Курскай бітве]], [[Харкаўская аперацыя, 1943|Харкаўскай аперацыі]], [[Праскураўска-Чарновіцкая аперацыя|Праскураўска-Чарновіцкай]], [[Львоўска-Сандамірская аперацыя|Львоўска-Сандамірскай]], [[Вісла-Одэрская аперацыя|Вісла-Одэрскай]] аперацыях, штурме [[Берлін]]а. Да ліпеня [[1944]] года гвардыі капітан Міхаіл Высагорац камандаваў інжынернай ротай 13-га гвардзейскага асобнага мотаінжынернага батальёна 17-й мотаінжынернай брыгады [[1-я гвардзейская танкавая армія|1-й гвардзейскай танкавай арміі]] 1-га Украінскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення [[Польшча|Польшчы]]<ref name="wh">{{Warheroes|id=11419}}</ref> ў 1944 годзе пры разведцы і будаўніцтве паромнай пераправы цераз р. [[Днестр]] (24.3.1944), мастоў цераз р. [[Прут]] (29.3.1944), [[Заходні Буг]] (19.7.1944), [[Рака Сан|Сан]] (24.7.1944) і [[Вісла|Віслу]] (1-5.8.1944). Нягледзячы на масіраваны варожы агонь, ён асабіста кіраваў дзеяннямі сваёй роты на перадавой<ref name="БС"/><ref name="wh" />. Указам Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] ад [[23 верасня]] 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі капітан Міхаіл Высагорац быў удастоены высокага звання [[Герой Савецкага Саюза|Героя Савецкага Саюза]] з уручэннем [[Ордэн Леніна|ордэна Леніна]] і [[Медаль «Залатая Зорка» (СССР)|медалі «Залатая Зорка»]] пад нумарам 4583<ref name="wh" />. [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|міні|182x182пкс|[[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|Музей]] ў [[Бешанковічы|Бешанковічах]].]] У [[1945]] годзе Высагорац быў звольнены ў запас. З 1947 працаваў у будаўнічых арганізацыях<ref name="БС"/>. У [[1957]] годзе ён скончыў горны тэхнікум, пасля чаго працаваў у [[Новакузнецк|Навакузнецку]] начальнікам вытворча-тэхнічнага аддзела шахтабудаўнічага ўпраўлення № 8 трэста «Куйбышевуголь». З [[1974]] года Высагорац пражываў і працаваў у пасёлку [[пасёлак гарадскога тыпу Шахаўская|Шахаўская]] [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]]. Памёр [[22 красавіка]] [[1996]] года, пахаваны ў Шахаўской<ref name="wh" />. == Узнагароды == Акрамя звання Героя Савецкага Саюза быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі [[Ордэн Чырвонага Сцяга|Чырвонага Сцяга]], [[Ордэн Айчыннай вайны|Айчыннай вайны]] I ступені, [[Ордэн Чырвонай Зоркі|Чырвонай Зоркі]], а таксама шэрагам медалёў<ref name="wh" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Героі Савецкага Саюза|1}} {{DEFAULTSORT:Высагорац}} [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Маскоўскай вобласці]] 4jd5lq2fu1ohja8twu9umg8fogmyoaj 0 120195 5158896 5128464 2026-06-27T17:26:02Z Siliyiw 169172 5158896 wikitext text/x-wiki {{Музей |назва = Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей |sort = |арыгінал = |выява = |памер = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |профіль = |дата=19 красавіка |заснаваны =1979 |падпарадкаваны = аддзел культуры Бешанковіцкага райвыканкама |месцазнаходжанне= [[Беларусь]], [[Віцебская вобласць]], г. [[Бешанковічы]], вул. Валадарскага, 6, 211350 |наведвальнікі = |фонд = 9035 |агульная плошча =429 |выставачная плошча=362 |плошча запаснікаў =8 |дырэктар = |праезд = |адкрыты = 10.00–18.00, акрамя суботы |білет = |спасылка = |Commons = |сайт=http://beshenkovichi.museum.by}} '''Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей''' — [[музей]] у [[Бешанковічы|Бешанковічах]]. Заснаваны як музей баявой славы. Адкрыты ў [[1979]] годзе ў дзень 35 годдзя вызвалення Бешанковіцкага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Пасля быў пераўтвораны ў гісторыка-краязнаўчы музей, які пачаў працаваць у [[1987]] годзе ў новым двухпавярховым будынку. == Структура і экспазіцыя == Музей мае 8 экспазіцыйных залаў агульнай плошчай 311 м². У музеі налічваецца больш за 5 тыс. экспанатаў асноўнага фонду. Матэрыялы музея расказваюць пра гістарычнае мінулае раёна, [[Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя|Вялікую Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю]] ў [[Прыдзвінне|Прыдзвінні]], [[грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскую вайну]], устанаўленне [[СССР|ўлады Саветаў]], [[Калектывізацыя|калектывізацыю]], [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]], аднаўленне народнай гаспадаркі ў раёне ў пасляваенны час і развіццё яе ў гады апошніх пяцігодак. Асноўнае месца ў музеі адведзена раздзелу, прысвечанаму Вялікай Айчыннай вайне. Ён займае 4 залы плошчай 90 м². У гэтым раздзеле 540 экспанатаў, сярод якіх асабістыя рэчы, дакументы землякоў, якія змагаліся на розных франтах вайны і ў партызанах. У экспазіцыі музея шмат твораў выяўленчага мастацтва. Сярод іх жывапісныя і графічныя карціны з выявамі мясцовых пейзажаў, а таксама гістарычнай і ваеннай тэматыкі, скульптурныя бюсты (аўтар [[А. Н. Тарасян]]) генералаў [[А. П. Белабародаў|А. П. Белабародава]], [[І. І. Люднікаў|І. І. Люднікава]], [[І. М. Чысцякоў|І. М. Чысцякова]] – камандуючых арміямі, якія вызвалялі Прыдзвінне, і [[Герой Савецкага Саюза|Герояў Савецкага Саюза]] – ураджэнцаў раёна: [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]. == Літаратура == * Бешенковичский историко-краеведческий музей // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол. Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2006. — Т. 2. — С. 383. * Бешенковичский районный историко-краеведческий музей // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн.1. — С. 67—68. * Бешанковіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [ у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1 : А–Б. — С. 676—677. * Крачкоўскі, А.В. Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей / А.В. Крачкоўскі // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1991. — С. 420. * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == * [https://beshenkovichi.museum.by Сайт Бешанковіцкага гісторыка-краязнаўчага музея]. * [http://pridvinie.vlib.by/index.php/muzei/3411-muzej-gistoryka-krayazna-chy-beshankovitski-rajon-g-p-beshankovichy Музей гісторыка-краязнаўчы. Бешанковіцкі раён, г. п. Бешанковічы]. [[Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Культура Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] d52e9ptyzk9dhsevtmlxn5mtyu6iq0w 5158908 5158896 2026-06-27T18:01:42Z Siliyiw 169172 5158908 wikitext text/x-wiki {{Музей |назва = Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей |sort = |арыгінал = |выява = |памер = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |профіль = |дата=19 красавіка |заснаваны =1979 |падпарадкаваны = аддзел культуры Бешанковіцкага райвыканкама |месцазнаходжанне= [[Беларусь]], [[Віцебская вобласць]], г. [[Бешанковічы]], вул. Валадарскага, 6, 211350 |наведвальнікі = |фонд = 9035 |агульная плошча =429 |выставачная плошча=362 |плошча запаснікаў =8 |дырэктар = |праезд = |адкрыты = 10.00–18.00, акрамя суботы |білет = |спасылка = |Commons = |сайт=http://beshenkovichi.museum.by}} '''Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей''' — [[музей]] у [[Бешанковічы|Бешанковічах]]. Заснаваны як музей баявой славы. Адкрыты ў [[1979]] годзе ў дзень 35 годдзя вызвалення Бешанковіцкага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Пасля быў пераўтвораны ў гісторыка-краязнаўчы музей, які пачаў працаваць у [[1987]] годзе ў новым двухпавярховым будынку. == Структура і экспазіцыя == Музей мае 8 экспазіцыйных залаў агульнай плошчай 311 м². У музеі налічваецца больш за 5 тыс. экспанатаў асноўнага фонду. Матэрыялы музея расказваюць пра гістарычнае мінулае раёна, [[Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя|Вялікую Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю]] ў [[Прыдзвінне|Прыдзвінні]], [[грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскую вайну]], устанаўленне [[СССР|ўлады Саветаў]], [[Калектывізацыя|калектывізацыю]], [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]], аднаўленне народнай гаспадаркі ў раёне ў пасляваенны час і развіццё яе ў гады апошніх пяцігодак. Асноўнае месца ў музеі адведзена раздзелу, прысвечанаму Вялікай Айчыннай вайне. Ён займае 4 залы плошчай 90 м². У гэтым раздзеле 540 экспанатаў, сярод якіх асабістыя рэчы, дакументы землякоў, якія змагаліся на розных франтах вайны і ў партызанах. У экспазіцыі музея шмат твораў выяўленчага мастацтва. Сярод іх жывапісныя і графічныя карціны з выявамі мясцовых пейзажаў, а таксама гістарычнай і ваеннай тэматыкі, скульптурныя бюсты (аўтар [[А. Н. Тарасян]]) генералаў [[А. П. Белабародаў|А. П. Белабародава]], [[І. І. Люднікаў|І. І. Люднікава]], [[І. М. Чысцякоў|І. М. Чысцякова]] – камандуючых арміямі, якія вызвалялі Прыдзвінне, і [[Герой Савецкага Саюза|Герояў Савецкага Саюза]] – ураджэнцаў раёна: [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]. 6 жніўня 2022 года каля будынка музея адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. == Літаратура == * Бешенковичский историко-краеведческий музей // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол. Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2006. — Т. 2. — С. 383. * Бешенковичский районный историко-краеведческий музей // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн.1. — С. 67—68. * Бешанковіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [ у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1 : А–Б. — С. 676—677. * Крачкоўскі, А.В. Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей / А.В. Крачкоўскі // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1991. — С. 420. * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == * [https://beshenkovichi.museum.by Сайт Бешанковіцкага гісторыка-краязнаўчага музея]. * [http://pridvinie.vlib.by/index.php/muzei/3411-muzej-gistoryka-krayazna-chy-beshankovitski-rajon-g-p-beshankovichy Музей гісторыка-краязнаўчы. Бешанковіцкі раён, г. п. Бешанковічы]. [[Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Культура Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] iu6p9res0f9cm1x4ac8vtl8rqqw9aw4 5158924 5158908 2026-06-27T18:39:15Z Siliyiw 169172 5158924 wikitext text/x-wiki {{Музей |назва = Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей |sort = |арыгінал = |выява = |памер = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |профіль = |дата=19 красавіка |заснаваны =1979 |падпарадкаваны = аддзел культуры Бешанковіцкага райвыканкама |месцазнаходжанне= [[Беларусь]], [[Віцебская вобласць]], г. [[Бешанковічы]], вул. Валадарскага, 6, 211350 |наведвальнікі = |фонд = 9035 |агульная плошча =429 |выставачная плошча=362 |плошча запаснікаў =8 |дырэктар = |праезд = |адкрыты = 10.00–18.00, акрамя суботы |білет = |спасылка = |Commons = |сайт=http://beshenkovichi.museum.by}} '''Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей''' — [[музей]] у [[Бешанковічы|Бешанковічах]]. Заснаваны як музей баявой славы. Адкрыты ў [[1979]] годзе ў дзень 35 годдзя вызвалення Бешанковіцкага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Пасля быў пераўтвораны ў гісторыка-краязнаўчы музей, які пачаў працаваць у [[1987]] годзе ў новым двухпавярховым будынку. == Структура і экспазіцыя == Музей мае 8 экспазіцыйных залаў агульнай плошчай 311 м². У музеі налічваецца больш за 5 тыс. экспанатаў асноўнага фонду. Матэрыялы музея расказваюць пра гістарычнае мінулае раёна, [[Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя|Вялікую Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю]] ў [[Прыдзвінне|Прыдзвінні]], [[грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскую вайну]], устанаўленне [[СССР|ўлады Саветаў]], [[Калектывізацыя|калектывізацыю]], [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]], аднаўленне народнай гаспадаркі ў раёне ў пасляваенны час і развіццё яе ў гады апошніх пяцігодак. Асноўнае месца ў музеі адведзена раздзелу, прысвечанаму Вялікай Айчыннай вайне. Ён займае 4 залы плошчай 90 м². У гэтым раздзеле 540 экспанатаў, сярод якіх асабістыя рэчы, дакументы землякоў, якія змагаліся на розных франтах вайны і ў партызанах. У экспазіцыі музея шмат твораў выяўленчага мастацтва. Сярод іх жывапісныя і графічныя карціны з выявамі мясцовых пейзажаў, а таксама гістарычнай і ваеннай тэматыкі, скульптурныя бюсты (аўтар [[А. Н. Тарасян]]) генералаў [[А. П. Белабародаў|А. П. Белабародава]], [[І. І. Люднікаў|І. І. Люднікава]], [[І. М. Чысцякоў|І. М. Чысцякова]] – камандуючых арміямі, якія вызвалялі Прыдзвінне, і [[Герой Савецкага Саюза|Герояў Савецкага Саюза]] – ураджэнцаў раёна: [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]. 6 жніўня 2022 года каля будынка музея адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. == Крыніцы == [[Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Культура Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] <references responsive="" /> == Літаратура == * Бешенковичский историко-краеведческий музей // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол. Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2006. — Т. 2. — С. 383. * Бешенковичский районный историко-краеведческий музей // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн.1. — С. 67—68. * Бешанковіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [ у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1 : А–Б. — С. 676—677. * Крачкоўскі, А.В. Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей / А.В. Крачкоўскі // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1991. — С. 420. * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == * [https://beshenkovichi.museum.by Сайт Бешанковіцкага гісторыка-краязнаўчага музея]. * [http://pridvinie.vlib.by/index.php/muzei/3411-muzej-gistoryka-krayazna-chy-beshankovitski-rajon-g-p-beshankovichy Музей гісторыка-краязнаўчы. Бешанковіцкі раён, г. п. Бешанковічы]. p2q392xaheagjrifrdjdlvbnqb3rogf 5158927 5158924 2026-06-27T19:36:59Z Siliyiw 169172 5158927 wikitext text/x-wiki {{Музей |назва = Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей |sort = |арыгінал = |выява = |памер = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |профіль = |дата=19 красавіка |заснаваны =1979 |падпарадкаваны = аддзел культуры Бешанковіцкага райвыканкама |месцазнаходжанне= [[Беларусь]], [[Віцебская вобласць]], г. [[Бешанковічы]], вул. Валадарскага, 6, 211350 |наведвальнікі = |фонд = 9035 |агульная плошча =429 |выставачная плошча=362 |плошча запаснікаў =8 |дырэктар = |праезд = |адкрыты = 10.00–18.00, акрамя суботы |білет = |спасылка = |Commons = |сайт=http://beshenkovichi.museum.by}} '''Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей''' — [[музей]] у [[Бешанковічы|Бешанковічах]]. Заснаваны як музей баявой славы. Адкрыты ў [[1979]] годзе ў дзень 35 годдзя вызвалення Бешанковіцкага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Пасля быў пераўтвораны ў гісторыка-краязнаўчы музей, які пачаў працаваць у [[1987]] годзе ў новым двухпавярховым будынку. == Структура і экспазіцыя == [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|злева|міні|211x211пкс]] Музей мае 8 экспазіцыйных залаў агульнай плошчай 311 м². У музеі налічваецца больш за 5 тыс. экспанатаў асноўнага фонду. Матэрыялы музея расказваюць пра гістарычнае мінулае раёна, [[Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя|Вялікую Кастрычніцкую сацыялістычную рэвалюцыю]] ў [[Прыдзвінне|Прыдзвінні]], [[грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскую вайну]], устанаўленне [[СССР|ўлады Саветаў]], [[Калектывізацыя|калектывізацыю]], [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]], аднаўленне народнай гаспадаркі ў раёне ў пасляваенны час і развіццё яе ў гады апошніх пяцігодак. Асноўнае месца ў музеі адведзена раздзелу, прысвечанаму Вялікай Айчыннай вайне. Ён займае 4 залы плошчай 90 м². У гэтым раздзеле 540 экспанатаў, сярод якіх асабістыя рэчы, дакументы землякоў, якія змагаліся на розных франтах вайны і ў партызанах. У экспазіцыі музея шмат твораў выяўленчага мастацтва. Сярод іх жывапісныя і графічныя карціны з выявамі мясцовых пейзажаў, а таксама гістарычнай і ваеннай тэматыкі, скульптурныя бюсты (аўтар [[А. Н. Тарасян]]) генералаў [[А. П. Белабародаў|А. П. Белабародава]], [[І. І. Люднікаў|І. І. Люднікава]], [[І. М. Чысцякоў|І. М. Чысцякова]] – камандуючых арміямі, якія вызвалялі Прыдзвінне, і [[Герой Савецкага Саюза|Герояў Савецкага Саюза]] – ураджэнцаў раёна: [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]. 6 жніўня 2022 года каля будынка музея адкрыта Алея Герояў Савецкага Саюза, ураджэнцаў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага раёна]], устаноўлены бюсты Герояў Савецкага Саюза — [[Канстанцін Антонавіч Абазоўскі|К. А. Абазоўскага]], [[Міхаіл Амосавіч Высагорац|М. А. Высагорца]], [[Леў Міхайлавіч Даватар|Л. М. Даватара]], [[Іван Іванавіч Строчка|І. І. Строчкі]], [[Міхаіл Мікалаевіч Ткачэнка|М. М. Ткачэнкі]]<ref>{{Cite web|url=https://beshenkovichi.museum.by/node/48208|title=Герои Советского Союза - уроженцы Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6181/|title=Аллея Героев Советского Союза, уроженцев Бешенковичского района|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>, ў 2024 годзе — бюст Героя Савецкага Саюза [[Павел Мінаевіч Раманаў|П. М. Раманава]]<ref>{{Cite web|url=https://belta.by/regions/view/primer-mnogim-pokolenijam-bjust-geroja-sovetskogo-sojuza-pavla-romanova-otkryli-v-beshenkovichah-664553-2024/|title=Пример многим поколениям. Бюст Героя Советского Союза Павла Романова открыли в Бешенковичах|website=[[БелТА]]|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. == Крыніцы == [[Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Культура Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] <references responsive="" /> == Літаратура == * Бешенковичский историко-краеведческий музей // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол. Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2006. — Т. 2. — С. 383. * Бешенковичский районный историко-краеведческий музей // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн.1. — С. 67—68. * Бешанковіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [ у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1 : А–Б. — С. 676—677. * Крачкоўскі, А.В. Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей / А.В. Крачкоўскі // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1991. — С. 420. * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == * [https://beshenkovichi.museum.by Сайт Бешанковіцкага гісторыка-краязнаўчага музея]. * [http://pridvinie.vlib.by/index.php/muzei/3411-muzej-gistoryka-krayazna-chy-beshankovitski-rajon-g-p-beshankovichy Музей гісторыка-краязнаўчы. Бешанковіцкі раён, г. п. Бешанковічы]. mzgn14gk84sbynwoqipcwqi38m35kbh 0 120314 5159110 5128463 2026-06-28T10:13:24Z Siliyiw 169172 5159110 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = Палацава-паркавы комплекс |Беларуская назва = Бешанковіцкі палаца-паркавы комплекс |Арыгінальная назва = |Выява = Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (N. Orda, 20.06.1876).jpg |Подпіс выявы = Палац [[Храптовічы|Храптовічаў]]. [[Напалеон Орда|Н. Орда]], [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] |Шырыня выявы = |Статус = {{ГККРБ 4|212Г000141}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Гарадскі пасёлак |Месцазнаходжанне = [[Бешанковічы]] |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 02|lat_sec = 41.86 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 27|lon_sec = 46.36 |region = |CoordScale = |На карце = Беларусь Віцебская вобласць |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = класіцызм |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = [[Ян Агінскі]] |Першае згадванне = |Заснаванне = [[XVII]] ст. |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = |Заканчэнне будаўніцтва = |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі|2 палацы|гаспадарчыя пабудовы|парк||||||}} |Вядомыя жыхары = [[Рыгор Антоні Агінскі]] [[Іахім Храптовіч]] |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = Chraptovič Manor in Biešankovičy }} '''Бешанковіцкая сядзіба''' — помнік архітэктуры, знаходзіцца на левым беразе [[Заходняя Дзвіна|Заходняй Дзвіны]], у цэнтры гарадскога пасёлка [[Бешанковічы]]. Складаецца з двух палацаў і парка. == Гісторыя == Першы двухпавярховы будынак быў пабудаваны ў сярэдзіне XVII ст. Ён належаў [[Гетман польны літоўскі|гетману польнаму літоўскаму]] [[Ян Агінскі|Яну Самуэлю Агінскаму]], а пасля яго смерці – сыну [[Рыгор Антоні Агінскі|Рыгору Антонію Агінскаму]]. У архітэктурным плане будынак нічым не вызначаецца – звычайны двухпавярховы палац. У гістарычным плане ён мае вялікую значнасць. Другі палац быў пабудаваны ў 70-я гады XVIII ст. у стылі ранняга класіцызму на ўзор гарадскога асабняка ўжо пры новым уладальніку Бешанковіч графу, маршалку Галоўнага трыбунала Вялікага княства Літоўскага, падканцлеру і канцлеру ВКЛ [[Іахім Храптовіч|Іаахіму Літавору Храптовічу]]. == Архітэктура == [[Выява:Biešankovičy, Chraptovič. Бешанковічы, Храптовіч (1901-17).jpg|міні|злева|Палац, пач. XX ст.]] П-падобны ў плане будынак фарміруе цэнтральны двухпавярховы корпус, высунуты наперад і фланкіраваны двума аднапавярховымі флігелямі. Галоўны вулічны фасад вырашаны плоскасна з цэнтральным двухступенчатым рызалітам, апрацаваным рустам на першым паверсе і завершаны трохвугольным франтонам. Над парадным уваходам балкон з ажурнай агароджай (чыгуннае ліццё першай паловы XIX ст.) у стылі ампір, на што ўказваюць іанічныя калонкі, гнутыя кранштэйны, маскароны, меандравы пояс, акантавы ліст. Першы паверх мае прамавугольныя аконныя праёмы, дэкарыраваныя класічнымі сандрыкамі і карнізамі. Па перыметры будынка праходзіць філенгавы фрыз, які разам з міжпавярховай цягай узмацняе выразнасць гарызантальнай накіраванасці фасада. Плоскасныя тарцовыя галоўнага корпуса і бакавыя флігелі маюць лаканічнае архітэктурна-дэкаратыўнае афармленне, абмежаванне рустоўкай вуглоў. Першапачаткова палац меў анфіладную парадную планіроўку, асноўныя памяшканні былі на другім паверсе. Памяшканні першага паверха выкарыстоўваліся пад жыллё, склепы – пад гаспадарчыя патрэбы. {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь|212Г000947}} == Парк == Ад французскага парка на сённяшні дзень засталіся рэдкія пасадкі дубоў і дзве сажалкі. Першая – з паўвостравам, на якім калісьці была ўстаноўлена альтанка, меў бетанаванае дно і не зарастаў. Другая - круглай формы, дыяметрам 40 метраў, з аднолькавымі пакатымі адкосамі. У цэнтры яго быў востраў дыяметрам 20 метраў, які ўяўляў сабой круглую клумбу, акружаную водным колам шырынёй 10 метраў. Пазней у гэтай частцы быў разбіты пейзажны парк, а частка рэгулярнага, што спускалася да Заходняй Дзвіны, была аддзелена шашой і часткова забудавана. Ад рэгулярнага парку ва ўсходняй частцы захаваліся невысокая тэраса, асобныя старыя дрэвы, рэшткі насаджэнняў і старая лістоўніца. == Літаратура == * Бешанковіцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С.В. Марцэлеў [і інш.]. – Мн., 1985. – С. 119–134. * З архітэктурнай спадчыны // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І.П. Шамякін [і інш.]. – Мн., 1991. – С. 31–38. * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == {{ГККРБ|212Г000141}} {{Commons|Category:Chraptovič Manor in Biešankovičy}} * {{ГБ|http://globustut.by/beshenkovi/index.htm#manor_main}} * {{radzima|4540}} * {{Архіварта|beshankovicki-palacava-parkavy-ansambl}} [[Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі]] [[Катэгорыя:Палацы Беларусі]] [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:Агінскія]] [[Катэгорыя:Храптовічы]] [[Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды мясцовага значэння Віцебскай вобласці]] rdpdcpjv2g6cuea409y54zbsbfdb8k7 0 123067 5159058 4426408 2026-06-28T09:00:12Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Zanzan.svg]] → [[File:Zanzan Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159058 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Занзан |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Zanzan}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 999 586 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 7 |Шчыльнасць = 26,13 |Месца па шчыльнасці = 16 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 38 251 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Zanzan Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-08 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Занзан''' ({{lang-fr|Zanzan}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з [[Буркіна-Фасо]] і [[Гана]]й. Адміністрацыйны цэнтр — [[Бандуку]]. Плошча — 38 000 км², насельніцтва складае 957 314 чалавекі (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} carxjl00i36p8m2qmu6gcfth1f7tz07 0 123068 5159065 4416449 2026-06-28T09:05:38Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Worodougou.svg]] → [[File:Worodougou Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159065 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Варадугу |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Worodougou}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 536 012 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 17 |Шчыльнасць = 24,18 |Месца па шчыльнасці = 17 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 22 166 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Worodougou Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-14 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Варадугу''' ({{lang-fr|Worodougou}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Сегела]]. Плошча — 21 900 км², насельніцтва складае 456 708 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} cwn63bxw499hu1lbdppmn1gju22y1pf 0 123069 5159067 4416135 2026-06-28T09:08:55Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Vallée du Bandama.svg]] → [[File:Vallée du Bandama Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159067 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Вале-дзю-Бандама |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Vallée du Bandama}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1 538 484 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 3 |Шчыльнасць = 53,95 |Месца па шчыльнасці = 12 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 28 518 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Vallée du Bandama Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-04 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Вале-дзю-Бандама''' ({{lang-fr|Vallée du Bandama}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Буаке]]. Плошча — 28 530 км², насельніцтва складае 1 523 855 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} 2gr348xw2mdxjuee4o4sa5htth72kz6 0 123070 5159077 4459692 2026-06-28T09:24:00Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Sud-Comoé.svg]] → [[File:Sud-Comoé Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159077 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Сюд-Камаэ |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Sud-Comoé}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 656 150 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 15 |Шчыльнасць = 90,48 |Месца па шчыльнасці = 6 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 7 252 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Sud-Comoé Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-13 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Сюд-Камаэ''' ({{lang-fr|Sud-Comoé}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з [[Гана]]й. Самы маленькі паводле плошчы рэгіён Кот-д’Івуара. Адміністрацыйны цэнтр — [[Адыяке]]. Плошча — 7 278 км², насельніцтва складае 612 129 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} 1x4amj5o2i83j1se5gxb25e4lccdo0a 0 123071 5159080 4459691 2026-06-28T09:26:36Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Sud-Bandama.svg]] → [[File:Sud-Bandama Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159080 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Сюд-Бандама |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Sud-Bandama}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 972 144 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 8 |Шчыльнасць = 91,05 |Месца па шчыльнасці = 4 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 10 677 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Sud-Bandama Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-15 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Сюд-Бандама''' ({{lang-fr|Sud-Bandama}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Дыво]]. Плошча — 10 677 км², насельніцтва складае 942 873 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} 7so1s1fu9fzg8odzx3vrr9k6080r2gd 0 123072 5159053 4450295 2026-06-28T08:52:21Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Savanes.svg]] → [[File:Savanes Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159053 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Саван |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Savanes}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1 319 240 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 6 |Шчыльнасць = 32,81 |Месца па шчыльнасці = 15 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 40 210 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Savanes Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-03 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} {{Значэнні|Саван (значэнні)}} '''Саван''' ({{lang-fr|Savanes}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўночнай частцы краіны, мяжуе на поўначы з [[Буркіна-Фасо]] і [[Малі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[Караго]]. Плошча — 40 323 км², насельніцтва складае 1 386 445 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} {{Бібліяінфармацыя}} gb8isrvmbdndl6o48xk8gvfgl225tnq 0 123073 5159069 4441602 2026-06-28T09:14:37Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - N'zi-Comoé.svg]] → [[File:N'zi-Comoé Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159069 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Нзі-Камаэ |Арыгінальная назва = {{lang-fr|N'zi-Comoé}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 895 405 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 9 |Шчыльнасць = 46,53 |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 19 242 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = N'zi-Comoé Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-11 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Нзі-Камаэ''' ({{lang-fr|N'zi-Comoé}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ўва ўсходзе частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Дымбакро]]. Плошча — 19 560 км², насельніцтва складае 1 038 166 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} 50rqn82eonijzr7kal4cab14rtub45j 0 123074 5159082 4438084 2026-06-28T09:30:53Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Moyen-Comoé.svg]] → [[File:Moyen-Comoé Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159082 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Муаен-Камаэ |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Moyen-Comoé}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 561 853 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 16 |Шчыльнасць = 81,18 |Месца па шчыльнасці = 7 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 6 921 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Moyen-Comoé Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-05 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Муаен-Камаэ''' ({{lang-fr|Moyen-Comoé}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ўва ўсходзе краіны, мяжуе з [[Гана]]й. Адміністрацыйны цэнтр — [[Абенгуру]]. Плошча — 6 900 км², насельніцтва складае 557 086 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} bwkah3x3nxih04pteyl5qd2cpjoo4h0 0 123075 5159070 4438083 2026-06-28T09:19:35Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Moyen-Cavally.svg]] → [[File:Moyen-Cavally Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159070 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Муаен-Кавалі |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Moyen-Cavally}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = Гігло |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 737 699 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 13 |Шчыльнасць = 51,70 |Месца па шчыльнасці = 13 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 14 268 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Moyen-Cavally Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-19 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Муаен-Кавалі''' ({{lang-fr|Moyen-Cavally}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе з [[Ліберыя]]й. Адміністрацыйны цэнтр — [[Гігло]]. Плошча — 14 150 км², насельніцтва складае 505 706 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} h114vcznncfvkifao0inbwqdtg4cbwz 0 123076 5159085 4436321 2026-06-28T09:34:33Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Marahoué.svg]] → [[File:Marahoué Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159085 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Мараўэ |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Marahoué}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 791 689 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 10 |Шчыльнасць = 91,02 |Месца па шчыльнасці = 5 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 8 698 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Marahoué Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-12 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Мараўэ''' ({{lang-fr|Marahoué}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Буафле]]. Плошча — 8 500 км², насельніцтва складае 743 621 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} mcxu6gi1pnln6jzjitczlor9pbvaknj 0 123077 5159047 4432974 2026-06-28T08:38:01Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Lagunes.svg]] → [[File:Lagunes Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159047 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Лагюн |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Lagunes}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д'Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = [[Абіджан|Горад Абіджан]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = |Год перапісу = |Месца па насельніцтве = 1 |Шчыльнасць = 400,56 |Месца па шчыльнасці = 1 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 13 323 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Lagunes Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-01 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Лагюн''' ({{lang-fr|Lagunes}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны, самы вялікі паводле колькасці насельніцтва рэгіён краіны, які мае да таго ж выхад да [[Гвінейскі заліў|Гвінейскага заліва]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[Абіджан]]. Плошча — 13 172 км², насельніцтва складае 4 804 106 чалавек (на [[2007]] год). {{зноскі}} {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} {{Бібліяінфармацыя}} d02dlsxhsz7j8kp5rg4974tgdo89q4j 0 123078 5159044 4433046 2026-06-28T08:31:26Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Lacs.svg]] → [[File:Lacs Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159044 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Лак |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Lacs}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д'Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = [[Ямусукра|Горад Ямусукра]] |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 677 812 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 14 |Шчыльнасць = 76,37 |Месца па шчыльнасці = 11 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 8 875 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Lacs Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-07 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Лак''' ({{lang-fr|Lacs}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Ямусукра]]. Плошча — 8 940 км², насельніцтва складае 681 812 чалавекі (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} bjdwv6al6ykqn811209l1808q2bn236 0 123079 5159088 4442326 2026-06-28T09:37:05Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Haut-Sassandra.svg]] → [[File:Haut-Sassandra Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159088 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён О-Сасандра |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Haut-Sassandra}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1 535 137 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 4 |Шчыльнасць = 100,72 |Месца па шчыльнасці = 3 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 15 242 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Haut-Sassandra Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-02 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''О-Сасандра''' ({{lang-fr|Haut-Sassandra}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Далоа]]. Плошча — 15 200 км², насельніцтва складае 1 354 028 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} 3gifq1jm1ly1rf6r892bx2trj9ye8fz 0 123080 5159043 4463659 2026-06-28T08:25:46Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Fromager.svg]] → [[File:Fromager Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159043 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Фрамажэ |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Fromager}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 772 368 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 11 |Шчыльнасць = 111,89 |Месца па шчыльнасці = 2 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 6903 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Fromager Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-18 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Фрамажэ''' ({{lang-fr|Fromager}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўднёвай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Гагноа]]. Плошча — 6 900 км², насельніцтва складае 775 840 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} qro84jpofs28jysov2s1ui235zuvxyw 0 123081 5159038 4424770 2026-06-28T08:21:23Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Dix-Huit Montagnes.svg]] → [[File:Dix-Huit Montagnes Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159038 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Дыз-юіт Мантань |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Dix-Huit Montagnes}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1 334 387 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 5 |Шчыльнасць = 79,51 |Месца па шчыльнасці = 9 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 16 782 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Dix-Huit Montagnes Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-06 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Дыз-юіт Мантань''' ({{lang-fr|Dix-Huit Montagnes}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў заходняй частцы краіны, мяжуе на захадзе з [[Гвінея]]й і [[Ліберыя]]й. Адміністрацыйны цэнтр — [[горад Ман|Ман]]. Плошча — 16 600 км², насельніцтва складае 1 284 657 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} 4lp826c8vtgrc9ebpu8ts3qa5g1pug6 0 123082 5159035 4424986 2026-06-28T08:16:41Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Denguélé.svg]] → [[File:Denguélé Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159035 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Дэнгеле |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Denguélé}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 316 571 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 18 |Шчыльнасць = 15,08 |Месца па шчыльнасці = 19 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 20 997 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Denguélé Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-10 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Дэнгеле''' ({{lang-fr|Denguélé}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з [[Гвінея]]й на захадзе і на поўначы з [[Малі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[Адыенэ]]. Плошча — 20 600 км², насельніцтва складае 316 045 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} cgtbmk2rzwxfmqar6653ze040i35z5o 0 123083 5159028 4411629 2026-06-28T08:11:42Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[File:Côte d'Ivoire - Bas-Sassandra.svg]] → [[File:Bas-Sassandra Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159028 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Ба-Сасандра |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Bas-Sassandra}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 2 037 628 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 2 |Шчыльнасць = 77,07 |Месца па шчыльнасці = 10 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 26 440 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Bas-Sassandra Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-09 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ба-Сасандра''' ({{lang-fr|Bas-Sassandra}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з [[Ліберыя]]й на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — [[Горад Сан-Педра, Кот-д’Івуар|Сан-Педра]]. Плошча — 25 800 км², насельніцтва складае 1 202 761 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} q4ntbceqr3mstr3799ubwyl8zdb04kh 0 123084 5159025 4413200 2026-06-28T08:01:35Z Milenioscuro 28560 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Côte d'Ivoire - Bafing.svg]] → [[File:Bafing Region in Côte d'Ivoire.svg]] standard name 5159025 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Рэгіён Бафінг |Арыгінальная назва = {{lang-fr|Bafing}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кот-д’Івуар]] |Статут = |Гімн = |Уваходзіць у = |Уключае = |Сталіца = |Крупныйгород = |Крупныегорода = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 205 339 |Год перапісу = 2010 |Месца па насельніцтве = 19 |Шчыльнасць = 23,01 |Месца па шчыльнасці = 18 |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 8 922 |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = Bafing Region in Côte d'Ivoire.svg |Часовойпояс = [[UTC+0]] |Абрэвіятура = |ISO = CI-17 |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Бафінг''' ({{lang-fr|Bafing}}) — адзін з дзевятнаццаці рэгіёнаў [[Кот-д’Івуар]]а, які размяшчаецца ў паўночна-заходняй частцы краіны, мяжуе з [[Гвінея]]й на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — [[Туба]]. Плошча — 8 720 км², насельніцтва складае 203 608 чалавек (на [[2007]] год). {{Рэгіёны Кот-д’Івуара}} l44yrgbttnt7izojcvjxfo8b2xqibev 0 127037 5158835 4844151 2026-06-27T13:28:57Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158835 wikitext text/x-wiki {{Сотавы тэлефон | name = Droid Incredible | image = Droid incredible front.JPG | manufacturer = [[HTC]] | carrier = [[Verizon Wireless]] | releasedate = 29 красавіка 2010 | type = | os = [[Android]] 2.2 (Froyo) і [[HTC Sense]] (з Friendstream) | display = [[AMOLED]] ці [[TFT LCD]] [[Wide VGA|WVGA]] 480?800 [[піксел]]яў; 3,7"<ref>{{cite web|url=http://androidcommunity.com/htc-forced-to-switch-to-super-tft-lcd-from-amoled-due-to-shortages-20100625/|title=HTC Forced to Switch to Super TFT LCD From AMOLED Due to Shortages / Update: HTC Plans to Use Both|author=Evan Selleck|date=June 25, 2010|publisher=http://androidcommunity.com/|access-date=November 2, 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/68xlz4ynb?url=http://androidcommunity.com/htc-forced-to-switch-to-super-tft-lcd-from-amoled-due-to-shortages-20100625/|archive-date=6 ліпеня 2012|url-status=live}}</ref> | camera = 8 [[Мегапіксэл|Мп]], [[аўтафокус]], запіс відэа 720p HD | power = [[Li-Ion]] 1300 [[мА·ч]] | dimensions = 117,5 × 58,5 × 11,9 мм | input = ёмістны [[сэнсарны экран]] | cpu = [[Qualcomm]] [[Snapdragon (processor)|Snapdragon]] (QSD8650), 1 [[ГГц]] | graphics = Adreno 200 | memory = 512 [[Мегабайт|МБ]] [[Double data rate|DDR]] [[Random Access Memory|RAM]]<br />1 [[Гігабайт|ГБ]] [[Read-only Memory|ROM]] (748 МБ даступна для карыстальніка) плюс 8 ГБ [[moviNAND]] |memory_card = [[microSD]] да 32 [[Гігабайт|ГБ]] | storage = 8 ГБ |networks = [[CDMA2000]]/[[Evolution-Data Optimized#TIA-856 Rev. A|EV-DO Rev. A]] | connectivity = [[Wi-Fi]] ([[802.11|802.11b/g/n]]); [[Bluetooth]] 2.1 с A2DP Stereo и EDR; [[Assisted GPS|A-GPS]]; 3,5 мм [[TRS]], micro-USB, Mobile MiFi Hotspot | weight = 130 г | related devices = [[HTC Evo 4G]] | predecessor = [[HTC Droid Eris]] }} '''Droid Incredible by HTC''' (ADR6300) (таксама вядомы як '''HTC Incredible''') — [[смартфон]] кампаніі [[HTC]], які працуе на аперацыйнай сістэме [[Android]]. Мадэль паступіла ў продаж 29 красавіка 2010<ref>{{cite web|url=http://phones.verizonwireless.com/htc/incredible/|title=The Next Chapter in the Droid Saga Begins April 29|access-date=25 April 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/68xm01xGh?url=http://www.droiddoes.com/|archive-date=6 ліпеня 2012|url-status=live}}</ref> і даступная толькі ў аператара [[Verizon Wireless]]. [[Выява:Droid incredible back.JPG|thumb|left|120px|Droid Incredible (задняя панэль)]] Спачатку апараты прадаваліся з устаноўленым Android 2.1 (Eclair) і абалонкай [[HTC Sense]]. З 26 жніўня 2010 года на іх ужо ўстаноўлены Android 2.2 (Froyo) і абноўленая версія HTC Sense. {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Смартфоны і камунікатары HTC}} [[Катэгорыя:Прылады на базе Android]] [[Катэгорыя:Тэлефоны HTC|Droid Incredible]] [[Катэгорыя:Прылады на аснове Qualcomm]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе]] 5orbbly13fkzkzqjd2m091qi3kuiqd5 0 127884 5159149 5121988 2026-06-28T11:39:18Z IshaBarnes 124956 вычытка 5159149 wikitext text/x-wiki {{Кніжная серыя | Назва = Гарады і вёскі Беларусі | Выява = ГВБ.jpg | Подпіс = Поўны збор энцыклапедыі. | Аўтары = [[НАН РБ]], [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|ІМЭФ НАН]] | Краіна = Беларусь | Мова = [[Беларуская мова|беларуская]] | Выдавецтва = [[Беларуская энцыклапедыя (выдавецтва)|БелЭн імя П. Броўкі]] | Даты = 2004—2021 }} '''Гарады і вёскі Беларусі''' — шматтомная энцыклапедыя на [[беларуская мова|беларускай мове]], выданне [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]], [[Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі|Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы]], [[Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі|Выдавецтва «Беларуская энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі]]. Выпуск выдання ажыццяўляецца на заказ і пры фінансавай падтрымцы [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]]. У даведніку на аснове найноўшых архіўных і іншых крыніц адлюстраваны гісторыя і сучасны эканамічны і культурны стан усіх [[Адміністрацыйны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Беларусі]] — 6 абласцей, 118 раёнаў, а таксама ўсіх населеных пунктаў кожнага раёна, у тым ліку тых, якія перасталі існаваць, пераважна спаленых нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] і не адноўленых. Пра іншыя зніклыя населеныя пункты, у тым ліку тыя, што ўвайшлі ў межы іншых населеных пунктаў, звычайна змешчаны толькі адрывістыя звесткі ў артыкуле пра цэнтр сельсавета або пра вёску, з якой адбылося аб’яднанне. Энцыклапедыя выпускалася ў 2004—2021 гады. У маі 2021 года выйшла завяршальная кніга апошняга 10 тома<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.belta.by/culture/view/belorusskaja-entsiklopedija-vypustila-zavershajuschie-toma-serii-garady-i-veski-belarusi-442784-2021/|title=«Беларуская энцыклапедыя» выпусціла завяршальныя тамы серыі «Гарады і вёскі Беларусі»|website=[[БелТА]]|date=2021-05-24}}</ref>. Змяшчае шмат каляровых і чорна-белых здымкаў, малюнкаў, карт. == Ацэнкі == Былая загадчыца адной з рэдакцый «[[БелЭн]]» Тамара Кароткая адзначае, што шматтомныя энцыклапедыя «Гарады і вёскі Беларусі» — прадукт досыць даўні, яшчэ напрацоўкі Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору дваццацігадовай даўніны<ref>[http://www.svaboda.org/content/transcript/24536970.html Што здарылася з «Беларускай энцыклапедыяй»?] // [[Радыё Свабода]]</ref>. == Бібліяграфія == # {{Крыніцы/ГВБ|1-1}} # {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} # {{Крыніцы/ГВБ|3-1}} # {{Крыніцы/ГВБ|4-2}} # {{Крыніцы/ГВБ|5-1}} # {{Крыніцы/ГВБ|6-2}} # {{Крыніцы/ГВБ|7-3}} # {{Крыніцы/ГВБ|8-1}} # {{Крыніцы/ГВБ|8-2}} # {{Крыніцы/ГВБ|8-3}} # {{Крыніцы/ГВБ|8-4}} # {{Крыніцы/ГВБ|8-5}} # {{Крыніцы/ГВБ|9-1}} # {{Крыніцы/ГВБ|9-2}} # {{Крыніцы/ГВБ|9-3}} # {{Крыніцы/ГВБ|10-1}} # {{Крыніцы/ГВБ|10-2}} # {{Крыніцы/ГВБ|10-3}} # {{Крыніцы/ГВБ|10-4}} # {{Крыніцы/ГВБ|10-5}} == Памылкі == У энцыклапедыі дапушчана шмат памылак. Самыя распаўсюджаныя: алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання, недакладныя звесткі<ref>[http://ganc-chas.by/by/page/society/1152 Праваслаўныя веруючыя Будчы адзначаць юбілей царквы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121016224723/http://ganc-chas.by/by/page/society/1152 |date=16 кастрычніка 2012 }} // [[Ганцавіцкі час]]</ref><ref>http://pruzhany.net/1715-za-gady-saveckaj-ulady-tolki-adzin-belarus-uznachalva-specsluzhby-bssr.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170119050316/https://pruzhany.net/1715-za-gady-saveckaj-ulady-tolki-adzin-belarus-uznachalva-specsluzhby-bssr.html |date=19 студзеня 2017 }}</ref>, поўдзень блытаецца з поўначчу, пунктуацыйныя і стылістычныя памылкі. Якасць і падрабязнасць артыкулаў па розных раёнах можа адрознівацца. Прыклады памылак: * '''Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць''' * Іванаўскі раён # «Крочаўскі…» на старонцы 359. Павінна быць [[Кротаўскі сельсавет|Кротаўскі]]. # «Сочаўскі…» на старонцы 359. Павінна быць [[Сачыўскі сельсавет|Сачыўскі]]. # «Снічаўскі…» на старонцы 359. Павінна быць [[снітаўскі сельсавет|Снітаўскі]]. * Івацэвіцкі раён # Старонка 439, карта Івацэвіцкага раёна: пазначана няслушная назва — ''Б'''е'''лавічы'', замест [[Бялавічы (Івацэвіцкі раён)|Бялавічы]]. * '''Т. 4, кн. 2. Брэсцкая вобласць''' * Камянецкі раён # «Вярховіцкі, Воўчынскі…» на старонцы 8. Алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання. * Ляхавіцкі раён # «Нацкі, Агарэвіцкі…» на старонцы 249. Алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання. * Маларыцкі раён # «Масевіцкі, Макранскі…» на старонцы 323. Няслушнае сартаванне артыкулаў. * Пінскі раён # Парушаны парадак населеных пунктаў: [[Ботава]], [[Бердуны]], [[Бярозавічы]]… [[Вулька Гарадзішчанская]], [[Выжлавічы]], [[Вылазы (Брэсцкая вобласць)|Вылазы]], [[Высокае (Пінскі раён)|Высокае]], [[Вулька Лаўская]]… # «Пасяніцкі, Парахонскі…» на старонцы 365. Няслушнае сартаванне артыкулаў. # «Малая Вулька — вёска ў Хойнаўнскім с/с…» на старонцы 432. Памылка ў назве, слушная назва — [[Хойнаўскі сельсавет|Хойнаўскі]]. * Пружанскі раён # «Вялікі Краснік… за 30 км на ПнЗ ад Пружан… 47 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» і «Малы Краснік… за 31 км на ПнУ ад Пружан… 48 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонках 500 і 520. Памылка ў адлегласці і арыентаванні. # «Гарадняны… за 10 км на Пд ад Пружан… 5 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонцы 501. Памылка ў адлегласці і арыентаванні. # «Інтэрнацыянальны… за 12 км на Пд ад Пружан… 4 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» на старонцы 508. Памылка ў адлегласці. # «Каштанаўка… за 7 км на Пд ад Пружан… 6 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» і «Чахец… за 18 км на Пд ад Пружан… 10 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» на старонках 511 і 542. Памылка ў адлегласці. # «Лінова… за 12 км на Пд ад Пружан…» на старонцы 517. Памылка ў адлегласці. # «Малыя Якавічы… за 2 км на Пн ад Пружан… 23 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонцы 520. Памылка ў адлегласці. # «Пружаны… 12 км ад чыг. ст. Аранчыцы на лініі Баранавічы—Брэст…» на старонцы 480. Памылка ў адлегласці. # «Слабодка… за 10 км на Пн ад Пружан… 23 км ад чыг. станцыі Аранчыцы…» на старонцы 535. Памылка ў адлегласці і арыентаванні. # «Сланімцы… за 5 км на Пд ад Пружан… 8 км ад чыг. ст. Аранчыцы…» на старонцы 535. Памылка ў адлегласці. * '''Т. 8, кн. 1. Мінская вобласць''' * Валожынскі раён # «Ляшчоўскі, Лоскаўскі, Ластаянцаўскі… Вішнеўскі, Валожынскі…» на старонцы 335. Алфавітнае сартаванне артыкулаў паводле рускамоўнага напісання. * '''Т. 8, кн. 2. Мінская вобласць''' * Дзяржынскі раён # Ружа'''н'''паль замест [[Ружампаль (Дзяржынскі раён)|Ружампаль]] на старонцы 89. * '''Т. 8, кн. 5. Мінская вобласць''' * Пухавіцкі раён # «Ізбішча… у пач. 20 ст. 24 двары, 273 жыхары» на старонцы 146. Інфармацыя тычыцца вёскі Навасёлкаўскай воласці (цяпер у Блонскім сельсавеце); даных за 1917 і 1926 гады няма ўвогуле. Па даных за 1960 год трэба ўдакладненне. * Чэрвеньскі раён # «Адынь… 6 гаспадарак, 9 жыхароў (2013)…» на старонцы 274. Колькасць двароў і насельніцтва значна заніжаная. # «[[Амяло]]…» на старонцы 276. Няма даных перапісаў 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}}, 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}} і 1926 гадоў, дзе населены пункт упамінаецца пад назвай ''Імяло''. # «[[Буда (Чэрвеньскі раён)|Буда]]… У канцы 19 ст. маёнтак у Грабёнскай воласці…» на старонцы 280. Насамрэч маёнтак у Грабёнскай воласці — гэта [[Запасенне|іншая вёска Буда]], яе тычацца і даныя перапісаў 1897 і 1917 гадоў, магчыма, і некаторая іншая інфармацыя, тады як вёска, пра якую ідзе гаворка, адносілася да Юрэвіцкай воласці. # «[[Буйное]]…» на старонцы 280. Няма даных перапісаў 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}}, 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}} і 1926 гадоў, дзе населены пункт упамінаецца пад назвай ''Межніца'' (не блытаць з іншай вёскай Межніца). # «[[Бярозаўка (Чэрвеньскі раён)|Бярозаўка]]…» на старонцы 281. Інфармацыя па дасавецкай гісторыі вёскі тычыцца вёскі Бярозаўка Бярэзінскага сельсавета Бярэзінскага раёна. Вёска Руднянскага сельсавета, імаверна, заснавана ў пачатку XX ст., але побач яе месца яшчэ у XIX ст. быў маёнтак Драхча. # «Бярозаўка 1…» і «Бярозаўка 2…» на старонцы 281: геаграфічныя апісанні вёсак пераблытаны месцамі. # «[[Валадута]]…» на старонцы 282. Няма даных перапісу 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}} і часткова 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}}: упамінаецца толькі засценак Валадута, а быў яшчэ фальварак Баяры-Валадута. # «Вінаградаўка… Засн. ў 1922 г. як пасёлак Вінаградаўка на свабодных землях…» на старонцы 285. Аднак на захад ад яго, непасрэдна у заходняй частцы сучаснай вёскі існаваў фальварак Слатвін, пра які ў кнізе не распавядаецца. # «Вішанька — вёска ў Руднянскім с/с… У пач. 1930-х… працавала дрэваапрацоўчая арцель „1 Мая“…» на старонцы 285. Арцель «1 Мая» працавала побач з Вішанькай Валевачоўскага сельсавета, акрамя таго, гэта самастойны населены пункт, у артыкуле пра які пра гэта не распавядаецца. Акрамя таго, у артыкуле пра вёску Руднянскага сельсавета няма даных перапісу 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}}, пра вёску Валевачоўскага сельсавета — 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}} гадоў. # «Вялікі Бор… З 20.8.1924 г. засценак Дзедзін Бор у Дамавіцкім с/с…» на старонцы 288. Дзедзін Бор — гэта іншая вёска на тэрыторыі цяперашняга Раваніцкага сельсавета, зараз не існуе. Вялікі Бор з 20.8.1924 г. увайшоў у склад Грабёнскага сельсавета. # «[[Гарадок (Чэрвеньскі раён)|Гарадок]]…» на старонках 289—290. Няма даных перапісаў 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}} і 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}} гадоў. # «Дубнікі… З 20.8.1924 г. вёска Дубраўка ў Калодзежскім с/с…» на старонцы 297. Магчыма, інфармацыя тычацца цяперашняга пасёлка [[Індом]]. # «Дуброва… З 20.8.1924 г. вёска ў Вайнілаўскім с/с…» на старонцы 297. Імаверна, Грабянецкім. # Прапушчаны пасёлак [[Індом]] Чэрвеньскага сельсавета, да 1930-х вядомы як хутар Дубраўка. # «Красная Змена… Вядома з 1-й пал. 20 ст….» на старонках 310—311. Насамрэч населены пункт існаваў яшчэ ў 2-й палове 19 стагоддзя як фальварак, затым пасёлак Юравічы, глядзіце таксама ''Юравічы'' на старонцы 350. # «Красная Ніва — вёска у Руднянскім сельсавеце… Засн. ў 1923 г. шляхам перайменавання б. вёскі Чорная Рудня…» на старонцы 311. Перайменаванне — не заснаванне, вёска пад назвай Чорная Рудня існавала і да 1923 года, такім чынам, апісваецца не ўся гісторыя вёскі. Тым часам, на картах канца XIX ст. вёскі няма. # «Лежні… У 1960 г. вёска Лежнеўка, 38 жыхароў…» на старонцы 314. Лежнеўка — гэта іншая вёска, не існуе з 1988 года, гл. стар. 282 пра вёску Вайнілава. # «Любішына… 171 гаспадарка, 5 жыхароў (2013)…» на старонцы 316. Колькасць насельніцтва значна заніжаная, не адпавядае колькасці двароў (дачы гэтымі данымі як двары не ўлічваюцца). # «Малінаўка…» на старонцы 318. Паблытаны аднайменныя вёскі Лядскага і Раваніцкага сельсаветаў. Так, напісана, што з вёскай Лядскага сельсавету «…У 1966 г.… аб’ядналася вёска Бізаўка», хаця гэтая інфармацыя тычацца вёскі Раваніцкага сельсавету, як і інфармацыя пра дасавецкую гісторыю вёскі. Вёска Лядскага сельсавету на пачатку XX ст. называлася Давыдаўкай і ўваходзіла ў склад Якшыцкай воласці. Савецкая і паслясавецкая гісторыя лядзенскай Малінаўкі апісаная слушна. Пра раваніцкую вёску інфармацыі вельмі мала, акрамя таго, памылкова згаданы населены пункт Маліннік Грабёнскай воласці, хаця, больш імаверна, гэта цяперашняя вёска Мяжонка. # «Матусоўка…» на старонках 318—319. Няма даных перапісаў 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}} і 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}} гадоў, дзе вёска згадана пад назвай ''Галава Матусова''. # «Мехаўка…» на старонцы 319. Няма даных перапісаў 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}} і 1917{{Sfn|СНМ БССР б. Минской губ.|1924}} гадоў, дзе вёска згадана пад назвамі ''Падзадабрычча Новае'' і ''Мехава (Нова-Падзадырачча)''. # «Первае Мая… Засн. ў 2-й пал. 20 ст….» на старонцы 327. Насамрэч населены пункт існаваў яшчэ ў 2-й палове 19 стагоддзя як урочышча Вадапой. # «[[Слабодка (Руднянскі сельсавет)|Слабодка]] — вёска ў Руднянскім с/с… Паводле перапісу 1897 г. ў Грабёнскай вол., вёска Слабодка (яна ж Белалужжа)…» на старонцы 336. Трэба ўдакладненне: магчыма, Белалужжа — вёска Белая Лужа, цяпер на тэрыторыі Смалявіцкага раёна як населены пункт не існуе. # «[[Хутар (Раваніцкі сельсавет)|Хутар]], Хутар Раваніцкі…» на старонцы 346. Няма даных перапісу 1908{{Sfn|Ярмолович|1909}}. # «Юравічы…» на старонцы 350. Упамінаюцца фальварак і створаны на яго месцы ў 1921 годзе пасёлак, хаця яны знаходзіліся на тэрыторыі цяперашняй вёскі Красная Змена. # «[[Язоўкі]]… У 1960 г. вёска Юрздаўка, 168 жыхароў, у Раваніцкім, пасля ў Лядскім сельсаветах…» на старонцы 351. [[Юрздыка]] (Юрздаўка) — гэта іншая вёска, з 1962 года ў межах вёскі Раванічы, гл. стар. 332 пра вёску [[Раванічы]]. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Кніга|ref=Ярмолович|аўтар=Ярмолович В. С.|адказны=сост. В. С. Ярмолович|загаловак=Список населенных мест Минской губернии|арыгінал=На обл. загл. : Алфавит. список насел. мест Минск. губ.|месца=Минск|год=1909|выдавецтва=Губ. тип.|старонак=231, [1]}} * {{Кніга|загаловак=Список населённых мест Б.С.С.Р. б. Минской губернии|адказны=Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р|месца=Минск|выдавецтва=Издательство «Белтрестпечать»|год=1924|ref=СНМ БССР б. Минской губ.}} == Спасылкі == * [http://www.zviazda.by/second.html?r=4&p=27&archiv=09112004 «Гарады і вёскі Беларусі». Гомельшчына пачынае…] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111117064548/http://www.zviazda.by/second.html?r=4 |date=17 лістапада 2011 }} // [[Звязда]], Алена Ляўковіч [[Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі]] [[Катэгорыя:Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі]] cbbvnsfye9tov4s82hs2mrkzdrsjkwa 4 131069 5159156 5157408 2026-06-28T11:54:20Z DenisBorum 139498 /* Бягучыя абмеркаванні */ 5159156 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Кітайцы]] → [[Ханьцы]] == #У артыкуле гаворка ідзе менавіта пра этнічную групу ханьцаў. Ханьцы, гэта не ўсе кітайцы (можна паглядзець, напрыклад, у рускамоўных артыкулах [[:ru:Хань (народ)|Хань (народ)]] і [[:ru:Китайцы|Китайцы]]). #Міжмоўныя зноскі таксама вядуць на артыкулы на іншых мовах пра ханьцаў, а не кітайцаў (акрамя тарашкевіцы, там тая ж памылка).[[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:53, 28 чэрвеня 2026 (+03) == [[Ельскі ўніверсітэт]] → [[Іельскі ўніверсітэт]] == Паводле БелЭн [https://verbum.by/belen/%D0%86%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%9A%D0%86%20%D0%A3%D0%9D%D0%86%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%A1%D0%86%D0%A2%D0%AD%D0%A2 тут]. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:19, 16 чэрвеня 2026 (+03) :Не актуальна, гл. адказ НАН Беларусі: {{ш|НАН-Ё}} [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:13, 16 чэрвеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], наконт ''Не актуальна'' — перабор. Таму што [[Вікіпедыя:Кансэнсус#Кансэнсус можа змяняцца]]. І апошнім часам мы такое бачылі. Калі ў Супольнасці ёсць жаданне пераасэнсаваць кансэнсус, то чаму б і не. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:34, 16 чэрвеня 2026 (+03) :::Кансэнсус у чым? Адмовіцца ад прызнання, што НАН рэгулюе беларускую мову? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 16:07, 19 чэрвеня 2026 (+03) :::: [[Вікіпедыя:Кансэнсус]] пры рэдагаванні артыкулаў звычайна дасягаецца натуральным шляхам — пасля таго як адзін з удзельнікаў уносіць праўку ці дадатак на якой-небудзь са старонак Вікіпедыі, усе, хто ўбачаць гэту змену, могуць на яе адрэагаваць, змяніўшы ці адмяніўшы яе, або пакінуць яе ў сіле. НАН у такім разе тут ні пры чым, маеш рацыю [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:26, 19 чэрвеня 2026 (+03) :Добра, сам выставіў - сам сябе папраўлю. Сапраўды, паводле сучасных правіл будзе Ельскі. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/158294/1/ivchenkov%20block%20Z.pdf тут] Першапачаткова думаў, што яно падпадае пад тую ж катэгорыю, што і Іерусалім, іена і г.п. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 16:45, 19 чэрвеня 2026 (+03) == [[Аперацыя «Нептун»]] → [[Высадка ў Нармандыі]] == Больш распаўсюджаная назва. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:24, 11 чэрвеня 2026 (+03) :У БелЭн фігуруе назва [https://verbum.by/belen/%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%AF%20%D0%94%D0%AD%D0%A1%D0%90%D0%9D%D0%A2%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%90%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%AB%D0%AF%201944 "Нармандская дэсантная аперацыя 1944"]. Думаю, варта разгледзіць такую назву для артыкула. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:44, 11 чэрвеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Сапраўды больш распаўсюджаная назва. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:31, 16 чэрвеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, найбольш распаўсюджаная назва ў публікацыях і дыскурсе [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:40, 16 чэрвеня 2026 (+03) == [[Эрнэст Рэзерфорд]] → [[Эрнест Рэзерфард]] == Згодна з БелЭн [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.13.djvu_559 тут.] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:18, 23 мая 2026 (+03) :Хаця, улічваючы змену правапісу 2008, магчыма правільней было б Эрнэст Рэзерфард. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:05, 25 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна БелЭн, толькі Эрнэст [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:42, 11 чэрвеня 2026 (+03) == [[Уладзімір Пятровіч Кёпен]] → [[Уладзімір Пятровіч Кёпэн]] == Усе мы ведаем, як гэтыя «е» ў рускай мове адпавядаюць на самай справе гуку [э]. Тут нямецкай прозвішча Köppen, мусім на яго абапірацца ў любым выпадку. Нібыта нямецкае э ў беларускай не пераходзіць у е, нават без націску. Шкада, што пакуль няма ў нас практычнай транскрыпцыі з нямецкай... Пакуль што выглядае як выразны ўплыў рускай мовы. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 08:12, 14 мая 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} нямецкія e мы нідзе асабліва праз э не перадаем, не бачу неабходнасці рабіць тое ж з прозвішчам, якое вядомае пры пасродніцтве рускай мовы. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:30, 16 чэрвеня 2026 (+03) == [[Акадэмія WSB у Варшаве]] → [[Акадэмія ВСБ у Варшаве]], [[Акадэмія WSB]] → [[Акадэмія ВСБ]] == [[ВП:Кірлат]] у назвах. WSB нібыта цяпер больш не расшыфроўваецца, то трэба было б транслітэрыраваць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 19:31, 13 мая 2026 (+03) :І катэгорыя [[:Катэгорыя:Akademія WSB]] таксама [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 19:37, 13 мая 2026 (+03) :А чаму мы мусім гэта транслітараваць? Калі гэта ўласная назва, гандлёвая марка, і г.д., то звычайна пакідаем у арыгінальным напісанні. Пакуль што не перакананы. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:54, 16 чэрвеня 2026 (+03) ::У першую чаргу трэба выправіць кірлат Akademія. ::Далей можна размаўляць пра назву навучальнай установы. На цяперашні момант WSB нібыта ніяк не расшыфроўваецца, проста застаецца як частка назвы гістарычна, таму мне падаецца лагічным транслітараваць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:37, 17 чэрвеня 2026 (+03) :::Кірлат выпраўлены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:23, 18 чэрвеня 2026 (+03) == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) :Тут усё крыху цяжэй, бо выпадкаў ужывання "Хэгіс", апарача гэтага слоўніку, я не знайшоў, але Хагіс згадваецца [https://prajdzisvet.org/events/845-bielarusy-vinshujuts-bernsa-z-dniom-naradzhennia.html тут], [https://news.by/by/news/kultura/260_let_so_dnya_rozhdeniya_roberta_bernsa_otmetili_v_minske тут], [https://www.svaboda.org/a/28331935.html тут], [https://nashaniva.com/322748 тут], [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/2012-06.pdf тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 09:45, 29 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згаджуся наконт няслушнасці тэрміна "Сінавіяльны сустаў", бо гэта масла масленае. [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_290 Тут] у БелЭн "сустаў" падаецца як галоўная назва артыкула, разам з "сінавіяльнае злучэнне", "сучляненне", "дыартроз". Таму {{Перайменаваць}}. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 16:25, 23 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) : Ёсць крыніцы? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:56, 25 мая 2026 (+03) :У БелЭн замацавана форма "[https://verbum.by/belen/%D0%91%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%9A-%D0%9F%D0%90%D0%94%D0%9B%D0%AF%D0%A1%D0%9A%D0%86 Бельск-Падляскі]", таму, лічу, што трэба ўніфікаваць да дадзенага варыянту. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:59, 16 чэрвеня 2026 (+03) :: БелЭн крыніца аўтарытэтная, але не адзіная. Уніфікацыя ў БелВікі здзяйсняецца паводле іншых прынцыпаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:14, 16 чэрвеня 2026 (+03) :::Слушна. З тых крыніц, што я знайшоў сітуацыя выглядае наступнай: ::: Бельск-Падляскі — [https://verbum.by/belen/%D0%91%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%9A-%D0%9F%D0%90%D0%94%D0%9B%D0%AF%D0%A1%D0%9A%D0%86 БелЭн], [https://verbum.by/pbs/bielsk-podlaski Польска-беларускі слоўнік], [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/165776/4/%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%82%D1%8D%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%2037.pdf Беларусіка = Albaruthenika], [https://slounik.org/146870.html Беларускія рэлігійныя дзеячы (XX ст.). Даведнік], часткова [https://www.svaboda.org/a/29005335.html РС], [https://belsat.eu/84527031/niczos-na-eurovision БС] ::: Бельск-Падляшскі — [https://slounik.org/81455.html Беларускія пісьменнікі (1917-1990). Даведнік,] [https://racyja.com/by/?s=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA РР], часткова [https://www.polskieradio.pl/396/7811/artykul/3597088%2C%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA-%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%81%D0%BA%D1%96-%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D1%83%D0%B5%D1%86%D1%86%D0%B0-%D0%B4%D0%B0-%C2%AB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%96%C2%BB ПР], [https://niva.bialystok.pl/issue/2017/08/art_07.htm Ніва.Беласток] ::: Бельск Падляшскі — [https://slounik.org/90495.html Драўляныя цэрквы Беласточчыны,] :::Бельск Падляскі — часткова [https://www.svaboda.org/a/32467265.html РС], часткова [https://www.polskieradio.pl/396/7819/artykul/2980699%2C%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA-%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%8C-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA-%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D1%96-%E2%80%93-%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D0%B7-%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D1%80%D1%8B%D0%B3%D0%B0%D0%B6%D1%8D%D0%B9%D1%88%D1%8B%D1%85-%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%88%D0%B0 ПР] :::Калі нешта забыў ці паблытаў — перапрашаю. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:23, 19 чэрвеня 2026 (+03) :::: Ну пакуль за варыянт "Бельск-Падляскі" крыніцы самыя аўтарытэтныя. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:47, 21 чэрвеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :Надта аўтарытэтнай крыніцу не назавеш, але яна хаця б ёсць, сённяшні варыянт нічым увогуле не падмацаваны. Таму {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:27, 23 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) ::Згодная з такім меркаваннем. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:29, 22 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Значна лепшы варыянт, чым ёсць цяпер, упісваецца ў агульную логіку мовы, маем жа беларускамоўны, польскамоўны і г.д. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:33, 23 мая 2026 (+03) :Не бачу неабходнасці ў татальнай уніфікацыі, таму што можна натыкнуцца на назвы моў, ад якіх мы не здолеем утварыць адназначна правільны беларускі прыметнік. Але хачу звярнуць увагу, што ў апошніх слоўніках ідыш перастаў быць нескланяльным назоўнікам ([https://verbum.by/?q=%D1%96%D0%B4%D1%8B%D1%88 1], [https://slounik.org/search?dict=nazounik&search=%D1%96%D0%B4%D1%8B%D1%88 2]), так што варта пісаць Пісьменнікі на ідышы. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:25, 16 чэрвеня 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] r0tco799qb3iv6fwnc0yqsgvtdzt3h1 0 131510 5159138 4542670 2026-06-28T10:47:36Z Tomasz Bladyniec 6463 5159138 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Полацкая вобласць |Арыгінальная назва = |Герб = |Апісанне герба = |Сцяг = |Апісанне сцяга = |Краіна = {{СССР}} [[СССР]] |Гімн = |Статус = [[Вобласць, СССР|Вобласць]] |Уваходзіць у = [[Беларуская ССР]] |Уключае = 15 раёнаў |Сталіца = [[Полацк]] |= |БуйныяГарады = [[Браслаў]], [[Глыбокае]], [[Дзісна]], [[Докшыцы]], [[Верхнядзвінск|Дрыса]], [[Полацак]] |Дата = 1944—1954 |Глава = |Назва главы = старшыня аблвыканкама |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы =беларуская, руская |Насельніцтва = 394 600 |Год перапісу = 1947 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = беларусы, рускія, яўрэі, латышы |Канфесійны склад = |Плошча = 17,8 тыс. |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта =Полацкая вобласць БССР.png |Часовойпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Заўвагі = }} '''Полацкая вобласць''' — адміністрацыйная адзінка ў складзе [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], створаная [[20 верасня]] [[1944]] года. Уключала 15 [[раён]]аў: [[Асвейскі раён|Асвейскі]], [[Браслаўскі раён|Браслаўскі]], [[Ветрынскі раён|Ветрынскі]], [[Відзаўскі раён|Відзаўскі]], [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]], [[Дзісенскі раён|Дзісенскі]], [[Докшыцкі раён|Докшыцкі]], [[Дрысенскі раён|Дрысенскі]], [[Дунілавіцкі раён|Дунілавіцкі]], [[Мёрскі раён|Мёрскі]], [[Пліскі раён|Пліскі]], [[Полацкі раён|Полацкі]], [[Расонскі раён|Расонскі]], [[Ушацкі раён|Ушацкі]], [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскі]]<ref name="archives"/>. Плошча тэрыторыі вобласці складала 17,8 тыс. км², насельніцтва ў 1947 годзе — 394,6 тыс чалавек<ref name="bssr1">{{кніга|загаловак=Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 1|адказны=Ред. колл.: П. У. Бровка и др|месца=Мн.|выдавецтва=Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии|год=1979|том=1|старонак=768|тыраж=50&nbsp;000}}{{ref-ru}}</ref>. [[8 студзеня]] [[1954]] года вобласць была ліквідавана і раёны перададзены ў [[Віцебская вобласць|Віцебскую]] (6 раёнаў) і [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскую]] (9 раёнаў) вобласці<ref name="archives">[http://archives.gov.by/index.php?id=989746 Административно-территориальное деление Беларуси | Архивы Беларуси] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151017171014/http://archives.gov.by/index.php?id=989746 |date=17 кастрычніка 2015 }}{{Ref-ru}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Атлас гісторыі Беларусі ад старажытнасці да нашых дзён. — Минск: Издательство «Белорусская Энциклопедия» имени Петруся Бровки, 2006. — С. 110. — 160 с. — ISBN 985-11-0376-4 * {{кніга|загаловак=Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 1|адказны=Ред. колл.: П. У. Бровка и др|месца=Мн.|выдавецтва=Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии|год=1979|том=1|старонак=768|тыраж=50&nbsp;000}}{{ref-ru}} {{Полацкая вобласць}} {{БССР}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Гісторыя Полацка]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе]] {{Вонкавыя спасылкі}} 3v5yugf5itdfscom4mbgsqva0is0enn 0 137855 5158919 5034524 2026-06-27T18:20:29Z Siliyiw 169172 5158919 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Іван Іванавіч Стро́чка'''{{sfn|БелЭн|2002}} ({{ДН|10|10|1919}}, вёска [[Пажарышча (Бешанковіцкі раён)|Пажарышча]], [[Сенненскі павет]], цяпер {{МН|Бешанковіцкі раён|ў Бешанковіцкім раёне}} — {{ДС|17|1|2001}}, [[Кіеў]]) — удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. [[Герой Савецкага Саюза]] (1944). == Біяграфія == Скончыў 7 класаў сярэдняй школы і 2 курсы Леніградскага электратэхнікума. З 1939 года ў [[РСЧА|Чырвонай Арміі]]. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 г. У 1942 годзе скончыў Растоўскае артылерыйскае вучылішча. Ваяваў на [[Паўднёвы фронт (Вялікая Айчынная вайна)|Паўднёвым]], [[1-ы Украінскі фронт|1-м Украінскім]] і [[4-ы Украінскі фронт|4-м Украінскім]] франтах, удзельнік баёў на [[Паўночны Каўказ|Паўночным Каўказе]], [[Украіна|Украіне]], у [[Польшча|Польшчы]]. Камандзір узвода 13-га знішчальна-процітанкавага артылерыйскага палка 37-й асобнай знішчальна-процітанкавай артылерыйскай брыгады 1-га Украінскага фронту малодшы лейтэнант Строчка вызначыўся ў жніўні 1944 года пры фарсіраванні [[Вісла|Віслы]] каля горада [[Сандомеж|Сандамір]]: з байцамі ўзвода фарсіраваў раку, захапіў плацдарм, на якім адбіў 5 атак, падбіў 6 танкаў праціўніка; у час бою змяніў камандзіра батарэі і ўтрымліваў рубеж да падыходу падмацавання. У 1946 годзе скончыў Вышэйшую афіцэрскую артылерыйскую школу, у 1956 годзе Ваенную артылерыйскую камандную акадэмію. Да 1970 года ў [[Савецкая Армія|Савецкай Арміі]], да 1994 года на адміністрацыйнай рабоце. Жыў у Кіеве. Працаваў намеснікам дырэктара Кіеўскага бюро падарожжаў і экскурсій. == Узнагароды == [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|міні|182x182пкс|[[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|Музей]] ў [[Бешанковічы|Бешанковічах]].]] * [[Медаль «Залатая Зорка»]] * [[Ордэн Леніна]] * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] * [[Ордэн Айчыннай вайны]] I ступені * 2 [[Ордэн Чырвонай Зоркі|ордэны Чырвонай Зоркі]] * [[Медаль «За баявыя заслугі»]] * Медалі == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|15|Стро́чка Іван Іванавіч||207}} * {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|Стро́чка Іван Іванавіч||431}} == Спасылкі == * {{warheroes|id=9884}} * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero85149056/ Строчко Иван Иванович]{{ref-ru}}{{v|2|6|2023}} // Праект «Память народа» * [https://www.gztzara.by/2015/04/Aleya-imya-Geroya-Saveckaga-Sayuza-Ivana-Strochki/ Алея імя Героя Савецкага Саюза Івана Строчкі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230602174238/https://www.gztzara.by/2015/04/Aleya-imya-Geroya-Saveckaga-Sayuza-Ivana-Strochki/ |date=2 чэрвеня 2023 }} {{v|2|6|2023}} // Бешанковіцкая раённая газета «Зара» {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Строчка Іван Іванавіч}} [[Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Палкоўнікі СССР]] k4qx6vjidelpainpabsxiuzfzyy1roe 0 141737 5159013 5063028 2026-06-28T07:11:20Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159013 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь |скарачэнне = ДКНТ РБ |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = |тэкст_поля_краіна = [[Беларусь]] |сцяг_па_гадам = |эмблема = |шырыня эмблемы = 150px |подпіс эмблемы = |пячатка = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = Эмблема ГКНТ.png |шырыня выявы = |подпіс выявы = |дата стварэння = |папярэднік1 = Камітэт па навуцы і тэхналогіях<br/>(да 23.9.1994, 5.3.2002—12.2.2004) |папярэднік2 = Камітэт па навуцы<br/>(24.9.2001—5.3.2002) |дата скасавання = |пераемнік = |падначаленне = |штаб-кватэра = [[Мінск]], [[Акадэмічная вуліца (Мінск)|вул. Акадэмічная]], д. 1 |region_code = |супрацоўнікаў = |бюджэт = 31 845 млн [[Беларускі рубель|рублёў]]<ref>{{Спасылка| дата публікацыі = 27 снежня 2010| url = http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?rn=h10900073| загаловак = Закон Рэспублікі Беларусь аб рэспубліканскім бюджэце на 2010 год| выдавецтва = Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь| дата = 12 ліпеня 2011| мова = ru| title = Архіўная копія| access-date = 8 лістапада 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20110216024707/http://www.pravo.by/WEBNPA/text.asp?RN=h10900073| archive-date = 16 лютага 2011| url-status = dead}}</ref> ([[2010]] год; 10 637 тыс. [[$]]<ref>{{Спасылка | url = http://www.nbrb.by/bel/statistics/ForexMarket/AvrExRate/?yr=2010| загаловак = Звесткі аб сярэднеўзважаным курсе беларускага рубля да замежных валют на валютным рынку Рэспублікі Беларусь за 2010 год| выдавецтва = [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]]| дата = 12 ліпеня 2011 | каментарый = Паводле сярэднегадавой закупачнай цаны (2993,74) долара}}</ref>) |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Дзяніс Леанідавіч Каржыцкі|Дзяніс Каржыцкі]] |пасада главы1 = Старшыня |імя главы2 = |пасада главы2 = Першы намеснік |імя главы3 = [[Таццяна Рыгораўна Сталярова|Таццяна Сталярова]] |пасада главы3 = Намеснік |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = «Навукова-аналітычны цэнтр інфармацыі, інавацый і трансфера тэхналогій» ([[Магілёў]]) |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = [https://www.gknt.gov.by/] |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь''' (''ДКНТ Беларусі'') — [[ведамства]] [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|ўрада Беларусі]], упаўнаважанае парадкаваць ахову правоў [[Інтэлектуальная ўласнасць|інтэлектуальнай уласнасці]]<ref>{{Навіна|загаловак=Статус, задачы і функцыі|спасылка=http://gknt.gov.by/be/o-komitete/status-zadach-funktsii/|выдавец=Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2019|дата доступу=10 чэрвеня 2019|accessdate=30 кастрычніка 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030195654/http://gknt.gov.by/be/o-komitete/status-zadach-funktsii/|archivedate=30 кастрычніка 2021}}</ref>. Старшыня камітэта прызначаецца і здымаецца з пасады [[Прэзідэнт Беларусі|прэзідэнтам]]. З [[20 лістапада]] [[2025]] года пасаду старшыні камітэта займае [[Дзяніс Леанідавіч Каржыцкі|Дзяніс Каржыцкі]]. == Склад == На 2019 год ДКНТ Беларусі ўключаў: * 3 упраўленні — 1) інавацыйнай палітыкі, 2) навукова-тэхнічнай палітыкі і экспертызы, 3) міжнароднай навукова-тэхнічнай палітыкі і экспертызы; * 3 аддзелы — 1) інфармацыйна-аналітычны, 2) планавання, эканомікі і фінансаў, 3) прававой і кадравай працы; * 2 групы — 1) арганізацыйнай працы і кантролю, 2) [[Бухгалтарскі ўлік|бухгалтарскага ўліку]] і фінансаў; * [[падраздзяленне]] аховы [[Дзяржаўная таямніца|дзяржаўных таямніц]]<ref>{{Навіна|загаловак=Структура|спасылка=http://gknt.gov.by/be/o-komitete/struktura/|выдавец=Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2019|дата доступу=10 чэрвеня 2019|accessdate=30 кастрычніка 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030181930/http://gknt.gov.by/be/o-komitete/struktura/|archivedate=30 кастрычніка 2021}}</ref>; * 3 дзяржаўныя ўстановы — Беларускі інстытут сістэмнага аналізу і інфармацыйнага забеспячэння навукова-тэхнічнай сферы, [[Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці]] і [[Рэспубліканская навукова-тэхнічная бібліятэка]]; * [[Беларускі інавацыйны фонд]]; * 3 [[Унітарнае прадпрыемства|унітарныя прадпрыемствы]] — «[[Гродна|Гродзенскі]] Цэнтр навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі», «Цэнтр навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі» ([[Гомель]]), «Навукова-аналітычны Цэнтр інфармацыі, інавацый і трансферу тэхналогій» (Магілёў)<ref>{{Навіна|загаловак=Падведамныя арганізацыі|спасылка=http://gknt.gov.by/be/o-komitete/podvedomstvennye-organizatsii/|выдавец=Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2019|дата доступу=10 чэрвеня 2019|accessdate=30 кастрычніка 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030181930/http://gknt.gov.by/be/o-komitete/podvedomstvennye-organizatsii/|archivedate=30 кастрычніка 2021}}</ref>. == Паўнамоцтвы == Згодна з уставам камітэт мае паўнамоцтвы на: * прапанову змен і нагляд за выкананнем [[заканадаўства]] аб [[Навука|навуцы]], інавацыях і ахове правоў інтэлектуальнай уласнасці; * спыненне выдаткоўвання на інавацыйную дзейнасць з [[Бюджэт Рэспублікі Беларусь|дзяржаўнага бюджэту]]; * стварэнне навуковых саветаў; * замову навуковых даследаванняў; * запыт звестак ва ўстановах; * заключэнне міжведамасных [[Міжнароднае пагадненне|міжнародных пагадненняў]] аб ахове правоў інтэлектуальнай уласнасці; * правядзенне навуковых нарад і выставак; * стварэнне, пераўтварэнне і скасаванне падпарадкаваных устаноў; * прыцягненне спецыялістаў да навуковых даследаванняў і аховы правоў інтэлектуальнай уласнасці; * заключэнне з навуковымі ўстановамі і спецыялістамі [[дагавор]]аў на выкананне навуковых даследаванняў; * хадайніцтва аб узнагародзе работнікаў за дасягненні ў навуцы і ахове інтэлектуальнай уласнасці<ref>{{Спасылка| дата публікацыі = 15 верасня 2010| url = http://www.zakon.by/webnpa/text.asp?rn=c20400282| загаловак = Пастанова Савета міністраў Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2004 г. № 282| выдавец = Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь| дата = 12 ліпеня 2011| мова = ru}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. == Гісторыя == 30 лістапада 1993 года [[Кабінет міністраў Рэспублікі Беларусь]] зацвердзіў Пастанову № 809 аб стварэнні Камітэта па навуцы і тэхналогій (КНТ). 23 верасня 1994 года прэзідэнт Беларусі [[Аляксандр Лукашэнка]] падпісаў Указ № 122 «Аб змяненні структуры цэнтральных органаў кіравання Рэспублікі Беларусь», паводле якога КНТ далучылі да [[Міністэрства адукацыі і навукі Рэспублікі Беларусь]]. 11 студзеня 1997 года А. Лукашэнка падпісаў Указ № 30 «Аб сістэме рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання, падпарадкаваных Ураду Рэспублікі Беларусь», якім пераўтварыў КНТ Мінадукацыі і навукі Беларусі ў Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (ДКНТ Беларусі). 24 верасня 2001 года Указам № 516 «Аб удасканаленні сістэмы рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання і іншых дзяржаўных арганізацый, падпарадкаваных Ураду Рэспублікі Беларусь» ДКНТ Беларусі аб’ядналі з Дзяржаўным вышэйшым атэстацыйным саветам і Дзяржаўным патэнтным камітэтам у Камітэт па навуцы пры Савеце міністраў Беларусі. У складзе Камітэта па навуцы ўтварылі Вышэйшы атэстацыйны камітэт. 5 сакавіка 2002 года А. Лукашэнка падпісаў Дэкрэт № 7 «Аб удасканаленні дзяржаўнага кіравання ў сферы навукі», якім Камітэт па навуцы зноў перайменавалі ў КНТ пры Савеце міністраў. У склад КНТ улучылі [[Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці]]. 12 лютага 2004 года А. Лукашэнка падпісаў Указ № 66 «Аб некаторых захадах па аптымізацыі сістэмы рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання і іншых дзяржаўных арганізацый, падпарадкаваных Савету міністраў Рэспублікі Беларусь, структуры і колькасці работнікаў дзяржаўных органаў, іншых дзяржаўных арганізацый». Паводле Указа, КНТ зноў пераўтварылі ў ДКНТ Беларусі. 4 жніўня 2009 года А. Лукашэнка падпісаў Дэкрэт № 9 «Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Дэкрэт прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 сакавіка 2002 г. № 7», паводле якога размежаваў паўнамоцтвы ДКНТ Беларусі і [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]<ref>{{Навіна|загаловак=Гістарычная даведка|спасылка=http://gknt.gov.by/be/o-komitete/istoricheskaya-spravka/|выдавец=Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2019|дата доступу=10 чэрвеня 2019|accessdate=30 кастрычніка 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211030181924/http://gknt.gov.by/be/o-komitete/istoricheskaya-spravka/|archivedate=30 кастрычніка 2021}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.gknt.gov.by/ Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220307195327/http://www.gknt.gov.by./ |date=7 сакавіка 2022 }} {{Старшыні ДКНТ}} {{Выканаўчая ўлада Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Дзяржаўныя камітэты Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе]] [[Катэгорыя:Навука ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)]] n84295ppytpbiwpo701gm3px5x7xbh5 0 142305 5158940 5109553 2026-06-27T21:12:06Z ~2026-37168-92 170389 /* */ 5158940 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Волма |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |вобласць = Мінская |раён = Дзяржынскі |сельсавет = Путчынскі |выява = Vołma. Волма (20.06.2008).jpg |подпіс = У цэнтры вёскі }} {{Іншыя значэнні|Волма}} '''Во́лма'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Volma}}) — [[аграгарадок]] у [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], на рацэ [[Волма (прыток Іслачы)|Волма]]. Уваходзіць у склад [[Путчынскі сельсавет|Путчынскага сельсавета]]. Размешчана за 30 кіламетраў ад [[Дзяржынск]]а, за 32 кіламетры ад чыгуначнай станцыі [[Койданава (станцыя)|Койданава]]; каля шашы [[Дзяржынск]] — [[Івянец]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню Волма згадваецца ў другой палове [[XV стагоддзе|XV стагоддзя]] як уладанне [[Войцех Манівід|Войцеха Манівіда]]. У [[1472]] годзе тут існаваў касцёл, які адносіўся да [[Віленскае біскупства|Віленскага біскупства]]. У [[1563]] годзе Волма знаходзілася ва ўладанні [[Альберт Гаштольд|Альберта Гаштольда]]. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай ([[1565]]—[[1566]]) мясцовасць увайшла ў склад [[Менскі павет|Менскага павета]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]]. [[Выява:Vołma, Spačynu. Волма, Спачыну (1900) (2).jpg|thumb|злева|140px|Касцёл Спачыну Найсв. Дзевы Марыі]] У [[1581]] годзе Волма атрымала статус мястэчка. Станам на [[1620]] год тут было 55 двароў. Цягам [[XVII стагоддзе|XVII]]—[[XIX стагоддзе|XIX]] стагоддзяў Волма знаходзілася ва ўладанні [[Валадковічы|Валадковічаў]], [[Філіповічы|Філіповічаў]], [[Ваньковічы|Ваньковічаў]]. У [[1751]] годзе ў мястэчку збудавалі новы драўляны касцёл. === У складзе Расійскай імперыі === У выніку [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] ([[1793]]) Волма апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у Мінскім павеце [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. У пачатку [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] на паўночнай ускраіне мястэчка, на беразе ракі [[Волма (прыток Іслачы)|Валмянка]] сфарміравалася сядзіба з паркам, што належала Ваньковічам. У [[1864]] годзе адкрылася прыходская школа (13 вучняў — 10 хлопчыкаў, 3 дзяўчынкі). Станам на [[1861]]—[[1866]] гады — 14 двароў, на [[1886]] год — 4 двары. Па здушэнні [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызваленчага паўстання]] ([[1863]]—[[1864]]) расійскія ўлады гвалтоўна перарабілі тутэйшы касцёл у царкву [[Маскоўскі патрыярхат|Маскоўскага патрыярхату]]. === Найноўшы час === 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Волма абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]]. Згодна з [[Рыжскі мірны дагавор 1921 года|Рыжскім мірным дагаворам]] ([[1921]]) Волма апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе зрабілася цэнтрам гміны Стаўбцоўскага павета Навагрудскага ваяводства. У [[1939]] годзе Волма ўвайшла ў [[БССР]], дзе [[12 кастрычніка]] [[1940]] года зрабілася цэнтрам сельсавета ў Івянецкім, з [[25 снежня]] [[1962]] года — у Стаўбцоўскім, з [[6 студзеня]] [[1965]] года — у Валожынскім, з [[12 жніўня]] [[1970]] года — у Дзяржынскім раёнах. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на [[1970]] год тут было 102 двары, на [[1992]] год — 113 двароў, на [[1 студзеня]] [[2004]] года — 76 двароў. 23 сакавіка 2010 года вёска атрымала статус аграгарадка. 18 сакавіка 2011 года ў межы аграгарадка ўключана вёска [[Зуёўка]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2011-47/2011_47_9_40350.pdf Решение Дзержинского районного Совета депутатов от 18 марта 2011 г. № 65 Об упразднении деревни Зуевка Волменского сельсовета Дзержинского района] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190413132617/http://www.pravo.by/pdf/2011-47/2011_47_9_40350.pdf|date=13 красавіка 2019}}</ref>. Да [[28 мая]] [[2013]] года аграгарадок уваходзіў у склад і з’яўляўся адміністрацыйным цэнтрам [[Волменскі сельсавет|Волменскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 «Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1|date=31 сакавіка 2016}}</ref>. == Насельніцтва == * '''XIX стагоддзе''': [[1865]] — 93 чал.; [[1886]] — 36 чал. * '''XX стагоддзе''': [[1921]] — 298 чал.<ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom VII. Część I: Województwo Nowogródzkie. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.</ref>; [[1970]] — 277 чал.; [[1992]] — 354 чал.<ref>[[Марат Батвіннік]], [[Валерый Шаблюк]]. Волма // {{Крыніцы/ЭГБ|1к}} — С. 352.</ref> * '''XXI стагоддзе''': [[1 студзеня]] [[2004]] — 115 чал.<ref>Волма // {{Крыніцы/Памяць/Дзяржынскі раён|к}} — С. 674.</ref> == Інфраструктура == У Волме працуюць сярэдняя школа, бальніца, дом культуры, бібліятэка, пошта. Апроч таго, тут размяшчаецца філіял [[Міжнародны дзяржаўны экалагічны ўніверсітэт імя А. Дз. Сахарава|Міжнароднага дзяржаўнага экалагічнага ўніверсітэта імя А. Дз. Сахарава]]. == Славутасці == * Сядзібна-паркавы комплекс Ваньковічаў (XIX ст.) * [[Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Волма)|Касцёл Святога Яна Хрысціцеля]] (2003) === Страчаная спадчына === * Касцёл Спачыну Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1751; захаваліся падмуркі) == Вядомыя асобы == * [[Станіслаў Сцяпанавіч Рудовіч]] (нар. [[1959]]) — беларускі гісторык. == Галерэя == <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Краявіды Волмы" perrow="4"> Выява:Волма. Палац Ваньковічаў.jpg|Палац Ваньковічаў Выява:Сhurch of St. John in Vołma (2008).jpg|Касцёл Св. Яна Выява:Vołma. Волма (2008).jpg|Цэнтральная плошча Выява:Vołma. Волма (06.2008).jpg|Панарама Выява:Landscape with the big windmill near Vołma (2008).jpg|Вятрак </gallery></center> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|4|Волма, вёска ў Дзяржынскім р-не||265}} * {{Крыніцы/Памяць/Дзяржынскі раён}} * {{Крыніцы/ЭГБ|2}} * {{SgKP|XIII|880|Wołma (3)}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Путчынскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Волма (Дзяржынскі раён)| ]] [[Катэгорыя:Путчынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства]] 9al0foqb7jlj1256zx9c73dcp7kiekw 0 144469 5158974 4621186 2026-06-28T02:37:18Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158974 wikitext text/x-wiki {{ДД | імя = Дзмітрый Канстанцінавіч Арцыменя | жанчына = | выява = | шырыня партрэта = | подпіс = | тытул = Старшыня [[Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт|Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта]] | перыядпачатак = [[1983]]/[[1991]] | перыядканец = [[1993]] | прэзідэнт = | прэм'ер = | папярэднік = [[Сяргей Цярэнцьевіч Кабяк|Сяргей Кабяк]] / <br>першы ў РБ | пераемнік = [[Сямён Домаш]] | тытул_2 = | перыядпачатак_2 = | перыядканец_2 = | папярэднік_2 = | пераемнік_2 = | прэм'ер-міністр_2 = | прэзідэнт_2 = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | нацыянальнасць = [[беларусы|беларус]] | партыя = | сужэнец = Галіна Апанасаўна | дзеці = сын Сяргей, інш. | адукацыя = | рэлігія = | бацька = | маці = | роспіс = | узнагароды = }} '''Дзмітрый Канстанцінавіч Арцыменя''' ({{ДН|28|9|1932}}, в. [[Стайкі (Баранавіцкі раён)|Стайкі]], цяпер [[Баранавіцкі раён]] — {{ДС|20|9|1993}}, {{МС|Гродна||}}) — савецкі і беларускі партыйны і палітычны дзеяч. == Біяграфія == Нарадзіўся ў в. [[Стайкі (Баранавіцкі раён)|Стайкі]] (цяпер [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкага раёна]]) у сялянскай сям’і. У няпоўныя 15 гадоў пайшоў працаваць на Баранавіцкі рамонтна-механічны завод. У 1953 годзе скончыў [[Пінскі гідратэхнікум]]. Працаваў у [[Зэльва|Зэльве]] старшым раённым меліяратарам. Быў абраны другім, а затым першым сакратаром [[Зэльва|Зэльвенскага]] райкама камсамола. У 1960 годзе накіраваны ў [[Мінская партыйная школа|Мінскую партыйную школу]] (скончыў у 1964 годзе). У 1964 годзе пераехаў у [[Свіслач (горад)|Свіслач]]. Старшыня Свіслацкага райвыканкама. Накіраваны ў [[Астравец]]. Першы сакратар [[Астравец]]кага райкама партыі. У ліпені 1977 года пераведзены ў [[Гродна]] на пасаду намесніка старшыні аблвыканкама. З кастрычніка 1983 года (пасля ад’езду [[Сяргей Цярэнцьевіч Кабяк|Сяргея Кабяка]] на працу ў [[Віцебск]]) прызначаны старшынёй Гродзенскага аблвыканкама. Захаваў пасаду і ў незалежнай Беларусі. Праводзіў пасяджэнні па-беларуску. [[Спіс дэпутатаў ВС БССР 12-га склікання|Дэпутат Вярхоўнага Савета 12-га склікання]]. Разглядаўся партыйнай наменклатурай, як адзін з кандыдатаў на пасаду старшыні Вярхоўнага Савета Беларусі ўзамен [[Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч|Станіслава Шушкевіча]]. Ініцыятар стварэння [[еўрарэгіён Нёман|еўрарэгіёна «Нёман»]]. == Забойства == У нядзелю ўвечары 20 верасня 1993 года быў забіты стрэлам у сэрца на ганку свайго дома ў [[Гродна]] па [[Вуліца Астроўскага (Гродна)|вуліцы Астроўскага]]. Пахаваны на [[Гарадскія могілкі па праспекце Касманаўтаў, Гродна|Гродзенскіх могілках па праспекце Касманаўтаў]]. Забойства, якое так і не было раскрыта, стала адным з самых гучных злачынстваў у гісторыі першых гадоў незалежнай Рэспублікі Беларусь. == Узнагароды == * [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга СССР]]. == Памяць == На радзіме ў вёсцы [[Стайкі (Баранавіцкі раён)|Стайкі]] Баранавіцкага раёна імем Арцымені названа вуліца. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://bdg.press.net.by/dsp/2002/05/2002_05_03.4/4_6_1.shtml Александр ФЕДУТА. Его звали «Батька». Дмитрий Арцименя и его наследство]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20050507103651/http://bdg.press.net.by/dsp/2002/05/2002_05_03.4/4_6_1.shtml |date=7 мая 2005 }}{{ref-ru}} // «БДГ для служебного пользования» {{Старшыні Гродзенскага аблвыканкама}} {{DEFAULTSORT:Арцыменя Дзмітрый Канстанцінавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]] [[Катэгорыя:Ахвяры забойстваў]] [[Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта]] [[Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ]] lka0nzijy1wqevg1gm3epdk5au5kirx 0 145743 5158939 5152462 2026-06-27T21:06:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158939 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Джэксанвіл (значэнні)}} {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Джэксанвіл |арыгінальная назва = {{lang-en|Jacksonville}} |падначаленне = |краіна = ЗША |выява = {{Photomontage | photo1a = Jacksonville Terminal Complex, FL, US (10).jpg | photo2a = JaxLanding1.JPG | photo2b = Cummer Museum, Jacksonville, FL, US (02).jpg | photo3a = | photo3b = Dames Point Bridge Lance Asper (Unsplash lsCB9O lUwM).jpg | photo4a = Jacksonville Skyline Panorama 2.jpg | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 275 | foot_montage = }} |герб = |сцяг = Flag of Jacksonville, Florida.svg |lat_dir =N |lat_deg =30 |lat_min =19 |lat_sec = |lon_dir =W |lon_deg =81 |lon_min =39 |lon_sec = |CoordAddon = type:city(1348381)_region:US |CoordScale = |памер карты краіны = 250 |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = Штат |рэгіён = Фларыда |рэгіён у табліцы = Фларыда (штат){{!}}Фларыда |від раёна = Акруга |раён = Дувал |раён у табліцы = акруга Дувал, Фларыда{{!}}Дувал |від абшчыны = |абшчына = |абшчына ў табліцы = |унутраны падзел = |від главы = |глава = |дата заснавання = 1791 |першае згадванне = |ранейшыя імёны = Коўфард (Cowford) |статус з = |плошча = 2264,5 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 6 |клімат = |насельніцтва = 821784 |крыніца насельніцтва = 821784<ref name="09EST">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|title=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2009 Population|publisher=US Census Bureau|access-date=February 14, 2011|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archive-date=27 чэрвеня 2010|url-status=dead}}</ref> |год перапісу = 2010 |шчыльнасць = |агламерацыя = 1 345 596 |нацыянальны склад = [[Белыя людзі|белыя]] — 59,4%, * [[Амерыканцы нямецкага паходжання|немцы]] — 9,6% * [[ірландцы]] — 9% * [[англічане]] — 8,5% * [[італаамерыканцы|італьянцы]] — 3,5% * [[французы]] — 2,2% [[афраамерыканцы]] — 30,7%,<br />[[лацінаамерыканцы]] — 7,7%,<br /> [[азіяты]] — 4,3%,<br /> [[карэнныя амерыканцы]] — 0,4%,<br /> [[гавайцы]] — 0,1%,<br /> змяшаныя росы — 2,9% |канфесійны склад = |этнахаронім = |часавы пояс = -5 |DST = ёсць |тэлефонны код = +1 904 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Jacksonville, Florida |сайт = http://www.coj.net |мова сайта = en }} '''Джэксанвіл''' ({{lang-en|Jacksonville}}, мянушка: ''Там, дзе пачынаецца Фларыда'') — самы густанаселены горад у амерыканскім штаце [[Фларыда (штат)|Фларыда]] і трынаццаты па колькасці насельніцтва горад у [[ЗША]]. Тэрытарыяльна належыць да акругі [[Дувал]]. З [[1968]] года горад і акруга маюць адзінае кіраванне, у выніку чаго Джэксанвіл стаў самым буйным па тэрыторыі горадам у ЗША. Паводле звестак 2005 года, у самім горадзе пражывае каля 783 тысяч жыхароў, а разам з ваколіцамі больш 1,3 млн чалавек<ref>http://www.census.gov/popest/cities/files/SUB-EST2005-all.csv</ref><ref>http://www.census.gov/population/www/estimates/metropop/table01.xls</ref>. Джэксанвіл размешчаны на паўночным усходзе штата Фларыда на берагах ракі [[Сент-Джонс (рака)|Сент-Джонс]], якая ўпадае ў [[Атлантычны акіян]] за 30 км ад цэнтральнай часткі гораду ніжэй па цячэнні. Паселішча Коўфард (''Cowford''), будучы Джэксанвіл, узнікла ў [[1791]] годзе і сваю першапачатковаю назву атрымала дзякуючы броду ў вузкім месцы ракі, які выкарыстоўваўся для пераправы кароў (cow — карова, ford — брод). У [[1822]] годзе горад атрымаў сваё сучаснае імя ў гонар [[Эндру Джэксан]]а, першага губернатара Фларыды і пасля сёмага [[прэзідэнт ЗША|прэзідэнта ЗША]]. == Гісторыя == Першае паселішча, празванае Осачыт (''Ossachite''), з’явілася на гэтым месцы каля 6 тысяч гадоў назад, у ім жылі індзейцы племені Тымукуа (''Timucua''). Еўрапейцы ўпершыню з’явіліся на месцы горада ў [[1562]] годзе, калі французскі даследчык [[гугеноты|гугенот]] [[Жан Рыбо]] ўпершыню высадзіўся і нанёс на карце раку Сент-Джонс. А праз два гады пад пачаткам іншага француза [[Рэнэ дэ Ладанір]]а тут было заснавана першае еўрапейскае паселішча — форт Кералайн (''Fort Caroline''). Тэрыторыя Фларыды ўвайшла пад юрысдыкцыю ЗША ў [[1821]] годзе, і ўслед за гэтым горад атрымаў сваё сучаснае імя ў гонар Эндру Джэксана, першага губернатара Фларыды і сёмага прэзідэнта ЗША. [[9 лютага]] [[1832]] года Заканадаўчая рада Фларыды ўхваліла стварэнне гарадской управы. Падчас [[грамадзянская вайна ў ЗША|грамадзянскай вайны]] ў ЗША ў [[1861]]—[[1865]] гадах Джэксанвіл стаў асноўным пастаўшчыком ялавічыны і свініны для войскаў [[Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі|Канфедэрацыі]]. Горад быў блакіраваны паўночнікамі і пераходзіў з рук у рукі некалькі разоў. Хоць значных баявых дзеянняў на тэрыторыі гораду не праводзілася, да канца вайны ён прыйшоў у стан значнай дэзарганізацыі. У часы [[перыяд рэканструкцыі|рэканструкцыі]] ([[1867]]—[[1877]]) і «[[Пазалочанае стагоддзе|пазалочанага стагоддзя]]» ([[1870]]—[[1898]]) Джэксанвіл і размешчаны па суседстве горад [[Сент-Огасцін]] сталі папулярнымі зімовымі курортамі для багатых і знакамітых персон. Наведвальнікі прыбывалі сюды на [[параход]]ах, а пазней па [[чыгунка|чыгунцы]]. Да канца стагоддзя, аднак, струмень турыстаў крыху паменшыўся з-за ўспышак [[амарыльная ліхаманка|амарыльнай (жоўтай) ліхаманкі]], а таксама з-за таго, што чыгунка была пракладзена далей на поўдзень паўвострава і частка турыстычных струменяў перамясцілася туды. [[2 мая]] [[1901]] года ў цэнтральнай частцы горада здарыўся буйны пажар, які пачаўся на валаконнай фабрыцы. Гэты пажар стаў адным з самых буйных здарэнняў з катастрафічнымі наступствамі ў гісторыі штата, у выніку быў знішчаны дзелавы цэнтр і каля 10 000 чалавек засталіся без прытулку. У рэканструкцыі горада, якая доўжылася з 1901 па [[1912]] гады, было адноўлена больш за 13 000 будынкаў, большай часткай пад кіраўніцтвам вядомага нью-ёркскага архітэктара [[Генры Клута]]. У [[1910-я]] гады горад стаў папулярным сярод [[кінематограф|кінематаграфістаў]], якіх прыцягвалі цёплы клімат, экзатычныя краявіды, блізкасць чыгункі і танная працоўная сіла. За дзесяцігоддзе ў горадзе размясціліся больш за 30 кінастудый нямога кіно, за што ён быў празваны «зімовай сталіцай сусветнага кінематографу». Аднак са з’яўленнем [[Галівуд]]а цэнтр кінавытворчасці ў выніку перамясціўся туды. У гэтыя жа гады Джэксанвіл стаў буйным банкаўскім і страхавым цэнтрам, тут сталі квітнець такія кампаніі, як Barnett National, Atlantic National, Florida National, Prudential, Gulf Life, Afro-American Insurance, Independent Life і American Heritage Life. Падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ў раёне горада былі размешчаныя тры ваенна-марскія базы, і ВМС ЗША сталі адной з эканамічных рухаючых сіл гораду і буйным працадаўцам. Пасля заканчэння вайны горад стаў пакутаваць ад негатыўных наступстваў хуткай урбанізацыі гарадоў за кошт сельскай мясцовасці. У выніку галасавання ў [[1968]] годзе муніцыпалітэты горада і акругі былі аб’яднаныя, у выніку чаго па занятай тэрыторыі горад стаў найбуйнейшым горадам у кантынентальнай частцы ЗША. У цяперашні час горад пакутуе ад вялікай колькасці цяжкіх злачынстваў — за апошнія 17 гадоў горад 12 раз станавіўся лідарам па колькасці [[забойства]]ў<ref>http://www.sptimes.com/2006/08/09/State/Florida_briefly.shtml</ref>. == Геаграфія і клімат == === Геаграфія === [[Выява:JacksonvilleSkyline.jpg|thumb|225px|Цэнтральная частка горада]] Горад Джэксанвіл размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Фларыда, ЗША. Паводле звестак Бюро перапісу ЗША, плошча горада складае 2264,5 км², з якіх 1962,4 км² належаць да сушы і 302,1 км² (13,34 %) да воднай паверхні. === Клімат === Клімат у Джэксанвіле вільготны [[субтропікі|субтрапічны]], мяккі ўзімку і спякотны ўлетку. Сярэднегадавыя высокія тэмпературы вагаюцца ў межах 18-33&nbsp;°C<ref>{{Cite web |url=http://www.climate-zone.com/climate/united-states/florida/jacksonville/ |title=Архіўная копія |access-date=21 снежня 2012 |archive-date=24 лютага 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224174345/http://www.climate-zone.com/climate/united-states/florida/jacksonville/ |url-status=dead }}</ref>. Самая высокая вядомая тэмпература +43&nbsp;°C была зафіксаваная [[21 ліпеня]] [[1942]] года, самая нізкая −14&nbsp;°C [[21 студзеня]] [[1985]] года. Улетку ў вячэрнія гадзіны часта здараюцца [[навальніца|навальніцы]] — гэта адбываецца з-за моцнага нагрэву зямлі і вады ў камбінацыі з высокай [[вільготнасць|вільготнасцю]]. Узімку здараюцца маразы, але як правіла такія перыяды недоўгачасовыя. Рэдка выпадае снег, але звычайна ён растае яшчэ ў паветры. Джэксанвіл у меншай ступені ў параўнанні з іншымі гарадамі Фларыды пакутуе ад [[ураган]]аў. Прамы ўдар стыхіі быў зафіксаваны толькі аднойчы ў [[1871]] годзе, аднак за ўвесь час больш 12 разоў было абвешчана штармавое папярэджанне ў сувязі з рухам праз тэрыторыю штата ўраганаў з боку Мексіканскага заліва<ref>http://www.hurricanecity.com/city/jacksonville.htm</ref>. Самая вялікая шкода была зафіксавана ў [[1964]] годзе, калі эпіцэнтр урагану Дора прайшоў крыху паўднёвей праз горад [[Сент-Огасцін]]. Сіла ветру складала 177 км/гадзіну, што дало падставу прысвоіць урагану другую катэгорыю па пяцібальнай шкале [[шкала ўраганаў Сафіра-Сімпсана|Сафіра-Сімпсана]]. Колькасць ападкаў у сярэднім складае 1320 мм у год, найбольшая іх колькасць выпадае з чэрвеня па верасень. == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == * [[Крысі Моран]] * [[Джэніфер Фіхтэр]] * [[Бен Ходжэс]], амерыканскі вайсковы дзеяч {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Jacksonville, Florida|выгляд=міні}} * [http://www.jacksonville.com/tu-online/stories/082500/met_axhandle.html 40 гадоў назад у гэтыя выходныя, Джэксанвіл атрымаў рэпутацыю нацыянальнага горада гвалту] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120606184333/http://jacksonville.com/tu-online/stories/082500/met_axhandle.html |date=6 чэрвеня 2012 }}. ''The Florida Times-Union''. * DeCamp, David (May 3, 2003). [http://jacksonville.com/tu-online/stories/050303/met_glover.shtml Racial graffiti found at Glover’s headquarters] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070929100128/http://jacksonville.com/tu-online/stories/050303/met_glover.shtml |date=29 верасня 2007 }}. ''The Florida Times-Union''. * Foley, Bill; Wood, Wayne (2001). ''The great fire of 1901'' (1st ed.). Jacksonville, Florida: The Jacksonville Historical Society. ISBN 0-9710261-0-6 [[Катэгорыя:Гарады Фларыды]] 2xnf6zyi7ewukstaba25pd1lp6yxtw6 0 148943 5158877 5158425 2026-06-27T16:56:17Z D.L.M.I. Bel 33064 5158877 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Більдзюгскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Гімн = |Уваходзіць у = [[Шаркаўшчынскі раён]] |Уключае = 39 населеных пунктаў |Сталіца = [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1297 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Більдзю́гскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]]. == Гісторыя == Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]] [[БССР]] (з 20 верасня 1944 года — [[Полацкая вобласць|Полацкай]], з 8 студзеня 1954 года — [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай]], з 20 студзеня 1960 года — Віцебскай). 17 красавіка 1962 года раён скасаваны, а сельсавет далучаны да [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]]. 30 ліпеня 1966 года сельсавет перададзены адноўленаму Шаркаўшчынскаму раёну. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Більдзюгскага сельсавета 41 населены пункт<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|65}}</ref>. 8 красавіка 2004 года ў склад сельсавета ўключаныя 12 сельскіх населеных пунктаў скасаванага [[Ручайскі сельсавет|Ручайскага сельсавета]] ў межах сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «[[Каўшэлева]]» (вёскі [[Бардзенцы]], [[Барсучына (Шаркаўшчынскі раён)|Барсучына]], [[Забор’е (Шаркаўшчынскі раён)|Забор’е]], [[Запруддзе (Шаркаўшчынскі раён)|Запруддзе]], [[Кадрышкі]], [[Каты (Шаркаўшчынскі раён)|Каты]], [[Каўшэлева]], [[Малінова (Шаркаўшчынскі раён)|Малінова]], [[Пілаты]], [[Праўдзінская]], [[Рэчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Рэчкі]], [[Сынадворцы]])<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области]</ref>. 21 сакавіка 2008 года скасаваны вёскі [[Гернуты]], [[Камароўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Камароўшчына]], [[Пушалаты]], хутары [[Буда (Більдзюгскі сельсавет)|Буда]] і [[Жвіранка]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2010-309/2010_309_9_36400.pdf&oldDocPage=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 21 марта 2008 г. № 41 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Валожынскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)|Валожынскага сельсавета]] (5 населеных пунктаў: аграгарадок [[Наваселле (Більдзюгскі сельсавет)|Наваселле]], вёскі [[Галінова (Шаркаўшчынскі раён)|Галінова]], [[Зарэчча (Більдзюгскі сельсавет)|Зарэчча]], [[Казакі (Шаркаўшчынскі раён)|Казакі]] і хутар [[Непрынікі]])<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913v0060692&p1=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 10 октября 2013 г. № 292 Об изменении административно-территориального устройства некоторых районов Витебской области]</ref>. 26 студзеня 2022 года скасаваны хутар [[Гарбачонкі]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922v0113706&p1=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 26 января 2022 г. № 223 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 27 чэрвеня 2026 года скасаваны вёска [[Пестуны (Шаркаўшчынскі раён)|Пестуны]] і хутар [[Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Цёплая Гара]]<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref>. == Населеныя пункты == У склад сельсавета ўваходзяць 39 населеных пунктаў (2026 г.): {| class="standard" |+ ! Населены пункт ! Статус ! Насельніцтва, 2009<ref name=":0">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref> ! Насельніцтва, 2019<ref name=":1">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года]</ref> |- | align="center" | [[Астаноўка]] | align="center" | вёска | align="center" | 11 | align="center" | 4 |- | align="center" | [[Аўласы (Шаркаўшчынскі раён)|Аўласы]] | align="center" | хутар | align="center" | 7 | align="center" | 2 |- | align="center" | [[Бардзенцы]] | align="center" | вёска | align="center" | 29 | align="center" | 19 |- | align="center" | [[Барок (Шаркаўшчынскі раён)|Барок]] | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 6 |- | align="center" | [[Барсучына (Шаркаўшчынскі раён)|Барсучына]] | align="center" | вёска | align="center" | 21 | align="center" | 8 |- | align="center" | [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]] | align="center" | аграгарадок | align="center" | 532 | align="center" | 431 |- | align="center" | [[Ваўчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Ваўчкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 8 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Вішнявец (Шаркаўшчынскі раён)|Вішнявец]] | align="center" | вёска | align="center" | 69 | align="center" | 49 |- | align="center" | [[Галінова (Шаркаўшчынскі раён)|Галінова]] | align="center" | вёска | align="center" | 49 | align="center" | 27 |- | align="center" | [[Гарбачонкі]]* | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Грыбоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Грыбоўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 7 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Дварышча (Шаркаўшчынскі раён)|Дварышча]] | align="center" | вёска | align="center" | 7 | align="center" | 5 |- | align="center" | [[Дрывасекі (Шаркаўшчынскі раён)|Дрывасекі]] | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Дубоўка (Більдзюгскі сельсавет)|Дубоўка]] | align="center" | вёска | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Забор’е (Шаркаўшчынскі раён)|Забор’е]] | align="center" | вёска | align="center" | 56 | align="center" | 23 |- | align="center" | [[Запруддзе (Шаркаўшчынскі раён)|Запруддзе]] | align="center" | вёска | align="center" | 82 | align="center" | 47 |- | align="center" | [[Зарэчча (Більдзюгскі сельсавет)|Зарэчча]] | align="center" | вёска | align="center" | 30 | align="center" | 28 |- | align="center" | [[Кадрышкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 3 | align="center" | — |- | align="center" | [[Казакі (Шаркаўшчынскі раён)|Казакі]] | align="center" | вёска | align="center" | 24 | align="center" | 13 |- | align="center" | [[Канашоўка]] | align="center" | вёска | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Карчы Мількаўскія]] | align="center" | хутар | align="center" | 3 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Каты (Шаркаўшчынскі раён)|Каты]] | align="center" | вёска | align="center" | 11 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Каўшэлева]] | align="center" | вёска | align="center" | 196 | align="center" | 136 |- | align="center" | [[Краснае (Шаркаўшчынскі раён)|Краснае]] | align="center" | вёска | align="center" | 14 | align="center" | 5 |- | align="center" | [[Кубелеўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 127 | align="center" | 105 |- | align="center" | [[Ляды (Шаркаўшчынскі раён)|Ляды]] | align="center" | хутар | align="center" | 4 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Малінова (Шаркаўшчынскі раён)|Малінова]] | align="center" | вёска | align="center" | 2 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Мікалаёўка]] | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Наваселле (Більдзюгскі сельсавет)|Наваселле]] | align="center" | аграгарадок | align="center" | 417 | align="center" | 323 |- | align="center" | [[Непрынікі]] | align="center" | хутар | align="center" | 2 | align="center" | 2 |- | align="center" | [[Падбарок]] | align="center" | вёска | align="center" | 28 | align="center" | 6 |- | align="center" | [[Пестуны (Шаркаўшчынскі раён)|Пестуны]]** | align="center" | вёска | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Петкуноўшчына]] | align="center" | хутар | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Пілаты]] | align="center" | вёска | align="center" | 4 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Праўдзінская]] | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 4 |- | align="center" | [[Рымараўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 15 | align="center" | 4 |- | align="center" | [[Рэчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Рэчкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 11 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Сынадворцы]] | align="center" | вёска | align="center" | 14 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Цёплая Гара]]** | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Чарнічкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 4 | align="center" | 5 |- | align="center" | [[Янішкі (Шаркаўшчынскі раён)|Янішкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 7 |- | align="center" | [[Яцкаўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Яцкаўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 33 | align="center" | 19 |- |} * — хутар Гарбачонкі скасаваны ў 2022 годзе ** — вёска Пестуны і хутар Цёплая Гара скасаваны ў 2026 годзе == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (37 населеных пунктаў) — 1329 чалавек<ref name=":0" />, з іх 91,9 % — [[беларусы]], 5,7 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,2 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 0,7 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (42 населеныя пункты) — 1297 чалавек<ref name=":1" />. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. == Спасылкі == * [https://www.sharkovshchina.vitebsk-region.gov.by/ru/bildugski_ss/ Старонка сельсавета на сайце Шаркаўшчынскага райвыканкама] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20231207180740/https://www.sharkovshchina.vitebsk-region.gov.by/ru/bildugski_ss/ |date=7 снежня 2023 }} {{Більдзюгскі сельсавет}} {{Шаркаўшчынскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Більдзюгскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Більдзюгскі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Браслаўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Більдзюгскі сельсавет у [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] (1962—1966)}} |спіс3 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Більдзюгскі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (з 1966)}} }} [[Катэгорыя:Більдзюгскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Браслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] oi4sehew9b79nmk2uu184pyeh3383km 5158878 5158877 2026-06-27T16:58:19Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Населеныя пункты */ 5158878 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Більдзюгскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Гімн = |Уваходзіць у = [[Шаркаўшчынскі раён]] |Уключае = 39 населеных пунктаў |Сталіца = [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1297 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Більдзю́гскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]]. == Гісторыя == Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]] [[БССР]] (з 20 верасня 1944 года — [[Полацкая вобласць|Полацкай]], з 8 студзеня 1954 года — [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай]], з 20 студзеня 1960 года — Віцебскай). 17 красавіка 1962 года раён скасаваны, а сельсавет далучаны да [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]]. 30 ліпеня 1966 года сельсавет перададзены адноўленаму Шаркаўшчынскаму раёну. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Більдзюгскага сельсавета 41 населены пункт<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|65}}</ref>. 8 красавіка 2004 года ў склад сельсавета ўключаныя 12 сельскіх населеных пунктаў скасаванага [[Ручайскі сельсавет|Ручайскага сельсавета]] ў межах сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «[[Каўшэлева]]» (вёскі [[Бардзенцы]], [[Барсучына (Шаркаўшчынскі раён)|Барсучына]], [[Забор’е (Шаркаўшчынскі раён)|Забор’е]], [[Запруддзе (Шаркаўшчынскі раён)|Запруддзе]], [[Кадрышкі]], [[Каты (Шаркаўшчынскі раён)|Каты]], [[Каўшэлева]], [[Малінова (Шаркаўшчынскі раён)|Малінова]], [[Пілаты]], [[Праўдзінская]], [[Рэчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Рэчкі]], [[Сынадворцы]])<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области]</ref>. 21 сакавіка 2008 года скасаваны вёскі [[Гернуты]], [[Камароўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Камароўшчына]], [[Пушалаты]], хутары [[Буда (Більдзюгскі сельсавет)|Буда]] і [[Жвіранка]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2010-309/2010_309_9_36400.pdf&oldDocPage=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 21 марта 2008 г. № 41 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Валожынскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)|Валожынскага сельсавета]] (5 населеных пунктаў: аграгарадок [[Наваселле (Більдзюгскі сельсавет)|Наваселле]], вёскі [[Галінова (Шаркаўшчынскі раён)|Галінова]], [[Зарэчча (Більдзюгскі сельсавет)|Зарэчча]], [[Казакі (Шаркаўшчынскі раён)|Казакі]] і хутар [[Непрынікі]])<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913v0060692&p1=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 10 октября 2013 г. № 292 Об изменении административно-территориального устройства некоторых районов Витебской области]</ref>. 26 студзеня 2022 года скасаваны хутар [[Гарбачонкі]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922v0113706&p1=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 26 января 2022 г. № 223 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 27 чэрвеня 2026 года скасаваны вёска [[Пестуны (Шаркаўшчынскі раён)|Пестуны]] і хутар [[Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Цёплая Гара]]<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref>. == Населеныя пункты == У склад сельсавета ўваходзяць 39 населеных пунктаў (2026 г.): {| class="standard" |+ ! Населены пункт ! Статус ! Насельніцтва, 2009<ref name=":0">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref> ! Насельніцтва, 2019<ref name=":1">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года]</ref> |- | align="center" | [[Астаноўка]] | align="center" | вёска | align="center" | 11 | align="center" | 4 |- | align="center" | [[Аўласы (Шаркаўшчынскі раён)|Аўласы]] | align="center" | хутар | align="center" | 7 | align="center" | 2 |- | align="center" | [[Бардзенцы]] | align="center" | вёска | align="center" | 29 | align="center" | 19 |- | align="center" | [[Барок (Шаркаўшчынскі раён)|Барок]] | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 6 |- | align="center" | [[Барсучына (Шаркаўшчынскі раён)|Барсучына]] | align="center" | вёска | align="center" | 21 | align="center" | 8 |- | align="center" | [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]] | align="center" | аграгарадок | align="center" | 532 | align="center" | 431 |- | align="center" | [[Ваўчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Ваўчкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 8 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Вішнявец (Шаркаўшчынскі раён)|Вішнявец]] | align="center" | вёска | align="center" | 69 | align="center" | 49 |- | align="center" | [[Галінова (Шаркаўшчынскі раён)|Галінова]] | align="center" | вёска | align="center" | 49 | align="center" | 27 |- | align="center" | [[Гарбачонкі]]* | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Грыбоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Грыбоўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 7 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Дварышча (Шаркаўшчынскі раён)|Дварышча]] | align="center" | вёска | align="center" | 7 | align="center" | 5 |- | align="center" | [[Дрывасекі (Шаркаўшчынскі раён)|Дрывасекі]] | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Дубоўка (Більдзюгскі сельсавет)|Дубоўка]] | align="center" | вёска | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Забор’е (Шаркаўшчынскі раён)|Забор’е]] | align="center" | вёска | align="center" | 56 | align="center" | 23 |- | align="center" | [[Запруддзе (Шаркаўшчынскі раён)|Запруддзе]] | align="center" | вёска | align="center" | 82 | align="center" | 47 |- | align="center" | [[Зарэчча (Більдзюгскі сельсавет)|Зарэчча]] | align="center" | вёска | align="center" | 30 | align="center" | 28 |- | align="center" | [[Кадрышкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 3 | align="center" | — |- | align="center" | [[Казакі (Шаркаўшчынскі раён)|Казакі]] | align="center" | вёска | align="center" | 24 | align="center" | 13 |- | align="center" | [[Канашоўка]] | align="center" | вёска | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Карчы Мількаўскія]] | align="center" | хутар | align="center" | 3 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Каты (Шаркаўшчынскі раён)|Каты]] | align="center" | вёска | align="center" | 11 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Каўшэлева]] | align="center" | вёска | align="center" | 196 | align="center" | 136 |- | align="center" | [[Краснае (Шаркаўшчынскі раён)|Краснае]] | align="center" | вёска | align="center" | 14 | align="center" | 5 |- | align="center" | [[Кубелеўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 127 | align="center" | 105 |- | align="center" | [[Ляды (Шаркаўшчынскі раён)|Ляды]] | align="center" | хутар | align="center" | 4 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Малінова (Шаркаўшчынскі раён)|Малінова]] | align="center" | вёска | align="center" | 2 | align="center" | 1 |- | align="center" | [[Мікалаёўка]] | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Наваселле (Більдзюгскі сельсавет)|Наваселле]] | align="center" | аграгарадок | align="center" | 417 | align="center" | 323 |- | align="center" | [[Непрынікі]] | align="center" | хутар | align="center" | 2 | align="center" | 2 |- | align="center" | [[Падбарок]] | align="center" | вёска | align="center" | 28 | align="center" | 6 |- | align="center" | [[Пестуны (Шаркаўшчынскі раён)|Пестуны]]** | align="center" | вёска | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Петкуноўшчына]] | align="center" | хутар | align="center" | — | align="center" | — |- | align="center" | [[Пілаты]] | align="center" | вёска | align="center" | 4 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Праўдзінская]] | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 4 |- | align="center" | [[Рымараўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 15 | align="center" | 4 |- | align="center" | [[Рэчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Рэчкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 11 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Сынадворцы]] | align="center" | вёска | align="center" | 14 | align="center" | 3 |- | align="center" | [[Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Цёплая Гара]]** | align="center" | хутар | align="center" | 1 | align="center" | — |- | align="center" | [[Чарнічкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 4 | align="center" | 5 |- | align="center" | [[Янішкі (Шаркаўшчынскі раён)|Янішкі]] | align="center" | вёска | align="center" | 9 | align="center" | 7 |- | align="center" | [[Яцкаўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Яцкаўшчына]] | align="center" | вёска | align="center" | 33 | align="center" | 19 |- |} </br>* — хутар Гарбачонкі скасаваны ў 2022 годзе</br>** — вёска Пестуны і хутар Цёплая Гара скасаваны ў 2026 годзе == Насельніцтва == Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (37 населеных пунктаў) — 1329 чалавек<ref name=":0" />, з іх 91,9 % — [[беларусы]], 5,7 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,2 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 0,7 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (42 населеныя пункты) — 1297 чалавек<ref name=":1" />. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. == Спасылкі == * [https://www.sharkovshchina.vitebsk-region.gov.by/ru/bildugski_ss/ Старонка сельсавета на сайце Шаркаўшчынскага райвыканкама] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20231207180740/https://www.sharkovshchina.vitebsk-region.gov.by/ru/bildugski_ss/ |date=7 снежня 2023 }} {{Більдзюгскі сельсавет}} {{Шаркаўшчынскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Більдзюгскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Більдзюгскі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Браслаўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Більдзюгскі сельсавет у [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] (1962—1966)}} |спіс3 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Більдзюгскі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (з 1966)}} }} [[Катэгорыя:Більдзюгскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Браслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] hubmht9ihj7em5o2u8kk779kjy75sza 0 156261 5158964 4910742 2026-06-27T23:36:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158964 wikitext text/x-wiki {{Таксон | regnum = Расліны | parent = Lycopodium | rang = Від | latin = Lycopodium clavatum | author = [[L.]], 1753 | syn = | typus = | children = | range map = | range legend = | wikispecies = Lycopodium clavatum }} '''Дзераза булавападобная''' (''Lycopodium clavatum'') — шырока распаўсюджаны [[Біялагічны від|від]] [[Споры|споравых]] [[Шматгадовыя расліны|шматгадовых]] [[Вечназялёныя расліны|вечназялёных раслін]] [[род]]у {{bt-bellat|Дзераза|Lycopodium}}<ref name="ЛР">{{кніга |аўтар = |частка = Плаун булавовидный |загаловак = Лекарственные растения и их применение |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = 5-е, перераб. и. доп. |месца = Мн. |выдавецтва = «Наука и техника» |год = 1974 |том = |старонкі = 64-65 |старонак = 592 |серыя = |isbn = |тыраж = 120 000 }}</ref>. == Назва == Сцябло дзеразы сцелецца па зямлі, чапляецца, дзярэцца — адсюль, мабыць, і назва. Лацінская назва ''Lycopodium'' уведзена ў навуку ў XVI ст. і азначае літаральна «воўчая лапка». Народныя назвы: ''дзеруга'', ''бабін мур'', ''цякун'', ''вілак''. == Батанічнае апісанне == Шматгадовая вечназялёная расліна з паўзучым вілавата-галінастым [[сцябло]]м даўжынёй да 2 м. Ад сцябла адыходзяць вертыкальныя густааблісцелыя парасткі вышынёй 20-30 см са стробіламі на канцах<ref>{{Крыніцы/ЭПБ|2}} С. 175</ref>. Для ўсіх дзеразовых характэрна [[дыхатамія|дыхатамічнае]] галінаванне парасткаў. Анатамічная будова сцябла прымітыўная. Маладыя сцяблінкі маюць пратастэлічную, а дарослыя — плектастэлічную будову. Звонку сцябло пакрыта эпідэрмай. Далей ідзе моцная кара. Клеткі ўнутраных слаёў кары маюць тоўстыя сценкі і ўтвараюць механічнае кальцо. Цэнтральная частка сцябла занята канцэнтрычным праводзячым пучком (стэлай). [[Ксілема]] ў пучку размяшчаецца ў выглядзе стужак, якія злучаны паміж сабой. Паміж участкамі ксілемы і вакол яе з перыферыі — [[флаэма]]. Асяродка няма, камбія ў пучку няма. За флаэмай ідзе слой перыцыкла, далей — эндадэрма, якая аддзяляе пучок ад кары. У кары сцябла ёсць ліставыя сляды — пучкі праводзячай тканкі, якія ідуць да жылак ліста. Лісце сядзячае, ланцэтна-лінейнае, суцэльнакрайняе, пераходзіць на канцы ў доўгі белы валасок, размешчана густымі спіралямі, якія ўтвараюць на сцябле некалькі падоўжаных радоў. Лісты звонку адзеты эпідэрмісам з вусцейкамі. Стробілы на доўгіх ножках, па 2-3, радзей па 4-5 або адзіночныя. Мезафіл шматслойны з міжклетнікамі. Карані бакавыя з каранёвымі валаскамі, жывуць 2-5 гадоў. == Распаўсюджанне і экалогія == [[Касмапалітызм, біялогія і экалогія|Расліна-касмапаліт]], сустракаецца практычна па ўсім свеце, у тым ліку паўсюдна ў Расіі і Беларусі<ref name="ЛР"/>. Расліна [[лес|лясоў]], пераважна хвойных, з якіх аддае перавагу светлым [[хвоя|хвойнікам]]. Іншы раз утварае курціны накшталт «ведзьміных кольцаў». Да [[глеба]]ў абыякава, але часцей сустракаецца на [[пясок|пясках]]. == Асаблівасці біялогіі == [[Файл:Illustration Lycopodium clavatum0.jpg|thumb|left|{{Бат.іл.|3}}]] У жыццёвым цыкле дзеразы спарафіт (бясполае пакаленне) пераважае над гаметафітам. Спарафіт — гэта зялёная расліна дзеразы. На ёй утвараюцца спараносныя каласкі, якія па адным, радзей па два-тры ўзнікаюць на верхавінах галінак і складаюцца з выцягнутай восі, на якой размешчаны спецыяльныя спараносныя лісцікі. Яны драбнейшыя за вегетатыўныя лісты, маюць трохвугольна-яйцападобную форму, завостраныя, жоўтага колеру. На іх верхнім баку развіваюцца спарангіі ныркападобнай формы або амаль шарападобныя, дыяметрам 1-2 мм, на кароткай ножцы. Унутры спарангіяў са спарагеннай тканкі шляхам [[меёз]]у фарміруюцца ў вялікай колькасці дробныя аднолькавыя [[споры]] акругла-тэтраэдрычнай формы, жаўтаватага колеру. Споры маюць дзве абалонкі — экзаспорый і эндаспорый. Унутранае змесціва споры складаецца з пратаплазмы, ядра, пластыд, да 50 % тлустага алею. Спелы спарангій лопаецца папярочнай трэшчынай. Да гэтага часу вось каласка некалькі разрастаецца, спарафілы рассоўваюцца і споры лёгка высяваюцца на зямлю. Спаранашэнне ў дзеразы назіраецца ў канцы лета — восенню. Пры выспяванні споры высыпаюцца са спарангія і трапляюць. З паверхні зямлі споры дажджавой вадой заносяцца ў паглыбленні (шчыліны) глебы, дзе на глыбіні ў 6-7 см прарастаюць. З іх фарміруюцца гаметафіты — палавое пакаленне дзеразы. Гаметафіт у дзеразы двухполы, утвараецца ў выглядзе камячка клетак накшталт цыбулінкі і называецца зарасткам. Ён не мае колеру, пазбаўлены хларафілу. Для нармальнага развіцця зарастка неабходна, каб у яго ўкараніліся гіфы [[грыб]]а і сфарміраваўся [[сімбіёз]]. Толькі пасля гэтага гаметафіт будзе нармальна развівацца далей. Спелы зарастак разрастаецца дыяметрам да 2-3 см і набыве форму сподачка. Зарасткі існуюць незалежна ад спарафіта. Развіваюцца яны павольна. Праз 6—15 гадоў пасля прарастання споры на верхнім баку зарастка ўтвараюцца антэрыдыі і архегоніі. Яны маюць такую ж будову, як і [[імхі]]. Антэрыдыі пагружаны ў тканку зарастка. У іх развіваюцца шматлікія двухжгуцікавыя [[сперматазоід]]ы. Архегоніі таксама пагружаны ў зарастак брушкам, а шыйка ўзвышаецца над паверхняй зарастка. У брушку архегонія фарміруецца [[яйцаклетка]] і брушная канальцавая клетка. У шыйцы — 6-8 канальцавых клетак. Апладненне адбываецца ў кропельна-вадкім асяроддзі. Для таго каб сперматазоіды змаглі даплысці да яйцаклеткі і апладніць яе, неабходна наяўнасць [[вада|вады]]. Пасля апладнення развіваецца [[зігота]]. Аплодненая яйцаклетка дзеліцца і фарміруе зародак, які мае сцяблінку, першасны лісцік і бакавы корань. На першых этапах зародак жывіцца за кошт спажыўных рэчываў зарастка. А пасля таго як у маладой расліны сфарміруюцца зялёныя лісты і карані, яна пераходзіць да самастойнага існавання. Так завяршаецца жыццёвы цыкл дзеразы булавападобнай. == Разнавіднасці == * {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=clavatum}} ** {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=clavatum|var=clavatum}} ** {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=clavatum|var=aristatum}} ** {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=clavatum|var=asiaticum}} ** {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=clavatum|var=borbonicum}} ** {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=clavatum|var=kiboanum}} * {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=contiguum|}} * {{bt|Lycopodium clavatum|subsp=monostachyon|}} == Значэнне і ўжыванне == Споры дзеразы булавападобнай ужываюць з тымі ж мэтамі, што і ў {{bt-bellat|дзераза гадавая{{!}}дзеразы гадавой|Lycopodium annotinum}}. Трава знаходзіць прымяненне толькі ў народнай медыцыне — здробненай у парашок ёю прысыпаюць раны, а [[настой]] з яе п’юць пры захворваннях [[Мачавы пузыр|мачавога пузыра]], печані, дыхальных шляхоў, нетрыманні мачы, болях у страўніку, запаленчых працэсах страўнікава-кішачнага тракту. У заходнееўрапейскіх краінах часта выкарыстоўваюць споры дзеразы і траву пры [[Атанія|атаніі]] і камянях мачавога пузыра, захворваннях печані, [[Гемарой|гемароі]], [[дыспепсія]]х. Вялікае значэнне споры дзеразы маюць у металургіі, дзе іх выкарыстоўваюць для абсыпання формаў пры фасонным [[Ліццё|ліцці]]. Хутка унесеныя ў полымя, споры дзеразы згараюць з успышкай, таму часам іх ужываюць у тэатральнай справе, а таксама пры вырабе [[Бенгальскі агонь|бенгальскіх агнёў]]. == Ахова == У штатах [[Ілінойс]], [[Аёва]] і [[Кентукі]] ([[ЗША]]) дзераза булавападобная мае ахоўны статус «у небяспецы» ({{lang-en|Endangered}}). {{зноскі}} == Літаратура == * Біялогія: вучэб. дапам. для 7-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / пад рэд. В. М. Ціхамірава; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — Мінск: Нар. асвета, 2010. — 199 с. : іл. ISBN 978-985-03-1340-9 * ''Зубкевіч Г. І.'' Дзераза // {{Крыніцы/ЭПБ|2}} * ''Сапегін Л. М.'' Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6 * {{ІВРСР|частка=38. ''Lycopodium clavatum'' L. — Плаун булавовидный|том=1|стар=112}} == Спасылкі == * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LYCL ''Плаун булавовидный'' на сайте USDA NRCS] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130415073557/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LYCL |date=15 красавіка 2013 }} {{v|21|5|2010}} * {{Плантарыум|23487|Плаун булавовидный}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Дзераза]] [[Катэгорыя:Лекавыя расліны]] [[Катэгорыя:Флора Еўразіі]] [[Катэгорыя:Флора Далёкага Усходу]] [[Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе]] grddqoxwh5gyuhtu1g2zzyap7m4ocuk 0 160856 5159075 5128798 2026-06-28T09:22:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159075 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |канфлікт = Дзіўная вайна |частка = [[Другая сусветная вайна]] |выява = Bundesarchiv Bild 146-1985-074-33, Abgeschossenes englisches Flugzeug.jpg |загаловак = Эвакуацыя немцамі збітага брытанскага [[самалёт]]а |дата = [[3 верасня]] [[1939]] — [[10 мая]] [[1940]] |месца = [[Заходняя Еўропа]] |вынік = Акупацыя [[Трэці рэйх|Германіяй]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], [[Данія|Даніі]], [[Нарвегія|Нарвегіі]]<br />[[Французская кампанія]] |праціўнік1 = {{Сцяг Францыі}} [[Трэцяя французская рэспубліка|Францыя]]<br />{{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Брытанская імперыя]] |праціўнік2 = {{Сцяг Трэцяга рэйха}} [[Трэці рэйх|Германія]] |камандзір1 = {{Сцяг Францыі}} [[Марыс Гюстаў Гамелен|Гюстаў Гамелен]] |камандзір2 = {{Сцяг Трэцяга рэйха}} [[Вільгельм фон Лееб|Рытэр фон Лееб]] |сілы1 = 48 дывізій<ref>На 9 верасня ў складзе Паўночна-усходняга фронта. ''Мэй, Э. Р.'' Странная победа. М., 2009. С. 508—510.</ref> |сілы2 = 42 дывізіі<ref>На 9 верасня ў складзе групы армій «Ц». ''Мэй, Э. Р.'' Странная победа. М., 2009. С. 507—508.</ref> |страты1= 2 тысячы забітых, параненых і зніклых без весткі<ref name=chemin>[http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/en/la-drole-de-guerre-39-40 ''La drôle de guerre''. Ministére de la Defénse]</ref> |страты2= 196 забітых, 356 параненых, 114 якія згінулі без весткі<ref name=wil>[http://archive.org/stream/BerlinDiary/49340886-Berlin-Diary-The-Journal-of-a-Foreign-Correspondent-1934-1941-William-L-Shirer-1942-632pgs-POL-sml_djvu.txt «Berlin Diary» by William Shirer, 20 October 1939]</ref>, 11 самалёўтаў<ref name=AP>[http://news.google.com/newspapers?id=fHA0AAAAIBAJ&sjid=F8cEAAAAIBAJ&pg=1997,3847789&dq=356-wounded+11-planes&hl=en «Berlin expects Italy will react to New Turkish Treaty»] [[Associated Press]], 20 October 1939</ref> }} {{Заходнееўрапейскі тэатр ваенных дзеянняў Другой сусветнай вайны}} '''Дзіўная вайна''' ({{lang-fr|drôle de guerre}}) — пашыраная ў гістарычнай літаратуры назва пачатковага перыяду (з 3 верасня [[1939]] па 10 мая [[1940]]) [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] на фронце ў [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]]. Таксама можа называцца '''Фальшывай вайной''' ({{lang-en|Phoney War}}) і '''Сядзячай вайной''' ({{lang-de|Sitzkrieg}}). Упершыню назва ''Phoney War'' было выкарыстана [[ЗША|амерыканскімі]] журналістамі ў [[1939]] годзе<ref>Лиддел Гарт Б. Г. Вторая мировая война. — М.: АСТ, СПб.: Terra Fantastica, 1999, стр. 56. {{ref-ru}}</ref>. Аўтарства французскай версіі ''Drôle de guerre'' ({{lang-be|дзіўная вайна}}) належыць пяру французскага журналіста Ралана Даржэлеса<ref>Max Lagarrigue, 99 questions… La France sous l’Occupation, Montpellier, CNDP, 2007, p. 2. C’est l'écrivain et reporteur de guerre Roland Dorgelès qui serait à l’origine de cette expression qui est passé à la postérité. {{ref-fr}}</ref>. Такім чынам быў падкрэслены характар баявых дзеянняў паміж ваюючымі бакамі - амаль поўная іх адсутнасць, за выключэннем баявых дзеянняў на моры. Ваюючыя бакі вялі толькі баі лакальнага значэння на франка-нямецкай мяжы, у асноўным знаходзячыся пад абаронай ліній [[лінія Мажыно|Мажыно]] і [[лінія Зігфрыда|Зігфрыда]]. Перыяд «Дзіўнай вайны» у поўнай меры быў выкарыстаны нямецкім камандаваннем ў якасці стратэгічнай паўзы. Гэта дазволіла Германіі паспяхова рэалізаваць [[Польская абарончая вайна 1939|Польскую кампанію]], аперацыю «Везерубунг», а таксама падрыхтаваць [[план «Гельб»]]. Характарызавалася адсутнасцю актыўных баявых дзеянняў паміж англа-французскімі і сканцэнтраванымі супраць іх гітлераўскімі войскамі. Скончылася ў сувязі з наступленнем гітлераўскіх армій у Заходняй Еўропе. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|6}} == Спасылкі == * [http://worldwar2database.com/html/phonywar.htm «The Phoney War» October 1939 — April 1940 — World War II Multimedia Database] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080405195717/http://worldwar2database.com/html/phonywar.htm |date=5 красавіка 2008 }} {{ref-en}} * [http://www.historylearningsite.co.uk/phoney_war.htm The Phoney War] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130402205109/http://www.historylearningsite.co.uk/phoney_war.htm |date=2 красавіка 2013 }} {{ref-en}} * [http://www.naval-history.net/WW2RN03-193909.htm Battle of Atlantic, River Plate, Phoney war] {{ref-en}} * [http://www.bbc.co.uk/ww2peopleswar/stories/56/a4888056.shtml BBC — WW2 People’s War — Phoney War] {{ref-en}} * [http://www.bbc.co.uk/ww2peopleswar/stories/30/a4532230.shtml BBC — WW2 People’s War — Memories of the Phoney War-OCTOBER 1939 — JUNE 1940] {{ref-en}} * [http://www.charles-de-gaulle.org/article.php3?id_article=538 De Gaulle, the "phoney war " and the French campaign, May-June 1940] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20061125011703/http://www.charles-de-gaulle.org/article.php3?id_article=538 |date=25 лістапада 2006 }} {{ref-en}} * [http://www.zum.de/whkmla/region/france/drole.html WWII: Drole de Guerre (Phoney War), 1939—1940] {{ref-en}} * [http://www.engdahl.oilgeopolitics.net/History/MacKinder/mackinder.html Halford Mackinder’s Necessary War] {{ref-en}} * [http://www.dhm.de/lemo/html/wk2/kriegsverlauf/sitzkrieg/index.html «Sitzkrieg» an der deutsch-französischen Grenze] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130629104113/http://www.dhm.de/lemo/html/wk2/kriegsverlauf/sitzkrieg/index.html |date=29 чэрвеня 2013 }} {{ref-de}} {{Другая сусветная вайна}} [[Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Другая сусветная вайна]] [[Катэгорыя:Францыя ў Другой сусветнай вайне]] f8akztxsgbcbkjeszk2ofaqkgq8dvie 0 162282 5158843 5100513 2026-06-27T14:05:39Z DzBar 156353 Дыскаграфія 5158843 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Імя = Эмілі дэ Форэст |Арыгінал імя = Emmelie de Forest |Выява = Emmelie de Forest, ESC2013 press conference 06.jpg |Шырыня = |Апісанне выявы = |Фон = solo_singer |Імя пры нараджэнні = Эмілі Шарлота-Вікторыя дэ Форэст |Поўнае імя = |Дата нараджэння = 28.02.1993 |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Гады актыўнасці = 2012 — н.ч. |Краіна = {{DEN}} |Прафесіі = {{спявачка|Даніі}} |Пеўчы голас = |Інструменты = [[вакал]] |Жанры = [[поп-музыка]] |Псеўданімы = |Калектывы = |Супрацоўніцтва = |Лэйблы = [[Universal Music Group]] |Узнагароды = |Вікісховішча = |Сайт = [http://www.deforest.dk/ Афіцыйны вэб-сайт] }} '''Эмілі Шарлота-Вікторыя дэ Форэст''' ({{lang-da|Emmelie Charlotte-Victoria de Forest}}; нар. {{ДН|28|2|1993}}, Ранерсэ, [[Данія]]) — дацкая спявачка, пераможца «[[Еўрабачанне 2013|Еўрабачання 2013]]» з кампазіцыяй «[[Only Teardrops]]».<ref name="РИАНовости20130519">[http://ria.ru/photolents/20130519/938119943.html Финал «Евровидения-2013»: победа Дании и Россия в топ-5] // [[РИА Новости]]. — 19 мая 2013.</ref><ref name="РИАНовости20130519-2" /><ref>[http://www.esctoday.com/43292/result-three-acts-to-the-super-final-in-denmark/ «Result: Emmelie de Forest wins in Denmark»]</ref> == Біяграфія == Эмілі дэ Форэст нарадзілася ў сям'і шведа і датчанкі. Ужо ў 9 гадоў яна пачала спяваць у царкоўным хоры, а ў 14 гадоў стала супрацоўнічаць з шатландскім спеваком Фрэйзерам Нілам. Разам з ім Эмілі прымала ўдзел у шматлікіх канцэртах і фестывалях<ref name="РИАНовости20130519-2">[http://ria.ru/culture/20130519/938122894.html Хрустальный микрофон «Евровидения» уехал из Швеции в Данию] // РИА Новости. — 19 мая 2013.</ref>. Значную частку жыцця яна правяла ў Швецыі, свабодна размаўляе па-шведску<ref name="ИТАРТАСС20130519">[http://www.itar-tass.com/c1/740784.html Победительницей конкурса «Евровидение-2013» стала датчанка Эммели де Форест] // [[ИТАР-ТАСС]]. — 19 мая 2013.</ref>. У [[2011]] годзе Эмілі дэ Форэст пераехала ў [[Капенгаген]], дзе і працягнула сваё навучанне. [[Выява:ESC2013 - Denmark 03.jpg|200px|міні|злева|Выступленне на Еўрабачанні 2013]] == Удзел у конкурсе песні Еўрабачанне 2013 == [[26 студзеня]] [[2013]] года Эмілі прыняла ўдзел у фінале адборачнага конкурсу «[[Данія на конкурсе песні Еўрабачанне 2013|Dansk Melodi Grand Prix 2013]]», дзе і была абраная прадставіць сваю краіну на міжнародным конкурсе песні «[[Еўрабачанне 2013]]», які прайшоў у Мальмё, Швецыя. У фінале Эмілі Шарлота-Вікторыя дэ Форэст перамагла з песняй «[[Only Teardrops]]», набраўшы 281 бал.<ref>[http://www.eurovision.tv/page/news?id=emmelie_de_forest_to_fly_the_danish_flag_in_malmoe «Emmelie de Forest to fly the Danish flag in Malmö»]</ref>. == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Only Teardrops'' (2013) * ''History'' (2018) * ''Into the Moon'' (2025) '''Міні-альбомы''' * ''Acoustic Session'' (2014) {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.deforest.dk/ Афіцыйны сайт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130420175547/http://www.deforest.dk/ |date=20 красавіка 2013 }} {{ref-en}} * {{Facebook|dkemmeliedeforest|Эмілі дэ Форэст|lang=en}} * {{Твітэр|emmeliedeforest|Эмілі дэ Форэст|lang=en}} {{start box}} {{succession box |title = [[Выява:Eurovision Song Contest heart (2014–2025).svg|25px]]<br />[[Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне|Пераможца конкурсу песні Еўрабачанне]] |years = [[Конкурс песні Еўрабачанне 2013|2013]] |before = {{Сцяг|Швецыя}} [[Ларын]]<br/>з песняй ''«[[Euphoria, песня Ларын|Euphoria]]»'' |after = {{Сцяг|Аўстрыя}} [[Канчыта Вурст]]<br/>з песняй ''«[[Rise Like a Phoenix]]»'' }} {{succession box |title = [[Выява:EuroDinamarca.svg|25px]]<br />[[Данія на конкурсе песні Еўрабачанне|Прадстаўнік Даніі на конкурсе песні Еўрабачанне]] |years = [[Данія на конкурсе песні Еўрабачанне 2013|2013]] |before = [[Салуна Самай]]<br/>з песняй ''«[[Should’ve Known Better]]»'' |after = [[Басім]]<br/>з песняй ''«[[Cliche Love Song]]»'' }} {{end box}} {{DEFAULTSORT:Форэст}} {{Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне}} {{Удзельнікі Еўрабачання 2013}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне]] [[Катэгорыя:Данія на конкурсе песні Еўрабачанне]] 2w9lr51tnpoyzwzesuksgqckmoazr8e 0 164253 5158916 5021677 2026-06-27T18:16:36Z Siliyiw 169172 5158916 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Леў Міхайлавіч Даватар''' ({{ВД-Прэамбула}}) — военачальнік, генерал-маёр (1941). [[Герой Савецкага Саюза]] (1941). == Біяграфія == [[Файл:Глебаў. Генерал Даватар. 1955.jpg|злева|thumb|Аляксей Глебаў. «Генерал Даватар». 1955|172x172пкс]] Скончыў кавалерыйскае вучылішча (1926), [[Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ|Ваенную акадэмію імя Фрунзэ]] (1939). [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|міні|180x180пкс|[[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|Музей]] ў [[Бешанковічы|Бешанковічах]].]] З чэрвеня 1941 г. на фронце, камандаваў асобнай кавалерыйскай групай, якая ў жніўні-верасні 1941 г. зрабіла глыбокі рэйд па тылах ворага ў Смаленскай вобласці. Воіны прайшлі з баямі каля 100 км, знішчылі больш за 2500 гітлераўцаў. Прыкрываючы адыход савецкіх войск на Валакаламскім напрамку, група Даватара вяла абарончыя баі на р. Мёжа. У час наступлення пад Масквой зрабіў шэраг рэйдаў, паказаў сябе мужным і таленавітым камандзірам. Загінуў 19.12.1941 г. у баі каля в. Палашкіна на подступах да горада [[Руза]] Маскоўскай вобласці<ref>{{Cite web |url=http://zviazda.by/be/news/20160118/1453134162-leu-davatar-nevyadomy-general |title=Леў Даватар, невядомы генерал |access-date=28 жніўня 2017 |archive-date=8 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200908100052/http://zviazda.by/be/news/20160118/1453134162-leu-davatar-nevyadomy-general |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Даватар Леў Міхайлавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бешанковіцкім раёне]] [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Маскву]] [[Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне]] [[Катэгорыя:Кавалерысты Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Генерал-маёры СССР]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За абарону Масквы»]] 1qwydvxhokgxr423y5ggnfb75qxsevc 0 165004 5159148 5122572 2026-06-28T11:31:04Z Siliyiw 169172 5159148 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Яцкавічы |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = Беларусь |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = N|lat_deg = 52| lat_min = 15| lat_sec = 47 |lon_dir = E|lon_deg = 23| lon_min = 25| lon_sec = 46 |CoordAddon = type:city_region:BE |CoordScale = 10000 |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Брэсцкая |раён = Брэсцкі |сельсавет = Лышчыцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = +375 162 |паштовы індэкс = 225044 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = 1 |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 242979109 }} {{Іншыя значэнні|Яцкавічы}} '''Я́цкавічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Jackavičy}}, {{lang-ru|Яцковичи}}) — [[вёска]] ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Лышчыцкі сельсавет|Лышчыцкага сельсавета]]. Размешчаны за 30 кіламетраў на паўночны захад ад [[Брэст]]а, за 5,5 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы. == Гісторыя == Паводле пісьмовых крыніц старажытная вёска вядома з XVI стагоддзя як сяло — цэнтр войтаўства ў Берасцейскім старостве [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У 1566 годзе ў сяле налічвалася 22 дымы, прыбытак 30 коп грошаў. У XIX стагоддзі вёскі Яцкавічы 1 і Яцкавічы 2 і аднайменны маёнтак знаходзіліся ў Брэсцкім павеце [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]]. Маёнтак складаўся з аднайменнага фальварка і вёскі Яцкавічы 1 належаў Лабаноўскаму і памешчыцы Сузін. Мелася карчма, што размяшчалася ў вёсцы Чэрвінцы. Яцкавічы 2 — дзяржаўная ўласнасць, уваходзілі ў маёнтак Марозавічы. У 1870 годзе ў Яцкавічах 2157 рэвізскіх душ. Паводле перапісу 1897 года адна вёска (110 двароў, 665 жыхароў), у Лышчыцкай воласці Брэсцкага павета. Паводле [[Рыжскі мірны дагавор|Рыжскага мірнага дагавора]] ў складзе Польшчы, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. З 1939 года ў [[БССР]]. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] загінулі 13 жыхароў. Да 20 мая 1957 года вёска ўваходзіла ў склад [[Воўчынскі сельсавет|Воўчынскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 мая 1957 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1957, № 5.</ref>, да 18 кастрычніка 1982 года — у склад [[Малазводскі сельсавет|Малазводскага сельсавета]] [[Камянецкі раён|Камянецкага раёна]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 18 кастрычніка 1982 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1982, № 33 (1731).</ref>. == Насельніцтва == * 169 гаспадарак, 413 жыхароў (2005) * 738 жыхароў (1905) * 81 двор, 341 жыхар (1921) == Інфраструктура == Праваслаўны храм, аддзяленне сувязі, базавая агульнаадукацыйная школа. == Культура == * Мастацкія практыкі саломапляцення Брэсцкай вобласці — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|13БК000132}}. == Славутасці == * [[Сядзіба Талочкаў (Яцкавічы)|Сядзіба Талочкаў]] === Страчаная спадчына === * Сядзібны дом. Знішчаны ў 1997 годзе. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|3-1}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * {{ГБ|https://globustut.by/yackovichi/index.htm}} {{Лышчыцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Лышчыцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна]] [[Катэгорыя:Яцкавічы (Брэсцкі раён)| ]] bvah904jve5dtc9lo2p1novho3uobdy 0 166911 5159144 4799623 2026-06-28T11:00:47Z DenisBorum 139498 5159144 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|Марка}} {{Валюта |Назва = Нямецкая марка |Арыгінальная назва = Deutsche Mark |Код мовы = de |Краіна = {{Сцягафікацыя|ФРГ}} |Абрэвіятура = DM, DEM, D-Mark }} '''Нямецкая марка''' ([[Код валюты]]: '''DEM''') — афіцыйная [[валюта]] [[Германія|Федэратыўнай Рэспублікі Германія]] з 1948 па 2001 год. Яна была ўведзена 21 чэрвеня 1948 ў [[Трызонія|Трызоніі]], а праз тры дні у [[Заходні Берлін|Заходнім Берліне]] ў выніку грашовай рэформы, замяніўшы [[рэйхсмарка|рэйхсмарку]]. Пасля аб’яднання Германіі ў 1990 яна таксама замяніла [[марка ГДР|марку ГДР]] у якасці афіцыйнага плацежнага сродку. 1 снежня 2002 пасля ўступлення ў сілу [[Еўрапейскі эканамічны і грашовы саюз|Еўрапейскага эканамічнага і грашовага саюзу]] нямецкую марку замяніў [[еўра]]. Нямецкая марка падзялалась на 100 пфенігаў. Пры гэтым існавалі манеты ў 1, 2, 5, 10 і 50 пфенігаў, а таксама банкноты 1/2, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 і 1000 марак. Усяго былі выпушчаны чатыры серыі банкнотаў. Пачынаючы з другой серыі найменшы намінал банкнотаў быў 5 марак. З 1948 па 1964 год нямецкая марка была таксама афіцыйнай назвай валюты ГДР. == Спасылкі == * [http://www.bundesbank.de/ Бундэсбанк] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140101100652/http://www.bundesbank.de/ |date=1 студзеня 2014 }} — цэнтралны банк ФРГ * [http://www.bundesbank.de/Redaktion/DE/Standardartikel/Kerngeschaeftsfelder/Bargeld/dm_banknoten.html/ Выявы банкнотаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130521060355/http://www.bundesbank.de/Redaktion/DE/Standardartikel/Kerngeschaeftsfelder/Bargeld/dm_banknoten.html |date=21 мая 2013 }} на сайце Бундэсбанку * [http://www.bundesbank.de/Redaktion/DE/Standardartikel/Kerngeschaeftsfelder/Bargeld/dm_muenzen.html/ Выявы манет] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130521091805/http://www.bundesbank.de/Redaktion/DE/Standardartikel/Kerngeschaeftsfelder/Bargeld/dm_muenzen.html |date=21 мая 2013 }} на сайце Бундэсбанку {{rq|translate|empty}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Еўрапейскія валюты]] tr5g5auy8tf22hdx40bgfong7aoiy8b 0 171819 5158847 4973793 2026-06-27T14:18:51Z Skatsubo 169741 Mention Забало́цце to improve its discoverability 5158847 wikitext text/x-wiki Назву '''За́балацце''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]] ** [[Забалацце (Баранавіцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] ** [[Забалацце (Брэсцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Брэсцкі раён|Брэсцкім раёне]] ** [[Забалацце (Камянецкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Камянецкі раён|Камянецкім раёне]] ** [[Забалацце (Кобрынскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Кобрынскі раён|Кобрынскім раёне]] ** [[Забалацце (Маларыцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Маларыцкі раён|Маларыцкім раёне]] * [[Віцебская вобласць]] ** [[Забалацце (Аршанскі раён)|Забалацце]] — аграгарадок у [[Аршанскі раён|Аршанскім раёне]] ** [[Забалацце (Бешанковіцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] ** [[Забалацце (Лепельскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Лепельскі сельсавет|Лепельскім сельсавеце]] [[Лепельскі раён|Лепельскага раёна]] ** [[Забалацце (Стайскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Стайскі сельсавет (Лепельскі раён)|Стайскім сельсавеце]] [[Лепельскі раён|Лепельскага раёна]] ** [[Забалацце (Крынкаўскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Крынкаўскі сельсавет (Лёзненскі раён)|Крынкаўскім сельсавеце]] [[Лёзненскі раён|Лёзненскага раёна]] ** [[Забалацце (Лёзненскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Лёзненскі сельсавет|Лёзненскім сельсавеце]] [[Лёзненскі раён|Лёзненскага раёна]] ** [[Забалацце (Пастаўскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Пастаўскі раён|Пастаўскім раёне]] ** [[Забалацце (вёска, Талачынскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Забалацце (пасёлак, Талачынскі раён)|Забалацце]] — пасёлак у [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Забалацце (Кубліцкі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Кубліцкі сельсавет|Кубліцкім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] ** [[Забалацце (Сарочынскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Сарочынскі сельсавет|Сарочынскім сельсавеце]] [[Ушацкі раён|Ушацкага раёна]] * [[Гомельская вобласць]] ** [[Забалацце (Акцябрскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Акцябрскі раён|Акцябрскім раёне]] ** [[Забалацце (Калінкавіцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкім раёне]] ** [[Забалацце (Лельчыцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Лельчыцкі раён|Лельчыцкім раёне]] ** [[Забалацце (Мазырскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Мазырскі раён|Мазырскім раёне]] ** [[Забалацце (Петрыкаўскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім раёне]] ** [[Забалацце (Рагачоўскі раён)|Забалацце]] — аграгарадок у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] ** [[Забалацце (Светлагорскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскім раёне]] ** [[Забалацце (Хойнікі)|Забалацце]] — гістарычная мясцовасць [[Хойнікі|Хойнікаў]], размешчаная ў паўночнай частцы [[Горад|места]]. * [[Гродзенская вобласць]] ** [[Забалацце (Карэліцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёне]] ** [[Забалацце (Мастоўскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Мастоўскі раён|Мастоўскім раёне]] ** [[Забалацце (Смаргонскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]] ** [[Забалацце (Асіповіцкі раён)|Забалацце]] — аграгарадок у [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ** [[Забалацце (Бабруйскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Бабруйскі раён|Бабруйскім раёне]] ** [[Забалацце (Бялыніцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Бялыніцкі раён|Бялыніцкім раёне]] ** [[Забалацце (Заводскаслабодскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Заводскаслабодскі сельсавет|Заводскаслабодскім сельсавеце]] [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёна]] ** [[Забалацце (Пашкаўскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Пашкаўскі сельсавет|Пашкаўскім сельсавеце]] [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёна]] ** [[Забалацце (Мсціслаўскі раён)|Забалацце]] — аграгарадок у [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскім раёне]] ** [[Забалацце (Слаўгарадскі раён)|Забалацце]] — былая вёска ў [[Слаўгарадскі раён|Слаўгарадскім раёне]] ** [[Забалацце (Чавускі раён)|Забалацце]] — былая вёска ў [[Чавускі раён|Чавускім раёне]] * [[Мінская вобласць]] ** [[Забалацце (Бярэзінскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Бярэзінскі раён|Бярэзінскім раёне]] ** [[Забалацце (Вілейскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Вілейскі раён|Вілейскім раёне]] ** [[Забалацце (Дзяржынскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] ** [[Забалацце (Маладзечанскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] ** [[Забалацце (Лугаваслабадскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Лугаваслабадскі сельсавет|Лугаваслабадскім сельсавеце]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]] ** [[Забалацце (Шчомысліцкі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ў [[Шчомысліцкі сельсавет|Шчомысліцкім сельсавеце]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]] ** [[Забалацце (Нясвіжскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскім раёне]] ** [[Забалацце (Пухавіцкі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] ** [[Забалацце (Старадарожскі раён)|Забалацце]] — вёска ў [[Старадарожскі раён|Старадарожскім раёне]] ** [[Забалацце (Уздзенскі сельсавет)|Забалацце]] — вёска ва [[Уздзенскі раён|Уздзенскім раёне]] ** [[Забалацце (Хатлянскі сельсавет)|Забалацце]] — пасёлак ва [[Уздзенскі раён|Уздзенскім раёне]] == Гл. таксама == * [[Забалоцце]] {{Неадназначнасць}} 8i4smwmjmrj9z3q9nd9dd6nqbgmbkxe 0 172323 5158820 5158809 2026-06-27T12:24:21Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Спісы:Еўрапейскі саюз]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158820 wikitext text/x-wiki {{Imagestack |width = 250 |loop = yes |File:Polish EU Presidency 2025 Logo (non-verbose).svg|Польшча 2025 |||File:Belgium2024EU.png|Лагатып старшынства Бельгіі (2024) |File:Logo III Spanish EU Council Presidency 2023.svg|Іспанія 2023 |File:Logo Sweden EU Council Presidency 2023.svg|Швецыя 2023 |File:Logo Czech EU Council Presidency 2022.svg|Чэхія 2022 |File:Logo PFUE.svg|Францыя 2022 |File:Slovenia 2021 Presidency.jpg|Славенія 2021 |File:Logo Portuguese Presidency of the Council of the European Union 2021.jpg|Партугалія 2021 |File:Logo German Presidency of the Council of the European Union 2020.jpg|Германія 2020 |File:Logo Croatian Presidency of the Council of the European Union 2019.png|Харватыя 2020 |File:Finlandia2019.png|Фінляндыя 2019 |File:Logo Rumänische Ratspräsidentschaft 2019.png|Румынія 2019 |File:Austrian EU Presidency 2018 preview.svg|Аўстрыя 2018 |File:Bulagrian Precideny 2018 native edit.svg|Балгарыя 2018 |File:EU2017.EE logo variant 02.jpg|Эстонія 2017 |File:Maltesische EU-Ratspräsidentschaft 2017 Logo.png|Мальта 2017 |File:Logo Slowakische Ratspräsidentschaft 2016.png|Славакія 2016 |File:Logo Niederländische Ratspräsidentschaft 2016.svg|Нідэрланды 2016 |File:Logo Luxemburgische Ratspräsidentschaft 2015.svg|Люксембург 2015 |File:Logo Lettische Ratspräsidentschaft 2015.svg|Латвія 2015 |File:Logo Italienische Ratspräsidentschaft 2014.svg|Італія 2014 |File:Logo-présidence-grecque-2014.png|Грэцыя 2014 |File:Lietuvos pirmininkavimas ES Tarybai 2013 logo horizontal RGB.svg|Літва 2013 |File:Polish Presidency 01 07 2011 - 31 12 2011 (6681779873).jpg|Польшча 2011 |File:Hungarian presidency of the EU 2011.svg|Венгрыя 2011 |File:Belgian presidency of the EU 2010.svg|Бельгія 2010 |File:Logo Spanische Ratspräsidentschaft 2010.svg|Іспанія 2010 |File:EU Swedish Presidency 2009 Logo.jpg|Швецыя 2009 |File:Logo Tschechische Ratspräsidentschaft 2009.svg|Чэхія 2009 |File:Logo Französische Ratspräsidentschaft 2008.svg|Францыя 2008 |File:Logo Deutsche Ratspräsidentschaft 2007.svg|Германія 2007 |File:Austrian Presidency 2006.svg|Аўстрыя 2006 |File:EU_Presidency_Logo_NL2004.png|Нідэрланды 2004 |File:Austrian Presidency of the EU 1998 (logo A).svg|Аўстрыя 1998 |File:Spanish_European_Uunion_presidency_1995.png|Іспанія 1995 }} '''Дзяржава — старшыня Савета Еўрапейскага саюза''' — дзяржава — член [[Еўрапейскі саюз|Еўрапейскага саюза]], якая мае права прыняцця агульных рашэнняў у [[Савет Еўрапейскага саюза|Савеце Еўрапейскага саюза]]. Гэтым правам надзелены ўрад краіны-старшыні, абранага на перыяд шасці месяцаў, па папярэдне прынятым спісе (па прынцыпе ратацыі). [[Прэм’ер-міністр]] дзяржавы-старшыні на шэсць месяцаў становіцца старшынёй [[Савет Еўрапейскага саюза|Савета Еўрапейскага саюза]]. == Трайное прэзідэнцтва == Сістэма шасцімесячнай ратацыі ўжо даўно выклікала нараканні па прычыне занадта кароткага тэрміна. Пасля пашырэння ЕС да 25 краін узнікла неабходнасць змены інстытута прэзідэнцтва ЕС. З 2007 г. сістэма кіраўніцтва трансфармавана ў новую форму «калектыўнага трайнога прэзідэнцтва». Цяпер на паўтара года распрацоўваецца позва па пэўных бягучых пытаннях, вырашаць якія павінны тры краіны-старшыні па чарзе. У выніку адна краіна-старшыня проста працягвае распачатую працу папярэдніка. '''План старшынства ў [[Савет Еўрапейскага саюза|Савеце]]'''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2016/1316/oj/eng|title=Decision - 2016/1316 - EN - EUR-Lex|website=eur-lex.europa.eu|access-date=2024-03-19}}</ref>''':''' {| cellspacing="0" cellpadding="4" border="1" style="width:300px; border-collapse:collapse; background-color:#ffffff; border-color:#dddddd; white-space:nowrap; font-size:100%;" |- | '''Год''' | '''1&nbsp;студзеня&nbsp;—&nbsp;30&nbsp;чэрвеня''' | '''1&nbsp;ліпеня&nbsp;—&nbsp;31&nbsp;снежня''' |- | 2000 | {{flagicon|Партугалія}}&nbsp;[[Партугалія]] | {{flagicon|Францыя}}&nbsp;[[Францыя]] |- | 2001 | {{flagicon|Швецыя}}&nbsp;[[Швецыя]] | {{flagicon|Бельгія}}&nbsp;[[Бельгія]] |- | 2002 | {{flagicon|Іспанія}}&nbsp;[[Іспанія]] | {{flagicon|Данія}}&nbsp;[[Данія]] |- | 2003 | {{flagicon|Грэцыя}}&nbsp;[[Грэцыя]] | {{flagicon|Італія}}&nbsp;[[Італія]] |- | 2004 | {{flagicon|Ірландыя}}&nbsp;[[Ірландыя]] | {{flagicon|Нідэрланды}}&nbsp;[[Нідэрланды]] |- | 2005 | {{flagicon|Люксембург}}&nbsp;[[Люксембург]] | {{flagicon|Вялікабрытанія}}&nbsp;[[Вялікабрытанія]] |- | 2006 | {{flagicon|Аўстрыя}}&nbsp;[[Аўстрыя]] | {{flagicon|Фінляндыя}}&nbsp;[[Фінляндыя]] |- | 2007 | {{flagicon|Германія}}&nbsp;[[Германія]] | {{flagicon|Партугалія}}&nbsp;[[Партугалія]] |- | 2008 | {{flagicon|Славенія}}&nbsp;[[Славенія]] | {{flagicon|Францыя}}&nbsp;[[Францыя]] |- | 2009 | {{flagicon|Чэхія}}&nbsp;[[Чэхія]] | {{flagicon|Швецыя}}&nbsp;[[Швецыя]] |- | 2010 | {{flagicon|Іспанія}}&nbsp;[[Іспанія]] | {{flagicon|Бельгія}}&nbsp;[[Бельгія]] |- | 2011 | {{flagicon|Венгрыя}}&nbsp;[[Венгрыя]] | {{flagicon|Польшча}}&nbsp;[[Польшча]] |- | 2012 | {{flagicon|Данія}}&nbsp;[[Данія]] | {{flagicon|Кіпр}}&nbsp;[[Рэспубліка Кіпр|Кіпр]] |- | 2013 | {{flagicon|Ірландыя}}&nbsp;[[Ірландыя]] | {{flagicon|Літва}}&nbsp;[[Літва]] |- | 2014 | {{flagicon|Грэцыя}}&nbsp;[[Грэцыя]] | {{flagicon|Італія}}&nbsp;[[Італія]] |- | 2015 | {{flagicon|Латвія}}&nbsp;[[Латвія]] | {{flagicon|Люксембург}}&nbsp;[[Люксембург]] |- | 2016 | {{flagicon|Нідэрланды}}&nbsp;[[Нідэрланды]] | {{flagicon|Славакія}}&nbsp;[[Славакія]] |- | 2017 | {{flagicon|Мальта}}&nbsp;[[Мальта]] | {{flagicon|Эстонія}}&nbsp;[[Эстонія]] |- | 2018 | {{flagicon|Балгарыя}}&nbsp;[[Балгарыя]] | {{flagicon|Аўстрыя}}&nbsp;[[Аўстрыя]] |- | 2019 | {{flagicon|Румынія}}&nbsp;[[Румынія]] | {{flagicon|Фінляндыя}}&nbsp;[[Фінляндыя]] |- | 2020 | {{flagicon|Харватыя}}&nbsp;[[Харватыя]] | {{flagicon|Германія}}&nbsp;[[Германія]] |- | 2021 | {{flagicon|Партугалія}}&nbsp;[[Партугалія]] | {{flagicon|Славенія}}&nbsp;[[Славенія]] |- | 2022 | {{flagicon|Францыя}}&nbsp;[[Францыя]] | {{flagicon|Чэхія}}&nbsp;[[Чэхія]] |- |2023 |{{Сцягафікацыя|Sweden}} |{{Сцягафікацыя|Spain}} |- |2024 |{{Сцягафікацыя|Belgium}} |{{Сцягафікацыя|Hungary}} |- |2025 |{{Сцягафікацыя|Poland}} |{{Сцягафікацыя|Denmark}} |- |2026 |{{CYP}} |{{IRL}} |- |2027 |{{LIT}} |{{GRC}} |- |2028 |{{ITA}} |{{LVA}} |- |2029 |{{LUX}} |{{NED}} |- |2030 |{{SLK}} |{{MLT}} |} {{зноскі}} {{Еўрапейскі саюз у тэмах}} [[Катэгорыя:Савет Еўрапейскага саюза]] [[Катэгорыя:Спісы:Еўрапейскі саюз]] js9poswttacpafphc49pk1cmgtqjp5i 0 178616 5159101 4695296 2026-06-28T09:52:21Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Фільмы-меладрамы]]; дададзена [[Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 2010 года]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159101 wikitext text/x-wiki {{Фільм | Беларуская назва = Уяўнае каханне | Арыгінальная назва = Les amours imaginaires | Выява = Les-Amours-imaginaires.jpg | Подпіс = | Жанр = [[меладрама]] | Рэжысёр = [[Ксаўе Далан]] | Прадзюсар = Ксаўе Далан<br />Даніэль Марэн<br />Караль Мандэла | Сцэнарыст = Ксаўе Далан | Акцёры = Ксаўе Далан<br />Манія Чакры<br />Нільс Шнайдэр | Аператар = Стэфані Вебер-Бірон | Кампазітар = | Кампанія = IFC Films ([[ЗША]])<br />Remstar Distribution ([[Канада]]) | Бюджэт = | Краіна = {{Сцягафікацыя|Канада}} | Мова = [[французская мова|французская]] | Час = 95 хвіл. | Год = 2010 | imdb_id = 1600524 }} '''«Уяўнае каханне»''' ({{lang-fr|Les amours imaginaires}}) — другі фільм канадскага рэжысёра [[Ксаўе Далан]]а. Прэм’ера адбылася [[16 мая]] [[2010]] года на [[Канскі кінафестываль 2010|Канскім кінафестывалі]] ў праграме «[[Асобы погляд]]».<ref>[http://www.imdb.com/title/tt1600524/releaseinfo Les amours imaginaires (2010) — Release dates<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> == Сюжэт == Малады [[гей]] па імі Франсіс ([[Ксаўе Далан]]) і яго даўняя сяброўка Мары знаёмяцца з прыгажунчыкам грэка-рымскага выгляду Нікаля, улюбляючыся ў яго і пачынаючы фантазіраваць. Трое блізкіх сяброў становяцца ўдзельнікамі любоўнага трохвугольніка. Паміж Франсісам і Мары пачынаецца суперніцтва за авалоданне душой і целам новага прыяцеля. Троіца ўвесь свабодны час праводзіць разам, спіць у адной пасцелі, але ўсё нявінна і платанічна. Мары і Франсіс па чарзе і кожны па-свойму прызнаюцца Нікаля ў каханні. Але гэта было лішнім. Ідылічныя адносіны сканчаюцца. Сяброўству прыйшоў канец. Нікаля з'язджае ў [[Кітай]]. Праз год на вечарынцы Мары і Франсіс выпадкова сустракаюць свайго салодкага сябра. Але гэта сустрэча не абяцае нічога добрага. == У ролях == * [[Ксаўе Далан]] — ''Франсіс'' * Манія Чакры — ''Мары'' * Нільс Шнайдэр — ''Нікаля'' * Эні Дарвал — ''мама Нікаля'' * [[Луі Гарэль]] — ''госць на вечарынцы'' == Узнагароды == * Галоўны прыз 57-га Сіднейскага кінафестывалю<ref>[http://www.kinobusiness.com/content/view/3410/31/ «Уяўнае каханне» першынствавала ў Сіднеі — Кінабізнэс Сёння<!-- Загаловак дададзены ботам -->]{{Недаступная спасылка}}</ref> == Цікавыя факты == * Сцэна з дажджом з [[маршмэлау]] з'яўляецца адсылкай да фільма «[[Загадкавая скура]]» [[Грэг Аракі|Грэга Аракі]]<ref>[http://www.excessif.com/cinema/actu-cinema/dossiers/les-amours-imaginaires-xavier-dolan-monia-chokri-et-niels-schneider-6077418-760.html ''Les amours imaginaires : Xavier Dolan, Monia Chokri et Niels Schneider in love''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100930151242/http://www.excessif.com/cinema/actu-cinema/dossiers/les-amours-imaginaires-xavier-dolan-monia-chokri-et-niels-schneider-6077418-760.html |date=30 верасня 2010 }}, sur le site du magazine excessif.com</ref> {{зноскі}} == Спасылкі == * {{imdb title|id=1600524}} {{Фільмы Ксаўе Далана}} [[Катэгорыя:Фільмы Канады]] [[Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 2010 года]] [[Катэгорыя:Фільмы на тэматыку мужчынскай гомасексуальнасці]] [[Катэгорыя:Фільмы на тэматыку бісексуальнасці]] 7glnro80s8c5sa3z2drqdsrwc6thxgi 0 188208 5158960 4343477 2026-06-27T23:26:42Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158960 wikitext text/x-wiki '''Дзень шведскай культуры''' ({{lang-fi|ruotsalaisuuden päivä}} {{lang-sv|svenska dagen}}) — агульнадзяржаўнае [[Святы ў Фінляндыі|свята ў Фінляндыі]]. яго адзначаюць [[6 лістапада]], як дзень культуры [[Фінскія шведы|шведскамоўных фінаў]] і іх права выкарыстоўваць родную [[шведская мова|шведскую мову]] на тэрыторыі [[Фінляндыя|Фінляндыі]]. Свята супадае з адзначаемым у той жа час у [[Швецыя|Швецыі]] [[Дзень Густава Адольфа|днём Густава Адольфа]]. == Гісторыя == Свята было ўсталявана ў [[Вялікае княства Фінляндскае|Вялікім Княстве Фінляндскім]] у 1908 годзеў сувязі з рашэннем [[Шведская народная парыя|Шведскай народнай партыі]] адзначаць дзень шведскай культуры.<ref>[http://www.sfp.fi/files/media/Historik-Historiiki.pdf Swedish People’s Party: History]{{Недаступная спасылка}}</ref> Зараз мерапрыемствы дня кардынуюцца [[Шведская Асамблея Фінляндыі|Шведскай Асамблеяй Фінляндыі]]. У двухмоўных муніцыпалітэтах Фінляндыі наппрацягу ўсяго тыдня адбываюцца разнастайныя мерапрыемствы, а ў якасці святочнага атрыбута прадпісана вывешваць нацыянальны [[Сцяг Фінляндыі]]<ref>{{YLE-N|6919516|Фінляндыя адзначае Дзень шведскай культуры|6|11|2013|6|11|2013}}</ref> Шведская мова з’яўляецца адной з афіцыйных моў Фінляндыі. Шведсакмоўныя грамадзяне складаюць каля 6 % насельніцтва краіны<ref>{{YLE-N|3441353|Фінляндыя адзначае дзень шведскай культуры|6|11|2012|5|11|2012}}</ref>. == Заўвагі == {{Reflist}} == Спасылкі == * [http://svenska.yle.fi/arkivnet/haku/#/redaktionellt%20sammanst%C3%A4lld/Svensk%20%20Finland Svenska YLE/Arkiet: Material om Svenska dagen]{{Недаступная спасылка}} {{ref-sv}} [[Катэгорыя:Святы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Святы Фінляндыі]] mabgl5wmad0szr4wv6a67sapddtw0u0 0 190781 5158944 5080062 2026-06-27T21:57:48Z DenisBorum 139498 вычытка 5158944 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}} [[Файл:Limited recognition.png|thumb|500px| {{legend|#FF0000|Непрызнаныя дзяржавы}} {{legend|#FF8484|Дзяржавы, якія маюць прызнанне толькі з боку адной або некалькіх іншых часткова прызнаных дзяржаў}} {{legend|#FF8040|Дзяржавы, якія маюць прызнанне з боку адной або некалькіх іншых дзяржаў — членаў ААН}} {{legend|#808040|Дзяржавы — члены ААН, якія не маюць прызнанні з боку адной ці некалькіх іншых дзяржаў — членаў ААН}}]] '''Непрызнаная дзяржава''' (самаабвешчаная дзяржава) – палітычнае ўтварэнне, якое мае прыкметы [[Суверэнная дзяржава|суверэннай дзяржавы]], такія як дзяржаўныя інстытуты, кантроль над тэрыторыяй, лаяльнасць насельніцтва і інш., але не мае [[Суб’ект міжнароднага права#Міжнародная правасуб’ектнасць|міжнароднай правасуб’ектнасці]]. Тэрыторыя такой дзяржавы, як правіла, разглядаецца, як частка суверэннай тэрыторыі адной або некалькіх [[Дзяржавы — члены ААН|дзяржаў – членаў ААН]]. Такія тэрыторыі могуць пазначацца як [[Сепаратызм|сепаратысцкія]] або [[Акупацыя|акупаваныя]]<ref>[https://bigenc.ru/c/nepriznannoe-gosudarstvo-7cc70d БРЭ. Непризнанное государство]{{ref-ru}}</ref>. '''Часткова прызнаная дзяржава''' – палітычнае ўтварэнне, якое мае афіцыйнае прызнанне з боку толькі некаторых дзяржаў – членаў ААН. Да часткова прызнаных дзяржаў могуць адносіцца як суверэнныя дзяржавы (напрыклад, Ізраіль, КНДР, Рэспубліка Карэя), так і розныя формы непрызнаных дзяржаў<ref>[https://bigenc.ru/c/chastichno-priznannoe-gosudarstvo-f2652f БРЭ. Частично признанное государство]{{ref-ru}}</ref>. Не ўсе непрызнаныя дзяржавы пазначаюць поўную незалежнасць і міжнароднае прызнанне як канчатковую мэту свайго абвяшчэння. Частка дзяржаў імкнецца атрымаць юрыдычнае прызнанне для магчымага аб’яднання з іншай дзяржавай ([[Азад Кашмір|Джаму і Кашмір]] з [[Пакістан]]ам, [[Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка|Прыднястроўе]] з [[Расія]]й<ref>[http://www.ut.net.ua/News/10963 Невизнане Придністров’я готове приєднатися до Росії — Президент]{{Недаступная спасылка}}</ref> або [[Украіна]]й<ref>[http://www.ut.net.ua/News/34596 Президент Придністров’я не виключає приєднання до України]{{Недаступная спасылка}}</ref>). Частка дзяржаў разглядае свой дэ-факта незалежны статус як пераходны да заключэння пагаднення з цэнтральным урадам па ўмовах існавання, як аўтаноміі ўнутры адзінай дзяржавы (напачатку [[1990-я|1990-х гадоў]] [[Рэспубліка Гагаузія]] ў Малдове, [[Парад суверэнітэтаў#Парад суверэнітэтаў у РСФСР|шматлікія расійскія рэспублікі]]; у наш час — аўтаномныя дзяржавы на тэрыторыі Самалі). == З’яўленне непрызнаных дзяржаў == Непрызнаныя дзяржавы з’яўляюцца з-за адсутнасці прававой пераемнасці з папярэднімі дзяржаўнымі ўтварэннямі. Умоўна па спосабе ўзнікнення іх можна падзяліць на: # Дзяржавы, якія ўтварыліся ў выніку [[Рэвалюцыя|рэвалюцый]]. Напрыклад: [[Шаблон:Дзяржаўныя ўтварэнні перыяду Грамадзянскай вайны і станаўлення СССР (1917—1924)|дзяржавы]], якія ўзніклі пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] 1917 года ў [[Расія|Расіі]]; [[Францыя]] пасля [[Вялікая французская рэвалюцыя|Вялікай Французскай рэвалюцыі]] 1789 года, [[Рэспубліка Злучаных Правінцый]] з 1580 па 1648 гады. # Дзяржавы, якія ўтварыліся ў выніку [[Нацыянальна-вызваленчы рух|нацыянальна-вызваленчай барацьбы]] ([[сепаратызм]]у). Напрыклад, да іх ліку адносяць ''самаабвешчаныя дзяржавы'', гэта значыць тыя, што адмысловай [[Дэкларацыя незалежнасці|дэкларацыяй]], законам ці міждзяржаўным дагаворам заявілі пра сваю незалежнасць: [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] пасля [[Дэкларацыя незалежнасці ЗША|абвяшчэння незалежнасці]] ў 1776 годзе; [[Садружнасць непрызнаных дзяржаў|дзяржавы]], якія абвясцілі незалежнасць і дзяржаўны [[суверэнітэт]] пасля [[Распад СССР|распаду СССР]] і [[Распад Югаславіі|Югаславіі]] і г.д. Як правіла, яны не адразу атрымліваюць [[міжнародна-прававое прызнанне]]. # Два рэжыма, якія прэтэндуюць на ролю легымнага ўрада ўва ўсёй краіне, але кантралююць толькі яе частку. Напрыклад: [[Германская Дэмакратычная Рэспубліка]] (Усходняя Германія) і [[Федэратыўная Рэспубліка Германія]] (Заходняя Германія); [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка]] (Паўночная Карэя) і [[Рэспубліка Карэя]] (Паўднёвая Карэя); [[Дэмакратычная Рэспубліка В’етнам]] (Паўночны В’етнам) і [[Рэспубліка В'етнам]] (Паўднёвы В’етнам), [[Кітайская Народная Рэспубліка]] ([[Кантынентальны Кітай]]) і [[Рэспубліка Кітай]] ([[Тайвань (востраў)|Тайвань]]). Такія дзяржавы першапачаткова не прызнаюць адна адну. # Дзяржавы, якія ўзніклі праз атрыманне незалежнасці [[Калонія|калоній]] ад [[Метраполія (дзяржава)|метраполіі]]. # Дзяржавы, якія ўзніклі з-за замежнапалітычных гульняў прызнаных дзяржаў. Напрыклад: [[Буферная дзяржава|буферныя дзяржавы]]: [[Далёка-Усходняя Рэспубліка]], [[Маньчжоу-го]] і інш., сінонім — [[марыянетачная дзяржава]]: [[Незалежная Дзяржава Харватыя]], Балтыйскія краіны пасля змены дзяржаўнага ладу ў ліпені 1940 года і інш., а таксама так званыя [[бантустаны]]: [[Транскей]], [[Венда, бантустан|Венда]], [[Бапутатсвана]] і [[Сіскей]]. == Сучасныя непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы == Новы ўсплёск «самаабвяшчэння» адбыўся на мяжы 1990-х гадоў у сувязі з распадам [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і [[Югаславія|Югаславіі]] і звязанымі з гэтым этнатэрытарыяльнымі канфліктамі ([[Нагорна-Карабахская Рэспубліка]], [[Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка]], [[Рэспубліка Гагаузія]], [[Рэспубліка Паўднёвая Асеція]], [[Абхазія]], [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя]], [[Рэспубліка Сербская Краіна]], [[Рэспубліка Сербская]], [[Рэспубліка Косава]]). Узнік феномен постсавецкіх «непрызнаных дзяржаў», статус якіх не вызначаны, што, аднак, не замінае іх існаванню. Большасць гэтых ўтварэнняў ёсць, па сутнасці, цалкам самастойнымі дзяржавамі, якія маюць эфектыўны дзяржаўны апарат, што карыстаецца масавай падтрымкай з боку насельніцтва. [[Гагаузія]] ў канцы 1994 года ўвайшла ў склад [[Малдова|Малдовы]]. У 1995 годзе кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндавала Сербская Краіна, [[Аперацыя «Бура»|аднавіла]] [[Харватыя]]. У 2000 годзе Расія [[Другая чачэнская вайна|аднавіла]] кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндавала [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя]]. У 2008 годзе Расія спыніла спробу [[Грузія|Грузіі]] аднавіць кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндавала [[Рэспубліка Паўднёвая Асеція]]. У 2009 годзе [[Шры-Ланка]] аднавіла кантроль над тэрыторыяй, на якую прэтэндаваў [[Таміл-Ілам]]<ref>{{cite web|date=17 мая 2009|url=http://www.newsru.com/world/17may2009/tigry.html|title=«Тамільскія тыгры» прызналі паражэнне ў 26-гадовай вайне з уладамі Шры-Ланкі|publisher=[[NEWSru.com]]|accessdate=2010-08-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/61GOVXVt6?url=http://www.newsru.com/world/17may2009/tigry.html|archivedate=28 жніўня 2011|url-status=live}}</ref>. == Часткова прызнаныя дзяржавы == === Часткова прызнаныя дзяржавы, якія фактычна кантраляюць сваю тэрыторыю === * {{сцягафікацыя|Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра}}, абвешчаная пасля ўварвання [[Турцыя|турэцкіх]] узброеных сіл на [[Рэспубліка Кіпр|Кіпр]] у [[1974]] годзе, абвясціла пра сваю незалежнасць у [[1983]] годзе. У 2004 годзе тэрыторыя ТРПК была фармальна ўключана ў склад [[Еўрапейскі саюз|Еўрапейскага саюза]] як частка [[Рэспубліка Кіпр|Рэспублікі Кіпр]]. Прызнаецца [[Турцыя]]й і [[Абхазія]]й. Усе астатнія дзяржавы — члены ААН прызнаюць тэрыторыю Паўночнага Кіпра часткай [[Рэспубліка Кіпр|рэспублікі Кіпр]]. ==== Тэрыторыя былога [[СССР]] ==== * {{сцягафікацыя|Абхазія}} — паводле [[Канстытуцыя Грузіі|канстытуцыі Грузіі]], з’яўляецца [[Аўтаномная Рэспубліка Абхазія|аўтаномнай рэспублікай]] у складзе [[Грузія|гэтай дзяржавы]]; з [[1992]] года — фактычна самастойная, 26 лістапада 1994 года прынята канстытуцыя Абхазіі, паводле якой рэспубліка аб’яўляецца суверэннай дзяржавай і суб’ектам міжнароднага права. Дзяржаўная самастойнасць Абхазіі c 2008 года прызнана [[Міжнародна-прававы статус Абхазіі і Паўднёвай Асеціі|6 дзяржавамі — членамі]] [[ААН]] — [[Расія]]й<ref name="ruspriznanieabhyuo">[http://www.kremlin.ru/text/appears/2008/08/205744.shtml Заява Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Дзмітрыя Мядзведзева] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090211020049/http://www.kremlin.ru/text/appears/2008/08/205744.shtml |date=11 лютага 2009 }}</ref>, [[Нікарагуа]]<ref name="nikpriznabkhyuo1">.[http://www.mignews.com/news/politic/world/050908_210735_19221.html Нікарагуа прызнала незалежнасць Абхазіі і Паўднёвай Асеціі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110714092306/http://www.mignews.com/news/politic/world/050908_210735_19221.html|date=14 ліпеня 2011}} [[Mignews]]</ref><ref name="nikpriznabkhyuo2">[https://web.archive.org/web/20080922040204/http://www.kommersant.ru/news-y.aspx?NewsID=132253 Нікарагуа афіцыйна прызнала Паўднёвую Асецію і Абхазію] [[Коммерсантъ]]</ref><ref name="nikpriznabkhyuo3">[http://rian.ru/osetia_news/20080905/151018822.html Нікарагуа афіцыйна прызнала незалежнасць Паўднёвай Асеціі і Абхазіі] [[РІА «Навіны»]]</ref>, [[Венесуэла]]й<ref name="venezpriznanieabhyuo">http://top.rbc.ru/politics/10/09/2009/328391.shtml РБК — Венесуэла прызнала незалежнасць Паўднёвай Асеціі і Абхазіі</ref>, [[Науру]]<ref>[http://lenta.ru/news/2009/12/15/nauru/ Незалежнасць Абхазіі прызналі наўруанцы]</ref>, [[Вануату]]<ref>[http://kommersant.ru/doc/1655437 «Ъ» высвятліў, што Вануату ўсёткі прызнала Абхазію]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110922044125/http://kommersant.ru/dark-gallery.aspx?id=1655437&picsid=594386&stpid=63&l=1 JOINT STATEMENT On Establishment of Diplomatic Relations Between the Republic of Abkhazia and the Republic of Vanuatu]</ref><ref>[http://www.governmentofvanuatu.gov.vu/index.php?option=com_content&view=article&id=127:vanuatus-recognition-to-the-republic-of-abkhazia&catid=70:archived-news&Itemid=1 Vanuatu’s recognition to the Republic of Abkhazia] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131218140303/http://www.governmentofvanuatu.gov.vu/index.php?option=com_content&view=article&id=127:vanuatus-recognition-to-the-republic-of-abkhazia&catid=70:archived-news&Itemid=1 |date=18 снежня 2013 }}</ref>, [[Тувалу]]<ref>[http://apsnypress.info/news/4289.html Астраўная дзяржава Тувалу стала шостым членам ААН, з кім Абхазія ўсталявала дыпламатычныя адносіны] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130315144200/http://apsnypress.info/news/4289.html |date=15 сакавіка 2013 }}</ref> і [[Сірыя]]<ref>{{Cite web|url=http://www.interfax.ru/russia/614725|title=Сухум и Дамаск установили дипотношения|author=|last=|first=|date=2018-05-29|website=www.interfax.ru|publisher=Интерфакс|language=ru|accessdate=2018-05-29}}</ref>. . Усе астатнія дзяржавы — члены ААН прызнаюць тэрыторыю Абхазіі часткай [[Грузія|Грузіі]]. * {{сцягафікацыя|Паўднёвая Асеція}} — паводле канстытуцыі Грузіі, тэрыторыя Паўднёвай Асеціі ўваходзіць у склад некалькіх раёнаў Грузіі. У [[1991]] годзе атрымала фактычную незалежнасць, якая з 2008 года прызнана [[Міжнародна-прававы статус Абхазіі і Паўднёвай Асеціі|5 дзяржавамі — членамі]] [[ААН]]: Расіяй<ref name="ruspriznanieabhyuo"/>, Нікарагуа<ref name="nikpriznabkhyuo1"/><ref name="nikpriznabkhyuo2"/><ref name="nikpriznabkhyuo3"/>, Венесуэлай<ref name="venezpriznanieabhyuo"/>, Науру<ref>[http://lenta.ru/news/2009/12/16/nauru/ Рэспубліка Науру прызнала незалежнасць Паўднёвай Асеціі]</ref> і Тувалу<ref>[http://lenta.ru/news/2011/09/23/tuvalu1/ Астравы Тувалу прызналі Паўднёвую Асецію]</ref>. Усе астатнія дзяржавы — члены ААН прызнаюць тэрыторыю Паўднёвай Асеціі часткай [[Грузія|Грузіі]]. === Часткова прызнаныя дзяржавы, якія кантралююць частку тэрыторыі, на якую прэтэндуюць === * {{Сцягафікацыя|Кітайская Рэспубліка}}, якая кантралюе [[востраў Тайвань]] і яшчэ некалькі невялікіх астравоў. Пасля [[Грамадзянская вайна ў Кітаі|грамадзянскай вайны ў Кітаі]] ў 1949 годзе страціла дыпламатычнае прызнанне. Месца ў ААН было перададзена [[Кітайская Народная Рэспубліка|Кітайскай Народнай Рэспубліцы]] 25 кастрычніка 1971 года [[Рэзалюцыя ГА ААН 2758|Рэзалюцыяй 2758]] [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай Асамблеі ААН]]. У наш час прызнаецца [[Знешняя палітыка Кітайскай Рэспублікі|23 дзяржавамі]]<ref>[http://newsru.com/world/14jan2008/malavi_print.html Малаві перастала прызнаваць суверэнітэт Тайваня]</ref>. Кітайская Рэспубліка ажыццяўляе фактычна дыпламатычныя адносіны праз свае т.з. эканамічныя і культурныя прадстаўніцтвы (фактычна, пасольствы). * {{сцягафікацыя|Сахарская Арабская Дэмакратычная Рэспубліка}} прызнаецца [[Міжнародна-прававы статус Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікі|48 дзяржавамі]], з’яўляецца членам [[Афрыканскі саюз|Афрыканскага саюза]]. [[Паўднёвыя правінцыі Марока ў Заходняй Сахары|Большая частка заяўленай тэрыторыі]] краіны кантралюецца [[Марока]]. == Непрызнаныя дзяржавы == ==== Тэрыторыя былога [[СССР]] ==== * {{сцяг|ПМР}} [[Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка]] (з 1990) — непрызнаная дзяржава, абвешчаная на частцы тэрыторыі [[Малдаўская ССР|Малдаўскай ССР]]. Улады ПМР лічаць рэспубліку правапераемніцай [[Малдаўская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Малдаўскай АССР]]<ref>[http://www.zn.kiev.ua/3000/3150/36729/ УРОК ИСТОРИИ: ДЕЛО КОТОВСКОГО ЖИВЕТ, «Зеркало недели», № 44 (419) 16 — 22 ноября 2002]{{Недаступная спасылка}}</ref>, што існавала з 1924 да 1940 у складзе Украінскай ССР, нягледзячы на тое, што былыя межы МАССР і сучасныя межы ПМР не супадаюць. Апроч левабярэжжа [[Днестр|Днястра]] ПМР таксама ўключае невялікую тэрыторыю на правым беразе, якая добраахвотна далучылася да рэспублікі напачатку 1990-х. Некалькі сёлаў рэспублікі як на правым, так і на левым беразе Днястра, заяўленыя ўладамі ПМР як частка ПМР, кантралююцца ўладамі Малдовы. Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка не прызнана ніводнай дзяржавай, якія маюць шырокае міжнароднае прызнанне, аднак [[Міжнародна-прававое прызнанне Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі|яе прызналі Абхазія і Паўднёвая Асеція]], якія, у сваю чаргу, з’яўляюцца краінамі, [[Міжнародная рэакцыя на абвяшчэнне незалежнасці Абхазіі і Паўднёвай Асеціі|чыё прызнанне ў наш час абмежавана некалькімі дзяржавамі]], якія ўваходзяць у ААН. == Спіс часткова непрызнаных дзяржаў == === Часткова непрызнаныя дзяржавы, якія кантралююць частку тэрыторыі, на якую прэтэндуюць === * {{сцягафікацыя|Косава}} — паводле [[Канстытуцыя Сербіі|канстытуцыі Сербіі]], уваходзіць у склад [[Сербія|гэтай дзяржавы]] як [[Аўтаномны край Косава і Метохія]]. У 2008 годзе косаўскія ўлады абвясцілі незалежнасць, якую да гэтага часу прызналі [[Міжнародная рэакцыя на абвяшчэнне незалежнасці Косава|106 дзяржавы-члены ААН, а таксама Тайвань і Мальтыйскі ордэн]]. Улады Рэспублікі Косава фактычна не кантралююць яе [[Паўночнае Косава|паўночную частку]]<ref>[http://senica.ru/index.php/2009-06-26-07-26-23/400?task=view Пасол ЗША ў Косава: міжнародныя сілы ў Косава яшчэ на 10 гадоў]{{Недаступная спасылка}}</ref>, населеную сербамі. * {{Сцяг|Дзяржава Палесціна}} [[Дзяржава Палесціна]] ў наш час прызнаецца [[Міжнародна-прававы статус Дзяржавы Палесціна|134 дзяржавамі-членамі ААН]] і [[САДР]]. З’яўляецца дзяржавай-назіральнікам у ААН. Падзелена на дзве часткі, якія не маюць агульнай мяжы: [[Сектар Газа]], які кантралюецца арганізацыяй [[ХАМАС]], і [[Заходні бераг ракі Іардан]], які часткова кіруецца [[Палесцінская нацыянальная адміністрацыя|Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыяй (ПНА)]] пад кіраўніцтвам [[Старшыня Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі|старшыні ПНА]] [[Махмуд Абас|Махмуда Абаса]] (ён жа — прэзідэнт дзяржавы). У 1948 годзе ў выніку [[Араба-ізраільская вайна (1947—1949)|Араба-ізраільскай вайны]] тэрыторыі Сектара Газы і Заходняга берага ракі Іардан{{efn|Да [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ўваходзілі ў склад [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]], па выніках вайны — пад кіраваннем [[Брытанскі мандат у Палесціне|Брытанскага мандата]]}} былі акупаваны [[Егіпет|Егіптам]] і [[Трансіарданія]]й{{efn|Пасля захопу [[Заходні бераг ракі Іардан|Заходняга берага ракі Іардан]] самапераназвалася ў [[Іарданія|Іарданію]] і абвясціла [[Іерусалім|Іерусалім сваёй другой сталіцай]]. Гэта анексія была прызнана толькі [[Вялікабрытанія]]й і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]}} адпаведна, па выніках [[Шасцідзённая вайна|Шасцідзённай вайны (1967)]] — Ізраілем. У 1980 годзе [[Усходні Іерусалім]] быў анексаваны Ізраілем пасля прыняцця [[Закон аб Іерусаліме|Закона аб Іерусаліме]] — сталіцы Ізраіля. Паводле [[Пагадненні ў Осла|Пагадненняў у Осла (1993)]], паміж Ізраілем і АВП, была створана ПНА, якой быў перададзены адміністрацыйны кантроль над Сектарам Газа і часткай Заходняга берага ракі Іардан, а пытанні забеспячэння бяспекі засталіся за Ізраілем. Пасля [[План аднабаковага размежавання|сыходу Ізраіля з Сектара Газа ў 2006 годзе]] кіраўніцтва ПНА страціла ўладу ў сектары, які [[Канфлікт Фатх і Хамас|быў захоплены арганізацыяй ХАМАС (якая перамагла ў тым жа годзе на парламенцкіх выбарах у аўтаноміі)]], прызнанай у шэрагу краін [[тэрарыст]]ычнай. * {{сцягафікацыя|Самаліленд}} – самаабвешчаная дзяржава, якая ў аднабаковым парадку абвясціла сваю незалежнасць ад [[Самалі|Рэспублікі Самалі]] ў 1991 годзе, падчас [[Грамадзянская вайна ў Самалі|грамадзянскай вайны ў гэтай краіне]]. 26 снежня 2025 года Ізраіль афіцыйна прызнаў дзяржаўнасць Самаліленда<ref>[https://www.rfi.fr/ru/%D0%B2-%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B5/20251227-%D0%B8%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D1%8C-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8B%D0%BC-%D0%B2-%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4-%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BC-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D0%BC Израиль первым в мире признал Сомалиленд независимым государством]{{ref-ru}}</ref>. == Асацыяваныя дзяржавы, прызнаныя суб’ектамі міжнароднага права == Дзве дзяржавы, размешчаныя ў [[Асацыяваная дзяржава|свабоднай асацыяцыі]] з Новай Зеландыяй (Астравы Кука і Ніуэ) на сённяшні момант маюць права ўсталёўваць афіцыйныя дыпламатычныя адносіны і маюць іх з некаторай адносна невялікай колькасцю дзяржаў<ref>'''Большасць дзяржаў не прызнае Вострава Кука суб’ектам міжнароднага права.''' [http://lenta.ru/news/2010/11/19/cook/ Апазіцыя перамагла на выбарах у парламент Астравоў Кука]. — Лента.ру, 19 лістапада 2010 года.</ref>: * {{Сцягафікацыя|Астравы Кука}} (з 1965) — маюць дыпламатычныя адносіны з [[Знешняя палітыка Астравоў Кука|41 дзяржаваў]], [[Ніуэ]] <ref name="MFAI">[http://www.mfai.gov.ck/index.php/foreign-affairs/pacific/67-pacific-relations.html Ministry of Foreign Affairs and Immigration of the Cook Islands] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140706222033/http://www.mfai.gov.ck/index.php/foreign-affairs/pacific/67-pacific-relations.html |date=6 ліпеня 2014 }}</ref> і [[ЕС]]<ref>[http://www.mfai.gov.ck/index.php/foreign-affairs/other-regions/70-europe-africa-a-the-caribbean.html Europe<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110831072226/http://www.mfai.gov.ck/index.php/foreign-affairs/other-regions/70-europe-africa-a-the-caribbean.html |date=31 жніўня 2011 }}</ref>. * {{Сцягафікацыя|Ніуэ}} (з 1974) — мае дыпламатычныя адносіны з [[Ніуэ#Дыпламатычныя адносіны|8 дзяржавамі]], [[Астравы Кука|Астравамі Кука]] <ref name="MFAI"/> і [[ЕС]]<ref>[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/niue.htm#Diplomacy UCB Libraries | GovPubs | Niue<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080607085350/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/niue.htm#Diplomacy |date=7 чэрвеня 2008 }}</ref><ref>[http://ec.europa.eu/trade/creating-opportunities/bilateral-relations/regions/ European Commission : Trade : Countries and regions<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. == Дзяржавы — члены ААН, якія не прызнаюцца некаторымі іншымі дзяржавамі == У некаторых выпадках адна дзяржава — член ААН можа не прызнавацца адной ці некалькімі іншымі дзяржавамі, нягледзячы на членства ў адной арганізацыі. * {{Сцягафікацыя|Ізраіль}}. Станам на лістапад 2023 года 164 з 193 краін – членаў ААН прызнаюць суверэнітэт Ізраіля. Не прызнаюць яго пераважна мусульманскія краіны, а таксама Балівія, Куба, Паўночная Карэя і Венесуэла. Некаторыя з 29 дзяржаў, якія не прызнаюць Ізраіль зараз, ніколі яго не прызнавалі (Ірак, Ліван і Сірыя тэхнічна застаюцца ў стане вайны з краінай), а шэсць краін разарвалі з ім адносіны<ref>[https://octagon.media/novosti/55_stran_mira_ne_priznayut_palestinu_29_izrail.html 55 стран мира не признают Палестину, 29 – Израиль]{{ref-ru}}</ref>. * {{Сцягафікацыя|Кіпр}} не прызнаецца [[Турцыя]]й<ref>[http://www.grani.ru/Politics/World/Europe/p.95377.html ЕС: Турцыю не прымуць у Еўрасаюз, пакуль яна не прызнае Кіпр] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120112174840/http://www.grani.ru/Politics/World/Europe/p.95377.html |date=12 студзеня 2012 }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070722085840/http://www.rbcdaily.ru/print.shtml?2006%2F10%2F06%2Ffocus%2F242535 Меркель на турэцкім беразе]</ref>. * {{Сцяг|КНР}} [[Кітайская Народная Рэспубліка]] [[Знешняя палітыка Кітайскай Рэспублікі|не прызнаецца дзяржавамі, якія прызнаюць]] [[Кітайская Рэспубліка|Кітайскую Рэспубліку]]<ref name="komm950" /> * {{Сцягафікацыя|КНДР}} не прызнаецца [[Рэспубліка Карэя|Рэспублікай Карэя]], [[Японія]]й<ref>{{cite web | url = http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:93FgL2P4HDoJ:www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~worldjpn/documents/texts/docs/19650622.T1E.html | title = Treaty on Basic Relations between Japan and the Republic of Korea | accessdate = 27 октября 2008 | lang = en }}{{Недаступная спасылка}}</ref>, [[Францыя]]й<ref name="France and Estonia">{{cite web|url=http://www.assemblee-nationale.fr/13/cr-cdef/09-10/c0910024.asp|title=Audition de M. Jack Lang, envoyé spécial du Président de la République pour la Corée du Nord.|author=Commission de la défense nationale et des forces armées|date=30 mars 2010|lang=fr|accessdate=2010-05-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/65W3vLa4M?url=http://www.assemblee-nationale.fr/13/cr-cdef/09-10/c0910024.asp|archivedate=17 лютага 2012|url-status=live}}</ref> і [[Эстонія]]й<ref name="France and Estonia"/>. * {{Сцягафікацыя|Рэспубліка Карэя}} не прызнаецца [[КНДР]]<ref>[http://www.nytimes.com/1994/09/03/world/china-backing-north-korea-quits-armistice-commission.html «China, Backing North Korea, Quits Armistice Commission». James Sterngold, The New York Times, 3 Sep. 1994]</ref>. == Гл. таксама == * [[Міжнародна-прававое прызнанне]] * [[Спрэчная тэрыторыя]] == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://karty.narod.ru/listmaps.html СПІС КРАІН C ТЭРЫТОРЫЯМІ, ЯКІЯ НЕ МАЮЦЬ АДНАЗНАЧНАГА СТАТУСУ] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы| ]] [[Катэгорыя:Спісы краін]] dv2u8ndfq7e6dcanhm18v4azrt2hgz9 14 193925 5159130 1978067 2026-06-28T10:46:15Z Tomasz Bladyniec 6463 5159130 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] t1er9ksrlqc3sy2s4by49ne5jj7jj2i 0 195782 5159017 4518812 2026-06-28T07:40:04Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159017 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = вышынны будынак |Беларуская назва = Дзяржпрам<br /> (Дом Дзяржаўнай прамысловасці)<small> |Арыгінальная назва = {{lang-uk|Держпром <br /> (Будинок Державної промисловості)}} |Выява = |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Статус = ахоўваецца дзяржавай |Краіна = Украіна |Назва месцазнаходжання = горад |Месцазнаходжанне = Харкаў |lat_dir = N|lat_deg = 50|lat_min = 0|lat_sec = 24 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 13|lon_sec = 37.5 |region = UA |CoordScale = 2727 |Тып будынка = [[жалезабетон]]ны [[небаскроб]] |Архітэктурны стыль = [[Канструктывізм (мастацтва)|канструктывізм]] |Аўтар праекта = С. С. Серафімаў, <br /> [[Самуіл Міронавіч Кравец|С. М. Кравец]],<br /> М. Д. Фельгер |Будаўнік = П. П. Роттерт |Заснавальнік = [[Фелікс Эдмундавіч Дзяржынскі|Ф. Э. Дзяржынскі]] |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты|1925|1928|1943|1947|2004|}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 21.11.[[1926]] |Заканчэнне будаўніцтва = 7.11.[[1928]] |Будынкі = |Прыбудоўкі = |Вядомыя жыхары = [[Мікалай Аляксеевіч Скрыпнік|М. А. Скрыпнік]] |Рэліквіі = |Стан = эксплуатуецца, рамонтна-рэстаўрацыйныя працы 2003—2010 |Сайт = }} '''Дом дзяржаўнай прамысловасці (Дзяржпрам)'''<ref>{{кніга |загаловак = Харьков : Архитектура, памятники, новостройки : Путеводитель |спасылка = http://alyoshin.ru/Files/publika/leibfreid/leibfreid_harkov_05.html |адказны = ''Клейн Б. Г., Лаврентьев И. Н., Лейбфрейд А. Ю. и др.'' |месца = Харьков |выдавецтва = Прапор |год = 1987 |старонак = 151 |выданне = 2-е изд., испр. и доп |archive-date = 15 снежня 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211215220737/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/leibfreid/leibfreid_harkov_05.html }}</ref><ref>[http://ru.ukrainecityguide.com/regions/dompromyshlennosti/dom_promyshlennosti.htm Украіна. Дом прамысловасці] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110825021728/http://ru.ukrainecityguide.com/regions/dompromyshlennosti/dom_promyshlennosti.htm |date=25 жніўня 2011 }}</ref></small> ({{lang-uk|Держпром}}) — першы [[СССР|савецкі]] 13-павярховы небаскроб, помнік архітэктуры ў стылі [[канструктывізм]]у, адна з трох харкаўскіх высотак, пабудаваная на працягу 1926—1928 гадоў. Будынку, які ўвасобіў у сабе будаўнічыя дасягненні УССР, далі назву «Дом дзяржаўнай прамысловасці» — гэтым словазлучэннем быў падкрэслены дэвіз індустрыяльнай краіны. == Гісторыя == Будынак быў пабудаваны ў рэкордна кароткі тэрмін — падрыхтоўчыя працы пачаліся летам 1925 года, а здача ў эксплуатацыю адбылася [[7 лістапада]] 1928 года, да адзінаццатай гадавіны [[Кастрычніцкая рэвалюцыя 1917 года ў Расіі|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. Вясной 1926 года будоўлю вырашана было закрыць, аднак пасля асабістага ўмяшальніцтва [[Фелікс Дзяржынскі|Фелікса Дзяржынскага]], які наведаў будоўлю 8 мая 1926 года, будаўніцтва працягнулася. На ўрачыстай закладцы цэнтральнага корпуса, якая адбылася 21 лістапада 1926 года, будынку прысвоілі яго імя. Пасля пабудовы, з 1928 па 1934 гады, у будынку размяшчаўся Савет Народных Камісараў Украіны. Падчас нямецкай акупацыі ў 1941—43 гадах на першым паверсе была ўладкавана канюшня, на іншых паверхах у пачатку акупацыі жылі малпы, якія ўцяклі з размешчанага побач з будынкам заапарку. Да 23 жніўня 1943 года ў Дзяржпраме дажылі тры макакі, якім на 65-ю гадавіну вызвалення горада, у жніўні 2008 года, быў адкрыты помнік на тэрыторыі заапарку. Пасля вайны ў 1944—1947 гадах будынак быў адноўлены. У 1955 годзе на даху была ўсталявана адна з першых у СССР тэлевізійных вышак вышынёй 45 м. У 2004 годзе, да 350-годдзя Харкава была распачата рэканструкцыя Дзяржпрама — яна заняла нашмат больш часу, чым увесь перыяд будаўніцтва Дзяржпрама прымітыўнымі метадамі ў 1920-х гадах, і дагэтуль застаецца не завершанай<ref>[http://lifeglobe.net/blogs/details?id=111 Дзяржпрам — першы жалезабетонны будынак у СССР] {{ref-ru}}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.turystam.in.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=1026:2011-12-28-13-17-24&catid=59:2011-12-28-13-15-54&Itemid=67 Плошча імя Дзяржынскага, Дзяржпрам і харкаўскі канструктывізм] {{ref-ru}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1928 годзе]] [[Катэгорыя:1928 год у Харкаве]] [[Катэгорыя:Збудаванні Украіны ў стылі канструктывізм]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Харкава]] 9l5slzrwpc55jt11lqqn5kns0x6prr4 0 200495 5158965 5091692 2026-06-27T23:46:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158965 wikitext text/x-wiki {{Не блытаць|Супрасльскі рукапіс}} {{твор мастацтва |тып = рукапіс |выява = Дзесятаглаў — урывак з Новага Запавету.jpg |памер = 250пкс |назва = Дзесятаглаў |арыгінал = |аўтар = Мацвей Дзясяты |год = 1502—1507 |матэрыял = |тэхніка = рукапіс |вышыня = |шырыня = |месцазнаходжанне = |музей = }} '''Дзесятаглаў''', '''Біблія Мацвея Дзясятага'''<ref>{{Спасылка|аўтар = Прэс-служба|дата публікацыі = 24 кастрычніка 2007|url = http://www.nlr.ru/news/vid_news.php?id=735|загаловак = 500 гадоў Бібліі ў Беларусі|назва праекта = Навіны|выдавец = [[Расійская нацыянальная бібліятэка]]|дата = 26 ліпеня 2013|мова = ru|title = Архіўная копія|access-date = 9 чэрвеня 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304195806/http://www.nlr.ru/news/vid_news.php?id=735|archive-date = 4 сакавіка 2016|url-status = dead}}</ref>, '''Супраслеўскі зборнік'''{{зноска|Ю. Лабынцев, Л. Щавинская|2001|p=67}} — [[Біблія|біблейскі]] [[рукапіс]], напісаны кнігапісцам з [[Таропец|Таропца]] [[Мацвей Дзясяты|Мацвеем Дзясятым]] (Мацвеем Іванавічам) у 1507 годзе ў [[Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр|Супрасльскім манастыры]]. == Змест == [[Файл:Дзесятаглаў — апошняя старонка.jpg|thumb|Апошняя старонка Дзесятаглава з тайнапісам Мацвея Дзясятага.]] Рукапіс уяўляе сабой [[звод]] кніг [[Біблія|Бібліі]]. З’яўляецца другім [[Усходнія славяне|усходнеславянскім]] (пасля [[Генадзіеўская Біблія|Генадзеўскай Бібліі]] 1499) поўным зводам біблейскіх кніг{{зноска|Ю. Лабынцев, Л. Щавинская|2001|p=68}}. Складаецца з 545 аркушаў вялікага фармату (30,7×19,5 см), якія змяшчаюць большасць кніг [[Стары Запавет|Старога]] і ўвесь [[Новы Запавет]]. Акрамя Бібліі, у Дзясятаглаве ёсць {{нп3|Месяцаслоў||ru|Месяцеслов}}. На кожнай старонцы па 35 радкоў тэксту. На палях шматлікія паметкі перапісчыка і пазнейшых уладальнікаў. Рукапіс выкананы цудоўным каліграфічным почыркам з выкарыстаннем карычневага і чырвонага [[чарніла]]. У Новым Запавеце, акрамя таго, тэкст напісаны золатам і сіняй фарбай. Пры гэтым золата выкарыстоўваецца для цытат са Старога Запавету і для вылучэння слоў і вучэнняў [[Ісус Хрыстос|Ісуса Хрыста]], а сіняй фарбай напісаныя паметкі, што ўводзяць простую мову. На апошнім аркушы размешчана прыпіска перапісчыка з падрабязнай аўтабіяграфіяй пад назваю «О напісавшем кнігі сія». Адтуль становіцца вядома, што Мацвей быў дзясятым дзіцем у сям’і (адсюль ягоная мянушка Дзясяты){{зноска|Ю. Лабынцев, Л. Щавинская|2001|p=67}}. У кнізе прысутнічае мініяцюра рэдкага сюжэту з персаніфікацыяй {{нп3|Сафія (прамудрасць)|Сафіі|ru|София (философия)}} — мудрасці Божай. == Мінуўшчына == Ідэя скласці поўны збор кніг Бібліі на славянскай мове паходзіла з вялікакняжацкага двара. Дзеля гэтага ў [[Вільня|Вільню]] для працы над рукапісам быў прыцягнуты выхадзец з [[Маскоўскае княства|Маскоўскай Русі]], спрактыкаваны кнігапісец Мацвей Дзясяты. Праца працягвалася шэсць гадоў (1502—1507), пад час якіх памёр заказчык — [[вялікі князь літоўскі]] [[Аляксандр Ягелончык|Аляксандр]], і Мацвей заканчваў працу ўжо ў [[Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр|Супраслі]]. Захоўваўся ў [[Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр|Супраслеўскім манастыры]]. У сярэдзіне XIX стагоддзя трапіў у асабістую бібліятэку епіскапа Паўла Дабрахотава, пасля якога перайшоў у валоданне акадэміка [[Ізмаіл Сразнеўскі|Сразнеўскага]]. У 1910 годзе разам са зборамі Сразнеўскага рукапіс трапіў у бібліятэку пецярбургскай Акадэміі навук. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Артыкул |аўтар = Ромодановская В.А. |загаловак = Геннадиевская библия 1499 г. и Супрасльский сборник Матфея Десятого: Маргиналии как источник для определения латинского оригинала |спасылка = http://www.history.nsc.ru/website/history-institute/var/custom/File/romodanovsk.pdf |адказны = Ответ. ред. академик Н.Н. Покровский |выданне = Поэтика русской литературы в историко-культурном контексте |месца = Новосибирск |выдавецтва = Наука |год = 2008 |старонкі = 194—211 |archive-date = 13 сакавіка 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160313151528/http://www.history.nsc.ru/website/history-institute/var/custom/File/romodanovsk.pdf }} * {{Артыкул | аўтар = Юрий Лабынцев, Лариса Щавинская. | загаловак = Библия в западнобелорусской монастырской среде XV-XIX вв. | спасылка = http://kamunikat.org/download.php?item=1727-4.pdf&pubref=1727 | аўтар выдання = Любоў Уладыкоўская-Канаплянік | выданне = Хрысціянства і беларуская культура. Матэрыялы III Міжнароднага кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый» | месца = {{Мн.}} | выдавецтва = Грамадскае аб'яднанне «Міжнародная асацыяцыя беларусістаў», Нацыянальны навукова-асветніцкі цэнтр імя Ф.Скарыны | год = 2001 | старонкі = 61—74 | isbn = 985-6638-19-4 | ref = Ю. Лабынцев, Л. Щавинская }} == Спасылкі == * Мікалай Нікалаеў, загадчык Аддзела рэдкіх кніг Расійскай нацыянальнай бібліятэкі. [http://calligraphy-expo.com/rus/AboutCalligraphy/Writing/FromTheDepthOfAges.aspx?ItemID=1417 Пачаткі каліграфічнай ілюмінацыі Бібліі ў Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160422003637/http://calligraphy-expo.com/rus/AboutCalligraphy/Writing/FromTheDepthOfAges.aspx?ItemID=1417 |date=22 красавіка 2016 }} {{ref-ru}} * [https://xn--c1anggbdpdf.xn--p1ai/reading_room/227714/ Библия Матфея Десятого - Том 1 - Факсимильное воспроизведение рукописи] ([https://xn--c1anggbdpdf.xn--p1ai//files/pdf/Biblia_Matfeya_Desiatogo_Tom_01.pdf 713 Мб]) {{ref-ru}} {{Беларускія рукапісы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Старажытнабеларуская літаратура]] [[Катэгорыя:Хрысціянскія рукапісы]] [[Катэгорыя:Супрасль]] [[Катэгорыя:Рукапісы са збору Расійскай нацыянальнай бібліятэкі]] [[Катэгорыя:Кнігі 1507 года]] [[Катэгорыя:Кнігі XVI стагоддзя]] tnv98ryh6nm1iw1x6dilswj0yxwdqlk 0 214793 5158918 4408596 2026-06-27T18:20:19Z ~2026-37071-32 170380 исправил 5158918 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Амдэрьма'''<ref>{{Крыніцы/БелЭн|1}} — карта Архангельскай вобласці</ref>  — пасёлак (у 1936—2004 гадах — пасёлак гарадскога тыпу) у [[Ненецкая аўтаномная акруга|Ненецкай аўтаномнай акрузе]]. Заснаваны ў [[1933]] годзе. Знаходзіцца ў памежнай зоне. Размешчаны на ўзбярэжжы [[Карскае мора|Карскага мора]], на ўсход ад праліва [[Югорскі Шар]] на [[Югорскі паўвостраў|Югорскім паўвостраве]]. Адлегласць да акруговага цэнтра, горада [[Нар’ян-Мар]]а, складае 420 км. Бліжэйшая чыгуначная станцыя знаходзіцца за 270 км у горадзе [[Варкута|Варкуце]]. Пасёлак размяшчаецца за Паўночным палярным кругам у еўрапейскай частцы Расіі. Палярны дзень доўжыцца з 20 мая па 30 ліпеня, палярная ноч — з 27 лістапада па 16 студзеня. Недалёка ад пасёлка працякае рака Амдэрмінка. {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Архангельскай вобласці]] rcc4l1s8wvtlb5j3j0d7uziyq2t4e1a 0 218826 5158887 4424552 2026-06-27T17:07:06Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Беларусь */ 5158887 wikitext text/x-wiki Назву '''Дубнікі''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * У [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]: ** [[Дубнікі (Шаркаўшчынскі раён)|Дубнікі]] — былая вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] * У [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]: ** [[Дубнікі (Варнянскі сельсавет)|Дубнікі]] — хутар у [[Варнянскі сельсавет|Варнянскім сельсавеце]] [[Астравецкі раён|Астравецкага раёна]] ** [[Дубнікі (Міхалішкаўскі сельсавет)|Дубнікі]] — хутар у [[Міхалішкаўскі сельсавет|Міхайлішкаўскім сельсавеце]] [[Астравецкі раён|Астравецкага раёна]]  * У [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]: ** [[Дубнікі (Любанскі раён)|Дубнікі]] — вёска ў [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] ** [[Дубнікі (Мядзельскі раён)|Дубнікі]] — вёска ў [[Мядзельскі раён|Мядзельскім раёне]] ** [[Дубнікі (Смалявіцкі раён)|Дубнікі]] — вёска ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] ** [[Дубнікі (Стаўбцоўскі раён)|Дубнікі]] — вёска ў [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскім раёне]] ** [[Дубнікі (Чэрвеньскі раён)|Дубнікі]] — вёска ў [[Чэрвеньскі раён|Чэрвеньскім раёне]] == Гл. таксама == * [[Дубкі]] * [[Дубнік]] * [[Дубніца]] * [[Дубніцкае]] * [[Дубніцы]] * [[Дубянец]] {{Неадназначнасць}} jy5v98p64hdblmceb9tbd1mzxk17uk1 0 223873 5159142 4810038 2026-06-28T11:00:03Z DenisBorum 139498 5159142 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|Марка}} {{Валюта гістарычная |Назва = Марка ГДР |Арыгінальная назва = Mark der DDR |Код мовы = de |ОКВ-be = Марка ГДР |ISO-en = Mark der DDR |ISO-fr = Mark de DDR |Выява = |Выява2 = 1 Mark DDR Wertseite.JPG |Подпіс = 100 марак |Подпіс2 = 1 марка [[1982]] года |Шырыня выявы = 245 |Шырыня выявы2 = 105 |ISO = DDM |Эмітэнт = {{Сцягафікацыя|ГДР}} |Уведзена = 1948 год |Замяніла = [[Рэйхсмарка]]<br />[[Рэнтная марка]]<br />[[Марка Саюзнага ваеннага камандавання]] |Вынята = 1990 год |Заменена на = [[Нямецкая марка]] |Складаецца = [[Пфеніг]] |Суадносіны = 100 |Сімвал = <!-- Все символы, применяемые для обозначения валюты--> |Абрэвіятура = DDM |Абазначэнне = <!-- Основной символ --> |Манеты = {{nowrap|1, 5, 10, 20, 50 пфенігаў}}<br />1, 2, 5, 10, 20 марак |Банкноты = 5, 10, 20, 50, 100, <br />200, 500 марак |Курс1 = 1 DDM<ref>У межах 70 рэйхсмарак, якая перавышае суму па курсе 10: 1 [http://archiv.tu-chemnitz.de/pub/2001/0011/data/50dokume.doc Ссылка]{{Недаступная спасылка}}</ref> |Валюта1 = 1 [[рэйхсмарка]] |Курс2 = 1—3 DDM |Валюта2 = 1 [[Нямецкая марка|DEM]] |Цэнтрабанк = [[Дзяржаўны банк ГДР]] |Цэнтрабанк_сайт = <!-- Сайт центрального банка (http://)--> |Друкуе = <!-- Организация, печатающая банкноты--> |Друкуе_сайт = <!-- Сайт организации, печатающей банкноты (http://)--> |Манетны_двор = <!-- Организация, чеканящая монеты--> |Манетны_двор_сайт = <!-- Сайт организации, чеканящей монеты (http://)--> |Вікісховішча = <!-- Название страницы или категории на викискладе--> |ГрупаЗносак = <!-- Группа для сносок внутри шаблона --> }} '''Марка Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі''' ({{lang-de|Mark der Deutschen Demokratischen Republik}}, скар. Mark der DDR, DDR-Mark, таксама называлася Deutsche Mark) — грашовая адзінка [[Германская Дэмакратычная Рэспубліка|Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі]]. Была ўнутранай неканвертоўнай валютай; увоз і вываз былі забароненыя і караліся штрафам. == Гісторыя == Пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] пераможаная саюзнікамі Германія была падзелена на чатыры зоны акупацыі: амэрыканскую, брытанскую, французскую і савецкую. У заходніх зонах 20 чэрвеня [[1948]] года ў аднабаковым парадку была ўведзена Нямецкая марка (ФРГ) ({{lang-de|Deutsche Mark}}). У якасці рэакцыі ў адказ 24 чэрвеня 1948 года ў савецкай зоне была заснаваная свая грашовая адзінка. Нямецкая марка ({{lang-de|Deutsche Mark}}) савецкай зоны (пазней ГДР) ў [[1974]] годзе была перайменаваная ў марку ГДР ({{lang-de|Mark der DDR}}) і праіснавала да [[1990]] года{{sfn|НС|1980|loc=«[http://www.numizm.ru/html/m/marka_gdr.html Марка ГДР]»}}. Марка выпускалася з 1948 года Нямецкім эмісійным банкам і з [[1968]] года — Дзяржаўным банкам ГДР. Грашовая адзінка мела наступныя афіцыйныя назвы: * Нямецкая марка Нямецкага эмісійнага банка (Deutsche Mark, DM) — з 24 ліпеня 1948 года па 31 ліпеня 1964 года. * Марка Нямецкага эмісійнага банка (Mark der Deutschen Notenbank, MDN) — з 1 жніўня 1964 года па 31 снежня 1967 года. * Марка (Mark, M) Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі (Марка ГДР) — з 1 студзеня 1968 года па 30 чэрвеня 1990 года. У 1 марцы — 100 пфенігаў (Pf). == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар = Бутаков Д.Д., Золотаренко Е.Д., Рыбалко Г.П. |загаловак = Валюты стран мира: Справочник |арыгінал = |спасылка = |выданне = 5-е изд., перераб. и доп |адказны = Под ред. С. М. Борисова, Г. П. Рыбалко, О. В. Можайскова |месца = М. |выдавецтва = Финансы и статистика |год = 1987 |старонкі = |старонак = 383 |isbn = |ref = Бутаков }} * {{кніга |загаловак = Нумизматический словарь |спасылка = http://www.numizm.ru/ |выданне = 4-е изд. |адказны = [Автор: Зварич В.В.] |месца = Львов |выдавецтва = Высшая школа |год = 1980 |старонак = |старонкі = |isbn = |ref = НС }} * {{кніга |аўтар = Cuhaj G.S. |загаловак = Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1961—Present |арыгінал = |спасылка = |выданне = 17-е изд |месца = Iola |выдавецтва = Krause Publications |год = 2011 |старонкі = |старонак = 1112 |isbn = 978-1-4402-1584-1 |ref = Cuhaj }} == Спасылкі == * [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/DDR-B.htm Банкноты Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі] {{Ref-de}} * [http://muenzenfreund.net/nav-ddr.html muenzenfreund.net] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130528075822/http://muenzenfreund.net/nav-ddr.html |date=28 мая 2013 }} {{Ref-de}} * [http://www.muenztreff.de/galerie/ddr/ddr.php www.muenztreff.de] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210209115956/http://www.muenztreff.de/galerie/ddr/ddr.php |date=9 лютага 2021 }} {{Ref-de}} * [http://www.aha.ru/~andrew_r/articles/perv.htm Прерванный полет немецкой марки] {{Ref-ru}} [[Катэгорыя:Гістарычныя валюты]] qo2c0n4ph77e13zlbif84ufnpafnz8v 0 229971 5158866 4438244 2026-06-27T16:47:40Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Беларусь */ 5158866 wikitext text/x-wiki Назву '''Мура́шчына''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Мурашчына (Мёрскі раён)|Мурашчына]] — былы хутар у [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] ** [[Мурашчына (Шаркаўшчынскі раён)|Мурашчына]] — былы хутар у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] {{Неадназначнасць}} flcnas6dzo4ct5qekabk044pb8kjg7e 0 231426 5158929 5131721 2026-06-27T20:03:07Z 5158929 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь |скарачэнне = ДПК РБ |тэкст_поля_краіна = [[Рэспубліка Беларусь]] |эмблема = |подпіс эмблемы = |пячатка = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = Valadarskaha street (Minsk, Belarus) p04.jpg |шырыня выявы = |подпіс выявы = |дата стварэння = [[15 студзеня]] [[1992]] |папярэднік1 = [[Пагранічныя войскі КДБ СССР]] |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра = 220050, [[Мінск]], [[Вуліца Валадарскага (Мінск)|вул. Валадарскага]], д.&nbsp;24 |lat_dir = |lon_dir = |region_code = BY |супрацоўнікаў = 12 000 <small>(2017<ref>[https://42.tut.by/586750 Больше полумиллиарда долларов. Военные расходы Беларуси выросли] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190829182536/https://42.tut.by/586750 |date=29 жніўня 2019 }} // Tut.by, 28 марта 2018</ref>)</small> |бюджэт = |імя главы1 = [[Канстанцін Генадзевіч Моластаў|Канстанцін Моластаў]] |пасада главы1 = Старшыня |імя главы2 = |пасада главы2 = |дакумент1 = |сайт = http://www.gpk.gov.by |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Дзяржа́ўны паграні́чны камітэ́т Рэспу́блікі Белару́сь''' (''Дзяржпагранкамітэт'') — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання, які праводзіць дзяржаўную пагранічную палітыку, забяспечвае пагранічную бяспеку, ажыццяўляе рэгуляванне і кіраванне ў гэтай сферы, каардынуе дзейнасць дзяржаўных органаў і іншых арганізацый у галіне правядзення дзяржаўнай пагранічнай палітыкі і арганізацыі пагранічнай бяспекі. Дзяржпагранкамітэт падпарадкоўваецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]]. З 30 мая 2023 года пасаду старшыні Камітэта займае [[Канстанцін Генадзевіч Моластаў|Канстанцін Моластаў]]<ref>[https://www.belta.by/president/view/novym-predsedatelem-gospogrankomiteta-naznachen-konstantin-molostov-569223-2023/ Новым председателем Госпогранкомитета назначен Константин Молостов]</ref>. == Гісторыя == 20 верасня 1991 года [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь]] прыняў Пастанову «Аб падпарадкаванні пагранічных войскаў Камітэта дзяржаўнай бяспекі Саюза ССР, якія дыслакуюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь» [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь]]. 15 студзеня 1992 года Пастановай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь створанна Галоўнае ўпраўленне Пагранічных войскаў пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. 19 лютага 1992 года камандуючым гэтымі войскамі быў прызначаны [[генерал-маёр]] [[Яўгеній Міхайлавіч Бачароў|Яўгеній Бачароў]]. У 1992 годзе былі прыняты Закон «Аб Дзяржаўнай граніцы Рэспублікі Беларусь» і Закон «Аб Пагранічных войсках Рэспублікі Беларусь». Да верасня 1992 года ў рэспубліку ўдалося вярнуць 1400 беларусаў-пагранічнікаў<ref>Нарысы гісторыі Беларусі: У 2 ч. / АН Беларусі, Інстытут гісторыі; Рэдкал.: М. П. Касцюк (гал. рэд.) і інш. Ч. 2. — Мінск: Беларусь, 1995. — 359, [1] с.: іл. — С. 480. — ISBN 5-338-01083-6.</ref>. Для аховы Дзяржаўнай мяжы з [[Літва|Літвой]] і [[Латвія]]й былі створаны [[Полацкі пагранічны атрад|Полацкі]] (24 верасня 1992 года) і [[Смаргонская пагранічная група|Смаргонскі]] (23 кастрычніка 1992 года) пагранічныя атрады. 31 мая 1993 года сфарміравана спецпадраздзяленне пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь – [[АСАМ]]. 11 чэрвеня 1993 года Пастановай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь беларускай граніцы з Расійскай Федэрацыяй, Украінай, Літоўскай Рэспублікай і Латвійскай Рэспублікай быў нададзены прававы статус [[Дзяржаўная граніца Беларусі|Дзяржаўнай граніцы Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304072842/http://pravo.newsby.org/belarus/postanov28/pst267.htm Постановление Верховного Совета Республики Беларусь от 11.06.1993 №2379-XII «О придании границе Республики Беларусь с Российской Федерацией, Украиной, Литовской Республикой и Латвийской Республикой правового статуса Государственной границы»]{{ref-ru}}</ref> 19 жніўня 1993 года прынята Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь «Аб стварэнні частак Пагранічных войскаў Рэспублікі Беларусь». 25 кастрычніка 1993 года ўтворана асобная верталётная эскадрылля, 3 студзеня 1994 года — [[Пінскі пагранічны атрад]]. 15 сакавіка 1994 года паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і [[Урад Расійскай Федэрацыі|Урадам Расійскай Федэрацыі]] было падпісана пагадненне «Аб супрацоўніцтве па пагранічных пытаннях». 25 жніўня 1997 года быў утвораны [[Лідскі пагранічны атрад]]. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 31 Ліпеня 1997 № 419 «Аб мерах па ўзмацненню аховы Дзяржаўнай мяжы Рэспублікі Беларусь» Чырванасцяжны пагранічны атрад імя Ф. Э. Дзяржынскага і атрад пагранічнага кантролю «Брэст» былі рэарганізаваны ў [[Брэсцкая пагранічная група|Чырванасцяжную пагранічную групу імя Ф. Э. Дзяржынскага]] з месцам дыслакацыі ў г. [[Брэст|Брэсце]] і быў сфармаваны [[Гомельская пагранічная група|Гомельскі пагранічны атрад]]. 25 верасня 2007 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 448 Пагранічныя войскі былі пераўтвораны ў Органы пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь. Дзяржаўны камітэт пагранічных войскаў Рэспублікі Беларусь быў перайменаваны ў Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь<ref>[https://100.gpk.gov.by/history/ Кароткая гісторыя памежнай службы Рэспублікі Беларусь]</ref>. 18 лістапада 2014 года Прэзідэнт Беларусі прыняў рашэнне па фарміраванні новага тэрытарыяльнага органа пагранічнай службы — [[Мазырскі пагранічны атрад|Мазырскага пагранічнага атрада]] з месцам дыслакацыі ў п. [[Прудок (Мазырскі раён)|Прудок]] [[Мазырскі раён|Мазырскага раёна]]. Новы атрад створаны на базе аддзела пагранічнай службы «Прудок» Гомельскай пагранічнай групы<ref>http://gpk.gov.by/news/gpk/15471/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305151704/http://gpk.gov.by/news/gpk/15471/ |date=5 сакавіка 2016 }} Мазырскі пагранічны атрад 5 студзеня прыступіць да аховы дзяржаўнай мяжы</ref>. Пасля пачатку [[Міграцыйны крызіс на мяжы паміж Беларуссю і Еўрапейскім саюзам (2021)|міграцыйнага крызісу]] кіраўніцтва Дзяржпагранкамітэта, у тым ліку яго тагачасны старшыня [[Анатоль Пятровіч Лапо|Анатоль Лапо]], 2 снежня 2021 года трапіла пад санкцыі Еўрапейскага саюза<ref>{{Cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=281293|title=ЕС прыняў пяты пакет санкцый супраць Беларусі ў сувязі з міграцыйным крызісам|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-12-02|accessdate=2021-12-23}}</ref>, ЗША<ref>{{cite web|title=ЗША, Канада і Брытанія ўвялі новыя санкцыі супраць Беларусі|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=281292|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-12-02|accessdate=2021-12-11}}</ref> і Канады<ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|title=Backgrounder: Belarus sanctions|publisher={{нп3|Міністэрства міжнародных спраў Канады|Міністэрства міжнародных спраў Канады|en|Global Affairs Canada}}|accessdate=2022-01-02|lang=en|archive-date=2 студзеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102153921/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|url-status=dead}}</ref>. 20 снежня да санкцый ЕС далучылася Швейцарыя<ref>[https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html Searching for subjects of sanctions]</ref>, а 22 снежня — Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя<ref>{{Cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=282093|title=Яшчэ некалькі еўрапейскіх краін далучыліся да пятага санкцыйнага пакета Еўразвязу, у тым ліку прарасійская Сербія|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-12-23|accessdate=2021-12-23}}</ref><ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the alignment of certain countries concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/12/22/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-european-union-on-the-alignment-of-certain-countries-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus/|publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2021-12-22|accessdate=2021-12-23|language=en}}</ref>. == Структура == У склад Дзяржпагранкамітэта ўваходзяць: * Цэнтральны апарат у г. [[Мінск]]у ** [[АСАМ|Асобная служба актыўных мерапрыемстваў (АСАМ)]] ** Брэсцкая Чырвонасцяжная пагранічная група імя Ф. Э. Дзяржынскага ** Гомельская пагранічная група ** Гродзенская пагранічная група ** Лідскі пагранічны атрад ** Мазырскі пагранічны атрад ** Пінскі пагранічны атрад ** Полацкі пагранічны атрад ** Смаргонская пагранічная група ** Кіналагічны цэнтр ОПС ** Атрад пагранічнага кантролю «Мінск» ** [[Інстытут пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь|Інстытут пагранічнай службы]] ** Цэнтр падрыхтоўкі спецыялістаў пагранічнага кантролю ў Брэсце ** Група матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ОПС ** ДУ «1 ваенны шпіталь ОПС» ** Група сувязі і забеспячэння == Задачы == Асноўныя задачы Дзяржпагранкамітэта: * правядзенне дзяржаўнай пагранічнай палітыкі і забеспячэнне пагранічнай бяспекі; * арганізацыя аховы Дзяржаўнай мяжы Рэспублікі Беларусь (далей — Дзяржаўная мяжа); * ажыццяўленне кіраўніцтва органамі пагранічнай службы; * арганізацыя ўзаемадзеяння і каардынацыя дзейнасці дзяржаўных органаў і іншых арганізацый у галіне правядзення дзяржаўнай пагранічнай палітыкі і арганізацыі пагранічнай бяспекі; * удзел у вырашэнні задач па абароне Рэспублікі Беларусь; * арганізацыя пропуску праз Дзяржаўную мяжу фізічных асоб, а таксама ў межах сваёй кампетэнцыі транспартных сродкаў; * папярэджанне і спыненне правапарушэнняў, якія ствараюць пагрозу пагранічнай бяспекі; * усебаковае забеспячэнне аператыўна-службовай і іншай дзейнасці органаў пагранічнай службы; * рэалізацыя дзяржаўнай палітыкі ў галіне ідэалогіі і працы з кадрамі ў органах пагранічнай службы; * выкананне іншых задач, прадугледжаных заканадаўчымі актамі. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://gpk.gov.by Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь] * [http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=p30700448&p2={NRPA} Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 25 верасня 2007 г. № 448 «Аб некаторых пытаннях органаў пагранічнай службы»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150523153936/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=p30700448&p2=%7BNRPA%7D |date=23 мая 2015 }}{{ref-ru}} {{Старшыні Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Беларусі}} {{Выканаўчая ўлада Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Дзяржаўныя камітэты Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе]] [[Катэгорыя:Пагранічныя войскі]] 7967ibhdyredq0nfheriea9st9h0yye 0 231570 5158917 4582289 2026-06-27T18:18:31Z Rabbi Mendl 19651 /* Падзеі */ вікіфікацыя 5158917 wikitext text/x-wiki [[Выява:2004. Stamp of Belarus 0531.jpg|міні|250 пкс|[[Павел Васілевіч Масленікаў|Павел Масленікаў]] «Павеяла вясной», кардон, масла, 50 x 38 см, [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|НММ РБ]].]] '''[[1973]]''' год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі [[Выяўленчае мастацтва Беларусі|беларускага выяўленчага мастацтва]]. == Падзеі == [[Выява:Mahiloŭ. Магілёў (1765-67).jpg|міні|320 пкс|[[Паўло Пятроўскі]]. Фрэска «Чытанне маршалкам папскай булы на будаўніцтва манастыроў у Магілёве», 1765. Паўднёвая сцяна [[Сабор Святога Станіслава (Магілёў)|касцёла Святога Станіслава]].]] [[Выява:Altar Voŭpa 1634.jpg|міні|Алтар [[Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Воўпа)|Касцёла Яна Хрысціцеля]] ў [[Аграгарадок Воўпа|Воўпе]], пабудаваны ў XVII стагоддзі]]. * 24-й экспедыцыяй [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мастацкага музея БССР]] былі знойдзены надпісы, размешчаныя на хорах [[Сабор Святога Станіслава (Магілёў)|касцёла Святога Станіслава]] ў Магілёве з датамі — 1752, 1765, якія сведчылі аб перабудове касцёла і размалёўцы яго мастаком [[Паўло Пятроўскі]]м. Былі выяўлены 14 кампазіцый са [[Стары Запавет|Старога]] і [[Новы Запавет|Новага Запаветаў]] і гісторыі місіянерскай дзейнасці [[Кармеліты|кармелітаў]] у Беларусі. * 25-й экспедыцыяй [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мастацкага музея БССР]] у [[Аграгарадок Воўпа|вёсцы Воўпа]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] быў выяўлены алтар [[Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Воўпа)|Касцёла Іаана Хрысціцеля]], XVII ст. Перабудаваны ў XVIII—ХХ стст. * Выстаўка твораў мастака [[Леанід Дзмітрыевіч Шчамялёў|Леаніда Шчамялёва]], прысвечаная 50-годдзю з дня нараджэння. Уступны артыкул да каталога — [[Барыс Аляксеевіч Крэпак|Барыс Крэпак]]<ref name="unicat.nlb.by">[http://unicat.nlb.by/opac/pls/!search.http_keyword?query=a001s=%22BY-NLB-ar91385%22 Зводны электронны каталог сістэмы карпаратыўнай каталагізацыі]</ref> * Выстаўка твораў мастака [[Лазар Саулавіч Ран|Лазара Рана]]. Аўтар прадмовы да каталога — [[Уладзімір Андрэевіч Бойка|Уладзімір Бойка]]<ref name="unicat.nlb.by"/> * Выстаўка твораў [[Галіна Анатолеўна Ісаевіч|Галіны Ісаевіч]]. Прадмова да каталога — [[Франц Іосіфавіч Валадзько|Франц Валадзько]]<ref name="unicat.nlb.by"/> * Выстаўка твораў мастака [[Абрам Барысавіч Забораў|Абрама Заборава]] (1973 ; Мінск)<ref>[http://unicat.nlb.by/opac/pls/pages.view_doc?off=0&siz=&qid=67745&format=full&nn=597 Зводны электронны каталог сістэмы карпаратыўнай каталагізацыі]</ref> == Ганаровыя званні == * [[Уладзімір Пракопавіч Белавусаў|Уладзімір Белавусаў]] атрымаў ганаровае званне [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР|Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі]] * [[Арлен Міхайлавіч Кашкурэвіч|Арлен Кашкурэвіч]] атрымаў ганаровае званне [[Народны мастак Беларусі|Народнага мастака Беларусі]] == З’явіліся == * [[15 ліпеня]] — [[мемарыяльны комплекс «Дальва»]] на месцы былой вёскі ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], дзе [[19 чэрвеня]] [[1944]] года нямецкія акупанты спалілі 44 жыхара. Аўтарам праекта стаў скульптар [[Уладзімір Васільевіч Церабун|Уладзімір Церабун]] — вучань [[Андрэй Бембель|Андрэя Бембеля]]. Комплекс мае планіроўку былой вёскі Дальвы, ён ўключаны ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]]. Кампазіцыя мемарыяла складаецца з асобных элементаў, свабодна размешчаных у прасторы, і займае плошчу 5 гектараў * [[Музей гісторыі і культуры горада Наваполацка]] == Нарадзіліся == * [[25 верасня]] — [[Алена Пятроўна Шарыпа|Алена Шарыпа]], беларускі мастак-жывапісец, дачка [[Пётр Пятровіч Шарыпа|Пятра Шарыпы]] * [[24 кастрычніка]] — [[Аляксандр Міхайлавіч Некрашэвіч|Аляксандр Некрашэвіч]], сучасны беларускі мастак-[[жывапіс]]ец == Памерлі == * [[26 мая]] — [[Жак Ліпшыц]] (нар. [[1891 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1891]]), французскі скульптар, выхадзец з [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]] * [[Рыгор Яфімавіч Глюкман|Рыгор Глюкман]] (нар. [[1898 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1898]]), амерыканскі жывапісец і графік родам з [[Віцебск]]у, належаў да Парыжскай школы жывапісу * [[Віктар іванавіч Сахненка|Віктар Сахненка]] (нар. [[1923 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1923]]), беларускі мастак, муж [[Аляксандра Ануфрыеўна Паслядовіч|Алесі Паслядовіч]] == Галерэя твораў == <center><gallery mode=packed heights=220> Выява:Piotr Sharipa 1973 The wife portrait.jpg|[[Пётр Пятровіч Шарыпа|Пётр Шарыпа]] «Партрэт жонкі». Палатно, алей, 93 х 71 см Выява:Piotr Sharipa 1973 Liudmila.jpg|[[Пётр Пятровіч Шарыпа|Пётр Шарыпа]] «Людміла». Палатно, алей, 105,5 х 66,5 см Выява:Boris Arakcheev 1973 Caucasus. The sea and the mountains 55 x 39 cm Oil on Cardboard.jpg|[[Барыс Уладзіміравіч Аракчэеў|Барыс Аракчэеў]]. «[[Каўказ]]. Мора і горы». Кардон, алей. 55 х 39 см Выява:Minsk - ul Starovilenskaya 1973 Anatoly Nalivaev.jpg|[[Анатоль Аляксандравіч Наліваеў|Анатоль Наліваеў]] «Вуліца Старавіленская» Выява: </gallery></center> {{зноскі}} {{Гады ў гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва}} [[Катэгорыя:1973 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў]] [[Катэгорыя:1973 год у культуры і мастацтве|Беларусь]] runaur9j8eiou9a6qx3aerf77gq940y 5158921 5158917 2026-06-27T18:24:40Z Rabbi Mendl 19651 /* Падзеі */ дапаўненне 5158921 wikitext text/x-wiki [[Выява:2004. Stamp of Belarus 0531.jpg|міні|250 пкс|[[Павел Васілевіч Масленікаў|Павел Масленікаў]] «Павеяла вясной», кардон, масла, 50 x 38 см, [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|НММ РБ]].]] '''[[1973]]''' год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі [[Выяўленчае мастацтва Беларусі|беларускага выяўленчага мастацтва]]. == Падзеі == [[Выява:Mahiloŭ. Магілёў (1765-67).jpg|міні|320 пкс|[[Паўло Пятроўскі]]. Фрэска «Чытанне маршалкам папскай булы на будаўніцтва манастыроў у Магілёве», 1765. Паўднёвая сцяна [[Сабор Святога Станіслава (Магілёў)|касцёла Святога Станіслава]].]] [[Выява:Altar Voŭpa 1634.jpg|міні|Алтар [[Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Воўпа)|Касцёла Яна Хрысціцеля]] ў [[Аграгарадок Воўпа|Воўпе]], пабудаваны ў XVII стагоддзі]]. * 24-й экспедыцыяй [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мастацкага музея БССР]] былі знойдзены надпісы, размешчаныя на хорах [[Сабор Святога Станіслава (Магілёў)|касцёла Святога Станіслава]] ў Магілёве з датамі — 1752, 1765, якія сведчылі аб перабудове касцёла і размалёўцы яго мастаком [[Паўло Пятроўскі]]м. Былі выяўлены 14 кампазіцый са [[Стары Запавет|Старога]] і [[Новы Запавет|Новага Запаветаў]] і гісторыі місіянерскай дзейнасці [[Кармеліты|кармелітаў]] у Беларусі. * 25-й экспедыцыяй [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага мастацкага музея БССР]] у [[Аграгарадок Воўпа|вёсцы Воўпа]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] быў выяўлены алтар [[Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Воўпа)|Касцёла Іаана Хрысціцеля]], XVII ст. Перабудаваны ў XVIII—ХХ стст. * Выстаўка твораў мастака [[Леанід Дзмітрыевіч Шчамялёў|Леаніда Шчамялёва]], прысвечаная 50-годдзю з дня нараджэння. Уступны артыкул да каталога — [[Барыс Аляксеевіч Крэпак|Барыс Крэпак]]<ref name="unicat.nlb.by">[http://unicat.nlb.by/opac/pls/!search.http_keyword?query=a001s=%22BY-NLB-ar91385%22 Зводны электронны каталог сістэмы карпаратыўнай каталагізацыі]</ref> * Выстаўка твораў мастака [[Лазар Саулавіч Ран|Лазара Рана]]. Аўтар прадмовы да каталога — [[Уладзімір Андрэевіч Бойка|Уладзімір Бойка]]<ref name="unicat.nlb.by"/> * Выстаўка твораў [[Галіна Анатолеўна Ісаевіч|Галіны Ісаевіч]]. Прадмова да каталога — [[Франц Іосіфавіч Валадзько|Франц Валадзько]]<ref name="unicat.nlb.by"/> * Выстаўка твораў мастака [[Абрам Барысавіч Забораў|Абрама Заборава]] (1973 ; Мінск)<ref>[http://unicat.nlb.by/opac/pls/pages.view_doc?off=0&siz=&qid=67745&format=full&nn=597 Зводны электронны каталог сістэмы карпаратыўнай каталагізацыі]</ref> * Гродзенская абласная восеньская мастацкая выстаўка. Складальнік каталога — Ю. Труфанава<ref>[http://unicat.nlb.by/opac/pls/!search.http_keyword?query=a001s=%22BY-NLB-ar37235%22 Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі. Запіс 236]</ref>. == Ганаровыя званні == * [[Уладзімір Пракопавіч Белавусаў|Уладзімір Белавусаў]] атрымаў ганаровае званне [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР|Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі]] * [[Арлен Міхайлавіч Кашкурэвіч|Арлен Кашкурэвіч]] атрымаў ганаровае званне [[Народны мастак Беларусі|Народнага мастака Беларусі]] == З’явіліся == * [[15 ліпеня]] — [[мемарыяльны комплекс «Дальва»]] на месцы былой вёскі ў [[Лагойскі раён|Лагойскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]], дзе [[19 чэрвеня]] [[1944]] года нямецкія акупанты спалілі 44 жыхара. Аўтарам праекта стаў скульптар [[Уладзімір Васільевіч Церабун|Уладзімір Церабун]] — вучань [[Андрэй Бембель|Андрэя Бембеля]]. Комплекс мае планіроўку былой вёскі Дальвы, ён ўключаны ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]]. Кампазіцыя мемарыяла складаецца з асобных элементаў, свабодна размешчаных у прасторы, і займае плошчу 5 гектараў * [[Музей гісторыі і культуры горада Наваполацка]] == Нарадзіліся == * [[25 верасня]] — [[Алена Пятроўна Шарыпа|Алена Шарыпа]], беларускі мастак-жывапісец, дачка [[Пётр Пятровіч Шарыпа|Пятра Шарыпы]] * [[24 кастрычніка]] — [[Аляксандр Міхайлавіч Некрашэвіч|Аляксандр Некрашэвіч]], сучасны беларускі мастак-[[жывапіс]]ец == Памерлі == * [[26 мая]] — [[Жак Ліпшыц]] (нар. [[1891 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1891]]), французскі скульптар, выхадзец з [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]] * [[Рыгор Яфімавіч Глюкман|Рыгор Глюкман]] (нар. [[1898 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1898]]), амерыканскі жывапісец і графік родам з [[Віцебск]]у, належаў да Парыжскай школы жывапісу * [[Віктар іванавіч Сахненка|Віктар Сахненка]] (нар. [[1923 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1923]]), беларускі мастак, муж [[Аляксандра Ануфрыеўна Паслядовіч|Алесі Паслядовіч]] == Галерэя твораў == <center><gallery mode=packed heights=220> Выява:Piotr Sharipa 1973 The wife portrait.jpg|[[Пётр Пятровіч Шарыпа|Пётр Шарыпа]] «Партрэт жонкі». Палатно, алей, 93 х 71 см Выява:Piotr Sharipa 1973 Liudmila.jpg|[[Пётр Пятровіч Шарыпа|Пётр Шарыпа]] «Людміла». Палатно, алей, 105,5 х 66,5 см Выява:Boris Arakcheev 1973 Caucasus. The sea and the mountains 55 x 39 cm Oil on Cardboard.jpg|[[Барыс Уладзіміравіч Аракчэеў|Барыс Аракчэеў]]. «[[Каўказ]]. Мора і горы». Кардон, алей. 55 х 39 см Выява:Minsk - ul Starovilenskaya 1973 Anatoly Nalivaev.jpg|[[Анатоль Аляксандравіч Наліваеў|Анатоль Наліваеў]] «Вуліца Старавіленская» Выява: </gallery></center> {{зноскі}} {{Гады ў гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва}} [[Катэгорыя:1973 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў]] [[Катэгорыя:1973 год у культуры і мастацтве|Беларусь]] 6sws8qrxrel86jg9ma6esedzsd904t9 14 232476 5159127 2014831 2026-06-28T10:44:19Z Tomasz Bladyniec 6463 Tomasz Bladyniec перанёс старонку [[Катэгорыя:Былыя вобласці Беларусі]] у [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]]: Так як Акругі Беларускай ССР 2014831 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Вобласці Беларусі|*]] [[Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі|Вобласці]] [[Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел БССР]] daazdh5f23oi0np3qefg94t9js568gy 0 233723 5159143 4233736 2026-06-28T11:00:08Z Siliyiw 169172 5159143 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Рубеж}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Рубеж |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 59|lat_sec = 15 |lon_dir = |lon_deg = 29|lon_min = 36|lon_sec = 35 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Бешанковіцкі |сельсавет = Верхнякрывінскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |OpenStreetMap = 243030172 }} '''Рубе́ж'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Rubiež}}, {{lang-ru|Рубеж}}) — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Верхнякрывінскі сельсавет|Верхнякрывінскага сельсавета]]. Да [[2004]] года цэнтр [[Рубежскі сельсавет (Бешанковіцкі раён)|Рубежскага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211005192131/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83%2F2004-83%28003-027%29.pdf&oldDocPage=1 |date=5 кастрычніка 2021 }}</ref>. == Геаграфія == Знаходзіцца за 11 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка [[Бешанковічы]]{{sfn|БелЭн|2001}}, за 62 км ад [[Віцебск]]а{{sfn|БелЭн|2001}}, за 45 км ад чыгуначнай станцыі [[Чашнікі (станцыя)|Чашнікі]]{{sfn|БелЭн|2001}}, на аўтамабільнай дарозе {{Таблічка-by|Р|113}} Бешанковічы —[[Сянно]]. Каля вёскі працякае рака [[Бярозка (прыток Крывінкі)|Бярозка]]. == Насельніцтва == * [[2001]] год — 128 жыхароў, 73 двары{{sfn|БелЭн|2001}}. == Славутасці == * [[Рубеж (гарадзішча)|Гарадзішча жалезнага веку]] (VIII стагоддзе да н.э. – IV стагоддзе н.э.), 0,2 км на ўсход ад вёскі і ад дарогі Р-113 “[[Сянно]] – [[Бешанковічы]] – [[Ушачы]]”, на левым беразе р. [[Бярозка (прыток Крывінкі)|Бярозка]] — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|213В000160}}. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|13|Рубеж||418}} * {{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2010|старонкі=31|старонак=72|isbn=978-985-508-136-5|тыраж=10&nbsp;000}}{{ref-ru}} * Ліст карты N-35-48. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1987 год.{{ref-ru}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Верхнякрывінскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Верхнякрывінскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Рубеж (Бешанковіцкі раён)| ]] bfv36oualv2sjbntxjgrborojcbaq7y 0 237532 5158865 5137332 2026-06-27T16:28:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158865 wikitext text/x-wiki {{Востраў |Назва = Джаул, Д'яал |Нацыянальная назва = en/Djaul, Dyaul |Карта = Dyaul reef zone.png |Подпіс карты = |Архіпелаг = Архіпелаг Бісмарка |Акваторыя = Ціхі акіян |Краіна = Папуа — Новая Гвінея |Рэгіён = |Раён = ||lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 56|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =150 |lon_min =53 |lon_sec = |CoordScale = 5 |Плошча = 118 |Найвышэйшы пункт = 226 |Насельніцтва = 1000 |Год перапісу = 2002 |Выява = |Подпіс выявы = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Джаул''', або '''Д’яал''' ({{lang-en|Djaul, Dyaul}}) — [[востраў]] [[Архіпелаг Бісмарка|архіпелага Бісмарка]] на паўднёвым захадзе [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]]. Уваходзіць у склад аднайменнай правінцыі дзяржавы [[Папуа — Новая Гвінея]]. Плошча — 118 км². Насельніцтва (2002 г.) — 1000 чал. Востраў Джаул месціцца за 10 км на поўдзень ад паўночна-заходняга ўзбярэжжа вострава [[Новая Ірландыя]]. Складзены [[вапняк]]амі арганічнага паходжання, што адкладаліся на падводным [[вулкан]]ічным плато [[алігацэн]]авага перыяду. Найвышэйшы пункт — [[гара]] Бендэман (226 м). Востраў пакрыты трапічнымі [[лес|лясамі]]. [[Фаўна]] прадстаўлена птушкамі, кажанамі і грызунамі. Каля ўзбярэжжа — працяглыя [[каралавыя рыфы]], каля якіх сустракаюцца рэдкія віды акул, вугроў і скатаў. Джаўл населены дзвюма групамі [[меланезійцы|меланезійцаў]], якія размаўляюць на [[мова]]х ''тыгак'' і ''тыянг''. Аснова [[эканоміка|эканомікі]] — земляробства і рыбалоўства. Узбярэжжа Джаула наведваюць [[турызм|турысты]]. == Спасылкі == * [http://pg.geoview.info/dyaul_island,2097873 Geoview: Dyaul Island] * [http://islands.unep.ch/IHD.htm Islands of Papua New Guinea]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150522182842/http://islands.unep.ch/IHD.htm |date=22 мая 2015 }} * [http://www.ga.gov.au/corporate_data/69/Bull_194.pdf Geology of New Ireland, Papua New Guinea] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Астравы Папуа — Новай Гвінеі]] [[Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна]] pnivd24ok1f5c5ei8ra82baqk79x04p 0 239665 5158880 5158422 2026-06-27T17:00:00Z D.L.M.I. Bel 33064 5158880 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Пестуны}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = вёска |беларуская назва = Пестуны |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 26|lat_sec = 57 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 22|lon_sec = 01 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Більдзюгскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243014436 }} '''Пе́стуны'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Piestuny}}, {{lang-ru|Пестуны}}) — былая<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[вёска]] ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіла ў склад [[Більдзюгскі сельсавет|Більдзюгскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Новы Пагост (гміна)|гміны Новы Пагост]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]], а з 1926 года ў [[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскім павеце]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года вёска скасавана<ref name=":12" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 73 жыхары, 10 двароў<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 63.</ref>. * 1931 год — 91 жыхар, 12 двароў<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 9</ref>. * 2003 год — 4 жыхары, 3 двары<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Пестуны|490|}}</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Браніслаў Туронак]] (1896—1938) — беларускі грамадскі дзеяч. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|490|Дулеба Г. І.}} * {{SgKP|VIII|60|Piastuny, wieś, powiat dzisieński, gmina Nowy Pohost}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} ddbvgvvfu5utucrcx82nsw66qkxxm9w 0 239672 5158881 5158424 2026-06-27T17:01:13Z D.L.M.I. Bel 33064 5158881 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Цёплая Гара}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Цёплая Гара |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Більдзюгскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Цёплая Гара́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Cioplaja Hara}}, {{lang-ru|Тёплая Гора}}) — былы<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[хутар]] у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Більдзюгскі сельсавет|Більдзюгскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах засценак у складзе [[Новы Пагост (гміна)|гміны Новы Пагост]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]], а з 1926 года ў [[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскім павеце]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года хутар скасаваны<ref name=":12" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 10 жыхароў, 1 двор<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 63.</ref>. * 1931 год — 7 жыхароў, 1 двор<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 9</ref>. * 2003 год — 1 жыхар, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Цёплая Гара|493|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|493|Дулеба Г. І.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} 19oqhs61j3oyvu725zy6cn3dn765grs 0 239717 5158871 5158430 2026-06-27T16:51:05Z D.L.M.I. Bel 33064 5158871 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Гузаватка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Германавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = Górowatka |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Гузава́тка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Huzavatka}}, {{lang-ru|Гузоватка}}) — былы<ref name=":1">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[хутар]] у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Германавіцкі сельсавет|Германавіцкага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Сцефанполле, пазней у складзе [[Германавічы (гміна)|гміны Германавічы]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. Да 3 кастрычніка 1959 года хутар уваходзіў у склад [[Сцефанполлеўскі сельсавет|Сцефанполлеўскага сельсавета]] [[Дзісенскі раён|Дзісенскага раёна]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 3 кастрычніка 1959 г. Аб скасаванні Дзісненскага раёна Маладзечанскай вобласці // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>, да 21 кастрычніка 1959 года ў падпарадкаванні Шаркаўшчынскага раёна, з 21 кастрычніка 1959 года ў складзе Германавіцкага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 14.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года хутар скасаваны<ref name=":1" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 13 жыхароў, 2 двары<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 72.</ref>. * 1931 год — 16 жыхароў, 3 двары<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 12</ref>. * 2003 год — 1 жыхар, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Гузаватка|480|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|480|Дулеба Г. І.}} * {{SgKP|II|723|Górowatka, osada szlachecka, powiat dzisieński}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} 0blra4y9qt60djrf0g3o65e3bj671nj 0 239727 5158872 5158429 2026-06-27T16:51:30Z D.L.M.I. Bel 33064 5158872 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Красная Горка}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Красная Горка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 25|lat_sec = 45 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 50|lon_sec = 38 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Германавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243021164 }} '''Кра́сная Го́рка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Чырво́ная Го́рка'''</ref> ({{lang-be-trans|Krasnaja Horka}}, {{lang-ru|Красная Горка}}) — былы<ref name=":1">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[хутар]] у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Германавіцкі сельсавет|Германавіцкага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Сцефанполле, пазней у складзе [[Германавічы (гміна)|гміны Германавічы]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref><ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf |date=27 красавіка 2022 }}</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. Да 3 кастрычніка 1959 года хутар уваходзіў у склад [[Сцефанполлеўскі сельсавет|Сцефанполлеўскага сельсавета]] [[Дзісенскі раён|Дзісенскага раёна]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 3 кастрычніка 1959 г. Аб скасаванні Дзісненскага раёна Маладзечанскай вобласці // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>, да 21 кастрычніка 1959 года ў падпарадкаванні Шаркаўшчынскага раёна, з 21 кастрычніка 1959 года ў складзе Германавіцкага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 14.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года хутар скасаваны<ref name=":1" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 88 жыхароў, 6 двароў<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 72.</ref>. * 1931 год — 17 жыхароў, 3 двароў<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 12</ref>. * 2003 год — 3 жыхары, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Красная Горка|485|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|485|Дулеба Г. І.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} b7ac4qzjy1xpxekud1742fgbjfheryi 0 239732 5158874 5158428 2026-06-27T16:52:37Z D.L.M.I. Bel 33064 5158874 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Ліпава}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Ліпава |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 23|lat_sec = 09 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 46|lon_sec = 19 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Германавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243018567 }} '''Лі́пава'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Lipava}}, {{lang-ru|Липово}}) — былы<ref name=":1">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[хутар]] у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Германавіцкі сельсавет|Германавіцкага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Германавічы (гміна)|гміны Германавічы]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938">Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 17</ref>. 27 чэрвеня 2026 года хутар скасаваны<ref name=":1" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 42 жыхары, 7 двароў<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 47.</ref>. * 1931 год — 38 жыхароў, 7 двароў<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} ke838lt057tkp7iq5t9aeoz1klzgkw1 0 239739 5158868 5158427 2026-06-27T16:47:42Z D.L.M.I. Bel 33064 5158868 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Мурашчына}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Мурашчына |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Германавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Мура́шчына'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Muraščyna}}, {{lang-ru|Муращина}}) — былы<ref name=":1">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[хутар]] у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Германавіцкі сельсавет|Германавіцкага сельсавета]]. == Гісторыя == Да 3 кастрычніка 1959 года хутар уваходзіў у склад [[Сцефанполлеўскі сельсавет|Сцефанполлеўскага сельсавета]] [[Дзісенскі раён|Дзісенскага раёна]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 3 кастрычніка 1959 г. Аб скасаванні Дзісненскага раёна Маладзечанскай вобласці // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>, да 21 кастрычніка 1959 года ў падпарадкаванні Шаркаўшчынскага раёна, з 21 кастрычніка 1959 года ў складзе Германавіцкага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 14.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года хутар скасаваны<ref name=":1" />. == Насельніцтва == * 2003 год — 1 жыхар, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Мурашчына|488|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|488|Дулеба Г. І.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} 6casp7vw0tzvi21o9rrhojn0hj4f9vv 5158870 5158868 2026-06-27T16:50:39Z D.L.M.I. Bel 33064 5158870 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Мурашчына}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = хутар |беларуская назва = Мурашчына |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Германавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Мура́шчына'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Muraščyna}}, {{lang-ru|Муращина}}) — былы<ref name=":1">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[хутар]] у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Германавіцкі сельсавет|Германавіцкага сельсавета]]. == Гісторыя == Да 3 кастрычніка 1959 года хутар уваходзіў у склад [[Сцефанполлеўскі сельсавет|Сцефанполлеўскага сельсавета]] [[Дзісенскі раён|Дзісенскага раёна]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 3 кастрычніка 1959 г. Аб скасаванні Дзісненскага раёна Маладзечанскай вобласці // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>, да 21 кастрычніка 1959 года ў падпарадкаванні Шаркаўшчынскага раёна, з 21 кастрычніка 1959 года ў складзе Германавіцкага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 14.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года хутар скасаваны<ref name=":1" />. == Насельніцтва == * 2003 год — 1 жыхар, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Мурашчына|488|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|488|Дулеба Г. І.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} amiz075jufi22sngp8hdae373pczitd 0 239767 5158886 5158432 2026-06-27T17:06:36Z D.L.M.I. Bel 33064 5158886 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Дубнікі}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = вёска |беларуская назва = Дубнікі |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 22|lat_sec = 54 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 16|lon_sec = 24 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Ёдскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243012458 }} '''Дубнікі́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Dubniki}}, {{lang-ru|Дубники}}) — былая<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[вёска]] ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіла ў склад [[Ёдскі сельсавет|Ёдскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Ёды (гміна)|гміны Ёды]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938">Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6</ref>. 27 чэрвеня 2026 года вёска скасавана<ref name=":12" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 62 жыхары, 10 двароў<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 51.</ref>. * 1931 год — 54 жыхары, 10 двароў<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938"/>. * 2003 год — 4 жыхары, 3 двары<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Дубнікі|481|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|481|Дулеба Г. І.}} * {{SgKP|II|194|Dubniki, zaścianek, powiat dzisieński}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} h3l0u16i6dep7isldhxudmvipzdwh74 0 239786 5158888 5158433 2026-06-27T17:07:31Z D.L.M.I. Bel 33064 5158888 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = вёска |беларуская назва = Яцелеўшчына |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 26|lat_sec = 19 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 12|lon_sec = 17 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет = Ёдскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243012473 }} '''Яце́леўшчына'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Jacielieŭščyna}}, {{lang-ru|Ятелевщина}}) — былая<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[вёска]] ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіла ў склад [[Ёдскі сельсавет|Ёдскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Ёды (гміна)|гміны Ёды]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938">Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref>. 27 чэрвеня 2026 года вёска скасавана<ref name=":12" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 10 жыхароў, 2 двары<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 52.</ref>. * 1931 год — 20 жыхароў, 3 двары<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938"/>. * 2003 год — 1 жыхар, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Яцелеўшчына|494|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|494|Дулеба Г. І.}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} iojrvshweu55tgecgvsi9hgdgi5fv5i 0 239809 5158889 5158437 2026-06-27T17:08:06Z D.L.M.I. Bel 33064 5158889 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Ізабеліна}} {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = вёска |беларуская назва = Ізабеліна |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 55|lat_min = 18|lat_sec = 25 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 52|lon_sec = 18 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет2 = Лужкоўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243021057 }} '''Ізабе́ліна'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Izabielina}}, {{lang-ru|Изабелино}}) — былая<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref> [[вёска]] ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіла ў склад [[Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)|Лужкоўскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Лужкі (гміна)|гміны Лужкі]] [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 6.</ref>. Да 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Лужкоўскага сельсавета<ref>Рашэнні выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 9, 23 студзеня, 10 і 12 лютага 1965 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1965, № 10 (1090).</ref>, да 30 ліпеня 1966 года — у склад [[Залескі сельсавет (Глыбоцкі раён)|Залескага сельсавета]] [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкага раёна]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб утварэнні новых раёнаў Беларускай ССР ад 30 ліпеня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 23 (1143).</ref>, да 12 верасня 1966 года знаходзілася ў складзе Шаркаўшчынскага раёна<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 верасня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 31 (1151).</ref>. 27 чэрвеня 2026 года вёска скасавана<ref name=":12" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 69 жыхароў, 13 двароў<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 56.</ref>. * 1931 год — 93 жыхары, 17 двароў<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 19</ref>. * 2003 год — 1 жыхар, 1 двор<ref>{{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|Ізабеліна|484|}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Памяць/Шаркаўшчынскі раён|З гісторыі населеных пунктаў|484|Дулеба Г. І.}} * {{SgKP|III|329|Izabelino, wieś, powiat dzisieński}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} dw09lr5pcforhiq0llb3ih0u0wpnl54 0 247817 5158970 4907923 2026-06-28T00:43:30Z IshaBarnes 124956 дапаўненне 5158970 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Завідаўка}} {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Завідаўка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 12|lat_sec = 44 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 32|lon_sec = 44 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042310 }} '''Заві́даўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zavidaŭka}}, {{lang-ru|Завидовка}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі Магілёў—Жлобін), за 104 км ад Гомеля побач з аўтамабільнай дарогай {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. У Вялікую Айчынную вайну 4 пасялкоўцы загінулі на фронце. У савецкі час у складзе калгаса імя У.І.Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1959]] год — 44 жыхары. * [[2004]] год — 4 жыхары, 3 гаспадаркі.<ref name="hvb" /> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] c92ioyijdu8u16w3oskcknlkdbtdibv 0 247827 5158955 5042142 2026-06-27T23:07:16Z IshaBarnes 124956 дапаўненне 5158955 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Стараселле}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Стараселле |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 12|lat_sec = 21 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 34|lon_sec = 13 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042324 }} '''Старасе́лле'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Starasiellie}}, {{lang-ru|Староселье}}) — [[вёска]] ў [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Вёска знаходзіцца за 42 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі Магілёў—Жлобін), за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Новыя Журавічы]] паблізу ад аўтамабільнай дарогі {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]). Праз вёску працякае рака [[Гутлянка]] (прыток [[Дняпро|Дняпра]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Па пісьмовых крыніцах вядома з 17 стагоддзя як вёска ў [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства ВКЛ]]. З 1700 года працавала сукнавальня. Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|1-га падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) у складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1867 годзе памешчык меў у вёсцы 391 дзесяціну зямлі, вадзяны млын і сукнавальню. З 1880 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 2-й палове 19 стагоддзя адкрыта народнае вучылішча (у 1889 — 20 вучняў). У 1897 годзе паводле перапісу мела 74 двары, 476 жыхароў, царкву, З ветракі, знаходзілася ў Доўскай воласці [[Рагачоўскі павет|Рагачоўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Дзейнічала царкоўна-прыходская школа, якая размяшчалася ў наёмнай сялянскай хаце, побач аднайменны фальварак. Аддзяленне паштовай сувязі ў 1911 годзе ператворана ў паштова-тэлеграфнае. У выніку пажару 10.4.1925 года згарэлі 52 пабудовы. У 1930 годзе арганізаваны калгас. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] ў лістападзе 1943 года нямецкія акупанты спалілі 41 двор і загубілі 4 жыхары. 46 вяскоўцаў загінулі на фронце. У 1979 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка [[Карчаваха]]. У складзе калгаса імя У.І.Леніна (цэнтр — вёска Балотня). Мела бібліятэку і фельчарска-акушэрскі пункт.<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1897]] год — 476 жыхароў, 74 двары. * [[1959]] год — 558 жыхароў. * [[1940]] год — 710 жыхароў, 118 двароў. * [[2004]] год — 157 жыхароў, 80 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасць == * Курганны [[могільнік]] перыяду ранняга сярэднявечча (X–XIII стагоддзі), на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|313В000650}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] 762cpgbfdvimkxu1n6gcwxapsmxd2m4 5158956 5158955 2026-06-27T23:09:18Z IshaBarnes 124956 вычытка 5158956 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Стараселле}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Стараселле |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 12|lat_sec = 21 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 34|lon_sec = 13 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042324 }} '''Старасе́лле'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Starasiellie}}, {{lang-ru|Староселье}}) — [[вёска]] ў [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Вёска знаходзіцца за 42 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі Магілёў—Жлобін), за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Новыя Журавічы]] паблізу ад аўтамабільнай дарогі {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]). Праз вёску працякае рака [[Гутлянка]] (прыток [[Дняпро|Дняпра]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Па пісьмовых крыніцах вядома з 17 стагоддзя як вёска ў [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства ВКЛ]]. З 1700 года працавала сукнавальня. Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|1-га падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) у складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1867 годзе памешчык меў у вёсцы 391 дзесяціну зямлі, вадзяны млын і сукнавальню. З 1880 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 2-й палове 19 стагоддзя адкрыта народнае вучылішча (у 1889 — 20 вучняў). У 1897 годзе паводле перапісу мела 74 двары, 476 жыхароў, царкву, 3 ветракі, знаходзілася ў Доўскай воласці [[Рагачоўскі павет|Рагачоўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Дзейнічала царкоўна-прыходская школа, якая размяшчалася ў наёмнай сялянскай хаце, побач аднайменны фальварак. Аддзяленне паштовай сувязі ў 1911 годзе ператворана ў паштова-тэлеграфнае. У выніку пажару 10.4.1925 года згарэлі 52 пабудовы. У 1930 годзе арганізаваны калгас. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] ў лістападзе 1943 года нямецкія акупанты спалілі 41 двор і загубілі 4 жыхары. 46 вяскоўцаў загінулі на фронце. У 1979 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка [[Карчаваха]]. У складзе калгаса імя У.І.Леніна (цэнтр — вёска Балотня). Мела бібліятэку і фельчарска-акушэрскі пункт.<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1897]] год — 476 жыхароў, 74 двары. * [[1959]] год — 558 жыхароў. * [[1940]] год — 710 жыхароў, 118 двароў. * [[2004]] год — 157 жыхароў, 80 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасць == * Курганны [[могільнік]] перыяду ранняга сярэднявечча (X–XIII стагоддзі), на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|313В000650}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] i5rh50oc1xh7ldic4ug06h9ea8vjxa6 5158957 5158956 2026-06-27T23:16:36Z IshaBarnes 124956 спасылка 5158957 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Стараселле}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Стараселле |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 12|lat_sec = 21 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 34|lon_sec = 13 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042324 }} '''Старасе́лле'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Starasiellie}}, {{lang-ru|Староселье}}) — [[вёска]] ў [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Вёска знаходзіцца за 42 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі Магілёў—Жлобін), за 3 км на поўдзень ад вёскі [[Новыя Журавічы]] паблізу ад аўтамабільнай дарогі {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]). Праз вёску працякае рака [[Гутлянка]] (прыток [[Дняпро|Дняпра]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Па пісьмовых крыніцах вядома з 17 стагоддзя як вёска ў [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкім павеце Мінскага ваяводства ВКЛ]]. З 1700 года працавала сукнавальня. Пасля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|1-га падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) у складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1867 годзе памешчык меў у вёсцы 391 дзесяціну зямлі, вадзяны млын і сукнавальню. З 1880 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 2-й палове 19 стагоддзя адкрыта народнае вучылішча (у 1889 — 20 вучняў). У 1897 годзе паводле перапісу мела 74 двары, 476 жыхароў, царкву, 3 ветракі, знаходзілася ў Доўскай воласці [[Рагачоўскі павет|Рагачоўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Дзейнічала царкоўна-прыходская школа, якая размяшчалася ў наёмнай сялянскай хаце, побач аднайменны фальварак. Аддзяленне паштовай сувязі ў 1911 годзе ператворана ў паштова-тэлеграфнае. У выніку пажару 10.4.1925 года згарэлі 52 пабудовы. У 1930 годзе арганізаваны калгас. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] ў лістападзе 1943 года нямецкія акупанты спалілі 41 двор і загубілі 4 жыхары. 46 вяскоўцаў загінулі на фронце. У 1979 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка [[Карчаваха]]. У складзе калгаса імя У.І.Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]). Мела бібліятэку і фельчарска-акушэрскі пункт.<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1897]] год — 476 жыхароў, 74 двары. * [[1959]] год — 558 жыхароў. * [[1940]] год — 710 жыхароў, 118 двароў. * [[2004]] год — 157 жыхароў, 80 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасць == * Курганны [[могільнік]] перыяду ранняга сярэднявечча (X–XIII стагоддзі), на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі — {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|313В000650}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] bo9bibczekee030b18jwkrevqmcwout 0 247864 5158892 5158439 2026-06-27T17:13:35Z D.L.M.I. Bel 33064 5158892 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |скасаваны = так |статус = пасёлак |беларуская назва = Кручполле |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 06|lat_sec = 10 |lon_dir = |lon_deg = 29|lon_min = 51|lon_sec = 58 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет2 = Дварэцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243041517 }} '''Кручпо́лле'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Кручпо́ле'''</ref> ({{lang-be-trans|Kručpollie}}, {{lang-ru|Кручполье}}) — былы<ref name=":0">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926g0146905|title=Решение Рогачевского районного Совета депутатов от 23 июня 2026 года № 160 «Об упразднении сельского населенного пункта Рогачёвского района»|website=pravo.by}}</ref> [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіў у склад [[Дварэцкі сельсавет (Рагачоўскі раён)|Дварэцкага сельсавета]]. == Гісторыя == 27 чэрвеня 2026 года пасёлак скасаваны<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Заліўка НП-Беларусь}} lkexve6660uy1lgb1gskdr1xb8lm3dm 0 252686 5158873 4431261 2026-06-27T16:52:11Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Беларусь */ 5158873 wikitext text/x-wiki Назву '''Кра́сная Го́рка''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]] ** [[Красная Горка (Ушацкі раён)|Красная Горка]] — вёска ва [[Ушацкі раён|Ушацкім раёне]] ** [[Красная Горка (Талачынскі раён)|Красная Горка]] — пасёлак у [[Талачынскі раён|Талачынскім раёне]] ** [[Красная Горка (Шаркаўшчынскі раён)|Красная Горка]] — былы хутар у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]] ** [[Красная Горка (Брагінскі раён)|Красная Горка]] — былы пасёлак у [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] ** [[Красная Горка (Петрыкаўскі раён)|Красная Горка]] — вёска ў [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім раёне]] ** [[Красная Горка (Мазырскі раён)|Красная Горка]] — пасёлак у [[Мазырскі раён|Мазырскім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]] ** [[Красная Горка (Мсціслаўскі раён)|Красная Горка]] — вёска ў [[Мсціслаўскі раён|Мсціслаўскім раёне]] ** [[Красная Горка (Шклоўскі раён)|Красная Горка]] — вёска ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]] ** [[Красная Горка (Дзяржынскі раён)|Красная Горка]] — вёска ў [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскім раёне]] ** [[Красная Горка (Капыльскі раён)|Красная Горка]] — пасёлак у [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] === [[Расія]] === * [[Красная Горка (Краснінскі раён)]] == Гл. таксама == [[Чырвоная Горка]] {{Неадназначнасць}} 3e8tetbpwns1au3sddssluoao16taee 10 265632 5158879 4065233 2026-06-27T16:59:15Z D.L.M.I. Bel 33064 - вёска Пестуны і хутар Цёплая Гара (скасаваны https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913) 5158879 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце |Назва шаблону = Більдзюгскі сельсавет |Назва = [[Більдзюгскі сельсавет]] |Краіна = Беларусь |Вобласць = Віцебская |Раён = Шаркаўшчынскі |Герб = |Цэнтр = [[Більдзюгі (Шаркаўшчынскі раён)|Більдзюгі]] |Пасёлкі = |Аграгарадкі = [[Наваселле (Більдзюгскі сельсавет)|Наваселле]] |Вёскі = [[Астаноўка]]{{*}} [[Бардзенцы]]{{*}} [[Барок (Шаркаўшчынскі раён)|Барок]]{{*}} [[Барсучына (Шаркаўшчынскі раён)|Барсучына]]{{*}} [[Ваўчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Ваўчкі]]{{*}} [[Вішнявец (Шаркаўшчынскі раён)|Вішнявец]]{{*}} [[Галінова (Шаркаўшчынскі раён)|Галінова]]{{*}} [[Грыбоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Грыбоўшчына]]{{*}} [[Дварышча (Шаркаўшчынскі раён)|Дварышча]]{{*}} [[Дубоўка (Більдзюгскі сельсавет)|Дубоўка]]{{*}} [[Забор’е (Шаркаўшчынскі раён)|Забор’е]]{{*}} [[Запруддзе (Шаркаўшчынскі раён)|Запруддзе]]{{*}} [[Зарэчча (Більдзюгскі сельсавет)|Зарэчча]]{{*}} [[Кадрышкі]]{{*}} [[Казакі (Шаркаўшчынскі раён)|Казакі]]{{*}} [[Канашоўка]]{{*}} [[Каты (Шаркаўшчынскі раён)|Каты]]{{*}} [[Каўшэлева]]{{*}} [[Краснае (Шаркаўшчынскі раён)|Краснае]]{{*}} [[Кубелеўшчына]]{{*}} [[Малінова (Шаркаўшчынскі раён)|Малінова]]{{*}} [[Падбарок]]{{*}} [[Пілаты]]{{*}} [[Праўдзінская]]{{*}} [[Рымараўшчына]]{{*}} [[Рэчкі (Шаркаўшчынскі раён)|Рэчкі]]{{*}} [[Сынадворцы]]{{*}} [[Чарнічкі]]{{*}} [[Янішкі (Шаркаўшчынскі раён)|Янішкі]]{{*}} [[Яцкаўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Яцкаўшчына]] |Хутары = [[Аўласы (Шаркаўшчынскі раён)|Аўласы]]{{*}} [[Дрывасекі (Шаркаўшчынскі раён)|Дрывасекі]]{{*}} [[Карчы Мількаўскія]]{{*}} [[Ляды (Шаркаўшчынскі раён)|Ляды]]{{*}} [[Мікалаёўка]]{{*}} [[Непрынікі]]{{*}} [[Петкуноўшчына]] }} sdbm4wawz1huf68np8a2epqlbkref91 10 265633 5158876 4065257 2026-06-27T16:53:47Z D.L.M.I. Bel 33064 - хутары Гузаватка, Красная Горка, Ліпава і Мурашчына (скасаваныя https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913) 5158876 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце |Назва шаблона = Германавіцкі сельсавет |Назва = [[Германавіцкі сельсавет]] |Краіна = Беларусь |Вобласць = Віцебская |Раён = Шаркаўшчынскі |Герб = |Цэнтр = [[Германавічы]] |Пасёлкі = |Аграгарадкі = [[Вялікае Сяло (Шаркаўшчынскі раён)|Вялікае Сяло]] |Вёскі = * [[Азета]] * [[Атокі (Шаркаўшчынскі раён)|Атокі]] * [[Баяршчына (Шаркаўшчынскі раён)|Баяршчына]] * [[Баяры 1]] * [[Белы Двор]] * [[Буды (Шаркаўшчынскі раён)|Буды]] * [[Васількова (Шаркаўшчынскі раён)|Васількова]] * [[Глінаўка (Шаркаўшчынскі раён)|Глінаўка]] * [[Грыгараўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Грыгараўшчына]] * [[Гуркі (Шаркаўшчынскі раён)|Гуркі]] * [[Дзікева]] * [[Жукі Горныя]] * [[Жукі Ложныя]] * [[Зачысцікі]] * [[Зорка (Шаркаўшчынскі раён)|Зорка]] * [[Іванава (Германавіцкі сельсавет)|Іванава]] * [[Каралева (Шаркаўшчынскі раён)|Каралева]] * [[Крапіўнікі (Шаркаўшчынскі раён)|Крапіўнікі]] * [[Красоўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Красоўшчына]] * [[Курылава]] * [[Лазовікі (Шаркаўшчынскі раён)|Лазовікі]] * [[Людвінова (Шаркаўшчынскі раён)|Людвінова]] * [[Ляскова (Шаркаўшчынскі раён)|Ляскова]] * [[Мікалаёва (Шаркаўшчынскі раён)|Мікалаёва]] * [[Мікіцёнкі]] * [[Навасельцы]] * [[Папкі (Шаркаўшчынскі раён)|Папкі]] * [[Погары]] * [[Прамяны]] * [[Радзькі (Шаркаўшчынскі раён)|Радзькі]] * [[Ручай (Шаркаўшчынскі раён)|Ручай]] * [[Саварына]] * [[Сталіца (вёска)|Сталіца]] * [[Цярэшкі (Шаркаўшчынскі раён)|Цярэшкі]] * [[Чарамхова (Шаркаўшчынскі раён)|Чарамхова]] * [[Шкялі]] * [[Шышкі (Шаркаўшчынскі раён)|Шышкі]] * [[Юзафова (Германавіцкі сельсавет)|Юзафова]] * [[Якубова (Шаркаўшчынскі раён)|Якубова]] * [[Ямна (Шаркаўшчынскі раён)|Ямна]] |Хутары = * [[Бяляны (Шаркаўшчынскі раён)|Бяляны]] * [[Вінцэнтава]] * [[Кукаўка (хутар)|Кукаўка]] * [[Маргі (Шаркаўшчынскі раён)|Маргі]] * [[Мар’янполле (Шаркаўшчынскі раён)|Мар’янполле]] * [[Пішчалёўка]] * [[Рынполле]] * [[Смейна]] }} jsct7nrdl6tq7suomimuzxkna0bjrfj 10 265634 5158884 4065247 2026-06-27T17:05:28Z D.L.M.I. Bel 33064 - вёскі Дубнікі і Яцелеўшчына (скасаваны https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913) 5158884 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце |Назва шаблону = Ёдскі сельсавет |Назва = [[Ёдскі сельсавет]] |Краіна = Беларусь |Вобласць = Віцебская |Раён = Шаркаўшчынскі |Герб = |Цэнтр = [[Ёды]] |Пасёлкі = |Аграгарадкі = [[Буеўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Буеўшчына]]{{*}} [[Шыці]] |Вёскі = [[Амбросенкі (Шаркаўшчынскі раён)|Амбросенкі]]{{*}} [[Астраўляне (Шаркаўшчынскі раён)|Астраўляне]]{{*}} [[Бабоўе (Шаркаўшчынскі раён)|Бабоўе]]{{*}} [[Бліноўшчына]]{{*}} [[Буда Бліжняя]]{{*}} [[Буда Дальняя]]{{*}} [[Буйкі (Шаркаўшчынскі раён)|Буйкі]]{{*}} [[Бярнаты]]{{*}} [[Бяседнае]]{{*}} [[Валожынкі]]{{*}} [[Варонка (Шаркаўшчынскі раён)|Варонка]]{{*}} [[Весялова (Шаркаўшчынскі раён)|Весялова]]{{*}} [[Воўкаўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Воўкаўшчына]]{{*}} [[Гізаўшчына]]{{*}} [[Глісценкі]]{{*}} [[Залессе (Шаркаўшчынскі раён)|Залессе]]{{*}} [[Зябліны]]{{*}} [[Каршункі]]{{*}} [[Касцюкі (Шаркаўшчынскі раён)|Касцюкі]]{{*}} [[Корніца]]{{*}} [[Кушталі]]{{*}} [[Лазоўка (Шаркаўшчынскі раён)|Лазоўка]]{{*}} [[Лакінаўцы]]{{*}} [[Лонскія]]{{*}} [[Мартыняты]]{{*}} [[Мета]]{{*}} [[Падобы]]{{*}} [[Паяначы]]{{*}} [[Сасноўцы (Шаркаўшчынскі раён)|Сасноўцы]]{{*}} [[Свілы (Шаркаўшчынскі раён)|Свілы]]{{*}} [[Снегі (Шаркаўшчынскі раён)|Снегі]]{{*}} [[Тадуліна (Шаркаўшчынскі раён)|Тадуліна]]{{*}} [[Таўкіні (Шаркаўшчынскі раён)|Таўкіні]]{{*}} [[Трабаўшчына]]{{*}} [[Шурпакі]] |Хутары = [[Кулагі]]{{*}} [[Млынарова (Шаркаўшчынскі раён)|Млынарова]] }} pb89kgv5t874do1sdviti6kz4b4cqkm 10 265635 5158891 3857818 2026-06-27T17:10:33Z D.L.M.I. Bel 33064 - вёска Ізабеліна (скасавана https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913) 5158891 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце | Назва шаблона = Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён) | Назва = [[Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)|Лужкоўскі сельсавет]] | Краіна = Беларусь | Вобласць = Віцебская | Раён = Шаркаўшчынскі | Герб = | Цэнтр = [[Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)|Лужкі]] | Пасёлкі = | Аграгарадкі = * [[Верацеі (Шаркаўшчынскі раён)|Верацеі]] * [[Дворнава]] | Вёскі = * [[Асінаўка (Шаркаўшчынскі раён)|Асінаўка]] * [[Ахватка]] * [[Баравое (Шаркаўшчынскі раён)|Баравое]] * [[Барсукі (Шаркаўшчынскі раён)|Барсукі]] * [[Беразнянка]] * [[Блізніца (Шаркаўшчынскі раён)|Блізніца]] * [[Васілева (Шаркаўшчынскі раён)|Васілева]] * [[Венсамполле]] * [[Верацеі 2]] * [[Гарадзец (Шаркаўшчынскі раён)|Гарадзец]] * [[Гаўрыленкі (Шаркаўшчынскі раён)|Гаўрыленкі]] * [[Грыдзюшкі Вялікія]] * [[Грыдзюшкі Малыя]] * [[Дубоўка (Лужкоўскі сельсавет)|Дубоўка]] * [[Жарсцвянка (Шаркаўшчынскі раён)|Жарсцвянка]] * [[Залясінкі]] * [[Заполле (Шаркаўшчынскі раён)|Заполле]] * [[Зарэчча (Лужкоўскі сельсавет)|Зарэчча]] * [[Іванава (Лужкоўскі сельсавет)|Іванава]] * [[Кавалёва (Шаркаўшчынскі раён)|Кавалёва]] * [[Кавалі (Шаркаўшчынскі раён)|Кавалі]] * [[Казачкі (Шаркаўшчынскі раён)|Казачкі]] * [[Канавалава (Шаркаўшчынскі раён)|Канавалава]] * [[Клінавое]] * [[Красная Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Красная Гара]] * [[Крыўкі (Шаркаўшчынскі раён)|Крыўкі]] * [[Кушлева (Шаркаўшчынскі раён)|Кушлева]] * [[Ламачына (Шаркаўшчынскі раён)|Ламачына]] * [[Лапунова]] * [[Латышы (Шаркаўшчынскі раён)|Латышы]] * [[Лугі (Шаркаўшчынскі раён)|Лугі]] * [[Лучайка (Шаркаўшчынскі раён)|Лучайка]] * [[Наваселле (Лужкоўскі сельсавет)|Наваселле]] * [[Падліпка]] * [[Падліпкі (Шаркаўшчынскі раён)|Падліпкі]] * [[Парэчча (Шаркаўшчынскі раён)|Парэчча]] * [[Путраніца]] * [[Рубашкі]] * [[Стоміна]] * [[Стральцова]] * [[Тупічына 1]] * [[Уліна 1]] * [[Уліна 2]] * [[Уліна Падкарчэмнае]] * [[Чаромушкі (Шаркаўшчынскі раён)|Чаромушкі]] * [[Шпікалоўшчына]] | Хутары = * [[Багатырова 1]] * [[Лугаўцы (Шаркаўшчынскі раён)|Лугаўцы]] * [[Сіпаліна]] * [[Сомчына]] * [[Хоміна (Шаркаўшчынскі раён)|Хоміна]] * [[Церасполле (Шаркаўшчынскі раён)|Церасполле]] }} srnsb43fznfw0pgnbj2yn9qsrdkkiex 10 265775 5158948 2861185 2026-06-27T22:15:17Z IshaBarnes 124956 удакладненне спасылкі 5158948 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце |Назва шаблону = Балатнянскі сельсавет |Назва = [[Балатнянскі сельсавет]] |Краіна = Беларусь |Вобласць = Гомельская |Раён = Рагачоўскі |Герб = |Цэнтр = [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]] |Пасёлкі = [[Асінаўка (Балатнянскі сельсавет)|Асінаўка]]{{*}} [[Восаў (Рагачоўскі раён)|Восаў]]{{*}} [[Ёўня (Рагачоўскі раён)|Ёўня]]{{*}} [[Жавіннік]]{{*}} [[Завідаўка (Рагачоўскі раён)|Завідаўка]]{{*}} [[Загрэб’е|Загрэб'е]]{{*}} [[Задвор’е (Рагачоўскі раён)|Задвор'е]]{{*}} [[Крыстаполле]]{{*}} [[Ленінскі (Рагачоўскі раён)|Ленінскі]]{{*}} [[Лясное (Рагачоўскі раён)|Лясное]]{{*}} [[Хвойнік (Рагачоўскі раён)|Хвойнік]]{{*}} [[Цагельня (Балатнянскі сельсавет)|Цагельня]] |Аграгарадкі = |Вёскі = [[Гуцішча]]{{*}} [[Махавая]]{{*}} [[Новая Алешня]]{{*}} [[Стараселле (Рагачоўскі раён)|Стараселле]]{{*}} [[Старая Алешня]] |Хутары = }} d9e8ftjrpsyb1jlavrnuglk0sqi3ksm 10 265778 5158894 4042678 2026-06-27T17:14:58Z D.L.M.I. Bel 33064 - пасёлак Кручполле (скасаваны https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926g0146905) 5158894 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце | Назва шаблона = Дварэцкі сельсавет (Рагачоўскі раён) | Назва = [[Дварэцкі сельсавет (Рагачоўскі раён)|Дварэцкі сельсавет]] | Краіна = Беларусь | Вобласць = Гомельская | Раён = Рагачоўскі | Герб = | Цэнтр = [[Дварэц (Рагачоўскі раён)|Дварэц]] | Пасёлкі = * [[Лук’янаўка (Рагачоўскі раён)|Лук’янаўка]] | Аграгарадкі = | Вёскі = * [[Аннаўка]] * [[Барсукі (Рагачоўскі раён)|Барсукі]] * [[Бірчанская Слабада]] * [[Вялікія Філіпкавічы]] * [[Гусараўка (Рагачоўскі раён)|Гусараўка]] * [[Дварэцкая Слабада]] * [[Зялёная Рунь]] * [[Кашара (Рагачоўскі раён)|Кашара]] * [[Ліскаўская Слабада]] * [[Надзейкавічы]] * [[Новая Кашара]] * [[Пархімкаўская Слабада]] * [[Перасека (Рагачоўскі раён)|Перасека]] * [[Пласкіня]] * [[Смольнае (Рагачоўскі раён)|Смольнае]] * [[Старая Кашара]] * [[Ямнае (Дварэцкі сельсавет)|Ямнае]] | Хутары = }} pm7i5tjj1w5mf7luu9j9u2znux8qwu1 0 268372 5158981 5040336 2026-06-28T03:41:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158981 wikitext text/x-wiki {{Мастак | імя = Дзмітрый Сямёнавіч Сцялецкі | арыгінальнае імя = | імя пры нараджэнні = {{lang-ru|Дмитрий Семёнович Стеллецкий}} | партрэт =Dmitry Stelletski Drawings.jpg | шырыня = | загаловак = | дата нараджэння = 13.1.1875 (1) | месца нараджэння = | дата смерці = 12.2.1947 | месца смерці = | паходжанне = | падданства = | грамадзянства = | жанр = кніжныя ілюстрацыі, станковая скульптура, гістарычны, сакральны, дэкарацыйны жывапісы | вучоба = Вышэйшае мастацкае вучылішча пры Імператарскай Акадэміі мастацтваў, [[Санкт-Пецярбург]] | стыль = [[мадэрн]], [[сімвалізм]] | працы = | заступнікі = | уплыў = | уплыў на = | узнагароды = | сайт = | вікісховішча = }} [[Файл:Dmitry Stelletski.jpg|міні|Дзмітрый Сцялецкі]] '''Дзмітрый Сямёнавіч Сцялецкі''' ({{lang-ru|Дмитрий Семёнович Стеллецкий}}, {{ДН|13|1|1875|1}}, Брэст-Літоўск — {{ДС|12|2|1947}}, [[Парыж]]) — самабытны мастак, іканапісец, скульптар, сцэнограф, майстар [[дэкаратыўна-прыкладное мастацтва|дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва]], прадстаўнік сімвалізму і мадэрну. Родам з тэрыторыі Беларусі. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і ваеннага інжынера. Дзяцінства Сцялецкага прайшло ў маёнтку яго бацькі, недалёка ад [[Белавежская пушча|Белавежскай пушчы]], у вёсцы [[Шастакова (Камянецкі раён)|Шастакова]] Брэсцкага павета (цяпер [[Камянецкі раён]]). Маці Кацярына Георгіеўна памерла 1 мая 1877 года, захаваўся помнік на Трышынскіх могілках у Брэсце. У [[1896 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1896]] годзе бацька будучага мастака атрымаў дазвол на пераезд у Пецярбург. Сям’я Сцялецкіх пасялілася на [[Васільеўскі востраў|Васільеўскім востраве]], на 9-й лініі ў доме № 22. У гэтым жа годзе Дзмітрый Сямёнавіч паступіў у Вышэйшае мастацкае вучылішча пры Акадэміі мастацтваў у Пецярбургу. Першапачаткова яго залічылі на архітэктурнае аддзяленне. Хутка ён захапіўся скульптурай і 1 сакавіка [[1897 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1897]] года перайшоў на скульптурнае аддзяленне да прафесара {{нп3|Гуга Робертавіч Залеман|Гуга Залемана|ru|Залеман, Гуго Робертович}}. Загадчыкам скульптурнай майстэрні быў {{нп3|Уладзімір Аляксандравіч Беклямішаў|Уладзімір Беклямішаў|ru|Беклемишев, Владимир Александрович}}. Дзмітрый Сцялецкі быў аднакурснікам і сябрам [[Барыс Міхайлавіч Кустодзіеў|Барыса Кустодзіева]]<ref>''Юрьева Т. В.'' Иконостасы Д. С. Стеллецкого // X научные чтения памяти Ирины Болотцевой: Сборник статей. — Ярославль: Аверс Пресс, 2006. — С. 144—160. {{ref-ru}}</ref>. У [[1903 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1903]] годзе скончыў Акадэмію і атрымаў званне мастака-скульптара. У 1904 наведваў [[Акадэмія Жуліяна|Акадэмію Жуліяна]]<ref>{{Cite web |url=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/stelletski_dmitri_semenovich.html |title=Энцыклапедыя КРУГАСВЕТ. Дзмітрый Сямёнавіч Сцялецкі |access-date=25 жніўня 2015 |archive-date=4 сакавіка 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142754/http://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/stelletski_dmitri_semenovich.html |url-status=dead }}</ref>. Быў членам «Саюза рускіх мастакоў» (з 1910) і «Свету мастацтва» (з 1912). === Творчасць === У [[1906 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1906]]—[[1913 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1913]] гадах выканаў шэраг скульптурных партрэтаў сучаснікаў, дзеячаў мастацтва — Вольгі Праабражэнскай, {{нп3|Аляксандр Якаўлевіч Галавін|Аляксандра Галавіна|ru|Головин, Александр Яковлевич}}, [[Валянцін Аляксандравіч Сяроў|Валянціна Сярова]]. Першапачаткова прытрымліваўся імпрэсіяністычнай манеры (серыя партрэтаў сямейства фон Анрэп, у тым ліку мастака Барыса фон Анрэпа; гіпс, 1907, Рускі музей), выпрацоўваючы паралельна самабытную мадэрнісцкую манеру, змяняючы форму ў абагульнена-сімвалічныя кампазіцыі. Выразна размалёўваў свае творы (звычайна з гіпсу або дрэва), імкнучыся адрадзіць яркую скульптурную паліхрамію Сярэднявечча і Рэнесансу (бюст [[Леанарда да Вінчы]], 1906, [[Траццякоўская галерэя]]; «Знатная баярыня», 1910, Рускі музей). Займаўся мастацкім фарфорам. Як і многіх мастакоў таго часу, Сцялецкага прыцягвала прыкладное мастацтва, ён ствараў каміны, дэкаратыўныя пано. У студэнцкія гады перапісаў славянскай вяззю і выканаў ілюстрацыі да «[[Слова пра паход Ігараў]]», якія пасля, па радзе Валянціна Сярова, набыла [[Траццякоўская галерэя]]. Гэтыя ілюстрацыі нагадваюць мініяцюры старадаўніх рукапісных кніг, у іх ясна прасочваецца глыбокая цікавасць мастака да [[Візантыя|візантыйскіх]] каранёў старажытнарускага мастацтва. Сюжэты з гісторыі дапятроўскай Русі знайшлі арыгінальнае пластычнае рашэнне ў скульптурных работах Сцялецкага канца 1900-х гадоў: «[[Іван Жахлівы]] на паляванні», «Марфа-пасадніца». Выкананыя з размаляванага дрэва або гіпсу, яны адрозніваюцца падкрэсленай дэкаратыўнасцю. Часта звяртаючыся да матываў нацыянальнай даўніны, стаў адным з найбольш яркіх прадстаўнікоў мадэрнісцкага «рускага стылю». Рэтраспектыўнымі матывамі пранікнуты і жывапісныя пано мастака: «Сакалінае паляванне», «Бітва», «Tempi Passati» і інш. Тонкія стылізацыі Сцялецкага шанавалі мастакі аб’яднання «Свет мастацтва», у выставах якога ён прымаў удзел. Ажыццявіў шмат падарожжаў па старадаўніх расійскіх гарадах, даследуючы старажытныя помнікі. Выдатны знаўца даўніны, мастак выканаў эскізы касцюмаў і дэкарацый да драмы [[Аляксей Канстанцінавіч Талстой|Аляксея Талстога]] «{{нп3|Цар Фёдар Іаанавіч (п’еса)|Цар Фёдар Іаанавіч|ru|Царь Фёдор Иоаннович (пьеса)}}» для [[Александрынскі тэатр|Александрынскага тэатра]] і да оперы [[Мікалай Андрэевіч Рымскі-Корсакаў|М. А. Рымскага-Корсакава]] «{{нп3|Снягурка (опера)|Снягурка|ru|Снегурочка (опера)}}» для [[Марыінскі тэатр|Марыінскага тэатра]] ў Пецярбургу (абодзве ў 1910, не здзейснены). Сярэднявечная іканаграфія здабыла ў яго мастацтве новую маляўніча-рытмічную дынаміку і экспрэсію. Чатыры яго творы захоўваюцца ў [[Карпаратыўная калекцыя Белгазпрамбанка|карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка]] ў [[Мінск]]у<ref>[https://artbelarus.by/ru/collection.html?artist_id=1549 Корпоративная коллекция Белгазпромбанка. Стеллецкий Дмитрий] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210829101501/https://artbelarus.by/ru/collection.html?artist_id=1549 |date=29 жніўня 2021 }}</ref>. <center><gallery mode=packed heights=190> Выява:Alexey Mikhailovich's marriage by D.Stelletskiy (priv.coll.).jpg Выява:Dmitri Stelletski - In The Chapel.jpg Выява:M.Y.Olsufyev by D.Stelletskiy (1913, Tula).jpg Выява:Dmitry Stelletski Boyars Diptych.jpg </gallery></center> === Эміграцыя === У пачатку Першай сусветнай вайны, у [[1914 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1914]] годзе Дзмітрый Сцялецкі апынуўся ў Парыжы і ў Расію не вярнуўся, застаўшыся ў Францыі. Жыў у Парыжы і на поўдні краіны блізу [[Каны|Кан]]. Працягваў плённа працаваць як жывапісец-станкавіст, скульптар і сцэнограф (аформіў балет «Рускае вяселле» на музыку [[Міхаіл Іванавіч Глінка|Міхаіла Глінкі]] для тэатра «Кажан» Н. Ф. Баліева, [[1926 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1926]]; і інш.). У гады эміграцыі ён прапагандаваў культуру роднай краіны, быў абавязковым удзельнікам выставак рускага мастацтва за мяжой, унёс свой уклад у стварэнне ў [[1935 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|1935]] годзе Рускага культурна-гістарычнага музея ў [[Прага|Празе]]. Буйной працай мастака, у поўнай меры адпавядаючай яго таленту, сталі роспісы праваслаўнай Сергіеўскай царквы ў Парыжы ў 1930-я, якія ён ажыццявіў без ганарару. Захаваўся яго подпіс: <blockquote> ''Пачаў распісваць царкву 6 лістапада 1925 года, у пятніцу. Скончыў 1 снежня 1927 года, чацвер. Дзімітрый Сямёнавіч Сцялецкі.</blockquote> Відавочца гэтай працы, сучаснік Дзмітрыя Сцялецкага, пісьменнік і журналіст {{нп3|Міхаіл Андрэевіч Асаргін|Міхаіл Асаргін|ru|Осоргин, Михаил Андреевич}} так апісваў працэс стварэння:<blockquote>''Гэты рэкордны па сцісласці тэрмін для такой вялікай мастацкай работы лішні раз характарызуе талент Сцялецкага, як і тое, што працаваў ён без найменшых ваганняў, загадзя маючы да драбнюткіх дэталяў усю агульную кампазіцыю роспісу ў галаве. Памятаю, з якой віртуознай хуткасцю (каля 10 дзён) усе белыя дошкі [[ляўкас|праляўкашанага]], збудаванага па яго чарцяжах іканастаса былі распісаны Сцялецкім вуглём, і контуры святых мелі цалкам пэўны выгляд, і супрацоўнікі (іх колькасць вагалася ад двух да трох) Сцялецкага абводзілі толькі гэтыя вугальныя контуры іголкай, усе [[столь|столевыя]] малюнкі анёлаў, сімвалічных малюнкаў Евангелістаў. Маючы дакладны памер даўжыні і шырыні ўчастка столі, Сцялецкі на падлозе рассцілаў адпаведнай велічыні паперу, навязваў на канец палкі вугаль і цвёрдай рукой распісваў на падлозе паперу такімі скончанымі контурамі, што супрацоўнікам заставалася толькі нажніцамі выразаць малюнкі, прыкладаць да столі атрыманы трафарэт і распісваць яго фарбамі па ўказанні Сцялецкага, які камандаваў знізу. Яго супрацоўніца па роспісе храма княгіня А. С. Львова з уласцівым ёй талентам выпісвала ўсе лікі святых на ўсіх іконах, якія сам Сцялецкі часам не дапісваў, цалкам давяраючы гэтую працу ёй.''</blockquote> У старасці амаль аслеп і правёў пазнейшыя гады ў {{нп3|Рускі старэчы дом|Рускім Доме|ru|Русский старческий дом}} (дом састарэлых, які прызначаўся для эмігрантаў «першай хвалі» з Расіі) ў {{нп3|Сент-Жэнеўеў-дэ-Буа||fr|Sainte-Geneviève-des-Bois (Essonne)}}, дзе і памёр ад [[Стэнакардыя|стэнакардыі]]. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.portal-slovo.ru/history/35511.php ''Адукацыйны партал «Слова».'' Книгописец и книжный график Д. С. Стеллецкий] {{ref-ru}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201209070312/https://www.portal-slovo.ru/history/35511.php |date=9 снежня 2020 }} * [http://www.artonline.ru/encyclopedia/588 ''Энцыклапедыя Artonline.ru'' Стеллецкий Дмитрий Семенович] {{ref-ru}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201129164010/http://www.artonline.ru/encyclopedia/588 |date=29 лістапада 2020 }} * [http://www.archipelag.ru/ru_mir/rus-subject/puti/sv-sergievo/osorgin-ctileskiy/ ''Михаил Осоргин''. Памяти Д. С. Стеллецкого] {{ref-ru}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150923173439/http://www.archipelag.ru/ru_mir/rus-subject/puti/sv-sergievo/osorgin-ctileskiy/ |date=23 верасня 2015 }} * [http://www.sb.by/kultura/article/otkryvaya-zanovo-istoriyu.html ''СБ-Беларусь''. 27 августа в брестском музее «Спасенные художественные ценности» покажут диптих «Бояре» Дмитрия Стеллецкого.] {{ref-ru}} * [http://www.bk-brest.by/2015/08/%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%83-%D0%B2-%D0%B1%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD-%D0%B4/ Возвращение на родину в Брест картин Дмитрия Стеллецкого] {{ref-ru}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201129150630/http://www.bk-brest.by/2015/08/%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%83-%D0%B2-%D0%B1%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD-%D0%B4/ |date=29 лістапада 2020 }} * [http://www.bk-brest.by/2015/07/%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D0%B7-%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D1%83%D0%B4%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9/ Стеллецкие из Шестаково. Судьба одной семьи на перепутьях истории. (Часть I).] {{ref-ru}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201130012206/http://www.bk-brest.by/2015/07/%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D0%B7-%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D1%83%D0%B4%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9/ |date=30 лістапада 2020 }} * [http://www.bk-brest.by/2015/07/%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D0%B7-%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D1%81%D1%83%D0%B4%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9/ Стеллецкие из Шестаково. Судьба одной семьи на перепутьях истории. (Часть II).] {{ref-ru}} {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171124174404/http://www.bk-brest.by/2015/07/%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D0%B7-%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D1%81%D1%83%D0%B4%D1%8C%D0%B1%D0%B0-%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9/ |date=24 лістапада 2017 }} {{Commonscat|Dmitriy Stelletskiy}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Сцялецкі Дз}} [[Катэгорыя:Мастакі Расіі]] [[Катэгорыя:Мастакі Францыі]] [[Катэгорыя:Мастакі Беларусі]] [[Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя]] 9lorqya0dq0ab7xw3h0kyys124kcjog 0 293883 5159146 5149350 2026-06-28T11:15:44Z Цімох 101134 дадаў сапраўдныя назвы другой часткі 5159146 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Віня-Пых (значэнні)}} {{Літаратурны персанаж |імя = Віня-Пых |арыгінальнае імя = {{lang-en|Winnie-the-Pooh}} |выява = Winnie-the-Pooh 094-2.png |памер = 250px |апісанне = Віня-Пых, ілюстрацыя Эрнэста Шэпарда да першага выдання кнігі «Віня-Пых» (1926) |пісьменнік = [[Алан Аляксандр Мілн]] |творы = Віня-Пых (1926), Хатка ў Пыхавым закутку (1928), Калі мы былі зусім маленькімі (1924), Цяпер нам ужо шэсць (1927) }} '''Ві́ня-Пых, Ві́ні-Пух''' ({{lang-en|Winnie-the-Pooh}}) — {{нп3|плюшавы мішка|плюшавы мішка|en|Teddy bear}}, персанаж [[аповесць|аповесцей]] і [[верш]]аў [[Алан Аляксандр Мілн|Алана Аляксандра Мілна]] (цыкл не мае агульнай назвы і звычайна таксама называецца «Віня-Пых», паводле першай кнігі). Адзін з самых вядомых герояў дзіцячай літаратуры XX стагоддзя. == Паходжанне персанажа == Як і многія іншыя персанажы кнігі Мілна, медзведзяня Віні атрымала імя ад адной з рэальных цацак {{нп3|Крыстафер Робін Мілн|Крыстафера Робіна|en|Christopher Robin Milne}} (бел. Крыштусь Родзька; 1920—1996), сына пісьменніка. У сваю чаргу, плюшавы мішка Віня-Пых быў названы ў гонар {{нп3|Вініпег, мядзведзіца|мядзведзіцы па мянушцы Вініпег|en|Winnipeg (bear)}} (Вініфрэд, коратка Віня,), якая жыла ў 1920-х у [[Лонданскі заапарк|Лонданскім заапарку]]. Мядзведзіца Вініпег ([[Барыбал|амерыканскі чорны мядзведзь]]) трапіла ў Вялікабрытанію як жывы [[талісман]] ({{нп3|Персанаж-талісман|маскот|ru|Персонаж-талисман}}) Канадскага армейскага ветэрынарнага корпуса з [[Канада|Канады]], а менавіта з ваколіц [[Вініпег|горада Вініпега]]. Яна апынулася ў кавалерыйскім палку «Форт Гары Хорс» [[24 жніўня]] [[1914]] года, яшчэ будучы медзведзянём (яе купіў у канадскага паляўнічага-{{нп3|Трапер|трапера|ru|Траппер}} за дваццаць долараў 27-гадовы палкавы ветэрынар лейтэнант Гары Колбарн, які клапаціўся пра яе і ў далейшым). Ужо ў кастрычніку таго ж года медзведзяня было прывезена разам з войскамі ў Брытанію, а так як полк павінен быў быць у ходзе Першай сусветнай вайны перапраўлены ў Францыю, то ў снежні было прынята рашэнне пакінуць звера да канца вайны ў Лонданскім заапарку. Мядзведзіца палюбілася лонданцам, і вайскоўцы не сталі пярэчыць супраць таго, каб не забіраць яе з заапарка і пасля вайны<ref>[http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10193 «Winnie».] ''Historica Minutes'', The Historica Foundation of Canada.</ref>. Да канца дзён (яна памерла 12 мая 1934 года) мядзведзіца знаходзілася на забеспячэнні ветэрынарнага корпуса, пра што ў 1919 годзе на яе клетцы зрабілі адпаведны надпіс. У [[1924]] годзе Алан Мілн упершыню прыйшоў у заапарк з чатырохгадовым сынам Крыстаферам Робінам, які па-сапраўднаму пасябраваў з Віні. За тры гады да гэтага Мілн купіў ва ўнівермагу {{нп3|Harrods|Harrods|en|Harrods}} і падарыў сыну на яго першы дзень нараджэння плюшавага мядзведзя фірмы «Альфа Фарнэл». Пасля знаёмства гаспадара з Віні гэты мядзведзь атрымаў імя ў яе гонар. Але ва ўступе да кнігі хлопчык тлумачыць змену імені і ўсе звязаныя з ім складанасці. У далейшым мядзведзь быў «неразлучным спадарожнікам» Крыстафера: «у кожнага дзіцяці ёсць любімая цацка, і асабліва яна патрэбна кожнаму дзіцяці, якое адно ў сям’і»<ref name="CR">Christopher Robin Milne. The Enchanted Places, L., Penguin Books, 1976</ref>. [[Файл:Winnie-the-Pooh Zoo Winnipeg.JPG|thumb|Скульптура медзведзяня Віні ў парку Асінібойн ([[Вініпег]]).]] == Цыкл Мілна == === Кнігі і ілюстрацыі === Віня-Пых — галоўны персанаж дзвюх паэтычных кніг Мілна: * ''Winnie-the-Pooh'' (першы раздзел апублікаваны ў газеце «London Evening News» перад Калядамі, 24 снежня 1925 года, шосты — у жнівеньскім нумары «Royal Magazine» за 1926 год; першае асобнае выданне выйшла 14 кастрычніка 1926 года ў лонданскім выдавецтве «Methuen & Co»); * ''The House at Pooh Corner'' (Хатка ў Пыхавым закутку, 1928 год). Абедзве празаічныя кнігі прысвечаны «Ёй» — жонцы Мілна і маці Крыстафера Робіна Дафне Селенкур; гэтыя прысвячэнні напісаны ў вершах. Акрамя таго, у двух зборніках дзіцячых вершаў Мілна, ''When We Were Very Young'' (Калі мы былі зусім маленькімі, 1924) і ''Now We Are Six'' (Цяпер нам ужо шэсць, 1927) ёсць некалькі вершаў пра Віня-Пыха, хоць у першай з іх ён яшчэ не носіць гэтага імя. Першую з гэтых кніг, якая выйшла раней празаічнай кнігі ''Winnie-the-Pooh'', Мілн у прадмове да яе называе «іншай кнігай пра Крыстафера Робіна»<ref name="Poltoracki">А. И. Полторацкий. Комментарии // A. A. Milne. Winnie-the-Pooh. М., Радуга, 1983, с. 391—446</ref>. Усе гэтыя чатыры кнігі ілюстраваны {{нп3|Эрнэст Шэпард|Э. Х. Шэпардам|en|E. H. Shepard}}, карыкатурыстам {{нп3|Панч, часопіс|часопіса «Панч»|en|Punch (magazine)}}, дзе ён працаваў разам з Мілнам, і баявым таварышам Мілна па [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайне]]. Графічныя ілюстрацыі Шэпарда цесна звязаныя з унутранай логікай апавядання і шмат у чым дапаўняюць тэкст, у якім, да прыкладу, не паведамляецца, што Мамантук (Heffalump) падобны на слана<ref name="Poltoracki"/>; Шэпарда нярэдка называюць «сааўтарам» Мілна<ref name="Smolarova"/>. Часам ілюстрацыі Шэпарда адпавядаюць значнаму размяшчэнню тэксту на старонцы<ref name="Smolarova"/>. Хлопчык быў змаляваны непасрэдна з Крыстафера Робіна, і вобраз хлопчыка, створаны мастаком, — у свабодным каптане і кароткіх штоніках, як Крыстафэр і апранаўся ў рэчаіснасці<ref name="Poltoracki"/>, — увайшоў у моду<ref name="Urnov"/>. На хвалі ашаламляльнага поспеху кніг пра Пыха з’явілася цэлая бібліятэчка кніг — «Гісторыі пра Крыстафера Робіна», «Кніга для чытання пра Крыстафера Робіна», «Гісторыі да дня нараджэння Крыстафера Робіна», «Буквар Крыстафера Робіна» і шэраг кніжак-малюнкаў, аднак новых тэкстаў гэтыя зборнікі не ўтрымлівалі, а ўключалі толькі перадрук з папярэдніх<ref name="Lungina"/>. === Спіс апавяданняў/раздзелаў === «Віня-Пых» уяўляе сабой дылогію, але кожная з дзвюх кніг Мілна распадаецца на 10 апавяданняў (stories) з уласным сюжэтам, якія могуць чытацца, экранізавацца і г. д. незалежна адзін ад аднаго. У некаторых перакладах дзяленне на дзве часткі не захавана, у іншых не перакладзеная другая («Хатка ў Пыхавым закутку»). Часам першая і другая кнігі выкананы рознымі перакладчыкамі. Такі незвычайны лёс нямецкага Віня-Пыха: першая кніга выйшла ў нямецкім перакладзе ў 1928 годзе, а другая толькі ў 1954; паміж гэтымі датамі — шэраг трагічных падзей германскай гісторыі. Далей у дужках даецца назву адпаведнай раздзелу ў перакладзе Барыса Захадэра (па «поўнай» версіі, гл. ніжэй у раздзеле аб рускіх перакладах). * Першая кніга — ''Віня-Пых (Winnie-the-Pooh)'': *# ''У якой мы знаёмімся зь Віня-Пыхам і грамадкай Пчолаў, і тут акурат пачынаюцца ўсе прыгоды'' *# ''У якой Пых ідзе ў госці і захрасае ў дзірцы'' *# ''У якой Пых і Парсючок пайшлі на паляванне і ледзь не злавілі Лыску'' *# ''У якой Вослік Іа губляе хвост, а Пых ягоны хвост знаходзіць'' *# ''У якой Парсючок сустракае Мамантука'' *# ''У якой Іа святкуе свой Дзень Нараджэння і атрымлівае два падарункі'' *# ''У якой Кенга і Малеча Ру з’яўляюцца ў Лесе, а Парсючку даюць лазню'' *# ''У якой Крыштусь Родзька вядзе палярную Ікспыдыцыю на Паўночнае Канцавоссе'' *# ''У якой Парсючок цалкам акружаны вадою'' *# ''У якой Крыштусь Родзька ладзіць імпрэзу ў гонар Пыха, а пасля мы ўсе развітваемся'' * Другая кніга — ''Хатка ў Пыхавым закутку (The House at Pooh Corner)'': *# ''ЧАСТКА ПЕРШАЯ, у якой у Пыхавым закутку будуюць хатку для Іа'' *# ''ЧАСТКА ДРУГАЯ, у якой у лес прыбывае Тыгрык і снедае'' *# ''ЧАСТКА ТРЭЦЯЯ, у якой ладзяцца пошукі, а Парсючок ізноў ледзь не сустракае Мамантука'' *# ''ЧАСТКА ЧАЦЬВЁРТАЯ, у якой выяўляецца, што Тыгрыкі ня надта лазяць па дрэвах'' *# ''ЧАСТКА ПЯТАЯ, у якой Трус мае вельмі заняты дзень і мы даведваемся, чым звычайна займаецца Крыштусь Родзька „па раніцах”'' *# ''ЧАСТКА ШОСТАЯ, у якой Пых вынаходзіць новую гульню, а Іа далучаецца'' *# ''ЧАСТКА СЁМАЯ, у якой Тыгрыка адскокваюць'' *# ''ЧАСТКА ВОСЬМАЯ, у якой Парсючок здзяйсняе нешта выдатнае'' *# ''ЧАСТКА ДЗЕВЯТАЯ, у якой Вослік Іа знаходзіць Сядзібу, і Сава перасяляецца туды'' *# ''ЧАСТКА ДЗЕСЯТАЯ, у якой Крыштусь Родзька і Пых трапляюць у зачараванае месца, і мы пакідаем іх там'' == Беларускі пераклад == Першы поўны пераклад кнігі з’явіўся ў 2007 годзе<ref>{{Cite web |url=https://kamunikat.org/?pubid=11339 |title=Архіўная копія |access-date=29 кастрычніка 2022 |archive-date=30 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130041301/https://kamunikat.org/?pubid=11339 |url-status=dead }}</ref>, у выдавецтве «Белы крумкач» у Познані. У беларускім перакладзе, выдадзеным з захаваннем аўтарскіх правоў, галоўнага героя завуць «Віня-Пых» («Віня», ад жаночага імя «Вініфрэд» — імя мядзведзіцы), і «Пых» ад англійскага вокліча «Пу» — асацыятыўны рад са словамі пыха (Віня-Пых вельмі ганарлівы мядзведзік), пыхкаць (сапець ад нейкай працы ці іншых няўклюдных дзеянняў), а таксама перагукаецца з героем беларускай народнай казкі «Пых». Імёны астатніх герояў: Крыштусь Родзька, Парсючок, Вослік Іа, Трус, Кенга, Ру, Мамантук, Лыска і Лысіца і інш. Прэзентацыі кнігі прайшлі ў наступных гарадах: Прага (27.12.2007), Беласток (5.1.2008), Варшава (28.02.2008), Гродна (29.02.2008), Познань (5.3.2008) з удзелам Станіслава Шушкевіча, Масква (4.4.2008), Вільня (10.4.2008 і 11.4.2008), Кракаў (9.5.2008), Лондан (17.5.2008) з удзелам Айца Надсана, Торунь (29.5.2008), Гарадок на Падляшшы (19.7.2008) у межах рок-фестывалю Басовішча, Бяроза (20.7.2008) (з ваколіц Бярозы паходзіць беларускі плюшавы мядзведзік, які змешчаны на фотаздымку ў кнізе), Маладзечна (24.7.2008) з удзелам Уладзіміра Арлова, Глыбокае (27.8.2008), Гомель (29.7.2008), Мінск (30.7.2008) у брытанскай амбасадзе з удзелам амбасадара Вялікабрытаніі — Найджэла Гоўлд-Дэйвіса, Кіеў (14.8.2008), Орша (22.7.2009), Беласток (27.12.2011 і 24.1.2012), Старыя Ранчыцы (17.6.2012). Вялікая колькасць прэзентацый прайшла ў Глыбоцкім краі, у такіх мясцовасцях як Глыбокае<ref>https://nashaniva.com/?c=ar&i=18952</ref>, Падвсілле, Шунеўцы і Удзела<ref>http://cbs.okglub.by/news/428-sustrechy-chytacho-z-pismennikam-vitalem-voranavym</ref>. Дакладны дзённік<ref>[https://vinia-pych.livejournal.com/]</ref> з цэлага турнэ прэзентацый вёўся аўтарам перакладу ў папулярным у той час сярод беларускіх літаратараў livejournal. Да гэтага ніводная кніжка на беларускай мове не мела такога вялікага геаграфічнага ахопу і такой колькасці прэзентацый у замежжы. Публікацыя перакладу выклікала шырокі розгалас у СМІ. Пра кнігу напісаў інтэрнэт партал РИА Новости<ref>[https://www.delfi.lt/ru/archive/vinni-puh-v-belorussii-prevratilsya-v-vinya-pyha.d?id=15649823]</ref>, што прывяло да сапраўднага ажыятажу і актыўнага абмеркавання ў інтэрнэце. Навіна пра першы беларускі пераклад трапіла ў top30 на Яндэксе (6.1-2008). Інфармацыю падавалі многія польскія, украінскія і расійскія СМІ, напрыклад украінскія 1+1<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NqAmEhKSKLg]</ref> і 5 канал. Пераклад быў у цэнтры абмеркавання ў межах навуковых канферэнцый, у Торуні (Białoruś i jej współczesne konteksty historyczno-kulturowe) і прадметам ліставання з Расійскай акадэміяй навук (Інстытутам рускай мовы). Піваварня 13 Litar выпусціла цёмны портэр «Віня-Пых»<ref>[https://pivo.by/news/13-litar-vinia-pych]</ref>. Аўдыёкніга з беларускім перакладам выйшла ў 2022 годзе<ref>[https://audiobooks.by/books/vinia-pykh]</ref>, у выдавецтве «[[Кніжны воз|Кніжны Воз]]». Ролі агучылі Андрэй Дробыш (Трус), Алег Гарбуз (Віня-Пых, Сава), [[Крысціна Дробыш]] (Крыштусь Родзька, Кенга, Малеча Ру), Андрэй Мілюхін (апавядальнік, Парсючок, Іа). == Сусвет твору == Дзеянне кніг пра Пыха адбываецца ў 500-акравым лесе Эшдаўн блізу набытай Мілнамі ў 1925 годзе фермы Кочфард у графстве {{нп3|Усходні Сасекс|Усходні Сасекс|ru|Восточный Суссекс}}, Англія, прадстаўленым у кнізе як Стоакравы лес ({{lang-en|The Hundred Acre Wood}}, у перакладзе Воранава — Стосоткавы лес). Рэальнымі з’яўляюцца таксама Шэсць соснаў і ручаёк, ля якога быў знойдзены Паўночны Полюс, а таксама згадваная ў тэксце расліннасць, у тым ліку калючы {{нп3|Улекс|улекс|ru|Улекс}} (gorse-bush, дзядоўнік у Воранава), у які падае Пых<ref name="CR"/>. Маленькі Крыстафер Робін любіў залазіць у дуплы дрэў і гуляць там з Пыхам, таму шматлікія персанажы кніг жывуць у дуплах, і значная частка дзеянні адбываецца ў такіх дамах або на галінах дрэў<ref name="CR"/>. [[Файл:Карта стосоткавага лесу.gif|міні|348x348пкс|Карта Стосоткавага лесу з беларускага перакладу кнігі.]] Дзеянне «Віня-Пыха» разгортваецца адначасова ў трох планах — гэта свет цацак у дзіцячым, свет звяроў «на сваёй тэрыторыі» у Стосоткавым лесе і свет персанажаў у апавяданнях бацькі сыну (гэта найбольш выразна паказана ў самым пачатку)<ref name="Smolarova"/>. У далейшым апавядальнік знікае з апавядання, і казачны свет пачынае ўласнае існаванне, разрастаючыся ад раздзела да раздзела<ref name="Lungina"/>. Адзначалася падабенства прасторы і свету персанажаў «Віня-Пыха» з класічным антычным і сярэднявечным [[эпас]]ам<ref name="Lungina"/>. Шматабяцаючыя эпічныя пачынанні персанажаў (падарожжы, подзвігі, паляванні, гульні) аказваюцца камічна нязначнымі, у той час як сапраўдныя падзеі адбываюцца ва ўнутраным свеце герояў (дапамога ў бядзе, гасціннасць, сяброўства)<ref name="Lungina"/>. Кнігі Мілна выраслі з вусных апавяданняў і гульняў з Крыстаферам Робінам; вуснае паходжанне характэрна і для многіх іншых знакамітых літаратурных казак<ref name="Lungina">Л. З. Лунгина. Братья по сказке // Р. Киплинг. Маугли. А. Линдгрен. Карлсон, который живёт на крыше. А. А. Милн. Винни-Пух и все-все-все. М., «Правда», 1985, с. 3-14.</ref>. «Я, уласна, нічога не прыдумляў, мне заставалася толькі апісваць», як казаў пасля Мілн<ref name="Urnov"/>. Рэальнымі цацкамі Крыстафера Робіна былі таксама Парсючок (падарунак суседзяў), Іа без хваста (ранні падарунак бацькоў), Кенга з Малечай Ру ў сумцы і Тыгрык (набытыя бацькамі пазней адмыслова для развіцця сюжэту вячэрніх апавяданняў сыну). У апавяданнях яны з’яўляюцца менавіта ў такім парадку<ref name="CR"/>. Саву і Труса Мілн прыдумаў сам; на ілюстрацыях Шэпарда яны выглядаюць не як цацкі, а як сапраўдныя жывёлы, Трус кажа Саве: «Толькі ў мяне і цябе ёсць мазгі. У астатніх — пілавінне». У працэсе гульні ўсе гэтыя персанажы атрымалі індывідуальныя звычкі, звычкі і манеру размовы<ref name="Lungina"/>. На створаны Мілнам свет жывёл паўплывала аповесць {{нп3|Кенет Грэм|Кенета Грэма|ru|Грэм, Кеннет}} «{{нп3|Вецер у вербах|Вецер у вербах|be-x-old|Вецер у вербах}}», якой ён захапляўся і якую раней ілюстраваў Шэпард<ref name="Urnov"/>, магчымая таксама прыхаваная палеміка з «{{нп3|Кніга джунгляў|Кнігай джунгляў|ru|Книга джунглей}}» [[Джозеф Рэдзьярд Кіплінг|Кіплінга]]<ref name="Urnov"/>. У кнізе прысутнічае атмасфера ўсеагульнай любові і клопату<ref name="Lungina"/>, «нармальнага», абароненага дзяцінства, без прэтэнзій на рашэнне дарослых праблем<ref name="Urnov"/>, што шмат у чым спрыяла пазнейшай папулярнасці гэтай кнігі ў СССР<ref name="Smolarova"/>, у тым ліку паўплывала на рашэнне Барыса Захадэра перакласці гэтую кнігу<ref name="2_Zahoder"/>. У «Віня-Пыху» адлюстраваны сямейны побыт брытанскага {{нп3|Сярэдні клас|сярэдняга класа|ru|Средний класс}} 1920-х гадоў, пасля ўваскрэшаны Крыстаферам Робінам у сваіх успамінах для разумення кантэксту, у якім узнікла казка<ref name="CR"/>. === Прыёмы === Кнігі Мілна прасякнуты шматлікімі [[каламбур]]амі і іншымі відамі {{нп3|моўная гульня|моўнай гульні|ru|Языковая игра}}, для іх тыпова абыгрыванне і скажэнне «дарослых» слоў (відавочна паказанае ў сцэне дыялогу Савы з Пыхам), выразаў, запазычаных з рэкламы, навучальных тэкстаў і г. д. (шматлікія канкрэтныя прыклады сабраны у каментары А. І. Паўтарацкага)<ref name="Poltoracki"/>. Выдасканаленае абыгрыванне фразеалогіі, моўнай неадназначнасці (часам больш чым двух значэнняў слова) не заўсёды даступнае дзіцячай аўдыторыі, затое высока цэніцца дарослымі<ref name="Smolarova"/>. Да ліку тыповых прыёмаў дылогіі Мілна ставіцца прыём «значнай пустаты» і гульні з рознымі фікцыя: у «Супярэчнасці» (прадмова да другой часткі) сцвярджаецца, што маючыя адбыцца падзеі прысніліся чытачу; Пыху прыходзяць на розум «вялікія думкі ні пра што», Трус адказвае яму, што дома няма «зусім нікога», Парсючок апісвае Мамантука — «вялікая штука, як велізарнае нішто». Падобныя гульні разлічаны ў тым ліку і на дарослую аўдыторыю<ref name="Smolarova"/>. Абедзве кнігі насычаны вершамі, укладзенымі ў вусны Пыху; гэтыя вершы напісаны ў англійскай традыцыі дзіцячых абсурдных вершаў — [[нонсэнс]]у, працягваючы вопыт [[Эдвард Лір|Эдварда Ліра]] і [[Льюіс Кэрал|Льюіса Кэрала]]<ref name="Smolarova"/>. [[Самуіл Якаўлевіч Маршак|С. Я. Маршак]] (першы перакладчык дзіцячых вершаў Мілна) у лісце да Г. І. Зінчанкі ад 11 ліпеня 1962 г называў Мілна «апошнім <…> прамым спадчыннікам Эдварда Ліра»<ref>Маршак С. Я. Стихи и поэмы. М.: Советский писатель, 1973. С. 849</ref>. З пункту гледжання Ліліяны Лунгіной, «Віня-Пых» спалучае рысы дзіцячай казкі, {{нп3|Раман выхавання|рамана выхавання|be-x-old|Раман выхаваньня}}, народнага гераічнага [[эпас]]у і паэтычнай прозы<ref name="Lungina"/>. === Месца ў творчасці Мілна === Цыкл пра Віня-Пыха зацямніў усю досыць разнастайную і папулярную ў свой час дарослую творчасць Мілна: «зваротны шлях у „дарослую“ літаратуру ён сабе адрэзаў. Усе яго спробы вырвацца з лап цацачнага мядзведзя апынуліся беспаспяховымі»<ref name="Urnov">Урнов Д. М. Мир плюшевого медведя // Alan A. Milne. Winnie-the-Pooh. М., «Радуга», 1983, с. 9-22.</ref>. Сам Мілн цяжка перажываў такі збег абставін, не лічыў сябе дзіцячым пісьменнікам і сцвярджаў, што для дзяцей піша з такой жа адказнасцю, як і для дарослых<ref name="Smolarova"/>. == Персанаж == === Характар === Віня-Пых, ён жа С. П. (Сябар Парсючка), П. Т. (Прыяцель Труса), А. П. (Адкрывальнік Полюса), С. І.-І. (Суцяшальнік Іа) і З. Х. (Той, хто знайшоў Хвост) — гэта наіўны, лагодны і сціплы «Мядзведзь з Маленькімі Мазгамі» ({{lang-en|Bear of Very Little Brain}}); у перакладзе Захадэра Віні неаднаразова кажа пра тое, што ў яго галаве пілавінне, хоць у арыгінале толькі адзін раз гаворыцца пра мякіну (''pulp''). Любімыя заняткі Пыха — складаць вершы і есці [[мёд]]. Пыха «палохаюць доўгія словы», ён забыўлівы, але нярэдка ў яго галаву прыходзяць бліскучыя ідэі. Характар ​​Пыха, які пакутуе ад «адсутнасці розуму», але ў той жа час «вялікага наіўнага мудраца», шэраг даследчыкаў адносіць да [[архетып]]аў сусветнай літаратуры, так, Барыс Захадэр збліжае яго з вобразамі [[Дон Кіхот]]а, [[Гамлет]]а і Швейка<ref name="2_Zahoder"/>. Л. З. Лунгіна лічыць, што Пых нагадвае [[Чарльз Дыкенс|дыкенсаўскага]] містэра Піквіка (любоў да ежы, цікавасць да надвор’я, парасон, «бескарыслівы запал да вандраванняў»). Яна ж бачыць у ім «дзіця, якое нічога не ведае, але хоча ведаць усё»<ref name="Lungina"/>. У англамоўнай дзіцячай літаратуры да яго блізкі Страшыла Мудры у аповесці «[[Чараўнік краіны Оз (кніга)|Чараўнік краіны Оз]]» [[Лаймэн Фрэнк Баўм|Л. Ф. Баўма]]<ref name="Smolarova"/>. У Пыху сумешчана адразу некалькі вобразаў — плюшавы мішка, жывое медзведзяня і грозны Мядзведзь, якім ён хоча здавацца<ref name="Smolarova"/>. Характар ​​Пыха самастойны і ў той жа час залежыць ад характару Крыстафера Робіна, Пых такі, якім яго хоча бачыць маленькі гаспадар<ref name="Urnov"/>. Вобраз Пыха знаходзіцца ў цэнтры ўсіх дваццаці апавяданняў. У шэрагу пачатковых гісторый, такіх, як гісторыя з нарой, пошукі Лыскі, злоў Мамантука, Пых трапляе ў тое ці іншае «Безвыходнае становішча» і часта выходзіць з яго толькі з дапамогай Крыстафера Робіна. У далейшым камічныя рысы ў вобразе Пыха адступаюць на другі план перад «гераічнымі». Вельмі часта сюжэтны паварот у аповедзе — гэта тое ці іншае нечаканае рашэнне Пыха. Кульмінацыя ладу Пыха-героя прыпадае на 9 раздзел першай кнігі, калі Пых, прапанаваўшы выкарыстоўваць парасон Крыстафера Робіна як транспартны сродак («Мы паплывём на тваім парасоніку»), ратуе ад немінучай гібелі Парсючка; вялікаму балю ў гонар Пыха прысвечаны ўвксь дзясяты раздзел. У другой кнізе подзвігу Пыха кампазіцыйна адпавядае Вялікі Подзвіг Парсючка, які ратуе герояў, замкнёных у абваленым дрэве, дзе жыла Сава. Акрамя таго, Пых — творца, галоўны [[паэт]] Стосоткавага лесу, ён увесь час складае вершы з шуму, які гучыць у яго ў галаве<ref name="Lungina"/>. Пра сваё натхненні ён кажа: «Бо Паэзія, Крычалкі — гэта не такія рэчы, якія вы знаходзіце, калі хочаце, гэта рэчы, якія знаходзяць вас». Дзякуючы вобразу Пыха ў казку ўваходзіць яшчэ адна дзеючая асоба — Паэзія, і тэкст набывае новае вымярэнне<ref name="Lungina"/>. === Імя === Імя Winnie (яго насіла [[Вініпег, мядзведзіца|мядзведзіца Вініпег]], у гонар якой быў названы Пых) на англійскі слых успрымаецца як характэрна жаночае, памяншальнае ад жаночага імя Уініфрыд (Winifred)<ref name="Poltoracki"/><ref name=Eliferova>[http://magazines.russ.ru/voplit/2009/2/eli12.html М. Елифёрова. «Багира сказала…» Гендер сказочных и мифологических персонажей англоязычной литературы в русских переводах] // «Вопросы литературы», 2009, № 2</ref>; «А я думаў, што гэта дзяўчынка», — кажа ў пралогу бацька Крыстаферу Робіну. У англійскай традыцыі плюшавыя мішкі могуць успрымацца і як «хлопчыкі», і як «дзяўчынкі», у залежнасці ад выбару гаспадара. Мілн часцей называе Пыха займеньнікам мужчынскага роду (he), але часам і пакідае яго пол нявызначаным (it). Імем Пых (Pooh, выклічнік накшталт «ух!» ці «фу!», звязаны з гукам, калі дзьмуць<ref name="Poltoracki"/>) клікалі [[Лебедзі|лебедзя]], які жыў у знаёмых Мілна (ён фігуруе ў зборніку «Калі мы былі зусім маленькімі»). У англійскай мове «h» у імя Pooh не вымаўляецца, гэтае імя рыфмуецца пастаянна з who або do. У канцы першай часткі кнігі, пасля Пыхавага палявання на мёд, апавядальнік дае такое тлумачэнне: «Але з той прычыны, што Пых вельмі доўга трымаўся за матузок ад шарыка, ягоныя лапы зранцвелі і засталіся ўзнятымі ўверх яшчэ на працягу тыдня. Мух ён цяперака не зганяў з носа, з здзмухваў, а каб пазбавіцца іншых надакучлівых кузурак, ён і пыхаў і чмыхаў, і пырхаў, і пыхкаў. Падаецца, хоць я і не ўпэўнены, што ўсё ж менавіта таму яго клікалі „Пых“.» Па-англійску паміж імем Віня і мянушкай Пых ідзе артыкль the (''Winnie-the-Pooh''), як гэта звычайна з мянушкамі і эпітэтамі (пар. імёны манархаў Alfred the Great — [[Альфрэд Вялікі]], Charles the Bald — [[Карл Лысы]], або літаратурна-гістарычных персанажаў John the Baptist — [[Ян Хрысціцель]], Tevye the Milkman — Цяўе-малочнік). Камізм імя Winnie-the-Pooh у цэлым заключаецца не толькі ў змене гендара, але і ў неадпаведнасці эпічнай формы зместу<ref name=Eliferova/>. У Віня-Пыха ёсць і іншае імя — ''Edward'' (Эдуард), памяншальных ад якога (разам з Тэадор) з’яўляецца традыцыйная англійская назва плюшавых мішак — Тэдзі<ref name="Poltoracki"/>. У якасці «прозвішчы» Пыха заўсёды выкарыстоўваецца Bear (Мядзведзь)<ref name="Poltoracki"/>, у Воранава — Міхневіч. Пасля пасвячэння яго Крыштусем Родзькам у [[рыцар]]ы Пых атрымлівае тытул Sir Pooh de Bear (сэр Пых дэ Мядзведзь); спалучэнне нарманскага старафранцузскага прыназоўніка de з спрадвечна англійскім словам робіць камічны эфект<ref name="Poltoracki"/>. У першым выданні кнігі Барыса Захадэр пра Віня-Пыха (1960 г.) імя галоўнага персанажа было Мішка-Плюх. === Перадача імя на іншых мовах === [[Файл:Ulica Kubusia Puchatka.JPG|thumb|220px|Вуліца Віня-Пыха (Kubusia Puchatka) у Варшаве.]] У пераважнай большасці перакладаў «жаночая» семантыка імя Winnie ніяк не перадаецца. У перакладзе Монікі Адамчык-Гарбоўскай на [[польская мова|польскую мову]] (1986) галоўны персанаж носіць жаночае імя ''Fredzia Phi-Phi'' (пры гэтым ён усё ж мужчынскага роду). Але гэты пераклад не заваяваў усеагульнага прызнання<ref>{{cite web|url=http://ria.ru/society/20060821/52923500.html|title=Кто такой Винни-Пух и откуда он взялся|date=21.08.2006|publisher=РИА Новости|access-date=2015-03-11}}</ref>; у Польшчы лічыцца класічным даваенны пераклад Ірэны Тувіма (сястры паэта [[Юліян Тувім|Юліяна Тувіма]]), дзе імя мядзведзя ''Kubuś Puchatek'' адназначна мужчынскае — Kubuś з’яўляецца памяншальных ад Jakub<ref>{{cite web|url=http://kobieta.dlastudenta.pl/artykul/Kubus_Puchatek_czy_Fredzia_Phi_Phi,83792.html|title=Kubuś Puchatek czy Fredzia Phi-Phi?|author=Nona Stopka|date=2012-07-25|publisher=dlastudenta.pl|access-date=2013-09-16}}</ref>. У рускім перакладзе Руднева і Міхайлавай Winnie выкарыстоўваецца ў арыгінальным напісанні; паводле задумы перакладчыкаў, гэта павінна нагадваць пра гендэрную неадназначнасць гэтага імя. Гэтак жа, як англійскае імя (з артыклем пасярэдзіне), уладкаваныя, напрыклад, {{lang-nl|Winnie de Poeh}}, {{lang-eo|Winnie la Pu}}<ref name="Tonkin">{{кніга|аўтар=Humphrey Tonkin |частка=chapter 10. The semantics of invention Translation into Esperanto|загаловак=The Translator as Mediator of Cultures|месца=Amsterdam / Philadelphia|выдавецтва=John Benjamins Publishing Company|серыя=Studies in World Language Problems|старонкі=169-190|isbn=978-90-272-2834-5}}</ref> і ідыш {{lang-yi|װיני-דער-פּו}} (''Віні-дэр-Пу''), амаль гэтак жа — {{lang-la|Winnie ille Pu}} (дзе ille — займеннік «ён», «той», ад якога паходзіць артыкль у раманскіх мовах)<ref name="Tonkin"/>. На многіх мовах персанажа клічуць нейкім адным з гэтых двух імёнаў: «Мядзведзем Пухам» ({{lang-de|Pu der Bär}}, {{lang-cs|Medvídek Pú}}, {{lang-bg|Мечо Пух}}, {{lang-he|פו הדוב}} (Пу а-Доў)) або «Медзведзянём Віні» ({{lang-fr|Winnie l’ourson}}); да гэтай жа катэгорыі адносіцца згаданая польская назва ''Kubuś Puchatek''. Сустракаюцца таксама імёны, дзе няма ні Віні, ні Пуха, напрыклад, {{lang-hu|Micimackó}}, {{lang-da|Peter Plys}}, {{lang-no|Ole Brumm}} або Мишка-Плюх у першапачатковай рэдакцыі перакладу Захадэра (1958). На нямецкай, чэшскай, латыні і [[эсперанта]] імя Pooh перадаецца як Pu, у адпаведнасці з англійскім вымаўленнем. Тым не менш, дзякуючы Захадэру ў рускую (а затым і ўкраінскую, {{lang-uk|Вінні-Пух}}) традыцыю вельмі ўдала ўвайшло імя Пух, якое натуральна гучыць (абыгрываннем славянскіх слоў ''пух'', ''пухлы'' відавочна і ў польскай назве ''Puchatek''). У беларускім перакладзе Віталя Воранава — {{lang-be|Віня-Пых}}, другая частка імя перакладзеная як «Пых», што сугучна з беларускімі словамі ''пыха'' (пыха і гонар) і ''запыхацца'', а таксама перагукаецца з іменем іншага героя беларускай народнай казкі «Пых». У перакладзе Захадэра і ў тытрах савецкіх мультфільмаў імя Пыха пішацца, як і ў арыгінале Мілна, праз {{нп3|злучок|злучок|ru|Дефис}}: ''Віня-Пых''. У 1990-я гады, магчыма, пад уплывам дыснэеўскіх мультфільмаў, дзе ''Winnie the Pooh'' без злучка, распаўсюджванне атрымаў арфаграфічны варыянт {{lang-ru|Винни Пух}} (так, напрыклад, у працах Руднева і Міхайлавай; у адных выданнях перакладу Вебера злучок ёсць, у іншых — няма). У Рускім арфаграфічных слоўніку РАН пад рэдакцыяй В. В. Лапаціна імя пішацца праз злучок. У граматычных слоўніку рускай мовы А. А. Залізняка, выданне 2003 г., таксама дадзена {{lang-ru|Винни-Пух}}. У адпаведнасці з тэкстамі, праз якія гэтае імя ўвайшло ў рускую культуру, у гэтым артыкуле прынята традыцыйнае напісанне — праз злучок. === Іншае === Днём нараджэння Пыха лічыцца: * альбо [[21 жніўня]] [[1921]] года, гэта значыць дзень, калі Крыстаферу Робіну Мілну споўніўся год. У гэты дзень Мілн падарыў сыну плюшавага мядзведзя (які, праўда, атрымаў імя Пыха толькі праз чатыры гады). У апошнім раздзеле «Пыхавага закутка» Крыстафер Робін кажа, што, калі яму будзе сто гадоў, Пыху будзе дзевяноста дзевяць; * альбо [[14 кастрычніка]] [[1926]] года, калі выйшла ў свет першая кніга пра Віня-Пыха (хоць асобныя яе фрагменты з’яўляліся ў друку і раней)<ref>[http://www.enchanted-place.net/index.php?module=faq&FAQ_op=view&FAQ_id=19 An Enchanted Page: FAQ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100831115025/http://www.enchanted-place.net/index.php?module=faq&FAQ_op=view&FAQ_id=19 |date=31 жніўня 2010 }}</ref>. [[Файл:The original Winnie the Pooh toys.jpg|thumb|350px|Сапраўдныя цацкі Крыштуся Родзькі: (ад нізу па гадзіннікавай стрэлцы) Тыгрык, Кенга, Пых, Іа і Парсючок. Нью-Ёркская публічная бібліятэка.]] Плюшавы мядзведзь Віня-Пых, які належаў Крыстаферу Робіну, зараз знаходзіцца ў дзіцячым пакоі Нью-Йоркскай бібліятэкі<ref>[http://www.nypl.org/locations/schwarzman/childrens-center-42nd-street Children’s Center at 42nd Street]</ref>. Ён не вельмі падобны на мядзведзя, якога мы бачым на ілюстрацыях Шэпарда. Мадэллю ілюстратару паслужыў «Growler» (буркун), плюшавы мішка яго ўласнага сына. На жаль, ён не захаваўся, стаўшы ахвярай сабакі, якая жыла ў сям’і мастака. Першыя ілюстрацыі і эскізы былі зробленыя вядомым карыкатурыстам Эрнэстам Шэпардам. 10 ліпеня 2013 года аўкцыённы дом Sotheby’s пусціў з малатка восем ілюстрацый<ref>[http://topgorod.com/news/world/kultura-i-iskusstvo/13480-pervye-illyustratsii-k-vinni-pukhu-pustyat-s-molotka.html Первые иллюстрации к «Винни-Пуху» пустят с молотка]</ref>. Найлепшы сябар Пыха — парасёнак [[Пятачок]] (Piglet). Іншыя персанажы: * Крыштусь Родзька ({{нп3|Крыстафер Робін Мілн|Крыстафер Робін|ru|Милн, Кристофер Робин}}) (Christopher Robin) * Вослік Іа (Eeyore) * Кенга (Kanga) * Малеча Ру (Little Roo) * {{нп3|Сава, Віні-Пух|Сава|ru|Сова (Винни-Пух)}} (Owl), у арыгінале мужчынскага полу<ref name=Eliferova/>; гэты вобраз асацыюецца ў англамоўнага чытача з мудрасцю і кемлівасцю<ref name=Poltoracki/>. * {{нп3|Трус, Віні-Пух|Трус|ru|Кролик (Винни-Пух)}} (Rabbit) * {{нп3|Тыгрык|Тыгрык|ru|Тыгрык}} (Tigger) * {{нп3|Лыска і Ласка|Лыска|ru|Лыска і Ласка}} (Woozle) — «віртуальны» персанаж, згадваецца ў тэксце, але не ўдзельнічае ў сюжэце як дзеючая асоба. * Мамантук (Heffalump) — «віртуальны» персанаж, згадваецца ў тэксце, але не ўдзельнічае ў сюжэце як дзеючая асоба. == Працяг Дэвіда Бенядзіктуса == {{Асноўны артыкул|Вяртанне ў зачараваны лес}} У 2009 годзе ў Вялікабрытаніі выйшла працяг кніг пра Віня-Пыха {{нп3|Вяртанне ў зачараваны лес|«Вяртанне ў зачараваны лес»|ru|Возвращение в зачарованный лес}}, ухвалены арганізацыяй ''Pooh Properties Trust''. Аўтарам кнігі стаў Дэвід Бенядзіктус, які імкнецца блізка пераймаць стылістыцы і кампазіцыі мілнаўскай прозы. Ілюстрацыі да кнігі таксама арыентаваны на захаванне стылю Шэпарда. «Вяртанне ў зачараваны лес» перакладзена на некалькі моў<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/entertainment/2009/10/091005_pooh_sequel.shtml Винни-Пух вернулся к британцам в сиквеле книги]</ref>. == Дыснэеўскія экранізацыі і фільмы-працягі == У [[1929]] годзе Мілн прадаў правы на камерцыйную эксплуатацыю вобраза Віня-Пыха ({{lang-en|merchandising right}}) амерыканскаму прадзюсару Стывена Шлезінгеру (памёр у [[1953]] годзе). У гэты перыяд былі выпушчаныя, у прыватнасці, некалькі пласцінак-спектакляў па кнігах Мілна, вельмі папулярныя ў ЗША. У [[1961]] годзе права на персанаж былі набытыя ва ўдавы Шлезінгера студыяй [[The Walt Disney Company|Дыснея]]. Паводле сюжэта некаторых раздзелаў першай кнігі студыя выпусціла кароткаметражныя мультфільмы (''Віня-Пых і мядовае дрэва'', ''Віня-Пых і дзень клопатаў'', ''Віня-Пых, а з ім і Тыгра!'' і ''Віня-Пых і свята для Іа''). У дыснэеўскіх фільмах і выданнях імя персанажа, у адрозненне ад кніг Мілна, пішацца без дэфісаў (''Winnie the Pooh''), што можа адлюстроўваць амерыканскую пунктуацыю, у адрозненне ад брытанскай. Пачынаючы з 1970-х гадоў студыя Дыснея выпускае мультфільмы на зноў прыдуманыя сюжэты, ужо не звязаныя з кнігамі Мілна. Многія аматары твораў Мілна лічаць, што сюжэты і стыль дыснэеўскіх фільмаў маюць мала агульнага з духам кніг пра Віню. Рэзка адмоўна аб прадукцыі Дыснея адклікалася сям’я Мілна (у прыватнасці, Крыстафер Робін Мілн, які памёр у 1996 годзе)<ref name=Smolarova/>. Амерыканская даследчыца творчасці Мілна Паола Коналі сцвярджае: «раскручаныя, парадыруемыя і перайначаныя ў камерцыйнай прадукцыі, персанажы казкі сталі культурным міфам, але міфам, вельмі далёкім ад аўтара. Асабліва гэты працэс адчужэння узмацніўся пасля смерці Мілна»<ref>Paola Connolly. Winnie-The-Pooh And The House At Pooh Corner: Recovering Arcadia. P. 10; цит. по ст. Смоляровой «Детский „недетский“ Винни-Пух»</ref>. Знешнасць персанажаў мультфільмаў, увогуле, узыходзіць да ілюстрацый Шэпарда, але малюнак спрошчаны, а некаторыя запамінальныя рысы перабольшаныя. Віня-Пых Шэпарда носіць кароткую чырвоную кофтачку толькі ўзімку (пошукі Лыскі), у той час як дыснэеўскі ходзіць у ёй круглы год. Другі мультфільм пра Віня-Пыха пад назвай ''Winnie the Pooh and the Blustery Day'' заваяваў прэмію «[[Оскар]]» у 1968 годзе за лепшы кароткаметражны мультфільм<ref>[http://theoscarsite.com/1968.htm The Oscar Site]</ref>. Кампанія Дыснею набыла аўтарскія правы і на малюнкі Шэпарда: адпаведны вобраз называецца «Класічны Пых». У 1960-я кампанія The Walt Disney Company выпусціла 4 кароткаметражныя фільмы пра Віня-Пыха: («''Віня-Пых і мядовае дрэва''», «''Віня-Пых і дзень клопатаў''», «''Віня-Пых, а з ім і Тыгра!''» і «''Віня-Пых і свята для Іа''»). Далей было тэлевізійнае лялечнае шоў («''Сардэчна запрашаем на Пыхавы ўзлесак''»). Самай яркай рысай амерыканізацыі сюжэту стала з’яўленне ў паўнаметражным фільме ''The Many Adventures of Winnie The Pooh'' (''Мноства прыгод Віня-Пыха'') (1977; уключае нароўні з новымі сцэнамі тры кароткія мультфільмы, якія раней выйшлі, новага персанажа па імі Gopher (у рускіх перакладах мультфільмаў Дыснея ён называецца Суслік). Справа ў тым, што звярок {{нп3|Гоферавыя|гофер|ru|Гоферовые}} водзіцца толькі ў Паўночнай Амерыцы. З’яўленне суслік стала праграмным — ён усклікае: «Вядома, мяне няма ў кнізе!» У [[1988]] годзе Суслік з’яўляецца ў мультсерыяле «''Новыя прыгоды Віня-Пыха''» (''The New Adventures of Winnie the Pooh''), які налічвае чатыры сезоны (1988—1991). Мультсерыял здабыў велізарную папулярнасць як у свеце, так і на тэрыторыі былога СССР. У 1997 годзе быў зняты мультфільм «''Вялікае падарожжа Пыха: У пошуках Крыстафера Робіна''»/''Pooh’s Grand Adventure: The Search for Christopher Robin''. У 1999 годзе кампанія выпускае «''Віня Пых — Час рабіць падарункі''»/''Winnie the Pooh Seasons of Giving''. У 2000 годзе з’яўляецца «''Прыгоды Тыгры''»/''The Tigger Movie''. У 2001 годзе выдаецца «''Кніга Пыха: Гісторыі ад усяго сэрца''»/''The Book of Pooh: The Stories From the Heart'', а таксама новы мультсерыял, які здымаўся тры гады, аж да 2003 года. У 2002 годзе выходзіць у свет «''Калядны Пых''»/''Winnie the Pooh: A Very Merry Pooh Year''. У 2003 годзе — «''Вялікае Кіно Парсючка''»/''Piglet’s Big Movie'' У 2004 годзе Студыя Дыснея выпускае «''Віня Пых: Вясновыя дзянькі з малым Ру''»/''Winnie the Pooh: Springtime with Roo'' У 2005 годзе выйшаў поўнаметражны мультфільм «''Віня і Мамантук''»/''Pooh’s Heffalump Movie'' У 2005 годзе таксама выходзіць «''Віня і Мамантук на Хэлоўін''»/''Pooh’s Heffalump Halloween Movie''. У 2011 годзе выходзіць 51-ы мультфільм карпарацыі «''Медзведзяня Віня і яго сябры''» Аўтарскія правы на вобраз Віня-Пыха і яго сяброў — адны з самых даходных ў свеце, ва ўсякім выпадку, што тычыцца менавіта літаратурных персанажаў. Цяпер кампанія Дыснею зарабляе на продажы відэа- і іншай прадукцыі, звязанай з Пыхам, 1 мільярд долараў у год — столькі ж, колькі на створаных уласна Дыснеем знакамітых вобразах [[Мікі Маўс]]а, {{нп3|Міні Маўс|Міні Маўс|ru|Минни Маус}}, {{нп3|Дональд Дак|Дональда Дака|ru|Дональд Дак}}, {{нп3|Гуфі|Гуфі|ru|Гуфи}} і {{нп3|Плута|Плута|ru|Плуто}}, разам узятых. Паводле вынікаў апытання насельніцтва Ганконга ў 2004 годзе Віня апынуўся ўлюбёным персанажам дыснэеўскіх мультфільмаў усіх часоў. У 2005 годзе аналагічныя сацыялагічныя вынікі былі атрыманы і на Філіпінах. 11 красавіка 2006 года на Алеі славы ў Галівудзе была адкрыта зорка Віня-Пыха<ref name="1a_hollywood">[https://web.archive.org/web/20060513092216/http://www.gazeta.ru/style/2006/04/n_585560.shtml Газета. Ру: Винни-Пух удостоен звезды на аллее славы в Голливуде]</ref>. У 2007 годзе выйшаў новы дыснэеўскі мультсерыял пра Пыха «''Мае сябры Тыгра і Пых''». У ім дададзены новы персанаж — 6-гадовая рудая дзяўчынка Дарбі, аднак, насуперак першапачатковым паведамленняя, яна не замяніла Крыстафера Робіна, які таксама фігуравала ў серыяле. Трансляцыя серыяла працягваецца па гэты дзень. У 2009 годзе паводле яго матываў выйшлі тры поўнаметражныя дыснэеўскія фільмы пра Пыха, уключаючы «''Мае сябры Тыгра і Віня: Мюзікл чароўнага лесу''» (''Tigger and Pooh and a Musical Too''). У 2011 годзе выйшаў новы поўнаметражны фільм пра Пыха і кампанію: «''Медзведзяня Віня і яго сябры''» Акрамя таго, насельнікі стаакравага лесу з’яўляюцца ў спецыяльных выпусках, якія трансляваліся толькі каналам ABC; пасля выпушчаных на DVD: # Віня-Пых і Каляды таксама! (выйшаў [[14 снежня]] [[1991]] года) # Буу! Табе таксама! Віня-Пых (выйшаў [[25 кастрычніка]] [[1996]] года; трансляваўся толькі па канале [[CBS]]) # Віня-Пых і Дзень Падзякі (выйшаў [[26 лістапада]] [[1998]] года) # Віня-Пых, табе валянцінка (выйшаў [[13 лютага]] [[1999]] года) а таксама ў мультфільмы «''Мышыны дом''» і «''Чароўныя Каляды ў Мікі. Занесеныя снягамі ў мышынай Доме''». == Барацьба за аўтарскія правы == У 1991 годзе ўдава Шлезінгера, Шырлі Ласуэл, падала пазоў супраць Дыснея, сцвярджаючы, што за трыццаць гадоў да таго пры продажы Дыснея аўтарскіх правоў яна была ашукана. Хоць сп. Слезінгер да таго часу ўжо зарабіла на Пуху 66 мільёнаў долараў, яна патрабавала звыш таго 200 мільёнаў. Справа скончылася толькі праз 13 гадоў, у сакавіку 2004 года, перамогай Дыснея. У ходзе гэтай барацьбы Дысней распачаў зваротны крок, аб’яднаўшыся (на фінансавай глебе) з нашчадкамі Мілна, нягледзячы на ​​іх непрыманне дыснэеўскіх мультфільмаў. У 1998 годзе, пасля прыняцця амерыканскага закона аб заканчэнні аўтарскіх правоў, Клара Мілн, дачка Крыстафера Робіна, зрабіла спробу наогул спыніць аўтарскія правы кампаніі Шлезінгера на стварэнні свайго дзеда, падаўшы аб гэтым сумесны пазоў з кампаніяй Дыснея. Але на гэты раз суд падтрымаў Шлезінгера, гэта рашэнне пацвердзіў Апеляцыйны суд ЗША дзявятай акругі<ref>http://www.seattlepi.com/national/1154AP_Scotus_Pooh.html{{Недаступная спасылка}}</ref>. У панядзелак 26 чэрвеня 2006 года [[Вярхоўны суд ЗША]] адмовіўся разглядаць гэтую справу, тым самым падтрымаўшы рашэнне Апеляцыйнага суду<ref>[http://edition.cnn.com/2006/LAW/06/26/scotus.pooh.ap/index.html] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060629012931/http://edition.cnn.com/2006/LAW/06/26/scotus.pooh.ap/index.html|date=29 чэрвеня 2006}}</ref>. У краінах, дзе тэрмін аўтарскага права не пераўзыходзяць патрабаваныя {{нп3|Бернская канвенцыя аб ахове літаратурных і мастацкіх твораў|Бернскай канвенцыяй|ru|Бернская конвенция об охране литературных и художественных произведений}}, усякае аўтарскае права на тэксты Мілна спынілася ў канцы 2006 года, гэта значыць па сканчэнні паўвекавога тэрміну (50-годдзе смерці Мілна — 31 студзеня 2006 года) плюс час да заканчэння каляндарнага года. (Аўтарскія правы на ілюстрацыі Шэпарда захаваюцца даўжэй на дваццаць гадоў, так як ён памёр у 1976 годзе). == У СССР == У часопісе {{нп3|Мурзілка|«Мурзілка»|ru|Мурзилка}} за 1939 год былі апублікаваныя два першыя раздзелы казкі Мілна — «Аб мядзведзі Віні-Пу і пчолах» (№ 1) і «Пра тое, як Віні-Пу пайшоў у госці і трапіў у бяду» (№ 9) у перакладзе А. Калтынінай і О. Галанінай. Імя аўтара паказана не было, стаяў падзагаловак «Англійская казка». У гэтым перакладзе выкарыстоўваюцца імёны Віні-Пу, Піглет і Хрыстафор Робін<ref>[https://shkolazhizni.ru/archive/0/n-62913/ Сергей Курий. Как Уинни-Фу превратился в Винни-Пуха]</ref>. Першы поўны пераклад «Віні-Пуха» ў СССР выйшаў ў 1958 годзе ў [[Літоўская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Літве]] ({{lang-lt|Mikė Pūkuotukas}}), яго выканаў 20-гадовы літоўскі пісьменнік Віргіліюс Чэпайтыс, які карыстаўся польскім перакладам Ірэны Тувім<ref>[http://pval.delfi.lt/pooh/cepaitis2.html Lietuviškajam «Mikei Pūkuotukui» — 40 metų! «Lietuvos žinios» 1998 gruodžio 31 d.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090208135946/http://pval.delfi.lt/pooh/cepaitis2.html |date=8 лютага 2009 }}{{ref-lt}}</ref>. Пазней Чэпайтыс, пазнаёміўшыся з англійскім арыгіналам, істотна перапрацаваў свой пераклад, які перавыдаваўся ў Літве неаднаразова. У 1960—1970-я гады, дзякуючы пераводу {{нп3|Барыс Уладзіміравіч Захадэр|Барыса Захадэра|ru|Заходер, Борис Владимирович}} «Віні-Пух і ўсе-ўсе-ўсе», а затым і фільмам студыі «{{нп3|Саюзмультфільм|Саюзмультфільм|ru|Союзмультфильм}}», дзе мішку агучваў [[Яўген Паўлавіч Лявонаў|Яўген Лявонаў]], Віня-Пых стаў вельмі папулярны і ў Савецкім Саюзе. === Пераклад (пераказ) Барыса Захадэра === У тым жа 1958 годзе з кнігай пазнаёміўся [[Барыс Уладзіміравіч Захадэр]]. Знаёмства пачалося з энцыклапедычнага артыкула. Вось як распавядаў ён сам пра гэта<ref name="2_Zahoder">[http://magazines.russ.ru/voplit/2002/5/zah-pr.html ''Заходер Б.'' Приключения Винни-Пуха (Из истории моих публикаций) // Вопросы литературы. 2002, № 5. С. 197—225]</ref>: {{пачатак цытаты}} Наша сустрэча адбылася ў бібліятэцы, дзе я перачытваў англійскую дзіцячую энцыклапедыю. Гэта было каханне з першага погляду: я ўбачыў малюнак сімпатычнага медзведзяня, прачытаў некалькі вершаваных цытат — і кінуўся шукаць кніжку. Так наступіў адзін з найшчасных момантаў майго жыцця: дні працы над «Пухам». {{канец цытаты}} У № 8 часопіса «Мурзілкі» за 1958 года з’явілася публікацыя аднаго з раздзелаў у пераказванні Захадэра: «Як Мішка-Плюх пайшоў у госці і трапіў у бязвыхаднае становішча». У гэтым тэксце галоўнага героя яшчэ клікалі Мішка-Плюх (у загалоўку з злучком, у тэксце без злучка). «Дзятгвыд» адхіліў рукапіс кнігі (кур’ёзныя чынам яе палічылі «амерыканскай»). У 1960 годзе (падпісана да друку 13 ліпеня) яе атрымалася выдаць у толькі што заснаваным выдавецтве Мінкультуры РСФСР «Дзіцячы свет» тыражом у 215 тысяч асобнікаў з ілюстрацыямі Алісы Іванаўны Парэт. Першае выданне выйшла пад назвай «Віні-Пух і ўсе астатнія», пазней зацвердзілася назва «Віні-Пух і ўсе-ўсе-ўсе». У 1965 годзе кніга, якая ўжо стала вельмі папулярнай, выйшла і ў Дзятгвыдзе. У выходных дадзеных першых некалькіх выданняў аўтарам кнігі быў памылкова паказаны «Артур Мілн» (хоць адна кніга Алана Аляксандра Мілна да «Віні-Пуха» па-руску ўжо выходзіла — гэта п’еса «Містэр Пім праходзіць міма», якая выйшла ў выдавецтве «Мастацтва» праз усяго год пасля смерці аўтара, у 1957 годзе, — а акрамя таго, пры жыцці аўтара друкаваліся яго дзіцячыя вершы ў перакладзе С. Я. Маршака). Ужо ў 1967 годзе рускі Віні-Пух быў выдадзены ў амерыканскім выдавецтве «Датан», дзе выпускалася большасць кніг пра Пуха і ў будынку якога ў той час захоўваліся цацкі Крыстафера Робіна<ref name="2_Zahoder"/>. Кампазіцыя і склад арыгінала ў тэксце Захадэра выкананы не цалкам. У рэдакцыі, якая з’явілася ў 1960 годзе, маецца толькі 18 раздзелаў; два з арыгінальных раздзелаў Мілна — дзясятая з першай кнігі і трэцяя з другой — прапушчаны (дакладней, дзясяты раздздел скарочаны да некалькіх абзацаў і «прышпілены» у канцы дзявятага). Адсутнічаюць прадмовы і прысвячэнні да абедзвюх кніг, як і само аўтарскі падзел на дзве кнігі; фрагменты прадмовы да першай часткі выкарыстаны ў тэксце першага раздзела. У 1990 годзе, да 30-годдзя рускага Віні-Пуха, Захадэр перавёў абодва прапушчаныя раздзелы. Трэці раздзел другой кнігі друкавалася асобна ў часопісе «Трамвай», у лютаўскім выпуску 1990 года<ref>[http://kvaclub.ru/tram02.html Борис Заходер. Новая история, в которой огрызуются поиски, а Пяточок (sic) опять чуть-чуть не встретил Слонопотама // Трамвай, 1990, № 2]</ref>. Абодва раздзелы ўвайшлі ў канчатковую рэдакцыю захадэраўскага перакладу ў складзе зборніка «Віні-Пух і многае іншае», які выйшаў у тым жа 1990 годзе і ў далейшым перавыдавалася неаднаразова. У гэтай рэдакцыі, як і ў першай, адсутнічаюць прадмовы і прысвячэнні, хоць дзяленне на дзве кнігі («Віні-Пух» і «Дом на Пухавым узлеску») адноўлена, а скразная нумарацыя раздзелаў замененая на асобную для кожнай кнігі. Фрагмент у канцы дзявятага раздзела пра свята ў гонар Віні-Пуха, цяпер фактычна дублюючы тэкст дзясятага раздзела, у поўным тэксце захаваны. Захадэр заўсёды (пачынаючы з першай часопіснай публікацыі 1958 года) падкрэсліваў, што яго кніга — не пераклад, а пераказ, плод сатворчасці і «перастварэння» Мілна па-руску, і настойваў на сваіх (са)аўтарскіх правах на яе. Сапраўды, яго тэкст не заўсёды літаральна ідзе за арыгіналам. Шэраг знаходак, якія адсутнічаюць у Мілна (напрыклад, разнастайныя назвы песень Пуха — Шумелкі, Крычалкі, Лямантоўкі, Сапелкі, Пыхцелкі, — ці знакамітае пытанне Пятачка: «Ці любіць Сланапатам парасят? І як ён іх любіць?»), удала ўпісваецца ў кантэкст твору<ref name="Smolarova"/><ref name=Boris>Александра Борисенко. [http://magazines.russ.ru/inostran/2002/4/boris.html Песни невинности и песни опыта. О новых переводах «Винни-Пуха»] // «Иностранная литература», 2002, № 4</ref>. Не мае поўнай паралелі ў Мілна і шырокае ўжыванне вялікіх літар (Невядома Хто, Родныя і Знаёмыя Труса), частае увасабленне неадушаўлёных прадметаў (Пух падыходзіць да «знаёмай лужыны»), большая колькасць «казачнай» лексікі, не кажучы ўжо пра нешматлікія схаваныя спасылкі да савецкай рэчаіснасці<ref name="Smolarova"/>. Неадназначна ўспрыняў стыль захадэраўскага «Пуха» [[Карней Чукоўскі]]: «Яго пераклад Віні Пуха будзе мець поспех, хоць стыль перакладу расхістаны (у англійскай казцы бацюшкі, пятачок і г. д.)»<ref>К. И. Чуковский. Дневник: в 3 т. Т. 3: 1936—1969. М., ПРОЗАиК, 2011, с. 307.</ref>. (У рэдакцыі 1965 года Захадэр замяніў слова «бацюшкі» на слова «караул»). У той жа час шэраг даследнікаў, уключаючы Я. Р. Эткінда, адносяць гэты твор усё ж да перакладаў<ref name="Smolarova"/>. Тэкст Захадэра таксама захоўвае моўную гульню і гумар арыгінала, «інтанацыю і дух арыгінала»<ref name="Boris"/> і «з ювелірнай дакладнасцю» перадае шматлікія важныя дэталі<ref name="Smolarova"/>. Да вартасцей перакладу ставіцца таксама адсутнасць залішняй русіфікацыі свету казкі, захаванне парадаксальнай англійскай ментальнасці<ref name="Smolarova"/>. Кніга ў пераказванні Захадэра з 1960-1970-х гадоў была выключна папулярная не толькі як дзіцячае чытанне, але і сярод дарослых, у тым ліку навуковай інтэлігенцыі<ref name=Smolarova>Наталия Смолярова. Детский «недетский» Винни-Пух // {{кніга |аўтар = Кукулин И., Липовецкий М., Майофис М. |загаловак = Веселые человечки: Культурные герои советского детства. Сборник статей |выдавецтва = Новое литературное обозрение |год = 2008 |старонак = 544 |isbn = 978-5-86793-649-5 }}</ref>. У постсавецкі перыяд працягваецца традыцыя прысутнасці захадэраўскага «Віні-Пуха» ва ўстойлівым крузе сямейнага чытання<ref name="Smolarova"/>. З першай, скарочанай рэдакцыі пераказвання Захадэра, а не з англійскага арыгіналу, выкананы некаторыя пераклады «Віні-Пуха» на мовы народаў СССР: грузінскую (1988){{efn|У грузінскім перакладзе, выкананым з першага выдання 1960 года, захаваны першапачатковая назва «Віні-Пух і ўсе астатнія» і нават памылка ў імя аўтара «Артур Мілн».}}, армянскую (1981), адна з украінскіх версій (А. Касцецкага{{efn|Першы ўкраінскі пераклад, зроблены Л. Саланьком у 1963 годзе, рабіўся з англійскай мовы і уключаў цалкам усе 20 раздзделаў, аднак у ім улічваўся і тэкст Захадэра, асабліва ў перакладзе вершаў.}}). === Ілюстрацыі === У савецкі час атрымалі вядомасць некалькі серый ілюстрацый да «Віня-Пыха». Ілюстратарам першай публікацыі ў «Мурзілкі» ў 1939 годзе (№ 1) быў вядомы графік Аляксей Лапцеў, які выступаў як ілюстратар «Нязнайкі» і іншых кніг; раздздел у № 9 за 1939 год ілюстраваў Міхаіл Храпкоўскі. [[Аліса Парэт]], ленінградская мастачка, вучаніца [[Кузьма Сяргеевіч Пятроў-Водкін|Пятрова-Водкіна]] і [[Павел Мікалаевіч Філонаў|Філонава]], ілюстравала<ref>[http://goofy.narod.ru/pooh/online/pictures/illustrations2/ Иллюстрации Алисы Порет]</ref> самае першае асобнае выданне пераказвання Захадэра (1960) і шэраг наступных (выдавецтва «Малыш», М., 1970). Нароўні з невялікімі чорна-белымі малюнкамі Парэт стварыла і каляровыя шматфігурныя кампазіцыі («Выратаванне Малечы Ру», «Савешнік» інш.), а таксама першую карту Стаакравага лесу на рускай мове. Эдуард Назараў — адзін з мастакоў-аніматараў, якія ўдзельнічалі ў стварэнні мультфільмаў Хітрука. Яму належаць графічныя чорна-белыя ілюстрацыі<ref>[http://goofy.narod.ru/pooh/online/pictures/illustrations/ Иллюстрации Эдуарда Назарова]</ref>, якія вельмі блізкія да вобразаў мультфільма і таксама атрымалі вялікую папулярнасць (1985). На некаторых з іх фігуруюць Тыгра, Малечв Ру, сваякі і знаёмыя Труса, якіх няма ў мультфільмах. Іншае выданне кнігі пра Віня-Пыха ілюстраваў ў колеры Віктар Чыжыкаў. Больш за 200 каляровых ілюстрацый, заставак і маляваных загалоўкаў да «Віня-Пыха» належыць Барысу Дыядораву<ref>[http://goofy.narod.ru/pooh/online/pictures/illustrations4/ Иллюстации Бориса Диодорова]</ref>. Б. Дыядораў і Г. Каліноўскі з’яўляюцца аўтарамі чорна-белых ілюстрацый і каляровых ўкладак у выданні «Дзіцячай літаратуры» 1969 г.; цыкл каляровых дыядораўскіх ілюстрацый створаны ў 1986—1989 г. і з’яўляўся ў некалькіх выданнях. Украінскі пераклад Леаніда Саланько (першае выданне — Вінні-Пух та його друзі, К.: Дитвидав УРСР, 1963) ілюстраваў Валянцін Чарнуха. === Мультфільмы Фёдара Хітрука === {{main|Віні-Пух (мультфільм)}} У студыі «[[Саюзмультфільм]]» пад кіраўніцтвам Фёдара Хітрука былі створаны тры мультфільмы: * [[Віні-Пух (мультфільм)|Віні-Пух]] ([[1969]]) — заснаваны на першым раздзеле кнігі. * [[Віні-Пух ідзе ў госці]] ([[1971]]) — заснаваны на другім раздзеле кнігі. * [[Віні-Пух і дзень клопатаў]] ([[1972]]) — заснаваны на чацвёртым (аб страчаным хвасце) і шостым (пра дзень нараджэння) раздзелах кнігі. Сцэнарый напісаў Хітрук у суаўтарстве з Захадэрам; праца суаўтараў не заўсёды ішла гладка, што стала ў канчатковым рахунку прычынай спынення выпуску мультфільмаў (першапачаткова планавалася выпусціць серыял па ўсёй кнізе<ref name="2_Zahoder"/>). Некаторыя эпізоды, фразы і песні (перш за ўсё знакамітая «Куды ідзём мы з Пятачком…») адсутнічаюць у кнізе і складзеныя спецыяльна для мультфільмаў; пазней гэтыя песні Захадэр у некалькі іншай рэдакцыі публікаваў асобным выданнем (кніжка-кардонка для малых «Песенькі Віня-Пыха», К., «Веселка», 1987) і уключаў як прыкладанне ў зборнік «Віня-Пых і многае іншае». З іншага боку, з сюжэту мультфільма выключаны (насуперак волі Захадэра) Крыстафер Робін; у першым мультфільме яго сюжэтная ролю перададзена Пятачку, у другім — Трусу. Для агучвання серыяла былі прыцягнутыя акцёры першай велічыні. Віня-Пыха агучваў [[Яўген Лявонаў]], Парсючка — [[Ія Савіна]], Іа — [[Эраст Паўлавіч Гарын|Эраст Гарын]]. Цыкл мультфільмаў атрымаў велізарную папулярнасць. Цытаты з яго сталі агульным здабыткам савецкіх дзяцей і дарослых і паслужылі асновай для стварэння ладу Віня-Пыха ў савецкім гумарыстычным фальклоры. Усяго ў гутарковую гаворку гараджан ўвайшла 21 цытата з фільма, палова якіх прыпадае на фільм «Віня-Пых і дзень клопатаў»<ref name="Arkhipova"/>. За гэты цыкл у ліку іншых работ Хітрук атрымаў у [[1976]] годзе [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўную прэмію СССР]]. Падчас працы над фільмам рэжысёр не ведаў пра існаванне мультфільмаў студыі Дыснея пра Віня-Пыха. Пазней, паводле слоў Фёдара Хітрука, яго версія спадабалася дыснэеўскаму рэжысёру Вольфгангу Райтэрману<ref name="Faber">{{кніга |аўтар = Liz Faber, Helen Walters |частка = Fedor Khitruk |загаловак = Animation unlimited: innovative short films since 1940 |спасылка = http://books.google.com/books?id=p6zs-4Db-WUC&pg=RA3-PA1964 |месца = London |выдавецтва = Laurence King Publishing |год = 2004 |pages = 154 |allpages = 192 |isbn = 1856693465 |мова = en }} </ref><ref name="Михайлин">{{артыкул | аўтар = Юрий Михайлин, Фёдор Хитрук | загаловак = О зарождении идеи фильма. Интервью | спасылка = http://www.kinozapiski.ru/article/422/ | выданне = Киноведческие записки | тып = журнал | месца = М. | год = 21.04.2006 | нумар = 73 }} </ref>. У той жа час тое, што савецкія мультфільмы былі створаны без уліку выключных правоў на экранізацыю, якія належаць студыі Дыснея, зрабіла немагчымым іх паказ за мяжой і ўдзел у міжнародных кінафестывалях<ref name="Капков">{{cite web |url = http://www.animator.ru/articles/article.phtml?id=243 |author = Сергей Капков |title = Фёдор Хитрук и Фильмы, фильмы, фильмы... |publisher = Аниматор.ру |access-date = 2009-07-18 |description = авторская версия статьи в журнал «Time out Москва» |archive-url = https://web.archive.org/web/20111101045725/http://animator.ru/articles/article.phtml?id=243 |archive-date = 1 лістапада 2011 |url-status = dead }}</ref>. === Анекдоты === Віня-Пых і Парсючок сталі персанажамі цыклу савецкіх і постсавецкіх анекдотаў, якія звычайна адносяць да «дзіцячых анекдотаў»<ref name="Arkhipova">[http://www.ruthenia.ru/folklore/arhipova5.htm А. С. Архипова. Ролевые структуры детских анекдотов]</ref>. Гэты цыкл з’яўляецца таксама і сведчаннем папулярнасці мультфільмаў сярод дарослых, бо анекдоты выходзяць далёка за межы «дзіцячага гумару», а шматлікія і падкрэслена «недзіцячыя». «Папулярнасць Віня-Пыха і кампаніі падтрымлівалася яшчэ й іх функцыянаваннем ў кніжным асяроддзі, хоць, вядома, асноўную ролю ва ўтварэнні анекдотаў згулялі ўсё-такі мультфільмы: па-першае, у анекдотах парадыруюцца фразы і сюжэты з мультфільмаў, а па-другое, многія дзеці, якія распавядаюць анекдоты, дадзеных кніг яшчэ не чыталі (або ім не чыталі), затое глядзелі мультфільмы»<ref name="Arkhipova"/>. У іх на першы план выходзіць відавочная ўжо ў фільме Хітрука некаторая брутальнасць і просталінейнасць вобразу Пыха. Як адзначае даследчык, «Ф. Хітруку прыйшлося зрабіць самога Віня-Пыха больш дарослым і агрэсіўным, пераадолеўшы цяжар інфантылізму цалкам на Пятачка»<ref name=Eliferova/>. У анекдотах мядзведзю таксама прыпісваюцца «дарослыя» рысы — у дадатак да «аматара пажраць», Пых становіцца аматарам выпіць і адпусціць вастрыню з сексуальным падтэкстам. Аб’ектам пародыі паўстае сяброўства Пыха і Парсючка, якое ператвараецца ў саперніцтва: «вялікі і моцны» Пых праяўляе агрэсію да безабароннага і несамастойнага Парсючка<ref name="Arkhipova"/>. Нярэдка ў анекдотах ў духу «дзіцячай жорсткасці»<ref name="Arkhipova"/> і {{нп3|чорны гумар|чорнага гумару|ru|Чёрный юмор}} абгульваюцца «гастранамічныя» якасці Парсючка. Камічны эфект часта ўзнікае з-за неадпаведнасці камунікатыўнай сітуацыі Пыха («дарослай» і цынічнай) і Парсючка (інфантыльнай і наіўнай)<ref name="Arkhipova"/>. Нарэшце, анекдоты пра Пыха і Парсючка, як і цыкл аб {{нп3|Штырліц|Штырліцы|ru|Штирлиц}}, утрымліваюць элементы моўнай гульні (у прыватнасці, [[каламбур]]). === Сеткавы гумар === Віня-Пых выклікаў да жыцця вялікі пласт сеткавага гумару. Гэта не толькі анекдоты, але і аповесці розных аўтараў. Найбольш папулярная тэма — Віня-Пых як [[хакер]] і [[сісоп]]<ref>[http://disktrouble.narod.ru/vinny.html Сетевые пародии о Винни-Пухе]</ref>. === Публікацыя арыгінала === У [[1983]] годзе пад рэдакцыяй і з нататкамі філолага-англиста А. І. Паўтарацкага ў Маскве ў выдавецтве «Вясёлка» былі выдадзены ў адным томе ўсе чатыры празаічныя і вершаваныя кнігі пра Пыха (Milne A. ''Winnie-the-Pooh; The House at Pooh Corner; When we were very young; Now we are six''. M., [[1983]]) і, у дадатку да іх, шэсць эсэ Мілна; так савецкі чытач, які валодаў англійскай мовай, змог пазнаёміцца ​​і з арыгінальным тэкстам. Прадмову да кнігі напісаў савецкі літаратуразнаўца Д. М. Урноў: гэтая праца ўтрымоўвала адзін з першых «дарослых» разбораў тэксту мілнаўскага цыклу ў СССР. Цікавасць Паўтарацкага (ініцыятара выдання) да Віня-Пыха абудзілі студэнты Аддзялення структурнай і прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|МДУ]], якія прапанавалі разбіраць англійскі тэкст «Віня-Пыха» падчас заняткаў на спецкурсе<ref>[http://ormer-fidler.livejournal.com/17329.html Винни-Пух и я]</ref>. == У літаратуры і філасофіі == «Віня-Пых» на працягу XX стагоддзя стаў прадметам для розных філасофскіх, псіхааналітычных і сатырычных варыяцый. Бенджамін Хофэ ў сваіх кнігах ''The Tao of Pooh'' («''[[Даа]] Пыха''») і ''The Te of Piglet'' («''{{нп3|Дэ||ru|Дэ}} Парсючка''») пры дапамозе герояў Мілна папулярна тлумачыць філасофію [[даасізм]]у. Тэкст Мілна пры гэтым перайначаны<ref>Руднев, с. 7</ref>. Дж. Т. Уільямс выкарыстаў вобраз мядзведзя для [[Сатыра|сатыры]] на філасофію (''Pooh and the Philosophers'', «''Пых і філосафы''»), а Фрэдэрык Крус — на [[літаратуразнаўства]] (''The Pooh Perplex'', «''Пыхава блытаніна''» і ''Postmodern Pooh'', «''Постмадэрнісцкі Пых''»). У «''Пыхавай блытаніне''» зроблены жартоўны аналіз «Віня-Пыха» з пункту гледжання фрэйдызму, фармалізму і т. п. Усе гэтыя англамоўныя працы паўплывалі на кнігу семіётыка і філосафа В. П. Руднева «Віня Пых і філасофія штодзённай мовы» (імя героя — без злучка, 1996). Тэкст Мілна прэпаруецца ў гэтай кнізе пры дапамозе {{нп3|Структуралізм|структуралізму|be-x-old|Структуралізм}}, ідэй [[Міхаіл Міхайлавіч Бахцін|Бахціна]], філасофіі [[Людвіг Вітгенштэйн|Людвіга Вітгенштэйна]] і шэрагу іншых ідэй 1920-х, у тым ліку псіхааналізу. Паводле думкі Руднева, «эстэтычныя і філасофскія ідэі заўсёды носяцца ў паветры… ВП з’явіўся ў перыяд самага магутнага росквіту прозы XX стагоддзя, што не магло не паўплываць на структуру гэтага твора, не магло, так бы мовіць, не адкінуць на яго сваіх прамянёў»<ref>Руднев, с. 9</ref>. Гэтая кніга змяшчае таксама поўны пераклад абедзвюх кніг Мілна пра Пыха. == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == {{Commonscat|Winnie The Pooh}} * [http://winnie-the-pooh.ru/online/lib/voplit.html Заходер Б. Приключения Винни-Пуха (Из истории моих публикаций) // Вопросы литературы. 2002, № 5. С. 197—225] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060109162331/http://www.winnie-the-pooh.ru/online/lib/voplit.html |date=9 студзеня 2006 }} * ''Руднев В. П. '' Винни Пух и философия обыденного языка. — М., 1994, 1996, 2000, 2002. * Наталия Смолярова. Детский «недетский» Винни-Пух // {{кніга |аўтар = Кукулин И., Липовецкий М., Майофис М. |загаловак = Веселые человечки: Культурные герои советского детства. Сборник статей |выдавецтва = Новое литературное обозрение |год = 2008 |старонак = 544 |isbn = 978-5-86793-649-5 }} * {{кніга|аўтар=Matthew O Grenby, Kimberley Reynolds|частка=5 Research and Theory → Case Study: The International Reception of Winnie-the-Pooh|загаловак=Children's Literature Studies: A Research Handbook|спасылка=https://books.google.ru/books?id=bKEcBQAAQBAJ|выдавецтва=Palgrave Macmillan|год=2011|старонкі=248|старонак=248|isbn=9780230343801|ref=Grenby and Reynolds}} * {{кніга|аўтар=Shirley Harrison|загаловак=Life and Times of the Real Winnie-the-Pooh, The: The Teddy Bear Who Inspired A. A. Milne|выдавецтва=Pelican Publishing|год=September 27, 2011|allpages=192 |isbn=978-1455614820}} * Christopher Robin Milne. The Enchanted Places, L., Penguin Books, 1976 * {{артыкул|аўтар=Сергей Курий|загаловак=Как попасть в Зачарованное Место (Винни-Пух и всё-всё-всё)|спасылка=http://www.ytime.com.ua/ru/26/78/1|выданне=Твоё время|месца=Киев|год=2003|нумар=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002224530/http://www.ytime.com.ua/ru/26/78/1|archive-date=2 кастрычніка 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151002224530/http://www.ytime.com.ua/ru/26/78/1|archivedate=2 кастрычніка 2015}} * {{артыкул|аўтар=Александра Борисенко|загаловак=Песни невинности и песни опыта. О новых переводах «Винни-Пуха»|спасылка=http://magazines.russ.ru/inostran/2002/4/boris.html|выданне=«Иностранная литература»|год=2002|нумар=4}} == Спасылкі == * [http://ru.winniepooh.wikia.com/ Винни Пух Вики] — Вики на Викии, полностью посвященная миру Винни Пуха * [http://disney.go.com/pooh/index.html Официальный сайт Винни Пуха] * [http://www.fortgarryhorse.ca/phpweb/index.php?module=photoalbum&PHPWS_Album_op=view&PHPWS_Album_id=5 Медведица Винни] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070928022825/http://www.fortgarryhorse.ca/phpweb/index.php?module=photoalbum&PHPWS_Album_op=view&PHPWS_Album_id=5 |date=28 верасня 2007 }}: фотоальбом из канадских архивов. * [https://web.archive.org/web/20041211182139/http://www.cbc.ca/winnie/ Медведь по имени Винни] — игровой фильм о судьбе медведицы Виннипег. * [http://goofy.narod.ru/pooh/ Русский сайт о Винни-Пухе: оригинальный текст, перевод Заходера, собрание иллюстраций, библиотека литературы о Винни-Пухе, фрагменты фильмов и аудиозаписей] * [http://www.disneycorner.com/modules.php?name=News&file=article&sid=82 О судебном деле относительно авторских прав на Пуха] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20041012191206/http://www.disneycorner.com/modules.php?name=News&file=article&sid=82 |date=12 кастрычніка 2004 }} * [http://www.lavasurfer.com/100akerpathology.pdf «Патология в Стоакровом лесу»: медицинское исследование «Винни-Пуха»](pdf) * [http://disney.go.com/disneyvideos/animatedfilms/pooh/ Официальный сайт последнего диснеевского фильма о Пухе «Пухов Слонопотам»] * [http://animator.ru/db/?p=show_film&fid=6758 Винни-Пух и все-все-все] на сайте «Аниматор.ру» * [http://animator.ru/index.phtml?p=photo_gallery&gid=11 Фоторепортаж с открытия выставки «Винни-Пух и всё-всё-всё», Москва,19 октября 2005 г.] * [http://bibliogid.ru/muzej-knigi/lyubimye-geroi/367-vinni-pukh Ирина Линкова. «Герой нашего времени»] * [http://inosmi.ru/social/20120520/191954522.html Пух Райтермана и Пух Хитрука: сравнительная характеристика персонажей] [http://colorfulanimationexpressions.blogspot.com/2011/08/pooh-vs-pukh-character-analysis.html оригинал] * [http://www.unmonument.ru/mon151.html Памятник Винни-Пуху в Москве] * [http://munin.uit.no/bitstream/handle/10037/4401/thesis.pdf?sequence=2 Winnie the Pooh In the Classroom], Elisabeth M. Knudsen, Master’s Thesis in English and Education Faculty of Humanities, Social Sciences and Education University of Tromsø. Spring 2012 {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Выдуманыя мядзведзі]] b1s83r655h9u4nb1n0ld80zmojybqvq 5159147 5159146 2026-06-28T11:18:35Z Цімох 101134 дадаў інфармацыю 5159147 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Віня-Пых (значэнні)}} {{Літаратурны персанаж |імя = Віня-Пых |арыгінальнае імя = {{lang-en|Winnie-the-Pooh}} |выява = Winnie-the-Pooh 094-2.png |памер = 250px |апісанне = Віня-Пых, ілюстрацыя Эрнэста Шэпарда да першага выдання кнігі «Віня-Пых» (1926) |пісьменнік = [[Алан Аляксандр Мілн]] |творы = Віня-Пых (1926), Хатка ў Пыхавым закутку (1928), Калі мы былі зусім маленькімі (1924), Цяпер нам ужо шэсць (1927) }} '''Ві́ня-Пых, Ві́ні-Пух''' ({{lang-en|Winnie-the-Pooh}}) — {{нп3|плюшавы мішка|плюшавы мішка|en|Teddy bear}}, персанаж [[аповесць|аповесцей]] і [[верш]]аў [[Алан Аляксандр Мілн|Алана Аляксандра Мілна]] (цыкл не мае агульнай назвы і звычайна таксама называецца «Віня-Пых», паводле першай кнігі). Адзін з самых вядомых герояў дзіцячай літаратуры XX стагоддзя. == Паходжанне персанажа == Як і многія іншыя персанажы кнігі Мілна, медзведзяня Віні атрымала імя ад адной з рэальных цацак {{нп3|Крыстафер Робін Мілн|Крыстафера Робіна|en|Christopher Robin Milne}} (бел. Крыштусь Родзька; 1920—1996), сына пісьменніка. У сваю чаргу, плюшавы мішка Віня-Пых быў названы ў гонар {{нп3|Вініпег, мядзведзіца|мядзведзіцы па мянушцы Вініпег|en|Winnipeg (bear)}} (Вініфрэд, коратка Віня,), якая жыла ў 1920-х у [[Лонданскі заапарк|Лонданскім заапарку]]. Мядзведзіца Вініпег ([[Барыбал|амерыканскі чорны мядзведзь]]) трапіла ў Вялікабрытанію як жывы [[талісман]] ({{нп3|Персанаж-талісман|маскот|ru|Персонаж-талисман}}) Канадскага армейскага ветэрынарнага корпуса з [[Канада|Канады]], а менавіта з ваколіц [[Вініпег|горада Вініпега]]. Яна апынулася ў кавалерыйскім палку «Форт Гары Хорс» [[24 жніўня]] [[1914]] года, яшчэ будучы медзведзянём (яе купіў у канадскага паляўнічага-{{нп3|Трапер|трапера|ru|Траппер}} за дваццаць долараў 27-гадовы палкавы ветэрынар лейтэнант Гары Колбарн, які клапаціўся пра яе і ў далейшым). Ужо ў кастрычніку таго ж года медзведзяня было прывезена разам з войскамі ў Брытанію, а так як полк павінен быў быць у ходзе Першай сусветнай вайны перапраўлены ў Францыю, то ў снежні было прынята рашэнне пакінуць звера да канца вайны ў Лонданскім заапарку. Мядзведзіца палюбілася лонданцам, і вайскоўцы не сталі пярэчыць супраць таго, каб не забіраць яе з заапарка і пасля вайны<ref>[http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10193 «Winnie».] ''Historica Minutes'', The Historica Foundation of Canada.</ref>. Да канца дзён (яна памерла 12 мая 1934 года) мядзведзіца знаходзілася на забеспячэнні ветэрынарнага корпуса, пра што ў 1919 годзе на яе клетцы зрабілі адпаведны надпіс. У [[1924]] годзе Алан Мілн упершыню прыйшоў у заапарк з чатырохгадовым сынам Крыстаферам Робінам, які па-сапраўднаму пасябраваў з Віні. За тры гады да гэтага Мілн купіў ва ўнівермагу {{нп3|Harrods|Harrods|en|Harrods}} і падарыў сыну на яго першы дзень нараджэння плюшавага мядзведзя фірмы «Альфа Фарнэл». Пасля знаёмства гаспадара з Віні гэты мядзведзь атрымаў імя ў яе гонар. Але ва ўступе да кнігі хлопчык тлумачыць змену імені і ўсе звязаныя з ім складанасці. У далейшым мядзведзь быў «неразлучным спадарожнікам» Крыстафера: «у кожнага дзіцяці ёсць любімая цацка, і асабліва яна патрэбна кожнаму дзіцяці, якое адно ў сям’і»<ref name="CR">Christopher Robin Milne. The Enchanted Places, L., Penguin Books, 1976</ref>. [[Файл:Winnie-the-Pooh Zoo Winnipeg.JPG|thumb|Скульптура медзведзяня Віні ў парку Асінібойн ([[Вініпег]]).]] == Цыкл Мілна == === Кнігі і ілюстрацыі === Віня-Пых — галоўны персанаж дзвюх паэтычных кніг Мілна: * ''Winnie-the-Pooh'' (першы раздзел апублікаваны ў газеце «London Evening News» перад Калядамі, 24 снежня 1925 года, шосты — у жнівеньскім нумары «Royal Magazine» за 1926 год; першае асобнае выданне выйшла 14 кастрычніка 1926 года ў лонданскім выдавецтве «Methuen & Co»); * ''The House at Pooh Corner'' (Хатка ў Пыхавым закутку, 1928 год). Абедзве празаічныя кнігі прысвечаны «Ёй» — жонцы Мілна і маці Крыстафера Робіна Дафне Селенкур; гэтыя прысвячэнні напісаны ў вершах. Акрамя таго, у двух зборніках дзіцячых вершаў Мілна, ''When We Were Very Young'' (Калі мы былі зусім маленькімі, 1924) і ''Now We Are Six'' (Цяпер нам ужо шэсць, 1927) ёсць некалькі вершаў пра Віня-Пыха, хоць у першай з іх ён яшчэ не носіць гэтага імя. Першую з гэтых кніг, якая выйшла раней празаічнай кнігі ''Winnie-the-Pooh'', Мілн у прадмове да яе называе «іншай кнігай пра Крыстафера Робіна»<ref name="Poltoracki">А. И. Полторацкий. Комментарии // A. A. Milne. Winnie-the-Pooh. М., Радуга, 1983, с. 391—446</ref>. Усе гэтыя чатыры кнігі ілюстраваны {{нп3|Эрнэст Шэпард|Э. Х. Шэпардам|en|E. H. Shepard}}, карыкатурыстам {{нп3|Панч, часопіс|часопіса «Панч»|en|Punch (magazine)}}, дзе ён працаваў разам з Мілнам, і баявым таварышам Мілна па [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайне]]. Графічныя ілюстрацыі Шэпарда цесна звязаныя з унутранай логікай апавядання і шмат у чым дапаўняюць тэкст, у якім, да прыкладу, не паведамляецца, што Мамантук (Heffalump) падобны на слана<ref name="Poltoracki"/>; Шэпарда нярэдка называюць «сааўтарам» Мілна<ref name="Smolarova"/>. Часам ілюстрацыі Шэпарда адпавядаюць значнаму размяшчэнню тэксту на старонцы<ref name="Smolarova"/>. Хлопчык быў змаляваны непасрэдна з Крыстафера Робіна, і вобраз хлопчыка, створаны мастаком, — у свабодным каптане і кароткіх штоніках, як Крыстафэр і апранаўся ў рэчаіснасці<ref name="Poltoracki"/>, — увайшоў у моду<ref name="Urnov"/>. На хвалі ашаламляльнага поспеху кніг пра Пыха з’явілася цэлая бібліятэчка кніг — «Гісторыі пра Крыстафера Робіна», «Кніга для чытання пра Крыстафера Робіна», «Гісторыі да дня нараджэння Крыстафера Робіна», «Буквар Крыстафера Робіна» і шэраг кніжак-малюнкаў, аднак новых тэкстаў гэтыя зборнікі не ўтрымлівалі, а ўключалі толькі перадрук з папярэдніх<ref name="Lungina"/>. === Спіс апавяданняў/раздзелаў === «Віня-Пых» уяўляе сабой дылогію, але кожная з дзвюх кніг Мілна распадаецца на 10 апавяданняў (stories) з уласным сюжэтам, якія могуць чытацца, экранізавацца і г. д. незалежна адзін ад аднаго. У некаторых перакладах дзяленне на дзве часткі не захавана, у іншых не перакладзеная другая («Хатка ў Пыхавым закутку»). Часам першая і другая кнігі выкананы рознымі перакладчыкамі. Такі незвычайны лёс нямецкага Віня-Пыха: першая кніга выйшла ў нямецкім перакладзе ў 1928 годзе, а другая толькі ў 1954; паміж гэтымі датамі — шэраг трагічных падзей германскай гісторыі. Далей у дужках даецца назву адпаведнай раздзелу ў перакладзе Барыса Захадэра (па «поўнай» версіі, гл. ніжэй у раздзеле аб рускіх перакладах). * Першая кніга — ''Віня-Пых (Winnie-the-Pooh)'': *# ''У якой мы знаёмімся зь Віня-Пыхам і грамадкай Пчолаў, і тут акурат пачынаюцца ўсе прыгоды'' *# ''У якой Пых ідзе ў госці і захрасае ў дзірцы'' *# ''У якой Пых і Парсючок пайшлі на паляванне і ледзь не злавілі Лыску'' *# ''У якой Вослік Іа губляе хвост, а Пых ягоны хвост знаходзіць'' *# ''У якой Парсючок сустракае Мамантука'' *# ''У якой Іа святкуе свой Дзень Нараджэння і атрымлівае два падарункі'' *# ''У якой Кенга і Малеча Ру з’яўляюцца ў Лесе, а Парсючку даюць лазню'' *# ''У якой Крыштусь Родзька вядзе палярную Ікспыдыцыю на Паўночнае Канцавоссе'' *# ''У якой Парсючок цалкам акружаны вадою'' *# ''У якой Крыштусь Родзька ладзіць імпрэзу ў гонар Пыха, а пасля мы ўсе развітваемся'' * Другая кніга — ''Хатка ў Пыхавым закутку (The House at Pooh Corner)'': *# ''ЧАСТКА ПЕРШАЯ, у якой у Пыхавым закутку будуюць хатку для Іа'' *# ''ЧАСТКА ДРУГАЯ, у якой у лес прыбывае Тыгрык і снедае'' *# ''ЧАСТКА ТРЭЦЯЯ, у якой ладзяцца пошукі, а Парсючок ізноў ледзь не сустракае Мамантука'' *# ''ЧАСТКА ЧАЦЬВЁРТАЯ, у якой выяўляецца, што Тыгрыкі ня надта лазяць па дрэвах'' *# ''ЧАСТКА ПЯТАЯ, у якой Трус мае вельмі заняты дзень і мы даведваемся, чым звычайна займаецца Крыштусь Родзька „па раніцах”'' *# ''ЧАСТКА ШОСТАЯ, у якой Пых вынаходзіць новую гульню, а Іа далучаецца'' *# ''ЧАСТКА СЁМАЯ, у якой Тыгрыка адскокваюць'' *# ''ЧАСТКА ВОСЬМАЯ, у якой Парсючок здзяйсняе нешта выдатнае'' *# ''ЧАСТКА ДЗЕВЯТАЯ, у якой Вослік Іа знаходзіць Сядзібу, і Сава перасяляецца туды'' *# ''ЧАСТКА ДЗЕСЯТАЯ, у якой Крыштусь Родзька і Пых трапляюць у зачараванае месца, і мы пакідаем іх там'' == Беларускі пераклад == Першы поўны пераклад кнігі з’явіўся ў 2007 годзе<ref>{{Cite web |url=https://kamunikat.org/?pubid=11339 |title=Архіўная копія |access-date=29 кастрычніка 2022 |archive-date=30 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130041301/https://kamunikat.org/?pubid=11339 |url-status=dead }}</ref>, у выдавецтве «Белы крумкач» у Познані. У беларускім перакладзе, выдадзеным з захаваннем аўтарскіх правоў, галоўнага героя завуць «Віня-Пых» («Віня», ад жаночага імя «Вініфрэд» — імя мядзведзіцы), і «Пых» ад англійскага вокліча «Пу» — асацыятыўны рад са словамі пыха (Віня-Пых вельмі ганарлівы мядзведзік), пыхкаць (сапець ад нейкай працы ці іншых няўклюдных дзеянняў), а таксама перагукаецца з героем беларускай народнай казкі «Пых». Імёны астатніх герояў: Крыштусь Родзька, Парсючок, Вослік Іа, Трус, Кенга, Ру, Мамантук, Лыска і Лысіца і інш. Прэзентацыі кнігі прайшлі ў наступных гарадах: Прага (27.12.2007), Беласток (5.1.2008), Варшава (28.02.2008), Гродна (29.02.2008), Познань (5.3.2008) з удзелам Станіслава Шушкевіча, Масква (4.4.2008), Вільня (10.4.2008 і 11.4.2008), Кракаў (9.5.2008), Лондан (17.5.2008) з удзелам Айца Надсана, Торунь (29.5.2008), Гарадок на Падляшшы (19.7.2008) у межах рок-фестывалю Басовішча, Бяроза (20.7.2008) (з ваколіц Бярозы паходзіць беларускі плюшавы мядзведзік, які змешчаны на фотаздымку ў кнізе), Маладзечна (24.7.2008) з удзелам Уладзіміра Арлова, Глыбокае (27.8.2008), Гомель (29.7.2008), Мінск (30.7.2008) у брытанскай амбасадзе з удзелам амбасадара Вялікабрытаніі — Найджэла Гоўлд-Дэйвіса, Кіеў (14.8.2008), Орша (22.7.2009), Беласток (27.12.2011 і 24.1.2012), Старыя Ранчыцы (17.6.2012). Вялікая колькасць прэзентацый прайшла ў Глыбоцкім краі, у такіх мясцовасцях як Глыбокае<ref>https://nashaniva.com/?c=ar&i=18952</ref>, Падвсілле, Шунеўцы і Удзела<ref>http://cbs.okglub.by/news/428-sustrechy-chytacho-z-pismennikam-vitalem-voranavym</ref>. Дакладны дзённік<ref>[https://vinia-pych.livejournal.com/]</ref> з цэлага турнэ прэзентацый вёўся аўтарам перакладу ў папулярным у той час сярод беларускіх літаратараў livejournal. Да гэтага ніводная кніжка на беларускай мове не мела такога вялікага геаграфічнага ахопу і такой колькасці прэзентацый у замежжы. Публікацыя перакладу выклікала шырокі розгалас у СМІ. Пра кнігу напісаў інтэрнэт партал РИА Новости<ref>[https://www.delfi.lt/ru/archive/vinni-puh-v-belorussii-prevratilsya-v-vinya-pyha.d?id=15649823]</ref>, што прывяло да сапраўднага ажыятажу і актыўнага абмеркавання ў інтэрнэце. Навіна пра першы беларускі пераклад трапіла ў top30 на Яндэксе (6.1-2008). Інфармацыю падавалі многія польскія, украінскія і расійскія СМІ, напрыклад украінскія 1+1<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NqAmEhKSKLg]</ref> і 5 канал. Пераклад быў у цэнтры абмеркавання ў межах навуковых канферэнцый, у Торуні (Białoruś i jej współczesne konteksty historyczno-kulturowe) і прадметам ліставання з Расійскай акадэміяй навук (Інстытутам рускай мовы). Піваварня 13 Litar выпусціла цёмны портэр «Віня-Пых»<ref>[https://pivo.by/news/13-litar-vinia-pych]</ref>. Аўдыёкніга з беларускім перакладам выйшла ў 2022 годзе<ref>[https://audiobooks.by/books/vinia-pykh]</ref>, у выдавецтве «[[Кніжны воз|Кніжны Воз]]». Ролі агучылі Андрэй Дробыш (Трус), Алег Гарбуз (Віня-Пых, Сава), [[Крысціна Дробыш]] (Крыштусь Родзька, Кенга, Малеча Ру), Андрэй Мілюхін (апавядальнік, Парсючок, Іа). == Аўдыяверсія і тэатральныя пастаноўкі == У 2022 годзе на беларускай аўдыякніжнай платформе «Кніжны воз» выйшла першая поўная аўдыяверсія перакладу ''Віня-Пыха''. Праект стаў першай кнігай платформы, цалкам рэалізаванай пры падтрымцы слухачоў і сяброў праекта. Кнігу агучылі беларускія акторы Андрэй Мілюхін, Андрэй Дробыш, Алег Гарбуз і Крысціна Дробыш. Аўдыякніга даступная праз сайт і мабільную праграму «Кніжнага возу». Паводле прадстаўнікоў платформы, яе мэтай было зрабіць так, каб беларускамоўную версію ''Віня-Пыха'' маглі слухаць дзеці і дарослыя ў любой кропцы свету. У 2026 годзе ў Беластоку адбылася прэм'ера дзіцячага спектакля ''Прыгоды Віня-Пыха і яго сяброў'', пастаўленага рэжысёрам Бернардам Мацеем Баням. Спектакль быў падрыхтаваны дзецьмі і стаў адной з першых сцэнічных інтэрпрэтацый беларускага перакладу твора. == Сусвет твору == Дзеянне кніг пра Пыха адбываецца ў 500-акравым лесе Эшдаўн блізу набытай Мілнамі ў 1925 годзе фермы Кочфард у графстве {{нп3|Усходні Сасекс|Усходні Сасекс|ru|Восточный Суссекс}}, Англія, прадстаўленым у кнізе як Стоакравы лес ({{lang-en|The Hundred Acre Wood}}, у перакладзе Воранава — Стосоткавы лес). Рэальнымі з’яўляюцца таксама Шэсць соснаў і ручаёк, ля якога быў знойдзены Паўночны Полюс, а таксама згадваная ў тэксце расліннасць, у тым ліку калючы {{нп3|Улекс|улекс|ru|Улекс}} (gorse-bush, дзядоўнік у Воранава), у які падае Пых<ref name="CR"/>. Маленькі Крыстафер Робін любіў залазіць у дуплы дрэў і гуляць там з Пыхам, таму шматлікія персанажы кніг жывуць у дуплах, і значная частка дзеянні адбываецца ў такіх дамах або на галінах дрэў<ref name="CR"/>. [[Файл:Карта стосоткавага лесу.gif|міні|348x348пкс|Карта Стосоткавага лесу з беларускага перакладу кнігі.]] Дзеянне «Віня-Пыха» разгортваецца адначасова ў трох планах — гэта свет цацак у дзіцячым, свет звяроў «на сваёй тэрыторыі» у Стосоткавым лесе і свет персанажаў у апавяданнях бацькі сыну (гэта найбольш выразна паказана ў самым пачатку)<ref name="Smolarova"/>. У далейшым апавядальнік знікае з апавядання, і казачны свет пачынае ўласнае існаванне, разрастаючыся ад раздзела да раздзела<ref name="Lungina"/>. Адзначалася падабенства прасторы і свету персанажаў «Віня-Пыха» з класічным антычным і сярэднявечным [[эпас]]ам<ref name="Lungina"/>. Шматабяцаючыя эпічныя пачынанні персанажаў (падарожжы, подзвігі, паляванні, гульні) аказваюцца камічна нязначнымі, у той час як сапраўдныя падзеі адбываюцца ва ўнутраным свеце герояў (дапамога ў бядзе, гасціннасць, сяброўства)<ref name="Lungina"/>. Кнігі Мілна выраслі з вусных апавяданняў і гульняў з Крыстаферам Робінам; вуснае паходжанне характэрна і для многіх іншых знакамітых літаратурных казак<ref name="Lungina">Л. З. Лунгина. Братья по сказке // Р. Киплинг. Маугли. А. Линдгрен. Карлсон, который живёт на крыше. А. А. Милн. Винни-Пух и все-все-все. М., «Правда», 1985, с. 3-14.</ref>. «Я, уласна, нічога не прыдумляў, мне заставалася толькі апісваць», як казаў пасля Мілн<ref name="Urnov"/>. Рэальнымі цацкамі Крыстафера Робіна былі таксама Парсючок (падарунак суседзяў), Іа без хваста (ранні падарунак бацькоў), Кенга з Малечай Ру ў сумцы і Тыгрык (набытыя бацькамі пазней адмыслова для развіцця сюжэту вячэрніх апавяданняў сыну). У апавяданнях яны з’яўляюцца менавіта ў такім парадку<ref name="CR"/>. Саву і Труса Мілн прыдумаў сам; на ілюстрацыях Шэпарда яны выглядаюць не як цацкі, а як сапраўдныя жывёлы, Трус кажа Саве: «Толькі ў мяне і цябе ёсць мазгі. У астатніх — пілавінне». У працэсе гульні ўсе гэтыя персанажы атрымалі індывідуальныя звычкі, звычкі і манеру размовы<ref name="Lungina"/>. На створаны Мілнам свет жывёл паўплывала аповесць {{нп3|Кенет Грэм|Кенета Грэма|ru|Грэм, Кеннет}} «{{нп3|Вецер у вербах|Вецер у вербах|be-x-old|Вецер у вербах}}», якой ён захапляўся і якую раней ілюстраваў Шэпард<ref name="Urnov"/>, магчымая таксама прыхаваная палеміка з «{{нп3|Кніга джунгляў|Кнігай джунгляў|ru|Книга джунглей}}» [[Джозеф Рэдзьярд Кіплінг|Кіплінга]]<ref name="Urnov"/>. У кнізе прысутнічае атмасфера ўсеагульнай любові і клопату<ref name="Lungina"/>, «нармальнага», абароненага дзяцінства, без прэтэнзій на рашэнне дарослых праблем<ref name="Urnov"/>, што шмат у чым спрыяла пазнейшай папулярнасці гэтай кнігі ў СССР<ref name="Smolarova"/>, у тым ліку паўплывала на рашэнне Барыса Захадэра перакласці гэтую кнігу<ref name="2_Zahoder"/>. У «Віня-Пыху» адлюстраваны сямейны побыт брытанскага {{нп3|Сярэдні клас|сярэдняга класа|ru|Средний класс}} 1920-х гадоў, пасля ўваскрэшаны Крыстаферам Робінам у сваіх успамінах для разумення кантэксту, у якім узнікла казка<ref name="CR"/>. === Прыёмы === Кнігі Мілна прасякнуты шматлікімі [[каламбур]]амі і іншымі відамі {{нп3|моўная гульня|моўнай гульні|ru|Языковая игра}}, для іх тыпова абыгрыванне і скажэнне «дарослых» слоў (відавочна паказанае ў сцэне дыялогу Савы з Пыхам), выразаў, запазычаных з рэкламы, навучальных тэкстаў і г. д. (шматлікія канкрэтныя прыклады сабраны у каментары А. І. Паўтарацкага)<ref name="Poltoracki"/>. Выдасканаленае абыгрыванне фразеалогіі, моўнай неадназначнасці (часам больш чым двух значэнняў слова) не заўсёды даступнае дзіцячай аўдыторыі, затое высока цэніцца дарослымі<ref name="Smolarova"/>. Да ліку тыповых прыёмаў дылогіі Мілна ставіцца прыём «значнай пустаты» і гульні з рознымі фікцыя: у «Супярэчнасці» (прадмова да другой часткі) сцвярджаецца, што маючыя адбыцца падзеі прысніліся чытачу; Пыху прыходзяць на розум «вялікія думкі ні пра што», Трус адказвае яму, што дома няма «зусім нікога», Парсючок апісвае Мамантука — «вялікая штука, як велізарнае нішто». Падобныя гульні разлічаны ў тым ліку і на дарослую аўдыторыю<ref name="Smolarova"/>. Абедзве кнігі насычаны вершамі, укладзенымі ў вусны Пыху; гэтыя вершы напісаны ў англійскай традыцыі дзіцячых абсурдных вершаў — [[нонсэнс]]у, працягваючы вопыт [[Эдвард Лір|Эдварда Ліра]] і [[Льюіс Кэрал|Льюіса Кэрала]]<ref name="Smolarova"/>. [[Самуіл Якаўлевіч Маршак|С. Я. Маршак]] (першы перакладчык дзіцячых вершаў Мілна) у лісце да Г. І. Зінчанкі ад 11 ліпеня 1962 г называў Мілна «апошнім <…> прамым спадчыннікам Эдварда Ліра»<ref>Маршак С. Я. Стихи и поэмы. М.: Советский писатель, 1973. С. 849</ref>. З пункту гледжання Ліліяны Лунгіной, «Віня-Пых» спалучае рысы дзіцячай казкі, {{нп3|Раман выхавання|рамана выхавання|be-x-old|Раман выхаваньня}}, народнага гераічнага [[эпас]]у і паэтычнай прозы<ref name="Lungina"/>. === Месца ў творчасці Мілна === Цыкл пра Віня-Пыха зацямніў усю досыць разнастайную і папулярную ў свой час дарослую творчасць Мілна: «зваротны шлях у „дарослую“ літаратуру ён сабе адрэзаў. Усе яго спробы вырвацца з лап цацачнага мядзведзя апынуліся беспаспяховымі»<ref name="Urnov">Урнов Д. М. Мир плюшевого медведя // Alan A. Milne. Winnie-the-Pooh. М., «Радуга», 1983, с. 9-22.</ref>. Сам Мілн цяжка перажываў такі збег абставін, не лічыў сябе дзіцячым пісьменнікам і сцвярджаў, што для дзяцей піша з такой жа адказнасцю, як і для дарослых<ref name="Smolarova"/>. == Персанаж == === Характар === Віня-Пых, ён жа С. П. (Сябар Парсючка), П. Т. (Прыяцель Труса), А. П. (Адкрывальнік Полюса), С. І.-І. (Суцяшальнік Іа) і З. Х. (Той, хто знайшоў Хвост) — гэта наіўны, лагодны і сціплы «Мядзведзь з Маленькімі Мазгамі» ({{lang-en|Bear of Very Little Brain}}); у перакладзе Захадэра Віні неаднаразова кажа пра тое, што ў яго галаве пілавінне, хоць у арыгінале толькі адзін раз гаворыцца пра мякіну (''pulp''). Любімыя заняткі Пыха — складаць вершы і есці [[мёд]]. Пыха «палохаюць доўгія словы», ён забыўлівы, але нярэдка ў яго галаву прыходзяць бліскучыя ідэі. Характар ​​Пыха, які пакутуе ад «адсутнасці розуму», але ў той жа час «вялікага наіўнага мудраца», шэраг даследчыкаў адносіць да [[архетып]]аў сусветнай літаратуры, так, Барыс Захадэр збліжае яго з вобразамі [[Дон Кіхот]]а, [[Гамлет]]а і Швейка<ref name="2_Zahoder"/>. Л. З. Лунгіна лічыць, што Пых нагадвае [[Чарльз Дыкенс|дыкенсаўскага]] містэра Піквіка (любоў да ежы, цікавасць да надвор’я, парасон, «бескарыслівы запал да вандраванняў»). Яна ж бачыць у ім «дзіця, якое нічога не ведае, але хоча ведаць усё»<ref name="Lungina"/>. У англамоўнай дзіцячай літаратуры да яго блізкі Страшыла Мудры у аповесці «[[Чараўнік краіны Оз (кніга)|Чараўнік краіны Оз]]» [[Лаймэн Фрэнк Баўм|Л. Ф. Баўма]]<ref name="Smolarova"/>. У Пыху сумешчана адразу некалькі вобразаў — плюшавы мішка, жывое медзведзяня і грозны Мядзведзь, якім ён хоча здавацца<ref name="Smolarova"/>. Характар ​​Пыха самастойны і ў той жа час залежыць ад характару Крыстафера Робіна, Пых такі, якім яго хоча бачыць маленькі гаспадар<ref name="Urnov"/>. Вобраз Пыха знаходзіцца ў цэнтры ўсіх дваццаці апавяданняў. У шэрагу пачатковых гісторый, такіх, як гісторыя з нарой, пошукі Лыскі, злоў Мамантука, Пых трапляе ў тое ці іншае «Безвыходнае становішча» і часта выходзіць з яго толькі з дапамогай Крыстафера Робіна. У далейшым камічныя рысы ў вобразе Пыха адступаюць на другі план перад «гераічнымі». Вельмі часта сюжэтны паварот у аповедзе — гэта тое ці іншае нечаканае рашэнне Пыха. Кульмінацыя ладу Пыха-героя прыпадае на 9 раздзел першай кнігі, калі Пых, прапанаваўшы выкарыстоўваць парасон Крыстафера Робіна як транспартны сродак («Мы паплывём на тваім парасоніку»), ратуе ад немінучай гібелі Парсючка; вялікаму балю ў гонар Пыха прысвечаны ўвксь дзясяты раздзел. У другой кнізе подзвігу Пыха кампазіцыйна адпавядае Вялікі Подзвіг Парсючка, які ратуе герояў, замкнёных у абваленым дрэве, дзе жыла Сава. Акрамя таго, Пых — творца, галоўны [[паэт]] Стосоткавага лесу, ён увесь час складае вершы з шуму, які гучыць у яго ў галаве<ref name="Lungina"/>. Пра сваё натхненні ён кажа: «Бо Паэзія, Крычалкі — гэта не такія рэчы, якія вы знаходзіце, калі хочаце, гэта рэчы, якія знаходзяць вас». Дзякуючы вобразу Пыха ў казку ўваходзіць яшчэ адна дзеючая асоба — Паэзія, і тэкст набывае новае вымярэнне<ref name="Lungina"/>. === Імя === Імя Winnie (яго насіла [[Вініпег, мядзведзіца|мядзведзіца Вініпег]], у гонар якой быў названы Пых) на англійскі слых успрымаецца як характэрна жаночае, памяншальнае ад жаночага імя Уініфрыд (Winifred)<ref name="Poltoracki"/><ref name=Eliferova>[http://magazines.russ.ru/voplit/2009/2/eli12.html М. Елифёрова. «Багира сказала…» Гендер сказочных и мифологических персонажей англоязычной литературы в русских переводах] // «Вопросы литературы», 2009, № 2</ref>; «А я думаў, што гэта дзяўчынка», — кажа ў пралогу бацька Крыстаферу Робіну. У англійскай традыцыі плюшавыя мішкі могуць успрымацца і як «хлопчыкі», і як «дзяўчынкі», у залежнасці ад выбару гаспадара. Мілн часцей называе Пыха займеньнікам мужчынскага роду (he), але часам і пакідае яго пол нявызначаным (it). Імем Пых (Pooh, выклічнік накшталт «ух!» ці «фу!», звязаны з гукам, калі дзьмуць<ref name="Poltoracki"/>) клікалі [[Лебедзі|лебедзя]], які жыў у знаёмых Мілна (ён фігуруе ў зборніку «Калі мы былі зусім маленькімі»). У англійскай мове «h» у імя Pooh не вымаўляецца, гэтае імя рыфмуецца пастаянна з who або do. У канцы першай часткі кнігі, пасля Пыхавага палявання на мёд, апавядальнік дае такое тлумачэнне: «Але з той прычыны, што Пых вельмі доўга трымаўся за матузок ад шарыка, ягоныя лапы зранцвелі і засталіся ўзнятымі ўверх яшчэ на працягу тыдня. Мух ён цяперака не зганяў з носа, з здзмухваў, а каб пазбавіцца іншых надакучлівых кузурак, ён і пыхаў і чмыхаў, і пырхаў, і пыхкаў. Падаецца, хоць я і не ўпэўнены, што ўсё ж менавіта таму яго клікалі „Пых“.» Па-англійску паміж імем Віня і мянушкай Пых ідзе артыкль the (''Winnie-the-Pooh''), як гэта звычайна з мянушкамі і эпітэтамі (пар. імёны манархаў Alfred the Great — [[Альфрэд Вялікі]], Charles the Bald — [[Карл Лысы]], або літаратурна-гістарычных персанажаў John the Baptist — [[Ян Хрысціцель]], Tevye the Milkman — Цяўе-малочнік). Камізм імя Winnie-the-Pooh у цэлым заключаецца не толькі ў змене гендара, але і ў неадпаведнасці эпічнай формы зместу<ref name=Eliferova/>. У Віня-Пыха ёсць і іншае імя — ''Edward'' (Эдуард), памяншальных ад якога (разам з Тэадор) з’яўляецца традыцыйная англійская назва плюшавых мішак — Тэдзі<ref name="Poltoracki"/>. У якасці «прозвішчы» Пыха заўсёды выкарыстоўваецца Bear (Мядзведзь)<ref name="Poltoracki"/>, у Воранава — Міхневіч. Пасля пасвячэння яго Крыштусем Родзькам у [[рыцар]]ы Пых атрымлівае тытул Sir Pooh de Bear (сэр Пых дэ Мядзведзь); спалучэнне нарманскага старафранцузскага прыназоўніка de з спрадвечна англійскім словам робіць камічны эфект<ref name="Poltoracki"/>. У першым выданні кнігі Барыса Захадэр пра Віня-Пыха (1960 г.) імя галоўнага персанажа было Мішка-Плюх. === Перадача імя на іншых мовах === [[Файл:Ulica Kubusia Puchatka.JPG|thumb|220px|Вуліца Віня-Пыха (Kubusia Puchatka) у Варшаве.]] У пераважнай большасці перакладаў «жаночая» семантыка імя Winnie ніяк не перадаецца. У перакладзе Монікі Адамчык-Гарбоўскай на [[польская мова|польскую мову]] (1986) галоўны персанаж носіць жаночае імя ''Fredzia Phi-Phi'' (пры гэтым ён усё ж мужчынскага роду). Але гэты пераклад не заваяваў усеагульнага прызнання<ref>{{cite web|url=http://ria.ru/society/20060821/52923500.html|title=Кто такой Винни-Пух и откуда он взялся|date=21.08.2006|publisher=РИА Новости|access-date=2015-03-11}}</ref>; у Польшчы лічыцца класічным даваенны пераклад Ірэны Тувіма (сястры паэта [[Юліян Тувім|Юліяна Тувіма]]), дзе імя мядзведзя ''Kubuś Puchatek'' адназначна мужчынскае — Kubuś з’яўляецца памяншальных ад Jakub<ref>{{cite web|url=http://kobieta.dlastudenta.pl/artykul/Kubus_Puchatek_czy_Fredzia_Phi_Phi,83792.html|title=Kubuś Puchatek czy Fredzia Phi-Phi?|author=Nona Stopka|date=2012-07-25|publisher=dlastudenta.pl|access-date=2013-09-16}}</ref>. У рускім перакладзе Руднева і Міхайлавай Winnie выкарыстоўваецца ў арыгінальным напісанні; паводле задумы перакладчыкаў, гэта павінна нагадваць пра гендэрную неадназначнасць гэтага імя. Гэтак жа, як англійскае імя (з артыклем пасярэдзіне), уладкаваныя, напрыклад, {{lang-nl|Winnie de Poeh}}, {{lang-eo|Winnie la Pu}}<ref name="Tonkin">{{кніга|аўтар=Humphrey Tonkin |частка=chapter 10. The semantics of invention Translation into Esperanto|загаловак=The Translator as Mediator of Cultures|месца=Amsterdam / Philadelphia|выдавецтва=John Benjamins Publishing Company|серыя=Studies in World Language Problems|старонкі=169-190|isbn=978-90-272-2834-5}}</ref> і ідыш {{lang-yi|װיני-דער-פּו}} (''Віні-дэр-Пу''), амаль гэтак жа — {{lang-la|Winnie ille Pu}} (дзе ille — займеннік «ён», «той», ад якога паходзіць артыкль у раманскіх мовах)<ref name="Tonkin"/>. На многіх мовах персанажа клічуць нейкім адным з гэтых двух імёнаў: «Мядзведзем Пухам» ({{lang-de|Pu der Bär}}, {{lang-cs|Medvídek Pú}}, {{lang-bg|Мечо Пух}}, {{lang-he|פו הדוב}} (Пу а-Доў)) або «Медзведзянём Віні» ({{lang-fr|Winnie l’ourson}}); да гэтай жа катэгорыі адносіцца згаданая польская назва ''Kubuś Puchatek''. Сустракаюцца таксама імёны, дзе няма ні Віні, ні Пуха, напрыклад, {{lang-hu|Micimackó}}, {{lang-da|Peter Plys}}, {{lang-no|Ole Brumm}} або Мишка-Плюх у першапачатковай рэдакцыі перакладу Захадэра (1958). На нямецкай, чэшскай, латыні і [[эсперанта]] імя Pooh перадаецца як Pu, у адпаведнасці з англійскім вымаўленнем. Тым не менш, дзякуючы Захадэру ў рускую (а затым і ўкраінскую, {{lang-uk|Вінні-Пух}}) традыцыю вельмі ўдала ўвайшло імя Пух, якое натуральна гучыць (абыгрываннем славянскіх слоў ''пух'', ''пухлы'' відавочна і ў польскай назве ''Puchatek''). У беларускім перакладзе Віталя Воранава — {{lang-be|Віня-Пых}}, другая частка імя перакладзеная як «Пых», што сугучна з беларускімі словамі ''пыха'' (пыха і гонар) і ''запыхацца'', а таксама перагукаецца з іменем іншага героя беларускай народнай казкі «Пых». У перакладзе Захадэра і ў тытрах савецкіх мультфільмаў імя Пыха пішацца, як і ў арыгінале Мілна, праз {{нп3|злучок|злучок|ru|Дефис}}: ''Віня-Пых''. У 1990-я гады, магчыма, пад уплывам дыснэеўскіх мультфільмаў, дзе ''Winnie the Pooh'' без злучка, распаўсюджванне атрымаў арфаграфічны варыянт {{lang-ru|Винни Пух}} (так, напрыклад, у працах Руднева і Міхайлавай; у адных выданнях перакладу Вебера злучок ёсць, у іншых — няма). У Рускім арфаграфічных слоўніку РАН пад рэдакцыяй В. В. Лапаціна імя пішацца праз злучок. У граматычных слоўніку рускай мовы А. А. Залізняка, выданне 2003 г., таксама дадзена {{lang-ru|Винни-Пух}}. У адпаведнасці з тэкстамі, праз якія гэтае імя ўвайшло ў рускую культуру, у гэтым артыкуле прынята традыцыйнае напісанне — праз злучок. === Іншае === Днём нараджэння Пыха лічыцца: * альбо [[21 жніўня]] [[1921]] года, гэта значыць дзень, калі Крыстаферу Робіну Мілну споўніўся год. У гэты дзень Мілн падарыў сыну плюшавага мядзведзя (які, праўда, атрымаў імя Пыха толькі праз чатыры гады). У апошнім раздзеле «Пыхавага закутка» Крыстафер Робін кажа, што, калі яму будзе сто гадоў, Пыху будзе дзевяноста дзевяць; * альбо [[14 кастрычніка]] [[1926]] года, калі выйшла ў свет першая кніга пра Віня-Пыха (хоць асобныя яе фрагменты з’яўляліся ў друку і раней)<ref>[http://www.enchanted-place.net/index.php?module=faq&FAQ_op=view&FAQ_id=19 An Enchanted Page: FAQ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100831115025/http://www.enchanted-place.net/index.php?module=faq&FAQ_op=view&FAQ_id=19 |date=31 жніўня 2010 }}</ref>. [[Файл:The original Winnie the Pooh toys.jpg|thumb|350px|Сапраўдныя цацкі Крыштуся Родзькі: (ад нізу па гадзіннікавай стрэлцы) Тыгрык, Кенга, Пых, Іа і Парсючок. Нью-Ёркская публічная бібліятэка.]] Плюшавы мядзведзь Віня-Пых, які належаў Крыстаферу Робіну, зараз знаходзіцца ў дзіцячым пакоі Нью-Йоркскай бібліятэкі<ref>[http://www.nypl.org/locations/schwarzman/childrens-center-42nd-street Children’s Center at 42nd Street]</ref>. Ён не вельмі падобны на мядзведзя, якога мы бачым на ілюстрацыях Шэпарда. Мадэллю ілюстратару паслужыў «Growler» (буркун), плюшавы мішка яго ўласнага сына. На жаль, ён не захаваўся, стаўшы ахвярай сабакі, якая жыла ў сям’і мастака. Першыя ілюстрацыі і эскізы былі зробленыя вядомым карыкатурыстам Эрнэстам Шэпардам. 10 ліпеня 2013 года аўкцыённы дом Sotheby’s пусціў з малатка восем ілюстрацый<ref>[http://topgorod.com/news/world/kultura-i-iskusstvo/13480-pervye-illyustratsii-k-vinni-pukhu-pustyat-s-molotka.html Первые иллюстрации к «Винни-Пуху» пустят с молотка]</ref>. Найлепшы сябар Пыха — парасёнак [[Пятачок]] (Piglet). Іншыя персанажы: * Крыштусь Родзька ({{нп3|Крыстафер Робін Мілн|Крыстафер Робін|ru|Милн, Кристофер Робин}}) (Christopher Robin) * Вослік Іа (Eeyore) * Кенга (Kanga) * Малеча Ру (Little Roo) * {{нп3|Сава, Віні-Пух|Сава|ru|Сова (Винни-Пух)}} (Owl), у арыгінале мужчынскага полу<ref name=Eliferova/>; гэты вобраз асацыюецца ў англамоўнага чытача з мудрасцю і кемлівасцю<ref name=Poltoracki/>. * {{нп3|Трус, Віні-Пух|Трус|ru|Кролик (Винни-Пух)}} (Rabbit) * {{нп3|Тыгрык|Тыгрык|ru|Тыгрык}} (Tigger) * {{нп3|Лыска і Ласка|Лыска|ru|Лыска і Ласка}} (Woozle) — «віртуальны» персанаж, згадваецца ў тэксце, але не ўдзельнічае ў сюжэце як дзеючая асоба. * Мамантук (Heffalump) — «віртуальны» персанаж, згадваецца ў тэксце, але не ўдзельнічае ў сюжэце як дзеючая асоба. == Працяг Дэвіда Бенядзіктуса == {{Асноўны артыкул|Вяртанне ў зачараваны лес}} У 2009 годзе ў Вялікабрытаніі выйшла працяг кніг пра Віня-Пыха {{нп3|Вяртанне ў зачараваны лес|«Вяртанне ў зачараваны лес»|ru|Возвращение в зачарованный лес}}, ухвалены арганізацыяй ''Pooh Properties Trust''. Аўтарам кнігі стаў Дэвід Бенядзіктус, які імкнецца блізка пераймаць стылістыцы і кампазіцыі мілнаўскай прозы. Ілюстрацыі да кнігі таксама арыентаваны на захаванне стылю Шэпарда. «Вяртанне ў зачараваны лес» перакладзена на некалькі моў<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/entertainment/2009/10/091005_pooh_sequel.shtml Винни-Пух вернулся к британцам в сиквеле книги]</ref>. == Дыснэеўскія экранізацыі і фільмы-працягі == У [[1929]] годзе Мілн прадаў правы на камерцыйную эксплуатацыю вобраза Віня-Пыха ({{lang-en|merchandising right}}) амерыканскаму прадзюсару Стывена Шлезінгеру (памёр у [[1953]] годзе). У гэты перыяд былі выпушчаныя, у прыватнасці, некалькі пласцінак-спектакляў па кнігах Мілна, вельмі папулярныя ў ЗША. У [[1961]] годзе права на персанаж былі набытыя ва ўдавы Шлезінгера студыяй [[The Walt Disney Company|Дыснея]]. Паводле сюжэта некаторых раздзелаў першай кнігі студыя выпусціла кароткаметражныя мультфільмы (''Віня-Пых і мядовае дрэва'', ''Віня-Пых і дзень клопатаў'', ''Віня-Пых, а з ім і Тыгра!'' і ''Віня-Пых і свята для Іа''). У дыснэеўскіх фільмах і выданнях імя персанажа, у адрозненне ад кніг Мілна, пішацца без дэфісаў (''Winnie the Pooh''), што можа адлюстроўваць амерыканскую пунктуацыю, у адрозненне ад брытанскай. Пачынаючы з 1970-х гадоў студыя Дыснея выпускае мультфільмы на зноў прыдуманыя сюжэты, ужо не звязаныя з кнігамі Мілна. Многія аматары твораў Мілна лічаць, што сюжэты і стыль дыснэеўскіх фільмаў маюць мала агульнага з духам кніг пра Віню. Рэзка адмоўна аб прадукцыі Дыснея адклікалася сям’я Мілна (у прыватнасці, Крыстафер Робін Мілн, які памёр у 1996 годзе)<ref name=Smolarova/>. Амерыканская даследчыца творчасці Мілна Паола Коналі сцвярджае: «раскручаныя, парадыруемыя і перайначаныя ў камерцыйнай прадукцыі, персанажы казкі сталі культурным міфам, але міфам, вельмі далёкім ад аўтара. Асабліва гэты працэс адчужэння узмацніўся пасля смерці Мілна»<ref>Paola Connolly. Winnie-The-Pooh And The House At Pooh Corner: Recovering Arcadia. P. 10; цит. по ст. Смоляровой «Детский „недетский“ Винни-Пух»</ref>. Знешнасць персанажаў мультфільмаў, увогуле, узыходзіць да ілюстрацый Шэпарда, але малюнак спрошчаны, а некаторыя запамінальныя рысы перабольшаныя. Віня-Пых Шэпарда носіць кароткую чырвоную кофтачку толькі ўзімку (пошукі Лыскі), у той час як дыснэеўскі ходзіць у ёй круглы год. Другі мультфільм пра Віня-Пыха пад назвай ''Winnie the Pooh and the Blustery Day'' заваяваў прэмію «[[Оскар]]» у 1968 годзе за лепшы кароткаметражны мультфільм<ref>[http://theoscarsite.com/1968.htm The Oscar Site]</ref>. Кампанія Дыснею набыла аўтарскія правы і на малюнкі Шэпарда: адпаведны вобраз называецца «Класічны Пых». У 1960-я кампанія The Walt Disney Company выпусціла 4 кароткаметражныя фільмы пра Віня-Пыха: («''Віня-Пых і мядовае дрэва''», «''Віня-Пых і дзень клопатаў''», «''Віня-Пых, а з ім і Тыгра!''» і «''Віня-Пых і свята для Іа''»). Далей было тэлевізійнае лялечнае шоў («''Сардэчна запрашаем на Пыхавы ўзлесак''»). Самай яркай рысай амерыканізацыі сюжэту стала з’яўленне ў паўнаметражным фільме ''The Many Adventures of Winnie The Pooh'' (''Мноства прыгод Віня-Пыха'') (1977; уключае нароўні з новымі сцэнамі тры кароткія мультфільмы, якія раней выйшлі, новага персанажа па імі Gopher (у рускіх перакладах мультфільмаў Дыснея ён называецца Суслік). Справа ў тым, што звярок {{нп3|Гоферавыя|гофер|ru|Гоферовые}} водзіцца толькі ў Паўночнай Амерыцы. З’яўленне суслік стала праграмным — ён усклікае: «Вядома, мяне няма ў кнізе!» У [[1988]] годзе Суслік з’яўляецца ў мультсерыяле «''Новыя прыгоды Віня-Пыха''» (''The New Adventures of Winnie the Pooh''), які налічвае чатыры сезоны (1988—1991). Мультсерыял здабыў велізарную папулярнасць як у свеце, так і на тэрыторыі былога СССР. У 1997 годзе быў зняты мультфільм «''Вялікае падарожжа Пыха: У пошуках Крыстафера Робіна''»/''Pooh’s Grand Adventure: The Search for Christopher Robin''. У 1999 годзе кампанія выпускае «''Віня Пых — Час рабіць падарункі''»/''Winnie the Pooh Seasons of Giving''. У 2000 годзе з’яўляецца «''Прыгоды Тыгры''»/''The Tigger Movie''. У 2001 годзе выдаецца «''Кніга Пыха: Гісторыі ад усяго сэрца''»/''The Book of Pooh: The Stories From the Heart'', а таксама новы мультсерыял, які здымаўся тры гады, аж да 2003 года. У 2002 годзе выходзіць у свет «''Калядны Пых''»/''Winnie the Pooh: A Very Merry Pooh Year''. У 2003 годзе — «''Вялікае Кіно Парсючка''»/''Piglet’s Big Movie'' У 2004 годзе Студыя Дыснея выпускае «''Віня Пых: Вясновыя дзянькі з малым Ру''»/''Winnie the Pooh: Springtime with Roo'' У 2005 годзе выйшаў поўнаметражны мультфільм «''Віня і Мамантук''»/''Pooh’s Heffalump Movie'' У 2005 годзе таксама выходзіць «''Віня і Мамантук на Хэлоўін''»/''Pooh’s Heffalump Halloween Movie''. У 2011 годзе выходзіць 51-ы мультфільм карпарацыі «''Медзведзяня Віня і яго сябры''» Аўтарскія правы на вобраз Віня-Пыха і яго сяброў — адны з самых даходных ў свеце, ва ўсякім выпадку, што тычыцца менавіта літаратурных персанажаў. Цяпер кампанія Дыснею зарабляе на продажы відэа- і іншай прадукцыі, звязанай з Пыхам, 1 мільярд долараў у год — столькі ж, колькі на створаных уласна Дыснеем знакамітых вобразах [[Мікі Маўс]]а, {{нп3|Міні Маўс|Міні Маўс|ru|Минни Маус}}, {{нп3|Дональд Дак|Дональда Дака|ru|Дональд Дак}}, {{нп3|Гуфі|Гуфі|ru|Гуфи}} і {{нп3|Плута|Плута|ru|Плуто}}, разам узятых. Паводле вынікаў апытання насельніцтва Ганконга ў 2004 годзе Віня апынуўся ўлюбёным персанажам дыснэеўскіх мультфільмаў усіх часоў. У 2005 годзе аналагічныя сацыялагічныя вынікі былі атрыманы і на Філіпінах. 11 красавіка 2006 года на Алеі славы ў Галівудзе была адкрыта зорка Віня-Пыха<ref name="1a_hollywood">[https://web.archive.org/web/20060513092216/http://www.gazeta.ru/style/2006/04/n_585560.shtml Газета. Ру: Винни-Пух удостоен звезды на аллее славы в Голливуде]</ref>. У 2007 годзе выйшаў новы дыснэеўскі мультсерыял пра Пыха «''Мае сябры Тыгра і Пых''». У ім дададзены новы персанаж — 6-гадовая рудая дзяўчынка Дарбі, аднак, насуперак першапачатковым паведамленняя, яна не замяніла Крыстафера Робіна, які таксама фігуравала ў серыяле. Трансляцыя серыяла працягваецца па гэты дзень. У 2009 годзе паводле яго матываў выйшлі тры поўнаметражныя дыснэеўскія фільмы пра Пыха, уключаючы «''Мае сябры Тыгра і Віня: Мюзікл чароўнага лесу''» (''Tigger and Pooh and a Musical Too''). У 2011 годзе выйшаў новы поўнаметражны фільм пра Пыха і кампанію: «''Медзведзяня Віня і яго сябры''» Акрамя таго, насельнікі стаакравага лесу з’яўляюцца ў спецыяльных выпусках, якія трансляваліся толькі каналам ABC; пасля выпушчаных на DVD: # Віня-Пых і Каляды таксама! (выйшаў [[14 снежня]] [[1991]] года) # Буу! Табе таксама! Віня-Пых (выйшаў [[25 кастрычніка]] [[1996]] года; трансляваўся толькі па канале [[CBS]]) # Віня-Пых і Дзень Падзякі (выйшаў [[26 лістапада]] [[1998]] года) # Віня-Пых, табе валянцінка (выйшаў [[13 лютага]] [[1999]] года) а таксама ў мультфільмы «''Мышыны дом''» і «''Чароўныя Каляды ў Мікі. Занесеныя снягамі ў мышынай Доме''». == Барацьба за аўтарскія правы == У 1991 годзе ўдава Шлезінгера, Шырлі Ласуэл, падала пазоў супраць Дыснея, сцвярджаючы, што за трыццаць гадоў да таго пры продажы Дыснея аўтарскіх правоў яна была ашукана. Хоць сп. Слезінгер да таго часу ўжо зарабіла на Пуху 66 мільёнаў долараў, яна патрабавала звыш таго 200 мільёнаў. Справа скончылася толькі праз 13 гадоў, у сакавіку 2004 года, перамогай Дыснея. У ходзе гэтай барацьбы Дысней распачаў зваротны крок, аб’яднаўшыся (на фінансавай глебе) з нашчадкамі Мілна, нягледзячы на ​​іх непрыманне дыснэеўскіх мультфільмаў. У 1998 годзе, пасля прыняцця амерыканскага закона аб заканчэнні аўтарскіх правоў, Клара Мілн, дачка Крыстафера Робіна, зрабіла спробу наогул спыніць аўтарскія правы кампаніі Шлезінгера на стварэнні свайго дзеда, падаўшы аб гэтым сумесны пазоў з кампаніяй Дыснея. Але на гэты раз суд падтрымаў Шлезінгера, гэта рашэнне пацвердзіў Апеляцыйны суд ЗША дзявятай акругі<ref>http://www.seattlepi.com/national/1154AP_Scotus_Pooh.html{{Недаступная спасылка}}</ref>. У панядзелак 26 чэрвеня 2006 года [[Вярхоўны суд ЗША]] адмовіўся разглядаць гэтую справу, тым самым падтрымаўшы рашэнне Апеляцыйнага суду<ref>[http://edition.cnn.com/2006/LAW/06/26/scotus.pooh.ap/index.html] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060629012931/http://edition.cnn.com/2006/LAW/06/26/scotus.pooh.ap/index.html|date=29 чэрвеня 2006}}</ref>. У краінах, дзе тэрмін аўтарскага права не пераўзыходзяць патрабаваныя {{нп3|Бернская канвенцыя аб ахове літаратурных і мастацкіх твораў|Бернскай канвенцыяй|ru|Бернская конвенция об охране литературных и художественных произведений}}, усякае аўтарскае права на тэксты Мілна спынілася ў канцы 2006 года, гэта значыць па сканчэнні паўвекавога тэрміну (50-годдзе смерці Мілна — 31 студзеня 2006 года) плюс час да заканчэння каляндарнага года. (Аўтарскія правы на ілюстрацыі Шэпарда захаваюцца даўжэй на дваццаць гадоў, так як ён памёр у 1976 годзе). == У СССР == У часопісе {{нп3|Мурзілка|«Мурзілка»|ru|Мурзилка}} за 1939 год былі апублікаваныя два першыя раздзелы казкі Мілна — «Аб мядзведзі Віні-Пу і пчолах» (№ 1) і «Пра тое, як Віні-Пу пайшоў у госці і трапіў у бяду» (№ 9) у перакладзе А. Калтынінай і О. Галанінай. Імя аўтара паказана не было, стаяў падзагаловак «Англійская казка». У гэтым перакладзе выкарыстоўваюцца імёны Віні-Пу, Піглет і Хрыстафор Робін<ref>[https://shkolazhizni.ru/archive/0/n-62913/ Сергей Курий. Как Уинни-Фу превратился в Винни-Пуха]</ref>. Першы поўны пераклад «Віні-Пуха» ў СССР выйшаў ў 1958 годзе ў [[Літоўская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Літве]] ({{lang-lt|Mikė Pūkuotukas}}), яго выканаў 20-гадовы літоўскі пісьменнік Віргіліюс Чэпайтыс, які карыстаўся польскім перакладам Ірэны Тувім<ref>[http://pval.delfi.lt/pooh/cepaitis2.html Lietuviškajam «Mikei Pūkuotukui» — 40 metų! «Lietuvos žinios» 1998 gruodžio 31 d.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090208135946/http://pval.delfi.lt/pooh/cepaitis2.html |date=8 лютага 2009 }}{{ref-lt}}</ref>. Пазней Чэпайтыс, пазнаёміўшыся з англійскім арыгіналам, істотна перапрацаваў свой пераклад, які перавыдаваўся ў Літве неаднаразова. У 1960—1970-я гады, дзякуючы пераводу {{нп3|Барыс Уладзіміравіч Захадэр|Барыса Захадэра|ru|Заходер, Борис Владимирович}} «Віні-Пух і ўсе-ўсе-ўсе», а затым і фільмам студыі «{{нп3|Саюзмультфільм|Саюзмультфільм|ru|Союзмультфильм}}», дзе мішку агучваў [[Яўген Паўлавіч Лявонаў|Яўген Лявонаў]], Віня-Пых стаў вельмі папулярны і ў Савецкім Саюзе. === Пераклад (пераказ) Барыса Захадэра === У тым жа 1958 годзе з кнігай пазнаёміўся [[Барыс Уладзіміравіч Захадэр]]. Знаёмства пачалося з энцыклапедычнага артыкула. Вось як распавядаў ён сам пра гэта<ref name="2_Zahoder">[http://magazines.russ.ru/voplit/2002/5/zah-pr.html ''Заходер Б.'' Приключения Винни-Пуха (Из истории моих публикаций) // Вопросы литературы. 2002, № 5. С. 197—225]</ref>: {{пачатак цытаты}} Наша сустрэча адбылася ў бібліятэцы, дзе я перачытваў англійскую дзіцячую энцыклапедыю. Гэта было каханне з першага погляду: я ўбачыў малюнак сімпатычнага медзведзяня, прачытаў некалькі вершаваных цытат — і кінуўся шукаць кніжку. Так наступіў адзін з найшчасных момантаў майго жыцця: дні працы над «Пухам». {{канец цытаты}} У № 8 часопіса «Мурзілкі» за 1958 года з’явілася публікацыя аднаго з раздзелаў у пераказванні Захадэра: «Як Мішка-Плюх пайшоў у госці і трапіў у бязвыхаднае становішча». У гэтым тэксце галоўнага героя яшчэ клікалі Мішка-Плюх (у загалоўку з злучком, у тэксце без злучка). «Дзятгвыд» адхіліў рукапіс кнігі (кур’ёзныя чынам яе палічылі «амерыканскай»). У 1960 годзе (падпісана да друку 13 ліпеня) яе атрымалася выдаць у толькі што заснаваным выдавецтве Мінкультуры РСФСР «Дзіцячы свет» тыражом у 215 тысяч асобнікаў з ілюстрацыямі Алісы Іванаўны Парэт. Першае выданне выйшла пад назвай «Віні-Пух і ўсе астатнія», пазней зацвердзілася назва «Віні-Пух і ўсе-ўсе-ўсе». У 1965 годзе кніга, якая ўжо стала вельмі папулярнай, выйшла і ў Дзятгвыдзе. У выходных дадзеных першых некалькіх выданняў аўтарам кнігі быў памылкова паказаны «Артур Мілн» (хоць адна кніга Алана Аляксандра Мілна да «Віні-Пуха» па-руску ўжо выходзіла — гэта п’еса «Містэр Пім праходзіць міма», якая выйшла ў выдавецтве «Мастацтва» праз усяго год пасля смерці аўтара, у 1957 годзе, — а акрамя таго, пры жыцці аўтара друкаваліся яго дзіцячыя вершы ў перакладзе С. Я. Маршака). Ужо ў 1967 годзе рускі Віні-Пух быў выдадзены ў амерыканскім выдавецтве «Датан», дзе выпускалася большасць кніг пра Пуха і ў будынку якога ў той час захоўваліся цацкі Крыстафера Робіна<ref name="2_Zahoder"/>. Кампазіцыя і склад арыгінала ў тэксце Захадэра выкананы не цалкам. У рэдакцыі, якая з’явілася ў 1960 годзе, маецца толькі 18 раздзелаў; два з арыгінальных раздзелаў Мілна — дзясятая з першай кнігі і трэцяя з другой — прапушчаны (дакладней, дзясяты раздздел скарочаны да некалькіх абзацаў і «прышпілены» у канцы дзявятага). Адсутнічаюць прадмовы і прысвячэнні да абедзвюх кніг, як і само аўтарскі падзел на дзве кнігі; фрагменты прадмовы да першай часткі выкарыстаны ў тэксце першага раздзела. У 1990 годзе, да 30-годдзя рускага Віні-Пуха, Захадэр перавёў абодва прапушчаныя раздзелы. Трэці раздзел другой кнігі друкавалася асобна ў часопісе «Трамвай», у лютаўскім выпуску 1990 года<ref>[http://kvaclub.ru/tram02.html Борис Заходер. Новая история, в которой огрызуются поиски, а Пяточок (sic) опять чуть-чуть не встретил Слонопотама // Трамвай, 1990, № 2]</ref>. Абодва раздзелы ўвайшлі ў канчатковую рэдакцыю захадэраўскага перакладу ў складзе зборніка «Віні-Пух і многае іншае», які выйшаў у тым жа 1990 годзе і ў далейшым перавыдавалася неаднаразова. У гэтай рэдакцыі, як і ў першай, адсутнічаюць прадмовы і прысвячэнні, хоць дзяленне на дзве кнігі («Віні-Пух» і «Дом на Пухавым узлеску») адноўлена, а скразная нумарацыя раздзелаў замененая на асобную для кожнай кнігі. Фрагмент у канцы дзявятага раздзела пра свята ў гонар Віні-Пуха, цяпер фактычна дублюючы тэкст дзясятага раздзела, у поўным тэксце захаваны. Захадэр заўсёды (пачынаючы з першай часопіснай публікацыі 1958 года) падкрэсліваў, што яго кніга — не пераклад, а пераказ, плод сатворчасці і «перастварэння» Мілна па-руску, і настойваў на сваіх (са)аўтарскіх правах на яе. Сапраўды, яго тэкст не заўсёды літаральна ідзе за арыгіналам. Шэраг знаходак, якія адсутнічаюць у Мілна (напрыклад, разнастайныя назвы песень Пуха — Шумелкі, Крычалкі, Лямантоўкі, Сапелкі, Пыхцелкі, — ці знакамітае пытанне Пятачка: «Ці любіць Сланапатам парасят? І як ён іх любіць?»), удала ўпісваецца ў кантэкст твору<ref name="Smolarova"/><ref name=Boris>Александра Борисенко. [http://magazines.russ.ru/inostran/2002/4/boris.html Песни невинности и песни опыта. О новых переводах «Винни-Пуха»] // «Иностранная литература», 2002, № 4</ref>. Не мае поўнай паралелі ў Мілна і шырокае ўжыванне вялікіх літар (Невядома Хто, Родныя і Знаёмыя Труса), частае увасабленне неадушаўлёных прадметаў (Пух падыходзіць да «знаёмай лужыны»), большая колькасць «казачнай» лексікі, не кажучы ўжо пра нешматлікія схаваныя спасылкі да савецкай рэчаіснасці<ref name="Smolarova"/>. Неадназначна ўспрыняў стыль захадэраўскага «Пуха» [[Карней Чукоўскі]]: «Яго пераклад Віні Пуха будзе мець поспех, хоць стыль перакладу расхістаны (у англійскай казцы бацюшкі, пятачок і г. д.)»<ref>К. И. Чуковский. Дневник: в 3 т. Т. 3: 1936—1969. М., ПРОЗАиК, 2011, с. 307.</ref>. (У рэдакцыі 1965 года Захадэр замяніў слова «бацюшкі» на слова «караул»). У той жа час шэраг даследнікаў, уключаючы Я. Р. Эткінда, адносяць гэты твор усё ж да перакладаў<ref name="Smolarova"/>. Тэкст Захадэра таксама захоўвае моўную гульню і гумар арыгінала, «інтанацыю і дух арыгінала»<ref name="Boris"/> і «з ювелірнай дакладнасцю» перадае шматлікія важныя дэталі<ref name="Smolarova"/>. Да вартасцей перакладу ставіцца таксама адсутнасць залішняй русіфікацыі свету казкі, захаванне парадаксальнай англійскай ментальнасці<ref name="Smolarova"/>. Кніга ў пераказванні Захадэра з 1960-1970-х гадоў была выключна папулярная не толькі як дзіцячае чытанне, але і сярод дарослых, у тым ліку навуковай інтэлігенцыі<ref name=Smolarova>Наталия Смолярова. Детский «недетский» Винни-Пух // {{кніга |аўтар = Кукулин И., Липовецкий М., Майофис М. |загаловак = Веселые человечки: Культурные герои советского детства. Сборник статей |выдавецтва = Новое литературное обозрение |год = 2008 |старонак = 544 |isbn = 978-5-86793-649-5 }}</ref>. У постсавецкі перыяд працягваецца традыцыя прысутнасці захадэраўскага «Віні-Пуха» ва ўстойлівым крузе сямейнага чытання<ref name="Smolarova"/>. З першай, скарочанай рэдакцыі пераказвання Захадэра, а не з англійскага арыгіналу, выкананы некаторыя пераклады «Віні-Пуха» на мовы народаў СССР: грузінскую (1988){{efn|У грузінскім перакладзе, выкананым з першага выдання 1960 года, захаваны першапачатковая назва «Віні-Пух і ўсе астатнія» і нават памылка ў імя аўтара «Артур Мілн».}}, армянскую (1981), адна з украінскіх версій (А. Касцецкага{{efn|Першы ўкраінскі пераклад, зроблены Л. Саланьком у 1963 годзе, рабіўся з англійскай мовы і уключаў цалкам усе 20 раздзделаў, аднак у ім улічваўся і тэкст Захадэра, асабліва ў перакладзе вершаў.}}). === Ілюстрацыі === У савецкі час атрымалі вядомасць некалькі серый ілюстрацый да «Віня-Пыха». Ілюстратарам першай публікацыі ў «Мурзілкі» ў 1939 годзе (№ 1) быў вядомы графік Аляксей Лапцеў, які выступаў як ілюстратар «Нязнайкі» і іншых кніг; раздздел у № 9 за 1939 год ілюстраваў Міхаіл Храпкоўскі. [[Аліса Парэт]], ленінградская мастачка, вучаніца [[Кузьма Сяргеевіч Пятроў-Водкін|Пятрова-Водкіна]] і [[Павел Мікалаевіч Філонаў|Філонава]], ілюстравала<ref>[http://goofy.narod.ru/pooh/online/pictures/illustrations2/ Иллюстрации Алисы Порет]</ref> самае першае асобнае выданне пераказвання Захадэра (1960) і шэраг наступных (выдавецтва «Малыш», М., 1970). Нароўні з невялікімі чорна-белымі малюнкамі Парэт стварыла і каляровыя шматфігурныя кампазіцыі («Выратаванне Малечы Ру», «Савешнік» інш.), а таксама першую карту Стаакравага лесу на рускай мове. Эдуард Назараў — адзін з мастакоў-аніматараў, якія ўдзельнічалі ў стварэнні мультфільмаў Хітрука. Яму належаць графічныя чорна-белыя ілюстрацыі<ref>[http://goofy.narod.ru/pooh/online/pictures/illustrations/ Иллюстрации Эдуарда Назарова]</ref>, якія вельмі блізкія да вобразаў мультфільма і таксама атрымалі вялікую папулярнасць (1985). На некаторых з іх фігуруюць Тыгра, Малечв Ру, сваякі і знаёмыя Труса, якіх няма ў мультфільмах. Іншае выданне кнігі пра Віня-Пыха ілюстраваў ў колеры Віктар Чыжыкаў. Больш за 200 каляровых ілюстрацый, заставак і маляваных загалоўкаў да «Віня-Пыха» належыць Барысу Дыядораву<ref>[http://goofy.narod.ru/pooh/online/pictures/illustrations4/ Иллюстации Бориса Диодорова]</ref>. Б. Дыядораў і Г. Каліноўскі з’яўляюцца аўтарамі чорна-белых ілюстрацый і каляровых ўкладак у выданні «Дзіцячай літаратуры» 1969 г.; цыкл каляровых дыядораўскіх ілюстрацый створаны ў 1986—1989 г. і з’яўляўся ў некалькіх выданнях. Украінскі пераклад Леаніда Саланько (першае выданне — Вінні-Пух та його друзі, К.: Дитвидав УРСР, 1963) ілюстраваў Валянцін Чарнуха. === Мультфільмы Фёдара Хітрука === {{main|Віні-Пух (мультфільм)}} У студыі «[[Саюзмультфільм]]» пад кіраўніцтвам Фёдара Хітрука былі створаны тры мультфільмы: * [[Віні-Пух (мультфільм)|Віні-Пух]] ([[1969]]) — заснаваны на першым раздзеле кнігі. * [[Віні-Пух ідзе ў госці]] ([[1971]]) — заснаваны на другім раздзеле кнігі. * [[Віні-Пух і дзень клопатаў]] ([[1972]]) — заснаваны на чацвёртым (аб страчаным хвасце) і шостым (пра дзень нараджэння) раздзелах кнігі. Сцэнарый напісаў Хітрук у суаўтарстве з Захадэрам; праца суаўтараў не заўсёды ішла гладка, што стала ў канчатковым рахунку прычынай спынення выпуску мультфільмаў (першапачаткова планавалася выпусціць серыял па ўсёй кнізе<ref name="2_Zahoder"/>). Некаторыя эпізоды, фразы і песні (перш за ўсё знакамітая «Куды ідзём мы з Пятачком…») адсутнічаюць у кнізе і складзеныя спецыяльна для мультфільмаў; пазней гэтыя песні Захадэр у некалькі іншай рэдакцыі публікаваў асобным выданнем (кніжка-кардонка для малых «Песенькі Віня-Пыха», К., «Веселка», 1987) і уключаў як прыкладанне ў зборнік «Віня-Пых і многае іншае». З іншага боку, з сюжэту мультфільма выключаны (насуперак волі Захадэра) Крыстафер Робін; у першым мультфільме яго сюжэтная ролю перададзена Пятачку, у другім — Трусу. Для агучвання серыяла былі прыцягнутыя акцёры першай велічыні. Віня-Пыха агучваў [[Яўген Лявонаў]], Парсючка — [[Ія Савіна]], Іа — [[Эраст Паўлавіч Гарын|Эраст Гарын]]. Цыкл мультфільмаў атрымаў велізарную папулярнасць. Цытаты з яго сталі агульным здабыткам савецкіх дзяцей і дарослых і паслужылі асновай для стварэння ладу Віня-Пыха ў савецкім гумарыстычным фальклоры. Усяго ў гутарковую гаворку гараджан ўвайшла 21 цытата з фільма, палова якіх прыпадае на фільм «Віня-Пых і дзень клопатаў»<ref name="Arkhipova"/>. За гэты цыкл у ліку іншых работ Хітрук атрымаў у [[1976]] годзе [[Дзяржаўная прэмія СССР|Дзяржаўную прэмію СССР]]. Падчас працы над фільмам рэжысёр не ведаў пра існаванне мультфільмаў студыі Дыснея пра Віня-Пыха. Пазней, паводле слоў Фёдара Хітрука, яго версія спадабалася дыснэеўскаму рэжысёру Вольфгангу Райтэрману<ref name="Faber">{{кніга |аўтар = Liz Faber, Helen Walters |частка = Fedor Khitruk |загаловак = Animation unlimited: innovative short films since 1940 |спасылка = http://books.google.com/books?id=p6zs-4Db-WUC&pg=RA3-PA1964 |месца = London |выдавецтва = Laurence King Publishing |год = 2004 |pages = 154 |allpages = 192 |isbn = 1856693465 |мова = en }} </ref><ref name="Михайлин">{{артыкул | аўтар = Юрий Михайлин, Фёдор Хитрук | загаловак = О зарождении идеи фильма. Интервью | спасылка = http://www.kinozapiski.ru/article/422/ | выданне = Киноведческие записки | тып = журнал | месца = М. | год = 21.04.2006 | нумар = 73 }} </ref>. У той жа час тое, што савецкія мультфільмы былі створаны без уліку выключных правоў на экранізацыю, якія належаць студыі Дыснея, зрабіла немагчымым іх паказ за мяжой і ўдзел у міжнародных кінафестывалях<ref name="Капков">{{cite web |url = http://www.animator.ru/articles/article.phtml?id=243 |author = Сергей Капков |title = Фёдор Хитрук и Фильмы, фильмы, фильмы... |publisher = Аниматор.ру |access-date = 2009-07-18 |description = авторская версия статьи в журнал «Time out Москва» |archive-url = https://web.archive.org/web/20111101045725/http://animator.ru/articles/article.phtml?id=243 |archive-date = 1 лістапада 2011 |url-status = dead }}</ref>. === Анекдоты === Віня-Пых і Парсючок сталі персанажамі цыклу савецкіх і постсавецкіх анекдотаў, якія звычайна адносяць да «дзіцячых анекдотаў»<ref name="Arkhipova">[http://www.ruthenia.ru/folklore/arhipova5.htm А. С. Архипова. Ролевые структуры детских анекдотов]</ref>. Гэты цыкл з’яўляецца таксама і сведчаннем папулярнасці мультфільмаў сярод дарослых, бо анекдоты выходзяць далёка за межы «дзіцячага гумару», а шматлікія і падкрэслена «недзіцячыя». «Папулярнасць Віня-Пыха і кампаніі падтрымлівалася яшчэ й іх функцыянаваннем ў кніжным асяроддзі, хоць, вядома, асноўную ролю ва ўтварэнні анекдотаў згулялі ўсё-такі мультфільмы: па-першае, у анекдотах парадыруюцца фразы і сюжэты з мультфільмаў, а па-другое, многія дзеці, якія распавядаюць анекдоты, дадзеных кніг яшчэ не чыталі (або ім не чыталі), затое глядзелі мультфільмы»<ref name="Arkhipova"/>. У іх на першы план выходзіць відавочная ўжо ў фільме Хітрука некаторая брутальнасць і просталінейнасць вобразу Пыха. Як адзначае даследчык, «Ф. Хітруку прыйшлося зрабіць самога Віня-Пыха больш дарослым і агрэсіўным, пераадолеўшы цяжар інфантылізму цалкам на Пятачка»<ref name=Eliferova/>. У анекдотах мядзведзю таксама прыпісваюцца «дарослыя» рысы — у дадатак да «аматара пажраць», Пых становіцца аматарам выпіць і адпусціць вастрыню з сексуальным падтэкстам. Аб’ектам пародыі паўстае сяброўства Пыха і Парсючка, якое ператвараецца ў саперніцтва: «вялікі і моцны» Пых праяўляе агрэсію да безабароннага і несамастойнага Парсючка<ref name="Arkhipova"/>. Нярэдка ў анекдотах ў духу «дзіцячай жорсткасці»<ref name="Arkhipova"/> і {{нп3|чорны гумар|чорнага гумару|ru|Чёрный юмор}} абгульваюцца «гастранамічныя» якасці Парсючка. Камічны эфект часта ўзнікае з-за неадпаведнасці камунікатыўнай сітуацыі Пыха («дарослай» і цынічнай) і Парсючка (інфантыльнай і наіўнай)<ref name="Arkhipova"/>. Нарэшце, анекдоты пра Пыха і Парсючка, як і цыкл аб {{нп3|Штырліц|Штырліцы|ru|Штирлиц}}, утрымліваюць элементы моўнай гульні (у прыватнасці, [[каламбур]]). === Сеткавы гумар === Віня-Пых выклікаў да жыцця вялікі пласт сеткавага гумару. Гэта не толькі анекдоты, але і аповесці розных аўтараў. Найбольш папулярная тэма — Віня-Пых як [[хакер]] і [[сісоп]]<ref>[http://disktrouble.narod.ru/vinny.html Сетевые пародии о Винни-Пухе]</ref>. === Публікацыя арыгінала === У [[1983]] годзе пад рэдакцыяй і з нататкамі філолага-англиста А. І. Паўтарацкага ў Маскве ў выдавецтве «Вясёлка» былі выдадзены ў адным томе ўсе чатыры празаічныя і вершаваныя кнігі пра Пыха (Milne A. ''Winnie-the-Pooh; The House at Pooh Corner; When we were very young; Now we are six''. M., [[1983]]) і, у дадатку да іх, шэсць эсэ Мілна; так савецкі чытач, які валодаў англійскай мовай, змог пазнаёміцца ​​і з арыгінальным тэкстам. Прадмову да кнігі напісаў савецкі літаратуразнаўца Д. М. Урноў: гэтая праца ўтрымоўвала адзін з першых «дарослых» разбораў тэксту мілнаўскага цыклу ў СССР. Цікавасць Паўтарацкага (ініцыятара выдання) да Віня-Пыха абудзілі студэнты Аддзялення структурнай і прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|МДУ]], якія прапанавалі разбіраць англійскі тэкст «Віня-Пыха» падчас заняткаў на спецкурсе<ref>[http://ormer-fidler.livejournal.com/17329.html Винни-Пух и я]</ref>. == У літаратуры і філасофіі == «Віня-Пых» на працягу XX стагоддзя стаў прадметам для розных філасофскіх, псіхааналітычных і сатырычных варыяцый. Бенджамін Хофэ ў сваіх кнігах ''The Tao of Pooh'' («''[[Даа]] Пыха''») і ''The Te of Piglet'' («''{{нп3|Дэ||ru|Дэ}} Парсючка''») пры дапамозе герояў Мілна папулярна тлумачыць філасофію [[даасізм]]у. Тэкст Мілна пры гэтым перайначаны<ref>Руднев, с. 7</ref>. Дж. Т. Уільямс выкарыстаў вобраз мядзведзя для [[Сатыра|сатыры]] на філасофію (''Pooh and the Philosophers'', «''Пых і філосафы''»), а Фрэдэрык Крус — на [[літаратуразнаўства]] (''The Pooh Perplex'', «''Пыхава блытаніна''» і ''Postmodern Pooh'', «''Постмадэрнісцкі Пых''»). У «''Пыхавай блытаніне''» зроблены жартоўны аналіз «Віня-Пыха» з пункту гледжання фрэйдызму, фармалізму і т. п. Усе гэтыя англамоўныя працы паўплывалі на кнігу семіётыка і філосафа В. П. Руднева «Віня Пых і філасофія штодзённай мовы» (імя героя — без злучка, 1996). Тэкст Мілна прэпаруецца ў гэтай кнізе пры дапамозе {{нп3|Структуралізм|структуралізму|be-x-old|Структуралізм}}, ідэй [[Міхаіл Міхайлавіч Бахцін|Бахціна]], філасофіі [[Людвіг Вітгенштэйн|Людвіга Вітгенштэйна]] і шэрагу іншых ідэй 1920-х, у тым ліку псіхааналізу. Паводле думкі Руднева, «эстэтычныя і філасофскія ідэі заўсёды носяцца ў паветры… ВП з’явіўся ў перыяд самага магутнага росквіту прозы XX стагоддзя, што не магло не паўплываць на структуру гэтага твора, не магло, так бы мовіць, не адкінуць на яго сваіх прамянёў»<ref>Руднев, с. 9</ref>. Гэтая кніга змяшчае таксама поўны пераклад абедзвюх кніг Мілна пра Пыха. == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == {{Commonscat|Winnie The Pooh}} * [http://winnie-the-pooh.ru/online/lib/voplit.html Заходер Б. Приключения Винни-Пуха (Из истории моих публикаций) // Вопросы литературы. 2002, № 5. С. 197—225] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060109162331/http://www.winnie-the-pooh.ru/online/lib/voplit.html |date=9 студзеня 2006 }} * ''Руднев В. П. '' Винни Пух и философия обыденного языка. — М., 1994, 1996, 2000, 2002. * Наталия Смолярова. Детский «недетский» Винни-Пух // {{кніга |аўтар = Кукулин И., Липовецкий М., Майофис М. |загаловак = Веселые человечки: Культурные герои советского детства. Сборник статей |выдавецтва = Новое литературное обозрение |год = 2008 |старонак = 544 |isbn = 978-5-86793-649-5 }} * {{кніга|аўтар=Matthew O Grenby, Kimberley Reynolds|частка=5 Research and Theory → Case Study: The International Reception of Winnie-the-Pooh|загаловак=Children's Literature Studies: A Research Handbook|спасылка=https://books.google.ru/books?id=bKEcBQAAQBAJ|выдавецтва=Palgrave Macmillan|год=2011|старонкі=248|старонак=248|isbn=9780230343801|ref=Grenby and Reynolds}} * {{кніга|аўтар=Shirley Harrison|загаловак=Life and Times of the Real Winnie-the-Pooh, The: The Teddy Bear Who Inspired A. A. Milne|выдавецтва=Pelican Publishing|год=September 27, 2011|allpages=192 |isbn=978-1455614820}} * Christopher Robin Milne. The Enchanted Places, L., Penguin Books, 1976 * {{артыкул|аўтар=Сергей Курий|загаловак=Как попасть в Зачарованное Место (Винни-Пух и всё-всё-всё)|спасылка=http://www.ytime.com.ua/ru/26/78/1|выданне=Твоё время|месца=Киев|год=2003|нумар=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002224530/http://www.ytime.com.ua/ru/26/78/1|archive-date=2 кастрычніка 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151002224530/http://www.ytime.com.ua/ru/26/78/1|archivedate=2 кастрычніка 2015}} * {{артыкул|аўтар=Александра Борисенко|загаловак=Песни невинности и песни опыта. О новых переводах «Винни-Пуха»|спасылка=http://magazines.russ.ru/inostran/2002/4/boris.html|выданне=«Иностранная литература»|год=2002|нумар=4}} == Спасылкі == * [http://ru.winniepooh.wikia.com/ Винни Пух Вики] — Вики на Викии, полностью посвященная миру Винни Пуха * [http://disney.go.com/pooh/index.html Официальный сайт Винни Пуха] * [http://www.fortgarryhorse.ca/phpweb/index.php?module=photoalbum&PHPWS_Album_op=view&PHPWS_Album_id=5 Медведица Винни] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070928022825/http://www.fortgarryhorse.ca/phpweb/index.php?module=photoalbum&PHPWS_Album_op=view&PHPWS_Album_id=5 |date=28 верасня 2007 }}: фотоальбом из канадских архивов. * [https://web.archive.org/web/20041211182139/http://www.cbc.ca/winnie/ Медведь по имени Винни] — игровой фильм о судьбе медведицы Виннипег. * [http://goofy.narod.ru/pooh/ Русский сайт о Винни-Пухе: оригинальный текст, перевод Заходера, собрание иллюстраций, библиотека литературы о Винни-Пухе, фрагменты фильмов и аудиозаписей] * [http://www.disneycorner.com/modules.php?name=News&file=article&sid=82 О судебном деле относительно авторских прав на Пуха] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20041012191206/http://www.disneycorner.com/modules.php?name=News&file=article&sid=82 |date=12 кастрычніка 2004 }} * [http://www.lavasurfer.com/100akerpathology.pdf «Патология в Стоакровом лесу»: медицинское исследование «Винни-Пуха»](pdf) * [http://disney.go.com/disneyvideos/animatedfilms/pooh/ Официальный сайт последнего диснеевского фильма о Пухе «Пухов Слонопотам»] * [http://animator.ru/db/?p=show_film&fid=6758 Винни-Пух и все-все-все] на сайте «Аниматор.ру» * [http://animator.ru/index.phtml?p=photo_gallery&gid=11 Фоторепортаж с открытия выставки «Винни-Пух и всё-всё-всё», Москва,19 октября 2005 г.] * [http://bibliogid.ru/muzej-knigi/lyubimye-geroi/367-vinni-pukh Ирина Линкова. «Герой нашего времени»] * [http://inosmi.ru/social/20120520/191954522.html Пух Райтермана и Пух Хитрука: сравнительная характеристика персонажей] [http://colorfulanimationexpressions.blogspot.com/2011/08/pooh-vs-pukh-character-analysis.html оригинал] * [http://www.unmonument.ru/mon151.html Памятник Винни-Пуху в Москве] * [http://munin.uit.no/bitstream/handle/10037/4401/thesis.pdf?sequence=2 Winnie the Pooh In the Classroom], Elisabeth M. Knudsen, Master’s Thesis in English and Education Faculty of Humanities, Social Sciences and Education University of Tromsø. Spring 2012 {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Выдуманыя мядзведзі]] 1r44vs9h7tvl4t8lb3oqdlhybgmais9 0 303825 5158890 4404513 2026-06-27T17:08:25Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Беларусь */ 5158890 wikitext text/x-wiki Назву '''Ізабе́ліна''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Ізабеліна (Шаркаўшчынскі раён)|Ізабеліна]] — былая вёска ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] * [[Гродзенская вобласць]]: ** [[Ізабеліна (Астравецкі раён)|Ізабеліна]] — вёска ў [[Астравецкі раён|Астравецкім раёне]] * [[Магілёўская вобласць]]: ** [[Ізабеліна (Кіраўскі раён)|Ізабеліна]] — вёска ў [[Кіраўскі раён|Кіраўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Ізабеліна (Маладзечанскі раён)|Ізабеліна]] — вёска ў [[Маладзечанскі раён|Маладзечанскім раёне]] === [[Літва]] === * [[Уцянскі павет]] ** [[Ізабяліне (Ігналінскі раён)|Ізабеліна]] — традыцыйная беларуская назва вёскі Ізабяліне [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёна]] {{Неадназначнасць}} j8rpkmxpm0f6ze44ni46ft8v6p94e9y 0 304003 5158875 4671148 2026-06-27T16:52:53Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Беларусь */ 5158875 wikitext text/x-wiki Назву '''Лі́пава''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Брэсцкая вобласць]]: ** [[Ліпава (Гарадзецкі сельсавет)|Ліпава]] — вёска ў [[Гарадзецкі сельсавет (Кобрынскі раён)|Гарадзецкім сельсавеце]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёна]] ** [[Ліпава (Дзівінскі сельсавет)|Ліпава]] — вёска ў [[Дзівінскі сельсавет|Дзівінскім сельсавеце]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёна]] * [[Віцебская вобласць]]: ** [[Ліпава (Глыбоцкі раён)|Ліпава]] — вёска ў [[Глыбоцкі раён|Глыбоцкім раёне]] ** [[Ліпава 1]] — хутар у [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] ** [[Ліпава 2]] — хутар у [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] ** [[Ліпава (Шаркаўшчынскі раён)|Ліпава]] — былы хутар у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Ліпава (Калінкавіцкі раён)|Ліпава]] — назва вёскі Ліпаў у [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкім раёне]] да 2005 года * [[Мінская вобласць]]: ** [[Ліпава (Мядзельскі сельсавет)|Ліпава]] — вёска ў [[Мядзельскі сельсавет|Мядзельскім сельсавеце]] [[Мядзельскі раён|Мядзельскага раёна]] ** [[Ліпава (Сваткаўскі сельсавет)|Ліпава]] — вёска ў [[Сваткаўскі сельсавет|Сваткаўскім сельсавеце]] [[Мядзельскі раён|Мядзельскага раёна]] === [[Расія]] === * [[Ліпава (Краснінскі раён)]] {{Неадназначнасць}} o0k8bad4mc9lm52rpkfzft2j5nmv1cg 0 334560 5158839 4820726 2026-06-27T13:53:35Z DenisBorum 139498 абнаўленне звестак 5158839 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт |скарачэнне = МГВК |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = Минский горисполком.jpg |шырыня выявы = 250 пкс |подпіс выявы = [[Будынак Мінгарвыканкама|Будынак Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта]] на [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|праспекце Незалежнасці]], 8. |эмблема = Coat of arms of Minsk.svg |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = герб горада Мінск |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]] |штаб-кватэра = Праспект Незалежнасці, Мінск|праспект Незалежнасці]], 8, Мінск 220030, Рэспубліка Беларусь |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Уладзімір Яўгенавіч Кухараў]] |пасада главы1 = [[Старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = http://minsk.gov.by |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Мі́нскі гарадскі́ выкана́ўчы камітэ́т (Мінгарвыканкам)''' — орган [[Выканаўчая ўлада|выканаўчай улады]] горада [[Мінск|Мінска]]. == Кіраўніцтва == * [[Уладзімір Яўгенавіч Кухараў]] (Старшыня)<ref>[http://minsk.gov.by/ru/tempage/guide-minsk/ Руководство Мингорисполкома — Минский городской исполнительный комитет] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160613080354/http://minsk.gov.by/ru/tempage/guide-minsk/ |date=13 чэрвеня 2016 }}</ref>: ** Галоўнае ўпраўленне арганізацыйна-кадравай работы ** Галоўнае фінансавае ўпраўленне ** [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама]] ** Галоўнае ўпраўленне юстыцыі ** Упраўленне бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці ** Кантрольна-аналітычнае ўпраўленне ** Адміністрацыі раенаў горада * Камендант Аляксандр Аляксандравіч (Першы намеснік старшыні) ** Камітэт эканомікі ** Камітэт па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне ў частцы пытанняў своечасовасці выплаты заработнай платы, аховы працы ** Галоўнае ўпраўленне гандлю і паслуг ** Камітэт дзяржаўнай маёмасці Мінгарвыканкама ** Галоўнае ўпраўленне юстыцыі (пытанні дзяржаўнай рэгістрацыі і ліквідацыі суб’ектаў гаспадарання, ліцэнзавання) ** КУП «Тэндэрны цэнтр Мінгарвыканкама» ** Дзяржаўная ўстанова «Мінская гарадская ветэрынарная станцыя» ** Дзяржаўная ўстанова «Сталічны транспарт і сувязь» ** Дзяржаўнае прадпрыемства «[[Мінсктранс]]» ** Дзяржаўнае прадпрыемства «[[Мінскі метрапалітэн]]» ** Камунальнае культурна-спартыўнае ўнітарнае прадпрыемства «Аква-Мінск» ** Дзяржаўная ўстанова «Інфармацыйна-турысцкі цэнтр «Мінск» ** КУП «Гарадскія лазні» ** КУП «Бізнес-цэнтр «Сталіца» ** УП «Мінскі гарадскі цэнтр нерухомасці» * Чэрнікаў Аляксандр Уладзіміравіч (намеснік старшыні) ** Камітэт архітэктуры і горадабудаўніцтва ** Камітэт будаўніцтва і інвестыцый ** Камітэт землеўпарадкавання ** Упраўленне жыллёвай палітыкі ** ДВА «Мінскбуд» і арганізацыі, якія ўваходзяць у ягоны склад ** Камунальнае ўнітарнае прадпрыемства «Упраўленне капітальнага будаўніцтва Мінгарвыканкама» ** УП «[[Мінскпраект]]» ** УП «Мінскінжпраект» ** КУП «Мінская спадчына» * Корзун Алег Уладзіміравіч (намеснік старшыні) ** Упраўленне гарадской гаспадаркі і энергетыкі ** ДА «Мінская гарадская жыллёвая гаспадарка» і арганізацыі, якія ўваходзяць у ягоны склад ** ДВА «Гаррамаўтадар Мінгарвыканкама» і арганізацыі, якія ўваходзяць у ягоны склад ** ДА «Гаражы, аўтастаянкі і паркоўкі» ** Дзяржаўнае прадпрыемства «Упраўленне дарожна-маставога будаўніцтва і добраўпарадкавання Мінгарвыканкама» ** УП «Мінскзелянбуд» ** УП «Мінгарсвятло» ** УП «Тэхнічнае ўпраўленне Мінгарвыканкама» ** КУП па захоўванні, рамонце і тэхнічным абслугоўванні маёмасці і збудаванняў [[Грамадзянская абарона|грамадзянскай абароны]] «Спецпрадпрыемства Мінгарвыканкама» ** КУП «Спецыялізаванае мантажна-эксплуатацыйнае прадпрыемства Мінгарвыканкама» ** КУП «Спецыялізаваны камбінат камунальна-бытавога абслугоўвання» ** Дзяржаўнае прадпрыемства «Гардарбуд» ** КУП «Цэнтр інфармацыйных тэхналогій Мінгарвыканкама» (у частцы арганізацыі разлікова-даведачных цэнтраў, службы 115) * Стрыгельскі Андрэй Валер’евіч (намеснік старшыні) ** Галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы і па справах моладзі Мінгарвыканкама ** Галоўнае ўпраўленне спорту ** Камітэт па адукацыі ** Камітэт па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне (за выключэннем пытанняў выплаты заработнай платы, аховы працы) ** Камітэт па ахове здароўя ** Упраўленне культуры Мінгарвыканкама ** Камісія па справах непаўналетніх ** Інфармацыйнае КУП «Агенцтва «[[Мінск-Навіны]]» ** ДП «Мінскрэклама» ** ДУ «Шматпрофільны культурна-спартыўны комплекс «[[Мінск-Арэна]]» ** ДУ «Цэнтр па забеспячэнні дзейнасці галоўнага ўпраўлення спорту Мінгарвыканкама і падпарадкаваных арганізацый» ** ДУ «Цэнтр па забеспячэнні дзейнасці Камітэта па адукацыі Мінгарвыканкама і падпарадкаваных арганізацый» ** ДУ «Цэнтр па забеспячэнні дзейнасці Камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінгарвыканкама і падпарадкаваных арганізацый» ** ДУ «Цэнтр па забеспячэнні дзейнасці ўпраўлення культуры Мінгарвыканкама і падпарадкаваных арганізацый» * Мацельская Ганна Мар’янаўна (кіраўнік справамі) ** Упраўленне справамі ** Упраўленне па працы са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб Мінгарвыканкама ** Дзяржаўнае прадпрыемства «Цэнтр інфармацыйных тэхналогій Мінгарвыканкама» ** Дзяржаўнае прадпрыемства «Мінскае гарадское агенцтва абслугоўвання насельніцтва» == Старшыні == # [[Барыс Паўлавіч Позерн]] — з сакавіка 1917 па ліпень 1917 года # [[Ісідар Еўсцігнеевіч Любімаў]] — з ліпеня 1917 г. па жнівень 1917 # [[Карл Іванавіч Ландэр]] — з верасня 1917 г. па кастрычнік 1917 года # [[Віктар Іванавіч Яркін]] — з сакавіка 1918 па май 1919 года # [[Казімір Генрыхавіч Цыхоўскі]] — з ліпеня 1919 года па верасень 1919 года # [[Фрыц Мацвеевіч Кюсэ]] — са снежня 1920 па снежань 1921 года # [[Адольф Хрыстафоравіч Гетнер]] — з студзеня 1922 года па снежань 1923 года # [[Сяргей Бенядзіктавіч Карп]] — з студзеня 1924 года па сакавік 1924 года # [[Адам Сямёнавіч Славінскі]] — з сакавіка 1924 па ліпені 1924 года # [[Сцяпан Вікенцевіч Яцкевіч]] — з жніўня 1924 года па красавік 1929 года # [[Нічыпар Лукіч Аксючыц]] — з красавіка 1929 года па снежань 1930 года # [[Іосіф Ігнатавіч Валодзька]] — з лютага 1931 года па сакавік 1933 года # [[Антон Мацвеевіч Каранеўскі]] — з траўня 1933 года па студзень 1934 года # [[Емяльян Піліпавіч Жуковіч]] — з сакавіка 1934 года па чэрвень 1937 года # [[Канстанцін Іванавіч Бударын]] — з верасня 1940 года па чэрвень 1941 года і з ліпеня 1944 года па жнівень 1945 года # [[Іван Паўлавіч Паромчык]] — са жніўня 1945 года па сакавік 1946 года # [[Канстанцін Навумавіч Длугашэўскі]] — з красавіка 1946 года па ліпень 1954 года # [[Васіль Іванавіч Шарапаў]] — з ліпеня 1954 года па студзень 1968 года # [[Міхаіл Васілевіч Кавалёў|Міхаіл Васільевіч Кавалеў]] — з студзеня 1968 года па студзень 1977 года # [[Генадзь Георгіевіч Барташэвіч]] — з студзеня 1977 года па чэрвень 1977 года # [[Станіслаў Міхайлавіч Лукашэвіч]] — з чэрвеня 1977 года па студзень 1980 года # [[Георгій Станіслававіч Таразевіч]] — з студзеня 1980 года па жнівень 1983 года # [[Валерый Андрэевіч Пячэннікаў]] — з жніўня 1983 года па снежань 1985 года # [[Уладзімір Іванавіч Міхасёў]] — з снежня 1985 года па май 1990 года # [[Міхаіл Апанасавіч Марыніч]] — з кастрычніка 1990 года па красавік 1991 года # [[Аляксандр Міхайлавіч Герасіменка]] — з красавіка 1991 па студзень 1995 года # [[Уладзімір Васілевіч Ярмошын]] — са студзеня 1995-га па люты 2000 года # [[Міхаіл Якаўлевіч Паўлаў]] — з сакавіка 2000 года па чэрвень 2009 # [[Мікалай Аляксандравіч Ладуцька]] — з чэрвеня 2010 года па лістапад 2014 года # [[Андрэй Віктаравіч Шорац]] — з лістапада 2014 года па снежань 2018 года # [[Анатоль Аляксандравіч Сівак]] — са снежня 2018 года па верасень 2020 года # [[Уладзімір Яўгенавіч Кухараў]] — з верасня 2020 года == Гл. таксама == * [[Гісторыя Мінска]] == Крыніцы == {{крыніцы}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Мінска]] [[Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Мясцовыя выканаўчыя камітэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт| ]] {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} a439eq8qivvppxw9cl4ai0ihpqi52o8 0 344039 5158842 4834271 2026-06-27T14:05:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158842 wikitext text/x-wiki {{Партыя | назва партыі = Армянская Рэвалюцыйная Федэрацыя (Дашнакцуцюн) | назва на мове арыгінала = {{lang-hy|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն}} | шырыня лагатыпа = 250 px | лідар = [[Грант Аўсепавіч Маргаран]] | дата заснавання = [[1890]], [[Тыфліс]] | дата роспуску = | інтэрнацыянал = [[Сацыялістычны інтэрнацыянал|Сацыялістычны]] | ідэалогія = [[сацыялізм]], [[левы нацыяналізм]], [[патрыятызм]]<ref>{{cite news|title=Armenian Nationalist Party Threatens President Over Turkey Protocols|url=http://www.rferl.org/content/Armenian_Nationalist_Party_Threatens_President_Over_Turkey_Protocols/1929715.html|accessdate=7 September 2014|agency=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|date=14 January 2010|location=Yerevan}}</ref><ref name="Cornell">{{cite book|last=Cornell|first=Svante E.|authorlink=Svante Cornell|title=Azerbaijan Since Independence|url=https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn|date=2011|publisher=[[M.E. Sharpe]]|location=Armonk, New York|isbn=9780765630049|page=[https://archive.org/details/azerbaijansincei0000corn/page/11 11]|quote=Drawn equally to socialism and nationalism, the ARF...}}</ref><ref>{{cite news|last1=Abbasov|first1=Shahin|title=Azerbaijan: Baku Reaches Out to Armenian Hard-liners in Karabakh PR Bid|url=http://www.eurasianet.org/node/62162|accessdate=7 September 2014|work=EurasiaNet|agency=[[Open Society Institute]]|date=15 October 2010|location=New York|quote=...Armenian Revolutionary Federation-Dashnaktsutiun, a nationalist Armenian party...}}</ref><ref name="parliamentarf">{{cite web|title=Դաշնակցության սոցիալիզմի մոդելը [The Socialist Model of Dashnaktsutyun]|url=http://www.parliamentarf.am/index.php?view=07&id=237&vern=%D4%B4%D5%A1%D5%B7%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%81%D5%AB%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6%D5%B4%D5%AB%20%D5%B4%D5%B8%D5%A4%D5%A5%D5%AC%D5%A8%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&parun=%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%D5%80%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%AB%D5%BD%D5%AB%209-%D5%AB%D5%B6%20%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%AB%20%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D6%81%D5%A1%D5%BE|website=parliamentarf.am|publisher=Armenian Revolutionary Federation faction in the National Assembly of the Republic of Armenia|language=hy|date=9 July 2011|accessdate=31 жніўня 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160429112402/http://parliamentarf.am/index.php?view=07&id=237&vern=%D4%B4%D5%A1%D5%B7%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%81%D5%AB%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6%D5%B4%D5%AB%20%D5%B4%D5%B8%D5%A4%D5%A5%D5%AC%D5%A8%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&parun=%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%D5%80%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%AB%D5%BD%D5%AB%209-%D5%AB%D5%B6%20%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%AB%20%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D6%81%D5%A1%D5%BE|archivedate=29 красавіка 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="coe">{{cite web|title=Evaluation Report on Armenia on Transparency of party funding|url=http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/greco/evaluations/round3/GrecoEval3(2010)4_Armenia_Two_EN.pdf|publisher=[[Council of Europe]]|location=Strasbourg,|page=5|date=3 December 2010|quote=Armenian Revolutionary Federation Party (ARF, socialist)}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hovannisian|first=Richard G.|authorlink=Richard G. Hovannisian|title=Russian Armenia. A Century of Tsarist Rule|journal=[[:de:Jahrbücher für Geschichte Osteuropas|Jahrbücher für Geschichte Osteuropas]]|date=1971|volume=19|issue=1|url=http://www.jstor.org/stable/41044266|publisher=[[Franz Steiner Verlag]]|p=40}}</ref> | колькасць членаў = каля 32000 (2007)<ref>[http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:QfenLdb1264J:ar.newsarmenia.ru/arm1/20071207/41785444.html+&cd=1&hl=en&ct=clnk&gl=ru Դաշնակցությունը հույս ունի մնալ իշխանության մեջ]</ref> | партыйны друк = газета «Еркір», часопіс «Дрошак» | штаб-кватэра = [[Ерэван]] | Месцаў у ніжняй палаце ={{Партыя/Месцы|5|131|red|black}} | Месцаў у ніжняй палаце_параметр = [[Нацыянальны сход Арменіі|Нацыянальным сходзе Арменіі]] | дэвіз =«Մահ կամ ազատութիւն» («Смерць ці воля») | гімн = | персаналіі = Члены партыі «Дашнакцуцюн» | афіцыйны сайт = {{URL|http://www.arfd.am}} }} {{Гісторыя Арменіі}} '''Армянская Рэвалюцыйная Федэрацыя (АРФ), Дашнакцуцюн''' ({{lang-hy|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն}} (ՀՅԴ) — ''«Армянская рэвалюцыйная супольнасць»'') — адна з найстарэйшых [[Арменія|армянскіх]] [[Палітычная партыя|палітычных партый]]. Створана ў 1890 годзе ў Тыфлісе ([[Тбілісі]]). Афіцыйная назва на рускай мове — ''Армянская революционная федерация «Дашнакцутюн» (АРФ «Дашнакцутюн»)''. Праграмай 1894 года зафіксаваны прынцыпы раўнапраўя народаў і рэлігій, развіццё нацыянальнай прамысловасці і сельскай гаспадаркі на прынцыпах калектывізму. [[Тэрарызм]], таксама быў улучаны партыяй у тактычны арсенал<ref>{{кніга | аўтар = Christopher Rice. | загаловак = Russian Workers and the Socialist-Revolutionary Party Through the Revolution of 1905-07 | выдавецтва = Macmillan Press | год = 1988 | старонак = 272 | старонкі = 140 }}{{oq|en|As the Dashnaktsutyun Party also included terror in its tactical armoury, it would not be surprising if ex-Dashnaks turned out to be an important source of recruitment for the PSR. The combat detachment itself was disbanded by 1908 and replaced by a smaller 'collective'.}}</ref>. У 1918—1920 гадах «Дашнакцуцюн» — кіруючая партыя ў [[Рэспубліка Арменіі|Рэспубліцы Арменіі]]. З дня абвяшчэння незалежнасці 28 мая 1918 г., Арменія была ў бесперапынных войнах амаль з усімі сваімі суседзямі, апроч Ірана — з Турцыяй, Грузіяй, Азербайджанам. І як завяршальны этап, у выніку ўварвання і ваенных дзеянняў супольных войскаў турэцкіх кемалістаў, расійскіх бальшавікоў і азербайджанцаў, у снежні 1920 г., [[Рэспубліка Арменіі]] спыніла сваё існаванне. Арменія абвяшчалася незалежнай сацыялістычнай рэспублікай, створаны Часовы ваенна-рэвалюцыйны камітэт у складзе 5 членаў ад Камуністычнай партыі і левых дашнакаў, і 2 членаў Дашнакцуцюн па пагадненні з камуністамі. У 1907—1960 гадах — член [[Сацыялістычны інтэрнацыянал|Сацыялістычнага Інтэрнацыянала]]. З 1996 года зноў бярэ ўдзел у яго працы ў якасці назіральніка, у 1999 годзе атрымала кансультацыйны статус, а з 2002 года аднавіла паўнапраўнае членства ў гэтай арганізацыі<ref>[http://www.cdca.asso.fr/cdca/cdca-fra_rejoint_internationale_socialiste.htm La F.R.A. Dachnaktsoutioun rejoint l’Internationale Socialiste] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20061204091701/http://www.cdca.asso.fr/cdca/cdca-fra_rejoint_internationale_socialiste.htm |date=4 снежня 2006 }}{{ref-fr}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Аперацыя «Немезіс»]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * ''Оганесян, Эдуард''. Век борьбы. — Тт. 1, 2. — Мюнхен — Москва, 1991. == Спасылкі == * [http://www.arfd.am/ Афіцыйны сайт партыі]{{ref-hy}} * [http://www.yerkir.am/ru/home.htm Газета «Еркир»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110531195020/http://www.yerkir.am/ru/home.htm |date=31 мая 2011 }} — Афіцыйнае выданне Вярхоўнага органа Арменіі АРФ Дашнакцуцюн. * [http://www.genocide.ru/enc/dashnaktsutyun.htm Дашнакцуцюн, партыя] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100824134047/http://www.genocide.ru/enc/dashnaktsutyun.htm |date=24 жніўня 2010 }} * [http://www.music-bazaar.com/main.php?page=album&id=5112 Патрыятычныя песні Дашнакцуцюна] * [http://history.kubsu.ru/pdf/ar_kar.pdf Карапетян Л. И. Из истории армянских политических партий на Кубани. Центр понтийско-кавказских исследований. Краснодар, 1995] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120307135159/http://history.kubsu.ru/pdf/ar_kar.pdf |date=7 сакавіка 2012 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал]] [[Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі]] 1ka3j2cnr7t6z5vo2n6qmcqhjpptgav 0 345236 5158837 4580987 2026-06-27T13:37:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158837 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = Горад |беларуская назва = Дастакерт |арыгінальная назва = {{lang-hy|Դաստակերտ}} |падначаленне = |краіна = Арменія |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Dastakert town3.jpg |подпіс = |lat = |long = |lat_deg= 39|lat_min= 22|lat_sec=06 |lon_deg= 46|lon_min= 02|lon_sec=12 |CoordAddon = type:city(250)_region:AM |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = Марз |рэгіён = Сюнік |від раёна = |раён = |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = Мэр |глава = Наіры Філасян |першае згадванне = XII ст. |ранейшыя імёны = |статус з = 1995 |плошча = |від вышыні = Вышыня над узроўнем мора |вышыня цэнтра НП = 1900—2050 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 323<ref>[http://armstat.am/file/doc/99483283.pdf Перепись 2011]</ref> |год перапісу = 2011 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = армяне |канфесійны склад = хрысціяне |часавы пояс = +4 |DST = |тэлефонны код = +374 (10) |паштовы індэкс = 3509 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Дастаке́рт''' ({{lang-hy|Դաստակերտ}}) — горад на паўночным захадзе марза [[Сюнік]] у [[Арменія|Арменіі]]. Раней уваходзіў у склад [[Сісіянскі раён|Сісіянскага раёна]] [[Армянская ССР|Армянскай ССР]] Мэрам горада з’яўляецца Наіры Філасян<ref>[http://www.hhk.am/rus/lsg3.php Сюникский марз] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080501191543/http://www.hhk.am/rus/lsg3.php |date=1 мая 2008 }} {{ref-ru}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == * {{БСЭ3|загаловак=Дастакерт}} * [http://www.syunik.am/english/hamainq/ Гарады марза Сюнік]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180801003708/http://www.syunik.am/english/hamainq/ |date=1 жніўня 2018 }} {{ref-en}} * [http://geonames.nga.mil/ggmagaz/detaillinksearch.asp?G_NAME='32FA881E718E3774E0440003BA962ED3'&Diacritics=DC Профіль на geonames]{{Недаступная спасылка}} {{ref-en}} {{Гарады Арменіі}} [[Катэгорыя:Гарады Арменіі]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік]] e9r194otnanl7hybyfgfsysew7o4p74 0 349737 5159050 4759044 2026-06-28T08:47:12Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159050 wikitext text/x-wiki {{Мост | Назва маста = Дняпроўскі мост | Выява = Дняпроўскі мост у Магілёве.jpg | Шырыня выявы = | Подпіс = Від на Дняпроўскі мост з боку вуліцы Чалюскінцаў | Афіцыйная назва = | Гістарычная назва = | Гістарычныя назвы = | Вобласць прымянення= | Перасякае = р. [[Дняпро]] | Месца = г. [[Магілёў]], [[Магілёўская вобласць]], [[Беларусь]] |lat_dir = |lat_deg = 53.891813|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 30.329636|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = | Тып канструкцыі = | Матэрыял = жалезабетон | Асноўны пралёт = | Пралётаў = 8 | Агульная даўжыня = 286 м | Над перашкодай = | Шырыня маста = 24 м | Вышыня канструкцыі = | Вышыня скляпення над вадой= | Колькасць палос руху = | Нагрузка = | Канструктар\Архітэктар = | Дата пачатку будаўніцтва = | Дата адкрыцця = 1959 | Дата закрыцця = | Рэканструкцыя1 = | Рэканструкцыя2 = | Рэканструкцыя3 = | Рэканструкцыя4 = | Рэканструкцыя5 = | на карце яндэкс = | на карце гугл = |на карце= Магілёў |памер карты= |Commons= }} '''Дняпро́ўскі мост''' — аўтадарожны [[мост]] цераз [[Дняпро]] ў [[Магілёў|Магілёве]]. Злучае [[гістарычны цэнтр Магілёва|гістарычны цэнтр горада]] (правы бераг) і былое прадмесце [[Лупалава (прадмесце Магілёва)|Лупалава]] (левы). Па мосце праходзіць [[Пушкінскі праспект (Магілёў)|Пушкінскі праспект]], па назве якога мост часам памылкова называюць '''Пу́шкінскім'''. Афіцыйна мост мае толькі тэхнічную назву<ref name="sb26" />. Сучасны Дняпроўскі мост узведзены ў [[1959]] годзе з [[жалезабетон]]у і мае 8 пралётаў, яго даўжыня складае 286 метраў, шырыня — 24 метра. У 2026 годзе гарадскімі ўладамі была прадпрынята спроба афіцыйна назваць яго ў гонар Героя Савецкага Саюза Мікалая Яшына, якая выявіла юрыдычныя калізіі ў беларускім заканадаўстве<ref name="mogilevmedia">{{cite web|url=https://mogilev.media/ru/prisvoenie-mostu-v-mogiljove-imeni-jashina-annulirovano-vyjavilsja-juridicheskij-kazus/|title=Присвоение мосту в Могилёве имени Яшина аннулировано – выявился юридический казус|publisher=Mogilev.media|date=17 чэрвеня 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (N. Orda, 10.08.1877).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост у 1877 годзе, малюнак Н. Орды]] Да сярэдзіны [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] ў Магілёве не было моста цераз р. [[Дняпро]]. Улетку і ўвосень усталёўваўся мост на драўляных [[плыт]]ах у раёне цяперашняга гарадскога пляжу. Узімку хадзілі і ездзілі цераз раку па лёдзе, а ўвесну перапраўляліся на двух [[паром]]ах. Паромы мелі грузападымальнасць у 800 [[пуд]]аў і кіраваліся вёсламі і тычкамі. Пакуль паром ішоў папярок рэкі да іншага берага, цячэннем ён ссоўваўся на адзін кіламетр і выгрузка адбывалася ўжо каля гарадскога астрога. Па цячэнні пераправа доўжылася 40 хвілін, супраць цячэння амаль паўтара гадзіны. У моцны вецер паромы не хадзілі. Пасля дажджоў было складана дабрацца з горада да самога парома. [[Грэбля, насып|Грэбля]], якая вяла праз пойму Дняпра, на працягу [[вярста|вярсты]] пакрывалася непраходным брудам<ref name="masheka">[http://masheka.by/history/232-istoriya-mogilevadneprovskiy-most.html История Могилева:Днепровский мост]</ref>. [[Файл:Mahiloŭ, Łupałava-Traječča. Магілёў, Лупалава-Траечча (1901).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост, від у бок Лупалава. 1901]] [[Файл:Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (S. Aleksandrov, 1870-79) (2).jpg|thumb|злева|Канструкцыя апор. С. Аляксандраў, 1890]] Першы мост цераз [[Дняпро]] было вырашана ўзвесці на [[лукавіна|лукавіне]] ракі, там, дзе яна бліжэй усяго падыходзіла да стромкага правага берага. Драўляны мост на [[паля, будаўніцтва|палях]], пабудаваны па праекце і пад кіраўніцтвам начальніка XI Магілёўскай акругі шляхоў зносін падпалкоўніка [[Мікалай Феліксавіч Ястржэмбскі|Мікалая Феліксавіча Ястржэмбскага]], быў здадзены ў эксплуатацыю ў [[1860]] годзе<ref name="masheka"/>. Вялікі ўдзел у яго будаўніцтве прыняў гарадскі галава [[Рыгор Гартынскі]]. Мост быў пабудаваны па міжнародных стандартах таго часу і атрымаў імя расійскага імператара [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандра I]]<ref name="vestnikmogileva">{{Cite web |url=http://www.vestnikmogileva.by/obshestvo/istoriya-odnogo-mosta.html |title=История одного моста |access-date=23 кастрычніка 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030081058/http://www.vestnikmogileva.by/obshestvo/istoriya-odnogo-mosta.html |archivedate=30 кастрычніка 2016 |url-status=dead }}</ref>. Мост складаўся з 8 дзесяцісажнёвых арачных пралётаў і дасягаў даўжыні ў 90 пагонных [[сажань|сажняў]]. Палатно моста ўзвышалася над летнім узроўнем вады на 40 [[фут]]аў<ref name="masheka"/>. [[Файл:Mahiloŭ, Dniaproŭski most. Магілёў, Дняпроўскі мост (1901-17).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост пасля перабудовы 1902 года]] Праз некалькі дзесяцігоддзяў высвятлілася, што вузкія пралёты масты ствараюць цяжкасці для руху [[параход]]аў па Дняпры. У [[1902]] годзе мост быў мадэрнізаваны: два арачныя пралёты па цэнтры [[рэчышча]] ракі былі заменены на адзін пралёт з рашэцістай [[Ферма (канструкцыя)|фермай]]. Але для гэтага прыйшлося прыбраць адну апору<ref name="masheka"/>. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] пачалося бурнае развіццё [[аўтатранспарт]]у і нагрузкі на мост, разлічаны на [[калёсы]] і [[брычка|брычкі]], значна ўзраслі<ref name="masheka"/>. Пры падрыхтоўцы да пераносу сталіцы [[БССР]] з [[Мінск]]а ў Магілёў, рэканструкцыя моста была ўключана ў [[генеральны план]] гарадской забудовы. Аднак сталіца ў Магілёў так і не была перанесена, а архітэктурныя пераўтварэнні ў горадзе былі згорнуты<ref name="vestnikmogileva"/>. У пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], высвятлілася, што стары мост не ў стане забяспечыць транспартаванне цяжкіх ваенных грузаў, таму побач, паводле словаў сведак, былі тэрмінова наведзены два [[Пантонны мост|пантонныя масты]]. Пры адступленні [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]] з Магілёва палова драўлянага моста была ўзарвана<ref name="masheka"/>. Нямецкія сапёры паставілі дадатковую апору, замяніўшы ферму звычайным бэлечным пакрыццём<ref name="vestnikmogileva"/><ref name="masheka"/>. Працы завяршыліся ўзімку [[1941]] года, пасля чаго мост насіў імя генерала Мюлера. У маі [[1943]] года Дняпроўскі мост быў разбамбаваны савецкай авіяцыяй, пасля чаго зноў адбудаваны германскімі ваеннымі. Падчас акупацыі дзейнічала і іншая пераправа цераз Дняпро — у раёне гарадскога пляжу быў пабудаваны нізкі мост<ref name="vestnikmogileva"/>. Пры адступленні з горада ў [[чэрвень|чэрвені]] [[1944]] года гітлераўцы падарвалі ўсе пераправы цераз раку. Ужо ў наступным месяцы пад кіраўніцтвам ваенна-дарожнага ўпраўлення пачаліся працы па аднаўленні Дняпроўскага моста. Непасрэдна да будаўніцтва прыступілі [[1 верасня]] таго ж года. Падчас праектавання маставога пераходу разглядаўся і праект «выпрастання выхаду ў горад з моста цераз гарадскі парк і плошчу ў кірунку на цэнтральную [[Першамайская вуліца (Магілёў)|Першамайскую вуліцу]]». Аднак задуманае так і не ажыццявілі з-за тэхнічных складанасцей — занадта вялікім быў уздым вышыннага ўзроўню ад моста да гарадскога парку. Акрамя таго, цяжкасці выклікала захаванне выезду з моста на [[Бабруйская шаша, Магілёў|Бабруйскую шашу]]<ref name="vestnikmogileva"/>. [[20 лістапада]] [[1944]] года Дняпроўскі мост быў здадзены ў эксплуатацыю. Аднак на працягу наступных гадоў неаднаразова ўзнікала неабходнасць яго рамонту<ref name="vestnikmogileva"/>. [[Файл:Lieninski District, Mogilev, Belarus - panoramio (478).jpg|thumb|Мост да рэканструкцыі]] У лютым [[1956]] года [[Магілёўскі гарвыканкам]] інфармаваў [[Міністр камунальнай гаспадаркі БССР|міністра камунальнай гаспадаркі БССР]] «пра аварыйны стан Дняпроўскага моста і немагчымасць яго далейшай эксплуатацыі». [[16 лістапада]] [[1956]] года гарвыканкамам быў зацверджаны канчатковы праект маставога пераходу змяшанага тыпу: з [[жалезабетон]]у і [[жалеза]]. Падчас будаўніцтва новага моста стары драўляны працягваў функцыянаваць. Адначасова з узвядзеннем новага моста вяліся працы па стварэнні пад’язных шляхоў з боку цэнтра горада. Быў зрэзаны ўзгорак каля [[Вуліца Вал Чырвонай Зоркі|Вала Чырвонай Зоркі]], і [[Вуліца Чалюскінцаў (Магілёў)|вуліца Чалюскінцаў]] пракладзена непасрэдна да [[Плошча Арджанікідзэ (Магілёў)|плошчы Арджанікідзэ]]. Да канца [[1959]] года будаўнічыя працы былі завершаны. Новы сучасны мост злучыў абедзве часткі горада і аж да [[1967]] года заставаўся адзінай у Магілёве аўтамабільнай пераправай цераз Дняпро<ref name="vestnikmogileva"/>. === Рэканструкцыя === У 2015 годзе пачаліся працы па капітальным рамонце Дняпроўскага моста, якія прадугледжвалі істотную мадэрнізацыю пуцеправода: павелічэнне палос руху, замену зношаных металаканструкцый, бетонных бэлек, бардзюраў, агародж і іншых элементаў. На выездзе з моста на вуліцу Чалюскінцаў зроблена [[транспартная развязка]], пабудаваны [[падземны пераход]], які злучыў [[Плошча Славы (Магілёў)|плошчу Славы]] з набярэжнай Дняпра<ref name="vestnikmogileva"/>. Архітэктурныя элементы моста былі абліцаваныя чырвоным [[граніт]]ам, на тумбах замест бетонных шароў устаноўлены бронзавыя фігуры львоў (скульптар [[А. Вараб’ёў (скульптар)|Андрэй Вараб’ёў]]) — сімвала Магілёва. Натуршчыкам для скульптур стаў белы леў па мянушцы Джон з расійскага цырка [[Браты Запашныя|братоў Запашных]]. Бронзавыя фігуры ўзвышаюцца на 2,4 метра<ref name="marshruting">{{cite web|url=https://marshruting.com/2021/06/18/мост-яшина-днепровский-мост-в-могилев/|title=Мост Яшина (Днепровский мост) в Могилеве|publisher=Marshruting.com|date=18 чэрвеня 2021|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. === Спроба прысваення імя === У 1964 годзе на пілоне новага моста была размешчана мемарыяльная дошка старшаму лейтэнанту [[Мікалай Яшын|Мікалаю Яшыну]], камандзіру коннай разведкі, які загінуў 28 чэрвеня 1944 года пры [[Вызваленне Магілёва (1944)|вызваленні Магілёва]]<ref name="vestnikmogileva"/>. Нягледзячы на наяўнасць дошкі, афіцыйна мост ніколі не насіў імя героя і захоўваў тэхнічную назву «Пуцеправод цераз раку Дняпро па праспекце Пушкіна»<ref name="sb26"/>. У лютым 2026 года па ініцыятыве дэпутаткі [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] [[Галіна Бяляева|Галіны Бяляевай]] гарадская тапанімічная камісія прагаласавала за афіцыйнае прысваенне мосту назвы «мост імя Героя Савецкага Саюза М.І. Яшына»<ref name="sb26"/><ref name="nn_yashin_feb">{{cite web|url=https://nashaniva.com/387698|title=Галоўны мост Магілёва хочуць назваць у гонар савецкага разведчыка. Але ёсць гістарычная нестыкоўка|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лютага 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Гэтая ініцыятыва выклікала крытыку з-за гістарычнай неадпаведнасці. Падчас вызвалення горада ў чэрвені 1944 года цэнтральны Дняпроўскі мост ужо быў цалкам разбураны, а ўзвод Яшына фарсіраваў раку і вёў баі значна вышэй па цячэнні — у раёне захаванага чыгуначнага моста і вёскі [[Палавінны Лог]]. Мемарыяльная дошка на цэнтральным мосце ў 1964 годзе з'явілася толькі таму, што ён быў новым, манументальным і знаходзіўся ў парадным месцы горада<ref name="nn_yashin_feb"/>. Акрамя таго, зацверджаная тапанімічнай камісіяй назва парушала адразу некалькі правілаў фарміравання тапонімаў (забарону на выкарыстанне слова «імя», ініцыялаў і складаных шматслоўных спалучэнняў)<ref name="nn_yashin_mar">{{cite web|url=https://nashaniva.com/390114|title=У Магілёве з'явіўся «мост імя Героя Савецкага Саюза М.І. Яшына». Назва тройчы парушае заканадаўства|publisher=[[Наша Ніва]]|date=12 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Неўзабаве рашэнне ўладаў выявіла парадаксальную юрыдычную калізію ў беларускім заканадаўстве. У адказ на зварот актывістаў [[Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь]] патлумачыў, што масты не ўваходзяць у вычарпальны заканадаўчы спіс элементаў вулічна-дарожнай сеткі (які ўключае вуліцы, плошчы, паркі і г.д.), якім можна прысвойваць назвы. Згодна з будаўнічымі правіламі, мост з'яўляецца выключна інжынерным збудаваннем. Такім чынам, працэдура яго наймення наогул не рэгулюецца законам аб геаграфічных аб'ектах, і рашэнне аб прысваенні мосту імя Яшына не мае юрыдычнай сілы і не можа быць зафіксавана ў афіцыйных рэестрах<ref name="mogilevmedia"/>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Масты Магілёва]] [[Катэгорыя:Масты цераз Дняпро]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе]] [[Катэгорыя:1959 год у Магілёве]] akagaw3zryy5l7mtmvwbwoj4xolmb5m 5159051 5159050 2026-06-28T08:48:42Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159051 wikitext text/x-wiki {{Мост | Назва маста = Дняпроўскі мост | Выява = Дняпроўскі мост у Магілёве.jpg | Шырыня выявы = | Подпіс = Від на Дняпроўскі мост з боку вуліцы Чалюскінцаў | Афіцыйная назва = | Гістарычная назва = | Гістарычныя назвы = | Вобласць прымянення= | Перасякае = р. [[Дняпро]] | Месца = г. [[Магілёў]], [[Магілёўская вобласць]], [[Беларусь]] |lat_dir = |lat_deg = 53.891813|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 30.329636|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = | Тып канструкцыі = | Матэрыял = жалезабетон | Асноўны пралёт = | Пралётаў = 8 | Агульная даўжыня = 286 м | Над перашкодай = | Шырыня маста = 24 м | Вышыня канструкцыі = | Вышыня скляпення над вадой= | Колькасць палос руху = | Нагрузка = | Канструктар\Архітэктар = | Дата пачатку будаўніцтва = | Дата адкрыцця = 1959 | Дата закрыцця = | Рэканструкцыя1 = | Рэканструкцыя2 = | Рэканструкцыя3 = | Рэканструкцыя4 = | Рэканструкцыя5 = | на карце яндэкс = | на карце гугл = |на карце= Магілёў |памер карты= |Commons= }} '''Дняпро́ўскі мост''' — аўтадарожны [[мост]] цераз [[Дняпро]] ў [[Магілёў|Магілёве]]. Злучае [[гістарычны цэнтр Магілёва|гістарычны цэнтр горада]] (правы бераг) і былое прадмесце [[Лупалава (прадмесце Магілёва)|Лупалава]] (левы). Па мосце праходзіць [[Пушкінскі праспект (Магілёў)|Пушкінскі праспект]], па назве якога мост часам памылкова называюць '''Пу́шкінскім'''. Афіцыйна мост мае толькі тэхнічную назву<ref name="sb26">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/most-v-mogileve-mozhet-poluchit-imya-geroya-sovetskogo-soyuza-nikolaya-yashina-proekt-vynesen-na-obs.html|title=Мост в Могилеве может получить имя Героя Советского Союза Николая Яшина — проект вынесен на обсуждение|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=12 лютага 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Сучасны Дняпроўскі мост узведзены ў [[1959]] годзе з [[жалезабетон]]у і мае 8 пралётаў, яго даўжыня складае 286 метраў, шырыня — 24 метра. У 2026 годзе гарадскімі ўладамі была прадпрынята спроба афіцыйна назваць яго ў гонар Героя Савецкага Саюза [[Мікалай Яшын|Мікалая Яшына]], якая выявіла юрыдычныя калізіі ў беларускім заканадаўстве<ref name="mogilevmedia">{{cite web|url=https://mogilev.media/ru/prisvoenie-mostu-v-mogiljove-imeni-jashina-annulirovano-vyjavilsja-juridicheskij-kazus/|title=Присвоение мосту в Могилёве имени Яшина аннулировано – выявился юридический казус|publisher=Mogilev.media|date=17 чэрвеня 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (N. Orda, 10.08.1877).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост у 1877 годзе, малюнак Н. Орды]] Да сярэдзіны [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] ў Магілёве не было моста цераз р. [[Дняпро]]. Улетку і ўвосень усталёўваўся мост на драўляных [[плыт]]ах у раёне цяперашняга гарадскога пляжу. Узімку хадзілі і ездзілі цераз раку па лёдзе, а ўвесну перапраўляліся на двух [[паром]]ах. Паромы мелі грузападымальнасць у 800 [[пуд]]аў і кіраваліся вёсламі і тычкамі. Пакуль паром ішоў папярок рэкі да іншага берага, цячэннем ён ссоўваўся на адзін кіламетр і выгрузка адбывалася ўжо каля гарадскога астрога. Па цячэнні пераправа доўжылася 40 хвілін, супраць цячэння амаль паўтара гадзіны. У моцны вецер паромы не хадзілі. Пасля дажджоў было складана дабрацца з горада да самога парома. [[Грэбля, насып|Грэбля]], якая вяла праз пойму Дняпра, на працягу [[вярста|вярсты]] пакрывалася непраходным брудам<ref name="masheka">[http://masheka.by/history/232-istoriya-mogilevadneprovskiy-most.html История Могилева:Днепровский мост]</ref>. [[Файл:Mahiloŭ, Łupałava-Traječča. Магілёў, Лупалава-Траечча (1901).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост, від у бок Лупалава. 1901]] [[Файл:Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (S. Aleksandrov, 1870-79) (2).jpg|thumb|злева|Канструкцыя апор. С. Аляксандраў, 1890]] Першы мост цераз [[Дняпро]] было вырашана ўзвесці на [[лукавіна|лукавіне]] ракі, там, дзе яна бліжэй усяго падыходзіла да стромкага правага берага. Драўляны мост на [[паля, будаўніцтва|палях]], пабудаваны па праекце і пад кіраўніцтвам начальніка XI Магілёўскай акругі шляхоў зносін падпалкоўніка [[Мікалай Феліксавіч Ястржэмбскі|Мікалая Феліксавіча Ястржэмбскага]], быў здадзены ў эксплуатацыю ў [[1860]] годзе<ref name="masheka"/>. Вялікі ўдзел у яго будаўніцтве прыняў гарадскі галава [[Рыгор Гартынскі]]. Мост быў пабудаваны па міжнародных стандартах таго часу і атрымаў імя расійскага імператара [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандра I]]<ref name="vestnikmogileva">{{Cite web |url=http://www.vestnikmogileva.by/obshestvo/istoriya-odnogo-mosta.html |title=История одного моста |access-date=23 кастрычніка 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030081058/http://www.vestnikmogileva.by/obshestvo/istoriya-odnogo-mosta.html |archivedate=30 кастрычніка 2016 |url-status=dead }}</ref>. Мост складаўся з 8 дзесяцісажнёвых арачных пралётаў і дасягаў даўжыні ў 90 пагонных [[сажань|сажняў]]. Палатно моста ўзвышалася над летнім узроўнем вады на 40 [[фут]]аў<ref name="masheka"/>. [[Файл:Mahiloŭ, Dniaproŭski most. Магілёў, Дняпроўскі мост (1901-17).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост пасля перабудовы 1902 года]] Праз некалькі дзесяцігоддзяў высвятлілася, што вузкія пралёты масты ствараюць цяжкасці для руху [[параход]]аў па Дняпры. У [[1902]] годзе мост быў мадэрнізаваны: два арачныя пралёты па цэнтры [[рэчышча]] ракі былі заменены на адзін пралёт з рашэцістай [[Ферма (канструкцыя)|фермай]]. Але для гэтага прыйшлося прыбраць адну апору<ref name="masheka"/>. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] пачалося бурнае развіццё [[аўтатранспарт]]у і нагрузкі на мост, разлічаны на [[калёсы]] і [[брычка|брычкі]], значна ўзраслі<ref name="masheka"/>. Пры падрыхтоўцы да пераносу сталіцы [[БССР]] з [[Мінск]]а ў Магілёў, рэканструкцыя моста была ўключана ў [[генеральны план]] гарадской забудовы. Аднак сталіца ў Магілёў так і не была перанесена, а архітэктурныя пераўтварэнні ў горадзе былі згорнуты<ref name="vestnikmogileva"/>. У пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], высвятлілася, што стары мост не ў стане забяспечыць транспартаванне цяжкіх ваенных грузаў, таму побач, паводле словаў сведак, былі тэрмінова наведзены два [[Пантонны мост|пантонныя масты]]. Пры адступленні [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]] з Магілёва палова драўлянага моста была ўзарвана<ref name="masheka"/>. Нямецкія сапёры паставілі дадатковую апору, замяніўшы ферму звычайным бэлечным пакрыццём<ref name="vestnikmogileva"/><ref name="masheka"/>. Працы завяршыліся ўзімку [[1941]] года, пасля чаго мост насіў імя генерала Мюлера. У маі [[1943]] года Дняпроўскі мост быў разбамбаваны савецкай авіяцыяй, пасля чаго зноў адбудаваны германскімі ваеннымі. Падчас акупацыі дзейнічала і іншая пераправа цераз Дняпро — у раёне гарадскога пляжу быў пабудаваны нізкі мост<ref name="vestnikmogileva"/>. Пры адступленні з горада ў [[чэрвень|чэрвені]] [[1944]] года гітлераўцы падарвалі ўсе пераправы цераз раку. Ужо ў наступным месяцы пад кіраўніцтвам ваенна-дарожнага ўпраўлення пачаліся працы па аднаўленні Дняпроўскага моста. Непасрэдна да будаўніцтва прыступілі [[1 верасня]] таго ж года. Падчас праектавання маставога пераходу разглядаўся і праект «выпрастання выхаду ў горад з моста цераз гарадскі парк і плошчу ў кірунку на цэнтральную [[Першамайская вуліца (Магілёў)|Першамайскую вуліцу]]». Аднак задуманае так і не ажыццявілі з-за тэхнічных складанасцей — занадта вялікім быў уздым вышыннага ўзроўню ад моста да гарадскога парку. Акрамя таго, цяжкасці выклікала захаванне выезду з моста на [[Бабруйская шаша, Магілёў|Бабруйскую шашу]]<ref name="vestnikmogileva"/>. [[20 лістапада]] [[1944]] года Дняпроўскі мост быў здадзены ў эксплуатацыю. Аднак на працягу наступных гадоў неаднаразова ўзнікала неабходнасць яго рамонту<ref name="vestnikmogileva"/>. [[Файл:Lieninski District, Mogilev, Belarus - panoramio (478).jpg|thumb|Мост да рэканструкцыі]] У лютым [[1956]] года [[Магілёўскі гарвыканкам]] інфармаваў [[Міністр камунальнай гаспадаркі БССР|міністра камунальнай гаспадаркі БССР]] «пра аварыйны стан Дняпроўскага моста і немагчымасць яго далейшай эксплуатацыі». [[16 лістапада]] [[1956]] года гарвыканкамам быў зацверджаны канчатковы праект маставога пераходу змяшанага тыпу: з [[жалезабетон]]у і [[жалеза]]. Падчас будаўніцтва новага моста стары драўляны працягваў функцыянаваць. Адначасова з узвядзеннем новага моста вяліся працы па стварэнні пад’язных шляхоў з боку цэнтра горада. Быў зрэзаны ўзгорак каля [[Вуліца Вал Чырвонай Зоркі|Вала Чырвонай Зоркі]], і [[Вуліца Чалюскінцаў (Магілёў)|вуліца Чалюскінцаў]] пракладзена непасрэдна да [[Плошча Арджанікідзэ (Магілёў)|плошчы Арджанікідзэ]]. Да канца [[1959]] года будаўнічыя працы былі завершаны. Новы сучасны мост злучыў абедзве часткі горада і аж да [[1967]] года заставаўся адзінай у Магілёве аўтамабільнай пераправай цераз Дняпро<ref name="vestnikmogileva"/>. === Рэканструкцыя === У 2015 годзе пачаліся працы па капітальным рамонце Дняпроўскага моста, якія прадугледжвалі істотную мадэрнізацыю пуцеправода: павелічэнне палос руху, замену зношаных металаканструкцый, бетонных бэлек, бардзюраў, агародж і іншых элементаў. На выездзе з моста на вуліцу Чалюскінцаў зроблена [[транспартная развязка]], пабудаваны [[падземны пераход]], які злучыў [[Плошча Славы (Магілёў)|плошчу Славы]] з набярэжнай Дняпра<ref name="vestnikmogileva"/>. Архітэктурныя элементы моста былі абліцаваныя чырвоным [[граніт]]ам, на тумбах замест бетонных шароў устаноўлены бронзавыя фігуры львоў (скульптар [[А. Вараб’ёў (скульптар)|Андрэй Вараб’ёў]]) — сімвала Магілёва. Натуршчыкам для скульптур стаў белы леў па мянушцы Джон з расійскага цырка [[Браты Запашныя|братоў Запашных]]. Бронзавыя фігуры ўзвышаюцца на 2,4 метра<ref name="marshruting">{{cite web|url=https://marshruting.com/2021/06/18/мост-яшина-днепровский-мост-в-могилев/|title=Мост Яшина (Днепровский мост) в Могилеве|publisher=Marshruting.com|date=18 чэрвеня 2021|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. === Спроба прысваення імя === У 1964 годзе на пілоне новага моста была размешчана мемарыяльная дошка старшаму лейтэнанту [[Мікалай Яшын|Мікалаю Яшыну]], камандзіру коннай разведкі, які загінуў 28 чэрвеня 1944 года пры [[Вызваленне Магілёва (1944)|вызваленні Магілёва]]<ref name="vestnikmogileva"/>. Нягледзячы на наяўнасць дошкі, афіцыйна мост ніколі не насіў імя героя і захоўваў тэхнічную назву «Пуцеправод цераз раку Дняпро па праспекце Пушкіна»<ref name="sb26"/>. У лютым 2026 года па ініцыятыве дэпутаткі [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] [[Галіна Бяляева|Галіны Бяляевай]] гарадская тапанімічная камісія прагаласавала за афіцыйнае прысваенне мосту назвы «мост імя Героя Савецкага Саюза М.І. Яшына»<ref name="sb26"/><ref name="nn_yashin_feb">{{cite web|url=https://nashaniva.com/387698|title=Галоўны мост Магілёва хочуць назваць у гонар савецкага разведчыка. Але ёсць гістарычная нестыкоўка|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лютага 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Гэтая ініцыятыва выклікала крытыку з-за гістарычнай неадпаведнасці. Падчас вызвалення горада ў чэрвені 1944 года цэнтральны Дняпроўскі мост ужо быў цалкам разбураны, а ўзвод Яшына фарсіраваў раку і вёў баі значна вышэй па цячэнні — у раёне захаванага чыгуначнага моста і вёскі [[Палавінны Лог]]. Мемарыяльная дошка на цэнтральным мосце ў 1964 годзе з'явілася толькі таму, што ён быў новым, манументальным і знаходзіўся ў парадным месцы горада<ref name="nn_yashin_feb"/>. Акрамя таго, зацверджаная тапанімічнай камісіяй назва парушала адразу некалькі правілаў фарміравання тапонімаў (забарону на выкарыстанне слова «імя», ініцыялаў і складаных шматслоўных спалучэнняў)<ref name="nn_yashin_mar">{{cite web|url=https://nashaniva.com/390114|title=У Магілёве з'явіўся «мост імя Героя Савецкага Саюза М.І. Яшына». Назва тройчы парушае заканадаўства|publisher=[[Наша Ніва]]|date=12 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Неўзабаве рашэнне ўладаў выявіла парадаксальную юрыдычную калізію ў беларускім заканадаўстве. У адказ на зварот актывістаў [[Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь]] патлумачыў, што масты не ўваходзяць у вычарпальны заканадаўчы спіс элементаў вулічна-дарожнай сеткі (які ўключае вуліцы, плошчы, паркі і г.д.), якім можна прысвойваць назвы. Згодна з будаўнічымі правіламі, мост з'яўляецца выключна інжынерным збудаваннем. Такім чынам, працэдура яго наймення наогул не рэгулюецца законам аб геаграфічных аб'ектах, і рашэнне аб прысваенні мосту імя Яшына не мае юрыдычнай сілы і не можа быць зафіксавана ў афіцыйных рэестрах<ref name="mogilevmedia"/>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Масты Магілёва]] [[Катэгорыя:Масты цераз Дняпро]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе]] [[Катэгорыя:1959 год у Магілёве]] q308ssj3ulqdw7ptqy6vbliujf00bww 5159052 5159051 2026-06-28T08:51:52Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Рэканструкцыя */ 5159052 wikitext text/x-wiki {{Мост | Назва маста = Дняпроўскі мост | Выява = Дняпроўскі мост у Магілёве.jpg | Шырыня выявы = | Подпіс = Від на Дняпроўскі мост з боку вуліцы Чалюскінцаў | Афіцыйная назва = | Гістарычная назва = | Гістарычныя назвы = | Вобласць прымянення= | Перасякае = р. [[Дняпро]] | Месца = г. [[Магілёў]], [[Магілёўская вобласць]], [[Беларусь]] |lat_dir = |lat_deg = 53.891813|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 30.329636|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = | Тып канструкцыі = | Матэрыял = жалезабетон | Асноўны пралёт = | Пралётаў = 8 | Агульная даўжыня = 286 м | Над перашкодай = | Шырыня маста = 24 м | Вышыня канструкцыі = | Вышыня скляпення над вадой= | Колькасць палос руху = | Нагрузка = | Канструктар\Архітэктар = | Дата пачатку будаўніцтва = | Дата адкрыцця = 1959 | Дата закрыцця = | Рэканструкцыя1 = | Рэканструкцыя2 = | Рэканструкцыя3 = | Рэканструкцыя4 = | Рэканструкцыя5 = | на карце яндэкс = | на карце гугл = |на карце= Магілёў |памер карты= |Commons= }} '''Дняпро́ўскі мост''' — аўтадарожны [[мост]] цераз [[Дняпро]] ў [[Магілёў|Магілёве]]. Злучае [[гістарычны цэнтр Магілёва|гістарычны цэнтр горада]] (правы бераг) і былое прадмесце [[Лупалава (прадмесце Магілёва)|Лупалава]] (левы). Па мосце праходзіць [[Пушкінскі праспект (Магілёў)|Пушкінскі праспект]], па назве якога мост часам памылкова называюць '''Пу́шкінскім'''. Афіцыйна мост мае толькі тэхнічную назву<ref name="sb26">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/most-v-mogileve-mozhet-poluchit-imya-geroya-sovetskogo-soyuza-nikolaya-yashina-proekt-vynesen-na-obs.html|title=Мост в Могилеве может получить имя Героя Советского Союза Николая Яшина — проект вынесен на обсуждение|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=12 лютага 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Сучасны Дняпроўскі мост узведзены ў 1959 годзе з [[жалезабетон]]у і мае 8 пралётаў, яго даўжыня складае 286 метраў, шырыня — 24 метра. У 2026 годзе гарадскімі ўладамі была прадпрынята спроба афіцыйна назваць яго ў гонар Героя Савецкага Саюза [[Мікалай Яшын|Мікалая Яшына]], якая выявіла юрыдычныя калізіі ў беларускім заканадаўстве<ref name="mogilevmedia">{{cite web|url=https://mogilev.media/ru/prisvoenie-mostu-v-mogiljove-imeni-jashina-annulirovano-vyjavilsja-juridicheskij-kazus/|title=Присвоение мосту в Могилёве имени Яшина аннулировано – выявился юридический казус|publisher=Mogilev.media|date=17 чэрвеня 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (N. Orda, 10.08.1877).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост у 1877 годзе, малюнак Н. Орды]] Да сярэдзіны [[XIX стагоддзе|XIX стагоддзя]] ў Магілёве не было моста цераз р. [[Дняпро]]. Улетку і ўвосень усталёўваўся мост на драўляных [[плыт]]ах у раёне цяперашняга гарадскога пляжу. Узімку хадзілі і ездзілі цераз раку па лёдзе, а ўвесну перапраўляліся на двух [[паром]]ах. Паромы мелі грузападымальнасць у 800 [[пуд]]аў і кіраваліся вёсламі і тычкамі. Пакуль паром ішоў папярок рэкі да іншага берага, цячэннем ён ссоўваўся на адзін кіламетр і выгрузка адбывалася ўжо каля гарадскога астрога. Па цячэнні пераправа доўжылася 40 хвілін, супраць цячэння амаль паўтара гадзіны. У моцны вецер паромы не хадзілі. Пасля дажджоў было складана дабрацца з горада да самога парома. [[Грэбля, насып|Грэбля]], якая вяла праз пойму Дняпра, на працягу [[вярста|вярсты]] пакрывалася непраходным брудам<ref name="masheka">[http://masheka.by/history/232-istoriya-mogilevadneprovskiy-most.html История Могилева:Днепровский мост]</ref>. [[Файл:Mahiloŭ, Łupałava-Traječča. Магілёў, Лупалава-Траечча (1901).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост, від у бок Лупалава. 1901]] [[Файл:Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (S. Aleksandrov, 1870-79) (2).jpg|thumb|злева|Канструкцыя апор. С. Аляксандраў, 1890]] Першы мост цераз [[Дняпро]] было вырашана ўзвесці на [[лукавіна|лукавіне]] ракі, там, дзе яна бліжэй усяго падыходзіла да стромкага правага берага. Драўляны мост на [[паля, будаўніцтва|палях]], пабудаваны па праекце і пад кіраўніцтвам начальніка XI Магілёўскай акругі шляхоў зносін падпалкоўніка [[Мікалай Феліксавіч Ястржэмбскі|Мікалая Феліксавіча Ястржэмбскага]], быў здадзены ў эксплуатацыю ў 1860 годзе<ref name="masheka"/>. Вялікі ўдзел у яго будаўніцтве прыняў гарадскі галава [[Рыгор Гартынскі]]. Мост быў пабудаваны па міжнародных стандартах таго часу і атрымаў імя расійскага імператара [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандра I]]<ref name="vestnikmogileva">{{Cite web |url=http://www.vestnikmogileva.by/obshestvo/istoriya-odnogo-mosta.html |title=История одного моста |access-date=23 кастрычніка 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030081058/http://www.vestnikmogileva.by/obshestvo/istoriya-odnogo-mosta.html |archivedate=30 кастрычніка 2016 |url-status=dead }}</ref>. Мост складаўся з 8 дзесяцісажнёвых арачных пралётаў і дасягаў даўжыні ў 90 пагонных [[сажань|сажняў]]. Палатно моста ўзвышалася над летнім узроўнем вады на 40 [[фут]]аў<ref name="masheka"/>. [[Файл:Mahiloŭ, Dniaproŭski most. Магілёў, Дняпроўскі мост (1901-17).jpg|thumb|злева|Дняпроўскі мост пасля перабудовы 1902 года]] Праз некалькі дзесяцігоддзяў высвятлілася, што вузкія пралёты масты ствараюць цяжкасці для руху [[параход]]аў па Дняпры. У 1902 годзе мост быў мадэрнізаваны: два арачныя пралёты па цэнтры рэчышча ракі былі заменены на адзін пралёт з рашэцістай [[Ферма (канструкцыя)|фермай]]. Але для гэтага прыйшлося прыбраць адну апору<ref name="masheka"/>. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] пачалося бурнае развіццё [[аўтатранспарт]]у і нагрузкі на мост, разлічаны на [[калёсы]] і [[брычка|брычкі]], значна ўзраслі<ref name="masheka"/>. Пры падрыхтоўцы да [[Пераносу сталіцы БССР у Магілёў|пераносу сталіцы БССР з Мінска ў Магілёў]], рэканструкцыя моста была ўключана ў [[Генеральны план Магілёва|генеральны план]] гарадской забудовы. Аднак сталіца ў Магілёў так і не была перанесена, а архітэктурныя пераўтварэнні ў горадзе былі згорнуты<ref name="vestnikmogileva"/>. У пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], высвятлілася, што стары мост не ў стане забяспечыць транспартаванне цяжкіх ваенных грузаў, таму побач, паводле словаў сведак, былі тэрмінова наведзены два [[Пантонны мост|пантонныя масты]]. Пры адступленні [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]] з Магілёва палова драўлянага моста была ўзарвана<ref name="masheka"/>. Нямецкія сапёры паставілі дадатковую апору, замяніўшы ферму звычайным бэлечным пакрыццём<ref name="vestnikmogileva"/><ref name="masheka"/>. Працы завяршыліся ўзімку 1941 года, пасля чаго мост насіў імя генерала Мюлера. У маі 1943 года Дняпроўскі мост быў разбамбаваны савецкай авіяцыяй, пасля чаго зноў адбудаваны германскімі ваеннымі. Падчас акупацыі дзейнічала і іншая пераправа цераз Дняпро — у раёне гарадскога пляжу быў пабудаваны нізкі мост<ref name="vestnikmogileva"/>. Пры адступленні з горада ў чэрвені 1944 года гітлераўцы падарвалі ўсе пераправы цераз раку. Ужо ў наступным месяцы пад кіраўніцтвам ваенна-дарожнага ўпраўлення пачаліся працы па аднаўленні Дняпроўскага моста. Непасрэдна да будаўніцтва прыступілі 1 верасня таго ж года. Падчас праектавання маставога пераходу разглядаўся і праект «выпрастання выхаду ў горад з моста цераз гарадскі парк і плошчу ў кірунку на цэнтральную [[Першамайская вуліца (Магілёў)|Першамайскую вуліцу]]». Аднак задуманае так і не ажыццявілі з-за тэхнічных складанасцей — занадта вялікім быў уздым вышыннага ўзроўню ад моста да гарадскога парку. Акрамя таго, цяжкасці выклікала захаванне выезду з моста на [[Бабруйская шаша, Магілёў|Бабруйскую шашу]]<ref name="vestnikmogileva"/>. 20 лістапада 1944 года Дняпроўскі мост быў здадзены ў эксплуатацыю. Аднак на працягу наступных гадоў неаднаразова ўзнікала неабходнасць яго рамонту<ref name="vestnikmogileva"/>. [[Файл:Lieninski District, Mogilev, Belarus - panoramio (478).jpg|thumb|Мост да рэканструкцыі]] У лютым 1956 года [[Магілёўскі гарвыканкам]] інфармаваў [[Міністр камунальнай гаспадаркі БССР|міністра камунальнай гаспадаркі БССР]] «пра аварыйны стан Дняпроўскага моста і немагчымасць яго далейшай эксплуатацыі». 16 лістапада 1956 года гарвыканкамам быў зацверджаны канчатковы праект маставога пераходу змяшанага тыпу: з [[жалезабетон]]у і [[жалеза]]. Падчас будаўніцтва новага моста стары драўляны працягваў функцыянаваць. Адначасова з узвядзеннем новага моста вяліся працы па стварэнні пад’язных шляхоў з боку цэнтра горада. Быў зрэзаны ўзгорак каля [[Вуліца Вал Чырвонай Зоркі|Вала Чырвонай Зоркі]], і [[Вуліца Чалюскінцаў (Магілёў)|вуліца Чалюскінцаў]] пракладзена непасрэдна да [[Плошча Арджанікідзэ (Магілёў)|плошчы Арджанікідзэ]]. Да канца 1959 года будаўнічыя працы былі завершаны. Новы сучасны мост злучыў абедзве часткі горада і аж да 1967 года заставаўся адзінай у Магілёве аўтамабільнай пераправай цераз Дняпро<ref name="vestnikmogileva"/>. === Рэканструкцыя === У 2015 годзе пачаліся працы па капітальным рамонце Дняпроўскага моста, якія прадугледжвалі істотную мадэрнізацыю пуцеправода: павелічэнне палос руху, замену зношаных металаканструкцый, бетонных бэлек, бардзюраў, агародж і іншых элементаў. На выездзе з моста на вуліцу Чалюскінцаў зроблена [[транспартная развязка]], пабудаваны [[падземны пераход]], які злучыў [[Плошча Славы (Магілёў)|плошчу Славы]] з набярэжнай Дняпра<ref name="vestnikmogileva"/>. Архітэктурныя элементы моста былі абліцаваныя чырвоным [[граніт]]ам, на тумбах замест бетонных шароў устаноўлены бронзавыя фігуры львоў (скульптар [[А. Вараб’ёў (скульптар)|Андрэй Вараб’ёў]]) — сімвала Магілёва. Натуршчыкам для скульптур стаў белы леў па мянушцы Джон з расійскага цырка [[Браты Запашныя|братоў Запашных]]. Бронзавыя фігуры ўзвышаюцца на 2,4 метра<ref name="marshruting">{{cite web|url=https://marshruting.com/2021/06/18/мост-яшина-днепровский-мост-в-могилев/|title=Мост Яшина (Днепровский мост) в Могилеве|publisher=Marshruting.com|date=18 чэрвеня 2021|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. === Спроба прысваення імя === У 1964 годзе на пілоне новага моста была размешчана мемарыяльная дошка старшаму лейтэнанту [[Мікалай Яшын|Мікалаю Яшыну]], камандзіру коннай разведкі, які загінуў 28 чэрвеня 1944 года пры [[Вызваленне Магілёва (1944)|вызваленні Магілёва]]<ref name="vestnikmogileva"/>. Нягледзячы на наяўнасць дошкі, афіцыйна мост ніколі не насіў імя героя і захоўваў тэхнічную назву «Пуцеправод цераз раку Дняпро па праспекце Пушкіна»<ref name="sb26"/>. У лютым 2026 года па ініцыятыве дэпутаткі [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] [[Галіна Бяляева|Галіны Бяляевай]] гарадская тапанімічная камісія прагаласавала за афіцыйнае прысваенне мосту назвы «мост імя Героя Савецкага Саюза М.І. Яшына»<ref name="sb26"/><ref name="nn_yashin_feb">{{cite web|url=https://nashaniva.com/387698|title=Галоўны мост Магілёва хочуць назваць у гонар савецкага разведчыка. Але ёсць гістарычная нестыкоўка|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лютага 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Гэтая ініцыятыва выклікала крытыку з-за гістарычнай неадпаведнасці. Падчас вызвалення горада ў чэрвені 1944 года цэнтральны Дняпроўскі мост ужо быў цалкам разбураны, а ўзвод Яшына фарсіраваў раку і вёў баі значна вышэй па цячэнні — у раёне захаванага чыгуначнага моста і вёскі [[Палавінны Лог]]. Мемарыяльная дошка на цэнтральным мосце ў 1964 годзе з'явілася толькі таму, што ён быў новым, манументальным і знаходзіўся ў парадным месцы горада<ref name="nn_yashin_feb"/>. Акрамя таго, зацверджаная тапанімічнай камісіяй назва парушала адразу некалькі правілаў фарміравання тапонімаў (забарону на выкарыстанне слова «імя», ініцыялаў і складаных шматслоўных спалучэнняў)<ref name="nn_yashin_mar">{{cite web|url=https://nashaniva.com/390114|title=У Магілёве з'явіўся «мост імя Героя Савецкага Саюза М.І. Яшына». Назва тройчы парушае заканадаўства|publisher=[[Наша Ніва]]|date=12 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Неўзабаве рашэнне ўладаў выявіла парадаксальную юрыдычную калізію ў беларускім заканадаўстве. У адказ на зварот актывістаў [[Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь]] патлумачыў, што масты не ўваходзяць у вычарпальны заканадаўчы спіс элементаў вулічна-дарожнай сеткі (які ўключае вуліцы, плошчы, паркі і г.д.), якім можна прысвойваць назвы. Згодна з будаўнічымі правіламі, мост з'яўляецца выключна інжынерным збудаваннем. Такім чынам, працэдура яго наймення наогул не рэгулюецца законам аб геаграфічных аб'ектах, і рашэнне аб прысваенні мосту імя Яшына не мае юрыдычнай сілы і не можа быць зафіксавана ў афіцыйных рэестрах<ref name="mogilevmedia"/>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Масты Магілёва]] [[Катэгорыя:Масты цераз Дняпро]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе]] [[Катэгорыя:1959 год у Магілёве]] 1oxht16aqn22ueyi97sfi4q6ldsar30 0 461492 5159062 4485205 2026-06-28T09:01:20Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Вядомыя носьбіты */ 5159062 wikitext text/x-wiki '''Яшын''' — рускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Аляксандр Якаўлевіч Яшын]] — савецкі пісьменнік. * [[Дзмітрый Валер’евіч Яшын]] — расійскі футбаліст. * [[Леў Іванавіч Яшын]] — савецкі футбаліст. * [[Мікалай Іванавіч Яшын]] (1922—1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза. {{спіс цёзак2|Рускія}} 1gmtg49viiep9k50zhcbjcsdzbs79qn 0 473315 5158901 5019964 2026-06-27T17:52:01Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158901 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Джон Сцю{{націск}}арт Міль''' ({{lang-en|John Stuart Mill}}; {{ДН|20|5|1806}}, {{МН|Лондан|у Лондане}} — {{ДС|5|5|1873}}, {{МС|Авіньён|у Авіньёне}}) — брытанскі філосаф, сацыёлаг, эканаміст і палітычны дзеяч. Унёс значны ўклад у грамадазнаўства, [[паліталогія|паліталогію]] і палітычную эканомію. Унёс асноватворны ўклад у філасофію [[лібералізм]]у. Адстойваў канцэпцыю [[свабода|індывідуальнай свабоды]] ў супрацьлегласць [[этатызм|неабмежаванаму дзяржаўнаму кантролю]]<ref>{{cite web |title = John Stuart Mill's ''On Liberty'' |url = http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/liberty.html |publisher = victorianweb |accessdate = 23 ліпеня 2009 |quote = On Liberty is a rational justification of the freedom of the individual in opposition to the claims of the state to impose unlimited control and is thus a defense of the rights of the individual against the state. |archiveurl = https://web.archive.org/web/20030127020006/http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/liberty.html |archivedate = 27 студзеня 2003 |url-status = dead }}</ref>. З’яўляўся прыхільнікам этычнага вучэння утылітарызма. Існуе меркаванне, што Міль з’яўляўся найбольш прыкметным англамоўным філосафам XIX стагоддзя.<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/mill/ John Stuart Mill (Stanford Encyclopedia of Philosophy)]</ref> Член [[Ліберальная партыя (Вялікабрытанія)|Ліберальнай партыі Вялікабрытаніі]] і аўтар [[Першая хваля фемінізму|раннефемінісцкай]] працы «[[Заняволенне жанчын (Дж. С. Міль)|Заняволенне жанчын]]» (''The Subjection of Women''), Міль таксама стаў другім членам [[Парламент Вялікабрытаніі|Брытанскага парламента]], які заклікаў да [[Жаночае выбарчае права|надання жанчынам выбарчага права]] пасля [[Генры Хант (палітык)|Генры Ханта]] ў 1832 годзе<ref>{{cite web|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/parliamentary-collections/1866-suffrage-petition/the-first-petition/|title=Orator Hunt and the first suffrage petition 1832|website=UK Parliament }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/parliamentary-collections/1866-suffrage-petition/john-stuart-mill/|title=John Stuart Mill and the 1866 petition|website=UK Parliament}}</ref>. == Жыццяпіс == === Ранняе жыццё і адукацыя === Джон Сцюарт Міль нарадзіўся 20 траўня 1806 года на Родні-стрыт, 13, у [[Пентанвіль (Лондан)|Пентанвіле]], тады на ўскраіне сталіцы, а цяпер у [[Цэнтральны Лондан|цэнтры Лондана]]. Ён быў старэйшым сынам Гарыет Бароў і [[Філасофія шатландскай школы|шатландскага філосафа]], гісторыка і эканаміста [[Джэймс Міль|Джэймса Міля]]. Адукацыю яму даваў бацька пры садзейнічанні і парадах [[Джэрэмі Бэнтам]]а і [[Фрэнсіс Плейс|Фрэнсіса Плейса]]. Выхаванне было вельмі строгім, і зносіны з аднагодкамі, акрамя братоў і сясцёр, свядома абмяжоўваліся. Бацька, паслядоўнік Бэнтама і прыхільнік [[асацыянізм]]у, ставіў ясную мэту: выхаваць геніяльнага мысляра, які працягнуў бы справу [[утылітарызм]]у і яго ўкараненні ў грамадства пасля іхняга з Бэнтамам сыходу<ref>{{cite book |last=Halevy |first=Elie |title=The Growth of Philosophic Radicalism |year=1966 |publisher=Beacon Press |isbn=978-0191010200 |pages=282–284}}</ref>. Міль быў выключна адораным дзіцем. Ён апісвае сваю адукацыю ў аўтабіяграфіі. У тры гады ён пачаў вывучаць [[Грэчаская мова|грэчаскую мову]]<ref name="digital.library.cornell.edu" />. Да васьмі гадоў ён прачытаў «[[Байкі Эзопа]]», «[[Анабасіс Кіра]]» [[Ксенафонт]]а<ref name="digital.library.cornell.edu" /> і ўсе творы [[Герадот]]а<ref name="digital.library.cornell.edu" />, а таксама быў знаёмы з [[Лукіян з Самасаты|Лукіянам]], [[Дыяген Лаэрцкі|Дыягенам Лаэрцкім]], [[Ісакрат]]ам і шасцю дыялогамі [[Платон]]а<ref name="digital.library.cornell.edu" />. Ён таксама прачытаў шмат гістарычных кніг на [[Англійская мова|англійскай]] і вывучаў [[Арыфметыка|арыфметыку]], [[Фізіка|фізіку]] і [[Астраномія|астраномію]]. У восем гадоў Міль пачаў вывучаць [[Лацінская мова|лацінскую мову]], працы [[Эўклід]]а і [[Алгебра|алгебру]], а таксама быў прызначаны настаўнікам малодшых дзяцей у сям’і. Асноўным прадметам яго чытання заставалася гісторыя, але таксама асвоіў усе асноўныя лацінскія і старажытнагрэчаскія творы, і да дзесяці гадоў мог свабодна чытаць Платона і [[Дэмасфен]]а. Бацька таксама лічыў важным для сына вывучаць і складаць вершы. Адзін з ранніх уласных вершаў Міля стаў працяг «[[Іліяда|Іліяды]]». У вольны час ён таксама захапляўся прыродазнаўчымі навукамі і чытаў папулярныя раманы, такія як «[[Дон Кіхот (раман)|Дон Кіхот]]» і «[[Рабінзон Круза]]». У 1818 годзе была апублікавана праца яго бацькі «[[Гісторыя Брытанскай Індыі]]» ({{lang-en|The History of British India}}). Адразу пасля гэтага, прыкладна ў дванаццаць гадоў, Міль пачаў глыбокае вывучэнне [[Схаластыка|схаластычнай]] [[Логіка|логікі]], адначасова чытаючы лагічныя трактаты [[Арыстоцель|Арыстоцеля]] ў арыгінале. У наступным годзе ён пазнаёміўся з [[Палітычная эканомія|палітычнай эканоміяй]] і вывучаў [[Адам Сміт|Адама Сміта]] і [[Давід Рыкарда|Давіда Рыкарда]] разам з бацькам, што сфармавала ў Міля [[Класічная палітычная эканомія|класічнае эканамічнае ўяўленне]] пра [[фактары вытворчасці]]. Нататкі сына па штодзённых уроках эканомікі дапамаглі яго бацьку напісаць «Элементы палітычнай эканоміі» ({{lang-en|Elements of Political Economy}}) у 1821 годзе, падручнік, закліканы прасоўваць ідэі [[Рыкардыянская эканоміка|рыкардыянскай эканомікі]]; аднак кніга не атрымала шырокага прызнання<ref name="Rothbard2006"/>. Давід Рыкарда, блізкі сябар яго бацькі, часта запрашаў маладога Міля да сябе дадому на шпацыр, каб абгаварыць [[Палітычная эканомія|палітычную эканомію]]. У чатырнаццаць гадоў Міль правёў год у Францыі ў сям’і сэра [[Самюэль Бэнтам|Самюэля Бэнтама]], брата Джэрэмі Бэнтама, у таварыстве [[Джордж Энсар|Джорджа Энсара]], які тады займаўся [[палеміка]]й супраць палітычнай эканоміі [[Томас Роберт Мальтус|Томаса Роберта Мальтуса]]<ref>{{Cite web |last=Ritchey |first=Rosemary |date=2009 |title=Ensor, George {{!}} Dictionary of Irish Biography |url=https://www.dib.ie/biography/ensor-george-a2931 |access-date=2023-02-17 |website=www.dib.ie |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Mill |first=John Stuart |url=https://oll-resources.s3.us-east-2.amazonaws.com/oll3/store/titles/260/Mill_0223-26_EBk_v6.0.pdf |title=The Collected Works of John Stuart Mill, Volume XXVI - Journals and Debating Speeches, Part I [1820] |publisher=Routledge and Kegan Paul |year=1988 |location=London |pages=53–58}}</ref>. Горныя краявіды, якія ён убачыў, прывілі яму пажыццёвае каханне да гор. Жывы і прыязны лад жыцця французаў таксама зрабіў на яго глыбокае ўражанне. У [[Манпелье]] ён наведваў зімовыя курсы па [[Хімія|хіміі]], [[Заалогія|заалогіі]], логіцы на факультэце прыродазнаўчых навук, а таксама праходзіў курс [[Вышэйшая матэматыка|вышэйшай матэматыкі]]. Падчас паездак у Францыю і назад ён некалькі дзён спыняўся ў [[Парыж]]ы ў доме вядомага эканаміста [[Жан-Батыст Сэй|Жан-Батыста Сэя]], сябра бацькі Міля. Там ён пазнаёміўся з многімі лідэрамі ліберальнай партыі, а таксама з іншымі вядомымі парыжанамі, у тым ліку [[Анры Сен-Сімон|Клодам Анры дэ Сен-Сімонам]]. === Юнацтва і вызначэнне поглядаў === Ва ўзросце дваццаці гадоў Міль перажыў цяжкую [[Дэпрэсія|дэпрэсію]] і нават думаў пра [[самагубства]]. Як ён апісвае ў пачатку пятага раздзела аўтабіяграфіі, ён задаўся пытаннем, ці прынясе яму сапраўднае шчасце стварэнне справядлівага грамадства, мэта ўсяго яго жыцця. Яго сэрца адказала «не», і ён страціў радасць ад свайго імкнення. Аднак, дзякуючы паэзіі [[Уільям Уордсварт|Ўільяма Ўордсварта]], ён адкрыў для сябе, што прыгажосць спараджае спагаду да іншых і напаўняе жыццё радасцю<ref>{{cite web|url=http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/crisis.html|title=John Stuart Mill's Mental Breakdown, Victorian Unconversions, and Romantic Poetry|website=victorianweb.org}}</ref>. З абноўленай энергіяй ён працягнуў працу над стварэннем справядлівага грамадства, але ўжо з большым задавальненнем ад самага шляху. Ён лічыў гэта адной з найважнейшых вех у сваім мысленні. Напачатку 1830-х гадоў Міль пазнаёміўся з [[Томас Карлайл|Томасам Карлайлам]] падчас аднаго з яго візітаў у Лондан, і яны хутка сталі блізкімі сябрамі па перапісцы. Міль прапанаваў выдаць творы Карлайла за свой кошт і заахвочваў яго напісаць «[[Гісторыя Французскай рэвалюцыі (Томас Карлайл)|Гісторыю Французскай рэвалюцыі]]», забяспечыўшы яго неабходнымі матэрыяламі. Аднак у сакавіку 1835 года, калі рукапіс завершанага першага тома быў у Міля, яго хатняя прыслужніца памылкова выкарыстала яе як паліва для агню, знішчыўшы амаль усё, «акрамя трох-чатырох лістоў»<ref>{{cite journal |last1=Carlyle |first1=T. |title=TC TO JAMES FRASER |journal=The Carlyle Letters Online |date=10 January 1835 |volume=8 |issue=1 |pages=66–70 |doi=10.1215/lt-18350307-TC-JFR-01 |doi-broken-date=1 лістапада 2024 }}</ref>. Засмучаны, Міль прапанаваў Карлайлу 200 [[Фунт стэрлінгаў|фунтаў стэрлінгаў]] (эквівалентна {{num|17742,16|фунтам}} стэрлінгаў на 2021 год) як кампенсацыю, але Карлайл прыняў толькі палову. Ідэалагічныя рознагалоссі пакладуць канец іхняму сяброўству ў 1840-х гадах, хоць ранні ўплыў Карлайла на Міля адаб’ецца на яго наступных поглядах<ref>{{Cite book |last=Baumgarten |first=Murray |title=The Carlyle Encyclopedia |url=https://archive.org/details/carlyleencyclope0000unse |publisher=Fairleigh Dickinson University Press |year=2004 |editor-last=Cumming |editor-first=Mark |location=Madison and Teaneck, NJ |pages=[https://archive.org/details/carlyleencyclope0000unse/page/n329 326] |chapter=Mill, John Stuart |isbn=978-0-8386-3792-0 }}</ref>. Міль перапісваўся з [[Агюст Конт|Агюстам Контам]], заснавальнікам [[пазітывізм]]у і сацыялогіі, з дня іхняга знаёмства ў лістападзе 1841 года. «Сацыялогія» Конта ўяўляла сабой хутчэй раннюю [[Філасофія навукі|філасофію навукі]], чым сучасную сацыялогію. Пазітывізм Конта заахвоціў Міля ўрэшце адхіліць [[псіхалагічны эгаізм]] Бэнтама і яго, на думку Міля, халодны і абстрактны погляд на чалавечую прыроду, засяроджаны на заканадаўстве і палітыцы. Замест гэтага Міль схіліўся да больш сацыяльна арыентаванага погляду Конта на чалавека, заснаванага на гістарычных фактах і накіраванага больш на разуменне чалавечых індывідаў ва ўсёй іхняй складанасці<ref>Pickering, Mary. 1993. ''Auguste Comte: An Intellectual Biography.'' [[Cambridge University Press]]. pp. 509, 512, 535, 537.</ref>. Будучы [[Нонканфармізм (хрысціянства)|нонканфармістам]] і адмаўляючыся прымаць [[Трыццаць дзевяць артыкулаў англіканскага веравызнання|Трыццаць дзевяць артыкулаў]] [[Царква Англіі|Царквы Англіі]], Міль не мог навучацца ў [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскім]] ці [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскім універсітэце]]<ref name="bio"/>. Замест гэтага ён рушыў услед за бацькам на працу ў [[Брытанская Ост-Індская кампанія|Ост-Індскую кампанію]] і наведваў [[Універсітэцкі каледж Лондана]], дзе слухаў лекцыі [[Джон Осцін (праўнік)|Джона Осціна]], першага прафесара [[Юрыспрудэнцыя|юрыспрудэнцыі]]<ref>{{cite web|url=http://collections.library.cornell.edu/moa_new/index.html?c=nwng&cc=nwng&idno=nwng0033-4&node=nwng0033-4:1&frm=frameset&view=image&seq=623|title=Cornell University Library Making of America Collection|website=collections.library.cornell.edu}}</ref>. === Кар’ера і шлюб === Кар’ера Міля як каланіяльнага адміністратара ў Ост-Індскай кампаніі пачалася 1823 году, у 17-гадовым узросце, і доўжылася да 1858 года, калі тэрыторыі кампаніі былі напроста паглынуты [[Брытанская Карона|Брытанскай Каронай]], што ўсталявала прамое кіраванне Індыяй з Лондана<ref>Mill, John Stuart. ''Writings on India''. Edited by John M. Robson, Martin Moir and Zawahir Moir. Toronto: University of Toronto Press; London: Routledge, c. 1990.</ref>. У 1836 годзе Міль быў пераведзены ў палітычны аддзел, дзе займаўся адносінамі кампаніі з [[Тубыльныя княствы Брытанскай Індыі|тубыльнымі княствамі]], а ў 1856 годзе быў павышаны да інспектара індыйскай карэспандэнцыі. У сваіх працах, такіх як «[[Пра свабоду (Дж. С. Міль)|Пра свабоду]]» і «[[Некалькі слоў пра неўмяшанне (Дж. С. Міль)|Некалькі слоў пра неўмяшанне]]», Міль пісаў<ref>{{cite journal |last1=Klausen |first1=Jimmy Casas |title=Violence and Epistemology: J. S. Mill's Indians after the 'Mutiny' |journal=Political Research Quarterly |date=March 2016 |volume=69 |issue=1 |pages=96–107 |doi=10.1177/1065912915623379 |s2cid=157038995 }}</ref>, <blockquote>Называць любыя паводзіны ў адносінах да варварскага народа парушэннем міжнароднага права можа толькі той, хто ніколі не задумваўся над гэтым пытаннем. {{oq|en|To characterize any conduct whatever towards a barbarous people as a violation of the law of nations, only shows that he who so speaks has never considered the subject.}}</blockquote> Аднак ён адразу ж адзначаў, што гэта можа быць парушэннем маральных прынцыпаў. Міль лічыў, што такія краіны, як Індыя, калісьці былі прагрэсіўнымі, але застылі ў сваім развіцці. З чаго выходзіла, паводле Міля, што ў такіх выпадках неабходны «[[Асветны абсалютызм|добразычлівы дэспатызм]]», калі мэтай такога кіравання з’яўляецца развіццё падпарадкаванай краіны<ref>{{cite journal |last1=Harris |first1=Abram L. |title=John Stuart Mill: Servant of the East India Company |journal=The Canadian Journal of Economics and Political Science |date=1964 |volume=30 |issue=2 |pages=185–202 |doi=10.2307/139555 |jstor=139555 }}</ref>. Калі [[Брытанская Карона|Карона]] вырашыла ўзяць пад свой кантроль тэрыторыі Ост-Індскай кампаніі, Мілю было даручана адстойваць [[Уладанні Брытанскай Ост-Індскай кампаніі ў Індыі|дамаганні кампаніі]], на што ён напісаў «Мемарандум пра паляпшэнні кіравання Індыяй за апошнія трыццаць гадоў» (''Memorandum on the Improvements in the Administration of India during the Last Thirty Years''), сярод іншых петыцый<ref name=":0" />. Яму было прапанавана месца ў [[Савет Індыі (1858–1935)|Савеце Індыі]], органе, створаным для кансультавання новага [[Дзяржаўны сакратар па справах Індыі|дзяржаўнага сакратара па справах Індыі]], але ён адмовіўся, заявіўшы пра нязгоду з новай сістэмай кіравання Індыяй<ref name=":0" />. 21 красавіка 1851 года Міль ажаніўся з [[Гарыэт Тэйлар-Міль|Гарыет Тэйлар]] пасля 21 года блізкага сяброўства. Тэйлар была ўжо замужам, калі яны пазнаёміліся, і іхнія адносіны былі блізкімі, але, як лічыцца, цнатлівымі да самай смерці першага мужа Тэйлар у 1849 годзе. Каханкі пачакалі яшчэ два гады, перш чым ажаніцца ў 1851 годзе. Пасля вяселля Міль заявіў, што адмаўляецца ад [[Патрыярхат|патрыярхальных]] правоў над жонкай, якія давала віктарыянскае заканадаўства<ref name="Taylor" />. Будучы сама па сабе выбітнай асобай, Тэйлар аказала значны ўплыў на працу і светапогляд Міля як падчас сяброўства, так і ў шлюбе. Адносіны з Тэйлар умацавалі яго перакананні пра [[правы жанчын]]. Міль казаў, што ў барацьбе супраць хатняга гвалту і за правы жанчын ён быў «пераважна асабістым сакратаром» сваёй жонкі. Ён называў яе розум «дасканалым інструментам» і казаў, што яна была «самай выбітнай з усіх вядомых аўтару». Ён указвае на ўплыў Тэйлар у канчатковай рэдакцыі «[[Пра свабоду (Дж. С. Міль)|Пра свабоду]]», апублікаваная неўзабаве пасля яе смерці. Тэйлар памерла раптоўна ў 1858 годзе ад цяжкай [[Ацёк лёгкіх|лёгачнай кангестыі]], пражыўшы ў шлюбе з Мілем усяго сем гадоў. === Акадэмічная і палітычная дзейнасці, познія гады === У 1856 годзе Міль быў абраны замежным ганаровым членам [[Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук|Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук]]<ref name=AAAS/>. У 1865—1868 гадах Міль займаў пасаду [[Рэктар|лорд-рэктара]] [[Сент-Эндрускі ўніверсітэт|Сент-Эндрускага ўніверсітэта]]. У сваёй уступнай прамове 1 лютага 1867 года ён вымавіў сталую знакамітай (часта прыпісвана менавіта яго аўтарсту) фразу: «Дрэнным людзям для дасягнення сваіх мэт не трэба нічога больш, чым тое, каб добрыя людзі назіралі і нічога не рабілі»<ref>''[[wikisource:Inaugural address delivered to the University of St. Andrews, Feb. 1st 1867|Inaugural Address at St Andrews]]'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1867. <blockquote>Bad men need nothing more to compass their ends, than that good men should look on and do nothing.</ref>. У той жа час Міль таксама быў [[Член парламента Злучанага Каралеўства|членам парламента]] ад {{iw|Вестмінстэрская парламенцкая выбарчая акруга|Вестмінстэрскай акругі|en|Westminster (UK Parliament constituency)}}, прадстаўляючы [[Ліберальная партыя (Вялікабрытанія)|Ліберальную партыю]]<ref>{{London Gazette|issue=22991|date=14 July 1865 |старонкі=3528}}</ref><ref name="bi2o"/>. Будучы дэпутатам, Міль актыўна выступаў за аблягчэнне становішча Ірландыі. У 1866 годзе ён стаў першым дэпутатам, які заклікаў даць жанчынам права голасу, рашуча адстойваючы гэтую пазіцыю ў наступных дэбатах. Ён таксама актыўна падтрымліваў такія сацыяльныя рэформы, як прафсаюзы і сельскагаспадарчыя кааператывы. У сваёй працы «Меркаванні пра прадстаўнічы ўрад» (''Considerations on Representative Government'') ён прапаноўваў розныя рэформы парламента і сістэмы галасавання, у прыватнасці, [[Прапарцыйная выбарчая сістэма|прапарцыйнае прадстаўніцтва]], [[Сістэма адзінага перадаванага голасу|галасаванне па адзіным перадаваным голасе]] і пашырэнне [[Выбарчае права|выбарчага права]]. Аднак, нягледзячы на свае [[Лібералізм|ліберальныя погляды]], у красавіку 1868 года ён выказаўся ў парламенце за захаванне пакарання смерцю за цяжкія забойствы, назваўшы яго адмену «спешчанасцю ў агульным духу краіны»<ref name=":2"/>. У 1867 годзе Міль быў абраны членам [[Амерыканскае філасофскае таварыства|Амерыканскага філасофскага таварыства]]<ref>{{cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1867&year-max=1867&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=2021-04-21|website=search.amphilsoc.org|archive-date=26 сакавіка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030206/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1867&year-max=1867&dead=&keyword=&smode=advanced|url-status=dead}}</ref>. Як і многія філосафы яго эпохі, Міль захапляўся [[батаніка]]й<ref name="flannery1"/><ref name="flannery2"/>. Паводле некаторых звестак, каля 1000 сабраных ім раслін захоўваецца ў [[Музей Рэк’ян|Музеі Рэк’ян]] у французскім [[Авіньён]]е. Пасля смерці Міля яго падчарыца Хелен перадала частку сваёй калекцыі ў {{iw|Гербарый Каралеўскага батанічнага саду ў К’ю|Гербарыі Каралеўскага батанічнага саду ў К’ю|en|Kew Herbarium}}<ref name="encounter"/>. У [[Паўднёвае паўшар’е|Паўднёвым паўшар’і]] ўзоры яго збораў таксама можна знайсці ў [[Нацыянальны гербарый Вікторыі|Нацыянальным гербарыі Вікторыі]], размешчаным у [[Каралеўскія батанічныя сады Вікторыі|Каралеўскіх батанічных садах Вікторыі]] ў [[Аўстралія|Аўстраліі]]<ref name="Bionomia"/>. Міль быў [[Хросныя бацькі|хросным бацькам]] філосафа [[Бертран Артур Уільям Расел|Бертрана Артура Уільяма Расэла]] ({{н}} 18 траўня 1872)<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1996/12/06/books/more-adept-with-concepts-than-people.html |title=More Adept With Concepts Than People |newspaper=[[The New York Times]] |date=1996-12-06 |access-date=2022-03-19}}</ref>. У сваіх рэлігійных поглядах Міль быў [[Агнастыцызм|агностыкам]] і ставіўся да ўсіх рэлігійных догмаў з глыбокім [[скептыцызм]]ам<ref>{{cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1867&year-max=1867&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=2021-04-21|website=search.amphilsoc.org|archive-date=26 сакавіка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030206/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1867&year-max=1867&dead=&keyword=&smode=advanced|url-status=dead}}</ref>. Джон Сцюарт Міль памёр 7 траўня 1873 года ва ўзросце 66 гадоў ад [[Рожа (хвароба)|рожы]] ў [[Авіньён]]е, дзе быў пахаваны побач са сваёй жонкай Гарыэт Тэйлар-Міль. == Крыніцы == {{крыніцы|refs= <ref name="digital.library.cornell.edu">{{cite web|url=http://collections.library.cornell.edu/moa_new/index.html?c=nwng;cc=nwng;rgn=full+text;idno=nwng0033-4;didno=nwng0033-4;view=image;seq=620;node=nwng0033-4:1;page=root;size=s;frm=frameset|title=Cornell University Library Making of America Collection|website=collections.library.cornell.edu}}</ref> <ref name="Rothbard2006">{{cite book |author=Murray N. Rothbard |title=An Austrian Perspective on the History of Economic Thought |url=https://archive.org/details/bub_gb_MCcWhLmRo-cC |access-date=21 студзеня 2011 |date=1 February 2006 |publisher=Ludwig von Mises Institute |isbn=978-0945466482 |page=[https://archive.org/details/bub_gb_MCcWhLmRo-cC/page/n121 105]}}</ref> <ref name="bio">{{cite book |author=[[Нікалас Капальдзі|Capaldi, Nicholas]]|title=John Stuart Mill: A Biography|url=https://archive.org/details/johnstuartmillbi0000capa|date=2004|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/johnstuartmillbi0000capa/page/n56 33]|isbn=0521620244}}</ref> <ref name=AAAS>{{cite web |title=Book of Members, 1780–2010: Chapter M |url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterM.pdf |publisher=American Academy of Arts and Sciences |access-date=15 красавіка 2011}}</ref> <ref name=":0">{{cite journal |last1=Lal |first1=Vinay |authorlink1=Vinay Lal |date=1998 |title='John Stuart Mill and India', a review-article |journal=New Quest |volume=54 |issue=1 |pages=54–64 }}</ref> <ref name="Taylor">''The Voice of Harriet Taylor Mill'', pp. 166—167. <blockquote>Being about, if I am so happy as to obtain her consent, to enter into the marriage relation with the only woman I have ever known, with whom I would have entered into that state; & the whole character of the marriage relation as constituted by law being such as both she and I entirely & conscientiously disapprove, for this amongst other reasons, that it confers upon one of the parties to the contract, legal power & control over the person, property, & freedom of action of the other party, independent of her own wishes and will; I, having no means of legally divesting myself of these odious powers (as I most assuredly would do if an engagement to that effect could be made legally binding on me) feel it my duty to put on record a formal protest against the existing law of marriage, in so far as conferring such powers; and a solemn promise never in any case or under any circumstances to use them. And in the event of marriage between Mrs. Taylor and me I declare it to be my will and intention, & the condition of the engagement between us, that she retains in all respects whatever the same absolute freedom of action, & freedom of disposal of herself and of all that does or may at any time belong to her, as if no such marriage had taken place; and I absolutely disclaim & repudiate all pretension to have acquired any rights whatever by virtue of such marriage. — 6th March 1851 J.S.Mill</blockquote></ref> <ref name="bi2o">Capaldi, Nicholas. ''John Stuart Mill: A Biography.'' pp. 321—322, Cambridge, 2004, {{ISBN|0521620244}}.</ref> <ref name=":2">[[Джордж Шэр|Sher, George]], ed. 2001. ''Utilitarianism and the 1868 Speech on Capital Punishment'', by J. S. Mill. [[Hackett Publishing Company|Hackett Publishing Co.]]</ref> <ref name="flannery1">{{Cite web |url=https://herbariumworld.wordpress.com/2020/10/12/other-callings-philosophers/ |title=Other Callings: Philosophers |last= Flannery |first=Maura |date=12 October 2020 |website=Herbarium World |publisher=Wordpress |access-date=22 лістапада 2024 |quote=Probably the most long-term collector among philosophers was John Stuart Mill, who was interested in botany throughout his life in part because he saw the hierarchical classification of living things as a model for ordering many aspects of human affairs such as law.}}</ref> <ref name="flannery2">{{cite book |last=Flannery |first=Maura |date=2023 |title=In the Herbarium: The Hidden World of Collecting and Preserving Plants |location=United States of America |publisher=Yale University Press |page=144 |isbn=9780300247916}}</ref> <ref name="encounter">{{cite journal |last1=Curtis |first1=Simon |date=1988 |title=The philosopher's flowers: John Stuart Mill as botanist |journal=[[Encounter (часопіс)|Encounter]] |volume=80 |issue=2 |pages=2–33 }}</ref> <ref name="Bionomia">{{Cite web |url=https://bionomia.net/Q50020/deposited-at |title=John Stuart Mill: Specimens collected |website=Bionomia |access-date=15 лістапада 2024 |url-status=dead }}</ref> }} == Літаратура == * {{кніга |аўтар= Анікін А. У.|частка= Джон Стюарт Милль|спасылка частка= |загаловак= Юность науки: Жизнь и идеи мыслителей-экономистов до Маркса|арыгінал= |спасылка= |вікікрыніцы= |адказны= |выданне= 2-е выд|месца= М.|выдавецтва= Политиздат|год= 1975|том= |старонкі= 279-287|слупкі= |старонак= 384|серыя= |isbn= |тыраж= 50 000|ref= Анікін}} == Спасылкі == * {{Commons|Category:John Stuart Mill}} {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Міль Джон Сцюарт}} a6koidgf9ngzz4wk5gw13kusw34fe6m 0 528345 5159004 5060758 2026-06-28T06:25:40Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159004 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Denisova Molar.jpg |image descr = Зуб Дзянісаўскага чалавека |regnum = Жывёлы |parent = Homo sapiens |rang = Падвід |latin = {{bt|Homo sapiens|ssp=Denisova}} |author = |syn = |typus = |children name = |children = |Узнік = |Вымер = Так |wikispecies = Denisova hominin }} '''Дзянісаўскі чалавек''' («'''дзянісавец'''») — магчымы від ці падвід вымерлых людзей, вядомы па фрагментарным матэрыяле з [[Дзянісава пячора|Дзянісавай пячоры]] ў Саланешанскім раёне [[Алтайскі край|Алтайскага края]] [[Расія|РФ]]. Яшчэ 40 тысяч гадоў таму дзянісаўцы засялялі арэал, які перасякаецца па часе і месцы з тэрыторыямі ў [[Азія|Азіі]], дзе жылі [[Неандэрталец|неандэртальцы]] і сучасныя людзі<ref name="washingtonpost">{{Citation|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/03/24/AR2010032401926_pf.html|title=Scientists say they've identified new human ancestor|newspaper=[[Washington Post]]|date=25 марта 2010 года|first=David|last=Brown}}</ref><ref name="Pääbo et al.">{{Citation|first=Johannes|last=Krause|first2=Qiaomei|last2=Fu|first3=Jeffrey M.|last3=Good|first4=Bence|last4=Viola|first5=Michael V.|last5=Shunkov|first6=Anatoli P.|last6=Derevianko|name-list-style=amp|first7=Svante|last7=Pääbo|year=2010|title=The complete mitochondrial DNA genome of an unknown hominin from southern Siberia|journal=[[Nature]]|volume=Forthcoming|doi=10.1038/nature08976}}</ref>. == Выяўленне == Агулам на гэты момант вядомыя некалькі фрагментаў, пераважна зубы і асобныя дробныя косткі<ref name="Руссо">{{cite web|author=Максим Руссо|title=Девочка из Денисовой пещеры|url=https://polit.ru/article/2017/07/09/ps_denisova2/|date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508185038/https://polit.ru/article/2017/07/09/ps_denisova2/ |archive-date=2019-05-08 }}</ref><ref name="10.1126/sciadv.1700186">{{публікацыя|артыкул |аўтар = Slon |аўтар імя = Viviane |аўтар2 = Viola |аўтар2 імя= Bence |аўтар3 = Renaud |аўтар3 імя= Gabriel |аўтар4 = Gansauge |аўтар4 імя= Marie-Theres |аўтар5 = Stefano Benazzi, Susanna Sawyer, Jean-Jacques Hublin, Michael V. Shunkov, Anatoly P. Derevianko, Janet Kelso, Kay Prüfer, Matthias Meyer and Svante Pääbo |загаловак = A fourth Denisovan individual |мова = en |тып = J. |выданне = Science Advances |год = 2017 |месяц = 07 |дзень = 05 |volume = 3 |issue = 7 |doi=10.1126/sciadv.1700186 |ref=Slon et al. }}</ref>: # знойдзены ў 1984 годзе малочны зуб «Дзянісава 2»; у 2017 годзе было высветлена, што ён належаў дзянісаўскаму чалавеку (дзяўчынцы 10-12 гадоў) а не неандэртальцу; # два кутнікі – знойдзеныя ў 2000 годзе зубы «Дзянісава 8»<ref name="Зубова и др.">{{публікацыя|артыкул |аўтар=Зубова |аўтар імя=А. В. |аўтар2=Чикишева |аўтар2 імя=Т. А. |аўтар3=Шуньков |аўтар3 імя=М. В. |загаловак=Морфологическая характеристика постоянных моляров из палеолитических слоёв Денисовой пещеры |выданне=Археология, этнография и антропология Евразии |том=45|нумар=1|старонкі=122|год=2017|doi=10.17746/1563-0102.2017.45.1.121-134}}</ref>; гэтыя два зубы належалі дарослым асобінам «H. altaiensis» мужчынскага полу. # знойдзеная ў 2008 годзе ў пячоры ў слаі № 11 костка апошняй палечніцы рукі дзіцяці «Дзянісава 3»; згодна з вынікамі [[секвеніраванне|секвенавання]] 2017 года аказалася, што гэта дзяўчынка. [[Файл:Denisova-11.jpg|thumb|260px|Фрагмент косткі гібрыда [[Дэні (гібрыд гамінідаў)|Дэні]]]] Акрамя гэтых, якія дакладна лічацца прыналежнымі дзянісаўцам, у той жа пячоры знойдзена пэўная колькасць костак неандэртальцаў<ref name="Руссо" />. Таксама была знойдзена частка палечніцы нагі ці рукі [[Дэні (гібрыд гамінідаў)|Дэні]]; аналіз генетычнага матэрыялу пацвердзіў, што ён належаў гібрыду дзянісаўскага чалавека і неандэртальца. Мяркуючы па знаходках, дзянісаўцы мелі большыя памеры ў параўнанні з іншымі ''[[Homo]]''<ref name="Зубова и др." />. Дзянісаўскі чалавек жыў у [[Дзянісава пячора|Дзянісавай пячоры]] ад 200 тыс. г. т. да 73 тыс. гадоў таму<ref name="Кузьмин16072021">''Ярослав Кузьмин''. [http://генофонд.рф/?page_id=34230 Анализ ДНК из отложений Денисовой пещеры: данные новые, проблемы — старые…] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220626150235/http://xn--c1acc6aafa1c.xn--p1ai/?page_id=34230 |date=26 чэрвеня 2022 }}, 16.07.2021</ref><ref name="KuzminSlavinskyTsybankovKeates2021">''Kuzmin Y. V., Slavinsky V. S., Tsybankov A. A., Keates S. G.'' [https://link.springer.com/article/10.1007/s10814-021-09164-2 Denisovans, Neanderthals, and early modern humans: A review of the Pleistocene hominin fossils from the Altai Mountains (Southern Siberia)] // Journal of Archaeological Research. — 2021 (in press); https://doi.org/10.1007/s10814-021-09164-2</ref><ref>{{cite web |url = http://scientificrussia.ru/articles/denisovskie-lyudi |title = Денисовские люди |subtitle = Cеквенирование генома человека из Денисовой пещеры в опубликованном журналом Science топ-листе научных прорывов 2012 года занимает второе место — после открытия бозона Хиггса. |author = Екатерина Головина, Дмитрий Граб |date = 2013-05-06 |website = Научная Россия |access-date = 2019-05-14 |lang = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20150208170609/https://scientificrussia.ru/articles/denisovskie-lyudi |archive-date= 2015-02-08 }}</ref><ref>{{артыкул |аўтар = Константинов |аўтар імя = Андрей |загаловак = Предок из пальца |падзагаловак = В Денисовой пещере сошлись все ветви человечества |тып = журн. |выданнее = Русский репортёр |год = 2011 |месяц = 08 |дзень = 31 |нумар = 34 (212) |спасылка = http://rusrep.ru/article/2011/08/31/predki/ |архіх = https://web.archive.org/web/20150522190242/http://expert.ru/russian_reporter/2011/34/predok-iz-paltsa/ |архіх дата = 2015-05-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160228081825/http://rusrep.ru/article/2011/08/31/predki |archive-date = 28 лютага 2016 }}</ref><ref name="Деревянко">{{публікацыя|артыкул |аўтар = Деревянко |аўтар імя = А. П. |аўтар лінк= Деревянко, Анатолий Пантелеевич |загаловак = Родословная человечества |падзагаловак = теории и факты |тып = журн. |выданне = Наука из первых рук |год = 2010 |нумар = 4 (34) |спасылка = http://elementy.ru/lib/431435 |архіў дата = 2018-09-16 |архіў = https://web.archive.org/web/20180916093001/http://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/431435 |ref=Деревянко }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://naked-science.ru/article/anthropology/denisovskij-chelovek-okazalsya-vchetvero-starshe|title=Денисовский человек оказался вчетверо старше|website=Naked Science|date=2021-12-03|access-date=2022-01-14}}</ref>. У студзені 2019 года было абвешчана, што навукоўцы ўпершыню выявілі ў Дзянісавай пячоры часткі чэрапа дзянісаўца<ref>{{cite web|title=В Сибири нашли череп загадочного древнего человека |url=https://lenta.ru/news/2019/03/04/skull/ |date=2019-03-04 |access-date=2019-03-04}}</ref> Denisova 13. Знаходка выглядае як два злучаныя адзін з адным фрагменты задняй левай цемянной косткі. Гэта пяты і самы вялікі ўзор парэшткаў дзянісаўца з Дзянісаўскай пячоры<ref name="Jones, 2019">{{cite web |url = https://www.sapiens.org/evolution/denisovan-skull-found/ |title = First Confirmed Denisovan Skull Piece Found |subtitle = Fragments of a hominin skull add to the sparse collection from our obscure cousins. |author = Nicola Jones |date = 2019-03-01 |website = Sapiens |access-date = 2019-05-14 |lang = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20190424124751/https://www.sapiens.org/evolution/denisovan-skull-found/ |archive-date= 2019-04-24 |ref= Jones, 2019 }}</ref>. [[Файл:Xiahe mandible.jpg|thumb|260px|Сківіца дзянісаўца з Тыбетскай пячоры [[Байшыя]]]] У майскай публікацыі 2019 года даказана, што дзянісаўцы жылі ў высакагорным [[Тыбет|Тыбеце]]. Даследчыкі, выкарыстаўшы ў [[палеагенетыка|палеагенетыцы]] метады [[Пратэоміка|пратэомікі]], прааналізавалі бялкі з паловы [[Сківіца з Байшыі|сківіцы з Байшыі]], знойдзенай у 1980 годзе ў Тыбецкай пячоры [[Байшыя]] (павет [[Сяхэ]], правінцыя [[Ганьсу]], Кітай, датаванай узростам каля 160 000 гадоў. Аказалася, што ўладальнік сківіцы быў бліжэй за ўсё да дзянісаўцаў<ref name="Марков, 2019">{{cite web |url = https://elementy.ru/novosti_nauki/433476/Denisovtsy_zhili_v_Tibete_160_000_let_nazad |title = Денисовцы жили в Тибете 160 000 лет назад |author = Александр Марков |author-link = Марков, Александр Владимирович (биолог) |date = 2019-05-13 |website = Элементы |access-date = 2019-05-14 |lang = ru |ref=Марков, 2019 }}</ref><ref>{{артыкул |аўтар = Chen |аўтар імя = Fahu |аўтар2 = Welker |аўтар2 імя= Frido |аўтар3 = Shen |аўтар3 імя= Chuan-Chou |аўтар4 = Bailey |аўтар4 імя= Shara E. |аўтар5 = Inga Bergmann, Simon Davis, Huan Xia, Hui Wang, Roman Fischer, Sarah E. Freidline, Tsai-Luen Yu, Matthew M. Skinner, Stefanie Stelzer, Guangrong Dong, Qiaomei Fu, Guanghui Dong, Jian Wang, Dongju Zhang & Jean-Jacques Hublin |загаловак = A late Middle Pleistocene Denisovan mandible from the Tibetan Plateau |мова = en |тып = журн. |выданне = Nature |год = 2019 |месяц = 05 |дзень = 01 |doi = 10.1038/s41586-019-1139-x |ref = Chen et al. |issn = 0028-0836 }}</ref>. У тыбецкага дзянісаўца ніжні другі карэнны зуб мае тры карані. Трохкорневыя ніжнія маляры рэдка сустракаюца ў не азіяцкіх ''Homo sapiens'' (менш 3,5 %), але могуць перавышаць 40 % у азіяцкіх папуляцыях (у Кітаі) і ў Новым Свеце<ref>''Shara E. Bailey, Jean-Jacques Hublin, Susan C. Antón''. [https://www.pnas.org/content/early/2019/07/02/1907557116 Rare dental trait provides morphological evidence of archaic introgression in Asian fossil record] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190713184107/https://www.pnas.org/content/early/2019/07/02/1907557116 |date=13 ліпеня 2019 }}, July 8, 2019</ref>. Прааналізаваўшы маркеры [[Метыліраванне ДНК|метыліравання ДНК]] дзянісаўскай дзяўчынкі Denisova 3, якая жыла 50 000 гадоў таму, вучоныя рэканструявалі асаблівасці яе шкілета. У яе вылучылі 56 унікальных асаблівасцяў, не характэрных для іншых прадстаўнікоў роду ''Homo''. Рэканструкцыя ў цэлым правільна прадказвае будову рэальнай сківіцы тыбетскага дзянісаўца. Твар дзянісаўцаў быў шырэйшы чым у ''Homo sapiens'' і неандэртальцаў, а сківіцы трохі даўжэйшыя''<ref>''David Gokhman'' et al. [https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(19)30954-7 Reconstructing Denisovan Anatomy Using DNA Methylation Maps] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190920121514/https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(19)30954-7 |date=20 верасня 2019 }}, 2019</ref><ref>[https://www.sciencenews.org/article/ancient-dna-reveals-first-glimpse-what-denisovan-girl-looked-like Ancient DNA reveals the first glimpse of what a Denisovan may have looked like], SEPTEMBER 19, 2019</ref>.'' Карэнны зуб дзянісаўскай дзяўчынкі-падлетка TNH2-1 з лаоскай пячоры Там-Нгу-Хаа-2, які мае падабенства з верхнім карэнным зубам Denisova 4 з Дзянісавай пячоры, датуецца ўростам 164—131 тыс. гадоў<ref>''Fabrice Demeter'' et al. [https://www.nature.com/articles/s41467-022-29923-z A Middle Pleistocene Denisovan molar from the Annamite Chain of northern LAOS], 17 May 2022</ref>. == Даследаванне геному == Праз нястачу фрагментаў аднаўленне аблічча дзянісаўскага чалавека пакуль не ўяўляецца магчымым (пар. [[чалавек з Аленевай пячоры]]). Даследаванні геному паказалі, што дзянісаўцы былі цемнаскурыя, цёмнавокія, цёмнавалосыя<ref>Лекция Станислава Дробышевского, https://www.youtube.com/watch?v=v9RzRZMbujg?t=59m37s</ref>. Каманда навукоўцаў з [[лейпцыг|ляйпцыг]]скага [[Інстытут эвалюцыйнай антрапалоіі таварыства Макса Планка|Інстытута эвалюцыйнай антрапалогіі таварыства Макса Планка]] пад кіраўніцтвам шведскага біёлага [[Свантэ Пааб]]а [[Секвеніраванне ДНК|секвенавала]] ДНК, атрыманую з фрагмента дзіцячай палечніцы, знойдзенага ў 2008 годзе расійскімі археолагамі ў [[Дзянісава пячора|Дзянісавай пячоры]] на [[Алтай|Алтаі]]. Высветлілася, што [[мітахандрыяльная ДНК]] гэтага ўзору Denisova 3 адрозніваецца ад мтДНК сучаснага чалавека па 385 [[Нуклеатыды|нуклеатыдах]], тым часам як мітахандрыяльная ДНК неандэртальцаў [[Расшыфроўка геному неандэртальцаў|адрозніваецца]] ад ДНК ''[[Чалавек разумны|Homo sapiens]]'' на 202 нуклеатыдаў. Артыкул, прысвечаны гэтаму адкрыццю, быў апублікаваны ў часопісе «[[Nature]]» 24 сакавіка 2010 года<ref>{{Cite news|title=Потерянное поколение|url=http://lenta.ru/articles/2010/03/26/newman/|work=[[Лента.ру]]|date=26 марта 2010 года}}.</ref>. У геномах дзянісаўцаў і неандэртальцаў з Дзянісавай пячоры знойдзены ўклад яшчэ адной невядомай папуляцыі ''[[Чалавек разумны|Homo sapiens]]''<ref>''Балановский О.'' [http://генофонд.рф/?page_id=6075 Древняя ДНК Европы. Средний палеолит (неандертальцы).]</ref>. Па мтДНК дзянісаўцы супрацьстаяць як неандэртальцам, так і сапіенсам<ref>''Krause J., Fu Q., Good J. M.'' et al. [https://www.nature.com/nature/journal/v464/n7290/full/nature08976.html The complete mitochondrial genome of an unknown hominin from southern Siberia.]// Nature 2010. Vol. 464. N 7290. P. 894—897.</ref>. Пазней, калі былі апрацаваны паслядоўнасці, якія адносяцца да ядзернага геному, аказалася, што дзянісаўцы з’яўляюцца сястрынскай групай неандэртальцаў<ref>''Reich D., Green R. E., Kircher M.'' et al. [http://www.nature.com/nature/journal/v468/n7327/full/nature09710.html Genetic history of an archaic hominin group from Denisova Cave in Siberia] // Nature. 2010. Vol. 468. N 7327. P. 1053—1060.</ref> і іх эвалюцыйнае разыходжанне адбылося каля 640 тысяч гадоў таму. На аснове аналізу ДНК даследчыкі мяркуюць, што рэшткі косткі датуюцца перыядам 75-82 тысячы гадоў таму<ref name="nature">{{Cite web|url=http://www.nature.com/news/new-dna-analysis-shows-ancient-humans-interbred-with-denisovans-1.11331|title=New DNA analysis shows ancient humans interbred with Denisovans|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026002451/http://www.nature.com/news/new-dna-analysis-shows-ancient-humans-interbred-with-denisovans-1.11331|archive-date=26 кастрычніка 2012|publisher=Nature|date=2012-08-31|access-date=23 верасня 2017|url-status=dead}}</ref>. Узрост знаходак, знойдзеных у пячоры ў пласце № 11, быў вызначаны пры дапамозе [[Радыёвугляродны аналіз|радыёвуглероднага аналізу]] спачатку ў 40 тысяч гадоў, потым адкалібраваны да 48-50 тысяч гадоў. У канцы 2013 года было абвешчана, што аналіз ДНК [[Гейдэльбергскі чалавек|гейдэльбергскага чалавека]] з іспанскай пячоры [[Сіма дэ лос Уэсас]] ([[Сьера-дэ-Атапуэрка (раскопкі)|Сьера-дэ-Атапуэрка]]), атрыманай са сцегнавой косткі ўзростам 400 тысяч гадоў, паказаў падабенства з мтДНК дзянісаўскага чалавека. Хоць раней рэшткі з Сіма дэ лос Уэсас было прынята збліжаць з неандэртальцамі<ref>[http://www.nytimes.com/2013/12/05/science/at-400000-years-oldest-human-dna-yet-found-raises-new-mysteries.html Baffling 400,000-Year-Old Clue to Human Origins]</ref>, у 2015 годзе пры вывучэнні ядзернай ДНК трох узораў з пячоры Сіма дэ лос Уэсас (Атапуэрка) высветлілася, што яны знаходзіліся на лініі, якая вядзе да неандэртальцаў. [[Тэрмалюмінісцэнтнае датаванне]] пласта № 22 паказала, што дзянісаўцы жылі ў Дзянісавай пячоры 170 тыс. гадоў таму<ref>[http://www.eshe.eu/static/eshe/files/PESHE/PESHE_4_2015_London.pdf Nuclear DNA sequences from the hominin remains of Sima de los Huesos, Atapuerca, Spain // 5TH ANNUAL MEETING OF THE European Society for the study of Human Evolution, 10 — 12 SEPTEMBER 2015 LONDON/UK: Nuclear DNA sequences from the hominin] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190531075339/https://www.eshe.eu/static/eshe/files/PESHE/PESHE_4_2015_London.pdf |date=31 мая 2019 }}</ref>. Параўнанне ядзернай ДНК трох зубоў з пласта № 11 (Denisova 3, Denisova 4) і аднаго зуба з пласта № 22 (Denisova 8) паказала, што ў Дзянісавай пячоры жылі дзве розныя групы дзянісаўцаў і іх падзяляе як мінімум 65 тысяч гадоў<ref>[http://www.eshe.eu/static/eshe/files/PESHE/PESHE_4_2015_London.pdf Genetic analyses of three Denisovan individuals from the Altai Mountains (Siberia) // 5TH ANNUAL MEETING OF THE European Society for the study of Human Evolution, 10 — 12 SEPTEMBER 2015 LONDON/UK: Nuclear DNA sequences from the hominin] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190531075339/https://www.eshe.eu/static/eshe/files/PESHE/PESHE_4_2015_London.pdf |date=31 мая 2019 }}</ref><ref>[http://news.sciencemag.org/archaeology/2015/09/siberian-cave-was-home-generations-mysterious-ancient-humans Siberian cave was home to generations of mysterious ancient humans, 2015]</ref>. Узрост узору Denisova 8 (ок. 110 тысяч гадоў) удакладнены ў ходзе генетычнага аналізу, зыходзячы з хуткасці мутацый чалавечай мітахандрыяльнай ДНК, прыманай у 2,5 × 10⁻⁸ на нуклеатыд у год<ref>[http://www.qucosa.de/fileadmin/data/qucosa/documents/20468/Thesis_Sawyer_UB.pdf Insights into Neandertals and Denisovans from Denisova Cave] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171013070216/http://www.qucosa.de/fileadmin/data/qucosa/documents/20468/Thesis_Sawyer_UB.pdf |date=13 кастрычніка 2017 }}, 2016</ref><ref>[http://xn--c1acc6aafa1c.xn--p1ai/?page_id=6268 Денисовцы в своей пещере жили долго]</ref>. Ва ўзоры Denisova 2 з пласта 22.1 галоўнай галерэі пячоры ўзростам больш за 100 тысяч гадоў секвенірована толькі мітахандрыяльная ДНК. Denisova 2 старэйшыя за Denisova 8 на 20,6—37,7 тыс. гадоў (па дадзеных генетыкаў) і на 54,2—99,4 тыс. гадоў старэй, чым Denisova 3 і Denisova 4<ref>[http://advances.sciencemag.org/content/3/7/e1700186 A fourth Denisovan individual], 2017</ref><ref>{{Cite web |url=http://polit.ru/article/2017/07/09/ps_denisova2/ |title=Девочка из Денисовой пещеры |access-date=23 верасня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171007104637/http://www.polit.ru/article/2017/07/09/ps_denisova2 |archive-date=7 кастрычніка 2017 |url-status=dead }}</ref>. З асадкавых адкладанняў ва Усходняй галерэі Дзянісавай пячоры генетыкі змаглі вылучыць неандертальскую і дзянісаўскую мтДНК, пры гэтым сляды ДНК неандэртальцаў і дзянісаўцаў знайшлі ў пластах № 14 і № 15, што паказвае на сумеснае існаванне гэтых двух відаў на працягу доўгага часу<ref name="Казнадзей">[https://nplus1.ru/news/2017/04/28/ancient-mdna Исследование ДНК древних людей стало возможным без самих останков], 28 апреля 2017</ref>. Эвалюцыйнае разыходжанне дзянісаўцаў і [[Гайдэльбергскі чалавек|гейдэльбергскага чалавека]] з іспанскай пячоры Сіма дэ лос Уэсас (Сьера-дэ-Атапуэрка) па дадзеных вывучэння мтДНК адбылося, паводле ацэнак навукоўцаў, 700 тысяч гадоў таму<ref name="sima">[http://www.gazeta.ru/science/2013/12/05_a_5784129.shtml Генетики прочитали самую древнюю ДНК человека возрастом 400 тыс. лет — Газета. Ru]</ref>. Па дадзеных вывучэння ядзернай ДНК насельнікаў пячоры Сіма дэ лос Уэсас, дзянісаўцы і [[Неандэрталец|неандэртальцы]] падзяліліся каля 500 тысяч гадоў таму, а іх агульны продак аддзяліўся ад ''[[Чалавек разумны|Homo sapiens]]'' 700—765 тысяч гадоў назад<ref>[http://ria.ru/science/20150918/1260788848.html Учёные: предки людей и неандертальцев разделились неожиданно рано]</ref>. Генетыкі, прааналізаваўшыя агульныя мутацыі для народаў Афрыкі з аднаго боку і для неандэртальцаў і дзянісаўцаў з другога, прыйшлі да высновы, што продкі неандэртальцаў і дзянісаўцаў пакінулі Афрыку прыкладна 744 тысячы гадоў таму, а іх колькасць была вельмі невялікай. Усяго праз 300 пакаленняў пасля зыходу з Афрыкі лініі неандэртальцаў і дзянісаўцаў падзяліліся і пасля гэтага яны вельмі рэдка кантактавалі адзін з адным — колькасць мутацый, характэрных толькі для неандэртальцаў і дзянісаўцаў, была вельмі невялікай і не перавышала 20 % ад іх агульнай колькасці<ref>[https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-08/uou-nla080217.php New look at archaic DNA rewrites human evolution story] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170902222805/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-08/uou-nla080217.php |date=2 верасня 2017 }}, 2017</ref><ref>[http://sci-dig.ru/anthropology/uchenyie-vyiyasnili-kogda-denisovtsyi-i-neandertaltsyi-razorvali-otnosheniya/ Учёные выяснили, когда денисовцы и неандертальцы «разорвали отношения»], 08.08.2017</ref>. У ліпені 2014 года ў часопісе Nature былі апублікаваныя вынікі даследавання генетычнага матэрыялу ў шэрагу папуляцый сучаснага чалавека на прадмет асаблівай варыяцыі бялку EPAS1 (кадуе транскрыпцыйны фактар, які ўдзельнічае ў кіслародазалежнай рэгуляцыі некаторых генаў<ref>{{Cite journal|author=Amar J. Majmundar, Waihay J. Wong & M. Celeste Simon|date=October 2010|title=Hypoxia-inducible factors and the response to hypoxic stress|journal=Molecular cell|volume=40|issue=2|pages=294–309|pmid=20965423|PMID=20965423|doi=10.1016/j.molcel.2010.09.022|DOI=10.1016/j.molcel.2010.09.022}}</ref>), якая ўласцівая дзянісаўскаму чалавеку. Гэтая варыяцыя бялку EPAS1 (гл. [[Полнагеномны пошук асацыяцый#Вынікі|полнагеномны пошук асацыяцый]]) характэрны для [[Тыбетцы|тыбетцаў]], а ў прадстаўнікоў 26 іншых папуляцый людзей не была выяўленая. Верагодна, тыбетцы і змаглі прыстасавацца да жыцця на вялікай вышыні<ref>Shuhua Xu, Shilin Li, Yajun Yang, Jingze Tan, Haiyi Lou, Wenfei Jin, Ling Yang, Xuedong Pan, Jiucun Wang, Yiping Shen, Bailin Wu, Hongyan Wang, and Li Jin [http://mbe.oxfordjournals.org/content/28/2/1003.full.pdf A Genome-Wide Search for Signals of High-Altitude Adaptation in Tibetans] Mol Biol Evol (2011) 28(2): 1003—1011 first published online October 20, 2010 doi:10.1093/molbev/msq277</ref> дзякуючы генам, якія дасталіся ім ад дзянісаўскага чалавека<ref>[http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature13408.html Altitude adaptation in Tibetans caused by introgression of Denisovan-like DNA]</ref><ref>[http://lenta.ru/articles/2014/07/02/tibetanpeople/ Поскреби тибетца — найдешь денисовца\\lenta.ru — 2 июля 2014]</ref>. Дзянісаўскія людзі сталі другім пасля неандэртальцаў відам вымерлых [[Hominini|гамінінаў]], для якога цяпер вядомы поўны [[Мітахандрыяльная ДНК|мітахандрыяльны]] і амаль поўны [[Геном|ядзерны]] геном. Упершыню новы від прыматаў быў выдзелены выключна на падставе генетычных даследаванняў. == Арэал і гібрыдызацыя == [[Файл:Spread_and_evolution_of_Denisovans.jpg|справа|міні|450x450пкс|Міграцыі дзянісаўцаў (зялёным)]] Знойдзены сляды гібрыдызацыі дзянісаўскага чалавека з ''[[Чалавек разумны|Homo sapiens]]'' (сучасным чалавекам). У геноме [[Меланезійцы|меланезійцаў]]<ref>{{Cite web|url=http://elementy.ru/news?newsid=431483|title=Прочтен ядерный геном человека из Денисовой пещеры|archive-url=https://www.webcitation.org/6182JUzUZ?url=http://elementy.ru/news?newsid=431483|archive-date=22 жніўня 2011|publisher=[[Элементы.ру]]|access-date=23 верасня 2017|url-status=live}}</ref> выяўлена каля 5 % агульных генаў з прачытаным ядзернай геномам дзянісаўскай чалавека. У той жа час агульных генаў у сучаснага чалавека і неандэртальца ад 1 % да 4 % у розных папуляцыях (за выключэннем карэнных жыхароў Афрыкі, у якіх неандертальскія гены адсутнічаюць)<ref>{{Cite web|url=http://lenta.ru/articles/2010/12/27/paabo/|title=Воскресивший неандертальца|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114742/http://lenta.ru/articles/2010/12/27/paabo/|archive-date=4 студзеня 2012|publisher=[[Lenta.ru]]|access-date=23 верасня 2017|url-status=dead}}</ref>. Неандертальская «спадчына» найбольш выяўлена ў генах жыхароў Еўропы і Пакістана, дзянісаўскае — у насельнікаў паўднёва-ціхаакіянскага рэгіёну, што ўскосна паказвае на тэрытарыяльнае размеркаванне (арэал) гэтых відаў у сілу меркаванага нядаўняга сваяцтва сапіенскіх продкаў гэтай папуляцыі і сібіраамерыканскай, у якой дзянісаўскіх нуклеатыдаў няма<ref>[http://antropogenez.ru/single-news/article/144/ Нашествие денисовцев — Антропогенез. РУ]</ref>. Нельга выключаць, што ўнікальныя [[Мова|мовы]] [[Папуасы|папуасаў]] [[Востраў Новая Гвінея|Новай Гвінеі]] таксама звязаныя са спадчынай дзянісаўцаў. З’яўленне дзянісаўцаў у Азіі, як мяркуецца, выклікана [[Гіпотэза афрыканскага паходжання чалавека|міграцыямі з Афрыкі]], якія адрозніваюцца ад перасяленняў ''[[Homo erectus]]'', неандэртальцаў і сучасных людзей<ref name="The Scientist">{{Citation|url=http://www.the-scientist.com/blog/display/57254/#ixzz0j820ioz1|title=New hominin found via mtDNA|work=[[The Scientist]]|date=24 марта 2010 года|first=Alla|last=Katsnelson|access-date=23 верасня 2017|archive-url=https://www.webcitation.org/5uQpd7txa?url=http://www.the-scientist.com/blog/display/57254/#ixzz0j820ioz1|archive-date=22 лістапада 2010|url-status=dead}}.</ref>. «Дзянісаўцы высяліліся з Афрыкі раней за чалавека, ад Інданэзіі дайшлі да [[Янцзы]] і, магчыма, падняліся па цячэнні ўверх», — кажа акадэмік [[Вячаслаў Усеваладавіч Іваноў|В. У. Іваноў]]<ref name="koma">{{Cite web |title=Целесообразность человека. Часть 2 — Общество — Новая Газета |url=http://www.novayagazeta.ru/society/53995.html |access-date=23 верасня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208045657/http://www.novayagazeta.ru/society/53995.html |archive-date=8 снежня 2015 |url-status=dead }}</ref>. У 2013 годзе антраполагі абвясцілі, што ў старажытнасці дзянісаўцы самастойна перасеклі [[Лінія Уолеса|лінію Уолеса]] — водападзел паміж азіяцкай і аўстралійскай фаўнай. Да такой высновы яны прыйшлі, прааналізаваўшы дадзеныя па наяўнасці ў геноме насельніцтва паўднёва-усходняй Азіі слядоў геному дзянісаўскага чалавека<ref>{{Cite web|url=http://lenta.ru/news/2013/10/21/deniswallace/|title=Антропологи намекнули на мореходные успехи денисовцев|publisher=[[Lenta.ru]]|date=21 октября 2013 года}}</ref>. Паводле ДНК-даследавання 2013 года, дзянісаўцы разам з неандэртальцамі перадалі частку геному сучасным людзям; таксама ўстаноўлена, што неандэртальцы скрыжоўваліся з краманьёнцамі і дзянісаўцамі, краманьёнцы — з дзянісаўцамі, акрамя таго, дзянісаўцы скрыжоўваліся з нейкім чацвёртым, раней невядомым відам людзей<ref>[http://lenta.ru/news/2013/11/20/interbreeding Lenta.ru: Наука и техника: Наука: В родословной человека найден еще один вид]</ref>. == У культуры == Акадэмік В. У. Іваноў не выключае, што памяць пра існаванне дзянісаўцаў захавалася ў тыбецкіх павер’ях аб [[Снежны чалавек|снежным чалавеку]]<ref>{{Cite web |title=Целесообразность человека — Общество — Новая Газета |url=http://www.novayagazeta.ru/society/53967.html |access-date=23 верасня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816211839/http://www.novayagazeta.ru/society/53967.html |archive-date=16 жніўня 2012 |url-status=dead }}</ref>. У 2012 годзе выйшаў дакументальны фільм «Секс у каменным веке» («Sex in the Stone Age»), у якім апавядаецца пра тое, як быў адкрыты дзянісаўскі чалавек і пра яго генетычныя, а значыць і сексуальныя сувязі з неандэртальцамі і краманьёнцамі<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=mylUFSvJ9k4 Секс в каменном веке. Документальный фильм National Geographic]</ref>. == Гл. таксама == * [[Homo longi]] — магчыма, адзін з варыянтаў дзянісаўскага чалавека. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20101223012922/http://www.izvestia.ru/science/article3140333/ Homo altaiensis. Интервью с директором института  археологии и этнографии Сибирского отделения РАН А. п. Деревянко] * [http://elementy.ru/news/431288 Человек из денисовой пещеры оказался не сапиенс и не неандертальцем] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111125042223/http://elementy.ru/news/431288 |date=25 лістапада 2011 }} * [http://elementy.ru/news/431889 Геном денисовского человека отсеквенирован с высокой точностью] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120911030446/http://elementy.ru/news/431889 |date=11 верасня 2012 }} * [http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/abs/nature08976.html Johannes Krause, Qiaomei Fu, Jeffrey M. Good, Bence Viola, Michael V. Shunkov, Anatoli P. Derevianko, Svante Pääbo. The complete mitochondrial DNA genome of an unknown hominin from southern Siberia // Nature. 2010. Advance online publication 24 March 2010] * [http://www.gazeta.ru/science/2010/12/24_a_3477094.shtml Результаты исследований найденных на Алтае останков древних] * [http://antropogenez.ru/single-news/article/77/ Инфрмация о новых находках в Денисовой пещере, в том числе о фаланге стопы] * [http://antropogenez.ru/single-video-club/14/ Посткраниальная морфология и таксономия представителей рода Homo из Окладниковой и ….денисовой пещер на Алтае (видеозапись доклада д. б.н. Медниковой М. Б.)] * [http://www.ng.ru/science/2012-09-26/9_gominid.html Денисовский человек вышел из пещеры. Загадочный гоминид с Алтая оставил свои гены жителям Азии] {{Антрапагенез}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Антрапагенез]] [[Катэгорыя:Вымерлыя прыматы]] [[Катэгорыя:Жывёлы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Палеаліт]] [[Катэгорыя:Плейстацэн]] [[Катэгорыя:Продкі чалавека]] [[Катэгорыя:Людзі (род)]] ssft4eaq3le11krvui2hgnm6s31g8vl 0 531686 5158829 5105288 2026-06-27T12:47:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158829 wikitext text/x-wiki {{Перанакіраванне|Сітуацыя ў Дарфуры|Расследаванне Міжнароднага крымінальнага суда ў Дарфуры|крымінальнае расследаванне па ініцыятыве Міжнароднага крымінальнага суда}} {{Узброены канфлікт |канфлікт = Дарфурскі канфлікт |частка = Суданскія грамадзянскія войны |выява = [[Выява:Sudanese Internal Conflict.svg|300px]] |памер = |загаловак = Ваеннае становішча ў Судане 6 чэрвеня 2016 года (Дарфур злева).<br> {{legend|#ebc0b3|Пад кантролем суданскага ўрада і саюзнікаў}} {{legend|#e3d975|Пад кантролем Рэвалюцыйнага Фронта Судана і саюзнікаў}} {{legend|#b4b2ae|Пад кантролем Суданскага Рэвалюцыйнага Савета Абуджэння}} |дата = 26 лютага 2003 — 31 жніўня 2020 |месца = [[Дарфур]], [[Судан]] |прычына = |casus belli = |вынік = Джубінскі мірны дагавор |змены = |праціўнік2 = {{flagicon image|Flag of the Sudan Revolutionary Front.svg}} [[Суданскі рэвалюцыйны фронт]]<br>{{flagicon image|JEM Logo June 2013.jpg}} [[Рух за справядлівасць і роўнасць]]<br>{{flagicon image|Flag of Darfur Liberation Front.svg}} [[Вызваленчы рух Судана|Суданскі вызваленчы рух]]<br> {{flagicon image|Flag of Darfur Liberation Front.svg}} [[Рух вызвалення і справядлівасці]] (з [[2010]])<br> {{flagicon image|Flag of Darfur Liberation Front.svg}} [[Суданскі рэвалюцыйны савет абуджэння]] (з [[2014]])<br> {{flagicon image|Flag of Darfur Liberation Front.svg}} [[Суданскі саюз вызваленчых сіл]] (з [[2017]])<ref name="SLFA" >{{cite web|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article62933|title=Three Darfur factions establish new rebel group|work=Sudan Tribune|date=7 July 2017|access-date=20 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709104828/http://www.sudantribune.com/spip.php?article62933|archive-date=9 ліпеня 2017|url-status=dead}}</ref><br>'''Пры падтрымцы:'''<br> {{Сцягафікацыя|Паўднёвы Судан}} (з 2011)<ref>{{cite news|title=Al Bashir threatens to ‘disarm Darfur rebels’ in South Sudan|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/al-bashir-threatens-to-disarm-darfur-rebels-in-south-sudan|work=Radio Dabanga|date=29 April 2015|language=en}}</ref><br> {{Сцягафікацыя|Чад}} (2005—2010)<br>{{Сцягафікацыя|Францыя}} (2008—2010)<ref>[http://english.aljazeera.net/NR/exeres/65DA6C5C-4136-411D-8D60-1F8A1E9B313B.htm «Борьба достигает столицы Чада»], Al Jazeera, 2 февраля 2008 года.</ref><br>{{Сцягафікацыя|Эрытрэя}} (да 2008)<ref>[http://www.afrol.com/printable_article/13898 Afrol News - Eritrea, Chad accused of aiding Sudan rebels] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110129040420/http://www.afrol.com/printable_article/13898 |date=29 студзеня 2011 }} 7 de septiembre de 2007</ref><br>{{Сцяг|Лівія|1977}} [[вялікая Сацыялістычная Народная Лівійская Арабская Джамахірыя|Лівія]] (да 2011)<ref> {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iQbSEifJvb4 |title=Archived copy |access-date=2015-11-24 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805142419/http://www.youtube.com/watch?v=iQbSEifJvb4&feature=youtu.be |archive-date=5 August 2012|df=dmy}} Sudan adjusting to post-Gaddafi era</ref><br> {{Сцягафікацыя|Уганда}} (да 2015)<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-02-13/uganda-signals-diplomatic-breakthrough-with-sudan-over-rebels Uganda Signals Diplomatic Breakthrough With Sudan on Rebels - Bloomberg]</ref> |праціўнік1 = {{Сцягафікацыя|Судан}}<br>{{Сцяг|Судан}} [[Джанджавід]]<br>[[File:Emblem of the Popular Defence Force.svg|22px]] [[Народныя сілы абароны]]<br>'''Пры падтрымцы:'''<br> {{Сцягафікацыя|Кітай}}<br> {{Сцягафікацыя|Іран}}<br> {{Сцягафікацыя|Расія}}<br>{{Сцягафікацыя|Беларусь}} ---- {{flagicon image|Flag of the Organization of African Unity (1970-2002).jpg}}{{Сцяг|ААН}} [[ЮНАМІД]] (з [[2007]]) |праціўнік4 = |камандзір2 = {{flagicon image|Flag of the Sudan Revolutionary Front.svg}} Ахмед Дзіраіж<br> {{flagicon image|Flag of the Sudan Revolutionary Front.svg}} Халіл Ібрахім{{KIA}}<br> {{flagicon image|Flag of the Sudan Revolutionary Front.svg}} Джыбрыль Ібрахім<br> {{flagicon image|Flag of Darfur Liberation Front.svg}} Абдул Вахід аль Нур<br> {{flagicon image|Flag of Darfur Liberation Front.svg}} Міні Мінаві |камандзір1 = {{сцяг|Судан}} [[Амар аль-Башыр]]<br> {{сцяг|Судан}} [[Муса Хілаль]]<br> {{сцяг|Судан}} Хамід Даваі<br> {{сцяг|Судан}} Алі Кушайб<br> {{сцяг|Судан}} Ахмед Харун<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/info/IOR10/002/2007/en |title=Sudan: Application for summonses for two war crimes suspects a small but significant step towards justice in Darfur &#124; Amnesty International |publisher=Amnesty.org |date=27 February 2007 |access-date = 24 March 2010}}</ref><br/>{{сцяг|Судан}} [[Махамед Хамдан Дагала]] ---- {{flagicon image|Flag of the Organization of African Unity (1970-2002).jpg}}{{Сцяг|ААН}} Марцін Іхаегхіан Ухамаібхі<ref>[https://www.un.org/press/fr/2015/sga1600.doc.htm : Le Secrétaire général et la Présidente de la Commission de l’Union africaine nomment M. Martin Ihoeghian Uhomoibhi, du Nigéria, Représentant spécial conjoint pour le Darfour et Chef de la MINUAD], ''UN'', 27 October 2015</ref><br> {{flagicon image|Flag of the Organization of African Unity (1970-2002).jpg}}{{Сцяг|ААН}} Франк Муш’ё Каманзі<ref>[https://www.un.org/press/fr/2015/sga1618.doc.htm : Le Secrétaire général et l’Union africaine nomment le général de corps d’armée Frank Mushyo Kamanzi, du Rwanda, Commandant de la force de la MINUAD], ''UN'', 14 December 2015</ref> |камандзір4 = |сілы2 = '''РФС:''' 60 000 * '''РСР:''' 35 000<ref name="WhoAreJem">{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2009/05/20095721141953829.html|title="Who are Sudan's Jem rebels?"|publisher=Al Jazeera}}</ref> |сілы1 = '''УСС:''' 109 300 * '''ХСП:''' 17 500<ref name="IISS2007Sudan">Military Balance 2007, 293.</ref> '''Джанджавід:''' <25 000 ---- '''ЮНАМІД:'''<br>15 845 салдат і 3 403 паліцэйскіх<ref>[https://www.un.org/fr/peacekeeping/missions/unamid/facts.shtml : Faits et chiffres], ''UN'', 26 October 2016</ref> |сілы4 = |страты2 = Невядома |страты1 = Невядома ---- 235 забіта<ref>[https://www.un.org/en/peacekeeping/fatalities/documents/stats_5a.pdf : (5a) Fatalities by Year, Mission and Incident Type up to 31 Aug 2016], ''UN'', 8 September 2016</ref> |страты4 = |агульныя страты = '''Усяго загінула на 2013 год:'''<br> 300 000 (ацэнка [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]])<br>178 258—461 520 (іншыя падлікі)<ref name = "Thomson Reuters Foundation">{{cite web|url=http://www.trust.org/spotlight/Darfur-conflict|title=Darfur Conflict|publisher=Thomson Reuters Foundation|access-date=28 верасня 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524045929/http://www.trust.org/spotlight/Darfur-conflict|archive-date=24 мая 2015|url-status=dead}}</ref><br> '''Усяго перамяшчаных асоб на 2013 год:'''<br> 2 850 000—3 000 000<ref>{{cite web|url=http://endgenocide.org/conflict-areas/sudan/|title=Sudan|work=United to End Genocide|access-date=28 верасня 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713040615/http://endgenocide.org/conflict-areas/sudan/|archive-date=13 ліпеня 2015|url-status=dead}}</ref> (ацэнка [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]])<br>450 000 (ацэнка [[Судан|ўраду Судана]]) |заўвага = |Commons = }} '''Дарфурскі канфлікт''' — ваенны канфлікт у рэгіёне [[Дарфур]] на захадзе [[Судан]]а, які пачаўся ў лютым 2003 года, калі паўстанцкія групы пачалі барацьбу з урадам Судана, які яны абвінавацілі ва ўціску не[[арабы|араб]]<nowiki>скага</nowiki> насельніцтва<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/3496731.stm |title=Q&A: Sudan's Darfur conflict |publisher=BBC News |date=8 February 2010 |access-date=24 March 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_DAR.htm |title=Reuters AlertNet – Darfur conflict |publisher=Alertnet.org |access-date=24 March 2010}}</ref>. Урад адказаў на атакі шляхам правядзення кампаніі этнічнай чысткі супраць дарфурскіх неарабаў. Гэта прывяло да гібелі сотняў тысяч мірных жыхароў і абвінавачванні прэзідэнта Судана [[Амар аль-Башыр|Амара аль-Башыра]] ў [[генацыд]]зе, [[ваеннае злачынства|ваенных злачынствах]] і злачынствах супраць чалавечнасці ў [[міжнародны крымінальны суд|Міжнародным крымінальным судзе]].<ref>{{cite web|title=The Prosecutor v. Omar Hassan Ahmad Al Bashir|url=https://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/situation%20icc%200205/related%20cases/icc02050109/Pages/icc02050109.aspx|website=International Criminal Court|access-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508041245/https://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/situation%20icc%200205/related%20cases/icc02050109/Pages/icc02050109.aspx|archive-date=8 мая 2016|url-status=dead}}</ref> Адзін з бакоў канфлікту складаецца ў асноўным з узброеных сіл Судана, паліцыі і «Джанджавід», груп суданскага апалчэння, якія набіраюцца ў асноўным сярод арабізаваных карэнных афрыканцаў і невялікай колькасці [[бедуіны|бедуінаў]] паўночнага племя рызейгат; большасць іншых арабскіх груп у Дарфуры застаецца неўцягнутымі<ref name="guardian2004">{{Cite news|author= de Waal, Alex |url=https://www.theguardian.com/society/2004/jul/25/internationalaidanddevelopment.voluntarysector |title=Darfur's Deep Grievances Defy All Hopes for An Easy Solution|work=The Observer|date= 25 July 2004|access-date=13 January 2011 |location=London}}</ref>. Іншы бок складаецца з паўстанцкіх груп, у прыватнасці ВРС і РСР, набраных у асноўным з неарабскіх мусульманскіх этнічных груп фур, загава і масаліт. [[Афрыканскі Саюз]] і [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый]] таксама далучыліся да сумеснай місіі па падтрыманні міру ў рэгіёне, названай ЮНАМІД. Хоць урад Судана публічна адмаўляў, што падтрымліваў «Джанджавід», шматлікія звесткі пацвярджаюць сцвярджэнні, што ён забяспечыў фінансавую дапамогу і зброю, а таксама скаардынаваў сумесныя атакі<ref>{{cite news|title=Rights Group Says Sudan's Government Aided Militias|url=http://www.genocidewatch.org/SudanRightsGroupSaysSudanAidesMilitas20July2004.htm|date=20 July 2004|work=Washington Post|access-date=14 January 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060104021437/http://www.genocidewatch.org/SudanRightsGroupSaysSudanAidesMilitas20July2004.htm |archive-date = 4 January 2006}}<br>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/foreign/content/2008/s2259102.htm |title=Darfur – Meet the Janjaweed |access-date=16 July 2008 |publisher=American Broadcasting Company |date=3 June 2008 }}</ref><ref name="autogenerated1">Uppsala Conflict Data Program [http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=145&regionSelect=1-Northern_Africa# Conflict Encyclopedia, Sudan, one-sided conflict, Janjaweed – civilians] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160322121309/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=145&regionSelect=1-Northern_Africa |date=22 сакавіка 2016 }}</ref>. == Асаблівасці Дарфура == Найбольш буйной народнасцю рэгіёну з’яўляюцца фора (фур). Частка гэтага этнасу з’яўляецца арабамоўнай, але большасць кажуць на ўласнай мове. Пражываюць таксама вялікі лік араба-суданцаў, нубійцаў і некалькі дзесяткаў больш дробных народнасцяў, у асноўным [[Негроідная раса|негрыцяне]]. Некаторыя з дарфурскіх народнасцяў арабізаваныя і страцілі свае мовы, але захавалі элементы традыцыйнай культуры. Па ладзе жыцця насельніцтва Дарфура дзеліцца на жывёлагадоўцаў-качэўнікаў, сярод якіх пераважаюць араба-суданцы, і аселае земляробчае насельніцтва, прадстаўленае чорнасукрымі народнасцямі. У гарадах пражываюць прадстаўнікі ўсіх дарфурскіх народнасцяў. Племяны фактар ​​гуляе вялікую ролю ў жыцці мясцовага насельніцтва. Кожнае племя мае замацаваную за ім «дору» — тэрыторыю рассялення. У межах свайго ўчастка племя з’яўляецца практычна неабмежаваным уладальнікам земляў, пашы і водных крыніц. У культурным плане большая частка насельніцтва рэгіёну значна бліжэй да суседняга [[Чад]]у, чым да астатняга Судану, размешчанага ў даліне [[Ніл]]а. Таксама Дарфур лічыцца самым засушлівым і бедным раёнам краіны. == Прычыны і перадумовы == Канфлікт нарастаў даўно. З-за суровага клімату ішла зацятая канкурэнцыя за зямельныя і водныя рэсурсы паміж жывёлагадоўцамі і чарнаскурымі земляробамі, якая вылілася ў міжэтнічную барацьбу за выжыванне ў няпростым рэгіёне. Ускладненне адбылося ў канцы ХХ стагоддзя, калі пустыня стала паглынаць раней прыдатныя да пражывання зямлі, заселеныя арабамі-качэўнікамі, і тыя сталі міграваць на поўдзень. Нагодай да адкрытага ваеннага канфлікту стала пагадненне паміж Хартумам і паўстанцамі Поўдня аб падзеле прыбыткаў ад здабычы нафты. Чарнаскурае насельніцтва Дарфура лічыла, што ў дамове не былі ўлічаныя іх эканамічныя інтарэсы. == Ход падзей == [[File:Darfur refugee camp in Chad.jpg|thumb|left|Лагер бежанцаў з Дарфура ў Чадзе.]] === Пачатак вайны === У [[2003]] годзе супраць урада Судана выступілі дзве ваенізаваныя групоўкі: «Фронт вызвалення Дарфура», пазней пераназваны ў Суданскі вызваленчы рух (SLM/СВР), і «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]» (JEM/РСР)<ref name="WhoAre">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7039360.stm BBC Staff (24 February 2009) «Who are Sudan’s Darfur rebels?» ''BBC News'']</ref>. 25 лютага атрады СВР захапілі горад Гола паблізу мяжы з Чадам, а 4 сакавіка яго атрады паспрабавалі захапіць [[Эль-Фашэр]], але былі адкінуты ўрадавымі войскамі<ref>{{cite news| url=http://www.ng.ru/courier/2007-09-24/22_peace.html| publisher=Независимая газета |author=Артур Блинов | title=Мир в обмен на нефть| date=2007-09-24 }}</ref>. 6 верасня ўрад і СВР пры пасярэдніцтве Чада падпісалі пагадненне аб спыненні агню, дамовіўшыся пачаць поўнамаштабныя перамовы па ўрэгуляванні канфлікту. Аднак неўзабаве кіраўніцтва баевікоў абвінаваціла ўрад у зрыве дамовы. Узрастанне і інтэнсіўнасць канфлікту вымусіла ўлады перакінуць у Дарфур буйныя ваенныя падмацаванні, больш шырока і актыўна стала падлучацца ваенная авіяцыя. Урад Судана задзейнічаў арганізаванае з мясцовых арабамоўных качэўнікаў апалчэнне «[[Джанджавід]]» («д’яблы/джыны на конях»), якія рэгулярна здзяйснялі напады на чарнаскурых фермераў, спальваючы пры гэтым цэлыя вёскі і здзяйсняючы іншыя віды гвалту. Апалчэнцы выганялі чорныя плямёны для вызвалення сельскагаспадарчых зямель. Аналагічныя мерапрыемствы праводзілі іх праціўнікі супраць араба-суданцаў<ref>{{cite news| url=https://lenta.ru/lib/14190229/full.htm|publisher="Лента.Ру"| title=Омар аль-Башир в Лентапедии|date=2005}}</ref>. У лютым 2004 годзе ўрад пасля захопу горада Ціне на мяжы з Чадам абвясціў аб сваёй перамозе над паўстанцамі, аднак баевікі захоўвалі кантроль над сельскімі раёнамі. === Спробы мірнага ўрэгулявання === 23 жніўня 2004 года ў сталіцы Нігерыі [[Абуджа|Абуджы]] пачаліся шматбаковыя перамовы па ўрэгуляванні дарфурскага крызісу з удзелам прадстаўнікоў паўстанцкіх груповак і суданскага ўрада. Сустрэча праходзіла пад эгідай Афрыканскага саюза пры ўдзеле Лігі арабскіх дзяржаў, а таксама Эрытрэі, Лівіі, Уганды, Чада і Малі. Перамовы практычных вынікаў не прынеслі. 18 кастрычніка ў [[Трыпалі]] ([[Лівія]]) адбыўся саміт з удзелам дэлегацый Лівіі, Судана, Чада, Егіпта і Нігерыі, а таксама прадстаўнікоў двух паўстанцкіх груповак Дарфура, дзе была зроблена спроба ўрэгуляваць крызіс сіламі саміх афрыканцаў. Судан выступіў тут з шэрагам ініцыятыў, напрыклад, правесці дэцэнтралізацыю ўлады ў правінцыі, стварыўшы органы мясцовага самакіравання. Урад таксама абвясціў аб згодзе значна павялічыць ваенны кантынгент Афрыканскага саюза ў Дарфуры — з 465 да 4,5 тыс. чалавек. На саміце ў Лівіі ўдзельнікі дамовіліся, што праблему Дарфура трэба вырашаць сваімі сіламі, без умяшання міжнароднай супольнасці. 5 мая 2006 года ў Абуджы (Нігерыя) паміж урадам Судана і СВР было падпісана першае мірнае пагадненне<ref>{{cite news| url=http://www.iimes.ru/rus/stat/2006/06-07-06.htm| publisher=Институт Ближнего Востока|author=С.Ю. Серёгичев | title=Возможные пути эволюции Республики Судан: факторы и условия| date=2006 }}</ref>. У лютым 2010 года ўрад Судана і РСР падпісалі пагадненне аб спыненні агню, з папярэднім пагадненнем імкнуцца да міру. РСР меў найбольшую выгаду ад перамоваў і мог імкнуцца да паўаўтаноміі гэтак жа, як [[Паўднёвы Судан]]<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8533097.stm |title=Will peace return to Darfur? |publisher=BBC News |date=23 February 2010 |access-date=11 July 2010}}</ref>. Аднак перамовы былі сарваны абвінавачваннямі, што суданская армія пачала рэйды і паветраныя ўдары па вёсцы, дзе хаваліся баевікі, парушыўшы пагадненне па толу. РСР паабяцала байкот перамоў<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8659037.stm |title=Jem Darfur rebels snub Sudan peace talks over 'attacks' |publisher=BBC News |date=4 May 2010 |access-date=11 July 2010}}</ref>. === Працяг канфлікту === [[File:Darfur report - Page 8 Image 2.jpg|thumb|Верталёт [[Ваенна-паветраныя сілы Судана|ВПС Судана]], які ўдзельнічаў у баявых аперацыях супраць баевікоў.]] {{гл. таксама|Напад на Хасканіту (2007)|Масавыя забойствы ў Дарфуры (2020)}} Увечары 29 верасня 2007 года больш за 1000 узброеных баевікоў суданскай вызваленчай арміі напалі на ваенную базу афрыканскіх міратворцаў у горадзе Хасканіта і пасля шматгадзіннага бою, захапіўшы на базе зброю, яны спалілі яе дашчэнту. У выніку гэтага нападу загінулі дзесяць міратворцаў, сем з якіх былі з Нігерыі. «Рух за роўнасць і справядлівасць», у сваю чаргу, абвінаваціў у інцыдэнце непасрэдна ўрадавыя войскі. Услед за гэтым суданская армія ўзяла Хасканіту, пасля чаго населены пункт быў цалкам спалены. У ліпені 2020 года ў раёне гарадоў Кутум (14-га чысла), Абудос (24-га) і Мійстэры (з 25 па 26-га) адбыліся масавыя забойствы і сутыкненні. Кіраўніцтва Судана і сумесная місія Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і Афрыканскага саюза ў Дарфуры (ЮНАМІД) звязвалі масавыя забойствы з зямельнымі канфліктамі з-за правоў на занятак сельскай гаспадаркай, якія ўзніклі паміж неарабскімі племяннымі фермерамі-масалітамі і арабскімі плямёнамі бедуінаў<ref>{{Cite web|date=2020-07-28|title=Sudan deploys security forces after 120 dead, injured in attack in Darfur |url= https://www.middleeastmonitor.com/20200728-sudan-deploys-security-forces-after-120-dead-injured-in-attack-in-darfur/|access-date=2020-07-28|website=Middle East Monitor |language=en}}</ref>, якіх урад лічыць адказнымі за напады<ref>{{Citation | title = Soudan : le gouvernement envoie l'armée au Darfour en proie à une flambée de violences | language = fr | trans-title = Sudan: the government sends the Army to Darfur after an eruption of violences | url = https://mobile.francetvinfo.fr/monde/afrique/politique-africaine/soudan-le-gouvernement-envoie-l-armee-au-darfour-en-proie-a-une-flambee-de-violences_4060173.html | publisher = France TV info | quote = Khartoum veut stopper les milices arabes proches de l'ancien président Omar el-Béchir qui terrorisent les populations dans l'ouest du pays [Cartum wants to stop the arab militias aligned with the old president Omar el Bechir who are terrorizing the West of the country.}}</ref>. 31 жніўня 2020 года чатыры групоўкі (Рух за справядлівасць і роўнасць, Суданскі альянс, Збор сіл вызвалення Судана і адна фракцыя [[Вызваленчы рух Судана|ВРС]]) падпісалі з новымі ўладамі ([[Суверэнны савет Судана]]) [[Джубінскае мірнае пагадненне]]. Яны прыпынілі антыўрадавую дзейнасць і далучыліся да [[Пераход Судана да дэмакратыі|працэсаў па дэмакратызацыі Судана]]<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-09-10 |title=Minnawi warns against plans to attack Darfur joint force |url=https://sudantribune.com/article277054/ |access-date=2023-09-30 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref>. == Наступствы == {{Гл. таксама|Крэйнікская разня|Сутыкненні ў Фора-Баранзе (2023)|Забойствы масалітаў у Дарфуры (2023)}} У канцы красавіка 2023 года, на фоне [[Канфлікт у Судане (2023)|супрацьстаяння паміж генераламі Бурханам і Дагала]], канфлікт абвастрыўся: 28 красавіка ў рэгіёне адбыліся сутычкі арабаў з масалітамі<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2023/04/28/africa/clashes-west-darfur-sudan-food-water-intl-hnk/index.html|title=Clashes renew in West Darfur as food and water shortages worsen in Sudan violence|access-date=2023-04-29|date=2023-04-28|work=[[CNN]]}}</ref>. == Ваенныя злачынствы == Абодва бакі ў канфлікце абвінавачвалі адзін аднаго ў сур’ёзных парушэннях правоў чалавека, уключаючы масавыя забойствы, згвалтаванні і рабаванні мірных жыхароў. Крызіс прыняў міжнародныя маштабы, калі больш за сто тысяч бежанцаў, якія пераследваліся атрадамі «джанджавідаў», хлынулі ў суседні Чад, што прывяло да сутыкненняў паміж «джанджавідамі» і чадскімі памежнікамі. Былы [[Дзяржаўны сакратар ЗША|дзяржсакратар ЗША]] [[Колін Паўэл]] ахарактарызаваў сітуацыю як генацыд або акты генацыду.<ref name="Jones2006">{{cite book|author=Adam Jones|title=Genocide: A Comprehensive Introduction|url=https://books.google.com/books?id=RnO_Z3y5elgC|date=27 September 2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-25980-9 |page=373}}</ref> 1 сакавіка 2012 года [[Міжнародны крымінальны суд]] выдаў ордэр на арышт міністра абароны Судана М. Хусейна па абвінавачванні ў здзяйсненні ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці ў Дарфуры ў 2003—2004 гадах<ref>{{cite web| url =http://www.iimes.ru/rus/stat/2012/05-03-12c.htm| title =Об изменениях в военно-политической обстановке на Ближнем Востоке и в Северной Африке (27 февраля – 4 марта 2012 года)| publisher =Институт Ближнего Востока| access-date =2012-03-07}}</ref>. == Замежны фактар == [[File:Sudan Envoy - Honor Guard.jpg|thumb|Байцы міратворчага кантынгенту.]] У 2004 годзе ў краіну была накіравана група назіральнікаў ААН, якая паступова вырасла да міратворчага кантынгенту. Адной з галоўных прычын гэтага можна лічыць гіганцкі паток бежанцаў, якія лінулі ў суседнія краіны, асабліва ў Чад. Гуманітарны крызіс таксама турбаваў [[Францыя|Францыю]], былую метраполію Чада, якая не жадала хаосу ў сваёй былой калоніі. Між тым французскія кампаніі асцерагаліся страты сваіх радовішчаў у Дарфуры<ref>[http://workshopcon.blogspot.com/2011/03/normal-0-false-false-false.html?m=1 Проектный блог по курсу "Конфликтология"]</ref>. Згодна з штогоднікам SIRPI, з 2001 па 2007 год асноўным прыхільнікам суданскага ўрада з’яўляліся [[Расія]] і [[Кітай]]. Так, у 2004 годзе на долю Расіі прыйшлося 99% ад агульнага ліку ваенных закупак Судана — 297 мільёнаў долараў. Паводле тых жа даных, РФ было пастаўлена ў Судан ў 2006 годзе 41%, а ў 2007 годзе 96% зброі і боепрыпасаў, на агульную суму ў 54 мільёна долараў. Аднак Кітай і Расія гэтыя абвінавачванні ў парушэнні эмбарга ААН на продаж зброі ўдзельнікам дарфурскага канфлікту адхілілі. Прадстаўнік Судана ў ААН таксама назваў гэтыя абвінавачванні неабгрунтаванымі<ref name="рфкнр">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6632959.stm|title=China, Russia deny weapons breach|publisher=BBC|date=2007-05-08}}</ref>. Пэўную падтрымку ўладам аказалі таксама [[Іран]] і [[Беларусь]]. Паведамлялася, што прададзеныя ў 2000-я апошняй Судану БТРы і верталёты [[Мі-24]] выкарыстоўваліся ў баях супраць дарфурскіх баевікоў<ref>[https://udf.by/news/economic/100206-top-10-obvineniy-belarusi-v-somnitelnyh-oruzheynyh-sdelkah.html Тоp-10 обвинений Беларуси в сомнительных оружейных сделках]</ref><ref>[https://maxpark.com/user/1407890/content/686582 Торговля оружием и будущее Белоруссии]</ref><ref>[https://maxpark.com/user/4297683205/content/4228990 Завоюет ли Беларусь позиции на глобальных рынках оружия?]</ref>. == Гл. таксама == {{Commons|Category:Darfur conflict}} * [[Другая грамадзянская вайна ў Судане]] * [[Сутыкненні ў Паўднёвым Дарфуры]] * [[Канфлікт у Паўднёвым Кардафане і Блакітным Ніле]] == Зноскі == {{Reflist|2}} == Літаратура == * {{cite book|first1=Julie |last1=Flint|first2=Alexander |last2=de Waal|title=Darfur: A Short History of a Long War|url=https://books.google.com/books?id=di9kngEACAAJ|year=2005|publisher=Zed Books|isbn=978-1-84277-696-4 }} == Спасылкі == * [http://sudanproject.ryanspencerreed.com/gallery/ Photographer's Account - "The Cost of Silence: A Traveling Exhibition"] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дарфурскі канфлікт}} [[Катэгорыя:Войны XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Войны Судана]] [[Катэгорыя:Палітычныя крызісы]] [[Катэгорыя:Дарфурскі канфлікт| ]] t947wbl2qh70r3nq9o4k8kkgeuicpbw 0 531980 5159002 5009137 2026-06-28T06:23:44Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159002 wikitext text/x-wiki {{Пячора |Назва = Дзянісава пячора |Нацыянальная назва = паўднёваалт. Аю-Таш |Выява = Turist den-peschera.jpg |Шырыня выявы = |Подпіс = Турысты каля Дзянісавай пячоры |lat_dir = N|lat_deg = 51|lat_min = 23|lat_sec = 51.29 |lon_dir = E|lon_deg = 84|lon_min = 40|lon_sec = 34.34 |region = RU |Coordscale = |Размяшчэнне = [[Расія]], [[Алтайскі край]] |Глыбіня = |Амплітуда = |Даўжыня = 110 |Аб'ём = |Год адкрыцця = |Тып = |Змяшчаючыя пароды = |Лік уваходаў = |Катэгорыя складанасці = |Даступна для наведвальнікаў = |Асвятленне = |Пазіцыйная карта 1 = Расія |Шырыня ПазКарты 1 = |crosses180 = |Пазіцыйная карта 2 = |Шырыня ПазКарты 2 = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Дзянісава пячора''' (паўднёваалт. Аю-Таш) — прыродны і археалагічны помнік. Размешчана ў Саланешненским раёне [[Алтайскі край|Алтайскага краю]] [[Расія|РФ]]. Дзянісава [[пячора]] з'яўляецца таксама важным турыстычным аб'ектам. == Месцазнаходжанне == [[Пячора]] размешчана ў правым борце даліны ракі [[Ануй (рака)|Ануй]] за 6 км ніжэй па цячэнні ад вёскі Чорны Ануй, за 1,8 км ніжэй яе левага прытоку — ракі [[Каракол (прыток Ануя)|Каракол]] і за 40 км вышэй па цячэнні раённага цэнтра [[Саланешнае]] [[Алтайскі край|Алтайскага краю]]. За 15 км ніжэй па цячэнні Ануя ад Дзянісаўскай пячоры знаходзіцца раннепалеалітычная стаянка [[Карама (стаянка)|Карама]]. Вышыня Дзянісавай пячоры над узроўнем мора 670 м, над сучасным узроўнем ракі — 28 м. Уваход у пячору экспануецца на паўднёва-заходнюю і заходнюю часткі падножжа гары Сасновай (Бабкі) у складзе [[Ануйскі хрыбет|Ануйского хрыбта]]. Пячора гарызантальнага тыпу, з шырокім уваходам, размешчаная блізка да вады — на працягу многіх тысячагоддзяў служыла надзейным сховішчам для людзей і жывёл. Пячора лёгка даступная чалавеку, які не мае спецыяльнай спелеалагичнай або альпінісцкай падрыхтоўкі, што спрыяе вялікай папулярнасці аб'екта ў турыстаў. Плошча пячоры - 270 м², даўжыня 110 метраў. Найбольшую цікавасць для археолагаў уяўляе перадуваходны грот. Уваход у яго авальнай формы, памеры ў сярэднім 32×7 м, ён мае паўднёва-заходнюю экспазіцыю. Шырыня і вышыня па меры выдалення ад перадуваходнай часткі павялічваюцца і ў найбольш шырокай яго часткі складаюць прыблізна 10-11 м. Грот мае некалькі адгалінаванняў, два з якіх з'яўляюцца непасрэдным працягам пячоры. У верхняй частцы грота знаходзіцца скразная адтуліна дыяметрам крыху больш за 1 метр. Дзякуючы яму цэнтральная, найбольш шырокая і зручная частка грота асветленая, гэтая адтуліна таксама забяспечвае зімой выдатную дымавую цягу. Грот на працягу ўсяго года застаецца сухім, хаця тэмпература паветра блізкая да вонкавай. Ён заўсёды быў добрым натуральным сховішчам для чалавека і жывёл, абаронай ад ветру і дажджу. == Этымалогія назвы == Існуюць 2 версіі паходжання назвы пячоры. Згодна з першай, у канцы [[18 стагоддзе|18 стагоддзя]] ў пячоры пасяліўся святы старац-старавер Дыянісій, які веў пустэльны лад жыцця. Згодна з іншы, непадалёк ад пячоры былі ўгоддзі пастуха Дзяніса, яки хаваўся тут у час непагадзі. У карэннага насельніцтва ([[алтайцы]]) пячора носіць назву Аю-Таш (Мядзведжы камень). == Гісторыя вывучэння == [[Файл:Den_peschera_anui.jpg|міні|Від з Дзянісавай пячоры на даліну ракі Ануй]] Звесткі аб Дзянісавай пячоры сустракаюцца ўжо ў выданнях [[19 стагоддзе|19 стагоддзя]]: пра пячору, як аб аб'екце, які не ўяўляе аніякага інтарэса, пісаў місіянер [[васіль Іванавіч Вярбіцкі|В. І. Вярбіцкі]]. У 1926 годзе ў час падарожжа па Алтаі пячору наведаў мастак [[Мікалай Канстанцінавіч Рэрых|М.]] [[Мікалай Канстанцінавіч Рэрых|К.]] [[Мікалай Канстанцінавіч Рэрых|Рэрых]]. Для археалогіі пячора была адкрыта ў 1977 годзе [[Мікалай Дзмітрыевіч Овадаў|Мікалаем Овадавым]], якім былі закладзеныя два першых разведачных шурфа і зроблены абмеры пячоры. У 1978 годзе пячору агледзела група археолагаў на чале з акадэмікам [[аляксей Паўлавіч Акладнікаў|А. П. Акладнікавым]]. У 1982 годзе прынята рашэнне пачаць комплекснае даследаванне помніка сіламі [[Інстытут гісторыі, філасофіі і філалогіі|ІГФІФ СА]] [[Акадэмія Навук СССР|АН СССР]]. З таго моманту і па цяперашні час у пячоры праводзяцца археалагічныя раскопкі. Паблізу пячоры створаны стацыянарны археалагічны лагер [[Інстытут археалогіі і этнаграфіі СА РАН|інстытута археалогіі Сібірскага аддзялення РАН]]. == Вынікі даследаванняў == Пры раскопках пячоры выяўлена больш за 20 культурных слаёў розных эпох. Сабрана больш за 80 000 экспанатаў, якія захоўваюцца ў музеях [[Новасібірск|Новасібірска]], [[Бійск]]а, у школьных музеях Чорнага Ануя і Саланешнага. Гэта прылады працы, прадметы ўзбраення, упрыгожванні, рэшткі жывёл і раслін. Да цяперашняга часу ў адкладах цэнтральнага залы выяўленыя астанкі не менш 117 відаў плейстоценовых жывёл ([[карсак]], [[стэпавы тхор]], [[малы пячорны мядзведзь]], [[пячорная гіена]], [[шарсцісты насарог]], [[плейстацэнавы асёл]], [[як]], першабытны [[Амерыканскі бізон|бізон]], [[Мангольскі дзэрэн|дзэрен]], [[Сайгак|сайга]], [[архар]], [[дзікі конь]], [[чырвоны воўк]], [[Высакародны алень|марал]]), а таксама тундратаежных відаў ([[пясец]], [[гарнастай]]). Дзякуючы раскопкам высветлілася, што тысячы гадоў таму перадгор'і Алтая былі зонай шыракалістых лясоў: тут раслі [[дуб]], [[граб]], [[Арэх маньчжурскі|манчжурский арэх]] і нават паўночныя віды [[Бамбукавыя|бамбука]]. Раскопкі Дзянісавай пячоры дазволілі ўпершыню ўсталяваць строгую храналагічную паслядоўнасць развіцця і змены старажытных культур ад эпохі ранняга неаліту да этнаграфічнай сучаснасці. З адкладанняў ва Усходняй галерэі пячоры генетыкі вылучылі неандертальскую і дзянісаўскую мтДНК, пры гэтым сляды ДНК неандэртальцаў і дзянісаўцаў знайшлі ў пластах № 14 і № 15, што паказвае на сумеснае існаванне гэтых двух відаў на працягу доўгага часу<ref name="Казнадзей">[https://nplus1.ru/news/2017/04/28/ancient-mdna Исследование ДНК древних людей стало возможным без самих останков], 28 апреля 2017</ref>. == Выкарыстанне пячоры старажытнымі насельнікамі Алтая == [[Файл:Ноздри_Денисовой_пещеры.JPG|міні|"Ноздры" Дзянісавай пячоры]] Археалагічныя і палеанталагічныя матэрыялы з базальных адкладаў Дзянісавай пячоры датуюцца ў межах 133-282 тыс. гадоў, што адпавядае другой палове сярэдняга плейстацэну. Для індустрыі з гэтых слаёў Дзянісавай пячоры характэрныя прыкметы [[Індустрыя Левалуа|левалуазскага]] расшчаплення, пераважнае выкарыстанне адшчэпаў у якасці нарыхтовак прылад, перавага ў наборы прылад скрэблаў і зубчата-выемчатых формаў<ref name="ДШ2015">[http://hist-phil.ru/publications/7487_Traditsii.pdf ''Деревянко А. П.'', ''Шуньков М. В.'' Развитие палеолитических традиций на Алтае и проблема становления человека современного вида. Преемственность и трансформации в древних и средневековых обществах по археологическими антропологическим данным // Традиции и инновации в истории и культуре, 2015] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151121021740/http://hist-phil.ru/publications/7487_Traditsii.pdf |date=21 лістапада 2015 }}</ref>. У Дзянісавай пячоры, мяркуючы па радыёвуглеродным аналізу археалагічных знаходак, ужо каля 280 000 гадоў таму пачалі жыць [[Неандэрталец|неандэртальцы]]<ref>[http://www.trud.ru/issue/article.php?id=200210251930803 Адам и Ева жили на юге Африки]</ref>. Параўнанне ДНК неандэртальца з Дзянісавай пячоры з ДНК сучасных афрыканцаў выявіла наяўнасць невялікай колькасці афрыканскіх мутацый (прыкладна 5 % генаў) у алтайскіх неандэртальцаў, якіх няма ў еўрапейскіх неандэртальцаў. Гэта значыць, што ўсходнія (алтайскія) неандэртальцы крыжаваліся з анатамічна сучаснымі людзьмі звыш за 100 тыс. гадоў назад<ref>[http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature16544.html Ancient gene flow from early modern humans into Eastern Neanderthals, 2016]</ref><ref>[http://ria.ru/studies/20160217/1376235751.html Учёные: неандертальцы скрещивались с людьми уже 100 тыс. лет назад]</ref>. Да першай паловы верхняга плейстацэну (120-50 тыс. л. н.) адносіцца сярэднепалеалітычная індустрыя дзянісаўскага варыянту, у якой пераважная большасць прыладаў выраблена на сярэдніх і скарочаных сколах. У інвентары пераважаюць скрэблы і зубчато-выямчатыя прылады. Удзельная вага вырабаў левалуа адносна невялікая. Узростам 50 тыс. гадоў датуецца фрагмент косткі неандэртальца, якая пабывала ў страўніку гіены<ref>[http://scientificrussia.ru/news/najti-odnu-kost-neandertaltsa-sredi-dvuh-tysyach-fragmentov Как найти одну кость неандертальца среди двух тысяч фрагментов]</ref><ref>[http://www.nature.com/articles/srep23559 ''Samantha Brown'' et all. Identification of a new hominin bone from Denisova Cave, Siberia using collagen fingerprinting and mitochondrial DNA analysis, 2016.]</ref>. Станаўленне верхняпалеалітычнай традыцыі ў Дзянісавай пячоры 50-40 тыс. гадоў назад адбывалася па усць-каракольскому варыянту развіцця, да якога таксама ставяцца індустрыі Усць-Каракола, Ануя-3, Цюмечына-4 і, мабыць, пячоры Страшная. У сістэме першаснага расшчаплення пачынаюць шырока выкарыстоўвацца прыёмы серыйнага зняцця падоўжаных нарыхтовак з прызматычных, конусападобных і тарцовых нуклеўсаў. Зараджаецца тэхніка мікрапласцінчатага расшчаплення. Тыпалагічнае аблічча інвентара ўтвараюць так званыя [[Арыньякская культура|арыньякскія формы]]. Характэрныя прылады са слядамі двухбаковай апрацоўкі, у першую чаргу біфасыяльныя востраканечнікаі лістападобнай формы. У культурных пластах пачатковай стадыі верхняга палеаліту Дзянісавай пячоры знойдзены мініяцюрныя іголкі з прасвідравнымі вушкам, вастрыі-праколкі, пранізкі з сіметрычнымі радамі глыбокіх колцавых нарэзак, пацеры і кольцы з біўня маманта, падвескі з зубоў марала і лісіцы, плоскія пацеры-колцы са скамянелай шкарлупіны яйкаў страуса, ракавіны прэснаводных малюскаў з прасвідраванай адтулінай у падставе, падвескі з мяккага вырабнога каменя, кольцы з белага мармуру і бранзалет з цёмна-зялёнага хларыталіту. Трасалагічнае і тэхналагічнае вывучэнне каменных упрыгожванняў паказала, што пры іх вырабе выкарыстоўваліся шліфоўка на абразівах, паліроўка скурай, а таксама унікальныя для палеалітычнага часу тэхналогіі — хуткаснае станковое свідраванне і ўнутраннае расточванне інструментам у выглядзе рашпіля. Прадстаўнікі [[Афанасьеўская археалагічная культура|афанасьеўскай культуры]] (IV—III тыс. да н . э.) выкарыстоўвалі пячору як прытулак для пастухоў і жывёлы. Для ўтрымання жывёлы ў пячоры адгароджвалі непатрэбныя нішы і гроты. Пастухі харчаваліся ў асноўным мясам дзікіх жывёл, мяса авечак са статку елі, калі паляванне была няўдалай. Пра гэта сведчаць выяўленыя наканечнікі стрэл і дроцікаў. У керамічных пасудзінах, аскепкі якіх знойдзены ў вялікай колькасці, захоўвалі вадкасці і рыхтавалі ежу. Каменныя прылады, патрэбныя для раздзелкі туш і апрацоўкі шкур, выраблялі тут жа — захаваліся адходы вытворчасці. Захаваліся і іншыя рэчы, згубленыя [[Афанасьеўская археалагічная культура|афанасьеўскімі]] пастухамі: бронзавы нож, [[Кельт (археалогія)|кельт]], касцяныя зашпількі, падвескі, посуд, што ўжываліся як [[Каганец|тлушчавыя лямпы]]. Мала вывучаны характар выкарыстання пячоры носьбітамі культуры эпохі развітай бронзы. Для [[Скіфы|скіфскага]] часу характэрныя магутныя культурныя адклады, што паказвае на доўгі знаходжанне чалавека ў пячоры. Пячора выкарыстоўвалася імі ў якасці сховішча харчовых прыпасаў — мяса, збожжа і малочнай ежы, паколькі тут захоўвалася досыць нізкая тэмпература. Пячору выкарыстоўвалі таксама [[гуны]] і [[цюркі]], у тым ліку — для абрадавых цырымоній. === Дзянісаўскай чалавек === {{main|Дзянісаўскі чалавек}} У 2008 годзе ў пячоры ў пласце №11 была знойдзена апошняя фаланга мезенца 9-ці гадовай дзяўчынкі (узор Denisova 3), якая жыла 48-50 тысяч гадоў таму. Са знойдзенай фалангі атрымалася выняць [[Дэзоксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]], паслядоўнасці якой дазволілі усталяваць, што рэшткі прыналежаць віду людзей, які з'яўляўся адмысловай галіной ў эвалюцыі роду ''Homo'' якая адрознівалася і ад [[Неандэрталец|неандэртальцаў]], і ад [[Чалавек разумны|сучасных людзей]]<ref>{{Cite web |url=http://elementy.ru/news/431288 |title=Человек из Денисовой пещеры оказался не сапиенсом и не неандертальцем |access-date=1 кастрычніка 2017 |archive-date=25 лістапада 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125042223/http://elementy.ru/news/431288 |url-status=dead }}</ref>. Гэты від атрымаў назву [[Дзянісаўскі чалавек|дзянісаўскай чалавек]]. Артыкул, прысвечаны гэтаму адкрыццю, быў апублікаваны ў часопісе ''Nature'' 25 сакавіка 2010 года<ref>{{Cite web |url=http://www.strf.ru/science.aspx?CatalogId=222&d_no=28736 |title=Идентифицирован новый вид человека? |access-date=1 кастрычніка 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100717030601/http://www.strf.ru/science.aspx?CatalogId=222&d_no=28736 |archivedate=17 ліпеня 2010 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/abs/nature08976.html Johannes Krause, Qiaomei Fu, Jeffrey M. Good, Bence Viola, Michael V. Shunkov, Anatoli P. Derevianko, Svante Pääbo. The complete mitochondrial DNA genome of an unknown hominin from southern Siberia // Nature. 2010. Advance online publication 24 March 2010]</ref>. Термалюмінісцэнтнае датаванне пласта №22 паказала, што яго ўзрост складае 170 тысяч гадоў. Параўнанне ядзернай ДНК трох зубоў з пласта №11 (Denisova 3, Denisova 4) і аднаго зуба з пласта №22 (Denisova 8) паказала, што ў пячоры задоўга да дзяўчынкі жылі іншыя дзянісаўцы, а дзве гэтыя групы падзяляе як мінімум 65 тыс. гадоў<ref>[http://www.eshe.eu/static/eshe/files/PESHE/PESHE_4_2015_London.pdf Genetic analyses of three Denisovan individuals from the Altai Mountains (Siberia) // 5TH ANNUAL MEETING OF THE European Society for the study of Human Evolution, 10 – 12 SEPTEMBER 2015 LONDON/UK: Nuclear DNA sequences from the hominin] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190531075339/https://www.eshe.eu/static/eshe/files/PESHE/PESHE_4_2015_London.pdf |date=31 мая 2019 }}</ref><ref>[http://news.sciencemag.org/archaeology/2015/09/siberian-cave-was-home-generations-mysterious-ancient-humans Siberian cave was home to generations of mysterious ancient humans]</ref>. Узрост ўзору Denisova 8 (ок. 110 тысяч гадоў) удакладнены ў ходзе генетычнага аналізу, зыходзячы з хуткасці мутацый чалавечай мітахандрыяльнай ДНК, прынятай ў 2,5 × 10⁻⁸ на нуклеатыд у год<ref>[http://www.qucosa.de/fileadmin/data/qucosa/documents/20468/Thesis_Sawyer_UB.pdf Insights into Neandertals and Denisovans from Denisova Cave] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171013070216/http://www.qucosa.de/fileadmin/data/qucosa/documents/20468/Thesis_Sawyer_UB.pdf |date=13 кастрычніка 2017 }}, 2016</ref><ref>[http://xn--c1acc6aafa1c.xn--p1ai/?page_id=6268 Денисовцы в своей пещере жили долго]</ref>. Ва ўзоры Denisova 2 з пласта 22.1 галоўнай галерэі пячоры узростам больш за 100 тысяч гадоў секвенавана толькі мітахандрыяльная ДНК. Denisova 2 старэй за Denisova 8 на 20,6—37,7 тыс. гадоў (па дадзеных генетыкаў) і на 54,2—99,4 тыс. гадоў старэй, чым Denisova 3 і Denisova 4<ref>[http://advances.sciencemag.org/content/3/7/e1700186 A fourth Denisovan individual], 2017</ref><ref>{{Cite web |url=http://polit.ru/article/2017/07/09/ps_denisova2/ |title=Девочка из Денисовой пещеры |access-date=1 кастрычніка 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171007104637/http://www.polit.ru/article/2017/07/09/ps_denisova2 |archivedate=7 кастрычніка 2017 |url-status=dead }}</ref>. У геномах дзянісаўцаў і неандэртальцаў з Дзянісавай пячоры знойдзены уклад яшчэ адной невядомай папуляцыі<ref>[http://генофонд.рф/?page_id=6075 ''Балановский О.'' Древняя ДНК Европы. Средний палеолит (неандертальцы).]</ref>. Эвалюцыйнае разыходжанне дзянісаўцаў і [[Гайдэльбергскі чалавек|гейдэльбергскага чалавека]] з іспанскай пячоры [[Сіма дэ лос Уэсос]] ([[Сьера-дэ-Атапуэрка (раскопкі)|Сьера-дэ-Атапуэрка]]) па дадзеных вывучэння мтДНК, паводле ацэнак навукоўцаў, адбылося 700 тысяч гадоў назад<ref name="sima">[http://www.gazeta.ru/science/2013/12/05_a_5784129.shtml Генетики прочитали самую древнюю ДНК человека возрастом 400 тыс. лет — Газета. Ru]</ref>. Па дадзеных вывучэння ядзернай ДНК насельнікаў пячоры Сіма дэ лос Уэсос, [[Дзянісаўскі чалавек|дзянісаўцы]] і [[Неандэрталец|неандэртальцы]] падзяліліся каля 500 тысяч гадоў таму (раней 430 тысяч гадоў таму), а іх агульны продак аддзяліўся ад лініі продка ''[[Чалавек разумны|Homo sapiens]]'' 700-765 тысяч гадоў назад<ref>[http://ria.ru/science/20150918/1260788848.html Учёные: предки людей и неандертальцев разделились неожиданно рано, 18.09.2015]</ref>. == Цікавыя факты == * У пячоры быў знойдзены адпаліраваны і адшліфаваны бранзалет з рэдкага каменя хларыталіту, які змяняе колер у залежнасці ад асвятлення<ref>{{Cite web |url=http://rusrep.ru/article/2011/08/31/predki/ |title=Предок из пальца |access-date=1 кастрычніка 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228081825/http://rusrep.ru/article/2011/08/31/predki |archivedate=28 лютага 2016 |url-status=dead }}</ref>. Бліжэйшае месцазнаходжанне хларыталіту знаходзіцца прыкладна ў 200 км ад Дзянісавай пячоры<ref>[http://archaeology.nsc.ru/ru/publish/journal/doc/2008/34.pdf ''Деревянко А. П., Шуньков М. В., Волков П. В.'' Палеолитический браслет из Денисовой пещеры // Археология, этнография и антропология Евразии, 2008 №2 (34)]</ref>. * Пры раскопках у 11-м пласце (узрост 50 тыс. гадоў) выяўленая вырабленая дзянісаўскім чалавекам [[іголка]], якая перавышае ў даўжыню раней знойдзеныя ў Дзянісавай пячоры асобнікі іголак амаль удвая — 7,6 см супраць 4 см (у сярэднім)<ref>{{Cite web |url=http://siberiantimes.com/science/casestudy/news/n0711-worlds-oldest-needle-found-in-siberian-cave-that-stitches-together-human-history/ |title=World's oldest needle found in Siberian cave that stitches together human history |access-date=1 кастрычніка 2017 |archive-date=21 мая 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521045356/https://siberiantimes.com/science/casestudy/news/n0711-worlds-oldest-needle-found-in-siberian-cave-that-stitches-together-human-history/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://scientificrussia.ru/articles/sensatsionnaya-nahodka-sibirskih-arheologov Сенсационная находка сибирских археологов]</ref><ref>''[//ru.wikipedia.org/wiki/Дробышевский,_Станислав_Владимирович Дробышевский С. В.]'' [http://antropogenez.ru/single-news/article/600/ На острие иглы: алтайская находка вызывает споры] 22.10.2016</ref>. == Гл. таксама == * [[Мязмайская пячора]] * [[Віндзія]] * [[Пячора Акладнікава]] {{зноскі}} == Літаратура == * ''Деревянко А.'' П., ''Молодин Ст.'' І. Денисова пячора. Новосибирск, 1994. Ч. I. — 262 з. [[Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Расіі]] [[Катэгорыя:Месцы палеанталагічных знаходак]] [[Катэгорыя:Палеаліт]] [[Катэгорыя:Пячоры паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў]] [[Катэгорыя:Пячоры — археалагічныя помнікі]] [[Катэгорыя:Археалогія ў Сібіры]] [[Катэгорыя:Сібірскі палеаліт]] [[Катэгорыя:Дагістарычная Расія]] r6pfohtsiay9xr4k2gw06wm1rhghqku 0 538727 5159046 4580496 2026-06-28T08:37:43Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159046 wikitext text/x-wiki [[Файл:Вербовка310.JPG|справа|міні|250пкс|Лес у [[Стаўрапольскі край|Стаўрапольскім краі]], [[Расія]].]] '''Дзікая прырода''' — [[Экалогія|экалагічны]] тэрмін для абазначэння прыроды ў натуральным стане, непашкоджаным гаспадарчай дзейнасцю чалавека; нечапаных чалавекам участкаў прыроды і ў значнай ступені некантралюемых ім, дзе падтрымліваецца мясцовая [[біяразнастайнасць]], экасістэмныя працэсы і маецца малазмененая чалавекам нежывая [[прырода]]<ref>[http://www.eco.uz/ru/biblioteka/poleznaya-literatura/83-ekologicheskij-tolkovyj-slovar Экологический Толковый Словарь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150402102206/http://www.eco.uz/ru/biblioteka/poleznaya-literatura/83-ekologicheskij-tolkovyj-slovar |date=2 красавіка 2015 }}</ref><ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.wilderdom.com/wilderness/WildernessDefinition.html |title=What is Wilderness? Definition & discussion of wilderness as a human construction |access-date=14 лістапада 2017 |archive-date=2 студзеня 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102041437/http://wilderdom.com/wilderness/WildernessDefinition.html |url-status=dead }}</ref> ([[Скала|скалы]], [[Гара|горы]], [[Вадаём|вадаёмы]] і т.<ref>[http://ideographic.academic.ru/2377/дикая_природа дикая природа // Идеографический словарь русского языка]</ref> д.).<ref name="1abc">Nash R. Wilderness and American mind. — New-Hawen and London : Jale Univ. Press, 1982. — 430 p.</ref><ref name="2abc">Oelshlaeger M. The idea of wilderness. — New Haven and London : Jale Univ. Press, 1991. — P. 243—281.</ref><ref name="3abc">Voices for the wilderness. — New York : Ballantine Books, 1969.</ref><ref name="6abc">Борейко В. Е. Современная идея дикой природы. — К.: КЭКЦ, 2003. — 208 с.</ref><ref name="10abc">Носс Р. Проект «Дикие земли». Стратегия сохранения дикой природы. — Новосибирск, 1996. — 46 с.</ref> На гэтых участках дзікая прырода аднаўляецца натуральным шляхам, падтрымліваючы самарэгуляцыю за кошт унутраных працэсаў. Участак дзікай прыроды можа таксама ў акрэсленай ступені выступать у якасці [[Культурны ландшафт|культурнага ландшафту]], на тэрыторыі якога на працягу многіх гадоў пражывае той ці іншы абарыгенны народ. Участкі дзікай прыроды здольныя вытрымліваць неістотны і неагрэсіўны чалавечы ўплыў да той ступені, пакуль прыродныя працэсы працягваюць эвалюцыянаваць. У шэрагу краін (напрыклад, [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]) тэрмін «дзікая прырода» ўжываецца ў заканадаўстве, і існуюць законы, якія абмяжоўваюць [[Антрапагенез|антрапагеннае]] ўздзеянне на ўчасткі, не закранутыя дзейнасцю чалавека<ref>{{Cite web |url=http://www.wild.org/wild-store/a-handbook-on-international-wilderness-law-and-policy-new/ |title=A Handbook on International Wilderness Law and Policy — The WILD Foundation |access-date=14 лістапада 2017 |archive-date=15 верасня 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915184331/http://www.wild.org/wild-store/a-handbook-on-international-wilderness-law-and-policy-new/ |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} {{Зямля}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Прырода]] [[Катэгорыя:Экалагічныя тэрміны]] 5qi9co6gzcb9ozcnk6ct1cpdirxk7s2 0 540512 5158840 4727956 2026-06-27T13:56:50Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Песні 1974 года]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158840 wikitext text/x-wiki {{Музычны сінгл |Назва = Fox on the Run |Выканаўца = [[Sweet (гурт)|Sweet]] |Альбом = [[Desolation Boulevard]] |Бок Б = «Miss Demeanor» <br /> «Burn on the Flame» <small>(США, Япония)</small> |Выпушчаны = сакавік [[1975 год у музыцы|1975]] |Фармат = 7” |Запісаны = [[1974 год у музыцы|1974]], Audio International Studios, [[Лондан]] |Жанр = [[хард-рок]], [[глэм-рок]] |Кампазітар = [[Эндзі Скот]], [[Браян Коналі]], [[Стыў Прыст]], [[Мік Такер]] |Працягласць = 4 хв. 49 с. (альбом)<br />3 хв. 24 с. (сінгл) |Лэйбл = [[RCA Records|RCA]] (Еўропа) <br /> [[Capitol Records|Capitol]] (США) |Прадзюсары = [[Sweet (гурт)|Sweet]] | Папярэдні = Peppermint Twist | Пап_год = 1974 | Год = 1975 | Наступны = Action | Наст_год = 1975 }} '''«Fox on the Run»''' — песня брытанскага рок-гурта [[Sweet (гурт)|Sweet]], упершыню выпушчаная на іх альбоме [[1974 год у музыцы|1974 года]] ''[[Desolation Boulevard]]''. У сакавіку [[1975 год у музыцы|1975 года]] песня была выпушчана ў якасці сінгла, стаўшы 18 сінглам групы, і заняла другі радок [[Вялікабрытанія|брытанскага]] [[UK Singles Chart|чарта сінглаў]],<ref name="everyhit"/> пятую пазіцыю ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскім]] [[Billboard Hot 100|чарце]],<ref name="allmusic" /> другі радок у нарвежскім чарце<ref name="NOR S"/> і трапіла на вяршыні чартаў [[Аўстралія|Аўстраліі]]<ref name="AUS"/>, [[Германія|Германіі]]<ref name="GER"/> і [[Данія|Даніі]]<ref name="DEN"/>. == Чарты == {|class=wikitable |- ! Краіна ! Вышэйшае<br /> месца |- |[[ARIA Charts|Аўстралія]]<ref name="AUS">{{cite journal |author=Garry O'Hoy |date=July 1994 |title=Sweet |journal=Australian Record Collector |issue=#9 |id=publication # PP2376300009 }}</ref> | 1 |- |[[UK Singles Chart|Вялікабрытанія]]<ref name="everyhit">{{cite web |url = http://www.everyhit.com/ |title = UK Top 40 Hit Database |publisher = everyhit.com |at = Note: User must search on artist "Sweet" with exact name match and select format "All" |accessdate = 13 October 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/687HVDUT6?url=http://www.everyhit.com/ |archivedate = 2012-06-02 |url-status = dead }}</ref><ref name="GBR HS&A">{{cite book | first= David | last= Roberts | year= 2006 | title= British Hit Singles & Albums | edition= 19th | publisher= Guinness World Records Limited | location= London | pages= 543 | isbn= 1-904994-10-5}}</ref> | 2 |- |[[Германія]]<ref name="GER">{{cite web |url = http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Sweet%2CThe/?type=single |title = Chartverfolgung/Sweet,The/Single |publisher = musicline.de |language = German |accessdate = 13 October 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/6Ab06coD5?url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Sweet,The/?type=single |archivedate = 11 верасня 2012 |url-status = dead }}</ref> | 1 |- |[[Данія]]<ref name="DEN">{{cite web |url = http://danskehitlister.dk/?artist_id=574 |title = Danske Hitlister |language = Danish |at = Note: User must click on a title; "Højeste placering" indicates the peak position |publisher = danskehitlister.dk |accessdate = 13 October 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/6Ab07hu0i?url=http://danskehitlister.dk/?artist_id=574 |archivedate = 2012-09-11 |url-status = dead }}</ref> | 1 |- |[[Нідэрланды]]<ref name="NLD S">{{cite web |url = http://www.top40.nl/artist.aspx?contributor_id=7546&jaar=2010&maand=8&week=35 |title = Nederlandse Top 40 - Top 40-Artiesten - Sweet |language = Dutch |at = Note: User must mouse over song and click on "Positieverloop" |publisher = top40.nl |accessdate = 13 October 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/6Ab08sQUl?url=http://www.top40.nl/top40-artiesten |archivedate = 2012-09-11 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book | last1= Bouwman | first1= Francis | last2= Broekhuizen | first2= Cees | year= 1988 | title= Hitdossier 1958 tot 1987 | edition= 4th | publisher= H. J. W. Becht | location= [[Haarlem]] | pages= | isbn= 90-230-0619-4}}</ref> | 2 |- |[[Нарвегія]]<ref name="NOR S">{{cite web |url = http://norwegiancharts.com/search.asp?cat=s&artist=the+sweet&artist_search=exact&title=&title_search=starts |title = Norwegian Singles Charts |publisher = norwegiancharts.com |accessdate = 13 October 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/6Ab0AFKik?url=http://norwegiancharts.com/search.asp?cat=s |archivedate = 2012-09-11 |url-status = dead }}</ref> | 2 |- |[[Billboard Hot 100|ЗША]]<ref name="allmusic">[http://www.allmusic.com/artist/sweet-p5574/charts-awards/billboard-singles Чарты и Награды синглов Sweet на сайте Allmusic.com]</ref> | 5 |} {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Сінглы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Песні паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Сінглы 1975 года]] [[Катэгорыя:Песні 1974 года]] sx172f6lu83t3ozfj49myer1uex441l 0 540517 5158841 5118556 2026-06-27T14:00:56Z DzBar 156353 + 5 катэгорый з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158841 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Назва = Sweet | Подпіс = | Ключ = | Лога = | Шырыня_лога = | Фота = The Sweet in Duisburg (2009).jpg | Апісанне_фота = 2009 год. [[Дуйсбург]]. [[Германія]] | Шырыня_фота = 250px | Гады = 1968 – 1982 | Краіна = Англія | Горад = [[Лондан]] | Мова = англійская | Жанры = [[Баблгам-поп]]<br />[[Глэм-рок]]<br />[[Хард-рок]] | Псеўданім = | Псеўданімы = | Лэйбл = | Лэйблы = | Тэматыка = | Склад = | Сайт = http://www.thesweet.com/ }} '''Sweet''' (да [[1974]] года '''The Sweet''') — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] [[рок-гурт]], які ўтварыўся ў [[Лондан]]е, [[Англія]], у [[1968 год у музыцы|1968 годзе]]. Першую слыннасць Sweet атрымалі ў пачатку 1970-х гадоў дзякуючы серыі [[Баблгам-поп|баблгам]]-[[сінгл]]аў, потым — на сваім творчым піку — сталі часткай брытанскага [[глэм-рок]]-руху; нарэшце, абцяжарылі гук і наблізіліся да [[хард-рок]]авага гучання<ref name="amg">{{cite web |author = Stephen Thomas Erlewine |url = http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=11:hifuxqr5ldae~T1 |title = Sweet |publisher = www.allmusic.com |accessdate = 2010-01-31 |archiveurl = https://www.webcitation.org/65oA4XgHl?url=http://www.allmusic.com/artist/p5574 |archivedate = 2012-02-29 |url-status = dead }}</ref>. == Гісторыя == Пасля распаду гурта яго удзельнікі стварылі уласныя гурты: Andy Scott's Sweet (1985–цяпер), Brian Connolly's Sweet (таксама існавала пад назвай New Sweet) (1984–1997), Steve Priest's Sweet (2008–2020). == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Funny How Sweet Co-Co Can Be'' (1971) * ''Sweet Fanny Adams'' (1974) * ''Desolation Boulevard'' (1974) * ''Give Us a Wink'' (1976) * ''Off the Record'' (1977) * ''Level Headed'' (1978) * ''Cut Above the Rest'' (1979) * ''Waters Edge'' <small>(</small><small>пад назвай ''Sweet VI'' з іншай вокладкай выдадзены ў ЗША)</small> (1980) * ''Identity Crisis'' (1982) {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.thesweet.com/ thesweet.com - Официальный сайт] * [http://www.thesweetweb.com/ thesweetweb.com - Сайт Sweet] (курируется Энди Скоттом) * [http://thesweet.by.ru/ thesweet.by.ru - Русскоязычный сайт Sweet] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070925124147/http://thesweet.by.ru/ |date=25 верасня 2007 }} * [http://thesweet.ru/ thesweet.ru - Неофициальный сайт The Sweet] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171129012026/http://thesweet.ru/ |date=29 лістапада 2017 }} * [http://www.wizardaudiovisual.co.uk/sweet.htm Sweet: DVD/CD] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070929222152/http://www.wizardaudiovisual.co.uk/sweet.htm |date=29 верасня 2007 }} * [http://www.thesweet.de thesweet.de - Германский сайт] * [http://www.algonet.se/~sweetfa/ Give Us A Link: Sweet-webzine] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060808003017/http://www.algonet.se/~sweetfa/ |date=8 жніўня 2006 }} // algonet.se * [http://www.sweetworld.de/ The Sweetworld] * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=6522707 Find-A-Grave: Брайан Коннолли] * [http://www.turn-it-down.com/ История Sweet] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071015151326/http://turn-it-down.com/ |date=15 кастрычніка 2007 }} // turn-it-down.com {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Квартэты]] [[Катэгорыя:Трыа]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1968 годзе]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Capitol Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы RCA Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Polydor Records]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія зніклі ў 1982 годзе]] [[Катэгорыя:Паўэр-поп-гурты]] fjmccjdkr5h5wwkd91g85hzjip86d14 0 547831 5158849 5136186 2026-06-27T14:22:02Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Альбомы Virgin Records]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158849 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Preisner’s Music | Тып = [[Канцэртны альбом]] | Аўтар = [[Збігнеў Прайснер|Збігнева Прайснера]] | Вокладка = Preisner’s Music.jpg | Выдадзены = [[27 кастрычніка]] [[1995]]<ref name="SensCritique" /> | Запісаны = [[15 чэрвеня]] [[1995]] | Стыль = [[акадэмічная музыка]] | Працягласць = 71:19<ref name="Soundtrack Collector" /><br />71:42<ref name="Rate Your Music" /><br />73:50<ref name="AllMusic" /> | Лэйбл = [[Virgin Records]]<ref name="Discogs" /> | Храналогія = [[Збігнеў Прайснер|Збігнева Прайснера]] | Агляды = * [[AllMusic]] {{Рэйтынг-5|3}}<ref name="AllMusic" /> * {{нп5|Rate Your Music||en|Rate Your Music}} {{Рэйтынг-5|3.9}}<ref name="Rate Your Music" /> * {{нп5|SensCritique||fr|SensCritique}} {{Рэйтынг-10|8.9}}<ref name="SensCritique" /> | Папярэдні альбом = [[Эліза (саўндтрэк)|Élisa]] | Пап_год = 1995 | Гэты альбом = Preisner's Music | Год = 1995 | Наступны альбом = [[Ліпеньскае свята (саўндтрэк)|Feast of July]] | Наст_год = 1995 | Іншае = }} «'''Preisner’s Music'''» ({{lang-be|Музыка Прайснера|1}}) — першы [[канцэртны альбом]] [[Польшча|польскага]] [[кампазітар]]а [[Збігнеў Прайснер|Збігнева Прайснера]], выпушчаны [[Лэйбл гуказапісу|лэйблам]] «[[Virgin Records]]» у [[1995]] годзе<ref name="Discogs" />. У аснову альбома лёг канцэрт, які адбыўся [[15 чэрвеня]] [[1995]] года ў [[Саляная шахта ў Вялічцы|саляной шахце ў Вялічцы]]. На канцэрце была выканана музыка, напісаная да фільмаў [[Кшыштаф Кеслёўскі|Кшыштафа Кеслёўскага]] «[[Дэкалог (тэлецыкл)|Дэкалог]]», «[[Падвойнае жыццё Веранікі]]» і «[[Тры колеры]]», акрамя таго ў канцэртную праграму ўвайшлі кампазіцыі з кінастужак «[[Гульні ў палях Госпада]]», «[[Еўропа Еўропа]]», «[[Калі мужчына кахае жанчыну]]», «[[Парывы жадання]]», «[[Патаемны сад (фільм, 1993)|Патаемны сад]]», «[[Шкода (фільм)|Шкода]]», «[[Экспрапрыяцыя (фільм)|Экспрапрыяцыя]]». == Выканаўцы == У запісе альбома прымалі ўдзел наступныя калектывы і выканаўцы<ref name="AllMusic, Credits" /><ref name="Discogs" />: * Аркестр — {{нп5|Sinfonia Varsovia||pl|Sinfonia Varsovia}} ** Дырыжор аркестра — {{нп5|Здзіслаў Шостак||pl|Zdzisław Szostak}} * Хор — [[Варшаўскі камерны хор]] ** Дырыжор хора — {{нп5|Рышард Зімак||pl|Ryszard Zimak}} * Дзіцячы хор — [[Дзіцячы хор Кракаўскай філармоніі]] ** Дырыжор дзіцячага хора — [[Лідыя Халонь]] * Салісты: ** [[Эльжбета Таварніцка]] — [[сапрана]] ** {{нп5|Пётр Лыкоўскі||pl|Piotr Łykowski}} — [[контртэнар]] ** {{нп5|Ежы Глаўчэўскі||pl|Jerzy Główczewski (muzyk)}} — [[саксафон]] ** [[Ежы Клочэк]] — [[віяланчэль]] ** {{нп5|Веслаў Квасьны||pl|Wiesław Kwaśny}} — [[скрыпка]] ** [[Пётр Квасьны]] — [[скрыпка]] ** {{нп5|Конрад Мастыла||pl|Konrad Mastyło}} — [[фартэпіяна]] ** [[Яцак Асташэўскі]] — [[блокфлейта]] ** [[Анна Сікожак-Олек]] — [[арфа]] ** {{нп5|Януш Стробель||pl|Janusz Strobel}} — [[гітара]] == Спіс кампазіцый == {{tracklist |collapsed = no |headline = |title1 = Perte |note1 = «[[Экспрапрыяцыя (фільм)|Экспрапрыяцыя]]»; рэж. [[Джон Ірвін]] |length1 = 02:05 }} {{tracklist |collapsed = no |headline = Частка I |title2 = Lac |note2 = «[[Дэкалог, адзін]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length2 = 02:40 |title3 = Commencement |note3 = «[[Кароткі фільм пра забойства]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length3 = 01:30 |title4 = Decision |note4 = «[[Кароткі фільм пра забойства]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length4 = 01:46 |title5 = Holocaust |note5 = «[[Дэкалог, восем]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length5 = 01:43 |title6 = Nymphea |note6 = «[[Дэкалог, дзевяць]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length6 = 02:10 }} {{tracklist |collapsed = no |headline = Частка II |title7 = Marionnettes |note7 = «[[Падвойнае жыццё Веранікі]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length7 = 02:27 |title8 = Pluie |note8 = «[[Патаемны сад (фільм, 1993)|Патаемны сад]]»; рэж. [[Агнешка Холанд]] |length8 = 01:51 |title9 = Jardin d'hiver |note9 = «[[Патаемны сад (фільм, 1993)|Патаемны сад]]»; рэж. [[Агнешка Холанд]] |length9 = 02:05 |title10 = Oiseaux |note10 = «[[Патаемны сад (фільм, 1993)|Патаемны сад]]»; рэж. [[Агнешка Холанд]] |length10 = 00:54 |title11 = Jardin d'ete |note11 = «[[Патаемны сад (фільм, 1993)|Патаемны сад]]»; рэж. [[Агнешка Холанд]] |length11 = 02:14 }} {{tracklist |collapsed = no |headline = Частка III |title12 = Lave |note12 = «[[Парывы жадання]]»; рэж. [[Леа Пул]] |length12 = 01:40 |title13 = Conte d'amour |note13 = «[[Парывы жадання]]»; рэж. [[Леа Пул]] |length13 = 02:25 |title14 = Cascade |note14 = «[[Гульні ў палях Госпада]]»; рэж. [[Эктар Бабенка]] |length14 = 03:45 |title15 = Damage |note15 = «[[Шкода (фільм)|Шкода]]»; рэж. [[Луі Маль]] |length15 = 01:35 |title16 = Homecoming |note16 = «[[Калі мужчына кахае жанчыну]]»; рэж. [[Луіс Мандокі]] |length16 = 02:27 |title17 = Bataille |note17 = «[[Еўропа Еўропа]]»; рэж. [[Агнешка Холанд]] |length17 = 01:41 }} {{tracklist |collapsed = no |headline = Частка IV |title18 = Aurore |note18 = «[[Квартэт у 4 частках]]»; рэж. [[Лукіа Рыкакі]] |length18 = 04:19 |title19 = Labyrinthe |note19 = «[[Егіпет (фільм, 1995)|Егіпет]]»; рэж. [[Іаланта Пташынска]] |length19 = 09:10 |title20 = Ciel |note20 = «[[Егіпет (фільм, 1995)|Егіпет]]»; рэж. [[Іаланта Пташынска]] |length20 = 03:04 }} {{tracklist |collapsed = no |headline = Частка V |title21 = Tango |note21 = «[[Тры колеры: Белы]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length21 = 02:24 |title22 = Bolero |note22 = «[[Тры колеры: Чырвоны]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length22 = 03:01 |title23 = Enfer |note23 = «[[Падвойнае жыццё Веранікі]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length23 = 04:40 |title24 = Song for the unification of Europe |note24 = «[[Тры колеры: Сіні]]»; рэж. [[Кшыштаф Кеслёўскі]] |length24 = 07:11 |title25 = Perte |note25 = «[[Экспрапрыяцыя (фільм)|Экспрапрыяцыя]]»; рэж. [[Джон Ірвін]] |length25 = 02:32 }} == Выхад == === Канцэрт у Вялічцы === [[Файл:Wieliczka-saltmine-kinga.jpg|міні|Капліца св. Кінгі ў Вялічцы, дзе [[15 чэрвеня]] [[1995]] года адбыўся першы канцэрт музыкі Прайснера.]] Поспех фільмаў Кшыштафа Кеслёўскага, які не ў малой ступені быў дасягнуты і дзякуючы музыцы Збігнева Прайснера, прынёс кампазітару міжнароднае прызнанне<ref name="Preisner.com, Biography" />, а таксама паспрыяў кар’еры Прайснера ў [[Еўропа|Еўропе]] і [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаных Штатах]]<ref name="Culture.pl, Zbigniew Preisner" />. У першай палове [[1990-я|1990-х]] гадоў ён напісаў музыку для фільмаў [[Вялікабрытанія|англійскага]] рэжысёра [[Джон Ірвін|Джона Ірвіна]] («[[Экспрапрыяцыя (фільм)|Экспрапрыяцыя]]»), [[Бразілія|бразільца]] [[Эктар Бабенка|Эктара Бабенка]] («[[Гульні ў палях Госпада]]»), [[Францыя|француза]] [[Луі Маль|Луі Маля]] («[[Шкода (фільм)|Шкода]]»), [[Канада|канадскай]] рэжысёркі [[Леа Пул]] («[[Парывы жадання]]»), [[мексіка]]нца [[Луіс Мандокі|Луіса Мандокі]] («[[Калі мужчына кахае жанчыну]]»), а таксама для шэрагу фільмаў [[Польшча|польскай]] рэжысёркі [[Агнешка Холанд|Агнешкі Холанд]] («[[Еўропа Еўропа]]», «[[Аліўе Аліўе]]», «[[Патаемны сад (фільм, 1993)|Патаемны сад]]»). У гэты час на творчым шляху Прайснера паўстала пытанне: ці мае яго кінамузыка самакаштоўнасць і незалежнасць ад кіно? Каб адказаць сабе на гэтае пытанне Прайснер даў свой першы канцэрт. Гэта адбылося [[15 чэрвеня]] [[1995]] года ў [[Саляная шахта ў Вялічцы|саляной шахце ў Вялічцы]]. На канцэрце гучала музыка Прайснера з кінастужак [[Кшыштаф Кеслёўскі|Кшыштафа Кеслёўскага]], [[Агнешка Холанд|Агнешкі Холанд]], [[Луі Маль|Луі Маля]] ды іншых у выкананні [[Варшаўскі сімфанічны аркестр|Варшаўскага сімфанічнага аркестру]], [[Варшаўскі камерны хор|Варшаўскага камернага хору]], хлапечага хору [[Кракаўская філармонія|Кракаўскай філармоніі]] і салістаў<ref>{{cite web|title=World Art Underground - program|url=http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,186145,19950614RP-DGW,World_Art_Underground__program,.html|access-date=2018-01-31}}</ref>. Канцэрт завяршыўся доўгай авацыяй стоячы<ref name="Wyborcza, 1995-06-16" />. Запіс канцэрта быў выпушчаны асобным альбомам «Preisner’s Music». Адмысловыя гонгі разбіваюць канцэрт на пяць сэнсавых частак: пасля ўступнай мелодыі з фільма «Экспрапрыяцыя» гучыць шэраг мелодый з кінацыкла «Дэкалог» Кшыштафа Кеслёўскага; у другую частку ўвайшлі «Марыянеткі» з «Падвойнага жыцця Веранікі» і некалькі кампазіцый з фільма «Патаемны сад» Агнешкі Холанд; трэцяя частка ўключае ў сябе саўндтрэкі фільмаў «Парывы жадання» ({{Comment|рэж.|рэжысёр}} [[Леа Пул]]), «Гульні ў палях Госпада» (рэж. [[Эктар Бабенка]]), «Шкода» (рэж. [[Луі Маль]]), «Калі мужчына кахае жанчыну» (рэж. [[Луіс Мандокі]]), «Еўропа Еўропа» (рэж. [[Агнешка Холанд]]); у чацвёртай частцы гучыць кінамузыка, дзе вядучую ролю іграе вакалістка [[Эльжбета Таварніцка]]; завяршаюць канцэрт найбольш вядомыя творы Прайснера, напісаныя да фільма Кшыштафа Кеслёўскага «[[Падвойнае жыццё Веранікі]]» і трылогіі «[[Тры колеры]]»<ref name="Preisner's Music, Disc" />. На дыску «Preisner’s Music» значацца наступныя словы Прайснера: {{Цытата|Я не люблю вяртацца назад і рабіць тое, што ўжо калісьці зрабіў, але я мусіў даведацца, ці гучыць мая музыка гэтак жа добра, калі яе не суправаджае кіно. Ці цвёрда яна стаіць на сваіх нагах, вырваная з кінематаграфічнага кантэксту? Каб праверыць гэта, я выбраў саляную шахту ў Вялічцы, непадалёк ад Кракава: патаемнае, загадкавае магічнае месца на глыбіні 130 метраў па зямлёй. Унікальная атмасфера з выключнай акустыкай<ref name="Preisner.com, Preisner's Music" /><ref name="Preisner's Music, Disc" />.}} === Выпуск альбома === У выглядзе альбома «Preisner’s Music» быў выпушчаны [[27 кастрычніка]] [[1995]] года [[Лэйбл гуказапісу|лэйблам]] «[[Virgin Records]]»<ref name="SensCritique" />. Альбом атрымаў высокую папулярнасць у Польшчы, у 1996 годзе {{нп5|Саюз вытворцаў аўдыя-відэа||pl|Związek Producentów Audio-Video}} двойчы прысудзіў альбому статус плацінавага дыска<ref name="ZPAV, Platynowe płyty 1996" />. == Крыніцы == {{Reflist|refs= <ref name="AllMusic">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/preisners-music-mw0000766965|title=Preisner’s Music — Zbigniew Preisner|website=[[AllMusic]]|language=en|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="AllMusic, Credits">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/preisners-music-mw0000766965/credits|title=Preisner’s Music — Zbigniew Preisner|website=[[AllMusic]]|language=en|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="Culture.pl, Zbigniew Preisner">{{cite web|url=http://culture.pl/en/artist/zbigniew-preisner|title=Zbigniew Preisner|author=Małgorata Kosińska|date=October 2006, upd. March 2014|website=[[Culture.pl]]|language=en|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="Discogs">{{cite web|url=https://www.discogs.com/Zbigniew-Preisner-Preisners-Music/master/625962|title=Zbigniew Preisner – Preisner's Music|website=[[Discogs]]|language=en|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="Preisner.com, Biography">{{cite web|url=http://www.preisner.com/biography.asp|title=Zbigniew's biography|website=Афіцыйны сайт [[Збігнеў Прайснер|Збігнева Прайснера]]|language=en|access-date=2019-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200217125904/http://preisner.com/biography.asp|archivedate=2020-02-17|url-status=dead}}</ref> <ref name="Preisner.com, Preisner's Music">{{cite web|url=http://www.preisner.com/soundtracksalbum.asp?albumid=105#105|title=Albums: Preisner's Music|website=Афіцыйны сайт [[Збігнеў Прайснер|Збігнева Прайснера]]|language=en|access-date=2019-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190917093146/www.preisner.com/soundtracksalbum.asp?albumid=105|archivedate=2019-09-17|url-status=dead}}</ref> <ref name="Preisner's Music, Disc">Zbigniew Preisner, «Preisner’s Music», Virgin France, 1995.</ref> <ref name="Rate Your Music">{{cite web|url=https://rateyourmusic.com/release/album/zbigniew-preisner/preisners-music.p/|title=Preisner's Music|website={{нп5|Rate Your Music||en|Rate Your Music}}|language=en|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="SensCritique">{{cite web|url=https://www.senscritique.com/album/Preisner_s_Music_Live/1339909|title=Preisner’s Music (Live)|website={{нп5|SensCritique||fr|SensCritique}}|language=fr|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="Soundtrack Collector">{{cite web|url=https://www.soundtrackcollector.com/title/49482/Preisner%27s+Music|title=Preisner's Music (1995)|website={{нп5|Soundtrack Collector||d|Q27797307}}|language=en|access-date=2022-06-12|url-status=live}}</ref> <ref name="Wyborcza, 1995-06-16">{{cite web|title=Sztuka w krainie soli|url=http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,763618,19950616KR-DLO,Sztuka_w_krainie_soli,.html|date=1995-06-16|language=pl|access-date=2018-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706141806/http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,763618,19950616KR-DLO,Sztuka_w_krainie_soli,.html|archive-date=2019-07-06|url-status=dead}}</ref> <ref name="ZPAV, Platynowe płyty 1996">{{cite web|url=http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php?year=1996|title=Platynowe płyty CD — Archiwum — przyznane w 1996 roku|website=Сайт {{нп5|Саюз вытворцаў аўдыя-відэа|Саюза вытворцаў аўдыя-відэа|pl|Związek Producentów Audio-Video}}|language=pl|access-date=2022-06-12|archive-date=2016-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116070427/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php?year=1996|url-status=dead}}</ref> }} == Спасылкі == * {{YouTube|uhD-8xxdCb0|Падрыхтоўка і запіс канцэрту «Preisner’s Music». Інтэрв’ю з кампазітарам і яго калегамі па кінематографе}} * {{YouTube|RbIXWVZmKko|Відэазапіс канцэрту «Preisner’s Music»}} * [https://www.allmusic.com/album/preisners-music-mw0000766965 «Preisner’s Music»] на сайце «[[AllMusic]]» {{ref-en}} * [https://www.discogs.com/Zbigniew-Preisner-Preisners-Music/master/625962 «Preisner’s Music»] на сайце «[[Discogs]]» {{ref-en}} * [https://www.soundtrackcollector.com/title/49482/Preisner%27s+Music «Preisner’s Music»] на сайце «{{нп5|Soundtrack Collector||d|Q27797307}}» {{ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Збігнеў Прайснер}} [[Катэгорыя:Альбомы Збігнева Прайснера]] [[Катэгорыя:Альбомы 1995 года]] [[Катэгорыя:Канцэртныя альбомы]] [[Катэгорыя:Альбомы Virgin Records]] n0iqr9gbr6u67ef8s0mt86cxm4ej7c1 0 556145 5158858 5016564 2026-06-27T15:12:40Z Pabojnia 135280 афармленне 5158858 wikitext text/x-wiki {{Гады ў гісторыі кіно|2017}} '''[[2017]]''' год быў адзначаны шэрагам [[Кінематограф|кінематаграфічных]] падзей. == Лідары праката == == Падзеі == == Фільмы == {{Асноўная катэгорыя|Фільмы 2017 года}} * «[[Агмень (фільм)|Агмень]]» — дакументальны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Юрый Цімафееў (у ролях: Мікалай Ленкавец, Аляксандр Матусевіч) * «[[Аднойчы ў Венісе]]» — мастацкі, {{Сцяг ЗША}} {{comment|рэж.|рэжысёр}} Марк Каллен (у ролях: [[Брус Уіліс]], [[Фамке Янсен]]) * «[[Бежанцы 1915—1922]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Юрый Каліна * «''[[Бягун па лязе 2049]]''» — рэж. [[Дэні Вільнёў]] (у ролях: [[Раян Гослінг]], [[Харысан Форд]]) * «''[[Валерыян і горад тысячы планет]]''» — рэж. [[Люк Бесон]] (у ролях: [[Дэйн Дэ-Хан]], [[Кара Дэлевінь]], [[Клайв Оўэн]], [[Сэм Спруэл]]) * «''[[Вартавыя Галактыкі 2]]''» — рэж. [[Джэймс Ган]] (у ролях: [[Крыс Прат]], [[Зоі Салдана]], [[Дэйв Батыста]], [[Він Дызель]], [[Брэдлі Купер]], [[Курт Расел]]) * «[[Віктар Тураў. Дыханне жыцця]]» — дакументальны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{Падказка|рэж.|рэжысёр}} Яўген Сяцько. * «[[Дарога (фільм)|Дарога]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Януш Гаўрылюк * «[[Два незнаёмцы якія бачыліся пяць разоў]]» — кароткаметражны, {{Сцяг Вялікабрытаніі}} «Double M Films», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Маркус Маркоў (у ролях: Саргон Елда, Дзмітрый Андрэас) * «[[Жоўты пясочак (фільм)|Жоўты пясочак]]» — мастацкі, {{Сцяг Беларусі}} {{comment|рэж.|рэжысёр}} Аляксей Туровіч (у ролях: Аляксей Туровіч) * «[[З велізарнай вышыні]]» — кароткаметражны, {{Сцяг Беларусі}} {{comment|рэж.|рэжысёр}} Улада Сянькова (у ролях: Аляксандр Леська, Святлана Цімохіна, Анна Махліна) * «[[Зігота (фільм)|Зігота]]» — мастацкі, {{Сцяг Канады}} «[[Oats Studios]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Ніл Бломкамп (у ролях: Дакота Фэнінг, Хасэ Пабла Канціла) * «[[Зніклая паэзія]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Ілля Бажко * «''[[Зорныя войны: Апошні джэдай|Зорныя войны: Эпізод VIII — Апошні джэдай]]''» — рэж. [[Раян Джонсан]] (у ролях: [[Марк Хэміл]], [[Дэйзі Рыдлі]], [[Джон Баега]], [[Оскар Айзек]], [[Адам Драйвер]], [[Кэры Фішэр]]) * «''[[Квадрат (фільм, 2017)|Квадрат]]''» — рэж. [[Рубен Эстлунд]] (у ролях: [[Клас Банг]], [[Элізабет Мос]], [[Домінік Уэст]], [[Тэры Нотары]]). *«[[Лабараторныя ўмовы]]» — кароткаметражны, {{Сцяг ЗША}} «Joe Russell Productions», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Jocelyn Stamat (у ролях: [[Марыса Тамей]], {{Не перакладзена 5|Міні Драйвер|Міні Драйвер|en|Minnie Driver}}, [[Паўла Канстанца]]). * «[[Лялечнік (фільм)|Лялечнік]]» — кароткаметражны, {{Сцяг ЗША}} «RDA Productions», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Эл Лаугер (у ролях: Пэры Лорэн) * «''[[Мацільда (фільм, 2017)|Мацільда]]''» — рэж. [[Аляксей Яфімавіч Учыцель|Аляксей Учыцель]] (у ролях: [[Міхаліна Альшаньская]], [[Ларс Айдынгер]], [[Даніла Валер’евіч Казлоўскі|Даніла Казлоўскі]], [[Луіза Вольфрам]], [[Яўген Віталевіч Міронаў|Яўген Міронаў]], [[Інгеборга Дапкунайце]]) *«[[Маэстра Анісімаў]]» — дакументальны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{Падказка|рэж.|рэжысёр}} [[Міхаіл Андрэевіч Жданоўскі]]. * «[[Мы]]» — мастацкі, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёры}} Арсеній Ільіных, Кірыл Ярохін, Надзея Абрамчук, Яўген Сяцько, Анастасія Мірашнічэнка * «''[[Нелюбоў (фільм, 2017)|Нелюбоў]]''» — рэж. [[Андрэй Пятровіч Звягінцаў|Андрэй Звягінцаў]] (у ролях: [[Аляксей Розін]], [[Мар’яна Співак]], [[Мацвей Новікаў]]) * «[[Нешта накшталт татуіроўкі]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Максім Швед * «[[Партрэт (фільм)|Партрэт]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} [[Вольга Дашук]] * «[[Пераезд (фільм)|Пераезд]]» — кароткаметражны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Хронотопь]]», {{Падказка|рэж.|рэжысёр}} Анатоль Разылюк (у ролях: [[Андрэй Анатолевіч Кудзіненка|Андрэй Кудзіненка]], Андрэй Раінскі, Крысціна Баярышнікава). * «[[Першадрук]]» — дакументальны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Ігар Чышчэня * «[[Рака (фільм)|Рака]]» — мастацкі, {{Сцяг Канады}} «[[Oats Studios]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Ніл Бломкамп (у ролях: [[Сігурні Уівер]]) * «[[Сляды на вадзе]]» — мастацкі, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Аляксандр Анісімаў (у ролях: Арцём Курэнь, Пётр Юрчанкоў) * «[[Сябры па перапісцы]]» — кароткаметражны, {{сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} Нела Васілеўская (у ролях: Раман Шыцько, Анастасія Васільева, Паліна Дабравольская) * «[[Сяргей Плыткевіч. Чалавек з фотаапаратам]]» — дакументальны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} [[Вольга Дашук]] (у ролях: Сяргей Плыткевіч) * «''[[Тор: Рагнарок]]''» — рэж. [[Тайка Вайціці]] (у ролях: [[Крыс Хемсварт]], [[Том Хідлстан]], [[Кейт Бланшэт]], [[Ідрыс Эльба]], [[Джэф Голдблюм]], [[Тэса Томпсан]], [[Карл Урбан]], [[Марк Руфала]], [[Энтані Хопкінс]]) * «[[Усю ноч]]» — мастацкі, {{Сцяг ЗША}} «[[Spring Pictures]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} {{не перакладзена 5|гэвін Візен|Гэвін Візен|de|Gavin Wiesen}} (у ролях: [[Дж. К. Сіманс]], {{нп5|Эміль Хірш|||Emile Hirsch}}, {{нп5|Крыстэн Шаал|||Kristen Schaal}}) * «[[Фанат (фільм)|Фанат]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} [[Андрэй Анатолевіч Кудзіненка|Андрэй Кудзіненка]] (у ролях: Васіль Нікалаеў) * «[[Цар гары]]» — дакументальны, {{Сцяг Польшчы}} «[[Белсат]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} [[Андрэй Куціла]] * «[[Чорны квадрат (фільм)|Чорны квадрат]]» — кінаальманах, {{Сцяг Беларусі}}, куратар [[Андрэй Анатолевіч Кудзіненка|Андрэй Кудзіненка]] * «[[Янка Купала (фільм, 2017)|Янка Купала]]» — дакументальны, {{Сцяг Беларусі}} «[[Беларусьфільм]]», {{comment|рэж.|рэжысёр}} [[Віктар Мікалаевіч Аслюк|Віктар Аслюк]] === Серыялы === * «[[Заклятыя скарбы]]» — серыял, {{Сцяг Беларусі}} {{comment|рэж.|рэжысёр}} Сяргей Аўсянік (у ролях: [[Аляксандр Міхайлавіч Кулінковіч|Аляксандр Кулінковіч]], Васіль Бойдак) == Узнагароды == {{Асноўная катэгорыя|Кінапрэміі 2017 года}} {|class="wikitable" style="text-align:left;" |- !align="center"|Прэмія / Фестываль !Дата, месца !Катэгорыя !Пераможца |- |rowspan=3|<center>'''74-я прэмія<br />«''[[Залаты глобус]]''»'''</center> |rowspan=3|<center>[[9 студзеня]] [[2017]]<br />[[Беверлі-Хілз]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]</center> |[[Прэмія «Залаты глобус» за найлепшы фільм (драму)|Найлепшы фільм (драма)]] |«''[[Месяцавае святло (фільм, 2016)|Месяцавае святло]]''» |- |[[Прэмія «Залаты глобус» за найлепшы фільм (камедыю ці мюзікл)|Найлепшы фільм (камедыя ці мюзікл)]] |«''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |[[Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |[[Дэм’ен Шазэл]] — «''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |rowspan=5|<center>'''70-я прэмія<br />«''[[BAFTA]]''»'''</center> |rowspan=5|<center>[[12 лютага]] [[2017]]<br />[[Лондан]], [[Вялікабрытанія]]</center> |[[Прэмія «BAFTA» за найлепшы фільм|Найлепшы фільм]] |«''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |[[Прэмія «BAFTA» за найлепшы брытанскі фільм|Найлепшы брытанскі фільм]] |«''[[Я, Дэніэл Блэйк]]''» |- |[[Прэмія «BAFTA» найлепшаму рэжысёру|Найлепшы рэжысёр]] |[[Дэм’ен Шазэл]] — «''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |[[Прэмія «BAFTA» за найлепшую мужчынскую ролю|Найлепшая мужчынская роля]] |[[Кейсі Афлек]] — «''[[Манчэсцер ля мора]]''» |- |[[Прэмія «BAFTA» за найлепшую жаночую ролю|Найлепшая жаночая роля]] |[[Эма Стоўн]] — «''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |rowspan=4|<center>'''42-я прэмія<br />«''[[Сезар]]''»'''</center> |rowspan=4|<center>[[24 лютага]] [[2017]]<br />[[Парыж]], [[Францыя]]</center> |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы фільм|Найлепшы фільм]] |«''[[Яна (фільм, 2016)|Яна́]]''» |- |[[Прэмія «Сезар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |[[Ксаўе Далан]] — «''[[Гэта ўсяго толькі канец света]]''» |- |[[Прэмія «Сезар» найлепшаму акцёру|Найлепшы акцёр]] |[[Гаспар Ульель]] — «''[[Гэта ўсяго толькі канец света]]''» |- |[[Прэмія «Сезар» найлепшай актрысе|Найлепшая актрыса]] |[[Ізабэль Юпэр]] — «''[[Яна (фільм, 2016)|Яна́]]''» |- |rowspan=4|<center>'''[[Оскар (кінапрэмія, 2017)|89-я прэмія<br />«''Оскар''»]]'''</center> |rowspan=4|<center>[[26 лютага]] [[2017]]<br />[[Галівуд]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]</center> |[[Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм|Найлепшы фільм]] |«''[[Месяцавае святло (фільм, 2016)|Месяцавае святло]]''» |- |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |[[Дэм’ен Шазэл]] — «''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю|Найлепшая мужчынская роля]] |[[Кейсі Афлек]] — «''[[Манчэсцер ля мора]]''» |- |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую жаночую ролю|Найлепшая жаночая роля]] |[[Эма Стоўн]] — «''[[Ла-Ла Лэнд]]''» |- |rowspan=3|<center>'''70-ы<br />[[Канскі кінафестываль]]'''</center> |rowspan=3|<center>[[17 мая|17]]-[[28 мая]] [[2017]]<br />[[Каны]], [[Францыя]]</center> |{{Залатая пальмавая галіна}} |«''[[Квадрат (фільм, 2017)|Квадрат]]''» (рэж. [[Рубен Эстлунд]]) |- |[[Гран-пры (Канскі кінафестываль)|Гран-пры]] |«''[[120 удараў у хвіліну]]''» (рэж. [[Рабэн Кампіё]]) |- |[[Прыз журы (Канскі кінафестываль)|Прыз журы]] |«''[[Нелюбоў (фільм, 2017)|Нелюбоў]]''» (рэж. [[Андрэй Пятровіч Звягінцаў|Андрэй Звягінцаў]]) |- |rowspan=4|<center>'''[[Еўрапейская кінапрэмія 2017|30-я<br />Еўрапейская кінапрэмія]]'''</center> |rowspan=4|<center>[[9 снежня]] [[2017]]<br />[[Берлін]], [[Германія]]</center> |[[Еўрапейская кінапрэмія за найлепшы еўрапейскі фільм|Найлепшы еўрапейскі фільм]] |«''[[Квадрат (фільм, 2017)|Квадрат]]''» |- |[[Еўрапейская кінапрэмія найлепшаму еўрапейскаму рэжысёру|Найлепшы еўрапейскі рэжысёр]] |[[Рубен Эстлунд]] — «''[[Квадрат (фільм, 2017)|Квадрат]]''» |- |[[Еўрапейская кінапрэмія найлепшаму еўрапейскаму акцёру|Найлепшы еўрапейскі акцёр]] |[[Клас Банг]] — «''[[Квадрат (фільм, 2017)|Квадрат]]''» |- |[[Еўрапейская кінапрэмія найлепшай еўрапейскай актрысе|Найлепшая еўрапейская актрыса]] |[[Аляксандра Борбей]] — «''[[Пра цела і душу]]''» |} == Нарадзіліся == == Памерлі == * [[8 студзеня]] — [[Валерый Дзмітрыевіч Панамароў]] (73) — беларускі [[рэжысёр]], [[сцэнарыст]] і прадзюсар тэатра і кіно.<ref>[http://www.svaboda.org/a/28223079.html Памёр рэжысёр Валерый Панамароў, які экранізаваў Купалу і Быкава]</ref> * [[25 студзеня]] — [[Джон Хёрт]] (77) — брытанскі кінаакцёр (нар. [[1940]]). * [[23 мая]] — [[Роджэр Мур]] (89) — англійскі акцёр (нар. [[1927]]). * [[15 чэрвеня]] — [[Аляксей Уладзіміравіч Баталаў]] (88) — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкі]] і [[Расія|расійскі]] [[акцёр]] тэатра і кіно.<ref>[https://www.rh.by/by/441/world/17619/ Памёр народны артыст СССР Аляксей Баталаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171012031748/http://www.rh.by/by/441/world/17619/ |date=12 кастрычніка 2017 }}</ref> * [[31 ліпеня]] — [[Жанна Маро]] (89) — французская актрыса, спявачка і рэжысёр (нар. [[1928]]). * [[16 жніўня]] — [[Вера Вітальеўна Глаголева|Вера Глаголева]] (61) — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкая]] і [[Расія|расійская]] [[акцёр|актрыса]] [[тэатр]]а і [[кінематограф|кіно]], [[кінарэжысёр]], [[сцэнарыст]] і [[прадзюсар]]<ref>[https://euroradio.fm/pamerla-aktorka-vera-glagoleva Памерла расійская актрыса Вера Глаголева]</ref> (нар. [[1956]]). * [[9 кастрычніка]] — [[Жан Рашфор]] (87) — французскі акцёр (нар. [[1930]]). * [[15 кастрычніка]] — [[Дзмітрый Мар’янаў]] (47) — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкі]] і [[Расія|расійскі]] [[акцёр]].<ref>{{Cite web |url=http://zviazda.by/be/news/20171016/1508154567-pamyor-akcyor-dzmitryy-maryanau |title=Памёр акцёр Дзмітрый Марыянаў |access-date=19 мая 2018 |archive-date=20 чэрвеня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620183552/https://zviazda.by/be/news/20171016/1508154567-pamyor-akcyor-dzmitryy-maryanau |url-status=dead }}</ref> * [[13 лістапада]] — [[Аліна Яноўская]] (94) — польская актрыса. * [[9 снежня]] — [[Леанід Сяргеевіч Бранявы]] (88) — савецкі акцёр.<ref>[https://charter97.org/be/news/2017/12/9/271825/ Памёр акцёр Леанід Бранявы]</ref> * [[10 снежня]] — [[Іван Іванавіч Мацкевіч]] (70) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь.<ref>[http://www.zviazda.by/be/news/20171211/1512970381-payshou-z-zhyccya-zasluzhany-artyst-belarusi-ivan-mackevich Пайшоў з жыцця заслужаны артыст Беларусі Іван Мацкевіч]</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Храналагічны пералік}} ==Спасылкі== {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:2017 год у культуры і мастацтве|Кіно]] [[Катэгорыя:Гады ў кінематографе]] njzt52grrg8s7hxzbh86wl7u4cgf5e9 0 559700 5159000 5096545 2026-06-28T06:10:37Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Зніклі ў 2024 годзе]]; +[[Катэгорыя:Міжнародныя ўзнагароды]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159000 wikitext text/x-wiki {{Картка прэміі}} '''MTV Europe Music Awards''' — штогадовая цырымонія ўручэння музыкальных узнагарод, заснаваная тэлеканалам [[MTV]] Еўропа ў 1994 годзе. Кожны год цырымонія праходзіць у адным з найбуйнейшых еўрапейскіх гарадоў. == Гарады, якія прынімалі MTV Europe Music Awards == {| border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 1em 0 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- ! Год ! Горад ! Месца ! Вядучы |- ! 1994 | {{Сцяг Германіі}} [[Берлін]] | [[Брандэнбургскія вароты]] | [[Том Джонс]] |- ! 1995 | {{Сцяг Францыі}} [[Парыж]] | Le Zénith | [[Жан-Поль Гацье]] |- ! 1996 | {{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Лондан]] | Alexandra Palace | [[Робі Уільямс]] |- ! 1997 | {{Сцяг Нідэрландаў}} [[Ратэрдам]] | Ahoy Rotterdam | [[Ронан Кітынг]] |- ! 1998 | {{Сцяг Італіі}} [[Мілан]] | Fila Forum | [[Джені МакКарці]] |- ! 1999 | {{Сцяг Ірландыі}} [[Дублін]] | Point Depot | [[Ронан Кітынг]] |- ! 2000 | {{Сцяг Швецыі}} [[Стакгольм]] | Stockholm Globe Arena | [[Вайклеф Жан]] |- ! 2001 | {{Сцяг Германіі}} [[Франкфурт-на-Майне]] | Festhalle Frankfurt | [[Саша Барон Коэн]] як [[Ali G]] |- ! 2002 | {{Сцяг Іспаніі}} [[Барселона]] | Palau Sant Jordi | [[Шон Комбс|Паф Дэдзі]] |- ! 2003 | {{Сцяг Шатландыі}} [[Эдынбург]] | Ocean Terminal | [[Крысціна Агілера]] |- ! 2004 | {{Сцяг Італіі}} [[Рым]] | Tor di Valle і [[Калізей]] | [[Xzibit]] |- ! 2005 | {{Сцяг Партугаліі}} [[Лісабон]] | Atlantic Pavilion | [[Саша Барон Коэн]], як [[Borat]] |- ! 2006 | {{Сцяг Даніі}} [[Капенгаген]] | Bella Center | [[Джасцін Тымберлейк]] |- ! 2007 | {{Сцяг Германіі}} [[Мюнхен]] | München Olympiahalle | [[Snoop Dogg|Снуп Дог]] |- ! 2008 | {{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Ліверпуль]] | Liverpool Echo Arena | [[Кэці Перы]] і [[Джарэд Лета]] |- ! 2009 | {{Сцяг Германіі}} [[Берлін]] | Брандэнбургская брама і O2 World | [[Кэці Перы]] |- ! 2010 | {{Сцяг Іспаніі}} [[Мадрыд]] | Caja Mágica | [[Ева Лангорыя]] |- ! 2011 | {{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Белфаст]] | Odyssey Arena | [[Селена Гомес]] |- ! 2012 | {{Сцяг Германіі}} [[Франкфурт-на-Майне]] | Festhalle Frankfurt | [[Гайдзі Клюм]] |- ! 2013 | {{Сцяг Нідэрландаў}} [[Амстэрдам]] | Ziggo Dome | Stefan Gordy |- ! 2014 | {{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Глазга]] | The SSE Hydro | Nicki Minaj |- ! 2015 | {{Сцяг Італіі}} [[Мілан]] | Mediolanum Forum | Ed Sheeran, Ruby Rose |- ! 2016 | {{Сцяг Нідэрландаў}} [[Ратэрдам]] | Ahoy Rotterdam | [[Бібі Рэкса]] |- ! 2017 | {{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Лондан]] | [[Уімблі Арэна]] | [[Рыта Ора]] |- |} == Прарыў года == Па-англійску назва катэгорыі гучыць як «Best Push Act». ==2000-я== {| class="wikitable" ! Год !! Пераможца !! Намінанты |- | 2009 || [[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Pixie Lott]] || <small> *[[Image:Flag of Australia.svg|20px]] [[Daniel Merriweather]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Hockey (band)|Hockey]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[La Roux]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Little Boots]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Metro Station (band)|Metro Station]] *[[Image:Flag of Australia.svg|20px]] [[The Veronicas]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[White Lies (band)|White Lies]]</small> |} ==2010-я== {| class="wikitable" ! Год !! Пераможца !! Намінанты |- | 2010 ||[[Image:Flag of Canada.svg|20px]] [[Justin Bieber]]|| <small> *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[B.o.B]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Alexandra Burke]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Jason Derülo]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[The Drums]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Hurts]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Кеша]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Mike Posner (musician)|Mike Posner]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Professor Green]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Selena Gomez and the Scene]] |- | 2011 || [[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Bruno Mars]] || <small> *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Alexis Jordan]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Big Time Rush (band)|Big Time Rush]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Jessie J]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Katy B]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Wiz Khalifa]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Theophilus London]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Neon Trees]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[LMFAO]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Far East Movement]] |- | 2012 || [[Image:Flag of Canada.svg|20px]] [[Carly Rae Jepsen]] || <small> *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Conor Maynard]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Foster the People]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Fun (band)|Fun]] *[[Image:Flag of Australia.svg|20px]] [[Gotye]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Lana Del Rey]] *[[Image:Flag of the United States.svg|20px]] [[Mac Miller]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Michael Kiwanuka]] *[[Image:Flag of Iceland.svg|20px]] [[Of Monsters and Men]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Rebecca Ferguson]] *[[Image:Flag of United Kingdom.svg|20px]] [[Rita Ora]] |- | 2013 || Austin Mahone || <small> * Karmin * Rudimental * Imagine Dragons * ASAP Rocky * Bastille * Bridgit Mendler * Tom Odell * Iggy Azalea * Icona Pop * Twenty One Pilots |- | 2014 || 5 Seconds of Summer || <small> * Lorde * John Newman * Kid Ink * Zedd * Cris Cab * Sam Smith * Kiesza * Charli XCX * Ariana Grande * Jungle |- | 2015 || Shawn Mendes || <small> * Royal Blood * Echosmith * James Bay * Kwabs * Years & Years * Shawn Mendes * Tori Kelly * Jess Glynne * Shamir * Natalie La Rose * Zara Larsson * Alessia Cara |- | 2016 || пакуль невядомы || <small> * Zara Larsson * Charlie Puth |} == Спасылкі == * [http://www.mtvema.com Official Site]{{ref-en}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Музычныя прэміі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 2024 годзе]] [[Катэгорыя:Міжнародныя ўзнагароды]] 2cx38b4j543jfmt2j672qyryvb5ip3e 0 572405 5158954 5102713 2026-06-27T22:51:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158954 wikitext text/x-wiki '''Дзень абаронцы Айчыны''' — [[свята]], якое адзначаецца штогод [[23 лютага]] ў [[Беларусь|Беларусі]], [[Кыргызстан]]е, [[Расія|Расіі]] і [[Таджыкістан]]е. Было ўведзена ў [[РСФСР]] [[27 студзеня]] [[1922]] года, калі Прэзідыум УЦВК РСФСР апублікаваў пастанову аб чацвёртай гадавіне [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], у якой гаварылася: «У адпаведнасці з пастановай IX Усерасійскага з’езда Саветаў аб Чырвонай арміі Прэзідыум УЦВК звяртае ўвагу выканкамаў на надыходзячую гадавіну стварэння Чырвонай арміі (23 лютага)». == Гісторыя == === Узнікненне і ўстанова свята === [[16 лютага]] 1918 года германскае камандаванне афіцыйна заявіла савецкаму прадстаўніку ў [[Брэст|Брэст-Літоўску]], што а 12 гадзіне [[18 лютага]] канчаецца перамір’е паміж Расіяй і [[Германская імперыя|Германіяй]] і аднаўляецца стан вайны. 18 лютага германскія і аўстра-венгерскія войскі пачалі наступленне па ўсім Усходнім фронце. Іх рух быў даволі імклівым, бо ў бальшавікоў практычна не было дастатковай колькасці ўзброеных падраздзяленняў, якія змаглі б спыніць прасоўванне варожых войск. Ураду РСФСР патрабавалася стварыць пралетарскую армію за максімальна кароткі тэрмін. [[23 лютага]] [[1918]] года быў апублікаваны заклік СНК ад 21 лютага «Сацыялістычная айчына ў небяспецы»<ref> Газета Временного рабочего и крестьянского правительства. — 23.2.1918. — № 31 (76).</ref>. Таксама ў гэты дзень пачаўся масавы запіс добраахвотнікаў у Чырвоную армію, а [[25 лютага]] на фронт адправіліся першыя чырвонаармейскія атрады. З узнікненнем першых падраздзяленняў Чырвонай арміі нямецкае наступленне было спынена<ref> Николаев П. А. «Интервенция Германии». // «Интервенция на Северо-Западе России 1917—1920 гг.». — Российская академия наук, Институт российской истории, Санкт-Петербургский филиал. СПб.: «Наука», 1995, с. 93—99.</ref>. [[10 студзеня]] [[1919]] года старшыня Вышэйшай ваеннай інспекцыі РСЧА Мікалай Падвойскі адпраўляе да УЦВК прапанову адсвяткаваць гадавіну РККА [[28 студзеня]]. Яго просьба прыходзіць са спазненнем і разглядалася толькі 23 студзеня. У выніку УЦВК адмаўляе ў сувязі са спазненнем прапановы. Тым не менш, 24 студзеня Прэзідыум Массавета разглядае пытанне аб правядзенні свята ў гадавіну стварэння Чырвонай арміі і сумяшчае святкаванне с Днём чырвонага падарунка — [[17 лютага]]. Дзень чырвонага падарунка планаваўся як дабрачынная акцыя, калі насельніцтва, паводле задумы бальшавікоў, павінна было ахвяраваць падарункі для чырвонаармейцаў. Але праз тое, што 17 лютага патрапіла на панядзелак, Дзень чырвонага падарунку і, адпаведна, гадавіну РККА адклалі на бліжэйшую нядзелю, гэта значыць на 23 лютага. Затым свята было на некалькі гадоў забыта і адноўлена ў 1922 годзе. 27 студзеня таго ж года была апублікавана пастанова Прэзідыума УЦВК аб 4-й гадавіне Чырвонай арміі. === СССР === У СССР з [[1922]] года дата 23 лютага традыцыйна адзначалася як Дзень Чырвонай арміі, з [[1946]] года — Дзень Савецкай арміі, з [[1949]] года — Дзень Савецкай Арміі і Ваенна-Марскога Флоту. === Сучаснасць === Пасля [[Распад СССР|распаду СССР]] свята перайменавана ў Дзень абаронцы айчыны. Яго адзначаюць у шэрагу краін [[Садружнасць Незалежных Дзяржаў|СНД]] ([[Расія]], [[Беларусь]], [[Таджыкістан]], [[Кыргызстан]]), а таксама ў непрызнанай [[Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка|Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспубліцы]]<ref name="youtube.com">[https://www.youtube.com/watch?v=RRmu2cIYpC8 Военно-спортивный праздник, посвященный Дню защитника Отечества — 23/02/18]</ref>. == Дзень абаронцы Айчыны па краінах == === Беларусь === У Беларусі ўказам № 157 ад 26.3.1998 года 23 лютага вызначаны «Дзень абаронцаў Айчыны і Узброены сіл Рэспублікі Беларусь». Працоўны дзень. У ідэалогіі рэжыму Лукашэнкі гісторыя [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|беларускіх узброеных сіл]] пачынаецца са старэння Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, якая паводле гэтай ідэалогіі сыграла вырашальную ролю ў станаўленні і захаванні беларускай дзяржаўнасці. 23 лютага ў Беларусі праводзяць ваенна-гістарычныя рэканструкцыі<ref>[https://www.belnovosti.by/politika/na-linii-stalina-otmetili-23-fevralya-istoricheskimi-rekonstrukciyami На «Линии Сталина» отметили 23 февраля историческими реконструкциями] — ''Белновости'', 25.02.18</ref>, ваенныя парады<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0yICW5SCYms Военный парад. Гродно // Army.Belarus]</ref> і канцэрты. Таксама праходзяць сумесныя святочныя мерапрыемствы беларускіх і расійскіх ваенных<ref>[http://ren.tv/novosti/2018-02-22/rossiyskie-i-belorusskie-desantniki-na-lyzhah-otmetili-100-letie-krasnoy-armii Российские и белорусские десантники на лыжах отметили 100-летие Красной армии]</ref><ref>[https://www.pskov.kp.ru/online/news/2666038/ В Пскове в честь Дня защитника Отечества прошёл парад. Среди участников были белорусские десантники]</ref>. З нагоды стагоддзя Узброеных Сіл Беларусі 23 лютага 2018 года ў [[Гродна|Гродне]] адбыўся парад з удзелам авіяцыі, а таксама праведзены святочны салют трыццаццю залпамі ў [[Мінск]]у, [[Брэсцкая крэпасць|крэпасці-героі Брэсце]], у [[Віцебск]]у, [[Гомель|Гомелі]], Гродне і [[Магілёў|Магілёве]]<ref>[http://www.belta.by/regions/view/voennyj-parad-v-grodno-proshel-s-uchastiem-aviatsii-291391-2018/ Военный парад в Гродно прошел с участием авиации]</ref><ref>[https://vsr.mil.by/2018/02/23/prikaz-ministra-oborony-respubliki-belarus-ot-7-fevralya-2018-g-170/ Приказ министра обороны Республики Беларусь от 7 февраля 2018 г. № 170] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180224112902/https://vsr.mil.by/2018/02/23/prikaz-ministra-oborony-respubliki-belarus-ot-7-fevralya-2018-g-170/ |date=24 лютага 2018 }}</ref>. У Беларусі 23 лютага — масавае свята, якое адзначаецца ў працоўных калектывах, школах і ў сем’ях. Але на пытанне пра кола асоб, якія заслугоўваюць персанальнага віншавання ў гэты дзень, няма кансенсуснага адказу. Ёсць тры думкі, першая — віншаванні трэба адрасаваць толькі прафесійным вайскоўцам (незалежна ад полу); другая — віншаваць трэба ўсіх, хто так ці інакш меў дачыненне да арміі, асабліва ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны (таксама незалежна ад полу); трэцяя — свята ўсіх беларускіх грамадзян мужчынскага полу, уключаючы хлопчыкаў і мужчын, якія не маюць дачынення да арміі. Віншаванне можа неадназначна ўспрымацца чалавекам, які прайшоў тэрміновую службу, калі ён планаваў яе пазбегнуць, але не здолеў гэтага (напрыклад, праз [[Прызыў студэнтаў ва Узброеныя Сілы СССР (1980-я гады)|адмену адтэрміноўкі студэнтам у 1980-я гады]]), або калі служба мела цяжкія наступствы. === Кыргызстан === У [[Кыргызстан]]е Дзень абаронцы Айчыны адзначаецца 23 лютага. Гэты дзень стаў непрацоўным святочным днём, дзякуючы Працоўнаму Кодэксу, прынятаму ў [[2004]] годзе (артыкул 113). У [[Бішкек]]у ў гэты дзень на плошчы перад будынкам мэрыі праходзіць урачыстая пабудова асабістага складу Бішкекскага гарнізона, пасля чаго вайскоўцы ў суправаджэнні аркестра праходзяць парадам да галоўнай плошчы сталіцы<ref>[http://ria.ru/world/20120223/572851432.html Военный парад прошел в Киргизии в День защитника Отечества]</ref><ref>[http://mir24.tv/news/society/6537268 В центре Бишкека военные устроили марш по случаю 23 февраля (видео)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131230233929/http://mir24.tv/news/society/6537268 |date=30 снежня 2013 }}</ref>. === ПМР === У Прыднястроўі Дзень абаронцы айчыны з’яўляецца дзяржаўным святам і адзначаецца 23 лютага. Асноўныя святочныя мерапрыемствы праходзяць у [[Ціраспаль|Ціраспалі]]. У іх прымаюць удзел Прэзідэнт рэспублікі і кіраўнікі сілавых ведамстваў<ref name="youtube.com"/>. === Расія === З [[2002]] года па рашэнні Дзяржаўнай думы ФС РФ 23 лютага ў Расіі з’яўляецца непрацоўным днём і гэтая дата адзначаецца як «Дзень абаронцы Айчыны» ў адпаведнасці з Федэральным законам РФ «Аб днях вайсковай славы (пераможных днях) Расіі» ([[1995]] год).<ref>[https://365calend.ru/holidays/den-zashhitnika-otechestva.html Дзень абаронцы Айчыны: гісторыя і традыцыі свята]{{Недаступная спасылка}}</ref> [[24 сакавіка]] [[2006]] года Дзярждума пастанавіла выключыць з афіцыйнага апісання свята ў законе словы «Дзень перамогі Чырвонай Арміі над кайзераўскімі войскамі Германіі (1918 г.)», а таксама выкласці ў гэтым законе ў назве дадзенага свята паняцце «абаронца» ў адзіным ліку (паводле таго, як гэтае свята да таго моманту ўжо называўся згодна з арт. 112 Працоўнага кодэкса РФ). Сёння 23 лютага ў Расіі ўспрымаецца як свята мужчын, якое святкуецца як калегамі ў сваіх калектывах, так і ў сем’ях, і носіць масавы характар. У гэты дзень віншуюць таксама і жанчын — ветэранаў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], жанчын-вайскоўцаў. Адна з традыцый свята ў [[Масква|Маскве]] — урачыстая цырымонія ля сцен Крамля, ускладанне вянкоў да Магілы Невядомага Салдата. У Аляксандраўскім садзе прыбываюць [[Прэзідэнт Расіі]], кіраўнікі абедзвюх палат Федэральнага сходу, ваеннае кіраўніцтва, прадстаўнікі іншых галін улады, кіраўнікі палітычных партый, царкоўныя дзеячы<ref>[http://www.mngz.ru/russia-world-sensation/1687562-v-den-zaschitnika-otechestva-svyateyshiy-patriarh-kirill-vozlozhil-venok-k-mogile-neizvestnogo-soldata-u-kremlevskoy-steny.html В День защитника Отечества Святейший Патриарх Кирилл возложил венок к могиле Неизвестного солдата у Кремлевской стены]</ref>. Пасля хвіліны маўчання гучыць дзяржаўны гімн, затым урачыстым маршам праходзіць рота ганаровай варты. Асобныя масавыя мерапрыемствы ладзяць і палітычныя партыі<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zJsc95dMVhg 23 февраля 2018 года. Москва. Шествие КПРФ.]</ref>. Увечары вышэйшае кіраўніцтва краіны прысутнічае на святочным канцэрце, прысвечаным Дню абаронцы Айчыны. Таксама ўвечары ў Маскве і ў многіх іншых гарадах Расіі вырабляецца святочны салют<ref>[http://volgasib.ru/obshestvo/43301-polnaya-programma-meropriyatij-na-23-fevralya-v-volgograde.html Полная программа мероприятий на 23 февраля в Волгограде]</ref>. У Пскове праводзяць урачыстыя канцэрты, прысвечаныя Дню абаронцы Айчыны, а таксама парад ля помніка, прысвечанага першым баям Чырвонай Арміі<ref>[http://www.pskov.ru/novosti/22.02.18/89836 В Пскове состоялся торжественный концерт, приуроченный к 100-летию Красной армии и Дню защитника Отечества] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180222231414/http://www.pskov.ru/novosti/22.02.18/89836 |date=22 лютага 2018 }}</ref><ref>[http://informpskov.ru/news/203678.html 23 февраля 2016 года на площади у стелы в Крестах состоялся парад войск в честь Дня защитника Отечества]</ref><ref>[http://www.pskov.ru/novosti/23.02.17/76131 Парад в Крестах 23 февраля 2017 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170224053407/http://www.pskov.ru/novosti/23.02.17/76131 |date=24 лютага 2017 }}</ref>. Уладкоўваюцца рэканструкцыі падзей лютага 1918 года<ref>{{Cite web |url=http://lifenews78.ru/news/187591 |title=В воскресенье во Всеволожске восстановили события февраля 1918 года, происходившие под Псковом |access-date=7 кастрычніка 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304140920/http://lifenews78.ru/news/187591 |archivedate=4 сакавіка 2016 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://informpskov.ru/news/264504.html Масштабная историческая реконструкция к столетию образования РККА состоялась в Пскове (ВИДЕО)]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?time_continue=28&v=hHhVvCbtVKk Празднование Дня защитника Отечества в Псковской области]</ref>. У [[Севастопаль|Севастопалі]] праходзіць мітынг, прысвечаны не толькі Дню абаронцы Айчыны, але і Дню народнай волі, заснаванага ў памяць аб падзеях [[2014]] года. Тады 23 лютага ў цэнтры Севастопаля тысячы людзей выступілі за ўз’яднанне з Расіяй<ref>[http://www.ntv.ru/novosti/1984783/ Двойной праздник: в Севастополе отметили 23 Февраля и День народной воли]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ChYMO9EwN-8 Выпуск «Севинформбюро» от 23 февраля 2018 года]</ref>. Для большасці грамадзян Расіі Дзень абаронцы Айчыны — важная і значная дата. У гарадах праводзяцца шматлікія масавыя святочныя мерапрыемствы<ref>[http://piter.my/event/531754 Программа празднования 23 февраля в Петербурге]</ref><ref>[https://sevastopol.gov.ru/info/anounces/48607/ План массовых мероприятий в городе Севастополе, посвящённых Дню защитника Отечества и Дню Народной воли] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180223052235/https://sevastopol.gov.ru/info/anounces/48607/ |date=23 лютага 2018 }}</ref>. Па выніку апытання Фонду «Грамадская думка», праведзенага ў лютым 2013 года, так заяўляюць 77 адсоткаў апытаных<ref>[http://fom.ru/Bezopasnost-i-pravo/10829 О российской армии и 23 февраля]</ref>. === Таджыкістан === У Таджыкістане 23 лютага адзначаецца як Дзень абаронцы і Дзень стварэння Узброеных Сіл<ref>[http://tj.mirtv.ru/news/6537446 Парад в Душанбе 23 февраля 2013 года (видео)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131230235247/http://tj.mirtv.ru/news/6537446 |date=30 снежня 2013 }}</ref>. У студзені 1992 года Указам Прэзідэнта Таджыкістана быў утвораны Камітэт абароны Рэспублікі Таджыкістан, у падпарадкаванне якога ўвайшлі дыслакаваныя на тэрыторыі краіны часці і злучэнні, ваенкаматы, штабы, установы і фарміраванні грамадзянскай абароны, ваенныя кафедры ВНУ, ваенна-юрыдычныя органы, часці забеспячэння і абслугоўвання. Быў пачаты працэс фарміравання нацыянальнай гвардыі. 18 снежня 1992 г. у адпаведнасці з указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РТ было ўтворана Міністэрства абароны Таджыкістана і гэта паслужыла пачаткам працэсу стварэння нацыянальных Узброеных Сіл. Першыя падраздзяленні, часці і злучэнні былі сфармаваныя на базе атрадаў Народнага фронту. 23 лютага 1993 года ўпершыню пасля набыцця незалежнасці, у разгар [[Грамадзянская вайна ў Таджыкістане|грамадзянскай вайны]] ў [[Душанбэ]] адбыўся ваенны парад Узброеных Сіл. З улікам таго, што гістарычна 23 лютага адзначаўся як дзень абаронцы, кіраўніцтва краіны прыняло рашэнне аб’явіць гэты дзень Днём стварэння Узброеных Сіл Таджыкістана<ref>[http://www.pressa.tj/news/23-fevralya-den-zashchitnika-i-den-obrazovaniya-vooruzhennyh-sil-tadzhikistana 23 февраля — День защитника и День образования Вооружённых Сил Таджикистана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131231000627/http://www.pressa.tj/news/23-fevralya-den-zashchitnika-i-den-obrazovaniya-vooruzhennyh-sil-tadzhikistana |date=31 снежня 2013 }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.istorya.ru/articles/23fevr.php Лев Козлов, Иван Выхин. Правда о 23 февраля или история возникновения праздника] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201024032552/http://istorya.ru/articles/23fevr.php |date=24 кастрычніка 2020 }} * [http://nvo.ng.ru/history/2007-02-16/1_prazdnik.html Владимир Гривенко. Историческое переосмысление 23 февраля] * [http://www.russianboston.com/common/arc/story.php?id_cr=101&id=245979 Депутаты Госдумы решили изъять исторический миф из названия праздника 23 февраля] * [http://izput.narod.ru/23fdpo.html 23 февраля — День поработителя Отечества. Заявление Председателя Русского Обще-Воинского Союза] * [http://www.bbc.com/russian/russia/2015/02/150223_russia_defender_day «23 февраля: исторический казус или конъюнктура?», Би-Би-Си, 23 февраля 2015] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Святы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Святы СССР]] [[Катэгорыя:Святы Беларусі]] [[Катэгорыя:Святы Расіі]] mofqbo40z58l915zj40n9vj1wipyig2 0 574224 5158828 5062896 2026-06-27T12:39:41Z DzBar 156353 афармленне 5158828 wikitext text/x-wiki {{Твор мастацтва|выява=The_Garden_of_earthly_delights.jpg}} '''Сад зямных асалодаў''', ці '''Сад уцех''' ({{Lang-nl|De tuin der lusten}}) — самы вядомы [[трыпціх]] [[Іеранім Босх|Іераніма Босха]]''.'' Арыгінальная назва гэтай працы Босха дакладна невядомая. «Садам зямных асалодаў» трыпціх назвалі даследчыкі. У цэлым, ні адно з наяўных на сённяшні дзень тлумачэнняў карціны не прызнана адзіна верным. Большасць тэорый аб значэнні карціны развіты ў XX стагоддзі. == Апісанне == === Знешнія панэлі === [[Файл:Hieronymus_Bosch_-_The_Garden_of_Earthly_Delights_-_The_exterior_(shutters).jpg|міні|Знешнія панэлі паказваюць свет падчас [[Крэацыянізм|стварэння]], верагодна, на ''трэці дзень'', пасля дадання расліннага жыцця, але да з’яўлення жывёл і людзей.<ref name="von332">von Baldass, 33</ref>]] Калі створкі трыпціха зачыненыя, становіцца бачным малюнак знешніх панэляў. Выкананыя ў зялёна-шэрым [[Грызайль|грызайлі]]<ref name="Snyder1022">Snyder 1977, 102</ref>, гэтыя панэлі не маюць колеру, верагодна, таму, што большасць нідэрландскіх [[Трыпціх|трыпціхаў]] былі намаляваны такім чынам, але, магчыма, гэта сведчыць аб тым, што карціна адлюстроўвае час да стварэння сонца і месяца, якія, згодна з хрысціянскай тэалогіяй, былі створаны, каб «даць святло зямлі».<ref name="Belting212">Belting, 21</ref> Тыповая грызайльная непрыкметнасць нідэрландскіх карцін на алтарах падкрэслівала цудоўны колер унутры.<ref>Veen & Ridderbos, 6</ref> Лічыцца, што знешнія панэлі адлюстроўваюць стварэнне свету<ref>The drenched state of the Earth has led some to interpret the panels as depicting [[Deluge (mythology)|The Flood]]. In Mann, 2005</ref>, паказваючы зеляніну, якая пачынае ахінаць усё яшчэ некранутую Зямлю.<ref name="Belting222">Belting, 22</ref> Бог у кароне, падобнай да [[Папская тыяра|папскай тыяры]] (распаўсюджаная традыцыя ў нідэрландскім жывапісе),<ref name="Belting21">Belting, 21</ref> бачны ў выглядзе маленькай фігуркі ў левым верхнім куце. Босх паказвае Бога як [[Бог Айцец|бацьку]], які сядзіць з [[Біблія]]й на каленях, ствараючы Зямлю пасіўным чынам праз боскі загад.<ref>Gibson, 88</ref> Над ім выгравіравана цытата з ''[[Псалом 32|Псалма 33]]:9'' : «Ipse dīxit, et facta sunt: ipse mandāvit, et creāta sunt» — «''бо сказаў Ён — і сталася; Ён загадаў — і зьявілася»''.<ref name="MLN2">Dempsey, Charles. «Sicut in utrem aquas maris: Jerome Bosch’s Prolegomenon to the Garden of Earthly Delights». ''MLN''. The Johns Hopkins University Press, 119:1, January 2004. S247-S270. Retrieved November 14, 2007</ref> Вакол Зямлі ёсць небасхіл, як у ''Кнізе'' ''Быцця 1:7<ref>{{Cite book|url=https://www.bible.com/bible/59/GEN.1.7.ESV|title=Genesis 1:7 And God made the expanse and separated the waters that were under the expanse from the waters that were above the expanse. And it was so. {{!}} English Standard Version 2016 (ESV) {{!}} Download The Bible App Now|language=en}}</ref>'' Яна вісіць у космасе, які паказаны як непранікальная цемра, адзіным іншым жыхаром якой з’яўляецца сам Бог.<ref name="Belting212" /> Нягледзячы на наяўнасць [[Расліннасць|расліннасці]], на зямлі пакуль няма ні людзей, ні жывёл, што сведчыць аб тым, што сцэна адлюстроўвае падзеі біблейскага Трэцяга дня.<ref name="von332" /> Босх перадае расліннасць незвычайным чынам, выкарыстоўваючы аднастайныя шэрыя адценні, што абцяжарвае вызначэнне таго, ці з’яўляюцца сюжэты выключна расліннымі, ці, магчыма, уключаюць нейкія мінеральныя ўтварэнні.<ref name="von332" /> Унутраную частку шара акружае [[мора]], часткова асветленае прамянямі святла, якія прасвечваюць скрозь аблокі. Знешнія крылы трыпціха маюць выразнае месца ў паслядоўным апавяданні твора ў цэлым. Яны паказваюць незаселеную зямлю, якая складаецца выключна з горных парод і раслін, што значна кантрастуе з унутранай цэнтральнай панэллю, на якой намалявана Зямля, поўная пажадлівага чалавецтва. === Унутраныя панэлі === {{некалькі выяў | align = center <!-- Выявы --> | image1 = Hieronymus Bosch - The Garden of Earthly Delights - The Earthly Paradise (Garden of Eden).jpg | width1 = 160 | caption1 = Левая панэль: Эдэмскі сад | alt1 = | image2 = Hieronymus Bosch - The Garden of Earthly Delights - Garden of Earthly Delights (Ecclesia's Paradise).jpg | width2 = 365 | caption2 = Цэнтральная панэль: Сад зямных асалодаў | alt2 = | image3 = Hieronymus Bosch - The Garden of Earthly Delights - Hell.jpg | width3 = 161 | caption3 = Правая панэль: Пекла | alt3 = }} Магчыма, Босх задумаў знешнія панэлі як стварэнне біблейскага антуражу для ўнутраных элементаў твора,<ref name="Snyder1022" /> і знешні вобраз звычайна інтэрпрэтуецца як такі, што адбываецца ў ранейшы час, чым тыя, што знаходзяцца на ўнутраных панэлях. Як і ў выпадку з трыпціхам ''«Воз сена»'' Босха, унутраны цэнтральны элемент акружаны нябеснымі і пеклавымі выявамі. Лічыцца, што сцэны, намаляваныя на трыпціху, размешчаны ў храналагічным парадку: злева направа, яны ўяўляюць сабой Эдэм, сад зямных асалодаў, і пекла.<ref name="Calas2">Calas, Elena. «D for Deus and Diabolus. The Iconography of Hieronymus Bosch». ''The Journal of Aesthetics and Art Criticism'', Volume 27, No. 4, Summer, 1969. 445—454</ref> Бог паўстае як стваральнік чалавецтва ў левай створцы, а наступствы няўдачы чалавецтва ў выкананні яго волі паказаны ў правай. У адрозненне ад двух іншых захаваных трыпціхаў Босха (''«Страшны суд»'' (каля 1482 г.) і ''«Воз сена»'' (пасля 1510 г.)), на цэнтральнай панэлі Бог адсутнічае. Замест гэтага на гэтай панэлі намалявана чалавецтва, якое дзейнічае з відавочнай [[Свабода волі|свабодай волі]], бо голыя мужчыны і жанчыны займаюцца рознымі відамі дзейнасці, накіраванымі на пошук [[Задавальненне|задавальнення]]. Паводле некаторых інтэрпрэтацый, лічыцца, што правая панэля паказвае Божыя пакаранні ў пекле.<ref>Glum, 45</ref> Гісторык мастацтва ''Шарль дэ Толнэ'' лічыў, што праз [[Першародны грэх|спакуслівы позірк Адама]] левая панэль ужо паказвае змяншэнне ўплыву Бога на новаўтвораную зямлю. Гэты погляд падмацоўваецца адлюстраваннем Бога на знешніх панэлях як малюсенькай фігуры ў параўнанні з велізарнасцю зямлі.<ref name="Calas2" /> Паводле даследчыка [[Ханс Бельтынг|Ханса Белтынга]], тры ўнутраныя панэлі імкнуцца шырока перадаць старазапаветную ідэю, што да грэхападзення не было акрэсленай мяжы паміж дабром і злом; чалавецтва ў сваёй нявіннасці не ўсведамляла наступстваў.<ref name="b572">Belting, 57</ref> ==== Левая панэль ==== [[Файл:Hieronymus_Bosch_-_Triptych_of_Garden_of_Earthly_Delights_(detail)_-_WGA2519.jpg|міні|372x372пкс|Фрагмент левай панэлі, які паказвае [[Ісус Хрыстос|Хрыста]] да ўвасаблення, які благаслаўляе [[Ева|Еву]] перад тым, як яе прадставілі [[Адам]]у<ref>Gibson, 91</ref>]] Левая панэль (часам вядомая як ''Злучэнне [[Адам і Ева|Адама і Евы]]'')<ref name="dixon2">Dixon, Laurinda S. «Bosch’s Garden of Delights: Remnants of a 'Fossil' Science». ''Art Bulletin'', LXIII, 1981. 96-113</ref> адлюстроўвае сцэну з [[Рай|раю]] Эдэмскага саду, якую звычайна інтэрпрэтуюць як момант, калі Бог прадстаўляе [[Ева|Еву]] [[Адам]]у. На карціне Адам прачынаецца ад глыбокага сну і бачыць, як Бог трымае Еву за запясце і дае знак свайго благаслаўлення іх саюзу. Бог выглядае маладзейшым, чым на знешніх панэлях, блакітнавокі і з залатымі кучарамі. Яго малады выгляд можа быць прыёмам мастака, каб праілюстраваць канцэпцыю [[Ісус Хрыстос|Хрыста]] як увасаблення Слова Божага.<ref name="Gibson922">Gibson, 92</ref> Правая рука Бога ўзнята ў благаслаўленні, а левай ён трымае запясце Евы. Паводле найбольш супярэчлівага інтэрпрэтатара твора, [[Фалькларыстыка|фалькларыста]] і [[Мастацтвазнаўства|гісторыка мастацтва]] 20-га стагоддзя ''Вільгельма Фрэнгер''а:<blockquote>Быццам атрымліваючы асалоду ад пульсацыі жывой крыві і быццам адначасова замацоўваючы пячатку на вечнай і нязменнай еднасці паміж гэтай чалавечай крывёю і сваёй уласнай. Гэты фізічны кантакт паміж Творцам і Евай яшчэ больш прыкметна паўтараецца ў тым, як пальцы ног Адама дакранаюцца ступні Госпада. Вось падкрэсліванне ўзаемаразумення: Адам, здаецца, сапраўды выцягваецца ва ўсю сваю даўжыню, каб дакрануцца да Творцы. І раздзіманне плашча вакол сэрца Творцы, адкуль адзенне падае характэрнымі складкамі і контурамі да ног Адама, таксама, здаецца, паказвае, што тут цячэ паток боскай сілы, так што гэтая група з трох фактычна ўтварае замкнёны контур, комплекс магічнай энергіі…<ref>Fraenger, 44</ref></blockquote>Ева пазбягае позірку Адама, хоць, паводле Уолтэра С. Гібсана, яна паказана «спакусліва прадстаўляючы сваё цела Адаму».<ref name="Gibson252">Gibson, 25</ref> Выраз твару Адама выражае здзіўленне; Фрэнгер сведчыць пра тры элементы яго ўяўнага здзіўлення. Па-першае, гэта здзіўленне прысутнасцю Бога; па-другое, ён рэагуе на ўсведамленне таго, што Ева мае такую ж прыроду, як і ён сам, і была створана з яго ўласнага цела. Нарэшце, зыходзячы з інтэнсіўнасці позірку Адама, можна меркаваць, што ён упершыню адчувае сэксуальнае ўзбуджэнне.<ref>Fraenger, 46</ref> [[Файл:Hieronymus_Bosch_021.jpg|справа|міні|Птушкі раяцца праз дуплы ў форме хаціны на левым фоне левай панэлі]] Знешні ландшафт утрымлівае формы ў выглядзе хацін, некаторыя зробленыя з каменя, іншыя, прынамсі часткова, арганічныя. За Евай трусы, якія сімвалізуюць пладавітасць, гуляюць у траве, а насупраць {{Не перакладзена 3|Драцэна|драцэна|ru|Драцена}}(«дрэва дракона»), якое лічыцца сімвалам вечнага жыцця.<ref name="Gibson252" /> На заднім плане відаць некалькі жывёл, якія былі б экзатычнымі для сучасных еўрапейцаў, у тым ліку жыраф, малпа, якая едзе на слане, і леў, які забіў і збіраецца з’есці сваю здабычу. На пярэднім плане з вялікай ямы ў зямлі выходзяць птушкі і крылатыя жывёлы, некаторыя з якіх рэалістычныя, некаторыя фантастычныя. За рыбай чалавек, апрануты ў куртку з кароткімі рукавамі і капюшонам з качынай дзюбай, трымае раскрытую кнігу, быццам чытае.<ref name="B262">Belting, 26</ref> Злева ад гэтага месца кот трымае ў сківіцах невялікую істоту, падобную на яшчарку. Белтынг адзначае, што, хоць істоты на пярэднім плане — гэта фантастычныя ўяўленні, многія жывёлы ў сярэдзіне і на заднім плане ўзяты з сучаснай падарожнай літаратуры, і тут Босх звяртаецца да «веданняў гуманістычнай і арыстакратычнай чытацкай аўдыторыі».<ref name="B262" /> Малюнкі Эрхарда Ройвіча для кнігі Бернхарда фон Брэйдэнбаха ''«Паломніцтва ў Святую Зямлю»'' 1486 года доўгі час лічыліся крыніцай як слана, так і жырафа, але больш познія даследаванні паказваюць, што падарожныя нататкі вучонага-гуманіста сярэдзіны XV стагоддзя [[Кірыяк з Анконы|Кірыяка з Анконы]] паслужылі для Босха знаёмствам з гэтымі экзатычнымі жывёламі.<ref name="B262" /> Паводле слоў мастацтвазнаўцы ''Вірджыніі Татл'', гэтая сцэна «вельмі незвычайна [і] не можа быць ідэнтыфікавана ні з адной з падзей з [[Кніга Быццё|Кнігі Быцця]], традыцыйна маляваных у заходнім мастацтве».<ref name="Lilith2">Tuttle, Virginia. «Lilith in Bosch’s 'Garden of Earthly Delights'.» ''Simiolus: Netherlands Quarterly for the History of Art'', Volume 15, No. 2, 1985. 119</ref> Некаторыя з малюнкаў супярэчаць нявіннасці, якая чакаецца ў Эдэмскім садзе. Татл і іншыя крытыкі інтэрпрэтавалі позірк Адама на сваю жонку як пажадлівы і як сведчанне хрысціянскага веравання ў тое, што чалавецтва было асуджана на гібель з самага пачатку.<ref name="Lilith2" /> Гібсан лічыць, што выраз твару Адама выдае не толькі здзіўленне, але і чаканне. Згодна з павер’ем, распаўсюджаным у Сярэднявеччы, да грэхападзення Адам і Ева спалі б без пажадлівасці выключна для таго, каб размнажацца. Многія лічылі, што першым грахом, учыненым пасля таго, як Ева пакаштавала забаронены плод, была цялесная пажадлівасць.<ref>Gibson, 92-93</ref> Справа змяя абвіваецца вакол ствала дрэва, а справа ад яе поўзае мыш; паводле Фрэнгера, абедзве жывёлы з’яўляюцца ўніверсальнымі фалічнымі сімваламі.<ref>Fraenger, 122</ref> ==== Цэнтральная панэль ==== [[Файл:Hieronymus_Bosch_028.jpg|міні|Цэнтральны шар у вадзе на верхнім фоне сярэдняй панэлі — гэта гібрыд каменя і арганічнага рэчыва.]] Гарызонт цэнтральнай панэлі (220 × 195&nbsp;см, 87 × 77&nbsp;дз.) дакладна супадае з гарызонтам левага крыла, а размяшчэнне цэнтральнага басейна і возера за ім перагукаецца з возерам з папярэдняй сцэны. Цэнтральны малюнак адлюстроўвае шырокі «садовы» пейзаж, які і даў назву трыпціху. Панэль мае агульны гарызонт з левым крылом, што сведчыць пра прасторавую сувязь паміж двума сцэнамі.<ref>Linfert, 106—108</ref> Сад кішыць аголенымі мужчынамі і жанчынамі, а таксама рознымі жывёламі, раслінамі і садавінай.<ref name="Mann2">Mann, Richard G. «Melanie Klier’s: Hieronymus Bosch: Garden of Earthly Delights.» ''Utopian Studies'', 16.1, 2005</ref> Месца дзеяння — не рай, паказаны на левай панэлі, і яно не знаходзіцца ў зямным свеце.<ref name="Belting472">Belting, 47</ref> Фантастычныя істоты змешваюцца з рэальнымі; звычайныя фрукты здаюцца набухлымі да гіганцкіх памераў. Фігуры займаюцца рознымі любоўнымі відамі спорту і дзейнасцю, як парамі, так і групамі. Гібсан апісвае іх як тых, хто паводзіць сябе «адкрыта і без сораму»,<ref name="Gibson802">Gibson, 80</ref> у той час як мастацтвазнаўца Ларында Дыксан піша, што чалавечыя фігуры дэманструюць «пэўную падлеткавую сэксуальную цікаўнасць».<ref name="dixon2" /> Шматлікія чалавечыя фігуры цешацца нявіннай, самазакаханай радасцю, займаючыся самымі рознымі справамі; некаторыя, здаецца, атрымліваюць асалоду ад [[Сэнсорная сістэма|сэнсарных]] задавальненняў, іншыя бестурботна гуляюць у вадзе, а трэція гуляюць на лугах з рознымі жывёламі, нібыта ў адзінстве з прыродай. Пасярэдзіне, пасярод возера, узвышаецца вялікі сіні шар, падобны на струк садавіны. Праз круглае акно бачны мужчына, які трымае правую руку блізка да геніталій сваёй партнёркі, і голыя ягадзіцы яшчэ адной фігуры побач. Фрэнгер лічыць, што [[Эратычнае мастацтва|эратызм]] цэнтральнага кадра можна разглядаць як алегорыю духоўнага пераходу або як пляцоўку для разбэшчвання.<ref name="Fr102">Fraenger, 10</ref> [[Файл:Hieronymus_Bosch_037.jpg|злева|міні|Група жанчын з цэнтральнай панэлі. Галава адной ўпрыгожана дзвюма вішнямі — сімвалам гонару. Справа ад яе мужчына з пажадлівасцю п’е з арганічнай пасудзіны. За групай мужчына нясе пару ў ракавіне мідыі.<ref name="gibson852">Gibson, 85</ref>]] У правай частцы пярэдняга плана намалявана група з чатырох фігур, якія стаяць, тры беласкурыя і адна чарнаскурая. Беласкурыя фігуры, два мужчыны і адна жанчына, пакрытыя з галавы да ног светла-карычневым поўсцю. Навукоўцы ў цэлым сыходзяцца ў меркаванні, што гэтыя валасатыя фігуры ўвасабляюць дзікае або першабытнае чалавецтва, але разыходзяцца ў меркаваннях наконт сімвалізму іх уключэння. Напрыклад, гісторык мастацтва Патрык Роўтэрсвард сцвярджае, што іх можна разглядаць як «благароднага дзікуна», які ўвасабляе «ўяўную альтэрнатыву нашаму цывілізаванаму жыццю», надаючы панэлі «больш выразную прымітывісцкую нотку».<ref>Reuterswärd, Patrik. «A New Clue to Bosch’s Garden of Delights». ''The Art Bulletin'', Volume 64, No. 4, December 1982. 636—638: 637</ref> Пісьменнік ''Пітэр Глум'', наадварот, лічыць фігуры непарыўна звязанымі з распустай і пажадлівасцю.<ref>Glum 2007, 253—256</ref> У пячоры ўнізе справа мужчынская фігура паказвае на жанчыну, якая ляжыць і таксама пакрыта валасамі. Паказваючы мужчына — адзіная апранутая фігура на панэлі, і, як заўважае Фрэнгер, «ён апрануты ў падкрэсленую строгасць аж да горла».<ref name="F1392">Fraenger, 139</ref> Акрамя таго, гэта адна з нямногіх чалавечых фігур з цёмнымі валасамі. Паводле Фрэнгера:<blockquote>Тое, як растуць цёмныя валасы гэтага чалавека, з рэзкім прагінаннем пасярэдзіне высокага ілба, быццам сканцэнтраваўшы там усю энергію мужчынскага «М», адрознівае яго твар ад усіх астатніх. Яго вугальна-чорныя вочы цвёрда сфакусаваны ў позірку, які выражае пераканаўчую сілу. Нос незвычайна доўгі і смела выгнуты. Рот шырокі і пачуццёвы, але вусны шчыльна сціснутыя ў прамую лінію, куткі моцна пазначаныя і зацягнутыя да канчатковых кропак, і гэта ўзмацняе ўражанне — ужо выкліканае вачыма — моцнай кантралюючай волі. Гэта незвычайна захапляльны твар, які нагадвае нам твары знакамітых людзей, асабліва Макіявелі; і сапраўды, увесь выгляд галавы наводзіць на думку пра нешта міжземнаморскае, быццам гэты чалавек набыў свой адкрыты, дапытлівы, высакародны выгляд у італьянскіх акадэміях.<ref name="F1392" /></blockquote> [[Файл:Hieronymus_Bosch_038.jpg|міні|Мужчынскія фігуры зрываюць садавіну з дрэва. Адзін нясе вялікую трускаўку, на пярэднім плане — сава.]] Паказваючага чалавека па-рознаму апісвалі як заступніка твора (Фрэнгер, 1947 г.), як прыхільніка таго, што Адам асудзіў Еву (Дзірк Бакс у 1956 г.), як святого [[Іаан Прадцеча|Яна Хрысціцеля]] у вярблюджай скуры (Ізабель Матэа Гомес, 1963 г.),<ref name="Reuter2">Reuterswärd, 636</ref> або як аўтапартрэт.<ref name="dixon2" /> Жанчына пад ім ляжыць у паўцыліндрычным празрыстым шчыце, а яе рот запячатаны, што сведчыць пра тое, што яна захоўвае сакрэт. Злева ад іх мужчына, увянчаны лісцем, ляжыць на тым, што здаецца сапраўднай, але гіганцкай [[Суніцы садовыя|клубніцай]], а да яго далучаюцца мужчына і жанчына, якія разглядаюць яшчэ адну такую ж велізарную клубніцу. На пярэднім плане няма перспектыўнага парадку, ён складаецца з серыі дробных матываў, у якіх прапорцыі і зямная логіка адкінутыя. Босх прадстаўляе гледачу гіганцкіх качак, якія гуляюць з маленькімі людзьмі побач з велізарнымі садавінамі; рыб, якія ходзяць па сушы, а птушкі жывуць у вадзе; гарачую пару, заключаную ў бурбалцы з амніятычнай вадкасцю; і чалавека ўнутры чырвонай садавіны, які глядзіць на мыш у празрыстым цыліндры.<ref>Belting, 48-54</ref> [[Файл:Bosch,_Hieronymus_-_The_Garden_of_Earthly_Delights,_center_panel_-_Detail_women_with_peacock.jpg|злева|міні|Голыя фігуры шукаюць задавальнення рознымі спосабамі.]] У басейнах на пярэднім і заднім плане купаюцца людзі абодвух полаў. У цэнтральным круглым басейне мужчыны і жанчыны ў асноўным падзеленыя, некалькі жанчын упрыгожаны паўлінамі і садавінай.<ref name="gibson852" /> Чатыры жанчыны нясуць на галовах плады, падобныя на вішні, магчыма, сімвал гонару ў той час, як вынікае з тагачаснай прымаўкі: «Не еш вішні з вялікімі лордамі — яны кінуць костачкі табе ў твар».<ref name="glunm512">Glum, 51</ref> Жанчын акружае парад голых мужчын, якія едуць на конях, аслах, [[аднарог]]ах, вярблюдах і іншых экзатычных або фантастычных істотах.<ref name="Belting472" /> Некалькі мужчын паказваюць [[Акрабатыка|акрабатычныя трукі]] падчас верхавой язды, відавочна, прызначаныя для таго, каб прыцягнуць увагу жанчын, што падкрэслівае прывабнасць, якая адчуваецца паміж двума поламі як групамі.<ref name="gibson852" /> Каля дзвюх знешніх крыніц таксама жывуць як мужчыны, так і жанчыны, якія свабодна гуляюць. Вакол іх у вадзе жывуць птушкі, а па сушы поўзаюць крылатыя рыбы. Людзі жывуць у гіганцкіх ракавінах. Усе яны акружаны велізарнымі фруктовымі струкамі і яечнай шкарлупінай, і людзі, і жывёлы ласуюцца клубніцамі і вішнямі. [[Файл:Hieronymus_Bosch_-_Triptych_of_Garden_of_Earthly_Delights_(detail)_-_WGA2516.jpg|справа|міні|Дэталь, якая паказвае аголеных у празрыстай сферы, якая з’яўляецца пладом расліны]] Уражанне жыцця, пражытага без наступстваў, або таго, што мастацтвазнаўца Ганс Белтынг апісвае як «некранутае і дамаральнае існаванне», падкрэсліваецца адсутнасцю дзяцей і старых.<ref name="Belting542">Belting, 54</ref> Згодна з другім і трэцім раздзеламі [[Кніга Быццё|Кнігі Быцця]], дзеці Адама і Евы нарадзіліся пасля таго, як іх выгналі з Эдэма. Гэта прывяло некаторых каментатараў, у прыватнасці Белтынга, да тэорыі, што панэль прадстаўляе свет, калі б іх абодвух не выгналі ў свет «сярод церняў і дзярноў свету». На думку Фрэнгера, сцэна ілюструе «[[Утопія|ўтопію]], сад боскай асалоды да грэхападзення, або — паколькі Босх не мог адмаўляць існаванне догмы [[Першародны грэх|першароднага граху]] — тысячагадовы стан, які ўзнік бы, калі б пасля адкуплення першароднага граху чалавецтву было дазволена вярнуцца ў Рай, і стан спакойнай гармоніі, які ахоплівае ўсё Тварэнне».<ref>Fraenger, 11</ref> На вялікім заднім плане, над гібрыднымі каменнымі ўтварэннямі, бачныя чатыры групы людзей і істот у палёце. Злева — мужчына, які едзе на хтанічным сонечным арле-льве. Чалавек нясе трохгалінавае дрэва жыцця, на якім сядзіць птушка, паводле Фрэнгера, «сімвалічная птушка смерці». Фрэнгер лічыць, што мужчына павінен увасабляць генія, «ён з’яўляецца сімвалам знікнення дваістасці полаў, якія ў эфіры раствараюцца ў сваім першапачатковым стане адзінства».<ref name="F1352">Fraenger, 135</ref> Справа ад іх рыцар з дэльфінавым хвастом плыве на крылатай рыбе. Хвост рыцара загнуты назад і дакранаецца да патыліцы, што адсылае да распаўсюджанага сімвала вечнасці: [[Ураборас|змяі, якая кусае свой хвост]]. У правым верхнім куце панэлі крылаты юнак узлятае ўгору, нясучы ў руках рыбу, а на спіне сокала.<ref name="F1352" /> Паводле Белтынга, у гэтых урыўках «ўяўленне Босха перамагае&nbsp;…амбівалентнасць [яго] візуальнага сінтаксісу пераўзыходзіць нават загадкавасць зместу, адкрываючы тое новае вымярэнне свабоды, дзякуючы якому жывапіс становіцца мастацтвам».<ref name="dixon2" /> Фрэнгер назваў свой раздзел пра высокі фон «Узыходжанне ў неба» і пісаў, што фігуры ў паветры, верагодна, былі задуманы як сувязь паміж «тым, што ўверсе», і «тым, што ўнізе», гэтак жа, як левая і правая панэлі ўвасабляюць «тое, што было» і «тое, што будзе».<ref name="F1362">Fraenger, 136</ref> ==== Правая панэль ==== [[Файл:Hieronymus_Bosch_-_Triptych_of_Garden_of_Earthly_Delights_(detail)_-_WGA2526.jpg|справа|міні|Сцэна з панэлі «Пекла», якая паказвае доўгія прамяні святла, што выпраменьваюцца з палаючага горада на заднім плане панэлі<ref name="Gibson922" />]] Правая панэль (220 × 97,5&nbsp;см, 87 × 38,4&nbsp;дз.) ілюструе [[пекла]], месца дзеяння шэрагу карцін Босха. Босх адлюстроўвае свет, у якім людзі паддаліся спакусам, якія вядуць да зла і пажынаюць вечны праклён. Тон гэтай апошняй панэлі рэзка кантрастуе з папярэднімі. Сцэна адбываецца ўначы, і прыродная прыгажосць, якая ўпрыгожвала папярэднія панэлі, прыкметна адсутнічае. У параўнанні з цеплынёй цэнтральнай панэлі, правая частка валодае жудаснай якасцю — перададзенай праз халодную каляровую гаму і замерзлыя водныя шляхі — і ўяўляе сабой карціну, якая ператварылася з раю цэнтральнай выявы ў відовішча жорсткіх катаванняў і адплаты.<ref name="Belting382">Belting, 38</ref> У адной дэталізаванай сцэне гледач бачыць гарады, што гараць на заднім плане; вайну, катавальныя камеры, пякельныя карчмы і [[Дэман|дэманаў]] на пярэднім плане, а таксама мутаваных жывёл, якія сілкуюцца чалавечай плоццю, на пярэднім плане.<ref name="Belting352">Belting, 35</ref> Аголенасць чалавечых фігур страціла ўсю сваю эратычнасць, і многія цяпер спрабуюць прыкрыць свае геніталіі і грудзі рукамі, саромеючыся сваёй аголенасці.<ref name="Gibson922" /> Вялікія выбухі на заднім плане праліваюць святло праз гарадскія вароты і разліваюцца ў ваду ў цэнтры; паводле пісьменніка Уолтэра С. Гібсана, «іх вогненнае адлюстраванне ператварае ваду ўнізе ў кроў».<ref name="Gibson922" /> Святло асвятляе дарогу, поўную ўцякаючых фігур, у той час як полчышчы мучыцеляў рыхтуюцца спаліць суседнюю вёску.<ref name="Belting442">Belting, 44</ref> Непадалёк трус нясе набіты на кол і крывацечны труп, а групу ахвяр уверсе кідаюць у палаючы ліхтар.<ref>Gibson, 96</ref> На пярэднім плане знаходзяцца розныя засмучаныя або катаваныя фігуры. Некаторыя паказаны ванітуючымі, іншыя распінаюцца пад гукі арфы і лютні ў [[Алегорыя|алегорыі]] музыкі, што ўзмацняе кантраст паміж задавальненнем і катаваннямі. Хор спявае па партытуры, напісанай на пары ягадзіц<ref name="Belting382" /> і з’яўляюцца часткай групы, якую апісваюць як «Пекла музыкаў».<ref>Harbison, 79</ref> [[Файл:Bosch_Jardin_des_delices_detail.jpg|злева|міні|«Чалавек-дрэва» на правай панэлі і пара чалавечых вушэй, якія размахваюць лязом. У поласці ў тулаве знаходзяцца тры голыя чалавекі за сталом, якія сядзяць на жывёле, і цалкам апранутая жанчына, якая налівае напой з бочкі.]] У цэнтры ўвагі сцэны — «Чалавек-дрэва», чый велізарны торс падтрымліваецца тым, што можа быць скрыўленымі рукамі або гнілымі стваламі дрэў. Яго галава падтрымлівае дыск, населены дэманамі і ахвярамі, якія праходзяць вакол велізарнага набору валынак — часта выкарыставаных як двайны сэксуальны сімвал<ref name="Belting382" /> — што нагадвае чалавечую [[Машонка|машонку]] і [[Пеніс чалавека|пеніс]]. Торс чалавека-дрэва сфарміраваны з разбітай яйкавай шкарлупіны, а ствол мае калючападобныя галіны, якія пранізваюць далікатнае цела. Шэрая постаць у капюшоне са стралой, заціснутай паміж ягадзіцамі, узбіраецца па лесвіцы ў цэнтральную поласць чалавека-дрэва, дзе ў абстаноўцы, падобнай на карчму, сядзяць аголеныя мужчыны. Чалавек-дрэва глядзіць навокал, за межы гледача, яго змоўніцкі выраз твару — сумесь задуменнасці і пакоры.<ref name="Gibson982">Gibson, 97-98</ref> Белтынг выказаў здагадку, што твар чалавека-дрэва — гэта аўтапартрэт, спасылаючыся на «выраз іроніі фігуры і злёгку косабаковы погляд, [які тады б] стаў подпісам мастака, які сцвярджаў, што дзіўны жывапісны свет — яго асабістая фантазіі».<ref name="Belting382" /> Многія элементы на панэлі ўвасабляюць ранейшыя іканаграфічныя традыцыі адлюстравання пекла. Аднак Босх праяўляе інавацыю ў тым, што апісвае пекла не як фантастычнае месца, а як рэалістычны свет, які змяшчае мноства элементаў з паўсядзённага жыцця чалавека.<ref name="Belting352" /> [[Файл:Bosch_the_Prince_of_Hell_with_a_cauldron_on_his_head.JPG|справа|міні|Гібсан параўноўвае гэтага «Прынца пекла» з персанажам з ірландскага рэлігійнага тэксту XII стагоддзя '''''[[Visio Tnugdali|Візія Тнугдала]]''''', які сілкуецца душамі карумпаванага і распуснага духавенства.<ref name="Gibson982" />]] На карціне намаляваны жывёлы, якія караюць людзей, падвяргаючы іх кашмарным пакутам, якія могуць сімвалізаваць сем смяротных грахоў, што адпавядае пакутам за грахі. Цэнтральным элементам панэлі з’яўляецца гіганцкая пачвара з галавой птушкі, якая сядзіць на прадмеце, якім можа быць туалет або трон, і якая сілкуецца чалавечымі трупамі, вылучаючы іх праз поласць пад сабой<ref name="Belting352" /> у празрысты начны гаршчок, на якім яна сядзіць.<ref name="Gibson982" /> Пачвару часам называюць «Прынцам пекла» — назва паходзіць ад катла, які ён носіць на галаве, магчыма, які ўяўляе сабой апаганеную карону.<ref name="Belting352" /> Ля яго ног намалявана жанчына, твар якой адлюстроўваецца на ягадзіцах дэмана. Далей злева, побач з дэманам з галавой зайца, група голых людзей вакол перакуленага гульнявога стала падвяргаецца разнішчэнню мячамі і нажамі. Іншы від жорсткага гвалту паказаны рыцарам, якога збівае з ног зграя ваўкоў справа ад чалавека-дрэва. У [[Сярэдневякоўе|Сярэднявеччы]] сэксуальнасць і пажадлівасць некаторыя ўспрымалі як доказ грэхападзення чалавецтва. У вачах некаторых гледачоў гэты грэх намаляваны на левай панэлі праз нібыта пажадлівы позірк Адама на Еву, і было выказана меркаванне, што цэнтральная панэль была створана як папярэджанне гледачу, каб ён пазбягаў жыцця ў грэшных задавальненнях.<ref>Gibson, 82</ref> Згодна з гэтым поглядам, пакаранне за такія грахі паказана на правай панэлі трыпціха. У правым ніжнім куце да мужчыны падыходзіць свіння ў адзенні манашкі. Паказана, як свіння спрабуе спакусіць мужчыну падпісаць юрыдычныя дакументы.<ref name="Bosing602">Bosing, 60</ref> Далей кажуць, што пажадлівасць сімвалізуюць гіганцкія музычныя інструменты і харавыя спевакі на левым пярэднім плане панэлі. Музычныя інструменты часта насілі эратычныя канатацыі ў творах мастацтва таго часу, а пажадлівасць у маралізатарскіх крыніцах называлася «музыкай плоці». Таксама існуе меркаванне, што выкарыстанне Босхам музыкі тут можа быць дакорам вандроўным менестрэлям, якіх часта лічаць распаўсюджвальнікамі распусных песень і вершаў.<ref name="Bosing602" /> == Датыроўка і паходжанне == [[Файл:Henry_III_of_Nassau-Breda.jpg|міні|''[[Henry III of Nassau-Breda|Генрых III Насаў-Брэдскі]]'' (1483—1538) працы ''Бернарда ван Орлея'' . Генрых, магчыма, быў мецэнатам трыпціха Босха: ён быў вядомы як заўзяты калекцыянер твораў мастацтва.<ref name="Bosing6022">Bosing, 60</ref>]] Датаванне ''Саду зямных асалодаў'' нявызначанае. Людвіг фон Бальдас (1917) лічыў карціну раннім творам Босха. <ref>Baldass, Ludwig von, «Die Chronologie der Gemälde des Hieronymus Bosch», in: ''Jahrbuch der königlichen Preuszischen Kunstsammlungen'', XXXVIII (1917), pp. 177—195</ref> Аднак, пачынаючы з Дэ Толнэ (1937)<ref>Tolnay, Charles de ''Hieronymus Bosch''. Basel, 1937</ref> мастацтвазнаўцы 20-га стагоддзя прыйшлі да адзінага меркавання адносна таго, што твор напісаны, і адносіцца да 1503—1504 гадоў ці нават пазней. Як раннія, так і познія датыроўкі грунтаваліся на «архаічнай» апрацоўцы прасторы. <ref name="cinotti992">Cinotti, 99</ref> [[Дэндрахраналогія]] датуе дуб панэляў 1460—1466 гадамі, што з’яўляецца самай ранняй датай для карціны.<ref name="Glum0732">Glum 2007, 3</ref> Драўніна, якая выкарыстоўвалася для панэльных карцін у гэты перыяд, звычайна падвяргалася працягламу захоўванню з мэтай вытрымкі, таму можна чакаць, што ўзрост дуба апярэджвае сапраўдную дату карціны на некалькі гадоў. Унутраныя доказы, у прыватнасці, выява ананаса (фрукта ''[[Новы Свет|Новага Свету]]''), сведчаць аб тым, што сама карціна датуецца пасля падарожжаў Калумба ў [[Амерыка|Амерыку]], паміж 1492 і 1504 гадамі.<ref name="Glum0733">Glum 2007, 3</ref> Дэндрахраналагічнае даследаванне прымусіла Вермета<ref>{{Артыкул|спасылка=https://www.academia.edu/17374049/Baldass_was_right_The_chronology_of_the_paintings_of_Jheronimus_Bosch|аўтар=Bernard Vermet|загаловак=Baldass was right. The chronology of the paintings of Jheronimus Bosch.}}</ref> перагледзець ранняе датаванне і, адпаведна, аспрэчыць наяўнасць якіх-небудзь прадметаў Новага Свету, падкрэсліўшы замест гэтага наяўнасць афрыканскіх.<ref>Vermet 2010</ref> [[Файл:Engelbrecht-II-Nassau.jpg|міні|''Партрэт Энгельбрэхта II Насаўскага'' (1451—1504) у [[Дзяржаўны музей (Амстэрдам)|Дзяржаўным музеі Амстэрдама]]]] Упершыню пра ''сад'' згадваецца ў 1517 годзе, праз год пасля смерці мастака, калі Антоніа дэ Беаціс, [[канонік]] з [[Мальфета|Мольфеты]] (Італія), апісаў твор як частку ўпрыгожвання гарадскога домў графаў Насаўскіх ў [[Брусельскі сталічны рэгіён|Бруселі]], Насаўскага палаца.<ref name="Steppe19622">This fact was only discovered by J. K. Steppe in 1962 (Jaarboek van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wegenschaften 24 [1962], 166—167), 20&nbsp;years after Fraenger speculated the triptych was commissioned by the grand master of a heretical sect, but five years before [[E. H. Gombrich]] claimed to have discovered the Nassau provenance. In Belting, 71</ref> Палац быў вядомым месцам, якое часта наведвалі кіраўнікі дзяржаў і вядучыя прыдворныя дзеячы. Вядомасць карціны прывяла некаторых да высновы, што твор быў заказаны, а не з’яўляўся «толькі&nbsp;…палётам уяўлення».<ref name="Belting712">Belting, 71</ref> У апісанні трыпціха 1605 года яго называлі «клубнічнай карцінай», бо плод сунічнага дрэва (па-іспанску ''madroño'') займае бачнае месца ў цэнтральнай панэлі. Раннія іспанскія пісьменнікі называлі твор ''La Lujuria'' («Пажадлівасць»).<ref name="cinotti993">Cinotti, 99</ref> Арыстакратыя [[Бургундскія Нідэрланды|Бургундскіх Нідэрландаў]], якая знаходзілася пад уплывам гуманістычнага руху, была найбольш верагоднымі калекцыянерамі карцін Босха, але захавалася мала звестак пра месцазнаходжанне яго прац у гады адразу пасля яго смерці. <ref>Moxey, 107—108. Works commissioned and owned by churches or royalty are more likely to have surviving documentation</ref> Верагодна, што мецэнатам працы быў ''Энгельбрэхт II Насаускі'', які памёр у 1504 годзе, або яго пераемнік Генрых III Насау-Брэдскі, [[Штатгальтар|губернатар]] некалькіх правінцый [[Габсбургская манархія|Габсбургаў]] у [[Гістарычныя Нідэрланды|Нідэрландах]]. Дэ Беацы пісаў у сваім падарожным дзённіку, што «ёсць некаторыя панэлі, на якіх намаляваны дзіўныя рэчы. Яны ўяўляюць сабой моры, неба, лясы, лугі і многае іншае, напрыклад, людзей, якія выпаўзаюць з ракавін, іншыя паказваюць птушак, мужчын і жанчын, белых і чорных, якія выконваюць розныя дзеянні і позы».<ref name="Silver2">Silver, Larry. «[http://www.percontra.net/archive/5silver.htm Hieronymus Bosch, Tempter and Moralist]». ''Per Contra: The International Journal of the Arts, Literature and Ideas'', Winter 2006—2007. Retrieved April 27, 2008</ref> Паколькі трыпціх быў публічна выстаўлены ў палацы Насаўскай дынастыі, яго ўбачылі многія, і рэпутацыя і слава Босха хутка распаўсюдзіліся па ўсёй Еўропе. Папулярнасць працы можна вымераць па шматлікіх захаваных копіях — алейных, гравюрных і габеленавых — заказаных багатымі мецэнатамі, а таксама па колькасці падробак, якія знаходзіліся ў абарачэнні пасля смерці Босха.<ref name="bruegel">"[http://www.nationalgallery.org.uk/about/press/2003/bosch_bruegel.htm Bosch and Bruegel: Inventions, Enigmas and Variations] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070609185547/http://www.nationalgallery.org.uk/about/press/2003/bosch_bruegel.htm|date=2007-06-09}} ". The National Gallery, London. Press release archive, November 2003. Retrieved May 26, 2008</ref> Большасць з іх — гэта толькі цэнтральная панэль і не адрозніваюцца ад арыгінала. Гэтыя копіі звычайна былі намаляваны ў значна меншым маштабе, і іх якасць значна адрозніваецца. Многія былі створаны праз пакаленне пасля Босха, а некаторыя мелі форму насценных [[Габелен|габеленаў]].<ref>Belting, 79-81</ref> Апісанне Дэ Бэацы, якое Стэп зноў адкрыў толькі ў 1960-х гадах<ref name="Steppe19623">This fact was only discovered by J. K. Steppe in 1962 (Jaarboek van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wegenschaften 24 [1962], 166—167), 20&nbsp;years after Fraenger speculated the triptych was commissioned by the grand master of a heretical sect, but five years before [[E. H. Gombrich]] claimed to have discovered the Nassau provenance. In Belting, 71</ref>, праліло новае святло на замову твора, які раней лічыўся — паколькі ў ім няма цэнтральнага рэлігійнага вобраза — нетыповым алтарным творам. Вядома шмат нідэрландскіх дыптыхаў, прызначаных для прыватнага карыстання, і нават некалькі трыпціхаў, але панэлі Босха незвычайна вялікія ў параўнанні з імі і не ўтрымліваюць партрэтаў заказчыкаў. Магчыма, яны былі замоўлены для святкавання вяселля, як гэта часта бывала з вялікімі італьянскімі карцінамі для прыватных дамоў.<ref>Harbison, 77-80</ref> Тым не менш, смелыя выявы ў «''Садзе»'' не выключаюць царкоўнай замовы.<ref name="cinotti994">Cinotti, 99</ref> У 1566 годзе трыпціх паслужыў мадэллю для [[габелен]]а, які вісіць у манастыры [[Эскарыял|Эль-Эскарыял]] каля Мадрыда.<ref name="Snyder962">Snyder 1977, 96</ref> Пасля смерці Генрыха III карціна перайшла ў рукі яго пляменніка [[Вільгельм I Аранскі|Вільгельма Маўклівага]], заснавальніка [[Аранская дынастыя|дынастыі Аранскіх-Насау]] і кіраўніка галандскага паўстання супраць Іспаніі. Аднак у 1568 годзе герцаг Альба Фернанда Альварэз канфіскаваў карціну і прывёз яе ў Іспанію,<ref>Belting, 78</ref> дзе яна стала ўласнасцю нейкага дона Фернанда, незаконнага сына і спадчынніка герцага, а таксама іспанскага камандзіра ў Нідэрландах.<ref>Vandenbroeck, Paul. «High stakes in Brussels, 1567. ''The Garden of Earthly Delights'' as the crux of the conflict between William the Silent and the Duke of Alva», in Koldeweij, et al. 2001b, 87-90</ref> [[Філіп II Габсбург|Філіп II]] набыў карціну на аўкцыёне ў 1591 годзе; праз два гады ён падарыў яе Эль-Эскарыялу. У апісанні перадачы, напісаным у той час, згадваецца падарунак 8 ліпеня 1593 года<ref name="cinotti995">Cinotti, 99</ref> «карціны алеем з двума крыламі, якія адлюстроўваюць разнастайнасць свету, ілюстраванай гратэскнымі малюнкамі Іераніма Босха, вядомага як „Дэль Мадроньё“».<ref>Larsen, 26</ref> Пасля 342 гадоў бесперапыннага знаходжання ў Эль-Эскарыяле, у 1939 годзе карціна разам з іншымі працамі Босха была перамешчана ў [[Прада|Музей Прада]]<ref>Prado, 36</ref>. Трыпціх не асабліва добра захаваўся; фарба сярэдняй панэлі асабліва адслойвалася вакол стыкаў дрэва.<ref name="cinotti996">Cinotti, 99</ref> Аднак нядаўнія рэстаўрацыйныя работы дазволілі аднавіць яго і захаваць у вельмі добрым стане якасці і захаванасці. <ref>{{Cite web|url=https://www.museodelprado.es/recurso/la-restauracion-del-emjardin-de-las-deliciasem/98d5fd6c-2dcf-4c37-8bdc-a05df5b69cfe|title=La restauración del <em>Jardín de las delicias</em> - Voz - Museo Nacional del Prado}}</ref> Звычайна карціна выстаўляецца ў адным пакоі з іншымі працамі Босха.<ref>{{Cite web|url=https://www.arthistorynews.com/articles/5814_New_Bosch_Display_at_the_Prado|title=New Bosch display at the Prado|website=Art History News|date=November 2020}}</ref> == Уплывы і кантэкст == [[Файл:The_ManTree_Bosch.jpg|міні|Іеранім Босх, ''«Чалавек-дрэва»,'' каля&nbsp;1470-х гг. «Чалавек-дрэва» на правай панэлі, намаляваны на ранейшым малюнку Босха. Гэтая версія з пяром і [[бістр]]ам не ўтрымлівае намёку на пекла, аднак яе контур быў адаптаваны ў адзін з самых запамінальных гратэскаў ''«Саду''».<ref name="Belting3822">Belting, 38</ref>]] Пра жыццё ''Іераніма Босха'', а таксама пра заказы ці ўплывы, якія маглі легчы ў аснову іканаграфіі яго твораў, вядома няшмат. Дата яго нараджэння, адукацыя і мецэнаты застаюцца невядомымі. Няма ніякіх захаваных звестак пра думкі Босха або сведчанняў таго, што прыцягнула і натхніла яго на такі індывідуальны спосаб самавыяўлення.<ref>Fraenger, 1</ref> На працягу стагоддзяў гісторыкі мастацтва змагаліся за вырашэнне гэтых пытанняў, але высновы ў лепшым выпадку застаюцца фрагментарнымі. Навукоўцы абмяркоўвалі іканаграфію Босха больш падрабязна, чым іканаграфію любога іншага нідэрландскага мастака.<ref name="Snyder 2004, 395–396.2">Snyder 2004, 395—396</ref> Яго працы звычайна лічацца загадкавымі, што прымушае некаторых меркаваць, што іх змест адносіцца да сучасных Босху эзатэрычных ведаў, якія з тых часоў зніклі ў гісторыі. Нягледзячы на тое, што кар’ера Босха квітнела ў эпоху Высокага Адраджэння, ён жыў у рэгіёне, дзе вераванні сярэднявечнай царквы ўсё яшчэ мелі маральны аўтарытэт.<ref>Gibson, 14</ref> Ён быў знаёмы з некаторымі новымі формамі самавыяўлення, асабліва з тымі, што існавалі ў Паўднёвай Еўропе, хоць цяжка з упэўненасцю вызначыць, якія мастакі, пісьменнікі і звычаі паўплывалі на яго творчасць.<ref name="Snyder 2004, 395–396.3">Snyder 2004, 395—396</ref> ''Хасэ дэ Сігуэнса'' лічыцца аўтарам першай падрабязнай крытыкі ''Саду зямных асалодаў'' у сваёй ''працы «Гісторыя ордэна Святога Гераніма»'' 1605 года.<ref name="Gomez222">Gómez, 22</ref> Ён выступаў супраць таго, каб лічыць карціну ерэтычнай або проста абсурднай, сцвярждаючы, што панэлі «з’яўляюцца сатырычным каментарыем да сораму і грэшнасці чалавецтва».<ref name="Gomez22">Gómez, 22</ref> Гісторык мастацтва ''Карл Юсці'' заўважыў, што левая і цэнтральная панэлі прасякнуты трапічнай і акіянічнай атмасферай, і прыйшоў да высновы, што Босха натхніла «навіна пра нядаўняе адкрыццё [[Атлантыда|Атлантыды]] і малюнкі яе трапічных пейзажаў, гэтак жа, як сам Калумб, набліжаючыся да terra firma, думаў, што месца, якое ён знайшоў у вусці Арынока, з’яўляецца месцам Зямнога раю».<ref>Fraenger, 57</ref> Трыпціх быў створаны ў час прыгод і адкрыццяў, калі гісторыі і трафеі з [[Новы Свет|Новага Свету]] распальвалі ўяўленне паэтаў, мастакоў і пісьменнікаў.<ref>Gibson, 27</ref> Нягледзячы на тое, што трыпціх утрымлівае шмат незямных і фантастычных істот, Босх усё ж прыцягваў сваімі вобразамі і культурнымі спасылкамі элітную гуманістычную і арыстакратычную аўдыторыю. Босх узнаўляе сцэну з гравюры нямецкага мастака [[Марцін Шангаўэр|Марціна Шонгаўэра]] ''Уцёкі ў Егіпет''.<ref>Gibson, 26</ref> Заваяванне Афрыкі і Усходу выклікала ў еўрапейскіх інтэлектуалаў адначасова і здзіўленне, і жах, бо прывяло да высновы, што Эдэм ніколі не мог быць сапраўдным геаграфічным месцам. У левай панэлі ''«Сад»'' спасылаецца на экзатычную падарожную літаратуру XV стагоддзя праз жывёл, у тым ліку львоў і жырафы. Жырафа была прасочана да [[Кірыяк з Анконы|Кірыяка з Анконы]], пісьменніка-падарожніка, вядомага тым, што наведаў Егіпет у 1440-х гадах. Экзатычнасць раскошных рукапісаў Кірыяка, магчыма, натхніла ўяўленне Босха.<ref name="Koldeweij2">Vandenbroeck, Paul. «The Spanish ''inventarios reales'' and Hieronymus Bosch», in Koldeweij et al., 49-63:59-60</ref> [[Файл:Cyriacus_vs_Bosch_giraffe.jpg|міні|[[Жырафа]] справа на левай панэлі, магчыма, намаляваная з копій з ''«Егіпецкага падарожжа»'' [[Кірыяк з Анконы|Кірыяка з Анконы]] (злева), апублікаванага {{Каля|1440}}<ref name="B2622">Belting, 26</ref>]] Картаграфаванне і заваяванне гэтага новага свету зрабіла рэальнымі рэгіёны, якія раней толькі ідэалізавалі ў фантазіі мастакоў і паэтаў. У той жа час упэўненасць у старым біблейскім раі пачала выслізгваць з рук мысліцеляў у сферу міфалогіі. У адказ на гэта трактоўка Раю ў літаратуры, паэзіі і мастацтве зрушылася ў бок свядома выдуманага [[Утопія|ўтапічнага]] адлюстравання, як гэта паказана ў творах [[Томас Мор|Томаса Мора]] (1478—1535).<ref name="B98-992">Belting, 98-99</ref> [[Альбрэхт Дзюрэр]] быў заўзятым даследчыкам экзатычных жывёл і намаляваў шмат эскізаў, заснаваных на яго наведваннях еўрапейскіх заапаркаў. Дзюрэр наведваў [[Хертагенбас]] пры жыцці Босха, і, верагодна, гэтыя два мастакі сустракаліся, і Босх чэрпаў натхненне з творчасці немца.<ref>Smith, Jeffrey Chipps. «Netherlandish Artists and Art in Renaissance Nuremberg.» ''Simiolus: Netherlands Quarterly for the History of Art'', Volume 20, Number 2/3, 1990—1991. 153—167</ref> Спробы знайсці крыніцы для гэтага твора ў літаратуры таго перыяду не ўвянчаліся поспехам. Гісторык мастацтва ''Эрвін Панофскі'' пісаў у 1953 годзе: «Нягледзячы на ўсе геніяльныя, эрудыраваныя і часткова надзвычай карысныя даследаванні, прысвечаныя задачы „расшыфроўкі Іероніма Босха“, я не магу пазбавіцца ад адчування, што сапраўдны сакрэт яго цудоўных кашмараў і мрояў усё яшчэ не раскрыты. Мы прасвідравалі некалькі адтулін у дзвярах замкнёнага пакоя, але неяк, здаецца, мы не знайшлі ключ».<ref>Quoted in Moxey, 104.</ref><ref>Bosch was christened as Jeroen van Aken but took the surname Bosch from the town he lived in for most of his life. Hieronymus is the Latin form of Jerome. In Rooth, 12. {{ISBN|951-41-0673-3}}</ref> Гуманіст [[Эразм Ратэрдамскі]] быў прапанаваны як магчымы ўплыў на Босха; пісьменнік жыў у Хертагенбасе ў 1480-х гадах, і, верагодна, ён ведаў Босха. Глум заўважыў падабенства тону трыпціха з поглядам Эразма, што тэолагі «тлумачаць (пад сябе) самыя складаныя таямніцы»&nbsp;… ці магчыма сцвярджэнне: Бог Айцец ненавідзіць Сына? Ці мог Бог прыняць вобраз жанчыны, д’ябла, асла, гарбуза, каменя?<ref>Glum, 49</ref>{{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.proza.ru/2011/05/24/1303 Пересказ «Видения Тундала»] * [https://tuinderlusten-jheronimusbosch.ntr.nl/en# The Garden of Earthly Delights by Jheronimus Bosch (an online interactive adventure)] {{Іеранім Босх}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада]] [[Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Новага Запавету]] [[Катэгорыя:Карціны з аголенымі жанчынамі]] [[Катэгорыя:Трыпціхі]] [[Катэгорыя:Карціны XVI стагоддзя]] a58urkdeiu7jcn13uoctkx9rwns1x9g 0 577525 5159150 5090200 2026-06-28T11:43:03Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159150 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} {{цёзкі2|Эрдман}} '''Міхаіл Іосіфавіч Э́рдман''' (нар. {{ДН|||1886}}, в. [[Усушак]], [[Быхаўскі павет]], [[Магілёўская губерня]] — ?) — беларускі навуковец і дзяржаўны дзеяч. == Біяграфія == Міхаіл Іосіфавіч Эрдман нарадзіўся ў 1886 годзе ў в. [[Усушак]] [[Быхаўскі павет|Быхаўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]<ref name="minsk-region">[http://slutsk.minsk-region.by/ru/sluzhby/rovd/istoria/ История Слуцкого РОВД] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181102225630/http://slutsk.minsk-region.by/ru/sluzhby/rovd/istoria/ |date=2 лістапада 2018 }}</ref>. Паходзіў са шляхецкага роду [[Эрдманы|Эрдманаў]] [[Гербут (герб)|герба «Гербут»]]. Браў удзел у ваенных дзеяннях у час [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]. У 1917 годзе, пасля ранення на фронце, быў шпіталяваны, вярнуўся дадому, дзе ўступіў у шэрагі краснагвардзійскага атрада ў [[Чавусы|Чавусах]]<ref name="minsk-region"/>. У 1918 годзе прыняты ў партыю і ў маі 1919 года па першай партыйнай мабілізацыі зноў сышоў на фронт, дзе ўдзельнічаў у [[Варшаўская бітва (1920)|наступе на Варшаву]] і, у сувязі з раненнем, быў адпушчаны дадому. Пасля выздараўлення павятовы ваенкамат, праз павятовы камітэт партыі, накіраваў яго на працу ў [[Міліцыя Беларусі|міліцыю]]<ref name="minsk-region"/>. Прымаў непасрэдны ўдзел у барацьбе з [[бандытызм]]ам, узначальваючы атрады ў гг. [[Быхаў|Быхаве]], [[Рэчыца|Рэчыцы]]. У 1922—1923 гадах начальнік [[Чавусы|Чавускай]] павятовай міліцыі<ref name="mogohrana1">[http://mogohrana.gov.by/news/31-yanvarya-100-let-so-dnya-obrazovaniya-chausskoy-milicii 31 января — 100 лет со Дня образования Чаусской милиции!]{{Недаступная спасылка}}</ref>. У 1923 годзе працягваў барацьбу з бандытызмам, узначальваючы [[Клімавічы|Клімавіцкую]] міліцыю<ref name="minsk-region"/>. Узначальваў аперацыю па ліквідацыі банды з 18 чалавек на чале з дэзерцірам Клыпчанкам, якая забівала актывістаў Савецкай улады, рабавала, тэрарызавала мясцовых жыхароў<ref name="uvd">[http://uvd.mogilev.by/news/pozdravlyaem-klimovichskuyu-miliciyu-so-100-letnim-yubileem-so-dnya-obrazovaniya Поздравляем Климовичскую милицию со 100-летним юбилеем со Дня образования!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181222084956/http://uvd.mogilev.by/news/pozdravlyaem-klimovichskuyu-miliciyu-so-100-letnim-yubileem-so-dnya-obrazovaniya |date=22 снежня 2018 }}</ref>. У 1924 годзе М. І. Эрдман з’яўляўся начальнікам [[Слуцкая акруга|Слуцкай акруговай]] міліцыі. Праз стан здароўя, падарванага двума раненнямі ў час ваенных дзеянняў, у 1925 годзе прыняў рашэнне аб сыходзе з міліцыі<ref name="minsk-region"/>. У далейшым ён займаўся навуковай дзейнасцю, працаваў на выкладчыцкіх і кіруючых пасадах у розных вышэйшых і сярэдніх спецыяльных навучальных установах СССР<ref name="minsk-region"/>. Да 1933 года ўзначальваў [[Магілёўскі інстытут свінагадоўлі]], у 1933—1936 гадах — [[Віцебскі ветэрынарна-заатэхнічны інстытут]]<ref>{{Cite web |url=https://www.vsavm.by/istoriya-akademii/ |title=История учреждения образования «Витебская ордена „Знак Почета“ государственная академия ветеринарной медицины» |access-date=7 лістапада 2018 |archive-date=16 красавіка 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416192726/https://www.vsavm.by/istoriya-akademii/ |url-status=dead }}</ref>, [[Клімавіцкі дзяржаўны аграрны каледж|Клімавіцкі пчалярскі тэхнікум]]<ref name="rodniva">{{Cite web |url=http://www.rodniva.by/2012/05/klimavickamu-agrarnamu-kaledzhu-80/ |title=Клімавіцкаму аграрнаму каледжу — 80! |access-date=9 лістапада 2018 |archive-date=18 красавіка 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418100019/https://www.rodniva.by/2012/05/klimavickamu-agrarnamu-kaledzhu-80/ |url-status=dead }}</ref>. Удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]<ref name="minsk-region"/>. Пахаваны на [[Чыжоўскія могілкі|Чыжоўскіх могілках]]. == Узнагароды == Узнагароджаны [[ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга]], Ганаровай граматай [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]], медалямі [[Медаль «За абарону Масквы»|«За абарону Масквы»]], «[[Медаль «За перамогу над Японіяй»|За перамогу над Японіяй]]» і іншымі<ref name="minsk-region"/>. == Сям’я == У шлюбе з Рунцавай, ад якой меў дачку Юлію і сына Эміра. {{зноскі}} {{продкі}} {{DEFAULTSORT:Эрдман Міхаіл Іосіфавіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За абарону Масквы»]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За перамогу над Японіяй»]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне]] [[Катэгорыя:Рэктары Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] dntsuun0yxllerzu3axp80tp8s4awr4 0 583022 5158975 5059982 2026-06-28T02:41:20Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158975 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар}} {{значэнні|Прусак}} '''Дзмітрый Канстанцінавіч Прусак''' ({{ДН|||1859}}<ref name="БЮС">[https://xn--90ax2c.xn--p1ai/catalog/005289_000028_4D34F934-46BA-4F3C-BF29-1201DEBDA0F9/viewer/?page=287 Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892 с. 278-79] {{ref-ru}}</ref> — пасля 1917) — грамадзянскі інжынер<ref name="БЮС"/>, архітэктар. Брат архітэктара [[Канстанцін Канстанцінавіч Прусак|Канстанціна]] і ваеннага інжынера [[Мікалай Канстанцінавіч Прусак|Мікалая]] Прусакоў. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1859 годзе. У 1868-72 гадах вучыўся ў {{нп3|Міхайлаўскі Варонежскі кадэцкі корпус|Варонежскім Міхайлаўскім кадэцкім корпусе|ru|Михайловский Воронежский кадетский корпус}}<ref>[https://vrnguide.ru/bio-dic/p/prussak-dmitrij-konstantinovich.html ПРУССАК Дмитрий Константинович] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250327072204/https://vrnguide.ru/bio-dic/p/prussak-dmitrij-konstantinovich.html |date=27 сакавіка 2025 }} {{ref-ru}}</ref>. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Пецярбургскай ваеннай гімназіі. У 1881 годзе скончыў курс у Пецярбургскім будаўнічым вучылішчы<ref name="БЮС"/>. Выпушчаны са званнем грамадзянскага інжынера і чынам X класа. У сакавіку 1882 года паступіў на службу ў {{нп3|Тэхнічна-будаўнічы камітэт||ru|Техническо-строительный комитет}} [[Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі|Міністэрства ўнутраных спраў]]<ref name="БЮС"/>. Спачатку працаваў тэхнікам па чарцёжнай частцы, потым, з 1884 года прызначаны памочнікам вытворцы спраў таго ж Камітэту і ў 1890 годзе пераведзены на службу ў Кантроль [[Міністэрства Імператарскага Двара]] — рэвізорам-тэхнікам<ref name="БЮС"/>. За час службы ў Камітэце быў у дзвюх камандзіроўках: у 1885 годзе — у г. [[Старая Ладага|Старой Ладазе]] для вышукання спосабаў да захавання старажытнай крэпасці «Рурыкава гарадзішча» і ў 1889 годзе — у [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]] па справе аб ўладкаванні ў ёй сельскіх лячэбных устаноў<ref name="БЮС"/>. З 1887 года складаўся членам {{нп3|Пецярбургскае таварыства архітэктараў|Пецярбургскага таварыства архітэктараў|ru|Петербургское общество архитекторов}}<ref>[https://www.spbgasu.ru/Vypusknikam/Stud_Vip_Prep/PRUSSAK_Dmitriy_Konstantinovich/ ПРУССАК Дмитрий Константинович] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181018080053/http://www.spbgasu.ru/Vypusknikam/Stud_Vip_Prep/PRUSSAK_Dmitriy_Konstantinovich/ |date=18 кастрычніка 2018 }} {{ref-ru}}</ref>. == Творчасць == Вынікам камандзіроўкі ў Віцебскую губерню стаў падрабязна распрацаваны ім тып сельскай лячэбніцы і праект вялікага дома для душэўна-хворых<ref name="БЮС"/>. Д. Прусак прымаў удзел у многіх пабудовах, галоўным чынам у Пецярбургу<ref name="БЮС"/><ref>[http://www.citywalls.ru/search-architect86.html?s=1ifcvmc5tgpciqjej35gqm82v0 Будынкі Д. Прусака ў Пецярбургу]{{Недаступная спасылка}}</ref>. У тым ліку, саўмесна з грамадзянскім інжынерам {{нп3|Васіль Антонавіч Касякоў|В. А. Касяковым|ru|Косяков, Василий Антонович}}, кіраваў пабудовай {{нп3|Царква Мілавальнай Божай Маці (Санкт-Пецярбург)|мураванага храма|ru|Церковь Милующей Божией Матери (Санкт-Петербург)}} на 2000 чалавек у {{нп3|Галерная гавань|Галернай гавані|ru|Галерная гавань}}<ref name="БЮС"/>. Яму ж належыць праект, а часткова і пабудова дома Панаева на [[Адміралцейская набярэжная|Адміралцейскай набярэжнай]] у [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]]<ref name="БЮС"/>. === Асобныя творы === [[Файл:The Panaev's Theater.jpg|250px|left|міні|Паштоўка з выглядам Панаеўскага тэатра]] [[Файл:2690. St. Petersburg. Hospital of the Community of St. Eugenia.jpg|250px|міні|злева|Бальніца абшчыны Святой Яўгеніі]] * {{нп3|Царква Мілавальнай Божай Маці (Санкт-Пецярбург)|Царква Мілавальнай Божай Маці|ru|Церковь Милующей Божией Матери (Санкт-Петербург)}} ў {{нп3|Галерная гавань|Галернай гавані|ru|Галерная гавань}} [[Санкт-Пецярбург]]а<ref name="БЮС"/> * Даходны дом і {{нп3|Панаеўскі тэатр|тэатр|ru|Панаевский театр}} {{нп3|Валяр’ян Аляксандравіч Панаеў|В. А. Панаева|ru|Панаев, Валериан Александрович}} на [[Адміралцейская набярэжная|Адміралцейскай набярэжнай]] у [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] (1886—1887). Аднак, і план, і фасад гэтага дома былі значна зменены пасля таго, як Д. Прусак адмовіўся ад удзелу ў гэтай пабудове<ref name="БЮС"/>. У 1895 годзе тут адбылося дэбютнае выступленне [[Фёдар Іванавіч Шаляпін|Ф. І. Шаляпіна]] ў Санкт-Пецярбургу. Дом быў знішчаны пажарам у 1917 годзе, разабраны, і на гэтым месцы ў 1958 годзе пабудаваны будынак сярэдняй школы № 225. * Комплекс будынкаў для {{нп3|Абшчына Святой Яўгеніі|абшчыны Святой Яўгеніі|ru|Община святой Евгении}} ў Санкт-Пецярбургу, у тым ліку дамовая царква, навучальныя класы для курсаў, новы будынак Сховішча імя Аляксандра III, амбулаторыя з аптэкай і бальніца з трох павільёнаў. Пазней для той самай абшчыны па праекце Д. Прусака была пабудавана таксама загарадная дача-санаторый для дзяцей, якія лячыліся ў бальніцы абшчыны<ref>[http://www.encspb.ru/object/2853475859?lc=ru ОБЩИНА СВЯТОЙ ЕВГЕНИИ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181217173759/http://www.encspb.ru/object/2853475859?lc=ru |date=17 снежня 2018 }} {{ref-ru}}</ref>. * У 1897 годзе па праекце Д. Прусака<ref>[http://temples.ru/architect.php?ID=917 Пруссак Дмитрий Константинович] {{ref-ru}}</ref> і [[Уладзімір Аляксандравіч Ліпскі|У. А. Ліпскага]], у маёнтку [[Іван Міхайлавіч Аленчыкаў|І. М. Аленчыкава]] ў {{нп3|Астраўкі (Ленінградская вобласць)|Астраўках|ru|Островки (Ленинградская область)}} была пабудавана мураваная царква ў імя Раства Іаана Прадцечы, а ў 1902 годзе да яе прыбудавалі званіцу. У гады вайны царква была зруйнавана. Паводле іншых звестак, аўтарам быў [[Уладзімір Фёдаравіч Прусак|У. Прусак]]<ref>[http://www.xn-----6kcbbfljec5aacglpidjyhbmpcf2anpqi6a.xn--p1ai/ru/personalia/1000 Пруссак Владимир Федорович] {{ref-ru}}</ref>. {{зноскі}} {{Commonscat|Dmitriy Prussak}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Прусак Дзмітрый Канстанцінавіч}} [[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Расіі]] [[Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Члены Пецярбургскага таварыства архітэктараў]] amy3xapr1yygp8t7iba5tz03nfxufmm 0 584149 5158885 5158434 2026-06-27T17:06:01Z D.L.M.I. Bel 33064 5158885 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Ёдскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Шаркаўшчынскі раён]] |Уключае = 40 населеных пунктаў |Сталіца = [[Ёды]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]],</br>[[17 ліпеня]] [[1964]] |Скасаванне = [[15 кастрычніка]] [[1960]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1354 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ёдскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — [[аграгарадок]] (да 2008 года вёска) [[Ёды]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]] [[БССР]]. З 20 верасня 1944 года ў складзе [[Полацкая вобласць|Полацкай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года — [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]]. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года ў склад [[Іказненскі сельсавет|Іказненскага сельсавета]] [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] перададзены 18 населеных пунктаў ([[Аляксандрынава]], [[Анопаль (Браслаўскі раён)|Анопаль]], [[Астанава]], [[Атраднае (Браслаўскі раён)|Атраднае]], [[Біейкі]], [[Вуглы (Браслаўскі раён)|Вуглы]], [[Густаты (вёска)|Густаты]], [[Дзірнічы]], [[Маёраўцы]], [[Пажаддзе]], [[Рафалова (Браслаўскі раён)|Рафалова]], [[Рожава (Цяцеркаўскі сельсавет)|Рожава]], [[Рудабісць]], [[Рысевічы]], [[Рэпішча (Браслаўскі раён)|Рэпішча]], [[Солакаўшчына]], [[Шыш-Навалока]] і [[Яйсаўка]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 верасня 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 26.</ref>. 15 кастрычніка 1960 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да [[Корніцкі сельсавет|Корніцкага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 15 кастрычніка 1960 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1960, № 31.</ref>, які пасля скасавання Шаркаўшчынскага раёна 17 красавіка 1962 года ўвайшоў у склад [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]]. 17 ліпеня 1964 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі [[Корніца]] ў вёску Ёды, Корніцкі сельсавет перайменаваны ў Ёдскі<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога (сельскага) Савета дэпутатаў працоўных ад 17 ліпеня 1964 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1964, № 31 (1071).</ref>. 30 ліпеня 1966 года сельсавет перададзены адноўленаму Шаркаўшчынскаму раёну. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Ёдскага сельсавета 35 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|65}}</ref>. 21 сакавіка 2008 года скасаваны хутар [[Пунішча (Шаркаўшчынскі раён)|Пунішча]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2010-309/2010_309_9_36400.pdf&oldDocPage=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 21 марта 2008 г. № 41 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Валожынскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)|Валожынскага сельсавета]] (14 населеных пунктаў: вёскі [[Амбросенкі (Шаркаўшчынскі раён)|Амбросенкі]], [[Астраўляне (Шаркаўшчынскі раён)|Астраўляне]], [[Бабоўе (Шаркаўшчынскі раён)|Бабоўе]], [[Буйкі (Шаркаўшчынскі раён)|Буйкі]], [[Бяседнае]], [[Валожынкі]], [[Глісценкі]], [[Касцюкі (Шаркаўшчынскі раён)|Касцюкі]], [[Лазоўка (Шаркаўшчынскі раён)|Лазоўка]], [[Паяначы]], [[Сасноўцы (Шаркаўшчынскі раён)|Сасноўцы]], [[Шурпакі]] і хутары [[Кулагі]], [[Курычанкі]])<ref>[http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913v0060692&p1=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 10 октября 2013 г. № 292 Об изменении административно-территориального устройства некоторых районов Витебской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210511010538/https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913v0060692&p1=1|date=11 мая 2021}}</ref>. 26 студзеня 2022 года скасаваны хутар [[Курычанкі]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922v0113706&p1=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 26 января 2022 г. № 223 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 27 чэрвеня 2026 года скасаваны вёскі [[Дубнікі (Шаркаўшчынскі раён)|Дубнікі]] і [[Яцелеўшчына]]<ref name=":12">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (29 населеных пунктаў) — 1286 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=16 снежня 2023 |archive-date=9 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>, з іх 86,5 % — [[беларусы]], 11,1 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (43 населеныя пункты) — 1354 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |title=Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=16 снежня 2023 |archive-date=5 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. {{Ёдскі сельсавет}} {{Шаркаўшчынскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Ёдскі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Ёдскі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (1940—1960)}} |спіс2 = {{Браслаўскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Ёдскі сельсавет у [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] (1964—1966)}} |спіс3 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Ёдскі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (з 1966)}} }} [[Катэгорыя:Ёдскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Браслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1964 годзе]] sflgbtd0xi8smb2w7zpbwqp030q9vas 0 591304 5158984 5020002 2026-06-28T04:16:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158984 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч}} '''Дзмітрый Фёдаравіч Аяцкаў''' (нар. [[9 лістапада]] [[1950]], сяло Калініна (цяпер Сталыпіна) Балтайскага раёна Саратаўскай вобласці) — расійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік адміністрацыі (1996) і першы губернатар Саратаўскай вобласці (1996—2005). == Біяграфія == Пачаў працоўную дзейнасць у калгасе механізатарам. У 1969—1971 гадах праходзіў службу ў шэрагах [[Узброеныя Сілы СССР|Узброеных сіл СССР]] (палкоўнік запасу). Атрымаў дзве вышэйшыя адукацыі: сельскагаспадарчую і эканамічную. Пасля сканчэння [[Саратаўскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт|Саратаўскага сельскагаспадарчага інстытута]] працаваў галоўным аграномам у гаспадарках [[Тацішчаўскі раён|Тацішчаўскага]] і [[Балтайскі раён|Балтайскага раёнаў]] Саратаўскай вобласці. З 1992 па 1996 год працаваў на пасадзе намесніка мэра, першага намесніка часткі адміністрацыі горада [[Саратаў|Саратава]]. У 1994—1996 гадах — абраны дэпутат [[Савет Федэрацыі|Савета Федэрацыі]] [[Федэральны Сход Расіі|Федэральнага сходу Расійскай Федэрацыі]] ад Саратаўскай вобласці, з 1996 па 2000 год — член Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі (па пасадзе), член Камітэта па бяспецы і абароне. Член Камітэта па міжнародных справах Рады Федэрацыі з 5 чэрвеня па 26 снежня 1996 года, член Камітэта па навуцы, культуры, адукацыі, ахове здароўя і экалогіі Савета Федэрацыі з 26 снежня 1996 года па 19 снежня 2000 года. 15 красавіка 1996 года прызначаны ўказам прэзідэнта Расійскай Федэрацыі кіраўніком адміністрацыі [[Саратаўская вобласць|Саратаўскай вобласці]]<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/9203 Указ Президента Российской Федерации от 15.04.1996 г. № 559 «О главе администрации Саратовской области»]</ref>. 1 верасня 1996 года быў абраны губернатарам Саратаўскай вобласці. 17 мая 1998 года на сустрэчы з прэзідэнтам ЗША [[Біл Клінтан|Білам Клінтанам]], якая праходзіла ў [[Бірмінгем]]е, прэзідэнт Расіі [[Барыс Мікалаевіч Ельцын|Барыс Ельцын]] адрэкамендаваў Аяцкава, які яго суправаджаў, амерыканскаму кіраўніку як свайго наступніка на найвышэйшай дзяржаўнай пасадзе Расіі. Аднак ужо на наступны дзень, 18 мая, [[Сяргей Уладзіміравіч Ястржэмбскі|Сяргей Ястржэмбскі]], які быў у той час прэс-сакратаром Ельцына, фактычна нівеляваў гэту заяву прэзідэнта, сказаўшы, што словы Ельцына пра Аяцкава-наступніка варта расцэньваць «з пункту гледжання здаровага гумару» і «прэзідэнт сказаў пра гэта паўжартам»<ref>[http://www.sarvzglyad.ru/?news_id=546 Саратовский след Бориса Ельцина]</ref><ref>[http://www.rbc.ru/info/biograph/biogr_ayackov.shtml Аяцков Дмитрий Федорович. Полная биография] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305030737/http://www.rbc.ru/info/biograph/biogr_ayackov.shtml |date=2016-03-05 }}</ref>. У 1999 годзе на з’ездах VI і VII уваходзіў у прэзідыум партыі «[[Наш дом — Расія]]»<ref>[http://visualrian.ru/ru/site/gallery/index/id/816563/ Дмитрий Аяцков в президиуме на VI партии «Наш дом — Россия»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140505235946/http://visualrian.ru/ru/site/gallery/index/id/816563/ |date=5 мая 2014 }}// РИА Новости, 24 апреля 1999 г.</ref><ref>[http://visualrian.ru/ru/site/gallery/index/id/816567/ Дмитрий Аяцков в президиуме на VII партии «Наш дом — Россия»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160208011456/http://visualrian.ru/ru/site/gallery/index/id/816567/ |date=8 лютага 2016 }}// РИА Новости, 28 август 1999 г.</ref>. З 25 верасня 1999 года па 28 мая 2004 года — саветнік па мясцовым самакіраванні ў Расійскай Федэрацыі<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/14450 Указ Президента Российской Федерации от 25.09.1999 г. № 1271 «Об утверждении состава Совета по местному самоуправлению в Российской Федерации»]</ref><ref>[https://base.garant.ru/187074/ Указ Президента Российской Федерации от 28.05.2004 г. № 701 «О признании утратившими силу некоторых актов Президента РСФСР и Президента Российской Федерации»]</ref>. З 18 кастрычніка 1999 года па 8 жніўня 2001 года — член Камісіі пры прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па ўзаемадзеянні федэральных органаў дзяржаўнай улады і органаў дзяржаўнай улады суб’ектаў Расійскай Федэрацыі пры правядзенні канстытуцыйна-прававой рэформы ў суб’ектах Расійскай Федэрацыі<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/14527 Указ Президента Российской Федерации от 18.10.1999 г. № 1393 «Об утверждении состава Комиссии при Президенте Российской Федерации по взаимодействию федеральных органов государственной власти и органов государственной власти субъектов Российской Федерации при проведении конституционно-правовой реформы в субъектах Российской Федерации»]</ref><ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/17290 Указ Президента Российской Федерации от 08.08.2001 г. № 1003 «О признании утратившими силу указов Президента Российской Федерации в связи с изданием Указа Президента Российской Федерации от 21.06.2001 г. № 741 „О Комиссии при Президенте Российской Федерации по подготовке предложений о разграничении предметов ведения и полномочий между федеральными органами государственной власти, органами государственной власти субъектов Российской Федерации и органами местного самоуправления“»]</ref>. 26 сакавіка 2000 года абраны губернатарам Саратаўскай вобласці на другі тэрмін. З 29 мая 2001 года па 22 мая 2006 года — прадстаўнік дэлегацыі Расійскай Федэрацыі ў Палаце рэгіёнаў [[Кангрэс мясцовых і рэгіянальных улад Еўропы|Кангрэса мясцовых і рэгіянальных улад Еўропы]]<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/16970 Распоряжение Президента Российской Федерации от 29.05.2001 г. № 290-рп «Об утверждении состава делегации Российской Федерации для участия в Конгрессе местных и региональных властей Европы»]</ref><ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/18063 Распоряжение Президента Российской Федерации от 08.05.2002 г. № 201-рп «Об утверждении состава делегации Российской Федерации для участия в Конгрессе местных и региональных властей Европы в 2002—2004 годах»]</ref><ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/20828 Распоряжение Президента Российской Федерации от 22.04.2004 г. № 179-рп «Об утверждении состава делегации Российской Федерации для участия в Конгрессе местных и региональных властей Европы в 2004—2006 годах»]</ref>. У 2003 годзе Дзмітрый Аяцкаў стаў адным з апошніх у спісе папулярнасці рэгіянальных кіраўнікоў сучаснай Расіі, складзенага па выніках апытання Фонду «Общественное мнение» (ФОМ). Незадаволенасць яго дзейнасцю на пасадзе губернатара выказалі 65 % насельніцтва вобласці, грунтуючыся на дадзеных рэпрэзентацыйнага апытання 1000 чалавек<ref name="integrum">{{cite web|url=http://www.integrum.ru/PersonInfoPage.aspx?oid=1660|title=Интегрум. Дмитрий Аяцков|accessdate=02.09.2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/61BGwwy8s?url=http://index.integrum.ru/PersonInfoPage.aspx?oid=1660|archivedate=2011-08-24}}</ref>. У 2005 годзе, пасля скасавання выбараў кіраўнікоў рэгіёнаў, прэзідэнт [[Уладзімір Пуцін]] не стаў прапаноўваць кандыдатуру Аяцкава для перапрызначэння губернатарам вобласці. Замест гэтага ў сакавіку 2005 года Аяцкаў быў прызначаны паслом Расіі ў [[Беларусь|Беларусі]]<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/22595 Указ Президента Российской Федерации от 14.07.2005 г. № 800 «О назначении Аяцкова Д. Ф. Чрезвычайным и Полномочным послом Российской Федерации в Республике Белоруссия»]</ref>. Аднак 19 ліпеня 2005 года, на прэс-канферэнцыі ў Саратаве, якую ён даў ужо пасля атрымання [[агрэман]]а, то бок афіцыйнай згоды на прыезд у Мінск у якасці пасла, Аяцкаў прапанаваў беларускаму прэзідэнту [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]] «перастаць дзьмуць шчокі»<ref>{{cite web|url=http://www.gazeta.ru/2005/12/19/oa_182199.shtml|title=Щёки Лукашенко обретут свободу (Газета.Ru)|accessdate=02.09.2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111150854/http://www.gazeta.ru/2005/12/19/oa_182199.shtml|archivedate=11 студзеня 2012|url-status=dead}}</ref>. Гэтыя словы выклікалі скандал, і прызначэнне не адбылося<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/23386 Указ Президента Российской Федерации от 30.11.2005 г. № 1379 «О признании утратившим силу Указа Президента Российской Федерации от 14.07.2005 г. № 800 „О назначении Аяцкова Д. Ф. Чрезвычайным и Полномочным послом Российской Федерации в Республике Белоруссия“»]</ref>. Восенню 2005 года прайшла інфармацыя пра тое, што Дзмітрый Аяцкаў зойме пост памочніка паўпрада прэзідэнта Расіі ў [[Прыволжская федэральная акруга|Прыволжскай федэральнай акрузе]]. У пачатку 2006 года Аяцкаў адкрыў у Саратаве грамадскую прыёмную і заняўся напісаннем мемуараў. Восенню 2006 года прызначаны памагатым [[Кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі|кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта Расіі]]. З 21 сакавіка 2007 года па 12 ліпеня 2012 года — член кансультацыйнай камісіі [[Дзяржаўны савет Расійскай Федэрацыі|Дзяржаўнага савета Расійскай Федэрацыі]]<ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/25212 Распоряжение Президента Российской Федерации от 21.03.2007 г. № 123-рп «О включении в состав консультативной комиссии Государственного совета Российской Федерации Аяцкова Д. Ф.»]</ref><ref>[http://kremlin.ru/acts/bank/35658 Распоряжение Президента Российской Федерации от 12.07.2012 г. № 305-рп «Об исключении из состава консультативной комиссии Государственного совета Российской Федерации Аяцкова Д. Ф., Жамсуева Б. Б. и Потапова Л. В.»]</ref>. З 28 ліпеня 2011 года па 30 лістапада 2013 года — дырэктар [[Паволжскі інстытут кіравання імя П. А. Сталыпіна|Паволжскай акадэміі дзяржаўнай службы імя П. А. Сталыпіна]] — філіяла [[Расійская акадэмія народнай гаспадаркі і дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі|Расійскай акадэміі народнай гаспадаркі і дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі]]<ref>[https://news.sarbc.ru/main/2013/11/30/146240.html Дмитрий Аяцков покинул пост директора ПИУ]</ref>. З’яўляецца членам «[[Ізборскі клуб|Ізборскага клуба]]», створанага ў 2012 годзе. У 2013 годзе стаў прэзідэнтам Прыволжскай кніжнай палаты<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://fn-volga.ru/news/view/id/12586|title=Дмитрий Аяцков о создании книжной палаты: «Придёт время, когда мы будем бороться с электронными носителями»|website=Свободные|date=2013-11-21|accessdate=2020-12-10|archive-date=18 студзеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118183030/https://fn-volga.ru/news/view/id/12586|url-status=dead}}</ref> і ініцыятарам правядзення ў Саратаве міжнароднага кніжнага кірмашу «Волжская волна»<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://fn-volga.ru/news/view/id/34882|title=Дмитрий Аяцков призвал объявить книжную ярмарку новым саратовским брендом|website=Свободные|date=2015-06-15|accessdate=2020-12-10|archive-date=14 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414054850/https://fn-volga.ru/news/view/id/34882|url-status=dead}}</ref>. 24 сакавіка 2014 года прызначаны саветнікам апарата саветнікаў і памочнікаў губернатара Саратаўскай вобласці [[Валерый Васільевіч Радаеў|Валерыя Радаева]] па аграрных пытаннях<ref>{{Cite web |url=http://top.sarbc.ru/main/2014/03/24/151432.html |title=Дмитрий Аяцков назначен советником губернатора Саратовской области |access-date=18 студзеня 2022 |archive-date=6 мая 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140506012001/http://top.sarbc.ru/main/2014/03/24/151432.html |url-status=dead }}</ref>. У 2017 годзе абраны прэзідэнтам [[Саратаўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя Ю. А. Гагарына|Саратаўскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя Ю. А. Гагарына]]<ref>[http://www.sstu.ru/upravlenie/ayatskov-dmitriy-fedorovich.php Аяцков Дмитрий Федорович — Саратовский государственный технический университет имени Гагарина Ю. А.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210709181539/https://www.sstu.ru/upravlenie/ayatskov-dmitriy-fedorovich.php |date=9 ліпеня 2021 }}</ref>. {{зноскі}} {{start box}} {{succession box | before= [[Аляксандр Віктаравіч Блахін]]| title= [[Выява:MID emblem.png|60 px]] <br /> [[Паслы Расіі ў Беларусі|Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь]] | years= [[14 ліпеня]] [[2005]] — [[30 лістапада]] [[2005]]| after= [[Аляксандр Аляксандравіч Сурыкаў]]|}} {{end box}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Аяцкаў Дзмітрый Фёдаравіч}} [[Катэгорыя:Паслы Расіі ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Губернатары Саратаўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Члены Савета Федэрацыі Расіі (1996—2000)]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Савета Федэрацыі Расіі (1993—1995)]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі]] ausfkxi1u1rn5vhy6ovomqyuafysivt 0 602510 5159066 5020039 2026-06-28T09:06:24Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159066 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Назва = Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы |Назва-арыгінал = |Выява = Вокладка Дзіцячы атлас Беларусі.jpg |Памер = |Подпіс выявы = |Жанр = Навукова-папулярнае выданне |Аўтар = [[Яраш Малішэўскі]] |Мова арыгіналу = беларуская |Напісаны = |Публікацыя = |Асобнае выданне = [[2019]] г. |Выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |Серыя = |Колькасць старонак = 80 |Ілюстратар = |Афармленне =Мастацкі рэдактар: В. А. Макаранка |Пераклад = |Перакладчык = |Носьбіт = |Папярэдні твор = |Наступны твор = |ISBN = 978-985-02-1898-8 |Электронная версія = |Вікікрыніцы-тэкст = }} '''«Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы»''' — кніга, прысвечаная помнікам беларускай архітэктары<ref>{{cite web| author =| date =2019| url =https://akademkniga.by/katalog/detskaya-literatura/dzicyachy-atlas-belarusi.-zamki-krepasci-bazhnicy.html| title =Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы| publisher =УП «Академическая книга»| accessdate =2019-05-30| archive-date =7 чэрвеня 2019| archive-url =https://web.archive.org/web/20190607060324/https://akademkniga.by/katalog/detskaya-literatura/dzicyachy-atlas-belarusi.-zamki-krepasci-bazhnicy.html| url-status =dead}}</ref>; навукова-папулярнае выданне. Выдадзена ў выдавецтве «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]» ў [[2019 год у гісторыі літаратуры|2019 годзе]]. Аўтар тэксту і ўкладальнік — [[Яраш Малішэўскі]]. Рэдактар — [[Аксана Спрынчан|А. В. Спрынчан]]. == Змест == Кніга з’яўляецца своеасаблівай ілюстраванай энцыклапедыяй<ref name="НЧ">{{cite web| author =[[Алег Леанідавіч Грушэцкі|Грушэцкі А.]]| date =2019-05-18| url =https://novychas.by/kultura/101-cud-belarusi-u-adnoj-knize| title =101 цуд Беларусі ў адной кнізе| publisher =[[Новы Час (газета)|Новы Час]]| accessdate =2019-05-30| archiveurl =https://web.archive.org/web/20190603163052/https://novychas.by/kultura/101-cud-belarusi-u-adnoj-knize| archivedate =3 чэрвеня 2019| url-status =live}}</ref>. У кнізе прадстаўлены 101 помнік беларускага дойлідства<ref name="racyja">{{cite web| date =2019-05-27| url =https://www.racyja.com/kultura/yarash-malisheuski-prezentavau-svoj-dzi/| title =Яраш Малішэўскі прэзентаваў дзіцячы атлас Беларусі на „Мове-нанова”| publisher =[[Беларускае Радыё Рацыя|Радыё Рацыя]]| accessdate =2019-06-03| archiveurl =https://web.archive.org/web/20190603205452/https://www.racyja.com/kultura/yarash-malisheuski-prezentavau-svoj-dzi/| archivedate =3 чэрвеня 2019| url-status =dead}}</ref> — старажытныя замкі, мураваныя крэпасці, каменныя і драўляныя бажніцы — касцёлы, цэрквы, мячэці, сінагогі<ref name="ЛіМ">{{cite web|author= Грушэцкі А.|url= http://zviazda.by/be/news/20190607/1559882031-z-atlasam-zamkau-pa-belarusi|title= З атласам замкаў – па Беларусі|publisher= [[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]|accessdate= 2019-06-07|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190607054746/http://zviazda.by/be/news/20190607/1559882031-z-atlasam-zamkau-pa-belarusi|archivedate= 7 чэрвеня 2019|url-status= live}}</ref>. У атласе змешчаны як існуючыя помнікі, так і даўно зруйнаваныя, але адноўленыя ў малюнках<ref>{{cite web| author =[[Людміла Рублеўская|Рублеўская Л.]]| date =2019-05-17| url = https://www.sb.by/articles/zamki-i-mify.html| title =Яраш Малішэўскі. Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы |publisher =[[СБ. Беларусь сегодня]]| accessdate = 2019-06-03}}</ref>. Матэрыял у кнізе пададзены ўпарадкавана, па абласцях – для лягчэйшай арыентацыі<ref name="ЛіМ" />. У кнізе прадугледжана магчымасць адзначыць мясціны, у якіх ужо пабывалі, — зафарбаваўшы сэрца, якое намалявана каля кожнага помніка архітэктуры<ref name="НЧ" />. == Прэзентацыя == 17 мая 2019 года ў мінскай бібліятэцы імя Цёткі адбылася прэзентацыя кнігі. На прэзентацыі прысутнічала шмат цікавых гасцёў — беларускія літаратары, музыканты, гісторыкі, журналісты. Многія з іх так ці інакш звязаны з мясцінамі, пра якія гаворыцца ў кнізе. Яны расказалі свае гісторыі, звязаныя з гэтымі мясцінамі і помнікамі, пра якія ўзгадана ў кнізе. Сярод выступоўцаў былі галоўны рэдактар «Мастацкай літаратуры» [[Віктар Анатолевіч Шніп|Віктар Шніп]], мовазнавец [[Юрый Пацюпа]], паэт і журналіст [[Міхась Скобла]], паэтэса і этнакультуролаг [[Антаніна Яўгенаўна Хатэнка|Антаніна Хатэнка]], гісторык-архівіст [[Вольга Бабкова]], рэстаўратар [[Ігар Сурмачэўскі]], гісторык мастацтва [[Галіна Флікоп-Світа]]. Музычную атмасферу стваралі сам [[Яраш Мальшэўскі]], юная цымбалістка [[Альжбэта Малішэўская-Спрынчан]], музыка [[Піт Паўлаў]] і фолк-гурт «Астроўна»<ref name="НЧ" />. Галоўны рэдактар «Мастацкай літаратуры» Віктар Шніп зазначыў, што гэтая кніга — найлепшая з усіх выдадзеных за апошні час выдавецтвам<ref name="НЧ" />. 27 мая 2019 года кніга была прэзентавана на мінскіх курсах «[[Мова нанова]]»<ref name="racyja" />. {|align="center" |-valign="top" {| style="border:1px solid black; border-collapse:collapse;" !colspan="4"|Прэзентацыя кнігі ў бібліятэцы ім. Цёткі |- ||| [[Выява:Atlas Malishewski.jpg|міні|none|270px|Яраш Малішэўскі і вядучая прэзентацыі [[Аксана Спрынчан]]]] ||| [[Выява:Atlas Malishewski&Shnip.jpg|міні|none|225px|Віншаванні ад гал. рэд. выд. «Мастацкая літаратура» [[Віктар Анатолевіч Шніп|В. Шніпа]]]] ||| [[Выява:Atlas Malishewski&Pit.jpg|міні|none|250px|[[Піт Паўлаў]], Яраш Малішэўскі і Аксана Спрынчан]] ||| |} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=[[Алег Леанідавіч Грушэцкі|Грушэцкі А.]] |загаловак=З атласам замкаў па Беларусі |спасылка=http://zviazda.by/be/news/20190607/1559882031-z-atlasam-zamkau-pa-belarusi |выданне=[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]] |тып=газета |месца=Мн. |выдавецтва=[[Выдавецкі дом «Звязда»|РВУ «Звязда»]] |год=31 мая 2019 |выпуск=5027 |нумар=21 |старонкі=6 |archive-date=7 чэрвеня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607054746/http://zviazda.by/be/news/20190607/1559882031-z-atlasam-zamkau-pa-belarusi }} * {{артыкул|аўтар=[[Людміла Рублеўская|Рублеўская Л.]] |загаловак=Замки и мифы: Яраш Малішэўскі. Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы|спасылка= https://www.sb.by/articles/zamki-i-mify.html|выданне= [[СБ. Беларусь сегодня]]|тып=газета |месца= Мн.|выдавецтва=[[Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Адміністрацыя Прэзідэнта РБ]] |год=17 мая 2019 |выпуск=25728 |нумар= 90|старонкі=16 }} == Спасылкі == {{Commonscat|Children's Atlas of Belarus}} {{зноскі}} [[Катэгорыя:Выданні Беларусі]] [[Катэгорыя:Кнігі 2019 года]] i0iyvy2n3lw7tux1d5v88g4ixs9owan 14 609786 5159129 3418942 2026-06-28T10:46:05Z Tomasz Bladyniec 6463 5159129 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] 22em0xdp343c5qppdvxkaz5mieueq9r 0 622815 5158986 3513799 2026-06-28T04:35:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158986 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар}} {{цёзкі2|Лур’е}} '''Дзмітрый Яфімавіч Лур’е''' ([[1921]], [[Чэрыкаў]], [[Гомельская губерня]], [[СССР]] — [[1993]], [[Масква]]) — савецкі [[архітэктар]], спецыяліст па праектаванні грамадскіх будынкаў. == Біяграфія == Дзмітрый Яфімавіч Лур’е, скончыўшы ў 1941 годзе тры курсы [[МАРХІ]], сышоў на фронт. Ваяваў у [[Партызанскі рух у Беларусі|партызанскім атрадзе]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]], скончыўшы адукацыю, пачаў працаваць у інстытуце «[[Маспраект]]» у майстэрні [[Ігар Яўгенавіч Рожын|І. Я. Рожына]], затым у [[ЦНДІЭП грамадскіх будынкаў]] у [[Барыс Сяргеевіч Мезенцаў|Б. С. Мезенцава]]. Удзельнік архітэктурных конкурсаў. == Творчасць == [[Файл:Omsk State Musical Theater.jpg|thumb|{{нп5|Омскі дзяржаўны музычны тэатр||ru|Омский государственный музыкальный театр}}]] Асноўныя працы: * Дом культуры і навукі ў [[Варшава|Варшаве]] ([[1953]]—1954, сааўтар) * Плавальны басейн у [[Лужнікі|Лужніках]] ([[1956]], сааўтар) * Інстытут сусветнай эканомікі ў [[Масква|Маскве]] ([[1960]]) * Палац шлюбу ва [[Улан-Батар]]ы ([[1963]]) * {{нп5|Омскі дзяржаўны музычны тэатр||ru|Омский государственный музыкальный театр}} ([[1981]], сааўтар) {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://rujen.ru/index.php/ЛУРЬЕ_Дмитрий_Ефимович ЛУРЬЕ Дмитрий Ефимович] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304102915/http://rujen.ru/index.php/%D0%9B%D0%A3%D0%A0%D0%AC%D0%95_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%95%D1%84%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=4 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}} {{rq|sources|image|stress}} {{DEFAULTSORT:Лур’е Дзмітрый Яфімавіч}} [[Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Архітэктары СССР]] [[Катэгорыя:Архітэктары Варшавы]] [[Катэгорыя:Архітэктары Масквы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі МАРХІ]] 9hzlda0tbb2emlhljbr0pdq6t0om0uh 0 630778 5158869 5158426 2026-06-27T16:50:10Z D.L.M.I. Bel 33064 5158869 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Германавіцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Шаркаўшчынскі раён]] |Уключае = 50 населеных пунктаў |Сталіца = [[Германавічы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1793 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 2 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Ге́рманавіцкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок [[Германавічы]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна [[Вілейская вобласць|Вілейскай вобласці]] [[БССР]]. З 20 верасня 1944 года ў складзе [[Полацкая вобласць|Полацкай вобласці]], з 8 студзеня 1954 года — [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]]. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага [[Беладворскі сельсавет|Беладворскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Молодечненской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>. 21 кастрычніка 1959 года ў склад сельсавета перададзены 31 населены пункт ([[Астабожы]], [[Бальнова]], [[Вінцэнтава]], [[Гузоўка]], [[Заламанне]], [[Іванава (Германавіцкі сельсавет)|Іванава]], [[Казікі]], [[Казуліна (Шаркаўшчынскі раён)|Казуліна]], [[Канцы (Шаркаўшчынскі раён)|Канцы]], [[Красная Горка (Шаркаўшчынскі раён)|Красная Горка]], [[Крыстынова (Шаркаўшчынскі раён)|Крыстынова]], [[Курылава]], [[Людвінова (Шаркаўшчынскі раён)|Людвінова]], [[Ляскова (Шаркаўшчынскі раён)|Ляскова]], [[Малышы (Шаркаўшчынскі раён)|Малышы]], [[Мураўка (Шаркаўшчынскі раён)|Мураўка]], [[Мурашчына (Шаркаўшчынскі раён)|Мурашчына]], [[Погары]], [[Рэдзькі (Шаркаўшчынскі раён)|Рэдзькі]], [[Рэенполле]], [[Сініцы (Шаркаўшчынскі раён)|Сініцы]], [[Смейна]], [[Фантазія]], [[Чарапы (Шаркаўшчынскі раён)|Чарапы]], [[Ямна I]], [[Ямна II]], [[Ямна III]], [[Ямна IV]], [[Ямна V]], [[Ямна VI]], [[Яськава]]) [[Сцефанполлеўскі сельсавет|Сцефанполлеўскага сельсавета]]<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 14.</ref>. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе [[Мёрскі раён|Мёрскага раёна]]. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Шаркаўшчынскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Германавіцкага сельсавета 57 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|65}}</ref>. 4 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета са [[Шкунціцкі сельсавет|Шкунціцкага сельсавета]] перададзены 4 населеныя пункты (вёскі [[Вуглы (Шаркаўшчынскі раён)|Вуглы]], [[Жукі Горныя]], [[Жукі Ложныя]] і хутар [[Мар’янполле (Шаркаўшчынскі раён)|Мар’янполле]])<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 4 сакавіка 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага [[Ручайскі сельсавет|Ручайскага сельсавета]] (11 населеных пунктаў: [[Азета]], [[Грыгараўшчына (Шаркаўшчынскі раён)|Грыгараўшчына]], [[Гуркі (Шаркаўшчынскі раён)|Гуркі]], [[Зачысцікі]], [[Мікалаёва (Шаркаўшчынскі раён)|Мікалаёва]], [[Папкі (Шаркаўшчынскі раён)|Папкі]], [[Радзькі (Шаркаўшчынскі раён)|Радзькі]], [[Ручай (Шаркаўшчынскі раён)|Ручай]], [[Саварына]], [[Шкялі]], [[Якубова (Шаркаўшчынскі раён)|Якубова]])<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211005192131/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83%2F2004-83%28003-027%29.pdf&oldDocPage=1|date=5 кастрычніка 2021}}</ref>. 21 сакавіка 2008 года скасаваны вёска [[Брылёк]], хутары [[Масткі (Шаркаўшчынскі раён)|Масткі]] і [[Падоршчына]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2010-309/2010_309_9_36400.pdf&oldDocPage=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 21 марта 2008 г. № 41 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 26 студзеня 2022 года скасавана вёска [[Вуглы (Шаркаўшчынскі раён)|Вуглы]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922v0113706&p1=1 Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 26 января 2022 г. № 223 Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района]</ref>. 27 чэрвеня 2026 года скасаваны хутары [[Гузаватка]], [[Красная Горка (Шаркаўшчынскі раён)|Красная Горка]], [[Ліпава (Шаркаўшчынскі раён)|Ліпава]] і [[Мурашчына (Шаркаўшчынскі раён)|Мурашчына]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926v0146913|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 12 июня 2026 года № 122 «Об упразднении сельских населенных пунктов Шарковщинского района»|website=pravo.by}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2723 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>, з іх 94,3 % — [[беларусы]], 3,4 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,2 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]]<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm |title=Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=2 лютага 2020 |archive-date=14 студзеня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114095101/http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm |url-status=dead }}</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1793 чалавекі<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года]</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: [[БелНИИДАД]], 2012. — 172 с. {{Германавіцкі сельсавет}} {{Шаркаўшчынскі раён|варыянт=сучаснасць}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |загаловак = Германавіцкі сельсавет у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Германавіцкі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (1940—1962)}} |спіс2 = {{Мёрскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Германавіцкі сельсавет у [[Мёрскі раён|Мёрскім раёне]] (1962—1966)}} |спіс3 = {{Шаркаўшчынскі раён|child|варыянт=гісторыя|загаловак=Германавіцкі сельсавет у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] (з 1966)}} }} [[Катэгорыя:Германавіцкі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] tq0lzlysq33x8jo8v7qbzz76bjpf48k 0 643510 5159105 4330450 2026-06-28T09:56:18Z Marcin 303 138426 5159105 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Слава}} {{НП-Польшча |статус = Горад |беларуская назва = Слава |арыгінальная назва = Sława |падначаленне = |выява = SM Sława Kościół Miłosierdzia Bożego 2023 (1).jpg |подпіс = |герб = POL Sława COA.svg |сцяг = |дэвіз = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ваяводства = Любушскае |павет = Усхоўскі |гміна = Слава (гміна) |гміна_назва = Слава |унутраны падзел = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = 1312 |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = 14,9 |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |насельніцтва = 4 300 |год перапісу = 2019 |шчыльнасць = 291 |агламерацыя = |назва агламерацыі = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |этнахаронім = |тэлефонны код = 68 |паштовы індэкс = 67-410 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = FWS |TERC = 0812014 |SIMC = 0988589 |катэгорыя ў Commons = Sława |сайт = http://www.slawa.pl/ |мова сайта 2 = |add3n = |add3 = }} '''Слава'''<ref>{{ТКП-Польшча}}</ref> ({{lang-pl|Sława}}, {{lang-de|Schlawa}}) — [[горад]] на захадзе [[Польшча|Польшчы]]. Размешчаны за 380 км на захад ад [[Варшава|Варшавы]] і за 60 км на ўсход ад [[Зялёна Гура|Зялёнай Гуры]]. Уваходзіць у склад [[Усхоўскі павет|Усхоўскага павета]] [[Любушскае ваяводства|Любушскага ваяводства]], сядзіба вяскова-гарадской [[Слава (гміна)|гміны Слава]]. Займае плошчу 14,9 км². Насельніцтва 4,3 тыс. чалавек. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Sława}} * [http://www.slawa.pl/ Афіцыйная старонка горада] {{Усхоўскі павет}} {{Любушскае ваяводства}} {{Бібліяінфармацыя}} 0s7kmog4wsmxewy6la5dj5ajdr8y5sz 0 650468 5158923 4767717 2026-06-27T18:28:03Z Siliyiw 169172 5158923 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} {{Цёзкі2|Раманаў}} '''Павел Мінаевіч Раманаў''' ({{ДН|29|9|1905}}, [[Чыта]], [[Забайкальская вобласць]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|13|5|1944}}, [[Ушацкі раён]], [[Віцебская вобласць]]) — [[Герой Савецкага Саюза]] (1944), адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Віцебскай вобласці ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. == Біяграфія == Пасля ўсталявання Савецкай улады ў Беларусі пражываў і працаваў у [[Гомель|Гомелі]]. У 1927—1929 гадах праходзіў службу ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]]. Дэмабілізаваўшыся, працаваў на партыйных пасадах. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях з нямецкімі войскамі. Застаўшыся на акупаванай тэрыторыі, стаў удзельнічаць у падпольным руху. З мая 1942 года Раманаў займаў пасаду другога сакратара Суражскага падпольнага райкама ВКП (б), а з верасня таго ж года — першага сакратара Бешанковіцкага падпольнага райкама ВКП (б). 8 кастрычніка 1942 года ён быў прызначаны камандзірам [[Партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь» (П. М. Раманаў)|партызанскай брыгады «За Савецкую Беларусь»]], якая пад яго кіраўніцтвам паспяхова дзейнічала на тэрыторыі [[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкага]], [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкага]], [[Дрысенскі раён|Дрысенскага]], [[Асвейскі раён|Асвейскага]], [[Расонскі раён|Расонскага]] і Ушацкага раёнаў Віцебскай вобласці [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]], нанесла праціўніку вялікія страты і вызваліла ад акупацыі буйныя тэрыторыі. 13 мая 1944 года Раманаў узначаліў атрад прыкрыцця і прыняў бой з праціўнікамі, адцягваючы іх на сябе, пакуль асноўныя сілы брыгады вырываліся з акружэння. У тым баі Раманаў загінуў. Пахаваны каля г. п. [[Ушачы]]. == Узнагароды == [[Файл:Бешенковичи. Музей.jpg|міні|182x182пкс|[[Бешанковіцкі гісторыка-краязнаўчы музей|Музей]] ў [[Бешанковічы|Бешанковічах]].]] * Герой Савецкага Саюза * [[Медаль «Залатая Зорка» (СССР)|Медаль «Залатая Зорка»]] * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] * [[Ордэн Айчыннай вайны|Ордэн Айчыннай вайны I ступені]] * [[Ордэн Леніна]] == Памяць == * Імем П. М. Раманава названы вуліцы ў [[Добруш]]ы, Бешанковічах і аграгарадку [[Ула (аграгарадок)|Ула]] Бешанковіцкага раёна. == Крыніцы == {{DEFAULTSORT:Раманаў Павел Мінаевіч}} [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны]] <references responsive="" /> == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|13|Раманаў Павел Мінаевіч||292}} * Романов Павел Минаевич // Твои сыновья, Беларусь! Герои Советского Союза : биографический справочник / ред. Ю. В. Баженов [и др.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2015. — С. 118.{{ref-ru}} * Камбрыг Раманаў // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. — С. 145. * ''Крачкоўскі, А.'' Камбрыг Павел [Мінаевіч] Раманаў / А. Крачкоўскі // Зара (Бешанковічы). — 2002. — 23 ліп. — С. 3. * Прыдзвінне шануе свайго Героя / падрыхт. А. Крачкоўскі // Зара (Бешанковічы). — 2015. — 20 лют. — С. 5. * {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|}} — С. 91 {{Бібліяінфармацыя}} a0wj896mqp08rrxecgmizuyrxaqyqv0 0 650549 5158934 5062514 2026-06-27T20:36:38Z Siliyiw 169172 5158934 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = |Беларуская назва = Курган Славы |Арыгінальная назва = |Выява = |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Статус = |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Гарадскі пасёлак |Месцазнаходжанне = Бешанковічы |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1966 |Заканчэнне будаўніцтва = 1966 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = }} {{значэнні|Курган Славы}} '''Курган Славы''' — курган ў гарадскім пасёлак [[Бешанковічы]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]], знаходзіцца ў скверы на вуліцы Камуністычнай. == Гісторыя == У ходзе [[Віцебска-Аршанская наступальная аперацыя|Віцебска-Аршанскай наступальнай аперацыі]] ў складзе [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі 1944 года]], войскі 43-й арміі (генерал-лейтэнант [[Афанасій Паўланцьевіч Белабародаў|А. П. Белабародаў]]) і 6-й гвардзейскай (генерал-лейтэнант [[Іван Міхайлавіч Чысцякоў|І. М. Чысцякоў]]) арміі [[1-ы Прыбалтыйскі фронт|1-га Прыбалтыйскага фронту]] 23 чэрвеня прарвалі абарону праціўніка на паўночны захад ад [[Віцебск]]а, 24 чэрвеня выйшлі на правы бераг ракі [[Заходняя Дзвіна]], фарсіравалі яе ў басейне Бешанковічаў і захапілі 5 плацдармаў на левым беразе, 25 чэрвеня войскі 43-й арміі вызвалілі Бешанковічы. У раёне в. [[Гняздзілава (Бешанковіцкі раён)|Гняздзілава]] злучыліся з войскамі 39-й арміі [[3-ці Беларускі фронт|3-га Беларускага фронту]] і завяршылі акружэнне віцебскай групоўкі праціўніка (5 дывізій), якая да 27 чэрвеня была разгромлена. У вызваленні горада і раёна ўдзельнічалі партызаны. == Помнік == У 1966 годзе на ўшанаванне памяці савецкіх воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войскаў пры вызваленні [[Бешанковіцкі раён|раёна]], і землякоў, што загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], насыпаны Курган. Побач пастаўлены 2 скульптуры — жанчына ў жалобе і жанчына-воін. Каля падножжа Кургана замуравана капсула з пісьмом нашчадкам. == Літаратура == * Курган Славы // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 121. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:1966 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Курганы Беларусі]] [[Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі]] aslpojfpmj7l6xd9k7rl2h4tkpv3c9v 5158935 5158934 2026-06-27T20:41:10Z Siliyiw 169172 5158935 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = |Беларуская назва = Курган Славы |Арыгінальная назва = |Выява = |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Статус = |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Гарадскі пасёлак |Месцазнаходжанне = Бешанковічы |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1966 |Заканчэнне будаўніцтва = 1966 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = }} {{значэнні|Курган Славы}} '''Курган Славы''' — курган ў гарадскім пасёлак [[Бешанковічы]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]], знаходзіцца ў скверы на вуліцы Камуністычнай<ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6857/|title=Курган Славы в Бешенковичах}}</ref>. == Гісторыя == У ходзе [[Віцебска-Аршанская наступальная аперацыя|Віцебска-Аршанскай наступальнай аперацыі]] ў складзе [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі 1944 года]], войскі 43-й арміі (генерал-лейтэнант [[Афанасій Паўланцьевіч Белабародаў|А. П. Белабародаў]]) і 6-й гвардзейскай (генерал-лейтэнант [[Іван Міхайлавіч Чысцякоў|І. М. Чысцякоў]]) арміі [[1-ы Прыбалтыйскі фронт|1-га Прыбалтыйскага фронту]] 23 чэрвеня прарвалі абарону праціўніка на паўночны захад ад [[Віцебск]]а, 24 чэрвеня выйшлі на правы бераг ракі [[Заходняя Дзвіна]], фарсіравалі яе ў басейне Бешанковічаў і захапілі 5 плацдармаў на левым беразе, 25 чэрвеня войскі 43-й арміі вызвалілі Бешанковічы. У раёне в. [[Гняздзілава (Бешанковіцкі раён)|Гняздзілава]] злучыліся з войскамі 39-й арміі [[3-ці Беларускі фронт|3-га Беларускага фронту]] і завяршылі акружэнне віцебскай групоўкі праціўніка (5 дывізій), якая да 27 чэрвеня была разгромлена. У вызваленні горада і раёна ўдзельнічалі партызаны. == Помнік == У 1966 годзе на ўшанаванне памяці савецкіх воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войскаў пры вызваленні [[Бешанковіцкі раён|раёна]], і землякоў, што загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], насыпаны Курган. Побач пастаўлены 2 скульптуры — жанчына ў жалобе і жанчына-воін. Каля падножжа Кургана замуравана капсула з пісьмом нашчадкам. == Літаратура == * Курган Славы // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 121. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:1966 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Курганы Беларусі]] [[Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі]] 9m6mnvjfltqi74x900n0w98dxhi9tss 5158936 5158935 2026-06-27T20:42:49Z Siliyiw 169172 5158936 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = |Беларуская назва = Курган Славы |Арыгінальная назва = |Выява = |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Статус = |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Гарадскі пасёлак |Месцазнаходжанне = Бешанковічы |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1966 |Заканчэнне будаўніцтва = 1966 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = }} {{значэнні|Курган Славы}} '''Курган Славы''' — курган ў гарадскім пасёлак [[Бешанковічы]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]], знаходзіцца ў скверы на вуліцы Камуністычнай<ref>{{Cite web|url=https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6857/|title=Курган Славы в Бешенковичах}}</ref>. == Гісторыя == У ходзе [[Віцебска-Аршанская наступальная аперацыя|Віцебска-Аршанскай наступальнай аперацыі]] ў складзе [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі 1944 года]], войскі 43-й арміі (генерал-лейтэнант [[Афанасій Паўланцьевіч Белабародаў|А. П. Белабародаў]]) і 6-й гвардзейскай (генерал-лейтэнант [[Іван Міхайлавіч Чысцякоў|І. М. Чысцякоў]]) арміі [[1-ы Прыбалтыйскі фронт|1-га Прыбалтыйскага фронту]] 23 чэрвеня прарвалі абарону праціўніка на паўночны захад ад [[Віцебск]]а, 24 чэрвеня выйшлі на правы бераг ракі [[Заходняя Дзвіна]], фарсіравалі яе ў басейне Бешанковічаў і захапілі 5 плацдармаў на левым беразе, 25 чэрвеня войскі 43-й арміі вызвалілі Бешанковічы. У раёне в. [[Гняздзілава (Бешанковіцкі раён)|Гняздзілава]] злучыліся з войскамі 39-й арміі [[3-ці Беларускі фронт|3-га Беларускага фронту]] і завяршылі акружэнне віцебскай групоўкі праціўніка (5 дывізій), якая да 27 чэрвеня была разгромлена. У вызваленні горада і раёна ўдзельнічалі партызаны. == Помнік == У 1966 годзе на ўшанаванне памяці савецкіх воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войскаў пры вызваленні [[Бешанковіцкі раён|раёна]], і землякоў, што загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], насыпаны Курган. Побач пастаўлены 2 скульптуры — жанчына ў жалобе і жанчына-воін. Каля падножжа Кургана замуравана капсула з пісьмом нашчадкам. == Крыніцы == <references responsive="" /> == Літаратура == * Курган Славы // [[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]. [[Віцебская вобласць]] / рэдкал.: [[Станіслаў Віктаравіч Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]] [і інш.]. — [[Мінск]] : [[Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі|БелСЭ імя П. Броўкі]], 1985. — С. 121. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Славутасці Бешанковічаў]] [[Катэгорыя:1966 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Курганы Беларусі]] [[Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі]] oy7rpn3qq1roxfg5am1nkap133rpu8y 0 652173 5158941 4849555 2026-06-27T21:17:40Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158941 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} {{цёзкі2|Бэкхаўс}} '''Джэнет Мойра Бэкхаўс''' (8 лютага 1938 — 3 лістапада 2004) — англійская вучоная, куратар рукапісаў у [[Брытанскі музей|Брытанскім музеі]] і вядучы спецыяліст у галіне [[Ілюмінаваны рукапіс|ілюмінаваных манускрыптаў]]. == Ранняе жыццё і адукацыя == Джэнет Бэкхаўс нарадзілася ў {{нп3|Коршам|Коршаме||Corsham}}, [[Уілтшыр]]ы, у сям’і Джозефа Холма і Джэсі Чыверс Бэкхаўсаў. Яе бацька быў прадаўцом кармоў для ската. Яе брат Джон Дэвід Бэкхаўс стаў скульптарам і аўтарам. Бэкхаус вучылася ў {{нп3|Стонарская школа|Стонарскай школе||Stonar School}} і {{нп3|Бэдфардскі каледж (Лондан)|Бедфардскім каледжы ў Лондане||Bedford College, London}}. У Бэдфардзе яна працавала з {{нп3|Ліліян Пенсан|||Lillian Penson}} і палеографам {{нп3|Фрэнсіс Уормальд|Фрэнсісам Уормальдам||Francis Wormald}}<ref name=":10">{{Cite journal|last=Stratford|first=Jenny|date=2005|title=Janet Backhouse (1938-2004)|url=https://www.persee.fr/doc/galim_0753-5015_2005_num_46_1_1898|journal=Gazette du Livre Médiéval|volume=46|issue=1|pages=108–109}}</ref>. == Кар’ера == У 1962 годзе Бэкхаус пачала працаваць у аддзеле рукапісаў [[Брытанскі музей|Брытанскага музея]] ў якасці памочніка захавальніка заходніх рукапісаў<ref name=":3">Pamela Porter and Shelley Jones, «Janet Backhouse: Colleague and Friend», in [[Мішэль Браўн|Michelle P. Brown]] and Scot McKendrick (eds), ''Illuminating the Book: Makers and Interpreters: Essays in Honour of Janet Backhouse'' (London: The British Library, 1998), p. 11.</ref>. У гэтай ролі, яна каталагізавала дакументы ўнучкі [[Байран]]а лэдзі {{нп3|Эн Блант||ru|Блант, Энн}}, суправаджала рукапіс цара [[Іван Аляксандр|Івана Аляксандра]] ў [[Балгарыя|Балгарыю]] ў 1977 годзе і [[Евангелле з Ліндзісфарна|Ліндзісфарнскае Евангелле]], якое выстаўлялася ў [[Дарэмскі сабор|Дарэмскім саборы]] ў 1987 годзе ў гонар 1300-годдзя са смерці {{нп3|Кутберт Ліндзісфанскі|Кутберта|ru|Кутберт Линдисфарнский}}. Яна таксама сумесна з {{нп3|Лэслі Уэбстэр|||Leslie Webster (art historian)}} арганізоўвала ў 1991 выстаўку англа-саксонскіх артэфактаў і рукапісаў у Брытанскім музеі. Бэкхаус была членам {{нп3|Таварыства Генры Брэдшоў|||Henry Bradshaw Society}}, супрацоўнікам {{нп3|Каралеўскае таварыства старажытнасцей|Каралеўскага таварыства старажытнасцей|ru|Королевское общество древностей}}, і служыла ў якасці дарадцы ў {{нп3|Арт-Фонд|Нацыянальным фондзе мастацких калекцый||Art Fund}}. Яна была абраная членам Міжнароднага камітэту лацінскай палеаграфіі ({{lang-fr|Comité Internationale de Paléographie Latine}}) у 1993 годзе. Яна рэдагавала матэрыялы Харлакстонскага сімпозіуму па медіявістыцы ў 1998 годзе. Яна пайшла на пенсію з [[Брытанская бібліятэка|Брытанскай бібліятэкі]] ў якасці куратара манускрыптаў у 1998 годзе. Да канца сваёй кар’еры «яна мела міжнародную рэпутацыю адной з самых выдатных вучоных у сваёй галіне»<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article406483.ece Obituary] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100615225104/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article406483.ece |date=15 чэрвеня 2010 }} in ''[[The Times]]'', 29 December 2004. Accessed 3 August 2010.</ref>. Бэкхаус памёрла ў 2004 годзе ад рака ва ўзросце 66 гадоў у [[Бат|Баце]]<ref name=":1">{{Cite journal|last=Stratford|first=Jenny|date=2005|title=Janet Backhouse (1938-2004)|url=https://www.persee.fr/doc/galim_0753-5015_2005_num_46_1_1898|pages=108–109}}</ref> Яна была аўтарам публікацыі «A Masterpiece Reconstructed: The Hours of Louis XII» (2005), якая была апублікавана пасля яе смерці<ref>{{Cite book|last=Evans|first=Mark|url=https://books.google.com/?id=rh02AgAAQBAJ|title=A Masterpiece Reconstructed: The Hours of Louis XII|last2=Backhouse|first2=Janet|last3=Kren|first3=Thomas|last4=Turner|first4=Nancy|date=2005|publisher=Getty Publications|isbn=978-0-89236-829-7|language=en}}</ref>. {{нп3|Фэстшрыфт||ru|Фестшрифт}} «Illuminating the Book: Makers and Interpreters: Essays in Honour of Janet Backhouse» быў апублікаваны з нагоды яе выхаду на пенсію пад рэдакцыяй [[Мішэль Браўн]] і Скота МакКендрыка (1998)<ref name=":30">Pamela Porter and Shelley Jones, «Janet Backhouse: Colleague and Friend», in [[Michelle P. Brown]] and Scot McKendrick (eds), ''Illuminating the Book: Makers and Interpreters: Essays in Honour of Janet Backhouse'' (London: The British Library, 1998), p. 11.</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=De Hamel|first=Christopher|date=2005|title=Janet Backhouse (1938-2004)|pages=554}}</ref>. == Абраная бібліяграфія == * ''The Illuminated Manuscript'' (1979)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=60brAAAAMAAJ|title=The illuminated manuscript|date=1979|publisher=Phaidon|language=en}}</ref> * ''The Lindisfarne Gospels'' (1981) — on the Lindisfarne Gospels * ''Books of Hours'' (1985)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://archive.org/details/booksofhours00back|title=Books of Hours|date=1985|publisher=British Library|language=en}}</ref> * ''The Becket Leaves'' (1988)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=jflvAAAAIAAJ|title=The Becket Leaves|date=1988|publisher=British Library|language=en}}</ref> * ''The Luttrell Psalter'' (1989) — on the Luttrell Psalter * ''The Bedford Hours'' (1990)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=oHtIAQAAIAAJ|title=The Bedford Hours|date=1990|publisher=British Libr.|language=en}}</ref> — on the Bedford Hours * ''The Isabella Breviary'' (1993)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://trove.nla.gov.au/version/28843413|title=The Isabella breviary|date=1993|publisher=London : The British Library|language=en}}</ref> — on the Isabella Breviary * ''The Illuminated Page: Ten Centuries of Manuscript Painting in the British Library'' (1997)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=q25IAQAAIAAJ|title=The Illuminated Page: Ten Centuries of Manuscript Painting in the British Library|date=1997|publisher=British Library|language=en}}</ref> * ''The Hastings Hours'' (1997)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=s9NeMGhRiUQC|title=The Hastings Hours|date=1997|publisher=Pomegranate|language=en}}</ref> * ''The Sherborne Missal'' (1999)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=hd7dRk4CCkoC|title=The Sherborne Missal|date=1999-01-01|publisher=University of Toronto Press|language=en}}</ref> — on the Sherborne Missal * ''Medieval Rural Life in the Luttrell Psalter'' (2000)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=JYISrn9TUrwC|title=Medieval Rural Life in the Luttrell Psalter|date=2000-01-01|publisher=University of Toronto Press|language=en}}</ref> * ''Medieval Birds in the Sherborne Missal'' (2001)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=0btarSB0uwYC|title=Medieval Birds in the Sherborne Missal|date=2001-01-01|publisher=University of Toronto Press|language=en}}</ref> * ''Illumination from Books of Hours'' (2004)<ref>{{Cite book|last=Backhouse|first=Janet|url=https://books.google.com/?id=f4EyAQAAIAAJ|title=Illumination from Books of Hours|date=2004|publisher=British Library|language=en}}</ref> {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бэкхаўс Джэнет}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва]] [[Катэгорыя:Медыявісты]] [[Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Вялікабрытаніі]] oiw3t99ma8yybnjgll8o82cbiwszuh4 0 654574 5158959 4998540 2026-06-27T23:21:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158959 wikitext text/x-wiki '''«Дзень танкіста»''' — штогадовы [[фестываль]], першапачаткова задуманы як свята для прыхільнікаў ваенна-гістарычнай камп’ютарнай гульні [[World of Tanks]]. Праводзіцца з 2011 года. Пачынаючы з 2017 года стаў афіцыйным гарадскім святам у [[Мінск]]у і збірае больш за 250 000 удзельнікаў, пазіцыянуецца як вялікае сямейнае мерапрыемства для мінчан і гасцей горада. З 2011 па 2016 год фестываль праходзіў на тэрыторыі [[Лінія Сталіна (гісторыка-культурны комплекс)|гісторыка-культурнага комплексу «Лінія Сталіна»]]. З 2017 года «Дзень танкіста» змяніў лакацыю і стаў праходзіць у [[Парк Перамогі (Мінск)|мінскім парку Перамогі]] пры падтрымцы [[Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт|Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта]]. У 2018 годзе свята таксама састаялася ў [[Парк Перамогі (Мінск)|мінскім парку Перамогі]] 9 верасня. Традыцыйна на фестывалі госці могуць патрапіць у зону асабовага заліку гульні World of Tanks, непасрэдна паразмаўляць з распрацоўшчыкамі, пачуць анонсы новаўвядзенняў у гульнях кампаніі, а таксама узяць удзел у актыўнасцях і конкурсах. У розныя гады хэдлайнерамі фестывалю выступалі такія артысты, як [[The Offspring]], «Звери», [[Воплі Відоплясова]], [[J:морс|J:Морс]], «Хамиль и Змей», [[Trubetskoy]], «[[Без Билета]]», «Ундервуд», Найк Борзов, 5’Nizza і іншыя. У 2019 годзе «Дзень танкіста» быў аб’яднаны з WG Fest, фестывалем прыхільнікаў гульняў кампаніі Wargaming. Свята прайшло пад назвай «WG Fest 2019: Дзень танкіста», сабраўшы 250 000 чалавек з 28 краін і больш 2,6 мільёна гледачоў анлайн. == Дзень танкіста — 2015 == Фестываль прайшоў на тэрыторыі ГКК «Лінія Сталіна» і адзначаўся цягам двух дзён — 12 і 13 верасня. Свята было прыўрочана да 5-годдзя з даты выхаду гульні [[World of Tanks]]. Самыя значныя падзеі: * падчас свята госці змаглі ўбачыць рэканструкцыі бітвы [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] з удзелам тэхнікі БТ-7, Т-34, Т-44, СУ-100, Т-34-85, Pz.Kpfw. III, StuG III і бою [[Афганская вайна (1979—1989)|Афганскай вайны]] з удзелам танкаў Т-72, Т-55, БМП, БМД, ПТ-76, БТР, БТРД * хэдлайнеры фестывалю: J:Морс і «Без Билета»<ref>https://sputnik.by/photo/20150914/1017232215.html</ref> == Дзень танкіста — 2016 == Фестываль праходзіў 10-11 верасня на «Лініі Сталіна». У 2016-м «Дзень танкіста» быў прыўрочаны да 70-годдзя прафесійнага свята танкавых войск і 100-годдзя танкабудаўніцтва. Самыя значныя падзеі<ref>https://42.tut.by/510332 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180910204017/https://42.tut.by/510332 |date=10 верасня 2018 }}</ref>: * на свяце была ўпершыню прадстаўлена легендарная савецкая машына КВ-1, узноўленая групай рэстаўратараў «Лініі Сталіна» пры інфармацыйнай падтрымцы кампаніі Wargaming да 75-годдзя подзвігу Зіновія Калабанава * на тэрыторыі фестывалю была размешчана зона асабовага заліку гульні World of Tanks, якая складалася з 60 камп’ютараў * хэдлайнерамі фестывалю сталі: «Хамиль и Змей», [[Trubetskoy]], Easy Dizzy == Дзень танкіста — 2017 == Фестываль прайшоў 10 верасня ў Мінску, у парку Перамогі. Самыя значныя падзеі: * на фестывалі адбыўся фінал турніру Рэспублікі Беларусь «Час танкаў. Бітва ўзводаў», у адборачных анлайн-гульнях якога ўзялі ўдзел 310 каманд; * тэматычныя пляцоўкі на фестывалі размясціліся на тэрыторыі ў 200 гектараў; * свята сабрала больш за 100 000 чалавек, такім чынам пераўзышоўшы па колькасці наведвальнікаў фестываль BlizzCon * зона асабовага заліку была павялічана да 120 камп’ютараў * хэдлайнеры фестывалю: «Без Билета», «Ундервуд», Найк Борзов і 5’Nizza<ref>https://tech.onliner.by/2017/09/11/tank-4</ref> == Дзень танкіста — 2018 == Фестываль прайшоў у мінскім парку Перамогі 9 верасня.<ref>{{Cite news|title=День танкиста в Минске в этом году пройдет 9 сентября|url=https://naviny.by/new/20180714/1531574165-den-tankista-v-minske-v-etom-godu-proydet-9-sentyabrya|work=naviny.by|date=2018-07-14|accessdate=2018-09-03|lang=ru}}</ref> Арганізатары прадставілі: * гульнявую зону на 200 камп’ютараў * хэдлайнераў фестывалю: «Бумбокс», [[IOWA]], «Танцы минус» * зону павышанага камфорту «Прэміум-ангар» * зону [[Рэстаранны панадворак|фуд-кортаў]] * забаўляльныя пляцоўкі з конкурсамі і прызамі == WG Fest: Дзень танкіста — 2019 == У 2019 годзе «Дзень танкіста» быў аб’яднаны з WG Fest, фестывалем прыхільнікаў гульняў кампаніі [[Wargaming.net|Wargaming]]. Свята прайшло пад назвай «WG Fest 2019: Дзень танкіста». Мерапрыемства адбылося 15 верасня ў парку Перамогі ў Мінску. На тэрыторыі 100 гектараў размясцілася гульнявая зона World of Tanks на 200 камп’ютараў, пляцоўка World of Tanks Blitz, дэманстрацыйная зона гульні пра спецназ Калібр, больш за 30 фотазон і 130 кропак хуткага харчавання. Наведвальнікамі фестывалю сталі 250 000 чалавек з 28 краін і яшчэ больш за 2,6 мільёна людзей сачылі за святам у рэжыме анлайн. Мерапрыемства прайшло пры падтрымцы [[Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт|Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта]] і [[Узброеныя Сілы Беларусі|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] і стала найбуйнейшым фестывалем інтэрактыўных забаў у Еўропе<ref>https://news.tut.by/afisha/653603.html{{Недаступная спасылка}}</ref>. Мерапрыемства заняло 1-е месца ў намінацыі «Лепшы фестываль» у рамках прэміі Best Experience Marketing Awards 2020. Хэдлайнерамі «WG Fest 2019: Дзень танкіста» сталі [[Воплі Відоплясова]], Звери, [[Крамбамбуля (гурт)|Крамбабуля]] і The Offspring. Акрамя таго, з 18 верасня і па 7 кастрычніка гульцы World of Tanks маглі ўбачыць выступленне гурта The Offspring на віртуальнай сцэне ў ангары гульні. Самыя значныя падзеі<ref>https://www.belta.by/regions/view/wargaming-fest-den-tankista-sobral-v-parke-pobedy-250-tys-gostej-iz-28-stran-362210-2019/</ref>: * Кланавы суперкубак па World of Tanks у фармаце «15 на 15», у якім каманда [MERCY] МОНИК з рэгіёна СНД перамагла каманду [DE-VI] Delicious Vicious з еўрапейскага рэгіёна, заваяваўшы 25 000 $ + 500 000 адзінак унутрыгульнявой валюты * фінал міжнароднага спаборніцтва «Стальны паляўнічы: турнір блогераў» па спецыяльным battle-royale-рэжыме World of Tanks, у якім атрымаў перамогу LeBwa, атрымаўшы прыз у 500 000 расійскіх рублёў * анонс (на перыяд з 18 верасня па 7 кастрычніка) віртуальнага канцэрта галоўнага хэдлайнера фестывалю, The Offspring, унутры кліента гульні World of Tanks * шэраг анонсаў для World of Tanks, уключаючы тэхналогію Ray Traced Shadows (ценяў з трасіроўкай промняў), танкі са спаранай гарматай, пашыраную сесійную статыстыку, а таксама новы PvE-рэжым для ўнутрыгульнявой падзеі на Хэлоўін, распрацаваны з удзелам арт-дырэктара першых трох гульняў з серыі Silent Hill Масахіра Іта. == Дзень танкіста — 2020 == У сувязі з эпідэміялагічнай абстаноўкай фестываль «Дзень танкіста» прайшоў 13 верасня ў анлайн-фармаце. Падчас фестывалю адбылася трансляцыя, якая аб’яднала ў сабе: * фінал турніру «Стальны паляўнічы 2020. Турнір блогераў». На асобным серверы 20 фіналістаў пазмагаліся паміж сабой за прызавы фонд 1 390 000 расійскіх рублёў * турнір «Кланавы суперкубак». У барацьбу ўступілі наймацнейшыя прадстаўнікі RU- і EU-рэгіёнаў — кланы [MERCY] No Mercy і [FAME] Deal with it * асабовы залік анлайн * анлайн-актыўнасці ад партнёра — Zollider, мужчынскага брэнду сродкаў для галення і догляду. За фестывалем сачыла больш за 3 мільёны гледачоў (прыкладна палова — на афіцыйных пляцоўках [[World of Tanks]], астатнія — на каналах папулярных танкавых блогераў). У «Kланавым cуперкубку» перамагла каманда з [[Садружнасць Незалежных Дзяржаў|СНД]] з лікам 5:0, атрымаўшы 25 000 [[Долар ЗША|USD]] на каманду і 500 000 гульнявога золата ў казну клана. Следам прайшоў фінал турніру «Сталёвы паляўнічы 2020. Турнір блогераў». 20 папулярных блогераў разыгралі прызавы фонд у 1 390 000 расійскіх рублёў. Пераможцам выйшаў беларускі танкіст ISERVER. == Дзень танкіста — 2021 == Фестываль адбыўся 12 верасня. Ужо другі год свята праводзілася ў анлайн-фармаце ў сувязі з эпідэміялагічным становішчам. Трансляцыя доўжылася на працягу 5 гадзін і сабрала 2 мільёны гледачоў сумарна на розных пляцоўках — на афіцыйным YouTube-канале World of Tanks, wgwatch.tv, у сацсетках і інш. «Дзень танкіста — 2021» аб’яднаў наступныя актыўнасці: * «Турнір блогераў — 7 на 7». Каманды змагаліся ў спецыяльным рэжыме «7 на 7». Баі вяліся на тэхніцы X узроўню на пэўным наборы карт. Кожную з каманд узначаліў вядомы блогер. * «Кланавы суперкубак». У ім прымалі ўдзел прадстаўнікі RU- і EU-рэгіёну — кланы [MERCY] No Mercy і [FAME] Deal with it! Асабісты залік таксама праходзіў у анлайн-фармаце. У ім прыняло ўдзел больш за 200 000 чалавек<ref>https://regnum.ru/news/3370328.html</ref>. У фінале «Турніру блогераў — 7 на 7» сустрэліся каманды Near_You і LeBwa. Каманда блогера LeBwa атрымала перамогу з лікам 5: 4 і забрала галоўны прыз — 1 000 000 [[Расійскі рубель|расійскіх рублёў]]. Па выніках «кланава суперкубка» з фінальным лікам 5:2 перамагла каманда з RU-рэгіёну [MERCY] No Mercy. Ёй дастаўся прыз у памеры 25 000 $ на ўсю каманду і 500 000 гульнявога золата<ref>{{Cite web |url=https://3dnews.ru/1048974/ |title=Архіўная копія |access-date=28 верасня 2021 |archive-date=28 верасня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210928134423/https://3dnews.ru/1048974/ |url-status=dead }}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://tankist.by/ Афіцыйны сайт свята] [[Катэгорыя:Выстаўкі электронных забаў]] 1n81yv2f40kjgxyfrxdkn8psfbj0ixh 0 655514 5158899 5006565 2026-06-27T17:50:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158899 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Джон Саліван | арыгінальнае імя = {{lang-en|John Sullivan}} | партрэт = John J Sullivan.jpg | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | парадак = 10 | пасада = Пасол ЗША ў Расіі | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = U.S. Department of State official seal.svg | сцяг2 = U.S. Department of State official seal.svg | перыядпачатак = [[5 лютага]] [[2020]] года | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = [[Тоні Блінкэн]] | пераемнік = | віцэ-прэзідэнт = [[Майк Пенс]] | прэзідэнт = [[Дональд Трамп]] | парадак_2 = 19 | пасада_2 = намеснік Дзяржсакратара ЗША | сцяг_2 = U.S. Department of State official seal.svg | сцяг2_2 = U.S. Department of State official seal.svg | перыядпачатак_2 = [[24 мая]] [[2017]] | перыядканец_2 = [[20 снежня]] [[2019]] | папярэднік_2 = [[Тоні Блінкэн]] | пераемнік_2 = [[Стывен Бігэн]] | прэзідэнт_2 = [[Дональд Трамп]] | віцэ-прэзідэнт_2 = [[Майк Пенс]] | парадак_3 = | пасада_3 = выконваючы абавязкі Дзяржаўнага сакратара ЗША | сцяг_3 = U.S. Department of State official seal.svg | сцяг2_3 = U.S. Department of State official seal.svg | перыядпачатак_3 = [[13 сакавіка]] [[2018]] | перыядканец_3 = [[26 красавіка]] [[2018]] | папярэднік_3 = [[Рэкс Тылерсан]] | пераемнік_3 = [[Майк Пампеа]] | віцэ-прэзідэнт_3 = [[Майк Пенс]] | парадак_4 = 14 | пасада_4 = намеснік Міністра гандлю ЗША | сцяг_4 = Seal of the United States Department of Commerce.svg | сцяг2_4 = Seal of the United States Department of Commerce.svg | перыядпачатак_4 = [[14 сакавіка]] [[2008]] | перыядканец_4 = [[20 студзеня]] [[2009]] | папярэднік_4 = [[Дэвід А. Сэмпсан]] | пераемнік_4 = [[Дэніс Хайтаўэр]] | прэзідэнт_4 = [[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]] | віцэ-прэзідэнт_4 = [[Рычард Чэйні]] | каментар = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{Цёзкі2|Саліван}} '''Джон Джозаф Саліван''' ({{lang-en|John Joseph Sullivan}}; {{н}} 20 лістапада 1959, Бостан, штат [[Масачусэтс]]) — амерыканскі юрыст і дзяржслужачы, пасол ЗША ў Расіі (з 2020 г.), 19-ы намеснік дзяржсакратара ЗША ([[24 мая]] [[2017]] — [[20 снежня]] [[2019]])<ref>{{Cite web |url=https://belaruspartisan.by/bel/sport/473980/ |title=Спецпрадстаўнік ЗША па Паўночнай Карэі адмовіўся стаць паслом Расіі |access-date=12 верасня 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117055405/https://belaruspartisan.by/bel/sport/473980/ |archivedate=17 студзеня 2021 |url-status=dead }}</ref>, выконваючы абавязкі дзяржаўнага сакратара ЗША ([[13 сакавіка]] [[2018]] — [[26 красавіка]] [[2018]])<ref>[https://qmt6jx.c97.org/be/news/2018/4/2/284965/ Дзярждэпартамэнт ЗША часова ўзначаліў Джон Саліван.] Хартыя '97</ref>, намеснік міністра гандлю ЗША ([[14 сакавіка]] [[2008]] — [[20 студзеня]] [[2009]]), галоўны юрысконсульт Міністэрства гандлю ЗША (22 ліпеня 2005 — 14 сакавіка 2008). {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20170607235122/https://www.state.gov/r/pa/ei/biog/271436.htm Джон Саліван]{{ref-en}} * [https://ru.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/ Біяграфія]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200921190858/https://ru.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/ |date=21 верасня 2020 }}{{ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Саліван Джон}} [[Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША]] [[Катэгорыя:Адвакаты ЗША]] [[Катэгорыя:Паслы ЗША ў Расіі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты ЗША]] cmiwp78el5ao8mqfjtk10wq1spx4c98 0 655621 5158980 4825360 2026-06-28T03:32:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158980 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Гусеў}} {{ДД | імя = | жанчына = | выява = | шырыня партрэта = | подпіс = | тытул = Другі сакратар [[Віцебскі абласны камітэт КПБ|Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі]] | сцяг = Symbol-hammer-and-sickle.svg | парадак = 1 | перыядпачатак = [[4 чэрвеня]] [[1938]] | перыядканец = снежань [[1938]] | папярэднік = ''пасада заснаваная'' | пераемнік = [[Мікалай Пятровіч Мельнікаў|Мікалай Мельнікаў]] | прэм'ер-міністр = | прэзідэнт = | тытул_2 = Першы сакратар Віцебскага гарадскога камітэта КП(б)Б | сцяг_2 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | парадак_2 = | перыядпачатак_2 = верасень [[1937]] | перыядканец_2 = красавік [[1938]] | папярэднік_2 = | пераемнік_2 = | прэм'ер-міністр_2 = | прэзідэнт_2 = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | нацыянальнасць = | назва_палітычнай_арганізацыі = | партыя = | муж = | жонка = | сужэнец = | дзеці = | бацька = | маці = | род = | род войскаў = | прыналежнасць = | гады службы = | бітвы = | званне = | адукацыя = | рэлігія = | аўтограф = | узнагароды = }} '''Дзмі́трый Сцяпа́навіч Гу́сеў''' — беларускі [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкі]] гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч. Супрацоўнік савецкіх спецслужбаў, удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1902 годзе ў вёсцы Жукава [[Таропецкі павет|Таропецкага павета]] [[Пскоўская губерня|Пскоўскай губерні]]<ref>[https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B2,_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Гусев, Дмитрий Степанович] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240111145743/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B2,_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=11 студзеня 2024 }} {{ref-ru}}</ref>. У 1923—1928 гадах знаходзіўся ў [[камсамол]]е. З [[1924]] года — на гаспадарчай, калгаснай і грамадскай працы. З сакавіка 1927 года — член [[УКП(б)]]. Працаваў загадчыкам агітацыйна-масавым аддзелам [[Себеж]]скага раённага камітэта УКП(б) [[Пскоўская губерня|Пскоўскай губерні]] [[РСФСР]], сакратаром калектыва УКП(б) ст. Себеж, партыйным арганізатарам УКП(б) куставай арганізацыі ст. Сушчава, намеснікам сакратара камітэта [[КП(б) Беларусі]] вузла ст. [[Віцебск (станцыя)|Віцебск]]. З верасня 1937 года па красавік 1938 года — першы сакратар Віцебскага гарадскога камітэта КП(б) Беларусі. З 11 красавіка 1938 года па 31 мая 1938 года — другі сакратар Арганізацыйнага бюро ЦК КП(б)Б па Віцебскай вобласці. З 4 чэрвеня 1938 года па снежань 1938 года — другі сакратар [[Віцебскі абласны камітэт КПБ|Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі]]. Са снежня 1938 года — на працы ў [[Народны камісарыят унутраных спраў БССР|Народным камісарыяце ўнутраных спраў БССР]]. Са снежня 1938 года па 31 студзеня 1939 года — начальнік палітычнага аддзела — в. а. намесніка начальніка Упраўлення рабоча-сялянскай міліцыі [[НКУС БССР]] па палітычнай частцы. З 1 ліпеня 1939 года па кастрычнік 1941 года — начальнік Упраўлення НКУС па [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Пасля акупацыі [[Гомель|Гомеля]] працаваў у [[Масква|Маскве]]. З кастрычніка 1941 года па люты 1942 года — начальнік Упраўлення НКУС па Гармскай вобласці [[Таджыкская СССР|Таджыкскай ССР]], часова выконваючы абавязкі начальніка аддзела па барацьбе з бандытызмам НКУС Таджыкскай ССР, працаваў у [[Сталінабад]]зе. З лютага па кастрычнік 1942 года — начальнік УНКУС БССР [[Заходні фронт (Вялікая Айчынная вайна)|Заходняга фронту]]. З кастрычніка 1942 па май 1943 года — намеснік кіраўніка аператыўнай чэкісцкай групы НКУС БССР Заходняга фронту. З мая 1943 года па ліпень 1944 года — намеснік наркама НКДБ БССР па кадрах, працаваў у [[Падольск]]у [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]], Гомелі. З ліпеня 1944 года працаваў у Мінску. У ліпені 1944 года — лютым 1948 года — намеснік наркама — Міністра [[НКДБ БССР|НКДБ]] — [[Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР]]. З лютага 1948 года — намеснік начальніка Беларускага ўпраўлення Міністэрства працоўных рэзерваў СССР. З мая 1953 года — начальнік упраўлення арганізацыі набору рабочых пры [[Савет Міністраў Беларускай ССР|Савеце Міністраў Беларускай ССР]]. Дэлегат XVIII з’езда УКП(б). Памёр пасля 1991 года. == Узнагароды == * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] (20.09.1943); * [[ордэн Айчыннай вайны I ступені]] (15.08.1944); * [[ордэн Чырвонага Сцяга]] (21.04.1945); * знак «Заслужаны работнік НКУС» (17.04.1946); * [[ордэн Айчыннай вайны II ступені]] (06.04.1985); * тры медалі. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.knowbysight.info/GGG/14920.asp Гусеў] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гусеў Дзмітрый Сцяпанавіч}} [[Катэгорыя:Дэлегаты XVIII з’езда УКП(б)]] [[Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі]] [[Катэгорыя:Першыя сакратары Віцебскага гаркама КПБ]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання]] [[Катэгорыя:Намеснікі народных камісараў БССР]] [[Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР]] [[Катэгорыя:Ганаровыя супрацоўнікі дзяржбяспекі]] 7mpeimr0rl3o0wiw9zdg1wdfpkhnvry 5159010 5158980 2026-06-28T06:57:13Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, шаблон 5159010 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Гусеў}} {{ДД | імя = | жанчына = | выява = | шырыня партрэта = | подпіс = | тытул = Другі сакратар [[Віцебскі абласны камітэт КПБ|Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі]] | сцяг = Symbol-hammer-and-sickle.svg | парадак = 1 | перыядпачатак = [[4 чэрвеня]] [[1938]] | перыядканец = снежань [[1938]] | папярэднік = ''пасада заснаваная'' | пераемнік = [[Мікалай Пятровіч Мельнікаў|Мікалай Мельнікаў]] | прэм'ер-міністр = | прэзідэнт = | тытул_2 = Першы сакратар Віцебскага гарадскога камітэта КП(б)Б | сцяг_2 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | парадак_2 = | перыядпачатак_2 = верасень [[1937]] | перыядканец_2 = красавік [[1938]] | папярэднік_2 = | пераемнік_2 = | прэм'ер-міністр_2 = | прэзідэнт_2 = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | нацыянальнасць = | назва_палітычнай_арганізацыі = | партыя = | муж = | жонка = | сужэнец = | дзеці = | бацька = | маці = | род = | род войскаў = | прыналежнасць = | гады службы = | бітвы = | званне = | адукацыя = | рэлігія = | аўтограф = | узнагароды = }} '''Дзмі́трый Сцяпа́навіч Гу́сеў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкі]] гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч. Супрацоўнік савецкіх спецслужбаў, удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1902 годзе ў вёсцы Жукава [[Таропецкі павет|Таропецкага павета]] [[Пскоўская губерня|Пскоўскай губерні]]<ref>[https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B2,_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Гусев, Дмитрий Степанович] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240111145743/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B2,_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=11 студзеня 2024 }} {{ref-ru}}</ref>. У 1923—1928 гадах знаходзіўся ў [[камсамол]]е. З 1924 года — на гаспадарчай, калгаснай і грамадскай працы. З сакавіка 1927 года — член [[УКП(б)]]. Працаваў загадчыкам агітацыйна-масавым аддзелам [[Себеж]]скага раённага камітэта УКП(б) [[Пскоўская губерня|Пскоўскай губерні]] [[РСФСР]], сакратаром калектыва УКП(б) ст. Себеж, партыйным арганізатарам УКП(б) куставай арганізацыі ст. Сушчава, намеснікам сакратара камітэта [[КП(б) Беларусі]] вузла ст. [[Віцебск (станцыя)|Віцебск]]. З верасня 1937 года па красавік 1938 года — першы сакратар Віцебскага гарадскога камітэта КП(б) Беларусі. З 11 красавіка 1938 года па 31 мая 1938 года — другі сакратар Арганізацыйнага бюро ЦК КП(б)Б па Віцебскай вобласці. З 4 чэрвеня 1938 года па снежань 1938 года — другі сакратар [[Віцебскі абласны камітэт КПБ|Віцебскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі]]. Са снежня 1938 года — на працы ў [[Народны камісарыят унутраных спраў БССР|Народным камісарыяце ўнутраных спраў БССР]]. Са снежня 1938 года па 31 студзеня 1939 года — начальнік палітычнага аддзела — в. а. намесніка начальніка Упраўлення рабоча-сялянскай міліцыі [[НКУС БССР]] па палітычнай частцы. З 1 ліпеня 1939 года па кастрычнік 1941 года — начальнік Упраўлення НКУС па [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Пасля акупацыі [[Гомель|Гомеля]] працаваў у [[Масква|Маскве]]. З кастрычніка 1941 года па люты 1942 года — начальнік Упраўлення НКУС па Гармскай вобласці [[Таджыкская СССР|Таджыкскай ССР]], часова выконваючы абавязкі начальніка аддзела па барацьбе з бандытызмам НКУС Таджыкскай ССР, працаваў у [[Сталінабад]]зе. З лютага па кастрычнік 1942 года — начальнік УНКУС БССР [[Заходні фронт (Вялікая Айчынная вайна)|Заходняга фронту]]. З кастрычніка 1942 па май 1943 года — намеснік кіраўніка аператыўнай чэкісцкай групы НКУС БССР Заходняга фронту. З мая 1943 года па ліпень 1944 года — намеснік наркама НКДБ БССР па кадрах, працаваў у [[Падольск]]у [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай вобласці]], Гомелі. З ліпеня 1944 года працаваў у Мінску. У ліпені 1944 года — лютым 1948 года — намеснік наркама — Міністра [[НКДБ БССР|НКДБ]] — [[Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР]]. З лютага 1948 года — намеснік начальніка Беларускага ўпраўлення Міністэрства працоўных рэзерваў СССР. З мая 1953 года — начальнік упраўлення арганізацыі набору рабочых пры [[Савет Міністраў Беларускай ССР|Савеце Міністраў Беларускай ССР]]. Дэлегат XVIII з’езда УКП(б). Памёр пасля 1991 года. == Узнагароды == * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] (20.09.1943); * [[ордэн Айчыннай вайны I ступені]] (15.08.1944); * [[ордэн Чырвонага Сцяга]] (21.04.1945); * знак «Заслужаны работнік НКУС» (17.04.1946); * [[ордэн Айчыннай вайны II ступені]] (06.04.1985); * тры медалі. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.knowbysight.info/GGG/14920.asp Гусеў] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гусеў Дзмітрый Сцяпанавіч}} [[Катэгорыя:Дэлегаты XVIII з’езда УКП(б)]] [[Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі]] [[Катэгорыя:Першыя сакратары Віцебскага гаркама КПБ]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання]] [[Катэгорыя:Намеснікі народных камісараў БССР]] [[Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР]] [[Катэгорыя:Ганаровыя супрацоўнікі дзяржбяспекі]] nnfkw9b8zprh2h1du26p2bxxpbnb8fz 0 659615 5158982 4932615 2026-06-28T03:57:52Z 5158982 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч|званне={{РБ, Палкоўнік}} Палкоўнік міліцыі}} {{цёзкі2|Балаба (значэнні)|Балаба}} '''Дзмітрый Уладзіміравіч Балаба''' (нар. {{ДН|1|6|1972}}, [[Гарадзілава (Маладзечанскі раён)|Гарадзілава]], [[Маладзечанскі раён]], [[Мінская вобласць]], [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]) — беларускі службовец-міліцыянер. Камандзір [[АМАП (Беларусь)|АМАП]] [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў Мінгарвыканкама]]. Палкоўнік міліцыі. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 чэрвеня 1972 года ў вёсцы Гарадзілава Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці. Навучаўся ў Гарадзілаўскай сярэдняй школе<ref>[https://sputnik.by/live/20201016/1045919620/Sgorel-dom-komandira-minskogo-OMONa-Sosedi-nazyvayut-eto-mestyu---reportazh.html Сгорел дом командира минского ОМОНа. Соседи называют это местью — репортаж]</ref>. Да паступлення на службу ў органы ўнутраных спраў скончыў ПТВ і адслужыў у войску, звольніўся ў запас гвардыі старшыной. У маладзечанскай патрульна-паставой службе міліцыі быў ротным і ўзводным; у яго ў падначаленні былі байцы вільнюскага АМАП, які быў расфармаваны з-за актыўнага ўдзелу ў [[жнівеньскі путч|жнівеньскім путчы]] 1991 года<ref>[https://udf.by/news/sobytie/217000-8-faktov-o-komandire-minskogo-omona-on-poluchil-lichnuju-ustanovku-ot-lukashenko-nakanune-vyborov.html 8 фактов о командире минского ОМОНа: он получил личную установку от Лукашенко накануне выборов]</ref>. З 1993 года ў АМАП<ref>[https://minsknews.by/lyudi-osobogo-naznacheniya-o-stolichnom-omon-napisali-knigu/ Люди особого назначения: о столичном ОМОН написали книгу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210515232952/https://minsknews.by/lyudi-osobogo-naznacheniya-o-stolichnom-omon-napisali-knigu/ |date=15 мая 2021 }}</ref>. У 1995 годзе пераведзены на працу ў Мінск. У 1999—2000 гадах быў камандзірам 4-га аператыўнага ўзвода АМАП ГУУС Мінгарвыканкама. З 2002 па 2016 гады быў камандзірам 2-й роты АМАП ГУУС Мінгарвыканкама<ref>[https://www.sb.by/articles/omon-mezhdu-proshlym-i-budushchim.html Интервью с командиром ОМОН ГУВД Минского горисполкома Дмитрием Балабой]</ref>. У маі 2016 года прызначаны камандзірам [[АМАП (Беларусь)|АМАП]] [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў Мінгарвыканкама]]. Кіраваў разгонамі акцый [[Беларуская дэмакратычная апазіцыя|апазіцыі]]. Са студзеня 2025 года старшыня Беларускага фізкультурна-спартыўнага таварыства «Дынама». == Узнагароды == * [[юбілейны медаль «80 год беларускай міліцыі»]] (1997), * медаль «За бездакорную службу» ІІІ ступені, * медаль «За бездакорную службу» ІІ ступені, * медаль «За бездакорную службу» І ступені (2015)<ref>[https://pravo.by/upload/docs/op/P31500353_1439931600.pdf Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 13 жніўня 2015 года № 353 «Аб узнагароджанні»]</ref>, * медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (2017)<ref>[https://pravo.by/upload/docs/op/P31700034_1486155600.pdf Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 лютага 2017 года № 34 «Аб узнагароджанні»]</ref>. == Санкцыі ЕС, ЗША і іншых краін == 2 кастрычніка 2020 года Балаба быў уключаны ў [[Чорны спіс Еўрасаюза]]. [[Савет Еўрапейскага саюза]] прызнаў Балабу адказным як камандуючага сіламі АМАП у Мінску за кампанію рэпрэсій і запалохвання, якую праводзілі сілы АМАП у Мінску пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў 2020 года]], у прыватнасці адвольныя арышты і жорсткае абыходжанне з мірнымі дэманстрантамі, у тым ліку катаванні, а таксама запалохванне і гвалт у дачыненні да журналістаў<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2020:319I:FULL&from=EN Council Implementing Regulation (EU) 2020/1387 of 2 October 2020 implementing Article 8a(1) of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in respect of Belarus // Official Journal of the European Union L 319 I]</ref>. 20 лістапада да кастрычніцкага пакета санкцый [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]] далучыліся [[Албанія]], [[Ісландыя]], [[Ліхтэнштэйн]], [[Нарвегія]], [[Паўночная Македонія]], [[Чарнагорыя]] і [[Украіна]]<ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the EU on the alignment of certain third countries concerning restrictive measures against Belarus|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/20/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-alignment-of-certain-third-countries-concerning-restrictive-measures-against-belarus/|publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2020-11-20|accessdate=2021-09-13|language=en}}</ref>. Таксама восенню 2020 года Балабу ўключылі ў свае санкцыйныя спісы [[Канада]]<ref>{{Cite web|last=Canada|first=Global Affairs|date=2015-10-19|title=Regulations Amending the Special Economic Measures (Belarus) Regulations|url=https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/sanctions/belarus_regulations-reglements_belarus2.aspx?lang=eng|accessdate=2020-12-25|lang=en|publisher={{нп3|Міністэрства міжнародных спраў Канады|Міністэрства міжнародных спраў Канады|en|Global Affairs Canada}}|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201219051305/https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/sanctions/belarus_regulations-reglements_belarus2.aspx?lang=eng|archivedate=19 снежня 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://laws.justice.gc.ca/eng/regulations/SOR-2020-214/FullText.html|title=Consolidated federal laws of canada, Special Economic Measures (Belarus) Regulations|author=Legislative Services Branch|website=laws.justice.gc.ca|access-date=2021-07-08}}</ref>, [[Вялікабрытанія]]<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/946102/Belarus.pdf|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-12-25|website=|publisher={{нп3|gov.uk|gov.uk|en|gov.uk}}|language=en}}</ref>, [[Швейцарыя]]<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.swissinfo.ch/eng/switzerland-joins-eu-in-sanctions-against-top-belarus-officials/46094856 |title=Switzerland joins EU in sanctions against top Belarus officials |date=2020-10-13|publisher={{нп3|Swissinfo|Swissinfo|cs|Swissinfo}}|accessdate=2021-09-13|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-80696.html|title=SECO: Ordinance on measures against Belarus|date=2020-10-13|publisher={{нп3|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|accessdate=2020-09-13|url-status=dead|archive-date=19 кастрычніка 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019093323/https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-80696.html}}</ref>. З 2 кастрычніка 2020 года Балаба таксама знаходзіцца ў санкцыйным [[Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб|спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] за ўдзел у дзеяннях або палітыцы, якія падрываюць дэмакратычныя працэсы або інстытуты, як камандзір мінскага АМАП, арганізацыі, супрацоўнікі якой збівалі і затрымлівалі мірных дэманстрантаў, журналістаў і іншых асоб у сталіцы, а таксама нясуць адказнасць за бесчалавечнае абыходжанне з затрыманымі<ref>[https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/ OFAC Sanctions List Search], [[Міністэрства фінансаў ЗША]]</ref><ref>{{Cite web|date=2020-10-02|title=Treasury Sanctions Belarus Officials for Undermining Democracy|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm1143|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210929073040/https://home.trea{{Недаступная спасылка}}sury.gov/news/press-releases/sm1143|archivedate=2021-09-29|accessdate=2021-09-29|website=|publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]</ref><ref>{{Cite web|date=2020-10-03|title=U.S. Treasury sanctions eight Belarus officials for undermining democracy|url=https://www.unian.info/world/belarus-u-s-treasury-sanctions-eight-officials-for-undermining-democracy-11168948.html|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225195414/https://www.unian.info/world/belarus-u-s-treasury-sanctions-eight-officials-for-undermining-democracy-11168948.html|archivedate=2021-02-25|accessdate=2021-09-29|website=|publisher=[[УНІАН]]|language=en}}</ref>. == Сям’я == * Жонка Таццяна Балаба, спецыяліст па працы з кліентамі ААТ «[[Беларусбанк]]». * Сын Арцём Балаба, 31.03.1994 г.р., камандзір групы 2-га ўзвода АМАП [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|ГУУС Мінгарвыканкама]]<ref>{{cite web|url=https://euroradio.fm/uznagarodzhany-syn-kamandzira-minskaga-amapu-videa|title=Узнагароджаны сын камандзіра мінскага АМАПу (відэа)|work=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]}}</ref>. * Сын Максім Балаба, вучыўся ў Мінскім гарадскім кадэцкім вучылішчы № 1 імя М. В. Фрунзэ. У сакавіку 2021 года Арцём Балаба быў занесены ў санкцыйныя спісы балтыйскіх краін<ref>{{cite web|title= Сталі вядомыя імёны чыноўнікаў з новага пакету санкцый Літвы, Латвіі і Эстоніі. Сярод іх Аліна Касьянчык |url=https://www.svaboda.org/a/31169238.html|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2021-03-25|accessdate=2021-09-13|lang=be-tarask}}</ref>. У студзені 2025 года Канада ўвяла санкцыі супраць Арцёма і Максіма Балаб, а таксама супраць Вольгі Маршаловіч, жонкі Дзмітрыя Балабы<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/360347|title=Пасля выбараў Вялікабрытанія і Канада пашырылі свае санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2025-01-28}}</ref>. {{зноскі|2}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Балаба Дзмітрый Уладзіміравіч}} [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] j8omb10y0jxlr70c1ryn05e0697p4w3 0 660195 5159098 4961461 2026-06-28T09:48:33Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159098 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Дніпроўскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт |скарачэнне = |эмблема = |выява = Медицинская академия, корпус 3 - panoramio.jpg |арыгінал = Дніпровський державний медичний університет |міжназва = Dnipro State Medical University |ранейшае = |дэвіз = |заснаваны = [[1916]] |зачынены = |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = профільная ВНУ |найменне пасады = |піб пасады = |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = 4 500 |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = 96 |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = |метро = |кампус = |адрас = вул. Вярнадскага 9, 49044 г. Дніпро, Украіна |сайт = [https://www.dsma.dp.ua/] |узнагароды = |CoordScale = |edu_region = }} '''Дніпроўскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт''' — [[Украіна|украінская дзяржаўная]] [[вышэйшая навучальная ўстанова]], якая знаходзіцца ў [[Дніпро|Дніпры]] і падпарадкоўваецца Міністэрству аховы здароўя Украіны. == Агульная характарыстыка == Адна з найстарэйшых вышэйшых навучальных устаноў Украіны медычнага профілю. Заснавана [[15 верасня]] [[1916]] года на базе Кацярынаслаўскіх вышэйшых жаночых курсаў. Статус акадэміі — з [[1920]] года (вернуты пастановай [[Кабінет міністраў Украіны|Кабінета міністраў Украіны]] ад [[20 красавіка]] [[1994]] года). На 59 кафедрах працуюць 646 выкладчыкаў, з іх 98 [[Доктар навук|дактароў навук]] і 359 [[Кандыдат навук|кандыдатаў навук]]. Усяго ў акадэміі працуе больш за 1100 супрацоўнікаў. 42 клінічныя кафедры размешчаны на базе 28 бальніц і выкарыстоўваюць больш за 15 тыс. бальнічных ложкаў. На клінічных базах акадэміі арганізаваны 29 спецыялізаваных цэнтраў. Акадэмія займае плошчу 85 гектараў. Мае 8 навучальных карпусоў агульнай плошчай 52 000 м², у якіх размешчана 608 навучальных аўдыторый, кабінетаў і лабараторый. У 7 інтэрнатах плошчай 46 000 м² пражываюць 2 900 студэнтаў і лекараў-курсантаў. Акадэмія мае ў сваім распараджэнні спартыўны комплекс, віварый, санаторый-прафілакторый, спартыўна-аздараўленчы лагер, навуковую бібліятэку, тэхнацэнтр і два музеі. == Структура == * Першы медыцынскі факультэт * Другі медыцынскі факультэт * Стаматалагічны факультэт * Першы міжнародны факультэт * Другі міжнародны факультэт * Факультэт паслядыпломнай адукацыі == Спасылкі == * [https://www.dsma.dp.ua/ Афіцыйны сайт установы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201020024505/https://www.dsma.dp.ua/ |date=20 кастрычніка 2020 }} {{Commons|Category:}} {{Вышэйшыя навучальныя ўстановы Дніпра}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:1916 год ва Украіне]] [[Катэгорыя:Дніпроўскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт| ]] [[Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы]] np9gp4jrpd2kjhkmiwzlobsct0lrd6z 0 660866 5158990 5119587 2026-06-28T05:23:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158990 wikitext text/x-wiki {{Славутасць | Тып = Сядзіба | Беларуская назва = Дзям’янкаўская сядзіба | Арыгінальная назва = | Выява = | Подпіс выявы = | Шырыня выявы = | Статус = {{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь 4|313Г000249}} | Краіна = Беларусь | Краіна2 = | Назва месцазнаходжання = Вёска | Месцазнаходжанне = [[Дзям’янкі]] | region = | CoordScale = | На карце = БеларусьГомельская вобласць | Канфесія = | Епархія = | Добрапрыстойнасць = | Тып кляштара = | Тып будынка = | Архітэктурны стыль = | Аўтар праекта = | Будаўнік = | Заснавальнік = | Першае згадванне = | Заснаванне = | Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} | Скасаваны = | Пачатак будаўніцтва = XIX | Заканчэнне будаўніцтва = XX | Будынкі = | Вядомыя жыхары = | Рэліквіі = | Настаяцель = | Стан = | Сайт = | Commons = }} '''Дзям’янкаўская сядзіба''' — сядзіба ў в. [[Дзям’янкі]], [[Добрушскі раён]], [[Гомельская вобласць]]. Пабудавана ў канцы XIX — пачатку XX ст. == Гісторыя == [[Файл:Dziamjanki, Gierard. Дзям’янкі, Герард (1901-18).jpg|thumb|злева|209x209пкс]] Сядзібны дом і парк закладзены ў другой палове XIX стагоддзя ў маёнтку [[род Герардаў|Герардаў]]. Двухпавярховы будынак складанай [[асіметрыя|асіметрычнай]] [[Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя|аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі]]. Цэнтр галоўнага [[фасад]]а вылучаны развітай уваходнай часткай з высокім ганкам і стылізаваным [[порцік]]ам на 2 [[калона|калонках]]. Сцены 1-га паверха гарызантальна [[руст]]аваны, прарэзаны высокімі прамавугольнымі [[аконны праём|аконнымі праёмамі]] ў [[ліштва]]х. На 2-м паверсе вокны [[паўцыркульная арка|паўцыркульныя]], у прасценках — [[філёнга]]выя [[Лапатка (архітэктура)|лапаткі]]. Бакавыя і дваровы фасады асіметрычныя. Аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю будынка ўзбагачаюць вуглавы паўкруглы [[эркер]], вялікая [[тэраса]], дзве прыбудоўкі да дваравога і бакавога фасадаў. [[Файл:Дзям’янкі (сядзібны дом).jpg|злева|міні|209x209пкс]] [[Парк]] займае параўнальна высокі ўзгорак са стромкім, тэрасападобным схілам, рассечаны папярочным [[яр]]ам, і нізіну ў яго падставы. Разам з садам плошча каля 7 [[га]]. Вялікую дэкаратыўную ролю мае масіўны чатырохарачны каменны [[мост]]. Яго праезная частка шырынёй 7 м аформлена дзвюма невялікімі агароджамі тыпу [[балюстрада|балюстрад]]. Уезд на мост фіксаваны адзінкавымі [[ліпа]]мі. Уздоўж грэбня схілу размешчаны сядзібны дом, пабудаваны ў канцы XIX — пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] за старым будынкам ужо пасля закладкі парку. Ад дома адкрываецца маляўнічая панарама на атачальную тэрыторыю. Блізкі план перспектывы ўтвараў [[вадаём]], створаны каля падножжа тэрасы (спушчаны). Удалечыні за сядзібай віднеецца рэчышча р. [[Іпуць]]. Пейзажны парк пабіты з двух бакоў яра і каля сядзібнага дома. У сувязі з будаўніцтвам будынка школы ад яго захаваліся толькі невялікія фрагменты і адзінкавыя [[экзот]]ы: [[хвоя чорная]], [[конскі каштан]], [[Рабіннік (род раслін)|рабіннік]]. У апошнія гады ўпаў [[Клён вастралісты|клён вастралісты Шведлера]]. Верхні парк з ніжнім быў злучаны ўсходамі па стромкім схіле ўзгорка. Ніжні парк займаў плоскую нізіну з [[сажалка]]й і двума вузкімі [[Канал (гідраграфія)|каналамі]]. Ад старых насаджэнняў тут захаваліся асобныя буйныя дрэвы [[Вярба белая|вярбы белай]]. Паўночная яго частка пераўвільготнена і занята [[алешнік]]ам. У ахоўным абсаджванні па перыметры выкарыстоўваўся [[ясень звычайны]]. З трох бакоў тэрыторыя парку мае схілы рознай крутасці. Паўднёва-ўсходні схіл найбольш стромкі вышынёй больш 10 м, з’яўляецца, мабыць, часткай старажытнай тэрасы. Схілы добра замацаваны, маюць важнае дэкаратыўнае і кампазіцыйнае значэнне. На галоўным схіле — разрэджаны дрэвастой [[дуб]]а. У другім ярусе атрымала распаўсюджанне [[белая акацыя]], у падлеску — адзінкава [[ірга каласістая]]. Парк мае [[агароджа|агароджу]], добра захаваўся ў ранейшых межах. Ён не вылучаецца памерамі, маляўнічасцю і якасцю насаджэнняў, але мае маляўнічыя перспектывы і формы рэльефу<ref>[http://dobrush.gov.by/ru/ist-kult/ Звесткі аб гісторыка-культурных каштоўнасцях] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20191116193711/http://dobrush.gov.by/ru/ist-kult/ |date=16 лістапада 2019 }}</ref>. == Галерэя == <gallery> Файл:Усадьба в Демьянках.jpg Файл:Демьянки. Усадьба1.jpg Файл:Демьянки. Усадьба2.jpg Файл:Демьянки. Усадьба3.jpg Файл:Демьянки. Усадьба4.jpg Файл:Демьянки. Усадьба5.jpg Файл:Демьянки. Усадьба6.jpg </gallery>{{ГККРБ|313Г000249}}{{зноскі}} == Спасылкі == * {{Архіварта|sjadziba-dzjam-janki}} * [https://ekskursii.by/?Dostoprimechatelnosti_Belarusi=16770_Demyankovskaya_usadba_Gerardov Демьянковская усадьба Герардов]. * [https://vetliva.ru/belarus/what-to-see/usadba-gerardov-v-demyankakh/ Усадьба Герардов в Демьянках]. * [https://belta.by/photonews/view/usadebno-parkovyj-ansambl-gerardov-37969/ Усадебно-парковый ансамбль Герардов]. ''[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БелТА]]''. * [https://dobrush.museum.by/node/86063 Хроники Демьянковской усадьбы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20260422092956/https://dobrush.museum.by/node/86063 |date=22 красавіка 2026 }}. ''[[Добрушскі раённы краязнаўчы музей|Добрушский районный краеведческий музей]]''. * [https://www.dobrush.gov.by/gostyam/121-gostyam/2254-istoriko-kulturnoe-nasledie-dobrushskogo-rajona Историко-культурное наследие Добрушского района] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250803111934/https://dobrush.gov.by/gostyam/121-gostyam/2254-istoriko-kulturnoe-nasledie-dobrushskogo-rajona |date=3 жніўня 2025 }}. ''[[Добрушскі раённы выканаўчы камітэт|Добрушский райисполком]]''. [[Катэгорыя:Славутасці Добрушскага раёна]] [[Катэгорыя:Дзям’янкі]] [[Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Сядзібы Беларусі]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Добрушскага раёна]] [[Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі]] 952cq7xuj8wiyq9v72rqc13rop6j0wq 0 665465 5159157 5146914 2026-06-28T11:54:27Z 5159157 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Месца працы = * [[Акадэмія МУС Рэспублікі Беларусь]] (1995—2016) * [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]] (2016—2018) * [[Інстытут гісторыі НАН Беларусі]] (2018—2020) * [[Інстытут гісторыі імя Т. Мантэйфеля ПАН]] (2022—2023) * [[Універсітэт у Беластоку]] (2026—2028) | Навуковая ступень = Доктар гуманітарных навук у дысцыпліне «Гісторыя» (2025) | Навуковы кіраўнік = [[Лапатэцкі Караль]], прафесар (2026), доктар габілітаваны (права) (2016), доктар гуманітарных навук у дысцыпліне "Гісторыя" (2011) | Вядомы як = спецыяліст у гісторыі права і дзяржаўнасці ВКЛ | Грамадзянства = [[Рэспубліка Беларусь]] | Бацька = Аляксандр Міхайлавіч Радаман | Маці = Галіна Іванаўна Радаман | Член = Літуаністычная камісія | Сайт = https://aradaman.academia.edu | Апісанне выявы = Фатаздымак зроблены ў 2020 г. у Вялікай Ліпе | Дзеці = Усяслаў, Алесь | Жонка = Вікторыя Мікалаеўна Радаман }} '''Андрэй Аляксандравіч Радаман''' (нар. [[2 студзеня]] [[1971]], [[Мінск]]) — беларускі {{гісторык|Беларусі|XXI стагоддзя}}, доктар гуманітарных навук у дысцыпліне «Гісторыя» (Польшча)<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://bip.uwb.edu.pl/uwb/stopnie-naukowe/postepowania-doktaty/27041,mgr-Andrei-Radaman.html|title=Andrei Radaman|first=|last=|website=Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu w Białymstoku|access-date=2025-12-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-03-13}}</ref>, вывучае гісторыю права і дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. [[Падпалкоўнік міліцыі]] ў запасе. == Біяграфія == === Сям’я === Нарадзіўся 2 студзеня 1971 года ў Мінску. Бацька — Аляксандр Міхайлавіч Радаман, нарадзіўся на [[хутар]]ы каля [[Хвоева]] [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] ў канцы чэрвеня 1943 года (у пашпарце памылкова — 01.06.1942), урач-стаматолаг-артапед (бацькі — Радаман Міхаіл Міхайлавіч і Гаркач Вера Антонаўна). Маці — Галіна Іванаўна Радаман (Кладкевіч), нарадзілася 23 ліпеня 1950 года (у пашпарце памылкова — 05.08.1950) у [[Бабчын]]е [[Хойніцкі раён|Хойніцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]], настаўніца пачатковых класаў і гісторыі, метадыст [[Рэспубліканскі інстытут прафесійнай адукацыі|Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі]]<ref>''Andrej Radaman''. [https://www.facebook.com/andrej.radaman/posts/10220594287787641 Facebook (02.01.2021)]</ref> (бацькі — Кладкевіч Іван Канстанцінавіч і Кірчанка Аляксандра Дзяменцьеўна). Жанаты з 17 ліпеня 1993 года. Мае двух сыноў. === Адукацыя === Скончыў сярэднюю школу № 78 Мінска (1978—1988) з срэбным медалём у чэрвені 1988 года<ref>{{Cite web |url=http://sch78.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=33741 |title=Архіўная копія |access-date=13 сакавіка 2022 |archive-date=26 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726194618/http://sch78.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=33741 |url-status=dead }}</ref>. Вучыўся на [[Гістарычны факультэт БДПУ імя М. Танка|гістарычным факультэце Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага]] па спецыяльнасцях «гісторыя і правазнаўства», «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны» (1988—1993). У перыяд студэнцтва летам 1990 года ў складзе будаўнічага студэнцкага атрада «Нашчадкі» прымаў удзел у археалагічных раскопках у [[Лоскі замак|Лоску]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]] пад кіраўніцтвам [[Генадзь Мікалаевіч Сагановіч|Генадзя Сагановіча]] і [[Юрый Мікалаевіч Бохан|Юрыя Бохана]]. З лістапада 1990 да мая 1991 года прыняў удзел у шэрагу арганізацыйна-дзейных гульняў і метадалагічных семінараў, арганізаваных Школай культурнай палітыкі пад кіраўніцтвам {{нп5|Пётр Георгіевіч Шчадравіцкі|Пятра Шчадравіцкага|ru|Щедровицкий, Пётр Георгиевич (младший)}}. У 1993 годзе ў складзе каманды МДПІ імя А. М. Горкага стаў пераможцам рэспубліканскай алімпіяды па педагогіцы і псіхалогіі сярод студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь, якая праводзілася ў Віцебску. Пераддыпломную практыку праходзіў у СШ № 65 Мінска пад кіраўніцтвам Анатолія Васільевіча Ягорава. Абараніў дыпломную работу пра Статут ВКЛ 1588 года пад кіраўніцтвам к.&nbsp;юр.&nbsp;н. Леакадыі Мікалаеўны Малчадскай. Скончыў інстытут з адзнакай у 1993 годзе па спецыяльнасці «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны». Пасля сканчэння інстытута працягваў навучанне ў аспірантуры [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці 07.00.02 — «Айчынная гісторыя» (1993—1995) пад кіраўніцтвам д.&nbsp;г.&nbsp;н. прафесара [[Віталь Міхайлавіч Фамін|Віталя Фаміна]]. З 1 кастрычніка 2021 да 2 кастрычніка 2025 года праходзіў навучанне ў Доктарскай школе [[Універсітэт у Беластоку|Універсітэта ў Беластоку]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://szkolydoktorskie.uwb.edu.pl/nh/2021/09/20/342/|title=Lista rankingowa kandydatów w rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UwB na rok akademicki 2021/2022|date=20 верасня 2021|publisher=Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UwB|accessdate=22 верасня 2021}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gDZYcON2y8g Uniwersytet w Białymstoku: Inauguracja Roku Akademickiego 2021/2022]. 06.10.2021</ref><ref>{{Cite web|url=https://szkoladoktorska.uwb.edu.pl/doktorant/absolwenci/2025-20.html|title=Absolwenci 2025 / Szkoła doktorska UwB|website=szkoladoktorska.uwb.edu.pl|access-date=2025-11-26}}</ref>. 3 снежня 2025 года пасля паспяховай абароны з адзнакай доктарскай дысертацыі «Шляхецкія з'езды і соймікі Новагародскага (Навагрудскага) ваяводства (1565-1632)», напісанай пад кіраўніцтвам доктара габілітаванага [[Караль Лапатэцкі|Караля Лапатэцкага]], прафесара Універсітэта ў Беластоку<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karol_%C5%81opatecki&oldid=76413844|загаловак=Karol Łopatecki|год=2025-04-08|мова=pl|выданне=Wikipedia, wolna encyklopedia}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/lTnyALqWMvL|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-03-13}}</ref>, атрымаў навуковую ступень доктара гуманітарных навук у дысцыпліне "Гісторыя"<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://bip.uwb.edu.pl/uwb/stopnie-naukowe/postepowania-doktaty/27041,mgr-Andrei-Radaman.html|title=Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora (mgr Andrei Radaman)|first=|last=|website=Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu w Białymstoku|access-date=2025-11-26}}</ref><ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://historia.uwb.edu.pl/aktualnosci/obrona-doktorska-mgr-andreia-radamana-na-wydziale-historii-uwb-454.html|title=Obrona doktorska mgr. Andreia Radamana na Wydziale Historii UwB|website=historia.uwb.edu.pl|access-date=2025-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://radon.nauka.gov.pl/dane/profil/0014edbb-141d-472c-9716-109d1efb8716|title=RAD-on: RAPORTY, ANALIZY, DANE|website=radon.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-17}}</ref>. === Працоўная дзейнасць === Працоўную дзейнасць распачаў у час навучання ў сярэдняй школе. З 30 чэрвеня па 5 жніўня 1986 года працаваў аператарам вылічальных машын на заводзе «[[Транзістар (завод)|Транзістар]]» вытворчага аб’яднання «[[Інтэграл (кампанія)|Інтэграл]]». З верасня 1986 г. па май 1988 г. навучаўся ў вучэбна-вытворчым камбінаце Савецкага раёна г. Мінска. Праходзіў вытворчую практыку як слесар-зборшчык радыёэлектроннай апаратуры і прыбораў на Мінскім вытворчым аб’яднанні імя У. І. Леніна. У 1988 годзе атрымаў I-ы разрад па спецыяльнасці слесара-зборшчыка радыёэлектроннай апаратуры і прыбораў. У перыяд студэнцтва, у маі-кастрычніку 1989, маі-чэрвені 1990 і маі-верасені 1991 гадоў, працаваў завадатарам у «[[Артэк]]у» ([[Гурзуф]], [[Крым]]). Пасля сканчэння педагагічнага інстытута два гады па сумяшчальніцтве працаваў настаўнікам гісторыі і грамадазнаўства ў сярэдніх школах № 147, № 173 і № 42 Мінска. З 15 верасня 1995 года да жніўня 1998 — выкладчык кафедры тэорыі права і гісторыі [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэміі міліцыі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]]. З сакавіка 2000 да сакавіка 2002 года — навуковы супрацоўнік сектара гісторыі права і палітыка-прававой думкі Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра імя Францішка Скарыны (па сумяшчальніцтве). Выкладаў тэорыю і гісторыю дзяржавы і права ў шэрагу прыватных вышэйшых навучальных устаноў г. Мінска (па сумяшчальніцтве). З жніўня 2016 да студзеня 2017 года навуковы супрацоўнік кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэта БДУ]] (па сумяшчальніцтве). З 20 студзеня 2017 да 31 сакавіка 2018 — навуковы супрацоўнік кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэта БДУ]]. З 1 лістапада 2018 да 31 снежня 2020 — навуковы супрацоўнік аддзела генеалогіі, геральдыкі і нумізматыкі [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі НАН Беларусі]]. Праз сваю грамадзянскую пазіцыю ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў і гвалту]] з боку [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] 24 лістапада 2020 года атрымаў паведамленне адміністрацыі Інстытута гісторыі НАН Беларусі пра непрацягненне кантракта<ref>{{Cite web|url=https://nn.by/?c=ar&i=263173|title=З Інстытута гісторыі звальняюць яшчэ аднаго навукоўца|date=2020-11-24|publisher=Наша Ніва}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://euroradio.fm/yashche-adnago-gistoryka-zvalnyayuc-z-akademii-navuk|title=Яшчэ аднаго гісторыка звальняюць з Акадэміі навук|date=2020-11-24|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.tut.by/culture/708992.html?c|title=Историку, подполковнику милиции в запасе, не продлили контракт в Академии наук|date=2020-11-24|publisher=TUT.BY|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201219150340/https://news.tut.by/culture/708992.html|archivedate=2020-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31046185.html|title=Больш за 800 беларускіх навукоўцаў падпісалі ліст у падтрымку калегаў, звольненых з Акадэміі навук|date=2021-01-14|publisher=Радыё Свабода}}</ref>. З лютага 2022 да верасня 2023 года працаваў у аддзеле крыніцазнаўчых даследаванняў і выдання гістарычных крыніц Інстытута гісторыі Польскай акадэміі навук<ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-12}}</ref>. З 1 красавіка 2026 г. — асістэнт аддзела квантытатыўных і геапрасторавых даследаванняў кафедры ўсходазнаўства і міжнародных палітычных адносін факультэта міжнародных адносін Універсітэта ў Беластоку<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://sm.uwb.edu.pl/wydzial/pracownicy-wydzialu/page2.html|title=Pracownicy Wydziału Stosunków Międzynarodowych UwB|website=uwb.edu.pl|access-date=2026-04-12|date=2026-05-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-04-12}}</ref>. === Служба ў органах унутраных спраў Беларусі === У 1996—2016 гадах служыў у органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь. З 14 жніўня 1998 года — выкладчык, з 24 кастрычніка 2003 да 14 кастрычніка 2016 — старшы выкладчык кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь]]. За час выкладання забяспечваў правядзенне ўсіх відаў навучальных заняткаў па тэорыі дзяржавы і права, [[Беларусазнаўства|беларусазнаўстве]], гісторыі Беларусі, гісторыі дзяржавы і права славянскіх народаў, гісторыі палітычнай і прававой думкі Беларусі, гісторыі дзяржавы і права Беларусі, гісторыі дзяржавы і права замежных краін, гісторыі палітычных і прававых вучэнняў, гісторыі органаў унутраных спраў Беларусі. Суаўтар тыпавых вучэбных праграм і навучальных праграм па гісторыі дзяржавы і права Беларусі, гісторыі дзяржавы і права замежных краін. Як навуковы кіраўнік падрыхтаваў да ўдзелу ў рэспубліканскіх конкурсах студэнцкіх навуковых работ тры работы, дзве з якіх атрымалі дыпломы I катэгорыі (РК НДРС-2009, секцыя «Філасофія, сацыялогія, гісторыя. Гісторыя Беларусі і праблемы ўзаемадзеяння цывілізацый»; РК НДРС-2010, секцыя «Юрыспрудэнцыя. Паліталогія. Дзяржаўнае кіраванне»), адна — дыплом III катэгорыі (РК НДРС-2008 секцыя «Юрыспрудэнцыя. Паліталогія. Дзяржаўнае кіраванне»). З 2007 па 2016 гг. выкладаў тэму «Рэтраспектыўны аналіз праблемы гандлю людзьмі» ў Міжнародным вучэбным цэнтры падрыхтоўкі, павышэння кваліфікацыі, перападрыхтоўкі кадраў у сферы міграцыі і супрацьдзеяння гандлю людзьмі<ref>{{Cite web|url=https://itc.amia.by/|title=Международный учебный центр Академии МВД Республики Беларусь - itc.AMIA.by|website=itc.amia.by|access-date=2024-11-12|url-status=dead}}</ref>. [[Падпалкоўнік]] міліцыі запасу<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.academia.edu/122023478|загаловак=Кафедра теории и истории государства и права|адказны=Авторы-составители: С.Ф. Лапанович, В.И. Павлов, А.А. Радоман|год=2016|месца=Мн.|archive-url=https://www.academia.edu/122023478|archive-date=}}</ref>. === Грамадзянская дзейнасць === [[Файл:RADAMAN 2020.png|міні|[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]] = Euroradio FM. «Ідэя X». Эфір 22.10.2020, запіс 19.10.2020]] Адзін з ініцыятараў грамадзянскай кампаніі ў абарону незалежнасці Беларусі «Свежы вецер» (2019—2020)<ref>{{Cite web|author=Ян Авсеюшкин|url=https://naviny.by/article/20191011/1570745502-rossiya-gotovitsya-k-voyne-nachalas-obshchestvennaya-kampaniya-v|title=«Россия готовится к войне». Началась кампания в защиту суверенитета Беларуси|publisher=Naviny.by = Белорусские новости|date=2019-10-11|accessdate=16 снежня 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117003127/https://naviny.by/article/20191011/1570745502-rossiya-gotovitsya-k-voyne-nachalas-obshchestvennaya-kampaniya-v|archivedate=17 студзеня 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20191207/1562095819.html|title=В Минске оппозиция проводит акцию против интеграции с Россией|publisher=РИА Новости|date=|accessdate=}}</ref>. У ноч з 12 на 13 жніўня 2020 года ў перыяд [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|пратэстаў супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў]] быў затрыманы супрацоўнікамі [[АМАП (Беларусь)|АМАП]] на прыпынку грамадскага транспарту на [[Вуліца Леаніда Бяды (Мінск)|вуліцы Леаніда Бяды]] ў раёне ўніверсама «Рыга» і быў збіты ў Савецкім РУУС Мінска<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=taH1Mrqk_7U|title=Зварот да калег, вучоных юрыстаў у сувязі з падзеямі ў Беларусі 9-13 жніўня 2020 г.|author=Уладзімір Пятровіч Шыянок, доктар юрыдычных навук, прафесар, палкоўнік міліцыі ў адстаўцы.|website=|publisher=|date=2020-08-15}}</ref><ref>{{Cite web|author=Илья Азар|url=https://novayagazeta.ru/articles/2020/08/19/86732-bolshe-vsego-lyudi-boyatsya-chto-vse-ostanetsya-kak-bylo|title=«Мы не оппозиция, нас большинство»|publisher=Новая газета — Novayagazeta.ru|date=2020-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/lukashenko-mstit-za-chto-v-belarusi-uvolnjajut-istorikov/a-55681299|title=Лукашенко мстит? За что в Беларуси увольняют историков.|author=Татьяна Неведомская|publisher=Deutsche Welle (DW)|date=2020-11-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.tut.by/culture/709363.html|title=Из Института истории уволены семь сотрудников. Ещё пятеро ушли сами в знак солидарности|author=Денис Мартинович|publisher=TUT.BY|date=2020-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123103014/https://news.tut.by/culture/709363.html|archivedate=2020-12-19}}</ref>. Пратакол затрымання і пратакол адміністрацыйнага правапарушэння, якія былі складзеныя участковым інспектарам ГАМ Савецкага РУУС старшым лейтэнантам міліцыі Сяргеем Віктаравічам Нікіценкам, не падпісаў, бо лічыў іх сфальсіфікаванымі і не меў магчымасці прачытаць іх ноччу на пляцы РУУС без акуляраў. Утрымліваўся ў ІЧУ Мінгарвыканкама (1-ы завулак Акрэсціна 36), адкуль быў выпушчаны пад падпіску без суда а 01:50 14 жніўня 2020 года.<ref>{{Cite web|author=Уладзь Грыдзін|lang=|url=https://www.svaboda.org/a/30783094.html|title=Як у Менску сустракалі вызваленых з турмы на Акрэсьціна пратэстоўцаў. Фотарэпартаж|publisher=Радыё Свабода|date=2020-08-14}} Фатаздымак 3.</ref> Адміністрацыйны працэс па яго справе прыпыняўся 7 кастрычніка і толькі 20 кастрычніка 2020 года на падставе ч. 1 арт. 23.34 Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях (КоАП) Рэспублікі Беларусь суддзя Савецкага раёна Мінска Аляксандр Аляксандравіч Воўк<ref>https://euroradio.fm/1570-sutak-za-chatyry-mesyacy-suddzi-antyrekardsmeny-pa-palitychnyh-spravah</ref> пастанавіў падвергнуць Андрэя Радамана адміністрацыйнаму спагнанню ў выглядзе штрафа на карысць дзяржавы ў памеры 10 базавых велічынь за ўдзел у несанкцыянаваным мітынгу, які адбыўся ў 01:30 13 жніўня 2020 года па адрасе Лагойскі тракт, 37. На судзе А. Радаман адмаўляў сам факт здзяйснення ім супрацьпраўнага дзеяння. Старшы участковы інспектар аддзела аховы правапарадку і прафілактыкі міліцыі грамадскай бяспекі Савецкага РУУС Мінска маёр міліцыі Вадзім Уладзіміравіч Смолік, які фігураваў у матэрыялах адміністрацыйнай справы як сведка ўдзелу А. Радамана ў мітынгу на Лагойскім тракце, на пасяджэнне суда не з’явіўся ў сувязі з тым, што нёс сутачнае дзяжурства. 7 снежня 2020 года скаргу на пастанову суда Савецкага раёна ад 20.10.2020 года па яго справе разглядаў Мінскі гарадскі суд. Суддзя Анастасія Паўлаўна Папко пастанавіла пастанову суддзі суда Савецкага раёна Мінска ад 20.10.2020 года адносна А. А. Радамана пакінуць без змены, а скаргу — без задавальнення. Неаднаразова выказваўся ў СМІ пра сваю грамадзянскую пазіцыю<ref>[https://euroradio.fm/radaman-syonnya-u-slove-salidarnasc-usya-nacyyanalnaya-ideya-belarusau Радаман: сёння ў слове «салідарнасць» — уся нацыянальная ідэя беларусаў] = [https://www.youtube.com/watch?v=undxzWW6hzU Радоман: сегодня в слове «солидарность» — вся национальная идея белорусов] ''Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM''. «Ідэя X». Зміцер Лукашук і Максім Гаруноў (запіс адбыўся 19.10.2020, эфір — 22.10.2020 10:43)</ref><ref>''Алена Малачко''. Бліц-апытанне. [https://www.nv-online.info/2020/11/10/blic-kali-na-vash-pogljad-pavinna-byc-prynjata-rashjenne-ab-pravjadzenni-novyh-prjezidjenckih-vybara.html Калі, на Ваш погляд, павінна быць прынята рашэнне аб правядзенні новых прэзідэнцкіх выбараў?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201127172115/https://www.nv-online.info/2020/11/10/blic-kali-na-vash-pogljad-pavinna-byc-prynjata-rashjenne-ab-pravjadzenni-novyh-prjezidjenckih-vybara.html |date=27 лістапада 2020 }} ''Народная Воля'' (10.11.2020)</ref><ref>{{Cite web|title="Мы ідзём у нікуды": Інстытут гісторыі губляе навукоўцаў|url=https://euroradio.fm/my-idzyom-u-nikudy-instytut-gistoryi-gublyae-navukoucau|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM|date=2020-11-30}}</ref><ref>''Алена Малачко''. Бліц. Андрэй Радаман, гісторык. «Дзейнічаць салідарна з тымі, хто нясе крыж пакут» ''Народная Воля'' № 102 (4560), с. 6 (29 снежня 2020)</ref><ref>''Deutschlandfunk Kultur''. Fazit. [https://srv.deutschlandradio.de/themes/dradio/script/aod/index.html?audioMode=2&audioID=3&state%5BlaunchMode%5D=4&state%5BlaunchModeState%5D%5Bsuche%5D%5BsearchTerm%5D=Sieben+Historiker+werden Weißrussland: Sieben Historiker werden entlassen. Gespräch mit ''Florian Kellermann'']{{Недаступная спасылка}} (05:11 min) (02.01.2021, 23:46 Uhr).</ref><ref>[https://euroradio.fm/urok-gistoryi-chym-nebyaspechnyya-sproby-yae-perapisac-efir-u-1600 «Урок гісторыі: чым небяспечныя спробы яе перапісаць?»], ''Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM''. Інтэрв’юер — Зміцер Лукашук, інтэрв’юяваны — Андрэй Радаман (прамы эфір з варшаўскай студыі Еўрарадыё 10.09.2021, 15:00 (Варшава).</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=z9_-7R6amR8 Гісторык Андрэй Радаман пра Беларусь 16 стагоддзя, 2020-ы і працу ў Акадэміі МУС, Media IQ, Надзея Белахвосцік (запіс адбыўся 10.05.2023.эфір — 15.05.2023)]</ref>. 11 жніўня 2020 года падпісаў [[Зварот беларускіх навукоўцаў супраць гвалту]]. Сябра [[Беларускі інстытут публічнай гісторыі|Беларускага інстытута публічнай гісторыі]].<ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/osoby/3253129/andrei-radaman|title=Andrei Radaman {{!}} Powiązania {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-01-31}}</ref> Сябра грамадскага аб’яднання «Беларускі даследчы ўніверсітэт імя Астафея Валовіча».<ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/1195918/stowarzyszenie-astafiej-valovic-belarusian-research-university|title=STOWARZYSZENIE "ASTAFIEJ VAŁOVIC BELARUSIAN RESEARCH UNIVERSITY" {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-10-01}}</ref> === Навуковая дзейнасць === У спіс яго навуковых зацікаўленасцей уваходзяць: палітычная гісторыя ранняга Новага часу; гісторыя дзяржавы і права Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага і Рэчы Паспалітай абодвух народаў (Каралеўства Польскага і ВКЛ); гісторыя мясцовага самакіравання ВКЛ і Беларусі, парламенцкіх інстытутаў і парламенцкага права; [[прасапаграфія]], [[генеалогія]] і [[сфрагістыка]] палітычнай эліты ВКЛ XV—XVIII ст.; гісторыя праваахоўных органаў Беларусі. З 2000 года ўдзельнік распрацоўкі шэрагу навуковых праектаў, прафінансаваных Беларускім рэспубліканскім фондам фундаментальных даследаванняў і Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, у тым ліку: Г 99-325 «Гістарычныя асновы развіцця інстытутаў парламентарызму ў Беларусі ў XVI—XVIII стст.» (2000—2002, кіраўнік к.ю.н. [[Галіна Вячаславаўна Дзербіна|Г. В. Дзербіна]]), Г 06М-212 «Пратэкцыянізм як форма сацыяльных і палітычных паводзін у Вялікім Княстве Літоўскім у XVI стагоддзі» (2006—2008, кіраўнік к.г.н. [[Уладзімір Аляксеевіч Падалінскі|У. А. Падалінскі]]), № Г12 МС-018 «Паслы ад ВКЛ на соймы Рэчы Паспалітай (1569—1793 гг.)​» (2012—2014, конкурс «Навука МС [міжнароднае супрацоўніцтва]», кіраўнікі к.г.н. А. Мацук, праф. А. Рахуба, вядучыя арганізацыі — Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларуси, Інстытут гісторыі ПАН). У 2009 годзе ў межах выканання Дзяржаўнай комплекснай праграмы навуковых даследаванняў на 2006—2010 гады «Гісторыя беларускай нацыі, дзяржаўнасці і культуры» (кіраўнік — д.г.н. акадэмік сакратар НАН Беларусі А. А. Каваленя), прыняў удзел у падрыхтоўцы і публікацыі выдання «Беларусь: Народ. Дзяржава. Час». З 2009 года ўдзельнік некалькіх міжнародных навукова-даследчых праектаў, якія былі рэалізаваны і рэалізуюцца пад кіраўніцтвам праф. {{нп5|Генрык Люлевіча|Генрыка Люлевіча|pl|Henryk Lulewicz}} (1950—2019), праф. [[Анджэй Рахуба|Анджэя Рахубы]] i прафесара Універсітэта ў Беластоку Караля Лапатэцкага. Сярод іх праекты па выданні спісаў ураднікаў і саноўнікаў ВКЛ (Полацкае, Мсціслаўскае, Берасцейскае, Новагародскае (Навагрудскае) ваяводствы) (NPRH nr N N108 203536; NPRH nr 12H 11 0016 80; NPRH nr 11H 18 0370 86), парламентарыяў ВКЛ на соймах [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (NPRH nr 11H 18 0130 87), а таксама навуковыя праекты па выданні актаў новагародскага (навагрудскага), слонімскага i полацкага соймікаў (NPRH nr 0057/NPRH2/H11/81/2012; NPRH/DN/SP/0141/2024/14; NPRH nr 11H 20 0318 88). У 2025-2027 гг. ва Універсітэце ў Беластоку разам з Каралем Лапатэцкім і [[Ігар Аляксандравіч Бортнік|Ігарам Бортнікам]] Андрэй Радаман будзе працаваць таксама над рэалізацыяй навуковага праекта "Вяршэнства права і кантроль заканадаўчай улады ў Вялікім княстве Літоўскім". Для рэалізацыі пастаўленых у рамках названых праектаў задач, працаваў у архівах і аддзелах рукапісаў бібліятэк Берліна, Дрэздэна, Варшавы, Вены, Вільні (Вільнюса), Вроцлава, Гданьска, Граца, Гродна, Кіева, Кракава, Курніка, Любліна, Масквы, Мінска, Парыжа, Познані, Санкт-Пецярбургу, Стакгольма, Торуні і інш. Прыняў непасрэдны ўдзел больш чым у 60 міжнародных і рэспубліканскіх навуковых канферэнцыях, сімпозіумах і кангрэсах, а таксама неаднаразова выступаў на пасяджэннях міжнародных круглых сталоў па гістарычнай і гісторыка-прававой праблематыцы ў Беларусі, Літве, Польшчы, Расіі, Украіне і Швецыі. Сябра рэдакцыйных рад навуковых выданняў «[[Герольд Litherland]]»<ref>{{Cite web |url=https://www.academia.edu/43223558/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_21 |title=«Герольд Litherland» |access-date=18 снежня 2020 |archive-date=7 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407211058/https://www.academia.edu/43223558/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_21 |url-status=dead }}</ref> (Гродна-Мінск) і «Rocznik Lituanistyczny»<ref>[http://rl-ihpan.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=113&lang=pl Rocznik Lituanistyczny]</ref> (Варшава). У 1995—1998 гадах — сябра рэдакцыі [[Беларускі гістарычны агляд (часопіс)|Беларускага гістарычнага агляду]]. З 2023 года — сябра суполкі літуаністычных даследаванняў у Інстытуце гісторыі ПАН<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://ihpan.edu.pl/struktura/zaklady-naukowe/zespol-badan-lituanistycznych/|title=Zespół Badań Lituanistycznych|website=Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN - Instytut Historii PAN|access-date=2024-11-11}}</ref>. Сябра Літуаністычнай камісіі пры Камітэце гістарычных навук Польскай акадэміі навук (2024)<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.facebook.com/story.php/?story_fbid=1052333046896646&id=100063598801439&_rdr|title=Nowy skład Komisji Lituanistycznej|website=FB strona Komisji Lituanistycznej przy KNH PAN|date=05.09.2024}}</ref>. Сябра аргкамітэта па стварэнні Беларускага даследчага ўніверсітэта імя Астафея Валовіча (2023—2025)<ref>{{Cite web|url=https://budzma.org/news/praekt-natsyyanalnaga-dasledchaga-universitetu.html|title=Нацыянальны даследчы унівэрсітэт. Што за праект?|website=budzma.org|access-date=2024-11-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/1195918/stowarzyszenie-astafiej-valovic-belarusian-research-university|title=STOWARZYSZENIE "ASTAFIEJ VAŁOVIC BELARUSIAN RESEARCH UNIVERSITY" {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-10-12}}</ref>. Аўтар больш за 80 навуковых работ<ref>[https://scholar.google.com/citations?hl=ru&user=gt5z4lQAAAAJ Профіль Google Scholar]</ref>, а таксама шэрагу артыкулаў у [[Беларуская энцыклапедыя|Беларускай энцыклапедыі]], [[Энцыклапедыя гісторыі Беларусі|Энцыклапедыі гісторыі Беларусі]], [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|энцыклапедыі «Вялікае княства Літоўскае»]]<ref>[http://www.vkl.by/search?SearchForm%5Bstring%5D=радаман&SearchForm%5Bpartition%5D=&SearchForm%5Bpartition%5D=0&yt0= Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»]</ref>. * '''[https://scholar.google.com/citations?user=gt5z4lQAAAAJ h-індэкс 10]''' ([[Google Scholar]] Citations) '''{{нп5|ORCID||ru|}} [https://orcid.org/0000-0002-7211-124X 0000-0002-7211-124X] [[Web of Science]] Researcher ID [https://publons.com/researcher/1998776/andrei-radaman/ V-5923-2017]''' === Стажыроўкі === * 2002 год — [[Ягелонскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедрах гісторыі права Польшчы юрыдычнага факультэта і гісторыі Ранняга Новага часу гістарычнага факультэта па стыпендыі Фонду каралевы Ядвігі. * 2010 год — [[Варшаўскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедры гісторыі права Польшчы Інстытута гісторыі права факультэта права і адміністрацыі па навуковай стыпендыі Польскага камітэта па справах [[ЮНЕСКА]]. * 2018 год — [[Варшаўскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедры гісторыі Ранняга Новага часу Гістарычнага інстытута па навуковай стыпендыі Польскага камітэта па справах [[ЮНЕСКА]]. * 2019 год — [[Акадэмія навук Літвы]], навуковая стажыроўка ў рамках міжакадэмічнага абмену ў Інстытуце гісторыі Літвы. * 2021 год — {{нп5|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля|pl|Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk}} Польскай акадэміі навук, Нямецкі гістарычны інстытут у Варшаве<ref>{{Cite web|url=https://www.dhi.waw.pl/|title=Startseite - Deutsches Historisches Institut Warschau - DHIW|website=www.dhi.waw.pl|access-date=2024-11-12}}</ref>, даследніцкая навуковая стажыроўка на 11 месяцаў (люты-снежань)<ref>[https://www.dhi.waw.pl/aktuelle-meldungen/detail/news/wir-begruessen-forschende-aus-belarus.html Wir begrüßen Forschende aus Belarus] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210301003915/https://www.dhi.waw.pl/aktuelle-meldungen/detail/news/wir-begruessen-forschende-aus-belarus.html|date=1 сакавіка 2021}}. Deutsches Historisches Institut Warschau. 01.02.2021.</ref><ref>Max Weber Stiftung. [https://www.maxweberstiftung.de/presse/aktuelles-presse/einzelansicht-pressemeldungen/detail/News/stipendien-fuer-akademikerinnen-und-akademiker-aus-belarus.html Stipendien für Akademikerinnen und Akademiker aus Belarus] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305230048/https://www.maxweberstiftung.de/presse/aktuelles-presse/einzelansicht-pressemeldungen/detail/News/stipendien-fuer-akademikerinnen-und-akademiker-aus-belarus.html |date=5 сакавіка 2021 }}. Dienstag, 02. Februar 2021.</ref><ref>WNP.PL. [https://www.wnp.pl/parlamentarny/spoleczenstwo/stypendia-dla-bialoruskich-naukowcow-od-instytutu-historii-pan-i-niemieckiego-instytutu-historycznego,122828.html Stypendia dla białoruskich naukowców od Instytutu Historii PAN i Niemieckiego Instytutu Historycznego]. 04-02-2021 13:34</ref><ref>Nauka w Polsce. [https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C86174%2Cstypendia-dla-bialoruskich-naukowcow-od-instytutu-historii-pan-i Stypendia dla białoruskich naukowców od Instytutu Historii PAN i Niemieckiego Instytutu Historycznego]. 05.02.2021.</ref><ref>[https://ihpan.edu.pl/stypendia-dla-srodowiska-akademickiego-z-bialorusi/ Stypendia dla środowiska akademickiego z Białorusi]. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, 05.02.2021.</ref>. * 2025 год — [[Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля]]^[pl] Польскай акадэміі навук (стажыроўка 1 месяц (май-чэрвень). == Бібліяграфія == === Калектыўныя манаграфіі === * [http://history.by/issledovania/издательский-проект-коллективного-ф-2/ Беларусь: Народ. Государство. Время] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200629063150/http://history.by/issledovania/%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%84-2/ |date=29 чэрвеня 2020 }} / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; редкол.: [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|А. А. Коваленя]] [и др.]. Минск: Беларуская навука, 2009. * Гісторыя Навагрудка — з глыбінь вякоў да нашых дзён = История Новогрудка — из глубин веков до наших дней / [<nowiki/>[[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|М. П. Касцюк]] і інш.], рэд. кал.: [[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|М. П. Касцюк]] (гал. рэд.). 1-е выд. Мінск: Белстан, 2014<ref>''Ні­на Шчарбачэвіч.'' [https://zviazda.by/be/news/20141007/1412631679-navagrudku-970 Навагрудку — 970!] ''Звязда'' (07.10.2014)</ref>; 2-е выд. Мінск: Белстан, 2016. * [https://www.academia.edu/12795611 Unus pro omnibus: Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV—XVIII ст.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230726194620/https://www.academia.edu/12795611 |date=26 ліпеня 2023 }} Склад. [[Андрэй Янушкевіч]]. Навук. рэд. [[Аляксей Іванавіч Шаланда|Аляксей Шаланда]]. Мінск: Медысонт, 2014. * [https://www.litres.ru/raznoe-4340152/istoriya-belorusskoy-gosudarstvennosti-tom-pervyy-40259942/ История белорусской государственности: В 5 т. Т. 1 : Белорусская государственность: от истоков до конца XVIII в.] / [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|А. А. Коваленя]] [и др.]; отв. ред. тома [[Вольга Мікалаеўна Ляўко|О. Н. Левко]], [[Валянцін Фёдаравіч Голубеў|В. Ф. Голубев]]; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. Минск: Беларуская навука, 2018. * [https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781003311454 Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy], edited by Elena Korosteleva, Irina Petrova, Anastasiia Kudlenko, 1st Edition, London: Routledge, 2023, 236 pp. DOI <nowiki>https://doi.org/10.4324/9781003311454</nowiki>; eBook <nowiki>ISBN 9781003311454</nowiki>. * [https://www.amazon.com/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C-XXI-%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%96-%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B9-%D0%B4%D1%8D%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%8F%D0%B9/dp/1915601398 Беларусь у XXI стагоддзі. Паміж дыктатурай і дэмакратыяй], укладальнікі Алена Карасцялёва, Ірына Пятрова, Настасся Кудленка, пераклад з англійскай Уладзімір Паўловіч, Лондан: Skaryna Press, 2024. === Навукова-даведачныя выданні (ў суаўтарстве) === * Земскія ўраднікі Полацкага ваяводства (другая палова XVI — першая палова XVII стст.) / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том I. Полацак, 2004. С.73-80. * Земскія ўраднікі Віцебскага ваяводства ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том II. Полацак, 2005. С. 51-61. * Земскія ўраднікі Менскага павета ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том III. Полацак, 2006. С.65-69. * [https://www.academia.edu/34051158/Герольд_Litherland_nr_17 Земскія ўраднікі Гарадзенскага павета ВКЛ (другая палова XVI — першая палова XVII ст.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230408095400/https://www.academia.edu/34051158/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_17 |date=8 красавіка 2023 }}. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Герольд Litherland. Год V. Горадня, 2006. № 1 (17). С. 98-109. * Милиция Беларуси. Документы и материалы (1917—2007 гг.) / Сост. К. И. Барвинок [и др.:]: под ред. канд. ист. наук, доц. К. И. Барвинка, доктора ист. наук, проф. А. Ф. Вишневского; Министерство внутренних дел; Академия МВД. Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2007. * [https://www.academia.edu/2435892/Герольд_Litherland_nr_18 Земскія ўраднікі Ваўкавыскага павета (другая палова XVI — першая палова XVII стст.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210112173811/https://www.academia.edu/2435892/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_18 |date=12 студзеня 2021 }} / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Герольд Litherland. 2011. № 18. С.143-155. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. [[Анджэй Рахуба|Anrzej Rachuba]], {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», Wydawnictwo IH PAN, 2003-<2024>. [https://rcin.org.pl/Content/140339 T. V: Ziemia połocka i województwo połockie. XIV—XVIII wiek] / IH PAN; pod red. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryka Lulewicza}}, oprac. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}, [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], Andrzej Haratym, [[Андрэй Уладзіміравіч Мацук|Andrej Macuk]], Andrej Radaman przy współpracy [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich Witala Hałubowicza] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} i Przemysława P. Romaniuka. Warszawa: Wydawnictwo IH PAN, 2018. 305, [1] s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. A. Rachuba, H. Lulewicz. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», 2003—2014, Wydawnicto IH PAN, 2018-<2024>. [https://rcin.org.pl/publication/281586 T. VI: Ziemia nowogródzka i województwo nowogródzkie XV—XVIII wiek] / IH PAN; red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Tomasz Jaszczołt, Andrej Radaman, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrej Macuk, Adam Danilczyk, Andrzej Haratym. — Warszawa: IH PAN, 2024. 524 s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», Wydawnictwo IH PAN, 2003-<2024>. [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/251774/edition/233383/content T. IX: Województwo mścisławskie. XVI—XVIII wiek] / IH PAN; pod red. [[Анджэй Рахуба|Andrzeja Rachuby]], oprac. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}, [https://ihpan.edu.pl/pracownicy/270-tomasz-jaszczolt/ Tomasz Jaszczołt], Andrej Radaman, [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], Przemysław P. Romaniuk, [[Андрэй Уладзіміравіч Мацук|Andrej Macuk]], [https://ihpan.edu.pl/pracownicy/131-adam-danilczyk/ Adam Danilczyk] i Andrzej Haratym. Warszawa: Wydawnictwo IH PAN, 2019. 262 s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. A. Rachuba, H. Lulewicz. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», 2003—2014, Wydawnicto IH PAN, 2018-<2024>. [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/251773/edition/233372/content T. VIII: Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek] / IH PAN; red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Tomasz Jaszczołt, Andrej Radaman, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrej Macuk, Adam Danilczyk, Andrzej Haratym. — Warszawa: IH PAN, 2020. 405 s. === Вучэбная літаратура (у суаўтарстве) === * История органов внутренних дел Беларуси: хрестоматия] / Министерство внутренних дел Республики Беларусь, Академия МВД; сост. А. Ф. Вишневский [и ин.]. Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2009. * История органов внутренних дел Беларуси: [курс лекций для вузов] / А. Ф. Вишневский [и др.] под ред. А. Ф. Вишневского; Министерство внутренних дел Республики Беларусь; Учреждение образования «Академия Министерства внутренних дел Республики Беларусь». Минск: Академия МВД Республики Беларусь, Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2010. * История органов внутренних дел Беларуси: учеб. пособие для учреждений высшего образования] / А. В. Вениосов [и др.]; под общ. ред. В. А. Данилова, А. С. Жмуровского; учреждение образования «Акад. М-ва внутрен. дел Респ. Беларусь». Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2015. === Выбраныя навуковыя артыкулы і публікацыі крыніц === Паводле Google Scholar<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=gt5z4lQAAAAJ&hl=ru Профіль Google Scholar]</ref>: {{кал|2}} * [https://www.academia.edu/122021195 Кіраванне соймікавамі пасяджэннямі ў Вялікім княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Вес. Беларус. дзярж. пед. ун-та ім. М. Танка. — 2002. — № 2(32). — С. 120—132. * [https://www.academia.edu/122019215 Інструкцыя новагародскага сойміка паслам на элекцыйны сойм 1587 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Беларус. гіст. агляд. 2003. — Т.10, сш.1-2 (18-19). — С.163-174. * [https://www.academia.edu/122022189 Шляхецкія з’езды і соймікі Новагародскага павета і праблема ўзнікнення каптуровых судоў у Вялікім княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім ў час бескаралеўяў другой паловы XVI ст.] / А. Радаман // Вест. Акад. МВД Респ. Беларусь. — 2004. № 1 (7). — С. 132—136. * [https://www.academia.edu/122021455 Справа аб парушэнні ваўкавыскім старостай Крыштафам Монвідам Дарагастайскім парадку ўступлення на пасаду і прынцыпаў прызначэння ўраднікаў гродскага суда і яе адлюстраванне ў дакументах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі: дэкрэт Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкагапа справе аб парушэнні ваўкавыскім старостам Крыштафам Монвідам Дарагастайскім парадку ўступлення на пасаду і прынцыпаў прызначэння ўраднікаў гродскага суда. 23 верасня 1589 г., Менск] / А. Радаман // Архіварыус: зб. навук.паведамл. і арт. Вып.2 / рэдкал.: А. К. Галубовіч (старш.) і інш. Мінск: БелНДІДАС, 2004. — С.104-114 (Сер.: Гісторыя, архівазнаўства, крыніцазнаўства; Вып.2.). * [https://www.academia.edu/122021120 Rejestr senatorów i posłów na sejmie walnym warszawskim 9 lutego — 21 marca 1600 r.] / A. Radaman, M. Ferenc // Zeszyty naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne. — 2004. — T. MCCLXVII, zeszyt 131. — S. 89-107. * [https://www.academia.edu/122021766 Ухвалы соймікаў і шляхецкіх з’ездаў Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў сістэме нарматыўнага рэгулявання фінансавання соймавых паслоў у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Вес. БДПУ. Сер. 2, Гісторыя. Філасофія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Культуралогія. — 2005. — № 4 (46). — С.16-21. * [https://www.academia.edu/122019074 Віленскі земскі прывілей 1565 г. вялікага князя літоўскага Жыгімонта Аўгуста] / А. Радаман // Беларус. гіст. агляд. — 2005. — Т.12, сш.1-2 (22-23). — С.132-161. * [https://www.academia.edu/122021837 Інструкцыя новагародскага сойміка паслам на варшаўскі вальны сойм 1598 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Сацыяльна-эканамічныя і прававыя даследаванні. — 2005. — № 2. — С. 97-109. * [https://www.academia.edu/122020834 Uchwała sejmikowa powiatu nowogródzkiego z 1568 r. a system finansowania posłów sejmowych Wielkiego Księstwa Litewskiego] / A.Radaman // Litwa w epoce Wazów : prace ofiarowane H.Wisnerowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin / Instytut Historii PAN im.T.Manteuffla; podred. W.Kriegseisena i A. Rachuby. — Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. — S. 145—156. * [https://www.academia.edu/122018322 Да праблемы вызначэння мяжы паміж Новагародскім і Пінскім паветамі Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI ст.] / А. Радаман // Памяць стагоддзяў на карце Айчыны: зб. навук. прац у гонар 70-годдзя М. Ф. Спірыдонава / Нац.акад.навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад. Р. А. Аляхновіч [i інш.]; рэдкал.: А. А. Каваленя (адказ.рэд.), А. І. Груша (адказ. сакр.) [і інш.]. Мінск: Беларус. навука, 2007. — С. 73-89. * [https://www.academia.edu/127384645 Інструкцыя шляхты Гарадзенскага павета паслам на Варшаўскі сойм 1572 г. з агульнаваяводскага сойміка Трокскага ваяводства, які адбыўся ў Самілішках 9 снежня 1571 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Гарадзенскі палімпсест. 2009. Дзяржаўныя ўстановы і палітычнае жыццё. XV—XX ст. / рэд. А. Ф. Смаленчук, Н. У. Сліж. Гародня: [б.в.], 2009. — С. 246—251. * [https://www.academia.edu/122018135 Samorząd sejmikowy w powiatach województwa nowogródzkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1565—1632] / A. Radaman // Praktyka życia publicznego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI—XVIII wieku / red. U. Augustyniak, A.B. Zakrzewski; Komisja Lituanistyczna przy Komitecie Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historyczny Uiwersytetu Warszawskiego, Instytut Historii Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa: Neriton, 2010. — S. 55-103. * [https://www.academia.edu/122019652 Арганізацыя і склад полацкага земскага суда ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст.] / А. Радаман // Герольд Litherland. — 2011. — № 18. — С.21-36. * [https://www.academia.edu/122019708 Попісавы экспедыцыйны з’езд і перадсоймавы соймік Новагародскага павета ў Капылі ў лютым 1596 г.] / А. Радаман // Капыль: гісторыя горада і рэгіёна (да 360-годдзя выдання прывілея на магдэбургскае права Капылю) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т гісторыі; уклад. А. А. Скеп’ян, А. Б. Доўнар, І. В. Соркіна; рэдкал. А. А. Каваленя [іінш.]. — Мінск: Беларус. навука, 2012. — С.185-210. * [https://www.academia.edu/122019977 Род Харытановічаў Вобрынскіх (Абрынскіх) уласнага герба «Харытон» у Новагародскім павеце ВКЛ у другой палове XVI ст.] / А. Радаман // Карэліччына: людзі, падзеі, час: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т гісторыі; уклад. А. А. Скеп’ян, В. А. Максімовіч, А. Б. Доўнар; рэдкал. А. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларус. навука, 2012. — С.50-63. * [https://www.academia.edu/122018259 Особенности российского администрирования и уголовного судопроизводства на территории Новогородского воеводства Великого Княжества Литовского, Русского и Жемайтского в 1657—1658 гг.] // Наследие российской государственности / Алтайская академия экономики и права; под ред. Ю. В. Анохина. Барнаул : Изд-во ААЭП, 2012. — С. 24-41. * [https://www.academia.edu/121931925 Іерархія ўраднікаў на сойміку Новагародскага павета Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст.] / А. Радаман // Людзі і ўлада Навагрудчыны: гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. А. Скеп’ян, В. В. Даніловіч, А. Б. Доўнар, рэдкал. А. А. Каваленя [іінш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2013. — С.162-177. * [https://www.academia.edu/121931766 Новагародскі перадсоймавы соймік 19-21 студзеня 1598 г.] / А.Радаман // Людзі і ўлада Навагрудчыны : гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права): зб.навук. арт./ Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. Скеп’ян, В. Даніловіч, А. Доўнар, рэдкал. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларус. навука, 2013. — С. 139—162. * [https://www.academia.edu/121931666 Ухваленне мясцовых падаткаў на сойміках і шляхецкіх з’ездах Новагародскага ваяводства ВКЛ у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А.Радаман // Беларус. гіст. часоп. — 2013. — № 9. — С. 22-33. * [https://www.academia.edu/121930974 Патранальна-кліентальныя адносіны ў Новагародскім павеце і іх уплыў на палітыку і дзейнасць органаў шляхецкага самакіравання ў другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.) : зб. навук. прац / Установа "Музей "Замкавы комплекс «Мір»; рэд. А. М. Янушкевіч. — Мінск : Медысонт, 2014. — С. 252—294. * [https://www.academia.edu/122013379 Шляхта Новагародскага павета ў паспалітым рушэнні ВКЛ 1567 года] / А. Радаман, А. Янушкевіч // Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI—XVIII w.) / Instytut historii PAN, Polskie towarzystwo heraldyczne; red. S.Górzyński, M.Nagielski. — Warszawa: DiG, 2014. — S. 337—381. * [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/handle/11320/13507 Павятовыя соймікі Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага напярэдадні кракаўскага ардынарнага сойма Рэчы Паспалітай абодвух народаў 1603 г.] / А.Радаман // Вялікае Княства Літоўскае: палітыка, эканоміка, культура : зб. навук. арт. У 2 ч. Ч. 1 / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад.: А. А. Скеп’ян; рэдкал.: У. Р. Гусакоў [і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2017. — С. 221—252 * [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/13502/1/A_Radaman_Sistiematizacyja_prawa_WKL_i_wopros_poprawy_Trietjego_statuta_WKL.pdf Сістэматызацыя права ВКЛ і пытанне паправы Трэцяга статута ВКЛ на сойміках Новагародскага ваяводства ў 1587—1632 гг.] / А.Радаман // Журн. Белорус. гос. ун-та. История. — 2018. — № 2. — С. 21—31. * [https://miscellanea.uwb.edu.pl/article/download/677/588/1328 Miejsca obrad sejmików i zjazdów szlacheckich powiatu nowogródzkiego] [Places of Debates of Dietines (Sejmiks) and Other Noble Assemblies of the Nowogródek Poviat] / A, Radaman // Miscellanea Historico-Iuridica, — 2022. — T, 21(1). — S. 75-115. * [http://hdl.handle.net/11320/16699 Miejsca obrad zjazdów szlacheckich I sejmików powiatu słonimskiego] / A, Radaman // Wobec sejmików. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI—XVIII wieku, red. M. Kupczewska, K.Łopatecki, Białystok, 2024.— S. 193—213. * [https://www.researchgate.net/publication/369253316 The Political Symbols and Concepts of Statehood in the Modern History of Belarus] / Andrej Kotljarchuk, Andrej Radaman, and Elena Sinitsyna // Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy, edited by Elena Korosteleva, Irina Petrova, and Anastasiia Kudlenko, Routledge 2023, p.&nbsp;3-15. * [https://www.academia.edu/121803032 Палітычныя сімвалы і трактоўка дзяржаўнасці ў найноўшай гісторыі Беларусі] / Андрэй Катлярчук, Андрэй Радаман, Алена Сініцына // Беларусь у XXI стагоддзі. Паміж дыктатурай і дэмакратыяй, укладальніцы Алена Карасцялёва, Ірына Пятрова, Настасся Кудленка, пераклаў з англійскай Уладзімір Паўловіч, Лондан: Skaryna Press, 2024, с. 25-38. {{канец кал}} == Узнагароды і прэміі == * Памятны медаль «80 год міліцыі Беларусі». * Юбілейны медаль «90 год міліцыі Беларусі». * Памятны знак «70 год міліцыі Мінскай вобласці». * Нагрудны знак «За адзнаку». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Историки Беларуси в начале XXI столетия: биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. Минск : Белорусская наука, 2007, c. 312—313. * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|РАДАМАН Андрэй Аляксандравіч}}, с. 200—201. == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20201031155234/http://history.by/be/radaman/ Профіль на сайце Інстытута гісторыі НАН Беларусі (2018—2020)] * [https://sm.uwb.edu.pl/wydzial/pracownicy-wydzialu/page2.html Профіль на сайце Універсітэта ў Беластоку] * [https://orcid.org/0000-0002-7211-124X ORCID] * [https://uwb.academia.edu/AndrejRadaman Старонка на academia.edu] {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Радаман Андрэй Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута гісторыі НАНБ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі гістарычнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі]] [[Катэгорыя:Падпісанты звароту беларускіх навукоўцаў супраць гвалту]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Падпалкоўнікі міліцыі (Беларусь)]] h1jtcrux3ld4rragiqziwj8xxkopy7q 0 666047 5158989 4291317 2026-06-28T05:12:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158989 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} {{цёзкі2|Кардаш}} '''Дзяменцій Пятровіч Кардаш''' ({{ДН|||1904}}, в. [[Астрагляды]], [[Брагінскі раён]], [[Гомельская вобласць]] — ?) — [[Беларусь|беларускі]] [[настаўнік]], гісторык. == Біяграфія == Скончыў [[Гомельскі педагагічны тэхнікум]] (1929), [[Маскоўскі інстытут гісторыі, філасофіі і літаратуры|Маскоўскі гісторыка-філалагічны інстытут]] (1933), аспірантуру [[Інстытут гісторыі АН БССР|Інстытута гісторыі АН СССР]]. Працаваў інструктарам [[ЦК КПБ]], дырэктарам СШ № 16 г. [[Мінск]]а (1932—1933), дырэктарам [[Рэчыцкі дзяржаўны педагагічны каледж|Рэчыцкае педагагічнае вучылішча]] (з 1933), дырэктарам [[Рагачоўскі настаўніцкі інстытут|Рагачоўскага]] (з 1935) і [[Пінскі дзяржаўны настаўніцкі інстытут|Пінскага настаўніцкіх інстытутаў]], выкладаў у [[Гомельскі педагагічны інстытут|Гомельскім педагагічным інстытуце]] (1938—1940), выконваў абавязкі дырэктара [[Гродзенскі настаўніцкі інстытут|Гродзенскага настаўніцкага інстытута]] (1940—1941). Пасля [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] працаваў завучам у [[Лідскі педагагічны каледж|Лідскім педагагічным вучылішчы]]. 26 красавіка 1950 года быў арыштаваны. Асуджаны Гродзенскім абласным судом 7 жніўня 1950 года за «антысавецкую агітацыю і прапаганду» да 10 гадоў ППЛ і 5 гадоў пазбаўлення правоў. Этапаваны ў [[Архангельская вобласць|Архангельскую вобласць]]. 9 мая 1955 года тэрмін быў зніжаны да 6 гадоў. Вызвалены 23 мая 1955 года. 3 лютага 1995 года быў рэабілітаваны [[Вярхоўны Суд Беларусі|Вярхоўным Судом Беларусі]]<ref>{{Cite web |url=http://www.marakou.by/by/davedniki/repres_nastaunik/tom-iv-kniga-i?id=24003 |title=КАРДАШ Дзяменцій Пятровіч |access-date=23 снежня 2020 |archive-date=2 жніўня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802175828/https://www.marakou.by/by/davedniki/repres_nastaunik/tom-iv-kniga-i?id=24003 |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * У истоков высшего образования в Западной Беларуси: жизненная драма директора Гродненского учительского института Д. П. Кардаша (1940—1950-е гг.) / Черепица Валерий Николаевич // Веснік Гродзенскага дзяржаўнага універсітэта. Серыя. 1, Гісторыя. * Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі : энцыклапедычны даведнік. У 10 т. Т. 4, кн. 1 / Леанід Маракоў. — Мінск, 2007. {{Паслядоўнасць людзей |спіс = рэктар [[Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы|Гродзенскага настаўніцкага інстытута]] |гады = 1940—1941 |папярэднік = [[Самуіл Якаўлевіч Раскін]] |пераемнік = [[Мікалай Васілевіч Уласавец]] }} {{Рэктары ГрДУ імя Янкі Купалы}} {{DEFAULTSORT:Кардаш Дзяменцій Пятровіч}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы]] 13d5jk7q6vu3stzx02zzmae36wxss8v 0 666500 5158830 5147868 2026-06-27T12:49:29Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Альбомы Epic Records]]; +[[Катэгорыя:Альбомы — лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158830 wikitext text/x-wiki {{Музычны альбом|Вокладка=Thrillerlog.png|Тып=студыйны альбом|Працягласць=42:16|Лэйбл=[[Epic Records|Epic]]}} '''«Thriller»''' ({{lang-be|Трылер}}) — шосты [[студыйны альбом]] амерыканскага музыканта [[Майкл Джэксан|Майкла Джэксана]]. Выпушчаны на лейбле «[[Epic Records]]» [[30 лістапада]] [[1982]] года, праз тры гады пасля выхаду папярэдняга камерцыйна паспяховага і станоўча прынятага крытыкамі альбома Джэксана «[[Off the Wall]]». «Thriller» запісаны ў такіх жанрах, як [[поп-музыка|поп]], [[рок-музыка|рок]], постдыска, рытм-н-блюз і [[фанк]]. Праца над альбомам вялася ў перыяд з красавіка па лістапад 1982 года на студыі Westlake Recording Studios у [[Лос-Анджэлес]]е. Прадзюсаваннем займаліся [[Куінсі Джонс]] і сам Джэксан. Усяго ў альбоме дзевяць трэкаў, чатыры з іх былі напісаны самім спеваком. Усе сем сінглаў, выпушчаных з Thriller, трапілі ў топ-10 чарта Billboard Hot 100. На тры з іх былі зняты музычныя відэакліпы. Гэтая кружэлка дазволіла Джэксану зламаць расавыя бар’еры ў поп-музыцы: відэа на песні «Thriller», «[[Billie Jean]]» і «[[Beat It]]» патрапілі ў рэгулярную ратацыю на [[MTV]]. Альбом быў адным з першых, якія выкарыстоўваюць музычныя відэа ў якасці паспяховага інструмента прасоўвання. Усяго за год Thriller стаў самым прадаваным альбомам усіх часоў і застаецца такім да гэтага часу. На цырымоніі ўручэння «[[Грэмі]]» 1984 года пласцінка атрымала восем узнагарод: сем з іх забраў Джэксан, восьмую ўзяў гукарэжысёр Брус Свідэн. У 2003 годзе Thriller заняў 20-е месца ў спісе «500 найвялікшых альбомаў усіх часоў» па версіі часопіса Rolling Stone. У тым жа годзе ён стаў трэцім у спісе 200 Definitive Albums of All Time (па версіі Нацыянальнай асацыяцыі прадаўцоў гуказапісаў). Альбом быў уключаны ў Бібліятэку Кангрэса як «культурна значны запіс», а відэакліп на песню «Thriller» — у [[Нацыянальны рэестр фільмаў]] як «культурна, гістарычна і эстэтычна істотны фільм». У 2012 годзе крытыкі Slant Magazine паставілі Thriller на першае месца ў сваім спісе «Лепшых альбомаў 1980-х». == Спіс трэкаў == {{tracklist | collapsed = | headline = Side one | extra_column = Прадзюсар | total_length = | all_writing = | all_lyrics = | all_music = | writing_credits =yes | lyrics_credits = | music_credits = | title1 = Wanna Be Startin' Somethin' | note1 = | writer1 = Майкл Джэксан | lyrics1 = | music1 = | extra1 = Куінсі Джонс; Джэксан | length1 = 6:03 | title2 = Baby Be Mine | note2 = | writer2 = Род Тэмпертан | lyrics2 = | music2 = | extra2 = Джонс | length2 = 4:20 | title3 = The Girl Is Mine | note3 = з [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]] | writer3 = Майкл Джэксан | lyrics3 = | music3 = | extra3 = Джонс; Джэксан | length3 = 3:42 | title4 = Thriller | note4 = | writer4 = Род Тэмпертан | lyrics4 = | music4 = | extra4 = Джонс | length4 = 5:58 }} {{tracklist | collapsed = | headline = Side two | extra_column = Прадзюсар | total_length = 42:16 | all_writing = | all_lyrics = | all_music = | writing_credits =yes | lyrics_credits = | music_credits = | title5 = Beat It | note5 = | writer5 = Майкл Джэксан | lyrics5 = | music5 = | extra5 = Джонс; Джэксан | length5 = 4:17 | title6 = Billie Jean | note6 = | writer6 = Майкл Джэксан | lyrics6 = | music6 = | extra6 = Джонс; Джэксан | length6 = 4:57 | title7 = Human Nature | note7 = | writer7 = Стыў Паркаро; Джон Бэціс | lyrics7 = | music7 = | extra7 = Джонс | length7 = 4:06 | title8 = P.Y.T. (Pretty Young Thing) | note8 = | writer8 = Джэймс Інгрэм; Куінсі Джонс | lyrics8 = | music8 = | extra8 = Джонс | length8 = 3:58 | title9 = The Lady in My Life | note9 = | writer9 = Род Тэмпертан | lyrics9 = | music9 = | extra9 = Джонс | length9 = 5:00 }} == Спадчына і ўплыў == === Музычная індустрыя === [[Файл:President Ronald Reagan and Nancy Reagan with Michael Jackson at The Diplomatic Entrance During Ceremony to Present a Plaque to Michael Jackson in Recognition of His Lifetime of Ach - DPLA - a413ebe778f9d0d95384ce2418eeb0e1.jpg|міні|Джэксан (у цэнтры) з [[Прэзідэнт ЗША|прэзідэнтам]] ЗША [[Рональд Рэйган|Рональдам Рэйганам]] і першай лэдзі [[Нэнсі Рэйган]] у [[Белы дом|Белым доме]] ў 1984 годзе]] Поспех альбома ''Thriller'' даў Джэксану культурную значнасць, якой раней ніколі не дасягаў [[Афраамерыканцы|афраамерыканец]] у індустрыі забаў.<ref name="Vogel2">{{cite magazine|first=Joseph|last=Vogel|title=How Michael Jackson Made 'Bad'|magazine=[[The Atlantic]]|date=September 10, 2012|access-date=May 29, 2020|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/09/how-michael-jackson-made-bad/262162/|archive-date=December 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218073140/http://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/09/how-michael-jackson-made-bad/262162/|url-status=live}}</ref> Часопіс ''Blender'' апісаў Джэксана як «вядучую поп-ікону канца 20-га стагоддзя», а ''газета The New York Times'' напісала, што ён быў «музычнай з'явай» і што «ў свеце поп-музыкі ёсць Майкл Джэксан і ёсць усе астатнія».<ref name="Blender2">{{cite magazine|title=The 500 Greatest Songs Since You Were Born: Number 1: Michael Jackson, "Billy Jean"|magazine=[[Blender (magazine)|Blender]]|date=April 1, 2009|url=http://www.blender.com/guide/articles.aspx?ID=1777|url-status=dead|archive-date=March 27, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327230138/http://www.blender.com/guide/articles.aspx?ID=1777}}</ref><ref>{{cite news|first=Jon|last=Pareles|title=Michael Jackson at 25: A Musical Phenomenon|newspaper=The New York Times|date=January 14, 1984|access-date=May 15, 2007|url=https://www.nytimes.com/1984/01/14/arts/michael-jackson-at-25-a-musical-phenomenon.html|archive-date=December 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221214050439/https://www.nytimes.com/1984/01/14/arts/michael-jackson-at-25-a-musical-phenomenon.html|url-status=live}}</ref> Рычард Корліс з ''[[Time]]'' назваў ''Thriller'' «найвялікшым поп-альбомам усіх часоў».<ref>{{cite magazine|first=Lily|last=Rothman|title=Why Michael Jackson's Biggest Success Was a Surprise|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=November 19, 2017|access-date=December 29, 2019|url=https://time.com/5033766/thriller-michael-jackson-anniversary/|archive-date=June 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605134018/http://time.com/5033766/thriller-michael-jackson-anniversary/|url-status=live}}</ref> Джэксан змяніў спосаб функцыянавання індустрыі, як з пункту гледжання мастацкай асобы, так і з пункту гледжання фінансавай і прыбытковай арганізацыі. ''Альбом Thriller'' быў выпушчаны прыкладна ў пік <nowiki><i>эры альбомаў</i></nowiki>, у якой паўнафарматныя запісы апярэдзілі сінглы як дамінуючую форму спажывання запісанай музыкі і мастацкага самавыяўлення ў індустрыі. Поспех сінглаў з альбома адзначыў кароткачасовае адраджэнне продажаў гэтага фармату<ref>{{cite journal|last=Wachs|first=Jeffrey Philip|date=December 2012|title=The Long-Playing Blues: Did the Recording Industry's Shift from Singles to Albums Violate Antitrust Law?|url=https://scholarship.law.uci.edu/ucilr/vol2/iss3/12/|url-status=live|journal=[[University of California, Irvine School of Law|UC Irvine Law Review]]|volume=2|issue=3|page=1058|archive-url=https://web.archive.org/web/20210626082055/https://scholarship.law.uci.edu/ucilr/vol2/iss3/12/|archive-date=June 26, 2021|access-date=July 23, 2021}}</ref> і змяніў уяўленні пра колькасць сінглаў, якія можна паспяхова выпусціць з альбома. Яго адвакат Джон Бранка заявіў, што на той момант Джэксан дасягнуў найвышэйшага ўзроўню роялці ў музычнай індустрыі: каля 2 долараў (6.05 долараў ЗША ў доларах 2024 года) за кожны прададзены альбом. У выніку Джэксан атрымаў рэкордны прыбытак ад продажу кампакт-дыскаў і ад продажу копій дакументальнага фільма ''«Стварэнне альбома Майкла Джэксана «Трылер»'', знятага Джэксанам і Джонам Лэндзісам. За першыя некалькі месяцаў было прададзена больш за 350 000 копій фільма, які фінансаваўся MTV. Яшчэ большы прыбытак паступіў ад такіх навінак, як лялька Майкла Джэксана, якая з'явілася ў крамах у маі 1984 года па цане 12 долараў (36 долараў ЗША ў доларах 2024). Пазіцыю альбома ''Трылер'' у [[Культура ЗША|амерыканскай культуры]] апісаў біёграф ''Дж. Рэндзі Тарабарэлі'': «У нейкі момант ''Thriller'' перастаў прадавацца як прадмет адпачынку — як часопіс, цацка, квіткі на папулярны фільм — і пачаў прадавацца як прадмет першай неабходнасці».<ref>{{Кніга|аўтар=Taraborrelli, J. Randy|загаловак=The Magic and the Madness|год=2004|месца=Terra Alta, WV|выдавецтва=Headline|старонкі=226|isbn=isbn=0-330-42005-4}}</ref> У заяве на выхадзе альбома тагачасны прэзідэнт [[A&M Records]] Гіл Фрызен сказаў: «Уся індустрыя зацікаўлена ў гэтым поспеху». Пазней іншыя пагадзіліся. Часопіс ''Time'' выказаў здагадку, што «наступствы ''Thriller'' далі [музычнаму] бізнесу лепшыя гады з бурных дзён 1978 года, калі яго агульны ўнутраны даход ацэньваўся ў 4,1 мільярда долараў».<ref name="TIME">{{cite magazine|first=Jay|last=Cocks|title=Why He's a Thriller|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=March 1984|access-date=March 17, 2007|url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,950053,00.html|archive-date=October 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001235725/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,950053,00.html|url-status=live}}</ref> ''Time'' ахарактарызаваў ''Thriller'' як «аднаўленне даверу» для індустрыі, якая мяжуе з «руінамі панка і шыкоўнымі рэгіёнамі сінтэзатарнай поп-музыкі». Выданне апісала ўплыў Джэксана ў той момант як «Зорку запісаў, радыё, рок-відэа. Каманду выратавання з аднаго чалавека для музычнага бізнесу. Аўтара песень, які задае рытм на дзесяцігоддзе. Танцора з самымі моднымі нагамі на вуліцы. Спявака, які перасякае ўсе межы густу, стылю і колеру скуры».<ref name="TIME" /> == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 1982 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Майкла Джэксана]] [[Катэгорыя:Альбомы Epic Records]] [[Катэгорыя:Альбомы — лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] 2iumvvykq5qr8paftuiqf16aeqrkzc0 0 669262 5158897 4892094 2026-06-27T17:42:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158897 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Джон Неграпонтэ''' ({{lang-en|John Negroponte}}; нар. [[21 ліпеня]] [[1939]]) — амерыканскі дыпламат. Намеснік [[Дзяржаўны сакратар ЗША|дзяржаўнага сакратара ЗША]] (2007—2009). [[Дырэктар Нацыянальнай разведкі]] (2005—2007). == Біяграфія == Джон Дзімітры Неграпонтэ нарадзіўся ў [[Лондан]]е ў сям’і грэчаскіх эмігрантаў. Пасля таго, як дзеці скончылі школу, сям’я пераехала ў [[ЗША]]. У 1956 годзе скончыў школу [[Акадэмія Філіпса ў Эксетэты|«Phillips Exeter»]]. У 1960 годзе скончыў [[Ельскі ўніверсітэт]]. Валодае англійскай, іспанскай, французскай і в’етнамскай мовамі. У 1960—1997 гадах — на дыпламатычнай службе. Неграпонтэ быў паслом у [[Гандурас]]е (1981—1985), памочнікам дзяржсакратара па справах акіянаў, навакольнага асяроддзя і навукі (1985—1987), намеснікам памочніка прэзідэнта па нацыянальнай бяспецы (1987—1989), паслом у Мексіцы (1989—1993) і паслом на Філіпінах (1993—1996). У 1997—2001 гадах — выканаўчы віцэ-прэзідэнт па глабальных рынках у кампаніі [[McGraw-Hill]]. У 2001 годзе прызначаны [[Джордж Буш-малодшы|Джорджам Бушам]] прадстаўніком ЗША ў [[ААН]]. 17 лютага 2005 года прызначаны [[Дырэктар Нацыянальнай разведкі|дырэктарам Нацыянальнай разведкі]], праслужыў на гэтай пасадзе да лютага 2007 года, калі яго змяніў [[Джон Мак-Конэл]]. У 1981—1985 гадах Неграпонтэ быў паслом у Гандурасе. За чатыры гады яго службы ваенная дапамога Гандурасу павялічылася з 4 млн да 77,4 млн дол. у год. Адміністрацыя [[Рональд Рэйган|Рональда Рэйгана]] павялічвала вайсковую прысутнасць ЗША ў краіне (у той час як раней пры [[Джымі Картэр]]ы было вырашана не рэагаваць на звяржэнне ў [[Нікарагуа]] рэжыму [[Анастасіа Самаса|Самасы]] [[Сандзінісцкі фронт нацыянальнага вызвалення|сандзіністамі]]). У сувязі з гэтым у ЗША выбухнуў палітычны скандал «[[Іран-контрас]]». Сенатар [[Крыстафер Дод]] у сваім дакладзе паказаў, што Неграпонтэ быў у курсе запланаваных парушэнняў правоў чалавека з боку падпольных ваенных арганізацый<ref>{{Cite web |url=http://www.fas.org/irp/congress/2001_cr/s091401.html |title=Nomination of John Negroponte |access-date=29 студзеня 2021 |archive-date=17 мая 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517030538/http://www.fas.org/irp/congress/2001_cr/s091401.html |url-status=dead }}</ref>. З праведзеных газетамі [[The Washington Post]] і [[The New York Times|New York Times]] расследаванняў стала ясна, што Неграпонтэ быў адным з актыўных правадыроў [[антыкамунізм|антыкамуністычнай]] палітыкі прэзідэнта Рэйгана ў рэгіёне і чалавекам, дзякуючы якому была ўсталяваная цесная сувязь паміж [[ЦРУ|спецслужбамі]] ЗША, арміяй [[Гандурас]]а і [[нікарагуа]]нскімі [[контрас]]<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A44944-2005Apr11.html Papers Illustrate Negroponte’s Contra Role]</ref><ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10B16FE385A0C708DDDAD0894DD404482 Cables Show Central Negroponte Role in 80’s Covert War Against Nicaragua]</ref>. На думку некаторых экспертаў і журналістаў, Неграпонтэ, падчас сваёй службы паслом у [[Мексіка|Мексіцы]] ў 1989—1993 гадах, аказваў дапамогу ўраду краіны ў барацьбе з паўстанцамі-[[Сапатысцкая армія нацыянальнага вызвалення|сапатыстамі]] ў штаце [[Ч’япас]]. У 2004—2005 гадах узначальваў дыпляматычнае прадстаўніцтва ЗША ў Багдадзе, дзе стварыў — па вобразу і падабенству краін [[Лацінская Амерыка|Лацінскай Амерыкі]] — «[[эскадроны смерці]]»<ref>Newsweek. 8. 01. 2005</ref><ref>[http://www.democracynow.org/2005/1/10/is_the_u_s_organizing_salvador Is the U.S. Organizing Salvador-Style Death Squads in Iraq?]</ref>. == Крытыка == Неграпонтэ абвінавачваецца ў тым, што ён сумесна з ЦРУ браў удзел у стварэнні «батальёна 316», члены якога выкрадалі, катавалі і забівалі апазіцыянераў і непажаданых ЗША дзеячаў. У прыватнасці, у 1982 годзе каталіцкая дэлегацыя з Сальвадора запатрабавала высветліць лёс зніклых у Гандурасе 30 манашак. Неграпонтэ заявіў, што яму нічога не вядома пра гэта. Аднак у 1996 годзе Джэк Бінз, былы пасол у Гандурасе да Неграпонтэ, у інтэрв’ю газеце The Baltimore Sun сказаў, што манашкі былі ў ліку людзей, выкрадзеных «батальёнам 316» і тайнай паліцыяй, якая кантралявалася пасольствам ЗША. Пасля катаванняў яны былі забітыя — выкінутыя яшчэ [[Палёты смерці|жывымі з верталёта]]. Акрамя таго, пры яго падтрымцы былі створаны аналагічныя падраздзяленні не толькі ў Гандурасе, але і ў Гватэмале, Сальвадоры<ref>Булычев И. М. Заговор против народов Центральной Америки. М., 1984; McCuen G.E. Political Murder in Central America. Death Squads and U.S. Politics. Hudson (WI), 1984; Benítes Manaut R., Lozano L., Bermúdez Torres L. EE. UU. contra Nicaragua. La guerra de baja intensidad en Centroamérica. Madrid, 1987; El Salvador Death Squads. A Governmental Strategy. Sidney, 1988; Harvest of Violence. The Maya Indians and the Guatemala Crisis. Norman (OK) — Oklahoma City, 1992; Death Squads in Global Perspective: Murder with Deniability. L., 2003; Wilkinson D. Silence on the Mountain. Stories of Terror, Betrayal, and Forgetting in Guatemala. Durhan (NC), 2004; McCoy A.W. A Question of Torture: CIA Interrogation, from the Cold War to the War on Terror. N.Y., 2006.</ref>. «Эскадроны смерці», якія з’явіліся пры яго актыўным удзеле ў Цэнтральнай Амерыцы, выкралі і забілі (уключаючы выкрадзеных з нікарагуанскай тэрыторыі і забітых у Гандурасе людзей) не менш за 75 тысяч чалавек<ref>[[Аляксандр Мікалаевіч Тарасаў|Тарасов А. Н.]] [http://scepsis.ru/library/id_2080.html «Гуманизм»?]</ref>. == Зноскі == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Паслы ЗША]] l912cej8w3ckq6dej3o9j5567wlprg9 0 680811 5158857 5056878 2026-06-27T14:58:29Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158857 wikitext text/x-wiki {{Выданне}} '''«Двана{{Націск}}ццаць ме{{Націск}}сяцаў»''' — літаратурна-мастацкае выданне, створанае выдавецтвам «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]» ў [[2020 год у гісторыі літаратуры|2020]] годзе<ref>{{cite news |first=Мікола |last=Берлеж |authorlink= |title=«Мастацкая лiтаратура» працягвае выданне казачнага 12-томнiка — «Дванаццаць месяцаў» |url=https://zviazda.by/be/news/20200410/1586531592-mastackaya-litaratura-pracyagvae-vydanne-kazachnaga-12-tomnika-dvanaccac |work= |publisher=[[звязда (газета)|Звязда]] |date=11 красавіка 2020 |accessdate=2021-06-20 |archive-date=24 чэрвеня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202410/https://zviazda.by/be/news/20200410/1586531592-mastackaya-litaratura-pracyagvae-vydanne-kazachnaga-12-tomnika-dvanaccac |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Мікола |last=Раўнапольскі |authorlink= |title=«Дванаццаць месяцаў»: Мастацтва казкі |url=http://sozvuchie.by/poeziya/dvanatstsats-mesyatsa-mastatstva-kazki.html |work= |publisher=[[Созвучие]] |date=31 жніўня 2020 |accessdate=2021-06-20 |archive-date=24 чэрвеня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202620/http://sozvuchie.by/poeziya/dvanatstsats-mesyatsa-mastatstva-kazki.html |url-status=dead }}</ref>. == Змест == Праект «Дванаццаць месяцаў» складаецца з дванаццаці кніг, у якія ўвайшлі знакамітыя казкі народаў свету, а таксама лепшыя творы беларускіх і замежных дзіцячых пісьменнікаў. Гэта своеасаблівы казачны каляндар, які можна чытаць цэлы год — штодня па адной незвычайнай гісторыі. Асаблівасць праекта ў тым, што пры яго ажыццяўленні выкарыстаны кніжныя ілюстрацыі, створаныя ў розныя гады лепшымі беларускімі мастакамі. Многія з гэтых малюнкаў складаюць залаты фонд айчыннай кніжнай графікі. {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} * [https://oz.by/books/more10942454.html Дванаццаць месяцаў. Кніга 1 — OZ.by] * [http://halijafy.by/krama/dvanatstsats-mesyatsau-kniga-1/ Дванаццаць месяцаў. Кніга 1 — Кнігарня «Галіяфы»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210624202400/http://halijafy.by/krama/dvanatstsats-mesyatsau-kniga-1/ |date=24 чэрвеня 2021 }} * [https://akademkniga.by/katalog/detskaya-literatura/dvanaccac-mesyaca.-kniga-1.-studzyon-yanvar.html Детская литература | Дванаццаць месяцаў. Кніга 1. СТУДЗЕНЬ-ЯНВАРЬ] * [https://belkniga.by/catalog/belorusskaya_sots_znachimaya_lite/dvanac-mesyacau-kn-3-sakavik-mart-z-90-3/ «Дванаццаць месяцаў. Кніга 3: сакавiк» 2020, уклад. Бадак, А. М.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210624200557/https://belkniga.by/catalog/belorusskaya_sots_znachimaya_lite/dvanac-mesyacau-kn-3-sakavik-mart-z-90-3/ |date=24 чэрвеня 2021 }} * [https://childlib.by/chitatelam/novye-postupleniya/skoro-na-polkakh/dvanatstsats-mesyatsa-kn-1-studzen-yanvar-/ Дванаццаць месяцаў. Кн. 1. Студзень — Январь] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210624201238/https://childlib.by/chitatelam/novye-postupleniya/skoro-na-polkakh/dvanatstsats-mesyatsa-kn-1-studzen-yanvar-/ |date=24 чэрвеня 2021 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Кнігі 2020 года]] 15j1ong4q0b8akh5rto39cjn7vcmke8 0 682260 5158958 5147547 2026-06-27T23:17:30Z IshaBarnes 124956 удакладненне спасылкі 5158958 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Балатнянскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Рагачоўскі раён]] |Уключае = 18 населеных пунктаў |Сталіца = [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 707 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Балатня́нскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе [[Журавіцкі раён|Журавіцкага раёна]] [[Магілёўская акруга|Магілёўскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Журавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе [[Кармянскі раён|Кармянскага раёна]], з 12 лютага 1935 года ў складзе [[Доўскі раён|Доўскага раёна]], які 5 красавіка 1935 года быў перайменаваны ў Журавіцкі раён. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна. 7 чэрвеня 1979 года скасаваны пасёлак [[Карчаваха]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 7 чэрвеня 1979 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1979, № 27 (1617).</ref>, 29 снежня 2014 года — пасёлкі [[Пабеда (Рагачоўскі раён)|Пабеда]] і [[Рубанае]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D915g0068385&p1=1 Решение Рогачевского районного Совета депутатов от 29 декабря 2014 г. № 26 Об упразднении сельских населенных пунктов Рогачевского района]</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 1049 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 94,6 % — [[беларусы]], 4,1 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,4 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 707 чалавек<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=31 сакавіка 2024 |archive-date=26 лістапада 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126232209/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == * [https://rogachev.gomel-region.by/uploads/files/Bolotnjanskij-seljisplkom-na-sajt.pdf Інфармацыя пра Балатнянскі сельсавет на сайце Рагачоўскага райвыканкама] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210709190938/https://rogachev.gomel-region.by/uploads/files/Bolotnjanskij-seljisplkom-na-sajt.pdf |date=9 ліпеня 2021 }} {{ref-ru}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Рагачоўскі раён}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Журавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кармянскага раёна]] [[Катэгорыя:Былыя сельсаветы Доўскага раёна]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 4xzgwspot8d5rynrytpdmztre3vykub 0 683724 5159016 4197532 2026-06-28T07:33:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159016 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Дзяржаўны ўніверсітэт медыцыны і фармакалогіі імя Мікалая Тэстэміцану |скарачэнне = |эмблема = |выява = Aleea savanților și medicilor iluștri - mar 2021 - 01.jpg |арыгінал = {{lang-ro|Universitatea de Stat de Medicină și Farmacie «Nicolae Testemițanu»}} |міжназва = |ранейшае = |дэвіз = |заснаваны = 1990 |зачынены = |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = |найменне пасады = |піб пасады = |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = 7 000 |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = 1 200 |размяшчэнне = [[Кішынёў]] |кампус = |адрас = |сайт = https://www.usmf.md/ |узнагароды = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Дзяржаўны ўніверсітэт медыцыны і фармакалогіі імя Мікалая Тэстэміцану''' ({{lang-ro|Universitatea de Stat de Medicină și Farmacie «Nicolae Testemițanu»}}) — [[Малдова|малдоўская]] дзяржаўная [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшая навучальная ўстанова]] са статусам [[універсітэт]]а, якая знаходзіцца ў горадзе [[Кішынёў]]. Названа ў гонар [[Мікалай Андрэевіч Тэстэміцану|Мікалая Тэстэміцану]] - [[хірург]]а і палітычнага дзеяча, міністр аховы здароўя [[Малдаўская ССР|Малдаўскай ССР]] у [[1963]]—[[1968]] гадах. == Спасылкі == * [https://www.usmf.md/ Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181230094752/http://usmf.md/ |date=30 снежня 2018 }} {{Commons|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Вышэйшыя навучальныя ўстановы Малдовы}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з румынскай мовай навучання]] [[Катэгорыя:Дзяржаўны ўніверсітэт медыцыны і фармакалогіі імя Мікалая Тэстэміцану| ]] [[Катэгорыя:Універсітэты Малдовы]] [[Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы]] cq29mw2lx19qofq5kzjsx840zrlpbho 0 687373 5158838 4966753 2026-06-27T13:39:51Z DzBar 156353 шаблон 5158838 wikitext text/x-wiki {{Навучальная ўстанова}} '''HEC Paris''', таксама '''Парыжская школа бізнесу і эканамічных студый''' ({{lang-fr|École des Hautes Études Commerciales de Paris}}) — адна з вядучых бізнес-школ свету, размешчаная ў [[Францыя|Францыі]]. == Апісанне == Была заснавана ў 1881 годзе Парыжскай гандлёвай палатай з мэтай падрыхтоўкі будучых лідараў у галіне эканомікі і бізнесу. З цягам часу школа стала адной з самых прэстыжных устаноў у свеце, якая забяспечвае высакаякасную адукацыю і міжнародныя магчымасці для сваіх студэнтаў. Праграмы HEC маюць міжнародную патройную акрэдытацыю [[:en: Association of MBAs|AMBA]], [[:en: European Quality Improvement System|EQUIS]], і [[:en: Association to Advance Collegiate Schools of Business| AACSB]]<ref>[http://www.mba.today/guide/triple-accreditation-business-schools Triple accredited business schools (AACSB, AMBA, EQUIS)]</ref>. Выпускнікамі школы з’яўляюцца многія значныя дзеячы бізнесу і палітыкі, у іх ліку Патрык [[Джозеф Стыгліц]] і [[Франсуа Аланд]]. <br /> Згодна з рэйтынгам [[Financial Times]] ў 2012 школа займала 2е месца ў свеце па праграме Master in Management<ref>[https://rankings.ft.com/home/masters-in-management Masters in Management 2021]</ref>. Школа мае адну з найбуйнейшых і ўплывовых сетак выпускнікоў у свеце (больш за 60 тысяч чалавек у больш чым 150 краінах). Выпускнікі школы часта займаюць ключавыя пазіцыі ў міжнародных кампаніях, дзяржаўных установах і стартапах. Школа лічыцца цэнтрам [[Інавацыя|інавацый]] і [[Прадпрымальніцкая дзейнасць|прадпрымальніцтва]]. Школа падтрымлівае стартапы праз HEC Incubator і супрацоўнічае з вядучымі міжнароднымі кампаніямі, забяспечваючы студэнтам магчымасці для стажыровак і працаўладкавання. {{Зноскі}} == Спасылкі == * Афіцыйны вэб-сайт школы [http://www.hec.edu Official Website] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Бізнес-школы]] pmfa0ouqxy00j227pgxcfx6riuswogm 0 695507 5158995 5083363 2026-06-28T06:04:40Z DzBar 156353 катэгорыі 5158995 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Вокладка=True Blue vinyl record.jpg|Працягласць=40:20|Тып=студыйны альбом}} '''«True Blue»''' ― трэці [[студыйны альбом]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскай]] спявачкі [[Мадонна (спявачка)|Мадоны]], выпушчаны 30 чэрвеня 1986 года. Мадонна працавала са Стывенам Браем і {{не перакладзена 5|Патрык Леанард|Патрыкам Леанардам|en|Patrick Leonard}}, стаўшы сааўтарам і супрадзюсарам усіх песень на альбоме. Як найбольш ''«дзявочы»'' альбом Мадонны, «True Blue» уяўляе квінтэсенцыю тэм пра каханне, працу, мары, а таксама расчараванне, і быў натхнёны яе адносінамі з мужам [[Шон Пен|Шонам Пэнам]], якому Мадонна прысвяціла альбом. На ўнутраным канверце пласцінкі напісана: ''«Прысвячаецца майму мужу, самаму клёваму хлопцу ў Сусвеце»''.<ref>[http://albumlinernotes.com/True_Blue.html True Blue — Album liner notes]</ref> У музычным плане песні на альбоме прынялі іншы напрамак ад яе папярэдніх работ, уключыўшы класічную музыку для таго, каб заваяваць больш старэйшую аўдыторыю, якая скептычна ставілася да яе музыкі. У запісе альбома выкарыстоўвалі розныя інструменты, у тым ліку акустычныя гітары, барабаны, сінтэзатары і кубінскія музычныя інструменты. Тэмы для песень вар’іруюцца ад кахання, свабоды, а ў песні «Papa Don’t Preach» узнімаюцца такія сацыяльныя праблемы, як {{не перакладзена 5|падлеткавая цяжарнасць|падлеткавая цяжарнасць|ru|Подростковая беременность}}. Пасля яго выхаду, «True Blue» атрымаў шмат станоўчых водгукаў ад крытыкаў. Яны пахвалілі альбом, апісаўшы яго як архетып поп-альбомаў канца 1980-х і пачатку 1990-х гадоў. Яны таксама высока ацанілі той факт, што голас Мадоны гучаў мацней, чым гэта было на яе папярэдніх рэлізах, высока ацаніўшы навыкі Мадоны як спявачкі, кампазітара і артыста. «True Blue» быў сустрэты з неверагодным поспехам, дасягнуўшы першага радка чартаў у 28 краінах па ўсім свеце, уключаючы [[Аўстралія|Аўстралію]], [[Канада|Канаду]], [[Францыя|Францыю]], [[Германія|Германію]], [[Вялікабрытанія|Злучанае Каралеўства]] і [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаныя Штаты]]. Ён правёў 34 тыдні запар на вяршыні «{{не перакладзена 5|European Top 100 Albums|European Top 100 Albums|en|European Top 100 Albums}}», больш, чым любы іншы альбом у гісторыі. Ён стаў [[Спіс самых прадаваных у свеце альбомаў|самым прадаваным альбомам у свеце]] ў 1986 годзе і застаецца адным з самых прадаваных альбомаў усіх часоў з аб’ёмам продажаў больш за 25 мільёнаў копій па ўсім свеце. Усе пяць сінглаў з альбома дасягнулі верхняй пяцёркі на «[[Billboard Hot 100]]», «Live to Tell», «Papa Don’t Preach» і «Open Your Heart» патрапілі на першы радок. У падтрымку альбома Мадонна адправілася ў свой другі тур «{{не перакладзена 5|Who’s That Girl World Tour|Who’s That Girl World Tour|en|Who's That Girl World Tour}}» з якім наведвала гарады Паўночнай Амерыкі, Еўропы і Азіі ў 1987 годзе. Сінглы альбома і кліпы, якія іх суправаджаюць, выклікалі неадназначную рэакцыю сярод адукацыйных і сацыяльных груп, у прыватнасці «Papa Don’t Preach», які ўзнімае тэму падлеткавай цяжарнасці ў яе лірыцы і «Open Your Heart» у вобразе танцоркі стрыптыз-клуба ў сваім музычнае відэа. «True Blue» абазначаюць як альбом, які зрабіў Мадону сусветнай суперзоркай, умацаваўшы сваю рэпутацыю сярод непераўзыдзеных музычных дзеячаў 1980-х гадоў. Альбом таксама згаданы ў [[Кніга рэкордаў Гінэса|Кнізе рэкордаў Гінэса]]. == Спіс кампазіцый == {{Track listing | total_length = 40:18 | extra_column = Прадзюсар(ы) | writing_credits = yes | title1 = [[Papa Don't Preach]] | writer1 = Brian Elliot, [[Мадонна (спявачка)|Madonna]] | extra1 = Madonna, [[Stephen Bray]] | length1 = 4:29 | title2 = [[Open Your Heart]] | writer2 = Madonna, Gardner Cole, Peter Rafelson | extra2 = Madonna, [[Patrick Leonard]] | length2 = 4:13 | title3 = White Heat | writer3 = Madonna, Leonard | extra3 = Madonna, Leonard | length3 = 4:40 | title4 = [[Live to Tell]] | writer4 = Madonna, Leonard | extra4 = Madonna, Leonard | length4 = 5:51 | title5 = Where's the Party | writer5 = Madonna, Bray, Leonard | extra5 = Madonna, Leonard, Bray | length5 = 4:21 | title6 = [[True Blue (песня)|True Blue]] | writer6 = Madonna, Bray | extra6 = Madonna, Bray | length6 = 4:18 | title7 = [[La Isla Bonita]] | writer7 = Madonna, Leonard, Bruce Gaitsch | extra7 = Madonna, Leonard | length7 = 4:02 | title8 = Jimmy Jimmy | writer8 = Madonna, Bray | extra8 = Madonna, Bray | length8 = 3:55 | title9 = Love Makes the World Go Round | writer9 = Madonna, Leonard | extra9 = Madonna, Leonard | length9 = 4:31 }} ==Зноскі== {{Reflist}} ==Спасылкі== {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 1986 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Мадонны]] [[Катэгорыя:Альбомы Warner Records]] [[Катэгорыя:Альбомы Sire Records]] ddlzcum6d404mul8g49mdxfchvc3nku 0 696673 5158845 5056814 2026-06-27T14:13:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158845 wikitext text/x-wiki {{Часопіс |назва = Даянч |арыгінал назвы = |лагатып = |выява = Вокладка першага нумара.jpg |шырыня = |подпіс = |спецыялізацыя = |перыядычнасць = |скарачэнне = |мова = [[руская мова|руская]], [[туркменская мова|туркменская]] |адрас рэдакцыі = [[Масква]] |галоўны рэдактар = Мухамедмурад Саламатаў |заснавальнікі = Мухамедмурад Саламатаў |выдавец = |краіна = |гісторыя = |заснаванне = 1991 |апошні выпуск = 1992 |аб’ём = |камплектацыя = |тыраж = |ISSN = |eISSN = |доступ = |узнагароды = |вэб-сайт = |вікікрыніцы = |вікісховішча = }} '''«Даянч»''' ({{lang-tk|Daýanç}}) — незалежны туркменскі [[часопіс]]. Галоўны рэдактар — журналіст і філосаф Мухамедмурад Саламатаў, вядомы на Захадзе як «туркменскі [[Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў|Сахараў]]»<ref>{{cite web|date=2006-12-21|url=https://www.gazeta.ru/2006/12/21/oa_227221.shtml|title=Как исчезала туркменская оппозиция|publisher=Газета.Ru|accessdate=2021-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211218193632/https://www.gazeta.ru/2006/12/21/oa_227221.shtml|archivedate=18 снежня 2021|url-status=dead}}</ref>. Выдаваўся ў [[1991]]—[[1992]] гадах у [[Масква|Маскве]] на [[руская мова|рускай]] і [[туркменская мова|туркменскай мовах]]. У выданні прымала ўдзел інтэлігенцыя з руху «[[Агзыбірлік]]» і іншых груп, апазіцыйных [[Сапармурат Ніязаў|Ніязаву]]<ref>{{Артыкул|аўтар=Slavomír Horák.|загаловак=Turkmenistan at the Last Stage of Perestroika. Determinants of an Authoritarian Path|спасылка=https://journals.openedition.org/asiecentrale/3227|выданне=Cahiers d’Asie centrale|тып=|год=2016|volume=|нумар=26|pages=41|issn=}}</ref>. Зарэгістраваны 25 красавіка 1991 года Дзяржаўным камітэтам СССР па друку ў Маскве<ref name="turkmenmedia">{{cite web|author=Мухамедгельды Бердыев|url=http://www.turkmenmedia.cjes.ru/hist/?id=1|title=Журнал «Даянч» (1991-1992)|publisher=TurkmenMedia|accessdate=2021-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090705173548/http://www.turkmenmedia.cjes.ru/hist/?id=1|archivedate=5 ліпеня 2009|url-status=}}</ref>. У верасні 1991 года быў падпісаны да друку першы нумар выдання<ref>{{Артыкул|аўтар=Mehrdad Haghayeghi.|загаловак=Media and Politics in Central Asia|спасылка=https://demokratizatsiya.pub/archives/03-2_Haghayeghi.PDF|выданне=Demokratizatsiya: The Journal of Post-Soviet Democratization|тып=|год=1995|volume=3|нумар=2|pages=219|issn=|archive-date=18 снежня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218193633/https://demokratizatsiya.pub/archives/03-2_Haghayeghi.PDF}}</ref>, дзе была змешчана фатаграфія туркменскай жанчыны з ахапкам галля на спіне. Жанчына сімвалізуе сабой [[Туркменістан|Туркменію]]. 11 сакавіка 1992 года 24 500 экзэмпляраў першага нумара былі арыштаваны ў аэрапорце Ашгабата супрацоўнікамі аддзела па барацьбе з крадзяжамі сацыялістычнай уласнасці. У першым нумары сярод матэрыялаў была і [[Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека]], упершыню апублікаваная на туркменскай мове. Па сцвярджэнню Джумамурада Кіясава, першы нумар фінансавалі ён сам і прадпрымальнік Караджа Караджаеў, які пазней эміграваў у [[Швейцарыя|Швейцарыю]]<ref name="turkmenmedia" />. У красавіку 1992 года выйшаў наступны нумар выдання пад назвай «Даянч-экспресс»<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=|url=https://www.turkmennotebooks.org/analytics/obzor-nezavisimoj-emigrantskoj-pressy-postsovetskogo-turkmenistana/|title=Независимая и эмигрантская пресса постсоветского Туркменистана|format=|work=|publisher=Праект «Туркменские тетради. История туркменского инакомыслия»|accessdate=2025-10-25|language=|postscript=|archive-date=25 красавіка 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425115550/https://www.turkmennotebooks.org/analytics/obzor-nezavisimoj-emigrantskoj-pressy-postsovetskogo-turkmenistana/|url-status=dead}}</ref>. У выданні быў апублікаваны артыкул «Туркменский хунвейбин», прысвечаны палкоўніку Даўлетаву. Артыкул быў выкарыстаны туркменскай уладай для суда над рэдактарам Мухамедмурадам Саламатавым, на якім ён быў аштрафаваны<ref name="turkmenmedia" />. 28 красавіка 1992 года былі арыштаваны ў аэрапорце [[Ашгабат]]а 2000 экзэмпляраў «Даянч-экспресса» і рэдактар выдання<ref>The Current Digest of the Post-Soviet Press. — 1992. — Vol. 44, No. 17. — P. 27.</ref>, які 3 кастрычніка 1992 года быў жорстка збіты невядомымі. У 1992 годзе выйшаў трэці і апошні нумар выдання<ref name="turkmenmedia" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=2021-07-11|url=https://www.azathabar.com/a/31345872.html|title="Daýanç" žurnaly 30 ýaşaýar|format=|work=|publisher=Радыё «Азатлык»|accessdate=2021-12-18|language=|postscript=}} * {{cite web|author=Мухамедгельды Бердыев|url=http://www.turkmenmedia.cjes.ru/hist/?id=1|title=Журнал «Даянч» (1991-1992)|publisher=TurkmenMedia|accessdate=2021-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090705173548/http://www.turkmenmedia.cjes.ru/hist/?id=1|archivedate=5 ліпеня 2009|url-status=}} * {{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=|url=https://www.turkmennotebooks.org/turkmenskij-samizdat/zhurnal-dayanch/|title=Журнал «Даянч», 1991-1992 гг.|format=|work=|publisher=Праект «Туркменские тетради. История туркменского инакомыслия»|accessdate=2025-10-25|language=|postscript=|archive-date=16 сакавіка 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260316232515/https://www.turkmennotebooks.org/turkmenskij-samizdat/zhurnal-dayanch/|url-status=dead}} {{ізаляваны артыкул|date=2021-12-19}} [[Катэгорыя:Часопісы на рускай мове]] [[Катэгорыя:Часопісы на туркменскай мове]] [[Катэгорыя:Часопісы Туркменістана]] kulnzcc8iouiuq5g8gjtlre2s037ayo 0 697161 5159079 4150317 2026-06-28T09:25:41Z DzBar 156353 5159079 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Баксёрскія каты (праф. Уэлтана)»''' ({{Lang-en|The Boxing Cats (Prof. Welton’s)}}) ― кароткаметражны нямы чорна-белы фільм амерыканскага рэжысёра {{не перакладзена 5|Уільям Дыксан|Уільяма Дыксана|en|William Kennedy Dickson}}, зняты ў 1894 годзе на студыі [[Томас Эдысан|Эдысана]]. Цяпер захоўваецца ў {{не перакладзена 5|Амерыканская Акадэмія кінематаграфічных мастацтваў і навук|Амерыканскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}.<ref name="LoC">{{cite web|url=https://www.loc.gov/item/00694112/|title=The boxing cats (Prof. Welton's)|website=[[LoC.gov]]|publisher=[[Бібліятэка Кангрэса|Library of Congress]]|access-date=September 16, 2021}}</ref> [[Файл:The Boxing Cats (Prof. Welton's) (1894) Best Picture Quality Available.webm|злева|міні]] {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Фільмы Уільяма Дыксана}} [[Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы Уільяма Дыксана]] [[Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Нямыя фільмы ЗША]] 0rxrhienhngc57plyt9hgwylncnfplq 5159081 5159079 2026-06-28T09:27:41Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Фільмы пра катоў]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159081 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Баксёрскія каты (праф. Уэлтана)»''' ({{Lang-en|The Boxing Cats (Prof. Welton’s)}}) ― кароткаметражны нямы чорна-белы фільм амерыканскага рэжысёра {{не перакладзена 5|Уільям Дыксан|Уільяма Дыксана|en|William Kennedy Dickson}}, зняты ў 1894 годзе на студыі [[Томас Эдысан|Эдысана]]. Цяпер захоўваецца ў {{не перакладзена 5|Амерыканская Акадэмія кінематаграфічных мастацтваў і навук|Амерыканскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences}}.<ref name="LoC">{{cite web|url=https://www.loc.gov/item/00694112/|title=The boxing cats (Prof. Welton's)|website=[[LoC.gov]]|publisher=[[Бібліятэка Кангрэса|Library of Congress]]|access-date=September 16, 2021}}</ref> [[Файл:The Boxing Cats (Prof. Welton's) (1894) Best Picture Quality Available.webm|злева|міні]] {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Фільмы Уільяма Дыксана}} [[Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы Уільяма Дыксана]] [[Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Нямыя фільмы ЗША]] [[Катэгорыя:Фільмы пра катоў]] i9hbwnakgv8d9oa8iivxl9sujn53wb0 0 697442 5158976 4915196 2026-06-28T02:57:51Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158976 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст |імя = Дзмітрый Камеко |поўнае імя = Дзмітрый Мікалаевіч Камеко |выява = |рост = |вага = |грамадзянства = |цяперашні клуб = |пасада = |пазіцыя = |клубы = |трэнерскія клубы = {{футбольная кар’ера |2018-2020 |{{Сцяг Беларусі|20px}} [[МФК БЧ]]| |2020- |{{Сцяг Беларусі|20px}} [[МФК Сталіца]]|}} }} '''Дзмітрый Мікалаевіч Камеко''' ({{lang-uk|Дмитро Камеко}}, нар. {{ДН|23|6|1985}}, г. [[Днепрапятроўск]], [[Беларусь]]) — [[Украіна|украінскі]] міні-футбаліст і [[трэнер]] па міні-футболу. == Кар’ера == Кар’еру гульца пачаў у камандзе роднага горада — «Будывел». Выступаў у родным чэмпіянаце і за мяжой. У [[Беларусь|Беларусі]] ў якасці гульца выступаў у «[[МФК Лідсельмаш|Лідсельмашы]]», з якім выйграў бронзу [[Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе|чэмпіянату]] і [[Суперкубак Беларусі па міні-футболе|Суперкубак]]. Выступаў за моладзевую і Нацыянальную зборныя Украіны (з 2004 па 2013 гады). У 2012 стаў чэмпіёнам свету сярод студэнтаў. Узначальваў украінскі «Тытан», беларускі «[[МФК БЧ|БЧ]]»<ref>[https://futsalua.org/blog/post/ukrajinski-perestanovki-v-gomelskomu-bch Українські перестановки в гомельському БЧ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211231070929/https://futsalua.org/blog/post/ukrajinski-perestanovki-v-gomelskomu-bch |date=31 снежня 2021 }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.fc-stalitsa.by/news/stolitsa/dmitriy-kameko-glavnyy-trener-stolicy Дмитрий Камеко — главный тренер «Столицы»] * [https://mini-football.by/staff/4507 Дмитрий Камеко Николаевич] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211231070554/https://mini-football.by/staff/4507 |date=31 снежня 2021 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Камеко Дзмітрый Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Украіны]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па міні-футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі МФК Лідсельмаш]] [[Катэгорыя:Трэнеры МФК БЧ]] [[Катэгорыя:Трэнеры МФК Сталіца]] ton4tsefo9hutik8l9jr0k09fwkvx0e 0 698350 5159021 4795385 2026-06-28T07:50:34Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Чорная пантэра (серыя фільмаў)]]; +[[Катэгорыя:Фільмы пра выдуманыя краіны]]; +[[Катэгорыя:Фільмы-сіквелы]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159021 wikitext text/x-wiki {{Фільм |Беларуская назва = Чорная пантэра: Ваканда назаўжды | Папярэдні фільм = [[Чорная пантэра (фільм, 2018)|Чорная пантэра]]<br><small>(у дылогіі пра Чорную пантэру)</small><br>[[Тор: Каханне і гром]]<br><small>(у храналогіі [[Кінематаграфічны сусвет Marvel|КСМ]])</small> | Наступны фільм = [[Чалавек-мураш і Аса: Квантаманія]]<br><small>(у храналогіі [[Кінематаграфічны сусвет Marvel|КСМ]])</small> |Выява=Wakanda Forever Logo.svg}} '''«Чорная пантэра: Ваканда назаўжды»''' ({{lang-en|Black Panther: Wakanda Forever}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|фантастычны]] фільм, заснаваны на коміксах выдавецтва «[[Marvel Comics]]», прэм’ера якога адбылася ў лістападзе [[2022]] года. З’яўляецца працягам фільма «[[Чорная пантэра (фільм, 2018)|Чорная пантэра]]» і 30-й па ліку карцінай [[Кінематаграфічны сусвет Marvel|кінематаграфічнага сусвету Marvel]]. Рэжысёрам фільма выступіў [[Раян Куглер]]. == Сюжэт == Пасля смерці караля Т’Чалы каралева Рамонда, Шуры, М’Баку, Акойе і Дора Мілаж змагаюцца, каб абараніць Ваканду ад сусветных дзяржаў. == Пракат == Прэм’ера фільма «Чорная пантэра: Ваканда назаўжды» адбылася 26 кастрычніка 2022 у [[Галівуд|Галівудзе]]. У пракат у ЗША стужка выйшла 11 лістапада 2022 г. У беларускім пракаце фільм з’явіўся 8 снежня 2022 года. {{зноскі}} == Спасылкі == * {{Imdb title|9114286}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Кінематаграфічны сусвет Marvel}} {{Фільмы Marvel Comics}} [[Катэгорыя:Фільмы ЗША 2022 года]] [[Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Людвіг Ёрансан]] [[Катэгорыя:Чорная пантэра (серыя фільмаў)]] [[Катэгорыя:Фільмы пра выдуманыя краіны]] [[Катэгорыя:Фільмы-сіквелы]] hjrzg27x5zzz3n2y442bm6cnr3mtfwz 0 698356 5159018 4765163 2026-06-28T07:47:26Z DzBar 156353 + 4 катэгорыі з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159018 wikitext text/x-wiki {{Фільм |Беларуская назва = Чорная пантэра |Выява = Black Panther Logo Black.svg |Папярэдні фільм = [[Тор: Рагнарок]]<br><small>(у храналогіі [[Кінематаграфічны сусвет Marvel|КСМ]])</small> }} '''«Чорная пантэра»''' ({{lang-en|Black Panther}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Кінафантастыка|фантастычны]] фільм [[2018]] года пра супергероя коміксаў кампаніі «[[Marvel Comics]]» Чорную пантэру. З’яўляецца 18-й па ліку карцінай у [[Кінематаграфічны сусвет Marvel|кінематаграфічным сусвеце Marvel]]. == Сюжэт == З першага погляду можна вырашыць, што Ваканда — звычайная тэрыторыя дзікай Афрыкі, але гэта не так. Тут, у нетрах пустынных земляў, хаваюцца паклады ўнікальнага металу, здольнага паглынаць вібрацыю. Многія спрабавалі дабрацца да яго, спусташаючы ўсё на сваім шляху і прыносячы смерць абарыгенам, але кожны раз таямнічы дух саваны — Чорная Пантэра — уставаў на абарону прыгнечаных. Праз шмат гадоў бяда зноў прыходзіць у Ваканду, і на гэты раз вораг заручыўся падтрымкай сучасных тэхналогій. Калі шанцаў амаль не застаецца, Т’Чала, малады прынц Ваканды, даведаецца, што менавіта яму трэба будзе адрадзіць легенду і працягнуць вечнае дужанне, надзеўшы маску Чорнай Пантэры. == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * {{Imdb title|1825683}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Кінематаграфічны сусвет Marvel}} {{Фільмы Marvel Comics}} {{Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за найлепшы акцёрскі склад у ігравым кіно}} [[Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel]] [[Катэгорыя:Фільмы ЗША 2018 года]] [[Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Людвіг Ёрансан]] [[Катэгорыя:Чорная пантэра (серыя фільмаў)]] [[Катэгорыя:Фільмы пра выдуманыя краіны]] [[Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»]] [[Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сатурн»]] abzft91txlt4fufb5tgevhxy5c6jbt0 0 699645 5158893 5158440 2026-06-27T17:14:10Z D.L.M.I. Bel 33064 5158893 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Дварэцкі сельсавет}} {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Дварэцкі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Рагачоўскі раён]] |Уключае = 19 населеных пунктаў |Сталіца = [[Дварэц (Рагачоўскі раён)|Дварэц]] |Датаўтварэння = [[20 жніўня]] [[1924]] |Скасаванне = |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1171 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 3 |Сайт = |Заўвагі = }} '''Дварэ́цкі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Цэнтр — аграгарадок [[Дварэц (Рагачоўскі раён)|Дварэц]]. Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Рагачоўскага раёна [[Бабруйская акруга|Бабруйскай акругі]] [[БССР]]. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 студзеня 1975 года скасаваны пасёлак [[Лучынскі (Рагачоўскі раён)|Лучынскі]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 16 студзеня 1975 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1975, № 7 (1453).</ref>. 20 лютага 1975 года ў склад сельсавета з [[Забалацкі сельсавет (Рагачоўскі раён)|Забалацкага сельсавета]] перададзены вёска [[Аннаўка]] і пасёлак [[Зацішша (Рагачоўскі раён)|Зацішша]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 20 лютага 1975 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1975, № 15 (1461).</ref>. 26 мая 1983 года скасаваны пасёлкі [[Зацішша (Рагачоўскі раён)|Зацішша]] і [[Сухое Балота]]<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 26 мая 1983 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1983, № 21 (1755).</ref>. 27 чэрвеня 2026 года скасаваны пасёлак [[Кручполле]]<ref>{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926g0146905|title=Решение Рогачевского районного Совета депутатов от 23 июня 2026 года № 160 «Об упразднении сельского населенного пункта Рогачёвского района»|website=pravo.by}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1441 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>, з іх 93,8 % — [[беларусы]], 5,1 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 0,7 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm |title=Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года |access-date=30 студзеня 2022 |archive-date=14 студзеня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114095101/http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm |url-status=dead }}</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1171 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Гомельскай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года]</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == * [https://rogachev.gomel-region.by/uploads/files/dvoreckij-selskij-ispolnitelnyj-komitet.pdf Інфармацыя пра Дварэцкі сельсавет на сайце Рагачоўскага райвыканкама] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220130122514/https://rogachev.gomel-region.by/uploads/files/dvoreckij-selskij-ispolnitelnyj-komitet.pdf |date=30 студзеня 2022 }} {{ref-ru}} {{Дварэцкі сельсавет (Рагачоўскі раён)}} {{Рагачоўскі раён}} [[Катэгорыя:Дварэцкі сельсавет (Рагачоўскі раён)| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе]] 9tre49olqzmi506tt0bu0fpovr46xdj 0 702168 5158922 4702852 2026-06-27T18:27:02Z Oursana 33379 -+The Virgin with Chancellor Rolin by Jan van Eyck (Louvre).webp 5158922 wikitext text/x-wiki {{твор мастацтва |тып = карціна |выява = The Virgin with Chancellor Rolin by Jan van Eyck (Louvre).webp |памер = 300px |назва = Мадонна канцлера Ралена |арыгінал = De Maagd van kanselier Rolin |мастак = [[Ян ван Эйк]] |год = каля 1435 |матэрыял = |тэхніка = [[Алейны жывапіс|алей]] |вышыня = 66 |шырыня = 62 |месцазнаходжанне = [[Парыж]] |музей = [[Луўр]] }} '''«Мадонна канцлера Ралена»''' ({{lang-nl|De Maagd van kanselier Rolin}}) — карціна мастака [[Ян ван Эйк|Яна ван Эйка]], датаваная [[1435]] годам. [[Нікалас Рален]], канцлер [[герцагства Бургундыя]] пры [[Філіп Добры|Філіпе Добрым]], чый [[данатар]]скі партрэт напісаны ў левай частцы палатна ў малітве перад Мадоннай, заказаў гэту карціну для сваёй прыхадской царквы ''Нотр-Дам-дзю-Шатэль'' ({{lang-fr|Église Notre-Dame du Châtel}}) у [[Ацён]]е, дзе яна знаходзілася да таго, як царкву спалілі ў 1793 годзе. Пасля знаходжання ў саборы Ацёна карціна ў 1805 годзе паступае ў [[Луўр]]. == Апісанне == На карціне намалявана [[Дзева Марыя]] з немаўлём [[Ісус]]ам на каленах, якую [[укаранаванне Богамаці|карануе анёл]], насупраць яе канцлер Рален. Дзеючыя асобы размяшчаюцца ў італьянскай [[лоджыя|лоджыі]], дэкараванай калонамі і барэльефамі. На заднім плане бачны горад, які перасякае рака. Верагодна, гэта бургундскі горад [[Ацён]], радзіма Ралена. Некаторыя са шматлікіх зямельных уладанняў канцлера ў наваколлях Ацёна ўключаны ў пейзаж<ref>Harbison, Craig, ''Jan van Eyck, The Play of Realism'', pp.100-118, Reaktion Books, London, 1981, ISBN 0948462183</ref>. Маленькі сад з кветкамі ([[ружа|ружы]], [[Касач (расліна)|касачы]], [[ландыш]]ы, [[Півоня|півоні]]), які бачны за калонамі, [[hortus conclusus|сімвалізуе]] бязгрэшнасць [[Дзева Марыя|Дзевы Марыі]]<ref>Anita Albus ''Die Kunst der Künste. Erinnerungen an die Malerei'', Frankfurt am Main: Eichborn Verlag 1997 Kapitel III (Aussicht vom Paradies) S. 19 bis 37</ref>. За садам праглядаюцца дзве мужчынскія фігуры, якія стаяць спіной да гледача. У чалавеку, адзетым у сінія адзенні з чырвоным цюрбанам на галаве і з посахам у левай руцэ, многія бачаць аўтапартрэт самога мастака. (На аўтапартрэце [[Ян ван Эйк|Яна ван Эйка]] з калекцыі [[Лонданская Нацыянальная галерэя|Нацыянальнай галерэі]] ў [[Лондан]]е («[[Партрэт мужчыны ў чырвоным цюрбане|Партрэт чалавека ў чырвоным цюрбане]]») мы заўважаем на мастаку такі ж чырвоны [[цюрбан]]). Побач з фігурамі бачныя два [[паўлін]]ы, сімвалы неўміручасці і гонару<ref>[http://www.louvre.fr/llv/dossiers/detail_oal.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198674055871&CURRENT_LLV_OAL%3C%3Ecnt_id=10134198674055871&bmUID=1182710990695&bmLocale=en Louvre page, section «The garden»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713015628/http://www.louvre.fr/llv/dossiers/detail_oal.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198674055871&CURRENT_LLV_OAL%3C%3Ecnt_id=10134198674055871&bmUID=1182710990695&bmLocale=en |date=2009-07-13 }}</ref>. == Фільмаграфія == * «Цуд у лоджыі», фільм {{нп5|Ален Жабер|Алена Жабера|fr|Alain Jaubert}} з цыкла «[[Палітры]]» (Францыя, 1989). == Згадванне ў культуры == * Песня «Мадонна канцлера Ралена» групы [[Канцлер Гі|«Канцлер Гі»]] і праекта «Bregan D’Ert» {{зноскі}} == Спасылкі == {{навігацыя}} * {{БД Луўра|23981}} * [http://www.freebase.com/view/en/madonna_of_chancellor_rolin Мадонна канцлера Ралена]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090822172723/http://www.freebase.com/view/en/madonna_of_chancellor_rolin |date=22 жніўня 2009 }}{{ref-en}} {{Ян ван Эйк}} [[Катэгорыя:Карціны Яна ван Эйка]] [[Катэгорыя:Карціны са збораў Луўра]] [[Катэгорыя:Карціны 1435 года]] [[Катэгорыя:Ісус Хрыстос у жывапісе]] [[Катэгорыя:Выявы Дзевы Марыі]] ltwo6aazsvqps9fju6gsk3cc2d4kygr 0 710985 5158942 5014157 2026-06-27T21:44:54Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158942 wikitext text/x-wiki {{Short description|Паўднёвакарэйская спявачка і рэперка}} {{Музыкант | Гурты = {{hlist|Uptown|Lucky J|Unnies|Refund Sisters}} | Лэйблы = {{hlist|Doremi|YMC|P Nation|MORE VISION}} | Альма-матар = Korean Kent Foreign School | Імя_пры_нараджэнні = Джэсіка Хёнджу Хо | Выява = Jessi in 2022.jpg | Шырыня = 270 | Апісанне выявы = Джэсі ў красавіку 2022 | Псеўданімы = {{hlist|Jessi|Jessica H.O}} }} '''Джэсіка Хо''' ({{lang-en|Jessica Ho}}, {{lang-ko|호현주}}), больш вядомая як '''Джэсі''' ({{ВД-Прэамбула}}) — [[Паўднёвая Карэя|карэйска]]-[[ЗША|амерыканская]] рэперка, [[спявачка]], аўтар-кампазітар і эстрадная артыстка. Яна таксама з’яўляецца былой удзельніцай хіп-хоп гуртаў Uptown і Lucky J. Джэсі дэбютавала ў 2005 годзе ў Паўднёвай Карэі і ў 2006 часова была часткай хіп-хоп гурту Uptown. Пасля некалькі гадоў перапынку Джэсі вярнулася ў індустрыю ў 2014 годзе як удзельніца гурту Lucky J і працягнула сольную кар’еру. На працягу некалькіх год Джэсі была сола-выканаўцай пад лэйблам YMC Entertainment, але ў 2019 перайшла ў кампанію P Nation і, стаўшы іх першай артысткай, працягвае выступаць у якасці сола-спявачкі. Некаторыя з яе сінглаў сталі паспяховымі і занялі месцы ў Top 10 у чарце Gaon Digital Chart. Асабістую папулярнасць набылі яе трэк «Nunu Nana» і сінгл «Don’t Touch Me», які Джэсі запісала ў якасці ўдзельніцы гурту Refund Sisters. Джэсі таксама часта з’яўляецца на розных тэлевезійных шоу. Удзел у шоу ''Unpretty Rapstar'' у 2015 годзе дапамог спявачке набыць папулярнасць сярод карэйскіх гледачоў. Джэсі спадаблася аудыторыі сваёй таленавітасцю і незвычайным вобразам. Яна таксама выступала ў якасці суддзі ў конкурсных шоу ''High School Rapper'' і ''Cap-teen'', і была вядучай у сваім уласным ток-шоу на [[YouTube]] з SBS, ''Jessi’s Showterview''. Джэсі адметная сваімі выступленнямі ў праграмах з комікам Ю Чжэ Сокам, такімі як ''Running Man'' і ''Hangout with Yoo'', а таксама нязменным удзелам ў шоу ''Sixth Sense'' ({{lang-be|"Шостае пачуццё"}}). == Біяграфія == === Дзяцінства і юнацтва === Джэсіка Хо (карэйскае імя: Хо Хён Джу) нарадзілася 17 снежня 1988 года ў [[Нью-Ёрк]]у ([[ЗША]]) ў сям’і паўднёвакарэйскіх імігрантаў. На той момант у яе бацькоў ужо было двое сыноў і дачка стала трэцім і апошнім дзіцём. Джэсі гадавалася ў [[Нью-Джэрсі]] і хадзіла ў мясцовую школу да падлеткавага ўзросту. З дзяўчынкі часта здзекваліся ў школе праз яе расу, але старэйшыя браты заўжды былі побач, каб абараніць сястру, і ўжо пазней Джэсі навучылася самастойна адказваць хуліганам. У 15 гадоў Джэсі, ідучы за сваёй марай пачаць музычную кар’еру, пераехала ў Паўднёвую Карэю і стала жаць з бабуляй. Там яна пачала сваю адукацыю ў карэйскай школе для замежных студэнтаў — Korean Kent Foreign School. У той жа час Джэсі падала заяўку на праслухоўванне ў [[SM Entertainment]], адну з найбольш вядомых карэйскіх кампаній, дзе ўжо стажыраваліся яе школьныя сяброўкі — будучыя ўдзельніцы [[K-pop]] гурта Girls’ Generation Тыфані Ён і Джэсіка Чон. На працягу нейкага часу пасля паспяхова пройдзенага праслухоўвання Джэсі была трэйні ў SM Entertainment, але потым дзяўчына вырашыла пакінуць кампанію, бо лічыла, што іх музычны стыль ёй не падыходзіць. Джэсіка гадавалася ў Штатах на музыке такіх артыстаў, як Jay-Z, TLC, Biggie, [[Мэрая Кэры]], [[Уітні Х’юстан]] і знаходзілася пад моцным уплывам амерыканскай культуры хіп-хопа, што дазволіла ёй сфармаваць свой унікальны стыль, які не падыходзіў пад стандарты тагачаснай K-pop музыкі.<ref>{{cite web|title=5 Things About South Korea’s It-Girl, Jessi, That You Need to Know|url=https://elle.com.sg/2020/10/23/everything-you-need-to-know-korean-singer-jessi-facts/|date=2020-10-23|access-date=19 чэрвеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924113936/https://elle.com.sg/2020/10/23/everything-you-need-to-know-korean-singer-jessi-facts/|archive-date=24 верасня 2022|url-status=dead}}</ref> У 2003 годзе паспяхова прайшла праслухоўванне ў Doremi Media і падпісала з лэйблам кантракт. === 2005—2009: пачатак кар’еры, Uptown і перапынак === У 2005 годзе Джэсі нарэшце дэбютавала ў якасці сола-выканаўцы. Дэбют адбыўся 1 снежня 2005 года з першым сінгл-альбомам ''Get Up'', артыстка ўзяла сабе мянушку Jessica H.O. Джэсі выступіла са сваёй першай песняй «Get Up» на карэйскім тэлебачанні, прыняўшы ўдзел у музычнай праграме ''Music Bank''. На жаль, дэбют быў няўдалым і не набыў папулярнасці сярод карэйскіх гледачоў.<ref>{{cite web|title=The 10 Year Journey from Jessica H.O to Lucky J’s Jessi |url=https://www.koreaboo.com/article/the-10-year-journey-from-jessica-h-o-to-lucky-js-jessi/ |date=2015-02-07}}</ref> У 2006 годзе Джэсі была запрошана ў хіп-хоп гурт Uptown, каб замяніць іх былую вакалістку Юн Мірэ. Удзельнікам гурта спадабаўся дэбют Джэсі і яе голас, таму яны вырашылі паспрабаваць супрацоўнічаць з ёй. Гурт, ужо з новым складам, дэбютаваў 25 траўня з пятым студыйным альбомам ''Testimony''.<ref>{{cite web|title=Jessica H.o. is the new Uptown girl|url=http://world.kbs.co.kr/english/program/program_musicnews_frame.htm?No=4091&current_page=258|date=2006-05-19}}</ref> Другі сінгл-альбом спявачкі ''The Rebirth'' быў выпушчаны 15 студзеня 2009 года.<ref>{{cite web|title= [물건너온★④, 제시, '쎈' 언니의 좌충우돌 한국 적응기|url=http://www.heraldpop.com/view.php?ud=201509272213593126877_1|date=2015-09-28}}</ref> Пасля рэлізу альбома Джэсі ўзяла перапынак і вярнулася ў ЗША.<ref>{{cite web|title=Interview: ′Unpretty Rapstar′ Jessi Spills on Why She Left Korea, Struggling with Korean Culture and More|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/88708/unprettyrapstar-jessi-interview|date=2015-03-07|access-date=19 чэрвеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20160627185520/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/88708/unprettyrapstar-jessi-interview|archive-date=27 чэрвеня 2016}}</ref> Перад тым, як Джэсі часова пакінула музычную індустрыю, яна сапраўды старалася прывыкнуць да карэйскай культуры, а яе адаптацыя была вельмі складанай, так як амерыканская культура зусім далёкая ад карэйскай. Праз тое, што спявачка не атрымала поспеху пасля дэбюту, яна часам была змушаная спаць у саунах, калі ў яе не было грошаў.<ref>{{cite web|title=Jessi on Her ‘Tough Unni’ Image, Difficulties After Debuting, and Not Paying Attention to Haters|url=https://www.soompi.com/article/733561wpp/jessi-on-her-tough-unni-image-difficulties-after-debuting-and-not-paying-attention-to-haters|date=2015-05-21}}</ref> === 2014—2018: вяртанне на сцэну, Lucky J, удзел у ''Unpretty Rapstar'' і рост папулярнасці === У 2014 годзе, пасля пяцігадовага перапынку, Джэсі вярнулася ў індустрыю ў якасці ўдзельніцы хіп-хоп трыа Lucky J, разам з рэперам J’Kyun і вакалістам J-Yo.<ref>{{cite web|title=Jessica H.o. to start anew under YMC Entertainment's upcoming group Lucky J|url=https://www.allkpop.com/article/2014/07/jessica-ho-to-start-anew-under-ymc-entertainments-upcoming-group-lucky-j|date=2014-07-09}}</ref> Lucky J дэбютавалі 17 ліпеня з сінглам «Can You Hear Me» пад лэйблам YMC Entertainment.<ref name="allkpop.com">{{cite web|title=Co-ed hip hop trio Lucky J kick off their activities with 'Can You Hear Me' MV|url=https://www.allkpop.com/article/2014/07/co-ed-hip-hop-trio-lucky-j-kick-off-their-activities-with-can-you-hear-me-mv|date=2014-07-16}}</ref> Праз месяц пасля дэбюта гурт з’явіўся на музычнай праграме Mnet, ''Immortal Songs 2''. 31 снежня Джэсі спела рэп-куплет у супрацоўніцтве са сваёй калегай па лэйблу Ailee і Хёрын з айдал-гурту SISTAR. Яны выступілі з хітом «Bang Bang» на штогадовым музычным шоу MBC ''Gayo Daejejeon''.<ref name="allkpop.com"/> Са студзеня па сакавік 2015 года Джэсі была часткай першага сезону ''Unpretty Rapstar'', спін-офу праграмы ''Show Me The Money''.<ref>{{cite web|title=‘언프리티 랩스타’에 제대로 한 방 맞았다|url=https://www.nocutnews.co.kr/news/4389269|date=2015-03-27}}</ref> ''Unpretty Rapstar'' — гэта праграма на выжыванне для рэперак, у якой дзяўчыны спаборнічаюць за магчымасць удзельнічаць у трэках іншых артыстаў. Джэсі была абраная ў якасці пераможца другога месца шоу па выніках галасавання гледачоў.<ref>{{cite web|title=제시 “언프리티 랩스타 2위, 우승보다 행복…기회 가진 것 자체에 감사”|url=https://www.news1.kr/articles/?2174746|date=2015-04-07}}</ref> Пасля свайго з’яўлення ў ''Unpretty Rapstar'' Джэсі прыняла ўдзел у песне JYP «Who’s Your Mama?», таксама з’явіўшыся ў яго музычным відэа, якое, як і песня, выйшла ў красавіку 2015.<ref>{{cite web|title=J.Y. Park Gives PSY a Run for His Money With Ode to Big Butts, ‘Who’s Your Mama?’|url=https://www.billboard.com/music/music-news/jy-park-whos-your-mama-jessi-mv-6531820/|date=2015-04-15}}</ref> Адразу ж пасля рэлізу трэк заняў першыя месцы ва ўсіх дзевяці асноўных музычных чартах Карэі.<ref>{{cite web|title=박진영 '어머님이 누구니', 3일째 7개음원차트 1위 '수성'|url=https://entertain.naver.com/topic/999390/999390/read?oid=311&aid=0000460137|date=2015-04-15}}</ref> [[Файл:Jessi at the Seoul Fashion Week 2016 03.jpg|thumb|150px|right|Джэсі на Seoul Fashion Week, чэрвень 2016 года]] На працягу 2015 года Джэсі ўдзельнічала ў шматлікіх папулярных шоу, у тым ліку ''Running Man'' і ''Happy Together''.<ref>{{cite web|title=SBS Programs Running Man|url=https://programs.sbs.co.kr/enter/runningman/main}}</ref><ref>{{cite web|title=KBS World Programs|url=http://world.kbs.co.kr/service/index.htm?lang=e}}</ref> У верасню артыстка стала ўдзельніцай шоу MBC ''Real Man''. 1 верасня было абвешчана яе вяртанне на сцэну ў якасці рэперкі ды хіп-хоп выканаўцы. 15 верасня Джэсі выпусціла першы сольны рэп-сінгл «Ssenunni».<ref>{{cite web|title=Jessi to Make a Hip Hop Comeback|url=https://www.soompi.com/article/766175wpp/jessi-to-make-a-hip-hop-comeback|date=2015-09-01}}</ref> Першае жывое выступленне Джэсі ў ЗША адбылося 16 кастрычніка. Яна выступала ў тэатры Беласка ў Лос-Анджэлесе з хіп-хоп дуэтам Mighty Mouth.<ref>{{cite web|title=제시·마이티 마우스 LA行…美서 '라이브 퍼포먼스' 오늘(16일) 공연|url=https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201510170100181030012467&servicedate=20151016|date=2015-10-16|access-date=20 чэрвеня 2022|archive-date=18 сакавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318005715/https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=201510170100181030012467&servicedate=20151016|url-status=dead}}</ref> Калі выйшла ''Unpretty Rapstar 2'', Джэсі з’явілася ў некалькіх эпізодах у якасці настаўніцы. Яна і Cheetan, пераможца папярэдняга сезона, былі прадстаўлены ў Unpretty Rapstar выканаўцамі двух трэкаў, выпушчаных Verbal Jint.<ref>{{cite web|title=Sparks Fly Between Jessi and KittiB on “Unpretty Rapstar 2”|url=https://www.soompi.com/article/771509wpp/sparks-fly-between-jessi-and-kittib-on-unpretty-rapstar-2|date=2015-09-19}}</ref> У снежні Джэсі спела сваю песню «Ssenunni» на ''Mnet Asian Music Awards''.<ref>{{cite web|title=Jessi Kills It At 2015 MAMAs With Her Performance Of ‘Ssenunni’ [VIDEO]|url=https://officiallykmusic.com/jessi-kills-it-at-2015-mamas-with-her-performance-of-ssenunni-video/|date=2015-12-06}}</ref> У 2016 годзе Джэсі знялася ў першым сезоне папулярнага карэйскага шоу ''Sister’s Slam Dunk''.<ref>{{cite web|title=라미란·김숙·제시 등, KBS '언니들의 슬램덩크' 출연|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20160314023400033?input=1195m|date=2016-03-14}}</ref> У выніку спявачка стала ўдзельніцай праектнага жаночага гурту Unnies. Гурт дэбютаваў 1 ліпеня з сінглам «Sister’s Slam Dunk». У чэрвені спявачка з’явілася на Seoul Fashion Week. У жніўні праз свой Instagram Джэсі паведаміла, што хіп-хоп гурт Lucky J быў расфарміраваны. Таксама ў гэтым годзе спявачка запісала саўндтрэк да паўднёвакарэйскай дарамы ''[[Папялушка з чатырма рыцарамі]]''. Люты 2017 года пачаўся з удзелу Джэсі ў першым сезоне шоу Mnet ''High School Rapper'', куды спявачка была запрошана ў якасці суддзі. У ліпені рэперка вярнулася з другім рэп-сінглам «Gucci», які стаў часткай яе першага міні-альбому ''Un2verse'', выпушчанага 13 ліпеня.<ref>{{cite web|title=제시, 오늘(13일) 12년만 첫 솔로 미니앨범 발표…'Un2verse'|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110686723|date=2017-07-13}}</ref><ref>{{cite web|title=Jessi (Refund Sisters)|url=https://www.kpopscene.com/profile/jessi-refund-sisters-facts/|date=2022-03-28}}</ref> Альбом выў выпушчаны лэйблам YMC Entertainment, распаўсюджваннем займалася кампанія LOEN Entertainment. ''Un2verse'' складаецца з пяці песень, тры з якіх напісаныя і дзве спрадзюсаваныя Джэсі. Спявачка пачала прасоўванне альбому са свайго вяртання на M Countdown, дзе яна спела песню «Gucci», але назва трэку была зменена на «Чаму?» (хангыль: 굳이), каб пазбегнуць парушэння аўтарскіх правоў на тэлебачанні. Джэсі таксама працягнула выступаць з сінглам на KBS ''Music Bank'' 14 ліпеня, ''MBC!Music Core'' 15 ліпеня і SBS ''Inkigayo'' 16 ліпеня. [[Файл:Jessi performing at Boryeong National Marine Sports Festival in August 2017 01.png|thumb|200px|left|Джэсі выступае на фестывале Boryeong National Marine Sports Festival, жнівень 2017]] У студзені 2018 года Джэсі падзялілася у сваім Instagram, што яна разам з Джэем Пакам, Грэем і Чанмо будзе ўдзельнічаць у кампаніі Nike «Just do it» для зімовых Алімпійскіх гульняў, якія праходзілі ў Паўднёвай Карэі. У сакавіку Джэсі прыняла ўдзел у вытворчасці альбому Money makerz ''Maniac'' (пры ўдзеле Джэсі і Джэя Пака), у тым жа месяцы рэпер Los выпусціў трэк «Gyopo Rap» (пры ўдзеле Джэсі, Джэя Пака і G2). 31 сакавіка FlowSik і Джэсі выпусцілі песню «All I Need», пра якую яны ўжо раней згадвалі, кажучы, што яны будуць супрацоўнічаць над двума песнямі. Другая песня выйшла 4 красавіка пад назвай «Wet’s». 20 красавіка Джэсі з’явілася ў якасці госця на канцэрце рэпера Dumbfoundead. 29 красавіка Джэсі з’ехала ў Малайзію, каб запісаць праграму MTV ''Yo!MTVRaps'', у якой яна выступала ў якасці вядучай. Шоу выйшла ў эфір на MTV Asia 6 ліпеня. У гэты ж дзень спявачка выпусціла свой шосты і апошні сінгл пад YMC Entertainment, «Down».<ref>{{cite web|title=Jessi Aims to Break South Korean Societal Norms & Gets ‘Down’ In New Music Video: Watch|url=https://www.billboard.com/music/music-news/jessi-down-music-video-8464307/|date=2018-07-06}}</ref> AOMG Грэй прыняў удзел у вытворчасці трэку і спрадзюсаваў яго.<ref>{{cite web|title=July Comebacks And Releases Coming Your Way|url=https://www.soompi.com/article/1193039wpp/july-comebacks-releases-coming-way|date=2018-07-01}}</ref> У маі 2018 года Джэсі ў супрацоўніцтве з K-рэперамі DoubleK і Microdot выпусціла песню «Thorn» (хангыль: 가시), якая была часткай праекта па збору сродкаў для тых, хто мае ў іх патрэбу. === 2019—2022: P Nation, ''NUNA'' і ''Sixth Sense'' === У кастрычніку 2018 года кантракт спявачкі з YMC Entertainment афіцыйна скончыўся.<ref>{{cite web|title=Jessi's contract with YMC Entertainment comes to an end|url=https://www.allkpop.com/article/2018/10/jessis-contract-with-ymc-entertainment-comes-to-an-end|date=2018-10-31}}</ref> 24 студзеня 2019 года Джэсі падпісала новы кантракт з лэйблам знакамітага паўднёвакарэйскага выканаўцы [[PSY]] P Nation.<ref>{{cite web|title=PSY officially announces the establishment of his company P-NATION|url=https://www.allkpop.com/article/2019/01/psy-officially-announces-the-establishment-of-his-company-p-nation|date=2019-01-24}}</ref> Яе першы сінгл пад лэйблам «Who Dat B» выйшаў 23 верасня.<ref>{{cite web|title=제시의 솔직한 소울 감성 ‘Who Dat B’ [MK★컴백]|url=http://mksports.co.kr/view/2019/757875/|date=2019-09-23}}</ref><ref>{{cite web|title=Watch: Jessi Takes On Haters + Vows To Keep It Real In “Who Dat B” MV|url=https://www.soompi.com/article/1352627wpp/jessi-confirmed-to-make-first-comeback-since-signing-with-p-nation|date=2019-09-16}}</ref> «Who Dat B» заняў восьмае месца ў чарце World Digital Songs Sales і 68 месца ў Billboard Korea K-Pop Hot 100.<ref name="Jessi Chart History World Songs">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/wdt/|title=Jessi Chart History (World Songs)|magazine=Billboard|access-date=October 15, 2019|archive-date=2019-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016004748/https://www.billboard.com/music/jessi/chart-history/WDT|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Jessi Chart History (Korea K-pop Hot 100)|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/kpo/|date=2019-09-28}}</ref> Джэсі таксама запісала яшчэ адзін рэп-сінгл «Drip» разам з Джэем Пакам.<ref>{{cite web|title=제시, 11월 1일 신곡 'Drip' 발매..박재범 피처링|url=https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2019102810262291752|date=2019-10-28}}</ref> Трэк выйшаў 2 лістапада і заняў 16 месца ў чарце World Songs.<ref name="Jessi Chart History World Songs"/> 4 чэрвеня 2020 года на YouTube-канале Mobidic SBS адбылася прэм’ера новага шоу ''Jessi’s Showterview'', вядучай якого стала Джэсі.<ref>{{cite web|title=제시, SBS 모비딕 토크쇼 '제시의 쇼!터뷰' 호스트 확정|url=https://www.news1.kr/articles/?3955560|date=2020-06-04}}</ref> 30 ліпеня спявачка выпусціла другой міні-альбом ''NUNA'' з сінглам «Nunu Nana» у якасці галоўнага трэку.<ref>{{cite web|title="파격+섹시 끝판왕='NUNA'"…제시, 이효리X싸이 지원사격 아래 '역대급 컴백' [종합]|url=https://sports.chosun.com/news/ntype.htm?id=202007310100287850019517&servicedate=20200730|date=2020-07-30}}</ref> «Nunu Nana» заняла другое месца ў хіт-парадзе Gaon Digital Chart, стаўшы яе першым сінглам у дзясятцы лепшых у якасці сольнага выканаўцы і сольным сінглам з самым высокім рэйтынгам.<ref>{{cite web|title=Gaon Digital Chart 2020 Week 34|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=34&hitYear=2020&termGbn=week|date=2020-08-27}}</ref> 14 жніўня было выпушчана музычнае відэа для песні «Numb».<ref>{{cite web|title='눈누난나' 제시, 오늘(14일) 수록곡 'Numb' MV 스페셜 공개|url=https://www.hankyung.com/entertainment/article/202008147261I|date=2020-09-26|access-date=20 чэрвеня 2022|archive-date=26 верасня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926084120/https://www.hankyung.com/entertainment/article/202008147261I|url-status=dead}}</ref> [[Файл:Jessi 2019 2.jpg|thumb|Джэсі ў 2019]] Джэсі далучылася да акцёрскага складу тэлевізійнага рэаліці-шоу MBC ''Hangout with Yoo'' ў жніўні 2020 года ў якасці ўдзельніцы праектнага супергурту Refund Sisters ({{lang-ko|환불 원정대}}).<ref>{{cite web|title=센언니들 모인다…이효리·엄정화·제시·화사, '환불원정대' 31일 첫 회동|url=https://www.news1.kr/articles/?4011274|date=2020-07-30}}</ref> Гурт складаецца з Джэсі і яшчэ трох карэйскіх спявачак: Лі Хё Ры, Ом Чон Хвы і ўдзельніцы K-pop гурту Mamamoo Хвасы; яны дэбютавалі 10 кастрычніка, выпусціўшы дэбютны сінгл «Don’t Touch Me».<ref>{{cite web|title=환불원정대, '돈 터치 미'…10월10일 음반 내고 출격|url=https://www.newsis.com/view/?id=NISX20200927_0001180836|date=2020-09-27}}</ref> Сцэнічным імем Джэсі для ўдзелу ў праекце стала Ынбі ({{lang-en|Eun Bi}}; {{lang-ko|은비}}). «Don’t Touch Me» займала першае месца у чарце Gaon Digital Chart на працягу двух тыдняў.<ref>{{cite web|title=Gaon Digital Chart 2020 Week 42|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=42&hitYear=2020&termGbn=week|date=2020-10-24}}</ref> У верасні 2020 адбылася прэм’ера тэлевезійнага шоу tvN ''Sixth Sense'', у якім Джэсі ўзяла ўдзел як частка асноўнага складу вядучых. Менавіта на гэтым шоу яна зноў сустрэлася з комікам Юн Чжэ Сокам, з якім здымалася раней у ''Hangout with Yoo''.<ref>{{cite web|title=유재석 새 예능 '식스센스' 오늘 첫방…'가짜를 찾아내라'|url=https://entertain.naver.com/read?oid=003&aid=0010057167|date=2020-09-03}}</ref> У чэрвені 2021 і сакавіку 2022 года Джэсі вярталася ў якасці ўдзельніцы другога ды трэцяга сезонаў шоу. 17 сакавіка 2021 года Джэсі выпусціла новы сінгл пад назвай «What Type of X (어떤X)».<ref>{{cite web|title=제시, 17일 신곡 ‘어떤 X’로 컴백 [공식]|url=https://entertain.naver.com/read?oid=144&aid=0000722729|date=2021-03-10}}</ref> Песня хутка набыла папулярнасць сярод карыстальнікаў TikTok. 12 кастрычніка спявачка вярнулася з сінглам «Cold Blooded», які быў створаны ў супрацоўніцтве з конкурсным шоу Mnet для танцавальных груп ''Street Woman Fighter''; калектывам было даручана паставіць харэаграфію для песні, і ў выніку група YGX стала пераможцам.<ref>{{cite web|title=Jessi unveils powerful music video for ‘Cold Blooded’|url=https://www.nme.com/news/music/jessi-single-cold-blooded-release-date-street-woman-fighter-3064761|date=2021-10-13}}</ref> У лістападзе 2021 Джэсі і паўднёвакарэйская спявачка Sunmi прынялі ўдзел у рэміксе песні [[Эд Шыран|Эда Шырана]] «Shivers».<ref>{{cite web|title=Ed Sheeran Prepping ‘Shivers’ Remix With K-Pop Singers Sunmi and Jessi|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-shivers-remix-sunmi-jessi-1235000157/|date=2021-11-19}}</ref> 1 красавіка 2022 года P Nation афіцыйна абвясціла, што Джэсі вернецца з новым сінглам «Zoom» ужо 13 красавіка.<ref>{{cite web|title=제시, 4월 13일 컴백 확정[공식]|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=009&aid=0004943806|date=2022-04-01}}</ref> Джэсі таксама працягнула ўдзельнічаць у творчасці іншых артыстаў. 29 красавіка выйшыў дзявяты [[студыйны альбом]] PSY з трэкам «GANJI», які той запісаў разам з Джэсі.<ref>{{cite web|title=Psy drops high-energy performance video for ‘Ganji’, featuring Jessi|url=https://www.nme.com/news/music/psy-jessi-ganji-performance-video-3223728|date=2022-05-12}}</ref> === 2022—наш час: выхад з лэйбла і далучэнне да MORE VISION === 6 ліпеня 2022 года P Nation пацвердзіла, што іх кантракт з Джэсі скончыўся, і спявачка пакінула лэйбл.<ref>{{cite web|title=Korean-American Rapper Jessi Leaves P NATION After 3 Years; Personally Clears Up Rumours|url=https://pragativadi.com/korean-american-rapper-jessi-leaves-p-nation-after-3-years-personally-clears-up-rumours/#:~:text=Seoul%3A%20P%20NATION%20announced%20that,the%20news%20of%20her%20departure.|date=2022-07-06}}</ref> Пасля гэтага Джэсі пачала музычны тур па Еўропе, падчас якога наведала Берлін, [[Лондан]], [[Парыж]], [[Обергаўзен]] і Барселону.<ref>{{cite web|title=Jessi's Europe Tour 2022: Tickets, dates, where to buy and more|url=https://www.sportskeeda.com/pop-culture/jessi-s-europe-tour-2022-tickets-dates-buy|date=2022-09-07}}</ref> 8 кастрычніка падчас канцэрта ў Берліне спявачка падзялілася з фанатамі планамі па стварэнню ўласнага лэйбла.<ref>{{cite web|title=Jessi talks about leaving P Nation, relationship with Psy, and launching her own label|url=https://www.allkpop.com/article/2022/10/jessi-talks-about-leaving-p-nation-relationship-with-psy-and-launching-her-own-label|date=2022-10-12}}</ref> 14 красавіка 2023 лэйбл MORE VISION анансаваў тызер-фота Джэсі разам з заснавальнікам лэйбла Джэем Пакам. Агенцтва абвясціла пра далучэнне спявачкі і ейнае далейшае прасоўванне ў якасці артысткі MORE VISION. == Асабістае жыццё == Джэсі любіць сабак і мае хатняга гадаванца па мянушцы Чуі (што магчыма з’яўляецца адсылкай да сусвету [[Зорныя войны|Зорных войнаў]]). Тыфані Ён з’яўляецца блізкай сяброўкай Джэсі з таго часу, калі яны вучыліся ў сярэдняй школе. Яны разам удзельнічалі ў некалькіх тэлевізійных шоу, у тым ліку ў ''Sister’s Slam Dunk'' і двух эпізодах ''Tiffany’s Style Show: Heart a Tag''.<ref>{{cite web|title=Jessi and Girls’ Generation’s Tiffany Talk About Their Friendship at “Unni’s Slam Dunk” Press Conference|url=https://www.soompi.com/article/840981wpp/jessi-and-girls-generations-tiffany-talk-about-their-friendship-at-unnis-slam-dunk-press-conference|date=2016-04-06}}</ref><ref>{{cite web|title=Jessi Confirmed as First Guest for Close Friend Tiffany’s Style Show “Heart a Tag”|url=https://www.soompi.com/article/720113wpp/jessi-confirmed-as-first-guest-for-close-friend-tiffanys-style-show-heart-attack|date=2015-04-13}}</ref> Спявачка таксама сябруе з былой удзельніцай 4minute [[Хёна|Хёной]], былой удзельніцай SISTAR Хёрын, Хонкі з F.T.Island і Джэксанам Ванам з GOT7. У 2013 годзе, падчас перапынку спявачкі, узнікла спрэчка аб датычнасці Джэсі да меркаванага нападу.<ref>{{cite web|title=(단독) 제시카 H.o "집단폭행? 난 말리기만 했을 뿐" (인터뷰)|url=https://news.nate.com/view/20130612n05296|date=2013-06-12}}</ref><ref>{{cite web|title=(단독) '영어강사' 최 씨 "3대1 폭행, 저항불가였다" (인터뷰)|url=https://news.nate.com/view/20130612n05297|date=2013-06-12}}</ref> Неўзабаве пацярпелая зняла абвінавачанні супраць спявачкі, а следства было закрыта.<ref>{{cite web|title=경찰 "업타운 멤버 A양 고소인, 폭행혐의 소취하"|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002226146|date=2013-06-13}}</ref> Па прыбыцці ў Карэю спявачка зрабіла шэраг пластычных аперацый, пра што пазней шмат разоў шкадавала. == Дыскаграфія == === Міні-альбомы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Назва ! scope="col" rowspan="2" style="width:25em;"| Дэталі ! colspan="1" colspan=2" | Месцы ў чартах ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Продаж |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | KOR<br /><ref>Peak chart positions for the following albums in South Korea: * ''Un2verse'': {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?termGbn=week&hitYear=2017&targetTime=29&nationGbn=T|title=ko:2017년 29주차 Album Chart|description=en:''<small>Week 29 of 2017 Album Chart</small>''|website=Gaon Chart|publisher=Korea Music Content Industry Association|language=ko|access-date=July 26, 2017|archive-date=2017-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20171124040456/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?termGbn=week&hitYear=2017&targetTime=29&nationGbn=T|url-status=live}}</ref> ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:85%;" | US<br />World<br /><ref>Peak chart positions for the following albums on the Billboard World Album Charts: * ''Un2verse'': {{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/world-albums/2017-08-05|title=World Music: Top World Albums Chart {{!}} August 5, 2017|publisher=Billboard|access-date=July 25, 2017|archive-date=2019-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430080826/https://www.billboard.com/charts/world-albums/2017-08-05|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''Un2verse'' | * Рэліз: 13 ліпеня 2017 года * Лэйбл: YMC Entertainment, LOEN Entertainment * Фармат: CD, digital download | 31 || 4 | 1,091+<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&termGbn=month|title=2019년 03월 Album Chart|website=Gaon Chart|publisher=Korea Music Content Industry Association|lang=ko|access-date=2019-04-28|archive-date=2015-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203005818/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&termGbn=month|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''Nuna''<ref>{{cite web|title=Jessi shares an audio preview of track #3 'Put It On Ya' feat. KARD's BM & Nafla|url=https://www.allkpop.com/article/2020/07/jessi-shares-an-audio-preview-of-track-3-put-it-on-ya-feat-kards-bm-nafla|website=allkpop|access-date=July 24, 2020|archive-date=2020-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724054133/https://www.allkpop.com/article/2020/07/jessi-shares-an-audio-preview-of-track-3-put-it-on-ya-feat-kards-bm-nafla|url-status=live}}</ref> | * Рэліз: 30 ліпеня 2020 года * Лэйбл: P Nation * Фармат: CD, digital download | — || — | {{N/A}} |- | colspan="5" style="font-size:8pt;"| «—» пазначае рэлізы, якія не трапілі ў чарты або не былі выпушчаныя ў тым рэгіёне. |} === Сінгл-альбомы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Назва ! scope="col" rowspan="2" style="width:25em;"| Дэталі ! colspan="1" |Месцы ў чартах ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Продаж |- ! scope="col" style="width:2.5em;font-size:90%;"|KOR<br /> |- ! scope="row" |''Get Up'' | * Рэліз: 1 снежня 2005 года * Лэйбл: Doremi Records * Фармат: CD, digital download |— | * KOR: 1,926+<ref>{{cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200512.htm |title=2005.12월 - 가요 음반 판매량|description=en:''<small>Album sales for December 2005</small>'' |publisher=Recording Industry Association of Korea|access-date=2015-09-21|lang=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20060225225844/http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200512.htm |archive-date=February 25, 2006}}</ref> |- |} === Жывыя альбомы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" style="width:12em;"| Назва ! scope="col" | Дэталі |- ! scope="row" |''Kill Bill 2nd Live: Jessi'' | * Рэліз: 22 лютага 2019 года * Лэйбл: Soribada * Фармат: CD, digital download |} === Сінглы === ==== У якасці вядучага артыста ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" rowspan="3" | Назва ! scope="col" rowspan="3" | Год ! colspan="10" scope="col" | Месцы ў чартах ! scope="col" rowspan="3" style="width:10em;" | Продаж ! scope="col" rowspan="3" | Альбом |- ! scope="col" colspan="2" style="font-size:90%" | KOR ! scope="col" rowspan="2" style="width:3em;font-size:90%" | MYS<br />Songs<br /><ref>{{cite web|title=Jessi Chart History: Malaysia Songs|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/wdt/|access-date=April 27, 2022|website=Billboard}}</ref> ! scope="col" rowspan="2" style="width:3em;font-size:90%" | NZ<br />Hot<br /><ref>{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5043|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=March 29, 2021|access-date=March 27, 2021|archive-date=March 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329161050/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5043|url-status=live}} * {{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5322|title=Zoom|publisher=Recorded Music NZ|date=April 25, 2022|access-date=April 23, 2022|archive-date=23 красавіка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423003142/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5322|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" rowspan="2" style="width:3em;font-size:90%" |PHL<br />Songs<br /><ref>{{cite magazine|title=Jessi Chart History (Philippines Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/I42/|access-date=May 3, 2022|magazine=Billboard|url-status=live}}</ref> ! scope="col" colspan="2" style="font-size:90%" | SGP ! scope="col" rowspan="2" style="width:3em;font-size:90%" | US<br />World<br /><ref name="world">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/wdt/|title=Jessi Chart History: World Digital Song Sales|magazine=Billboard|access-date=April 26, 2022|archive-date=March 31, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331222646/https://www.billboard.com/music/jessi/chart-history/WDT|url-status=live}}</ref> ! scope="col" rowspan="2" style="width:3em;font-size:90%" | VIE<br /><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/vtm/|title=Jessi Chart History (Billboard Vietnam Hot 100)|magazine=Billboard|access-date=May 17, 2022}}</ref> ! scope="col" rowspan="2" style="width:3em;font-size:90%" | WW<br /><ref>{{cite web|title=Jessi Chart History: Billboard Global 200|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/glo/|access-date=May 10, 2022|website=Billboard}}</ref> |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | Gaon<br /><ref>{{cite web|title=Gaon Digital Chart|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|access-date=August 11, 2020|website=Gaon Music Chart|language=ko|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204071600/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|url-status=live}} * {{cite web|date=March 22–28, 2015|title=Unpretty Dreams|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=14&hitYear=2015&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=April 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401180818/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=week&hitYear=2015&targetTime=14&nationGbn=T|url-status=live}} * {{cite web|date=April 26 – May 2, 2015|title=I Want to Be Me|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=19&hitYear=2015&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=January 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112101911/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=19&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=September 13–19, 2015|title=Ssenunni|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2015&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=September 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924020610/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=November 29 – December 5, 2015|title=Raise Your Heels|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=50&hitYear=2015&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=September 27, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927143726/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=50&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=March 13–19, 2016|title=Excessive Love|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=12&hitYear=2016&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=July 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728033438/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=12&hitYear=2016&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=January 22–28, 2017|title=Don't Make Me Cry|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=04&hitYear=2017&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=August 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815025410/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=04&hitYear=2017&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=July 9–15, 2017|title=Gucci|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=28&hitYear=2017&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=September 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908211112/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=28&hitYear=2017&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=August 16–22, 2020|title=Nunu Nana|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=34&hitYear=2020&termGbn=week|access-date=August 27, 2020|archive-date=August 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200827021022/http://mobile.gaonchart.co.kr/musicDigital.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|url-status=live}} * {{cite web|date=March 21–27, 2021|title=What Type of X|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=13&hitYear=2021&termGbn=week|language=ko|access-date=April 1, 2021|archive-date=April 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401023842/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=13&hitYear=2021&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=October 17–23, 2021|title=Cold Blooded|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=43&hitYear=2021&termGbn=week|language=ko|access-date=October 28, 2021|archive-date=October 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028020434/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=43&hitYear=2021&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=May 8–14, 2022|title=Zoom|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=20&hitYear=2022&termGbn=week|language=ko|access-date=May 19, 2022|archive-date=May 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519024312/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=20&hitYear=2022&termGbn=week|url-status=live}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | Songs<br /><ref>The ''Billboard'' Korea K-Pop Hot 100 was established in August 2011 and suspended in June 2014 before being relaunched in 2017. The chart was again suspended in 2022 and is defunct as of the issue dated April 30, 2022, being replaced with the 25-place South Korea Songs chart. This section includes chart peaks for both charts. <br /><br /> Compiled K-Pop Hot 100 sources: * {{cite web |title=Jessi Chart History: Billboard Korea K-Pop Hot 100 |url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/kpo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331222534/https://www.billboard.com/music/jessi/chart-history/KPO |archive-date=March 31, 2021 |access-date=April 28, 2022 |website=Billboard.com }} * {{cite web |date=October 26, 2021 |title=Cold Blooded |url=http://billboard.co.kr/chart/week/ |work=Billboard Korea |language=ko |access-date=21 чэрвеня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201202013414/http://billboard.co.kr/chart/week/ |archive-date=2 снежня 2020 |url-status=dead}} <br /> South Korea Songs sources: * {{cite magazine |date=May 17, 2022 |title=Jessi Chart History (South Korea Songs) |url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/I48 |magazine=Billboard }}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | RIAS<br /><ref>{{cite web |title=RIAS Top Streaming Chart |url=https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/#1562208279186-bc1c8f89-4b1c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201164833/https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/#1562208279186-bc1c8f89-4b1c |archive-date=December 1, 2020 |access-date=March 27, 2021 |website=Recording Industry Association Singapore}} * {{cite web |title=Nunu Nana |url=https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818074857/https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/ |archive-date=2020-08-22 |publisher=Recording Industry Association (Singapore)}} * {{cite web |date=May 10, 2022 |title=Zoom |url=https://www.rias.org.sg/rias-top-charts |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517065246/https://www.rias.org.sg/rias-top-charts |archive-date=May 17, 2022 |access-date=May 17, 2022 |publisher=Recording Industry Association Singapore}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | Songs<br /><ref>{{cite web|title=Jessi Chart History: Singapore Songs|url=https://www.billboard.com/artist/jessi/chart-history/wdt/|access-date=April 27, 2022|website=Billboard}}</ref> |- ! scope="row" | «Get Up» | rowspan="2" | 2005 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | rowspan="3" {{N/A}} | rowspan="2" | ''Get Up'' |- ! scope="row" | «1-2 Step» | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row" | «Life Is Good» ({{lang|ko|인생은 즐거워}}) | 2009 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | ''The Rebirth'' |- ! scope="row" | «Unpretty Dreams» | rowspan="4" | 2015 | 11 || — || — || — || — || — || — || — || — || — | * KOR: 250,119<ref>Cumulative sales of «Unpretty Dreams»: * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=03&hitYear=2015&termGbn=month|title=2015년 03월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214355/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=03&hitYear=2015&termGbn=month|url-status=live}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2015&termGbn=month|title=2015년 04월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=September 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924053302/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2015&termGbn=month|url-status=live}}</ref> | ''Compilation Album Unpretty Rapstar Semi Final'' |- ! scope="row" | «I Want to Be Me» ({{lang|ko|나이고 싶어}}) | 31 || — || — || — || — || — || — || — || — || — | * KOR: 60,061<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2015&termGbn=month|title=2015년 04월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=September 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924053302/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2015&termGbn=month|url-status=live}}</ref> |rowspan="5" {{N/A|Сінглы не ўваходзяць у альбомы}} |- ! scope="row" | «Ssenunni» ({{lang|ko|쎈언니}}) | 29 || — || — || — || — || — || — || — || — || — | * KOR: 110,808<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2015&termGbn=month|title=2015년 09월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214304/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=month&hitYear=2015&targetTime=09&nationGbn=T|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | «Raise Your Heels» ({{lang|ko|뒷꿈치 들어}}) {{small|(пры ўдзеле Dok2)}} | 94 || — || — || — || — || — || — || — || — || — | * KOR: 24,074<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=50&hitYear=2015&termGbn=week|title=2015년 50주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205712/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=50&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | «Excessive Love» ({{lang|ko|살찐 사랑}}) | 2016 | 65 || — || — || — || — || — || — || — || — || — | * KOR: 33,087<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=12&hitYear=2016&termGbn=week|title=2016년 12주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=April 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402140428/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=12&hitYear=2016&termGbn=week|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | «Don’t Make Me Cry» ({{lang|ko|울리지마}}) |rowspan="2"| 2017 | 85 || — || — || — || — || — || — || — || — || — | * KOR: 18,434<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2017&termGbn=week|title=2017년 04주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=February 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202233205/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2017&termGbn=week|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | «Gucci» | 99 || — || — || — || — || — || — || 9 || — || — | * KOR: 22,251<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=28&hitYear=2017&termGbn=week|script-title=ko:2017년 28주차 Download Chart|trans-title=Week 28 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart|access-date=2017-07-20|language=ko|archive-date=August 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827200720/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=28&hitYear=2017&termGbn=week|url-status=live}}</ref> | ''Un2verse'' |- ! scope="row" | «Down» | 2018 | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — | rowspan="8" {{N/A}} | {{N/A|Сінгл не ўваходзіць у альбом}} |- ! scope="row" | «Who Dat B» | rowspan="2"| 2019 | — || 68 || — || — || — || — || — || 8 || — || — | rowspan="4" | ''Nuna'' |- ! scope="row" | «Drip» {{small|(разам з Джэем Пакам)}} | — || — || — || — || — || — || — || 16 || — || — |- ! scope="row" | «Nunu Nana» ({{lang|ko|눈누난나}}) | rowspan="2" |2020 | 2 || 2 || — || — || — || 17 || — || 17 || — || — |- ! scope="row" | «Numb» | — || — || — || — || — || — || — || — || — || — |- ! scope="row" | «What Type of X» ({{lang|ko|어떤X}}) | rowspan="2" |2021 | 38 || 30 || — || 40 || — || — || — || 5 || — || — | rowspan="3" {{N/A|Сінглы не ўваходзяць у альбом}} |- ! scope="row" | «Cold Blooded» | 30 || 22 || — || — || — || — || — || 12 || — || — |- ! scope="row" | «Zoom» | 2022 | 12 || 9 || 5 || 27 || 4 || 5 || 5 || 7 || 21 || 93 |- | colspan="14" | {{small|"—" пазначае трэкі, якія не трапілі ў чарты або не былі выпушчаныя ў тым рэгіёне.}} |} ==== У якасці запрошанага артыста ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" rowspan="2" | Назва ! scope="col" rowspan="2" | Год ! scope="col" colspan="2" style="width:5em;" | Месцы ў чартах ! scope="col" rowspan="2" style="width:11em;" | Продаж ! scope="col" rowspan="2" | Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|KOR<br /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|US World<br /><ref name="world"/> |- ! scope="row" | «How Much Is Your Love» ({{lang|ko|얼마짜리 사랑}}) {{small|(Wheesung & Bumkey пры ўдзеле Джэсі з Lucky J)}} | rowspan="2" | 2014 | 15 || — | * KOR: 85,622<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=36&hitYear=2014&termGbn=week|title=2014년 36주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=May 14, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150514030619/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=36&hitYear=2014&termGbn=week|url-status=live}}</ref> | rowspan="2" {{N/A|Сінглы не ўваходзяць у альбом}} |- ! scope="row" | «No No No» {{small|(Pharoh пры ўдзеле Джэсі)}} | — || — | rowspan="2" {{N/A}} |- ! scope="row" | «Bonnie & Clyde» {{small|(Vasco пры ўдзеле C-Luv & Джэсі)}} | rowspan="7" | 2015 | — || — | ''Code Name : 211'' |- ! scope="row" | «Who’s Your Mama?» ({{lang|ko|어머님이 누구니}}) {{small|(JYP пры ўдзеле Джэсі)}} | 1 || 12 | * KOR: 1,160,311<ref>Cumulative sales of «Who’s Your Mama?»: * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=year&hitYear=2015&targetTime=16&nationGbn=K|title=Download Chart (Domestic) – 2015|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=September 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160906195327/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=year&hitYear=2015&targetTime=16&nationGbn=K|url-status=live}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/total.gaon?pageNo=4&serviceGbn=S1020&termGbn=year&hitYear=2016&targetTime=&nationGbn=K|title=Download Chart (Domestic) – The First Half of 2016|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=2019-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815135036/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/total.gaon?pageNo=4&serviceGbn=S1020&termGbn=year&hitYear=2016&targetTime=&nationGbn=K|archive-date=2016-08-15|url-status=dead}}</ref> | {{N/A|Сінгл не ўваходзіць у альбом}} |- ! scope="row" | «I Deserve It» {{small|(San E пры ўдзеле Джэсі, Illinnit & i11evn)}} | — || — | * KOR: 19,629<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=18&hitYear=2015&termGbn=week|title=2015년 18주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221950/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=week&hitYear=2015&targetTime=18&nationGbn=T|url-status=live}}</ref> |''The Boy Who Cried Wolf'' |- ! scope="row" | «Just Like You» {{small|(Primary пры ўдзеле Yankie & Джэсі)}} | 73 || — | * KOR: 35,209<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=34&hitYear=2015&termGbn=week|title=2015년 34주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 16, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316175451/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=week&hitYear=2015&targetTime=34&nationGbn=T|url-status=live}}</ref> | ''2'' |- ! scope="row" | «Something I Can Do» ({{lang|ko|내가 할 수 있는 건}}) {{small|(Black Nut пры ўдзеле Джэсі)}} | 12 || — | * KOR: 339,052<ref>Cumulative sales of «Something I Can Do»: * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2015&termGbn=month|title=2015년 08월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=September 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906091019/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=month&hitYear=2015&targetTime=08&nationGbn=T|url-status=live}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2015&termGbn=month|title=2015년 09월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214304/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=month&hitYear=2015&targetTime=09&nationGbn=T|url-status=live}}</ref> |''Show Me the Money 4 Episode 5'' |- ! scope="row" | «Me, Myself & I» {{small|(Хэйз пры ўдзеле Wheesung & Джэсі)}} | 19 || — | * KOR: 134,960<ref>Cumulative sales of «Me, Myself and I»: * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=40&hitYear=2015&termGbn=week|title=Gaon Download Chart September 20-26, 2015|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220819/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=40&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=41&hitYear=2015&termGbn=week |title=Gaon Download Chart September 27-October 3, 2015 |website=Gaon Music Chart |language=ko |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008022015/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=41&hitYear=2015&termGbn=week |archive-date=October 8, 2015 }} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2015&termGbn=week|title=Gaon Download Chart, October 4-10, 2015|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192900/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=42&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=43&hitYear=2015&termGbn=week|title=Gaon Download Chart, October 11-17, 2015|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180004/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=43&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}}</ref> |''Unpretty Rapstar 2'' |- ! scope="row" | «We» {{small|(Turbo пры ўдзеле K.Will, Джэсі)}} | 54 || — | * KOR: 37,946<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=53&hitYear=2015&termGbn=week|title=2015년 53주차 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=April 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402151044/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=week&hitYear=2015&targetTime=53&nationGbn=T|url-status=live}}</ref> |''Again'' |- ! scope="row" | «Never Enough» {{small|(Double K пры ўдзеле Джэсі)}} | rowspan="6" | 2016 | — || — | {{N/A}} | {{N/A|Сінгл не ўваходзіць у альбом}} |- ! scope="row" | «Hangover» ({{lang|ko|술김에}}) {{small|(Baechigi пры ўдзеле Джэсі)}} | 66 || — | * KOR: 73,190<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=06&hitYear=2016&termGbn=month|title=2016년 06월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=November 24, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161124094928/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=06&hitYear=2016&termGbn=month|url-status=live}}</ref> |''Regression'' |- ! scope="row" | «Crazy Guy» ({{lang|ko|미친놈}}) {{small|(#Gun пры ўдзеле Джэсі)}} | 5 || — | * KOR: 436,901<ref>Cumulative sales of «Crazy Guy»: * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=07&hitYear=2016&termGbn=month|title=2016년 07월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=August 8, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808184756/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=07&hitYear=2016&termGbn=month|url-status=live}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2016&termGbn=month|title=2016년 08월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=November 24, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161124094656/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2016&termGbn=month|url-status=live}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2016&termGbn=month|title=2016년 09월 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=October 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009100524/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2016&termGbn=month|url-status=live}}</ref> |''Show Me the Money 5 Episode 9'' |- ! scope="row" | «Talkin Bout» {{small|(Microdot пры ўдзеле Джэсі)}} | — || — | rowspan="5" {{N/A}} |''+64'' |- ! scope="row" | «BeBopaLula» ({{lang|ko|삐빠빠룰라}}) {{small|(Тэ Джын А пры ўдзеле Джэсі)}} | — || — | rowspan="2" {{N/A|Сінглы не ўваходзяць у альбом}} |- ! scope="row" | «We Are Young» ({{lang|ko|위하여}}){{small|(G2 пры ўдзеле Джэсі)}} | — || — |- ! scope="row" | «Dawndididdawn» {{small|(Dawn пры ўдзеле Джэсі)}} | rowspan | 2020 | — || 13 | ''Dawndididdawn'' |- ! scope=row | «Shivers» {{small|([[Эд Шыран]] пры ўдзеле Джэсі & Sunmi)}} | 2021 | — || — | ''='' |- | colspan="6" | {{small|"—" пазначае трэкі, якія не трапілі ў чарты або не былі выпушчаныя ў тым рэгіёне.}} |} ==== Калабарацыйныя праекты ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" rowspan="2" style="width:22em;" | Назва ! scope="col" rowspan="2" | Год ! scope="col" colspan="1" style="width:5em;" | Месцы ў чарце ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;" | Продаж ! scope="col" rowspan="2" | Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|KOR<br /><ref>{{cite web|title=Gaon Digital Chart|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|access-date=August 11, 2020|website=Gaon Music Chart|language=ko|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204071600/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|url-status=live}} * {{cite web|date=February 15–21, 2015|title=My Type|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=09&hitYear=2015&termGbn=week|access-date=August 11, 2020|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175308/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=09&hitYear=2015&termGbn=week|url-status=live}} * {{cite web|date=May 1–7, 2022|title=Ganji|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=19&hitYear=2022&termGbn=week|access-date=May 12, 2022|archive-date=May 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512015944/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=19&hitYear=2022&termGbn=week|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | «I’ll Be There» {{small|(разам з The Nuts)}} | 2007 | — | {{N/A}} | ''Platonic Syndrome: White Romance Vol.1'' |- ! scope="row" | «My Type» {{small|(разам з Cheetah пры ўдзеле Kangnam)}} | 2015 | 2 | * KOR: 778,193<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=2015&hitYear=2015&termGbn=year|title=2015년 Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=ko|access-date=October 8, 2019|archive-date=January 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160111074848/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=2015&hitYear=2015&termGbn=year|url-status=live}}</ref> | ''Unpretty Rapstar Compilation'' |- ! scope="row" | «Kwaejina Ching Ching Nane» ({{lang|ko|쾌지나 칭칭나네}} {{small|(разам з Кім Ён Імам & Crispi Crunch)}} | rowspan="2" | 2016 | — |rowspan="3" {{N/A}} |rowspan="3" {{N/A|Сінглы не ўваходзяць у альбом}} |- ! scope="row" | «K.B.B» ({{lang|ko|가위바위보}}) {{small|(разам з Microdot, Dumbfoundead & Lyricks)}} | — |- ! scope="row" | «Life Is Beautiful» {{small|(разам з VaVa, Yitai Wang & DOK2)}} |2020 | — |- | colspan="5" | {{small|"—" пазначае трэкі, якія не трапілі ў чарт або не былі выпушчаныя ў тым рэгіёне.}} |} === Саундтрэкі === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" rowspan="2" | Назва ! scope="col" rowspan="2" | Год ! scope="col" colspan="1" style="width:5em;" | Месцы ў чарце ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;" | Продаж ! scope="col" rowspan="2" | Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|KOR |- ! scope="row" | «Engraved» ({{lang|ko|각인}}) | 2015 | — |rowspan="5" {{N/A}} | ''Glamorous Temptation'' OST |- ! scope="row" | «Why Do You» ({{lang|ko|너는 왜}}) {{small|(разам з Ханхэ з Phantom)}} | rowspan="2" | 2016 | — |''Two Yoo Project Sugar Man'' OST |- ! scope="row" | «My Romeo» | — |''Cinderella and Four Knights'' OST |- ! scope="row" | «A match (Kill Bill)» ({{lang|ko|성냥 한 개비 (킬빌)}}) {{small|(пры ўдзеле Double K)}} | 2019 | — |''Target: Billboard — Kill Bill'' |- ! scope="row" | «Gosh» | 2022 | — |''Woori the Virgin'' OST |- | colspan="5" | {{small|"—" пазначае трэкі, якія не трапілі ў чарт.}} |} === Іншыя песні ў чартах === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" rowspan="2" | Назва ! scope="col" rowspan="2" | Год ! scope="col" colspan="2" | Месцы ў чартах ! scope="col" rowspan="2" style="width:9em;" | Продаж ! scope="col" rowspan="2" | Альбом |- ! scope="col" style="font-size:90%" | KOR<br />Gaon<br /><ref>{{cite web|title=Gaon Digital Chart|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|access-date=August 11, 2020|website=Gaon Music Chart|language=ko|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204071600/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL|url-status=live}} * {{cite web|date=May 1–7, 2022|title=Ganji|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=19&hitYear=2022&termGbn=week|access-date=May 12, 2022|archive-date=May 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512015944/http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=19&hitYear=2022&termGbn=week|url-status=live}}</ref> ! scope="col" style="font-size:90%" | US<br />World<br /><ref name="world" /> |- ! scope="row" | «GANJI» {{small| ([[PSY]] пры ўдзеле Джэсі)}} | rowspan="2" | 2022 | 122 || 15 | rowspan="2" {{N/A}} |''PSY 9th'' |- ! scope="row" | «Don’t Tell» <small>(</small>{{small|Кан Даніэль пры ўдзеле Джэсі)}} | — || — | ''The Story'' |- | colspan="6" | {{small|"—" пазначае трэкі, якія не трапілі ў чарты.}} |} {{зноскі|3}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Паўднёвай Карэі]] jk9o2cidrnkihameodsu1b1b4pl98lg 0 711804 5158998 5158690 2026-06-28T06:07:52Z M.L.Bot 261 /* Паходжанне і сям’я */ 5158998 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Казімір Францавіч Градзіцкі''' ({{lang-ru|Казимир Францевич Гродзицкий}}; {{ДН|2|2|1891}}, [[Груец]], [[Варшаўская губерня]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|27|7|1959}}, [[Нароўля]], [[Гомельская вобласць]], [[Беларусь]]) — акушэр, гінеколаг, хірург, папулярызатар медыцынскіх ведаў, глаўурач (1921—1936) нараўлянскай раённай бальніцы, удзельнік [[Першая сусветная вайна|Першай]] і [[Другая сусветная вайна|Другой сусветных войн]], партызан-медык, кавалер [[ордэн Чырвонай Зоркі|ордэна Чырвонай Зоркі]], выдатнік аховы здароўя (1949), [[Спіс заслужаных урачоў Беларусі|заслужаны ўрач БССР]] (1956). Прысвяціў 40 гадоў медыцыне і ахове здароўя [[Нараўлянскі раён|Нараўлянскага раёна]] і [[Беларускае Палессе|Палескага краю]]. == Паходжанне і сям’я == Нарадзіўся [[2 лютага]] [[1891]] г. у горадзе [[Груец]] [[Варшаўская губерня|Варшаўскай губерні]] ([[Расійская імперыя]]) у сям’і Франца Аляксандравіча Градзіцкага (03.10.1863—1922) і яго жонкі Тэклі Андрэеўны Ліневіч (Ляневіч) (1861—1937) Казімір Францавіч Градзіцкі быў унукам Андрэя Ліневіча (Ляневіча) (1814—01.01.1876), адміністратара маёнтка Нароўля [[Горваты|паноў Горватаў]], пахаванага Горватамі ў [[Нароўля|Нароўлі]] на тэрыторыі парку каля [[Палацава-паркавы комплекс Горватаў (Нароўля)|палаца Горватаў]]<ref>{{Cite web |url=https://narovlya.by/themes/novosti-narovli/park-eto-gordost-narovlyan/ |title=Парк — это гордость наровлян |access-date=27 чэрвеня 2022 |archive-date=2 кастрычніка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002092816/https://narovlya.by/themes/novosti-narovli/park-eto-gordost-narovlyan/ |url-status=dead }}</ref>. Разам з бацькамі Казімір у пяцігадовым узросце з Варшаўскай губерні пераехаў у мястэчка [[Нароўля]] Рэчыцкага павета Мінскай губерні (Расійская імперыя), дзе яго бацька Франц Градзіцкі пачаў працаваць садоўнікам у маёнтку [[Артур Даніэлевіч Горват|Артура Даніэлевіча Горвата]] (1831—1903). У шлюбе з Янінай Юльянаўнай меў сыноў: * Данііл Казіміравіч Градзіцкі (1920—пасля 1985<ref>[https://pamyat-naroda.su/awards/anniversaries/1515084173 Юбилейная награда Даниила Гродзицкого]</ref>), нараўлянскі настаўнік, які ў час [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ваяваў з 19 верасня па 12 снежня 1943 г. разам з бацькам Казімірам у [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|нараўлянскім партызанскім атрадзе імя С. Кірава]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207065/ Гродзицкий Даниил Казимирович]</ref>. У анкеце Данііл Казіміравіч Градзіцкі пазначыў сваю нацыянальнасць як [[палякі|паляк]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207065/ Гродзицкий Даниил Казимирович]</ref>. Скончыў у 1937 г. школу ў Нароўлі, разам з [[Арсеній Ільіч Ярэй|Арсеніем Ільічом Ярэем]]<ref>[https://gimn-nrv.schools.by/pages/istoricheskaja-spravka Государственное учреждение образования «Гимназия г. Наровли»]</ref>. * Юзаф Казіміравіч Градзіцкі (12.08.1926—14.12.1982), які ў час Другой сусветнай вайны ваяваў з 19 верасня па 12 снежня 1943 г. разам з бацькам Казімірам і братам Даніілам у [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|нараўлянскім партызанскім атрадзе імя С. Кірава]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207064/ Гродзицкий Иосиф Казимирович]</ref>. У анкеце Юзаф Казіміравіч Градзіцкі пазначыў сваю нацыянальнасць як [[палякі|паляк]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207064/ Гродзицкий Иосиф Казимирович]</ref>. == Адукацыя == Адукацыю атрымаў за кошт заможнага дзядзькі ў Мазырскай прагімназіі, а пасля [[Бабруйская гімназія|Бабруйскай гімназіі]], якую скончыў у 1911 г. У 1911—1916 гг. вучыўся ў [[Кіеўскі ўніверсітэт|Кіеўскім універсітэце Св. Уладзіміра]] на медыцынскім факультэце. Падчас летніх студэнцкіх канікул ездзіў у Нароўлю і працаваў у Нараўлянскай земскай бальніцы, каб атрымаць практычныя навыкі. Тут жа пад кіраўніцтвам дасведчаных урачоў С. В. Мароза і Л. М. Кухаржэўскай рабіў выскробанне маткі, дробныя ампутацыі, рэзекцыю рэбраў. Пад наглядам фельчара В. Ф. Крэменя тампаніраваў насаглотку пры дапамозе гумовага катэтара, часам самастойна праводзіў амбулаторны прыём хворых. Калі быў студэнтам V курса, прымаў удзел у ліквідацыі эпідэміі азіяцкай халеры, зафіксаванай 15 чэрвеня 1915 г. падчас кірмашу «Івана» ў стражніка Дэйкуна. У вёсках Нараўлянскай воласці таксама былі выяўлены ачагі заражэння: мястэчка Нароўля, вёскі Заракітнае, Завайць, Дворышча і Канатоп. Казімір Градзіцкі быў прызначаны ўрачом у санітарны атрад, які працаваў у спецыяльна адкрытым у Нароўлі заразным бараку, каб ліквідаваць захворванне. Ужо да сярэдзіны верасня 1915 г. эпідэмія была цалкам ліквідавана. Скончыў універсітэт з адзнакай, атрымаў званне ўрача і ў 1916 г. быў прызваны ў расійскае войска, калі ішла [[Першая сусветная вайна]], служыць ваенным урачом. == Медыцынская дзейнасць у Нароўлі == Пасля дэмабілізацыі з расійскага войска, у 1918 г. вярнуўся ў Нароўлю, каб працаваць дома, але рашэннем Рэчыцкага павятовага аддзела аховы здароўя быў накіраваны ў мястэчка [[Брагін]]. У [[1920]] г. у Нароўлі па рашэнні нараўлянскага валаснога рэвалюцыйнага камітэта пад рэзідэнцыю бальніцы (амбулаторыю і стацыянар на 15 ложкаў) быў адведзены [[Будынак былога жылога дома (Нароўля)|двухпавярховы драўляны жылы будынак]], які ў 1912 г. нараўлянскі дваранін [[Эдвард Артуравіч Горват]] (1866—1935) пабудаваў для адміністратара свайго маёнтка Юзафа Андрэевіча Ліневіча, які быў дзядзькам Казіміра Градзіцкага. (Цяпер у тым будынку знаходзіцца [[Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей]]). У жніўні 1920 г. Казімір Градзіцкі быў прызначаны на пасаду ўчастковага ўрача бальніцы ў Нароўлі, а ў 1921 г. стаў галоўным урачом нараўлянскай бальніцы і паралельна неаднаразова быў загадчыкам Рэчыцкага павятовага аддзела аховы здароўя. Пасля [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], сітуацыі грамадзянскай вайны на тэрыторыі былой Расійскай імперыі і агульных рэсурсных праблем, стан аховы здароўя ў Нароўлі і павеце быў у заняпадзе. Градзіцкі на сваёй пасадзе загадчыка Рэчыцкага павятовага аддзела аховы здароўя зрабіў вялікую працу па арганізацыі лячэбнай сеткі павета (аднаўлення дзейнасці фельчарскіх пунктаў): па яго рашэнні з Рэчыцы перадавалі медыкаменты і інструментар, перавозілі гужавым транспартам неабходную мэблю. У 1925 г. лячэбная сетка Нараўлянскага раёна (створаны ў 1924 г.) пашырылася, быў павялічаны штат сярэдніх медыцынскіх работнікаў: складалася з нараўлянскай раённай бальніцы на 30 ложкаў, радзільнага аддзялення на 8 ложкаў, амбулаторыі і дзіцяча-жаночай кансультацыі. У 1928 г. Казімір Градзіцкі быў незаслужана асуджаны і заключаны пад варту на пяць месяцаў. (17 лістапада 1992 г. Казімір Градзіцкі быў рэабілітаваны). Да 1930 г. у Нараўлянскім раёне ўжо функцыянавалі 2 участковыя бальніцы (на 10 ложкаў стацыянара), 6 фельчарска-акушэрскіх пунктаў, адкрываліся радзільныя дамы ў калгасах (для змяншэння высокай дзіцячай смяротнасці), а ў 1930-я гг. у вёсках Нараўлянскага раёна было арганізавана 25 дзяржаўных ясляў. Нараўлянская раённая бальніца ў 1930-ыя гг. лічылася адной з першых на [[Беларускае Палессе|беларускім Палессі]] па колькасці і дыяпазону хірургічных умяшальніцтваў. Прычым на развіццё хірургічнай дапамогі ў нараўлянскай бальніцы вялікі ўплыў аказалі «бацька Палескай хірургіі» Ф. В. Абрамовіч, а таксама яго вучні-хірургі А. І. Коган і Э. Я. Кёнігсберг. Шмат часу і энергіі Градзіцкаму прышлося аддаць і на ліквідацыю эпідэмій сыпнога тыфа, шкарлятыны, малярыі, халеры, крывавага паноса, якія лютавалі ў Нараўлянскім раёне. Вялікую ўвага надаваў пытанням распаўсюлення навуковых ведаў і паляпшэнню медыка-санітарнай справы ў Нараўлянскім раёне. У 1920—1930 гг. скончыў курсы ўдасканалення ўрачоў у [[Петраград]]зе, у Цэнтральным інстытуце ўдасканалення ўрачоў у Маскве. Акрамя таго, удзельнічаў у акруговых з’ездах участковых урачоў [[Мазырская акруга|Мазырскай акругі]] ў 1928—1929 гг. Па прычыне пагаршэння свайго здароўя, у 1936 г. Казімір Градзіцкі перайшоў у нараўлянскай раённай бальніцы з пасады галоўнага ўрача на пасаду загадчыка радзільнага аддзялення і жаночай кансультацыяй, дзе прапрацаваў да 21 жніўня 1941 г. [[Вялікая Айчынная вайна|Пасля пачатку вайны Германіі супраць СССР,]] у жніўні 1941 г. быў прызваны ў Чырвоную армію і прызначаны на пасаду ардынатара медыка-санітарнага батальёна 200-й стралковай дывізіі. У верасні 1941 г. у баі пад вёскай Тарасаўка Палтаўскай вобласці быў кантужаны, трапіў у нямецкі палон і неўзабаве адпраўлены ў лагер для савецкіх ваеннапалонных у пасёлак Аржыца. Разам з двума таварышамі Градзіцкаму ўдалося збегчы і вярнуцца ў акупаваную фашыстамі Нароўлю, дзе ён пачаў працаваць другім урачом у нараўлянскай раённай бальніцы. Праз студэнтку IV курса Мінскага медыцынскага інстытута Г. І. Кручок Казімір Градзіцкі наладзіў сувязь з [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|савецкай партызанскай брыгадай імя С. М. Кірава]], якую забяспечваў медыкаментамі, інструментарыем і каштоўнай інфармацыяй, бо добра ведаў [[нямецкая мова|нямецкую мову]] і меў даверлівыя стасункі з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў Нароўлі. Паступова медыцынскі персанал Нараўлянскай раённай бальніцы пачаў таемна пераходзіць у партызанскія атрады. А 18 верасня 1943 г. усе ўрачы (у тым ліку Казімір Градзіцкі са сваімі сынамі Даніілам і Юзафам) і большасць сярэдняга персаналу, якія яшчэ працавалі ў бальніцы, захапіўшы з сабой інструменты, медыкаменты, перавязачны матэрыял, таемна пайшлі ў партызанскі атрад. Казімір Градзіцкі спачатку далучыўся да [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|савецкай партызанскай брыгады імя С. М. Кірава]], а пасля быў залічаны начальнікам санітарнай часткі [[Хадакі (партызанскі атрад)|дыверсійнага партызанскага атрада імя Ф. Э. Дзяржынскага]], у складзе якога з баямі прайшоў тэрыторыю Заходняй Украіны і Польшчы. Разам з байцамі не раз хадзіў на адказныя баявыя заданні. У цяжкіх умовах ваеннага часу, нярэдка прама на партызанскіх вазах з саломай, Казімір Градзіцкі правёў больш за 50 складаных медыцынскіх аперацый, чым заслужыў у атрадзе паважлівую мянушку «партызанскі акадэмік» за свой прафесіяналізм. У 1944 г. вярнуўся ў Нароўлю, дзе канца свайго жыцця працаваў акушэрам-гінеколагам нараўлянскай раённай бальніцы, уклаў шмат часу і энергіі ў справу аднаўлення сістэмы аховы здароўя ў Нараўлянскім раёне ў пасля ваенны час, асабліва ў галіне аховы мацярынства і дзяцінства. З’яўляўся ўзорам самаахвярнасці, мэтанакіраванасці і працавітасці. Напісаў мемуары. == Смерць і пахаванне == Памёр [[27 ліпеня]] [[1959]] г. у Нароўлі пасля працяглай хваробы ў бальніцы, якой прысвяціў 40 гадоў сваёй медычнай дзейнасці. На пахаванне Казіміра Градзіцкага ў Нароўлі прышло шмат людзей (як мясцовых жыхароў, так і прылеглых паселішчаў), што з’явілася вялікім прызнаннем яго заслуг. Побач з магілай Казіміра Градзіцкага на нараўлянскіх могілках знаходзіцца магіла яго сына Юзафа Казіміравіча Градзіцкага (12.08.1926—14.12.1982), і бацькоў — Франца Аляксандравіча Градзіцкага (03.10.1863—1922) і яго жонкі Тэклі Андрэеўны Градзіцкай (1861—1937) з роду Ліневічаў (Ляневічаў)<ref>[https://vk.com/wall-29270384_3826 Волонтёры ГУО «Средняя школа 2 им. Шаврея» навели порядок на памятнике Гродзицкого Казимира Францевича]</ref>. == Узнагароды і званні == За баявыя заслугі, адданую службу людзям, выдатныя дасягненні ў медыцыне атрымаў узнагароды і званні: * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] * [[Медаль «Партызану Айчыннай вайны»]] I ступені * [[Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] * Значок «Выдатнік аховы здароўя» (31 сакавіка 1949 г.) * Званне «[[Спіс заслужаных урачоў Беларусі|Заслужаны ўрач БССР]]» (26 мая 1956 г.)<ref>{{Cite web |url=https://narovlya.by/novosti/obschestvo/kazimir-grodzitskij-partizanskij-akademik/ |title=Казимир ГРОДЗИЦКИЙ — партизанский академик |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == Характарыстыка ад сяброў == [[Файл:Нароўля. Алея герояў і школа мастацтваў.jpg|thumb|Школа мастацтваў і [[Алея Славы Нараўлянскага раёна]] (2010). Фота 2017 г.|191x191пкс]]Практыкант Казіміра Градзіцкага, доктар медыцынскіх навук, прафесар [[Эдуард Іосіфавіч Збароўскі]] высока ацаніў чалавечыя якасці і прафесіяналізм свайго нараўлянскага настаўніка: ''«Яго праца ў глыбінцы была прыкладам. Ён не пакідаў радзільнага аддзялення па 2-3 сутак, калі бачыў небяспеку для жыцця маці і дзіцяці. І персанал працаваў з такой жа адказнасцю. Летам Казімір Градзіцкі хадзіў па мястэчку [Нароўлі], у белым ільняным касцюме, з кійком. Акуратная бародка выклікала асаблівы давер да яго аблічча»''. == Ушанаванне памяці == * Імя і фатаграфія Казіміра Францавіча Градзіцкага ў [[Нароўля|Нароўлі]] былі размешчаны на пастаменце з таблічкай у [[Алея Славы Нараўлянскага раёна|Алеі Славы Нараўлянскага раёна]]<ref>{{Cite web|url=https://narovlya.gov.by/ru/alleya|title=Аллея Славы|website=Наровлянский районный исполнительный комитет}}</ref>. * На [[Будынак былога жылога дома (Нароўля)|драўляным жылым доме Юзафа Ліневіча 1912 года]], які цяпер служыць рэзідэнцыяй [[Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей|Нараўлянскага гісторыка-этнаграфічнага музея (1982)]], па вул. Кастрычніцкай (д. 12) была размешчана мемарыяльная шыльда з імем Казіміра Францавіча Градзіцкага<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_73S17Occf8 НАРОВЛЯ. ПАРК. УСАДЬБА ГОРВАТТА. КРАСНЫЙ МОЗЫРЯНИН]</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * ''Бобр, Р.'' Партизанский академик / Р. Бобр // Прыпяцкая праўда. — 2003. — 23 лістап. * ''Кульпанович, О. А.'' История медицины Беларуси в биографиях ее врачей. XVII—ХХ вв.: биобиблиограф. справ. от А до Я: 2000 биографий врачей. — Минск, 2011. * Памяць: Нараўлянскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад.: П. П. Рабянок, К. Ф. Ярмоленка. — Мінск : БЕЛТА, 1998. — 445 с. * ''Зборовский, Э. И.'' // Тезисы докладов XXIII студ. науч. конф. 1965 г. с участием бывших кружковцев. — Минск, 1965. — С.43—44. * ''Зборовский, Э. И.'' Заслуженный врач БССР // Здравоохр. Белоруссии.— 1967. — № 1. — С.78—79. * ''Зборовский, Э. И.'' // Аргументы и факты. — 2013. — 27 марта. — С.3—4. * ''Кульпанович, О. А.'' // Здравоохранение. — 2015. — № 5. — С.68—73. * ''Змачинская, Н. Ф.'', ''Марченко, Л. Н.'' // Здравоохранение. — 2010. — № 6. — С.76—79. == Спасылкі == * [https://slonimsmc.grodno.by/museum/Histori%20med/Belarus/Ludi/Grozdiski.htm КАЗИМИР ФРАНЦЕВИЧ ГРОДЗИЦКИЙ (1891—1959)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200223204302/http://slonimsmc.grodno.by/museum/Histori%20med/Belarus/Ludi/Grozdiski.htm |date=23 лютага 2020 }} // slonimsmc.grodno.by * [https://www.zdrav.by/istoriya-meditsiny/kazimir-frantsevich-grodzitskij-1891-1959/ Казимир Францевич Гродзицкий (1891—1959)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220405210008/https://www.zdrav.by/istoriya-meditsiny/kazimir-frantsevich-grodzitskij-1891-1959/ |date=5 красавіка 2022 }} // zdrav.by * [http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_200&a001=BY-SEK-ar10612830&strq=l_siz=20 Гродзицкий, Казимир Францевич (1891—1959)] // unicat.nlb.by * [https://person.goub.by/?p=670 Гродзицкий Казимир Францевич] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220930022652/https://person.goub.by/?p=670 |date=30 верасня 2022 }} // person.goub.by * [https://narovlya.by/novosti/130-let-so-dnya-rozhdeniya-kazimira-grodzitskogo/ 130 лет со дня рождения Казимира Гродзицкого] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210518004755/https://narovlya.by/novosti/130-let-so-dnya-rozhdeniya-kazimira-grodzitskogo/ |date=18 мая 2021 }} * [https://narovlya.by/novosti/obschestvo/kazimir-grodzitskij-partizanskij-akademik/ Казимир ГРОДЗИЦКИЙ — партизанский академик] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220701152309/https://narovlya.by/novosti/obschestvo/kazimir-grodzitskij-partizanskij-akademik/ |date=1 ліпеня 2022 }} * [https://partizany.by/partisans/207064/ Гродзицкий Иосиф Казимирович] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Градзіцкі Казімір Францавіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Бабруйскай гімназіі]] [[Катэгорыя:Гінеколагі СССР]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Партызану Айчыннай вайны»]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя]] [[Катэгорыя:Хірургі Беларусі]] [[Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Выпускнікі медыцынскага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Нароўлі]] 2t8boasu083w79j2zmjcovzitn2l15e 5158999 5158998 2026-06-28T06:09:14Z M.L.Bot 261 /* Паходжанне і сям’я */ 5158999 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Казімір Францавіч Градзіцкі''' ({{lang-ru|Казимир Францевич Гродзицкий}}; {{ДН|2|2|1891}}, [[Груец]], [[Варшаўская губерня]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|27|7|1959}}, [[Нароўля]], [[Гомельская вобласць]], [[Беларусь]]) — акушэр, гінеколаг, хірург, папулярызатар медыцынскіх ведаў, глаўурач (1921—1936) нараўлянскай раённай бальніцы, удзельнік [[Першая сусветная вайна|Першай]] і [[Другая сусветная вайна|Другой сусветных войн]], партызан-медык, кавалер [[ордэн Чырвонай Зоркі|ордэна Чырвонай Зоркі]], выдатнік аховы здароўя (1949), [[Спіс заслужаных урачоў Беларусі|заслужаны ўрач БССР]] (1956). Прысвяціў 40 гадоў медыцыне і ахове здароўя [[Нараўлянскі раён|Нараўлянскага раёна]] і [[Беларускае Палессе|Палескага краю]]. == Паходжанне і сям’я == Нарадзіўся [[2 лютага]] [[1891]] г. у горадзе [[Груец]] [[Варшаўская губерня|Варшаўскай губерні]] ([[Расійская імперыя]]) у сям’і Франца Аляксандравіча Градзіцкага (03.10.1863—1922) і Тэклі Андрэеўны Ліневіч (Ляневіч) (1861—1937) Казімір Францавіч Градзіцкі быў унукам Андрэя Ліневіча (Ляневіча) (1814—01.01.1876), адміністратара маёнтка Нароўля [[Горваты|паноў Горватаў]], пахаванага Горватамі ў [[Нароўля|Нароўлі]] на тэрыторыі парку каля [[Палацава-паркавы комплекс Горватаў (Нароўля)|палаца Горватаў]]<ref>{{Cite web |url=https://narovlya.by/themes/novosti-narovli/park-eto-gordost-narovlyan/ |title=Парк — это гордость наровлян |access-date=27 чэрвеня 2022 |archive-date=2 кастрычніка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002092816/https://narovlya.by/themes/novosti-narovli/park-eto-gordost-narovlyan/ |url-status=dead }}</ref>. Разам з бацькамі Казімір у пяцігадовым узросце з Варшаўскай губерні пераехаў у мястэчка [[Нароўля]] Рэчыцкага павета Мінскай губерні (Расійская імперыя), дзе яго бацька Франц Градзіцкі пачаў працаваць садоўнікам у маёнтку [[Артур Даніэлевіч Горват|Артура Даніэлевіча Горвата]] (1831—1903). У шлюбе з Янінай Юльянаўнай меў сыноў: * Данііл Казіміравіч Градзіцкі (1920—пасля 1985<ref>[https://pamyat-naroda.su/awards/anniversaries/1515084173 Юбилейная награда Даниила Гродзицкого]</ref>), нараўлянскі настаўнік, які ў час [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ваяваў з 19 верасня па 12 снежня 1943 г. разам з бацькам Казімірам у [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|нараўлянскім партызанскім атрадзе імя С. Кірава]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207065/ Гродзицкий Даниил Казимирович]</ref>. У анкеце Данііл Казіміравіч Градзіцкі пазначыў сваю нацыянальнасць як [[палякі|паляк]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207065/ Гродзицкий Даниил Казимирович]</ref>. Скончыў у 1937 г. школу ў Нароўлі, разам з [[Арсеній Ільіч Ярэй|Арсеніем Ільічом Ярэем]]<ref>[https://gimn-nrv.schools.by/pages/istoricheskaja-spravka Государственное учреждение образования «Гимназия г. Наровли»]</ref>. * Юзаф Казіміравіч Градзіцкі (12.08.1926—14.12.1982), які ў час Другой сусветнай вайны ваяваў з 19 верасня па 12 снежня 1943 г. разам з бацькам Казімірам і братам Даніілам у [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|нараўлянскім партызанскім атрадзе імя С. Кірава]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207064/ Гродзицкий Иосиф Казимирович]</ref>. У анкеце Юзаф Казіміравіч Градзіцкі пазначыў сваю нацыянальнасць як [[палякі|паляк]]<ref>[https://partizany.by/partisans/207064/ Гродзицкий Иосиф Казимирович]</ref>. == Адукацыя == Адукацыю атрымаў за кошт заможнага дзядзькі ў Мазырскай прагімназіі, а пасля [[Бабруйская гімназія|Бабруйскай гімназіі]], якую скончыў у 1911 г. У 1911—1916 гг. вучыўся ў [[Кіеўскі ўніверсітэт|Кіеўскім універсітэце Св. Уладзіміра]] на медыцынскім факультэце. Падчас летніх студэнцкіх канікул ездзіў у Нароўлю і працаваў у Нараўлянскай земскай бальніцы, каб атрымаць практычныя навыкі. Тут жа пад кіраўніцтвам дасведчаных урачоў С. В. Мароза і Л. М. Кухаржэўскай рабіў выскробанне маткі, дробныя ампутацыі, рэзекцыю рэбраў. Пад наглядам фельчара В. Ф. Крэменя тампаніраваў насаглотку пры дапамозе гумовага катэтара, часам самастойна праводзіў амбулаторны прыём хворых. Калі быў студэнтам V курса, прымаў удзел у ліквідацыі эпідэміі азіяцкай халеры, зафіксаванай 15 чэрвеня 1915 г. падчас кірмашу «Івана» ў стражніка Дэйкуна. У вёсках Нараўлянскай воласці таксама былі выяўлены ачагі заражэння: мястэчка Нароўля, вёскі Заракітнае, Завайць, Дворышча і Канатоп. Казімір Градзіцкі быў прызначаны ўрачом у санітарны атрад, які працаваў у спецыяльна адкрытым у Нароўлі заразным бараку, каб ліквідаваць захворванне. Ужо да сярэдзіны верасня 1915 г. эпідэмія была цалкам ліквідавана. Скончыў універсітэт з адзнакай, атрымаў званне ўрача і ў 1916 г. быў прызваны ў расійскае войска, калі ішла [[Першая сусветная вайна]], служыць ваенным урачом. == Медыцынская дзейнасць у Нароўлі == Пасля дэмабілізацыі з расійскага войска, у 1918 г. вярнуўся ў Нароўлю, каб працаваць дома, але рашэннем Рэчыцкага павятовага аддзела аховы здароўя быў накіраваны ў мястэчка [[Брагін]]. У [[1920]] г. у Нароўлі па рашэнні нараўлянскага валаснога рэвалюцыйнага камітэта пад рэзідэнцыю бальніцы (амбулаторыю і стацыянар на 15 ложкаў) быў адведзены [[Будынак былога жылога дома (Нароўля)|двухпавярховы драўляны жылы будынак]], які ў 1912 г. нараўлянскі дваранін [[Эдвард Артуравіч Горват]] (1866—1935) пабудаваў для адміністратара свайго маёнтка Юзафа Андрэевіча Ліневіча, які быў дзядзькам Казіміра Градзіцкага. (Цяпер у тым будынку знаходзіцца [[Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей]]). У жніўні 1920 г. Казімір Градзіцкі быў прызначаны на пасаду ўчастковага ўрача бальніцы ў Нароўлі, а ў 1921 г. стаў галоўным урачом нараўлянскай бальніцы і паралельна неаднаразова быў загадчыкам Рэчыцкага павятовага аддзела аховы здароўя. Пасля [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], сітуацыі грамадзянскай вайны на тэрыторыі былой Расійскай імперыі і агульных рэсурсных праблем, стан аховы здароўя ў Нароўлі і павеце быў у заняпадзе. Градзіцкі на сваёй пасадзе загадчыка Рэчыцкага павятовага аддзела аховы здароўя зрабіў вялікую працу па арганізацыі лячэбнай сеткі павета (аднаўлення дзейнасці фельчарскіх пунктаў): па яго рашэнні з Рэчыцы перадавалі медыкаменты і інструментар, перавозілі гужавым транспартам неабходную мэблю. У 1925 г. лячэбная сетка Нараўлянскага раёна (створаны ў 1924 г.) пашырылася, быў павялічаны штат сярэдніх медыцынскіх работнікаў: складалася з нараўлянскай раённай бальніцы на 30 ложкаў, радзільнага аддзялення на 8 ложкаў, амбулаторыі і дзіцяча-жаночай кансультацыі. У 1928 г. Казімір Градзіцкі быў незаслужана асуджаны і заключаны пад варту на пяць месяцаў. (17 лістапада 1992 г. Казімір Градзіцкі быў рэабілітаваны). Да 1930 г. у Нараўлянскім раёне ўжо функцыянавалі 2 участковыя бальніцы (на 10 ложкаў стацыянара), 6 фельчарска-акушэрскіх пунктаў, адкрываліся радзільныя дамы ў калгасах (для змяншэння высокай дзіцячай смяротнасці), а ў 1930-я гг. у вёсках Нараўлянскага раёна было арганізавана 25 дзяржаўных ясляў. Нараўлянская раённая бальніца ў 1930-ыя гг. лічылася адной з першых на [[Беларускае Палессе|беларускім Палессі]] па колькасці і дыяпазону хірургічных умяшальніцтваў. Прычым на развіццё хірургічнай дапамогі ў нараўлянскай бальніцы вялікі ўплыў аказалі «бацька Палескай хірургіі» Ф. В. Абрамовіч, а таксама яго вучні-хірургі А. І. Коган і Э. Я. Кёнігсберг. Шмат часу і энергіі Градзіцкаму прышлося аддаць і на ліквідацыю эпідэмій сыпнога тыфа, шкарлятыны, малярыі, халеры, крывавага паноса, якія лютавалі ў Нараўлянскім раёне. Вялікую ўвага надаваў пытанням распаўсюлення навуковых ведаў і паляпшэнню медыка-санітарнай справы ў Нараўлянскім раёне. У 1920—1930 гг. скончыў курсы ўдасканалення ўрачоў у [[Петраград]]зе, у Цэнтральным інстытуце ўдасканалення ўрачоў у Маскве. Акрамя таго, удзельнічаў у акруговых з’ездах участковых урачоў [[Мазырская акруга|Мазырскай акругі]] ў 1928—1929 гг. Па прычыне пагаршэння свайго здароўя, у 1936 г. Казімір Градзіцкі перайшоў у нараўлянскай раённай бальніцы з пасады галоўнага ўрача на пасаду загадчыка радзільнага аддзялення і жаночай кансультацыяй, дзе прапрацаваў да 21 жніўня 1941 г. [[Вялікая Айчынная вайна|Пасля пачатку вайны Германіі супраць СССР,]] у жніўні 1941 г. быў прызваны ў Чырвоную армію і прызначаны на пасаду ардынатара медыка-санітарнага батальёна 200-й стралковай дывізіі. У верасні 1941 г. у баі пад вёскай Тарасаўка Палтаўскай вобласці быў кантужаны, трапіў у нямецкі палон і неўзабаве адпраўлены ў лагер для савецкіх ваеннапалонных у пасёлак Аржыца. Разам з двума таварышамі Градзіцкаму ўдалося збегчы і вярнуцца ў акупаваную фашыстамі Нароўлю, дзе ён пачаў працаваць другім урачом у нараўлянскай раённай бальніцы. Праз студэнтку IV курса Мінскага медыцынскага інстытута Г. І. Кручок Казімір Градзіцкі наладзіў сувязь з [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|савецкай партызанскай брыгадай імя С. М. Кірава]], якую забяспечваў медыкаментамі, інструментарыем і каштоўнай інфармацыяй, бо добра ведаў [[нямецкая мова|нямецкую мову]] і меў даверлівыя стасункі з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў Нароўлі. Паступова медыцынскі персанал Нараўлянскай раённай бальніцы пачаў таемна пераходзіць у партызанскія атрады. А 18 верасня 1943 г. усе ўрачы (у тым ліку Казімір Градзіцкі са сваімі сынамі Даніілам і Юзафам) і большасць сярэдняга персаналу, якія яшчэ працавалі ў бальніцы, захапіўшы з сабой інструменты, медыкаменты, перавязачны матэрыял, таемна пайшлі ў партызанскі атрад. Казімір Градзіцкі спачатку далучыўся да [[27-я Нараўлянская партызанская брыгада імя С. М. Кірава|савецкай партызанскай брыгады імя С. М. Кірава]], а пасля быў залічаны начальнікам санітарнай часткі [[Хадакі (партызанскі атрад)|дыверсійнага партызанскага атрада імя Ф. Э. Дзяржынскага]], у складзе якога з баямі прайшоў тэрыторыю Заходняй Украіны і Польшчы. Разам з байцамі не раз хадзіў на адказныя баявыя заданні. У цяжкіх умовах ваеннага часу, нярэдка прама на партызанскіх вазах з саломай, Казімір Градзіцкі правёў больш за 50 складаных медыцынскіх аперацый, чым заслужыў у атрадзе паважлівую мянушку «партызанскі акадэмік» за свой прафесіяналізм. У 1944 г. вярнуўся ў Нароўлю, дзе канца свайго жыцця працаваў акушэрам-гінеколагам нараўлянскай раённай бальніцы, уклаў шмат часу і энергіі ў справу аднаўлення сістэмы аховы здароўя ў Нараўлянскім раёне ў пасля ваенны час, асабліва ў галіне аховы мацярынства і дзяцінства. З’яўляўся ўзорам самаахвярнасці, мэтанакіраванасці і працавітасці. Напісаў мемуары. == Смерць і пахаванне == Памёр [[27 ліпеня]] [[1959]] г. у Нароўлі пасля працяглай хваробы ў бальніцы, якой прысвяціў 40 гадоў сваёй медычнай дзейнасці. На пахаванне Казіміра Градзіцкага ў Нароўлі прышло шмат людзей (як мясцовых жыхароў, так і прылеглых паселішчаў), што з’явілася вялікім прызнаннем яго заслуг. Побач з магілай Казіміра Градзіцкага на нараўлянскіх могілках знаходзіцца магіла яго сына Юзафа Казіміравіча Градзіцкага (12.08.1926—14.12.1982), і бацькоў — Франца Аляксандравіча Градзіцкага (03.10.1863—1922) і яго жонкі Тэклі Андрэеўны Градзіцкай (1861—1937) з роду Ліневічаў (Ляневічаў)<ref>[https://vk.com/wall-29270384_3826 Волонтёры ГУО «Средняя школа 2 им. Шаврея» навели порядок на памятнике Гродзицкого Казимира Францевича]</ref>. == Узнагароды і званні == За баявыя заслугі, адданую службу людзям, выдатныя дасягненні ў медыцыне атрымаў узнагароды і званні: * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] * [[Медаль «Партызану Айчыннай вайны»]] I ступені * [[Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] * Значок «Выдатнік аховы здароўя» (31 сакавіка 1949 г.) * Званне «[[Спіс заслужаных урачоў Беларусі|Заслужаны ўрач БССР]]» (26 мая 1956 г.)<ref>{{Cite web |url=https://narovlya.by/novosti/obschestvo/kazimir-grodzitskij-partizanskij-akademik/ |title=Казимир ГРОДЗИЦКИЙ — партизанский академик |access-date= |archive-date= |archive-url= |url-status= }}</ref> == Характарыстыка ад сяброў == [[Файл:Нароўля. Алея герояў і школа мастацтваў.jpg|thumb|Школа мастацтваў і [[Алея Славы Нараўлянскага раёна]] (2010). Фота 2017 г.|191x191пкс]]Практыкант Казіміра Градзіцкага, доктар медыцынскіх навук, прафесар [[Эдуард Іосіфавіч Збароўскі]] высока ацаніў чалавечыя якасці і прафесіяналізм свайго нараўлянскага настаўніка: ''«Яго праца ў глыбінцы была прыкладам. Ён не пакідаў радзільнага аддзялення па 2-3 сутак, калі бачыў небяспеку для жыцця маці і дзіцяці. І персанал працаваў з такой жа адказнасцю. Летам Казімір Градзіцкі хадзіў па мястэчку [Нароўлі], у белым ільняным касцюме, з кійком. Акуратная бародка выклікала асаблівы давер да яго аблічча»''. == Ушанаванне памяці == * Імя і фатаграфія Казіміра Францавіча Градзіцкага ў [[Нароўля|Нароўлі]] былі размешчаны на пастаменце з таблічкай у [[Алея Славы Нараўлянскага раёна|Алеі Славы Нараўлянскага раёна]]<ref>{{Cite web|url=https://narovlya.gov.by/ru/alleya|title=Аллея Славы|website=Наровлянский районный исполнительный комитет}}</ref>. * На [[Будынак былога жылога дома (Нароўля)|драўляным жылым доме Юзафа Ліневіча 1912 года]], які цяпер служыць рэзідэнцыяй [[Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей|Нараўлянскага гісторыка-этнаграфічнага музея (1982)]], па вул. Кастрычніцкай (д. 12) была размешчана мемарыяльная шыльда з імем Казіміра Францавіча Градзіцкага<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_73S17Occf8 НАРОВЛЯ. ПАРК. УСАДЬБА ГОРВАТТА. КРАСНЫЙ МОЗЫРЯНИН]</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * ''Бобр, Р.'' Партизанский академик / Р. Бобр // Прыпяцкая праўда. — 2003. — 23 лістап. * ''Кульпанович, О. А.'' История медицины Беларуси в биографиях ее врачей. XVII—ХХ вв.: биобиблиограф. справ. от А до Я: 2000 биографий врачей. — Минск, 2011. * Памяць: Нараўлянскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад.: П. П. Рабянок, К. Ф. Ярмоленка. — Мінск : БЕЛТА, 1998. — 445 с. * ''Зборовский, Э. И.'' // Тезисы докладов XXIII студ. науч. конф. 1965 г. с участием бывших кружковцев. — Минск, 1965. — С.43—44. * ''Зборовский, Э. И.'' Заслуженный врач БССР // Здравоохр. Белоруссии.— 1967. — № 1. — С.78—79. * ''Зборовский, Э. И.'' // Аргументы и факты. — 2013. — 27 марта. — С.3—4. * ''Кульпанович, О. А.'' // Здравоохранение. — 2015. — № 5. — С.68—73. * ''Змачинская, Н. Ф.'', ''Марченко, Л. Н.'' // Здравоохранение. — 2010. — № 6. — С.76—79. == Спасылкі == * [https://slonimsmc.grodno.by/museum/Histori%20med/Belarus/Ludi/Grozdiski.htm КАЗИМИР ФРАНЦЕВИЧ ГРОДЗИЦКИЙ (1891—1959)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200223204302/http://slonimsmc.grodno.by/museum/Histori%20med/Belarus/Ludi/Grozdiski.htm |date=23 лютага 2020 }} // slonimsmc.grodno.by * [https://www.zdrav.by/istoriya-meditsiny/kazimir-frantsevich-grodzitskij-1891-1959/ Казимир Францевич Гродзицкий (1891—1959)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220405210008/https://www.zdrav.by/istoriya-meditsiny/kazimir-frantsevich-grodzitskij-1891-1959/ |date=5 красавіка 2022 }} // zdrav.by * [http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_200&a001=BY-SEK-ar10612830&strq=l_siz=20 Гродзицкий, Казимир Францевич (1891—1959)] // unicat.nlb.by * [https://person.goub.by/?p=670 Гродзицкий Казимир Францевич] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220930022652/https://person.goub.by/?p=670 |date=30 верасня 2022 }} // person.goub.by * [https://narovlya.by/novosti/130-let-so-dnya-rozhdeniya-kazimira-grodzitskogo/ 130 лет со дня рождения Казимира Гродзицкого] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210518004755/https://narovlya.by/novosti/130-let-so-dnya-rozhdeniya-kazimira-grodzitskogo/ |date=18 мая 2021 }} * [https://narovlya.by/novosti/obschestvo/kazimir-grodzitskij-partizanskij-akademik/ Казимир ГРОДЗИЦКИЙ — партизанский академик] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220701152309/https://narovlya.by/novosti/obschestvo/kazimir-grodzitskij-partizanskij-akademik/ |date=1 ліпеня 2022 }} * [https://partizany.by/partisans/207064/ Гродзицкий Иосиф Казимирович] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Градзіцкі Казімір Францавіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Бабруйскай гімназіі]] [[Катэгорыя:Гінеколагі СССР]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Партызану Айчыннай вайны»]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя]] [[Катэгорыя:Хірургі Беларусі]] [[Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Выпускнікі медыцынскага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Нароўлі]] 5m8uyuc1gwd4r17ra8szjyf0oksdz5r 0 718331 5158928 4936152 2026-06-27T19:39:35Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158928 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Джонс}} {{Асоба}} '''Джэймс Уорэн «Джым» Джонс''' ({{Lang-en|James Warren "Jim" Jones}}; {{Датанараджэння|13|5|1931}}, [[:en:Crete, Indiana|Крыт]], [[Індыяна]], [[ЗША]] — {{Датасмерці|18|11|1978}}, [[Джонстаўн (Гаяна)|Джонстаўн]], [[Гаяна]]) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] прапаведнік, заснавальнік дэструктыўнай секты «Храм народаў», паслядоўнікі якой па афіцыйнай версіі здзейснілі ў 1978 годзе [[Джонстаўн (Гаяна)|масавае самагубства]]. == Біяграфія == === Раннія гады === Джым Уорэн Джонс нарадзіўся ў 1931 годзе ва няўключанай тэрыторыі Крыт у штаце [[Індыяна]]. Свайму выхаванню ён абавязаны галоўным чынам маці, якая скептычна ставілася да інстытута царквы, але верыла ў духаў, і здолела часткова прывіць гэтую веру Джонсу. Не меншую ролю ў выхаванні Джонса адыгралі яго суседзі — прадстаўнікі царквы [[Пяцідзясятніцтва|пяцідзесятнікаў]]. Нават па мерках вельмі рэлігійнай, кансерватыўна-хрысціянскай Індыяны маленькі Джонс лічыўся «дзіўным хлопцам, апантаным рэлігіяй» і аднагодкі цураліся яго. Пасля заканчэння школы паступіў ва [[Універсітэт Батлера]], які скончыў у 1961 годзе, атрымаўшы ступень у галіне сярэдняй адукацыі. === Прапаведнік === Джонса з дзяцінства цікавіла [[рэлігія]]. У 1954 годзе ён пачаў прапаведаваць на вуліцах [[Індыянапаліс]]а за «Сходы Гасподнія» («Assemblies of God»), найбуйнейшую канфесію пратэстантаў пяцідзесятнікаў у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]. Аднак, нягледзячы на тое, што яго пропаведзі прыцягвалі новых членаў у царкву, адміністрацыйны савет царквы адчуў у ім пагрозу з-за яго словаў аб роўнасці чарнаскурых і белых людзей. У выніку гэтага Джонс прыняў рашэнне арганізаваць уласную царкву, у якой не было б адрозненняў паміж людзьмі па расавай або сацыяльнай прыкмеце. === Храм народаў === 4 красавіка 1955 года ён разам з шэрагам сваіх прыхільнікаў заснаваў «Паслядоўнікі Хрыста» («Disciples of Christ»), якую праз год пераназваў у «Храм народаў». У 1960 годзе «Храм народаў» стаў афіцыйным членам «Царквы Хрыста» ў [[Індыянапаліс]]е, а Джонс быў прыняты ў сан [[святар]]а. У 1965 годзе «Храм народаў» па шэрагу прычын пераязджае ў даліну Рэдвуд, у [[Каліфорнія|Каліфорніі]]. Адной з прычын было меркаванне Джыма Джонса аб тым, што толькі там яго людзі могуць выратавацца ў выпадку [[Ядзерная вайна|ядзернай вайны]]. Да гэтага часу Джонс ужо быў жанаты на Марселіне Джонс і меў на апецы не толькі ўласных, але і некалькі прыёмных дзяцей. Сваю сям’ю ён называў «вясёлкавая сям’я» («rainbow family»), з-за таго, што прыёмныя дзеці адрозніваліся па расавай і этнічных прыкметах. Яго жонка ва ўсім яму дапамагала, усяляк падтрымлівала і заставалася з ім да канца. === У Гаяне === У 1977 годзе Джонс з шэрагам сваіх паслядоўнікаў пераязджае ў паселішча [[Джонстаўн (Гаяна)|Джонстаўн]], ў [[Гаяна|Гаяне]], заснаванае членамі «Храма народаў» і названае так у гонар кіраўніка арганізацыі. Пасля пераезду ў Гаяну, краіну з іншым кліматам чым у Каліфорніі, здароўе заснавальніка «Храма народаў» прыкметна пагоршылася. Ён стаў прымаць лекавыя сродкі, такія як фенабарбітал. Часта быў непрацаздольны, перыядычна выяўляліся праблемы з прамовай, з’явіліся маніі. Але ён працягваў заставацца кіраўніком абшчыны, усе жыхары ставіліся да яго з любоўю і павагай, называлі яго «бацька». === Савецкі след === У Гаяне Джонс пачаў наладжваць сувязі з савецкім пасольствам, плануючы пераезд сваёй абшчыны ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]<ref>{{Cite web|url=http://levoradikal.ru/archives/11310|title=Трагедии Коммуны Джонстауна 35 лет {{!}} Леворадикал|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203032956/http://levoradikal.ru/archives/11310|url-status=live}}</ref>. Ён рэгулярна выказваў свае сімпатыі Савецкаму Саюзу. Сваю барацьбу за роўныя правы людзей ён называў «апостальскім сацыялізмам». === Трагедыя === Паводле афіцыйнай версіі, 18 лістапада 1978 года пасля ўзброенага інцыдэнту, звязанага з людзьмі з яго камуны, Джонс сабраў усіх жыхароў Джонстаўна і ў выніку пропаведзі пераканаў большасць з іх здзейсніць «рэвалюцыйны акт [[самагубства]]», прыняўшы яд. У выніку гэтай акцыі 918 чалавек [[Атручванне|загінула ад атруты]]. Сам Джонс пазней быў знойдзены мёртвым з кулявым раненнем у галаву. Жонка Джонса Марселіна таксама скончыла жыццё самагубствам, выпіўшы цыяністы калій. Сын Стывен Джонс пазбег долі сваіх бацькоў, братоў і сясцёр. Яго ў гэты час не было ў суполцы. Ён быў разам з іншымі членамі баскетбольнай каманды ў Джорджтаўне. Згодна з канспіралагічнай версіяй, трагедыя зусім не была масавым самагубствам. Тое, што адбылося было аперацыяй спецслужбаў ЗША ў мэтах недапушчэння пераезду камуны ў СССР. Напярэдадні трагедыі члены камуны запыталі палітычнага прытулку ў сувязі з пераследамі з боку ЗША<ref>{{артыкул|аўтар=[[Федоровский, Юлий Рудольфович|Федоровский Ю. Р.]]|загаловак=Коммунары Джонстауна. 30 лет назад|спасылка=http://dkr.com.ua/index.php?new=10829|аўтар выдання={{нп3|Донецький кряж||uk|Донецький кряж (газета)}}|год=31.10.2008, 7.11.2008|нумар=40—41|ref=Федоровский|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923233642/http://dkr.com.ua/index.php?new=10829|archive-date=2010-09-23|url-status=dead}}</ref>. == Псіхапатыя == Джым Джонс не раз заяўляў, што з’яўляецца рэінкарнацыяй [[Ісус Хрыстос|Ісуса]], [[Гаўтама Буда|Буды]] і [[Уладзімір Ільіч Ленін|Леніна]], адкрыта абвяшчаючы сябе «аракулам і медыумам для бесцялесных істот з іншай галактыкі» == У культуры == * У 1980 годзе ў ЗША выйшаў тэлефільм «Гаянская трагедыя: Гісторыя Джыма Джонса» (Guyana Tragedy: The Story of Jim Jones), галоўную ролю ў якім сыграў Паўэрс Бут. * У 1984 годзе гурт Manowar прысвяціў трагедыі ў Гаяне песню «Guiana — Cult Of The Damned». * У 1987 годзе імя Джыма Джонса згадана ў рамане Жана Парвулеска «Партугальская служанка». * У 1990 годзе выйшаў альбом гурта Deicide, у якім існуе песня «Carnage In the Temple Of The Damned» з адсылкамі пра падзеі ў Джонстаўне. * У 1999 годзе згаданы ў кнізе [[Чак Паланюк|Чака Паланіка]] «[[Ацалелы (раман)|Ацалелы]]» * У 2004 годзе згаданы ў сёмай кнізе цыкла «Цёмная вежа» [[Стывен Кінг|Стывена Кінга]]. * У 2006 годзе каліфарнійская панк-група [[NOFX]] выпусціла альбом «Wolves in Wolves’ Clothing», дзе ў аднайменнай песні ёсць згадка Джонса і масавага самагубства ў Джонстаўне: «We are followers of Jimmy Jones, cutting in the kool-aid line». * У 2007 годзе ў Канадзе выйшаў Дакументальны фільм «Тры дні ў Джонстаўне» ({{Lang-en|Jonestown: Paradise Lost}}), галоўную ролю ў якім сыграў Рык Робертс. * У 2009 годзе згаданы ў кнізе Стывена Кінга «Пад купалам» (Under the dome). * У 2010 годзе згаданы ў кнізе Роберта Чалдзіні «Псіхалогія ўплыву». * У 2011 годзе расійскі black metal гурт Demons of Guillotine прысвяціў дзве песні пад назвамі «909» і «Преподобный Джим» са свайго альбома «Время серпа» падзеям, звязаным з дзейнасцю Джонса. * У 2011 годзе была выдадзена кніга Аляксандра Лаўрына «Знакамітыя забойцы і ахвяры», дзе апісана гісторыя Джыма Джонса. * У 2013 годзе амерыканскі гурт Polkadot Cadaver выпусціў альбом «Last Call in Jonestown», назва альбома і аднайменная песня з яго прама адсылае да падзеяў у Джонстаўн, а сама песня ўтрымлівае сэмпл прамоў Джыма Джонса. * У 2013 годзе ў ЗША выйшаў фільм «Таінства» (the Sacrament) падзеі і прататып галоўнага злыдня якога з’яўляюцца прамой адсылкай да гісторыі Джыма Джонса. * У 2015 годзе ў ЗША выйшаў фільм «Вэлюм» (the Veil), дзе Томас Джэйн быў у ролі Jim Jacobs. Сюжэт фільма вельмі цесна звязаны з гісторыяй Джыма Джонса. * У 2016 годзе Джонс згаданы ў кнізе Стывена Кінга «Пост здаў» (End of Watch). * Таксама Джым Джонс згадваецца ў кнізе Дзіна Кунтца «Поўнач», у першай частцы, раздзеле 57. * У 2017 годзе ў 9-й серыі 7-га сезона серыяла «[[Амерыканская гісторыя жахаў]]» сцэна з адсылкай аб трагедыі ў [[Джонстаўн (Гаяна)|Джонстаўне]]. * У 2017 годзе Джым Джонс згадваецца ў песні «Koolaid» гурта [[Accept]]. * У 2017 годзе Джым Джонс згадваецца ў трэку «I`m Done» гурта $UICIDEBOY$. * У 2018 Джым Джонс згадваецца ў песні «Счастливая жизнь» гурта ШАР. * У 2018 годзе Джым Джонс згадваецца ў песні «Love It If We Made It» гурта the 1975. * З’яўляецца прататыпам Іёны ў фільме «Пекла канібалаў 2» рэжысёра Умберта Ленцы. * У 2019 годзе група SKYND прысвяціла яму аднайменную песню. * У 2019 годзе Джым Джонс згадваецца ў песні «JAWS» выканаўцы Jacques-Anthony. * У 2019 годзе Джым Джонс згадваецца ў 22 серыі 3 сезону серыяла «Riverdale». {{Зноскі}} == Літаратура == * {{артыкул|аўтар=[[Алинин, Сергей Фёдорович|Алинин С. Ф.]], [[Антонов, Борис Германович|Антонов Б. Г.]], [[Ицков, Андрей Николаевич|Ицков А. Н.]]|загаловак=Правда о бойне в джунглях Гайаны|спасылка=http://carabaas.livejournal.com/2365427.html|выданне=[[Собеседник]]|год=1987|нумар=12|ref=Алинин, Антонов, Ицков|archive-url=https://archive.today/20150815210555/http://carabaas.livejournal.com/2365427.html|archive-date=15 жніўня 2015}} * {{кніга|аўтар=[[Алинин, Сергей Фёдорович|Алинин С. Ф.]], [[Антонов, Борис Германович|Антонов Б. Г.]], [[Ицков, Андрей Николаевич|Ицков А. Н.]]|загаловак=Гибель Джонстауна — преступление ЦРУ|месца=М.|выдавецтва=[[Юридическая литература (выдавецтва)|Юридическая литература]]|год=1987|старонак=224|тыраж=100000|ref=Алинин, Антонов, Ицков}} {{cite web|url=http://bey.livejournal.com/36599.html|title=(краткий пересказ книги)|archive-url=https://www.webcitation.org/6CXiQVWYl?url=http://bey.livejournal.com/36599.html|archive-date=2012-11-29}}, {{cite web|url=http://anticomprador.ru/publ/34-1-0-375|title=текст книги|archive-url=https://www.webcitation.org/6G0L9Bc97?url=http://anticomprador.ru/publ/34-1-0-375|archive-date=2013-04-19}} * {{артыкул|аўтар=Бойл Д. Д.|загаловак=Секты-убийцы|арыгінал=James J. Boyle Killer Cults: Shocking True Stories of the Most Dangerous Cults In History|спасылка=http://magazines.russ.ru/inostran/1996/7/boil.html|выданне=[[Иностранная литература (журнал)|Иностранная литература]]|тып=(Главы из книги. Перевод с английского [[Усова, Нина Геннадьевна|Н. Усовой]] и [[Богатыренко, Елена Даниловна|Е. Богатыренко]])|год=1996|нумар=7|старонкі=208—261|ref=Бойл}} * {{кніга|аўтар=[[Вахтин, Борис Борисович|Вахтин Б. Б.]]|загаловак=Гибель Джонстауна|месца=Л.|выдавецтва=[[Советский писатель]]|год=1986|старонак=325|ref=Вахтин}} * {{артыкул|аўтар=Желенин А.|загаловак=Убиты и оклеветаны. «Храм народов» стал жертвой холодной войны, а не мифического фанатизма его членов|спасылка=http://www.ideology.ru/app/rs/lib/xram.htm|выданне=[[Независимая газета]]|тып=газета|год=28.11.1998|мова=ru|ref=Желенин|archive-url=https://archive.today/20150815205325/http://www.ideology.ru/app/rs/lib/xram.htm|archive-date=15 жніўня 2015}} * {{кніга|аўтар=Крамер Дж., Олстед Д.|загаловак=Маски аўтаритарности. Очерки о гуру|адказны=Пер. с англ.|месца=М.|выдавецтва=[[Прогресс-Традиция]]|год=2002|старонак=408|ref=Крамер, Олстед}} * {{кніга|аўтар=[[Митрохин, Лев Николаевич|Митрохин Л. Н.]]|загаловак=Философские проблемы религиоведения|месца=СПб.|выдавецтва=[[Русская христианская гуманитарная академия|выдавецтва РХГА]]|год=2008|старонак=1046|isbn=978-5-88812-348-5|тыраж=800|ref=Митрохин}} * {{артыкул|аўтар=Новокшонов Д.|загаловак=Их убили за желание стать советскими|спасылка=http://www.telegrafua.com/446/world/9457/|выданне=Телеграфъ|год=28.11.2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120128082102/http://www.telegrafua.com/446/world/9457|archivedate=28 студзеня 2012}} * {{артыкул|аўтар=[[Олейник, Николай Николаевич|Олейник Н. Н.]]|загаловак=«Возникновение и опасность терроризма для развития российского федерализма»|спасылка=http://cyberleninka.ru/article/n/vozniknovenie-i-opasnost-terrorizma-dlya-razvitiya-rossiyskogo-federalizma|выданне=Научные ведомости Белгородского государственного университета. серыя «Философия. Социология. Право»|месца=[[Белгород]]|выдавецтва=[[Белгародскі дзяржаўны ўніверсітэт|Белгородский государственный университет]]|год=2009|том=10|нумар=9|старонкі=142—147|ref=Олейник}} * {{артыкул|аўтар=[[Федоровский, Юлий Рудольфович|Федоровский Ю. Р.]]|загаловак=Коммунары Джонстауна. 30 лет назад|спасылка=http://dkr.com.ua/index.php?new=10829|аўтар выдання={{нп3|Донецький кряж||uk|Донецький кряж (газета)}}|год=31.10.2008, 7.11.2008|нумар=40—41|ref=Федоровский|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923233642/http://dkr.com.ua/index.php?new=10829|archive-date=2010-09-23|url-status=dead}} * {{артыкул|аўтар=[[Филатов, Сергей Борисович|Филатов С. Б.]]|загаловак=Современная Россия и секты|спасылка=http://magazines.russ.ru/inostran/1996/8/filatov.html|выданне=[[Иностранная литература (журнал)|Иностранная литература]]|год=1996|нумар=8|старонкі=201—219|ref=Филатов}} * {{артыкул|аўтар=[[Фурман, Дмитрий Ефимович|Фурман Д. Е.]]|загаловак=Трагедия Джонстауна и американские секты|спасылка=http://dmitriyfurman.ru/wp-content/uploads/2012/04/%D0%A1%D0%A8%D0%90_6_197611111111111111.pdf|выданне=[[США. Экономика, политика, идеология]]|год=1979|нумар=6|старонкі=27—36|ref=Фурман}} * {{кніга|аўтар=Фурсенко А. А.|загаловак=Президенты и политика США. 70-е годы|месца=Л.|выдавецтва=[[Наука (выдавецтва)|Наука]]|год=1989|старонак=290|ref=Фурсенко}} * {{артыкул|аўтар=Ходорыч А., Конашенок Н., Студнев М.|загаловак=Товарищества на вере|спасылка=http://www.kommersant.ru/doc/289458|выданне=[[Коммерсантъ-Деньги]]|год=31.10.2001|нумар=43 (347)|старонкі=30|ref=Ходорыч, Конашенок, Студнев|archive-url=https://web.archive.org/web/20220830075645/https://www.kommersant.ru/doc/289458|archive-date=30 жніўня 2022}} * {{кніга|аўтар=Barden, Renardo Barden|загаловак=Cults (Troubled Society series)|спасылка=https://archive.org/details/cults00bard|выдавецтва=Rourke Pub Group|год=1990|isbn=0-86593-070-8}} * {{кніга|аўтар=Brailey, Jeffrey|загаловак=The Ghosts of November: Memoirs of an Outsider Who Witnessed the Carnage at Jonestown, Guyana|месца=San Antonio|выдавецтва=J & J Publishers|год=1998|isbn=0-9667-8680-7}} * {{кніга|аўтар=Chidester, David|загаловак=Salvation and Suicide|спасылка=https://archive.org/details/salvationsuicide00chid|месца=Bloomington|выдавецтва=[[Indiana University Press]]|год=1988|isbn=0-253-35056-5}} * {{кніга|аўтар=Dolan, Sean|загаловак=Everything You Need to Know About Cults|спасылка=https://archive.org/details/everythingyounee0000dola|месца=New York|выдавецтва={{нп3|Rosen Publishing|Rosen Pub. Group||Rosen Publishing}}|год=2000|isbn=0-8239-3230-3}} * {{кніга|аўтар=Feinsod, Ethan|загаловак=Awake in a Nightmare: Jonestown: The Only Eyewitness Account|месца=New York|выдавецтва=[[W. W. Norton & Company|W.W. Norton & Co]]|год=1981|isbn=0-393-01431-2}} Based on interviews with Odell Rhodes. * {{кніга|аўтар={{нп3|Галантер, Марк|Galanter, M.||Marc Galanter}}|загаловак=Faith, Healing, and Coercion|месца=New York|выдавецтва=[[Oxford University Press]]|год=1999|мова=en}} * {{кніга|аўтар=Hall, John R.|загаловак=Gone from the Promised Land: Jonestown in American Cultural History|спасылка=https://archive.org/details/gonefrompromised0000hall|месца=New Brunswick|выдавецтва={{нп3|Transaction Publishers||en|Transaction Publishers}}|год=1987|isbn=0-88738-124-3}} * {{кніга|аўтар=Kahalas, Laurie Efrein|загаловак=Snake Dance: Unravelling the Mysteries of Jonestown|месца=New York|выдавецтва=Red Robin Press|год=1998|isbn=1-5521-2207-7}} * {{кніга|аўтар=Kerns, Phil|загаловак=People's Temple, People's Tomb|выдавецтва=Logos Associates|год=1978|isbn=0-88270-363-3}} * {{кніга|аўтар=Kilduff, Marshall and Ron Javers|загаловак=The Suicide Cult: The Inside Story of the Peoples Temple Sect and the Massacre in Guyana|спасылка=https://archive.org/details/suicidecultinsid0000kild|месца=New York|выдавецтва={{нп3|Bantam Books||en|Bantam Books}}|год=1978|isbn=0-553-12920-1}} * {{кніга|аўтар=Klineman, George and Sherman Butler|загаловак=The Cult That Died|спасылка=https://archive.org/details/cultthatdiedtrag0000klin|выдавецтва={{нп3|G.P. Putnam's Sons||en|G. P. Putnam's Sons}}|год=1980|isbn=0-399-12540-X}} * {{кніга|аўтар=Kohl, Laura Johnston|загаловак=Jonestown Survivor: An Insider's Look|месца=New York|выдавецтва={{нп3|iUniverse||en|iUniverse}}|год=2010}} * {{кніга|аўтар=Krause, Charles A. with Laurence M. Stern, Richard Harwood and the staff of The Washington Post|загаловак=Guyana Massacre: The Eyewitness Account|спасылка=https://archive.org/details/guyanamassacreey00krau|месца=New York|выдавецтва=Berkley Pub. Corp|год=1978|isbn=0-425-04234-0}} * {{кніга|аўтар=Lane, Mark|загаловак=The Strongest Poison|спасылка=https://archive.org/details/strongestpoison00lane|месца=New York|выдавецтва=Hawthorn Books|год=1980|isbn=0-8015-3206-X}} * {{кніга|аўтар=Layton, Deborah|загаловак={{нп3|Seductive Poison||en|Seductive Poison}}|месца=New York|выдавецтва=[[Doubleday|Anchor Books]]|год=1998|isbn=0-385-48984-6}} * {{кніга|аўтар=Maaga, Mary McCormick|загаловак=Hearing the Voices of Jonestown|спасылка=https://archive.org/details/hearingvoicesofj0000maag|месца=Syracuse|выдавецтва=[[Syracuse University Press]]|год=1998|isbn=0-8156-0515-3}} * {{кніга|аўтар=Mills, Jeannie|загаловак=Six Years with God: Life Inside Rev. Jim Jones's People's Temple|спасылка=https://archive.org/details/nnie00jean|месца=New York|выдавецтва=A&W Publishers|год=1979|isbn=0-8947-9046-3}} * {{кніга|аўтар=Moore, Rebecca|загаловак=A Sympathetic History of Jonestown: the Moore Family Involvement in Peoples Temple|спасылка=https://archive.org/details/sympathetichisto0000moor|месца=Lewiston|выдавецтва=E. Mellen Press|год=1985|isbn=0-88946-860-5}} * {{кніга|аўтар=Moore, Rebecca|загаловак=In Defense of Peoples Temple|месца=Lewiston, N.Y.|выдавецтва={{нп3|Edwin Mellen Press||en|Edwin Mellen Press}}|год=1988}} * {{кніга|аўтар=[[Найпол, Шива|Naipaul, Shiva]]|загаловак=Journey to Nowhere: A New World Tragedy|спасылка=https://archive.org/details/journeytonowhere00naip|месца=Harmondsworth|выдавецтва=Penguin|год=1982|isbn=0-14-006189-4}} * {{кніга|аўтар=Reiterman, Tim; Jacobs, John|загаловак=[[Raven: The Untold Story of the Rev. Jim Jones and His People]]|месца=Dutton|год=1982|isbn=0-525-24136-1|ref=Reiterman, Jacobs}} * {{кніга|аўтар=Reston, James, Jr.|загаловак=Our Father Who Art in Hell: The Life and Death of Jim Jones|спасылка=https://archive.org/details/ourfatherwhoarti00rest|месца=New York|выдавецтва={{нп3|Times Books||en|Times Books}}|год=1981|isbn=0-8129-0963-1}} * {{кніга|аўтар={{нп3|Сарджант, Джек|Sargeant, Jack||Jack Sargeant}}|загаловак=Death Cults: Murder, Mayhem and Mind Control (True Crime Series)|выдавецтва={{нп3|Virgin Books|Virgin Publishing||Virgin Books}}|год=2002|isbn=0-7535-0644-0}} * {{кніга|аўтар={{нп3|Ширес, Джулия|Scheeres, Julia||Julia Scheeres}}|загаловак={{нп3|Тысячи жизней|A Thousand Lives: The Untold Story of Hope, Deception, and Survival at Jonestown||A Thousand Lives}}|спасылка=https://archive.org/details/thousandlivesunt00sche_0|месца=New York|выдавецтва=[[Free Press]]|год=2011|isbn=1-4165-9639-9}} * {{кніга|аўтар=Sorell, W. E.|загаловак=Cults and Cult Suicide|выданне=International Journal of Group Tensions|год=1978}} * {{кніга|аўтар=Stephenson, Denice|загаловак=Dear People: Remembering Jonestown|спасылка=https://archive.org/details/dearpeoplerememb0000unse|выдавецтва={{нп3|Heyday Books||en|Heyday Books}}|год=2005|isbn=1-59714-002-3}} * {{кніга|аўтар=Thielmann, Bonnie, Merrill, Dean|загаловак=The Broken God|месца=Elgin|выдавецтва=David C. Cook Publishing Co|год=1979}} * {{кніга|аўтар=Thrash, Catherine (Hyacinth), as told to Marian K. Towne|загаловак=The Onliest One Alive: Surviving Jonestown, Guyana|месца=Indianapolis|выдавецтва=Marian K. Towne|год=1995}} * {{кніга|аўтар=Wagner-Wilson, Leslie|загаловак=Slavery of Faith|месца=New York|выдавецтва={{нп3|iUniverse||en|iUniverse}}|год=2009}} * {{кніга|аўтар=Wooden, Kenneth|загаловак=The Children of Jonestown|месца=New York|выдавецтва=[[McGraw-Hill]]|год=1981}} * {{артыкул|аўтар=Wright, Lawrence|загаловак=The Sons of Jim Jones|выданне=[[The New Yorker]]|тып=magazine|выдавецтва=[[Condé Nast]]|год=22 Nov 1993|нумар=39|старонкі=66–89|мова=en}} * {{кніга|аўтар=Yee, Min S., Layton, Thomas N.|загаловак=In My Father’s House|месца=New-York|выдавецтва={{нп3|Holt McDougal|Holt, Rinehart and Winston||Holt McDougal}}|год=1981}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130115034018/http://rickross.com/groups/jonestown.html Jonestown, Jim Jones and the People’s Temple] * [https://web.archive.org/web/20060908190148/http://religiousmovements.lib.virginia.edu/nrms/Jonestwn.html Peoples Temple (Jonestown)] * [http://jonestown.sdsu.edu/ San Diego State University: Extensive site with source documents, list of dead, pictures] * [https://www.youtube.com/watch?v=Tf7sXP2T4PA Guyana Tragedy: The Story of Jim Jones] * [https://www.youtube.com/watch?v=pIkJkeDPK5Y The Truth About Jonestown] * [https://www.youtube.com/watch?v=w8VU2hbQVoI The Final Report — Jonestown (Documentary)] * [https://www.youtube.com/watch?v=17TFx4Y_YMo Аляксандр Дворкін пра вучэньне і трагедыі абшчыны Джыма Джонса] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Джонс Джым}} [[Катэгорыя:Застрэліліся]] [[Катэгорыя:Марксісты]] [[Катэгорыя:Самазванцы]] 59jnczz54l4kf9ydyxg05zw8r2u7rom 0 721354 5158971 4753246 2026-06-28T00:56:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158971 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Яраш}} {{Палітык}} '''Дзмітрый Анатолевіч Яраш''' ({{lang-uk|Дмитро Анатолійович Ярош}}; {{Н}} {{Датанараджэння|30|9|1971}}, [[Кам’янскэ]], [[Днепрапятроўская вобласць]]) — украінскі грамадска-[[Палітык|палітычны дзеяч]], ваенны, былы лідар арганізацыі «[[Правы сектар]]» (2014—2015), член-заснавальнік арганізацыі «Трызуб», камандуючы Украінскай Добраахвотніцкай арміяй. Удзельнік [[Еўрамайдан|Рэвалюцыі Годнасці]] і [[Вайна на ўсходзе Украіны|вайны на ўсходзе Украіны]]. [[Народны дэпутат Украіны]] VIII склікання. Кандыдат у прэзідэнты Украіны на прэзідэнцкіх выбарах 2014 года. Саветнік Галоўнакамандуючага УСУ [[Валерый Фёдаравіч Залужны|Валерыя Залужнага]] (2021). Кавалер Ордэна «Народны герой Украіны» (2014), Ордэна Багдана Хмяльніцкага III ступені (2016). == Біяграфія == Бацька працаваў на Дняпроўскім металургічным камбінаце, маці на вагонабудаўнічым заводзе. У 1988 годзе скончыў СШ № 24 г. Кам’янскэ (тады — Днепрадзяржынск). Пасля школы адразу пайшоў працаваць на завод. З кастрычніка 1989 года па лістапад 1991 года праходзіў службу ў Ракетных войсках [[Савецкая Армія|Савецкай Арміі]] ў [[Беларусь|Беларусі]], а затым пад [[Іркуцк]]ам. З лістапада 1988 года ўключыўся ў нацыянальна-вызваленчую барацьбу. Член [[Народны Рух Украіны|Народнага руху Украіны]] з лютага 1989 года і Украінскага Хельсінскага саюза — з чэрвеня 1989 года. У чэрвені 1994 года стаў членам-заснавальнікам усеўкраінскай арганізацыі «Трызуб» імя С. Бандэры. Кіраваў Каменскай цотай, Січэслаўскім абласным атрадам, Дняпроўскай курэнем, Наддняпранскім кошам. З 1996 па 1999 гады — старшыня цэнтральнага провада Усеўкраінскай арганізацыі «Трызуб» імя [[Сцяпан Андрэевіч Бандэра|Сцяпана Бандэры]]. Са жніўня 1999 года па 2002 год — член Цэнтральнага Камітэта, адказны за дзейнасць арганізацыйных структур на Прыдняпроўі, і куратар знешнепалітычнай галіны дзейнасці «Трызуба». У 2001 годзе завяршыў навучанне на філалагічным факультэце [[Драгобыцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Івана Франко|Драгобыцкага педагагічнага ўніверсітэта імя Івана Франко]]. З 2002 года — галоўны інспектар «Трызуба», член Цэнтральнага Провада. Са студзеня 2005 года выконваў абавязкі старшыні Цэнтральнага Камітэта. 14 жніўня 2007 года на VI Надзвычайным вялікім зборы Усеўкраінскай арганізацыі «Трызуб» імя Сцяпана Бандэры зацверджаны старшынёй Цэнтральнага Провада. У 2007 годзе стаў ініцыятарам стварэння і кіраўніком Міжнароднага Антыімперскага фронту. 14 кастрычніка 2010 года на пашыранай нарадзе Цэнтральнага Провада склаў паўнамоцтвы старшыні Цэнтральнага Провада ВА «Трызуб» імя Сцяпана Бандэры. З кастрычніка 2010 года ініцыятар стварэння і каардынатар адзінага нацыяналістычнага руху. 15 ліпеня 2012 года рашэннем старшынскай нарады Арганізацыі абвешчаны Правадыром «Трызуба». 11 лістапада 2015 года заявіў аб складанні з сябе паўнамоцтваў правадыра нацыянальна-вызвольнага руху «Правы сектар»<ref>{{Cite web|url=http://www.pravda.com.ua/news/2015/11/11/7088327/|title=353 4 39 0 Дмитро Ярош заявив про складення з себе повноважень провідника національно-визвольного руху «Правий сектор»|accessdate=4 січня 2016|archive-date=31 грудня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231095309/http://www.pravda.com.ua/news/2015/11/11/7088327/}}</ref>. 28 снежня 2015 года, заявіў аб выхадзе з арганізацыі Правы сектар і ініцыяваў стварэнне новага грамадска-палітычнага руху<ref>[http://sectorpravdy.com/ua/news/duknews/1465-dmytro-yarosh-oholoshuie-pro-zasnuvannia-novoho-rukhu Дмитро Ярош оголошує про заснування нового руху] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151228155926/http://sectorpravdy.com/ua/news/duknews/1465-dmytro-yarosh-oholoshuie-pro-zasnuvannia-novoho-rukhu|date=28 снежня 2015}}, Сектор Правди.</ref>, што ўласна Правы сектар расцаніў як: {{Quotation|''Заканамернае наступства рознагалоссяў у бачанні перспектыў руху ў працэсе здабыцця ўкраінскай нацыянальнай дзяржавы. На жаль, Яраш не падзяляе пазіцыі большасці актывістаў ПС<ref>{{Cite web |url=http://ua.112.ua/suspilstvo/pravyi-sektor-vykhid-yarosha-dozvolyt-rukhovi-peretvorytysia-v-poslidovnu-revoliutsiinu-sylu-281922.html |title=«Правий сектор»: Вихід Яроша дозволить рухові перетворитися на «послідовну революційну силу» |accessdate=21 вересня 2016 |archive-date=31 січня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131070210/http://ua.112.ua/suspilstvo/pravyi-sektor-vykhid-yarosha-dozvolyt-rukhovi-peretvorytysia-v-poslidovnu-revoliutsiinu-sylu-281922.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131070210/http://ua.112.ua/suspilstvo/pravyi-sektor-vykhid-yarosha-dozvolyt-rukhovi-peretvorytysia-v-poslidovnu-revoliutsiinu-sylu-281922.html |archivedate=31 студзеня 2016 |url-status=dead }}</ref>.''}} 2 лістапада 2021 года на непрацяглы час прызначаўся саветнікам Галоўнакамандуючага ВСУ Валерыя Залужнага<ref>{{Cite web|title=Ярош став радником головнокомандувача ЗСУ|url=https://www.pravda.com.ua/news/2021/11/2/7312499/|website=Українська правда|accessdate=2021-11-02|language=uk|archive-date=2 листопада 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102101507/https://www.pravda.com.ua/news/2021/11/2/7312499/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ярош став радником головнокомандувача ЗСУ|url=https://24tv.ua/dmitro-yarosh-stav-radnikom-golovnokomanduvacha-zsu_n1784459|website=24 Канал|accessdate=2021-11-02|language=uk|archive-date=2 листопада 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102205525/https://24tv.ua/dmitro-yarosh-stav-radnikom-golovnokomanduvacha-zsu_n1784459}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=cIg9Gb9q7z4 |title=Ярош: Ми перетворимо похід російської армії до України в пекельний похід. 21.12.2021 |accessdate=21 грудня 2021 |archive-date=21 грудня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221195144/https://www.youtube.com/watch?v=cIg9Gb9q7z4&video_id=cIg9Gb9q7z4 }}</ref>. == Дзейнасць == === Еўрамайдан === У канцы лістапада 2013 года, падчас [[Еўрамайдан|Еўврамайдана]] ў [[Кіеў|Кіеве]], быў адным з ініцыятараў стварэння грамадскага руху «[[Правы сектар]]» — аб’яднання нацыяналістычных арганізацый і асоб, з мэтай ліквідацыі так званага «рэжыму ўнутранай акупацыі» і здзяйсненні ўкраінскай нацыянальнай рэвалюцыі<ref>[http://www.varianty.net/16430-pravyi-sektor-my-yshly-ne-za-yevrointehratsiiu-a-za-te-shchob-zvershyty-natsionalnu-revoliutsiiu Правий сектор: Ми йшли не за євроінтеграцію, а за те, щоб звершити національну революцію] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140324042503/http://www.varianty.net/16430-pravyi-sektor-my-yshly-ne-za-yevrointehratsiiu-a-za-te-shchob-zvershyty-natsionalnu-revoliutsiiu|date=24 сакавіка 2014}}, Варіанти.</ref>. Дапамагаў у стварэнні Самаабароны Майдана. 27 студзеня 2014 года адбылася прэс-канферэнцыя Правага сектара, на якой Дзмітрый Яраш ўпершыню публічна выступіў як лідар руху і выказаў мэты і патрабаванні арганізацыі<ref>[http://www.bilozerska.info/?p=22186 Правий сектор висунув власні вимоги до влади (ФОТО, ВІДЕО)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140307020651/http://www.bilozerska.info/?p=22186|date=7 сакавіка 2014}}, Олена Білозерська INFO.</ref>. 20 лютага, пасля жорсткіх супрацьстаянняў ў цэнтры Кіева, да Правага сектара звярнуліся супрацоўнікі [[Служба бяспекі Украіны|Службы бяспекі Украіны]] і прапанавалі сустрэцца з [[Віктар Фёдаравіч Януковіч|Віктарам Януковічам]]. Правы сектар дэлегаваў Дзмітрыя Яраша на перамовы, а супрацоўнікі СБУ засталіся, як гарантыя яго бяспекі. Сустрэча праходзіла ў будынку [[Офіс Прэзідэнта Украіны|Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны]] і доўжылася больш за гадзіну, Януковіч прапаноўваў Ярашу падпісаць пагадненне аб спыненні канфлікту, але той яму адмовіў і сказаў, што Правы сектар будзе змагацца да канца<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8h1inznPkgo Дмитро Ярош: Ми хочемо миру і спокою на нашій землі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141006181626/http://www.youtube.com/watch?v=8h1inznPkgo|date=6 кастрычніка 2014}}, Громадське телебачення.</ref>. 21 лютага лідары парламенцкай апазіцыі ([[Арсеній Пятровіч Яцанюк|Арсеній Яцанюк]], [[Віталь Уладзіміравіч Клічко|Віталь Клічко]], [[Алег Яраслававіч Цягнібок|Алег Цягнібок]]) і Прэзідэнт Украіны падпісалі «Пагадненне аб урэгуляванні крызісу ва Украіне», што выклікала незадаволенасць сярод рэвалюцыянераў. Тады Дзмітрый Яраш упершыню выступіў на сцэне Майдана і заявіў, што Правы сектар не складзе зброі і не вызваліць ніводнага будынка, пакуль Януковіч не сыдзе ў адстаўку, заклікаў да працягу барацьбы і заявіў пра гатоўнасць узяць адказнасць за далейшае разгортванне рэвалюцыі<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=d-SWDQbCgfY Правий сектор не складе зброї&nbsp;— Ярош] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141106095051/https://www.youtube.com/watch?v=d-SWDQbCgfY|date=6 лістапада 2014}}, Громадське телебачення.</ref>. На наступны дзень Віктар Януковіч пакінуў Кіеў і збег у Расію. 22 сакавіка адбыўся першы партыйны з’езд Правага сектара, а 27 сакавіка з’езд Украінскай Нацыянальнай асамблеі. Палітычная партыя «Украінская нацыянальная асамблея» была перайменаваная ў «Правы сектар», а старшынёй быў абраны Дзмітрый Яраш. Пасля забойства 24 сакавіка аднаго з лідараў [[Правы сектар|Правага сектара]] Заходняй Украіны Аляксандра Музычка («Сашка Белага») Дзмітрый Яраш абвінаваціў [[Міністэрства ўнутраных спраў Украіны|МУС Украіны]] у контррэвалюцыйнай дзейнасці і заявіў, што адбываецца ціск на Майдан і «Правы сектар». А таксама агучыў патрабаванні аб адстаўцы міністра МУС Украіны [[Арсен Барысавіч Авакаў|Арсена Авакава]] і арышту работнікаў спецпадраздзялення «Сокал», якіх Правы сектар абвінавачвае ў забойстве Музычкі<ref>[http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/25/7020275/ Ярош: Правий сектор вимагає відставки Авакова і арешту бійців «Сокола»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140328170123/http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/25/7020275/|date=28 сакавіка 2014}}, «Українська правда».</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=dKMJbQPMlRY Дмитро Ярош на брифінгу у Києві вимагає відставки Авакова&nbsp;— 5 канал] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140831145809/http://www.youtube.com/watch?v=dKMJbQPMlRY|date=31 жніўня 2014}}, YouTube, LLC (відео)</ref>. [[Файл:Right_sektor_Karlivka.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Right_sektor_Karlivka.jpg/300px-Right_sektor_Karlivka.jpg|міні|300x300пкс|Дзмітрый Яраш пад [[Карліўка (Мар’інскі раён)|Карліўкай]], 6 ліпеня 2014 года.]] === Вайна на ўсходзе Украіны 2014—2015 гадоў === З красавіка 2014 года ўдзельнічаў у фарміраванні добраахвотніцкіх атрадаў для барацьбы [[Вайна на ўсходзе Украіны|на ўсходзе Украіны]]. 15 ліпеня абвясціў аб стварэнні на базе сілавога блока «Правага сектара» Добраахвотніцкага ўкраінскага корпуса — добраахвотнага недзяржаўнага ваенізаванага фарміравання, мэтай якога з’яўляецца абарона тэрытарыяльнай цэласнасці і незалежнасці Украіны. Камандзірам корпуса прызначаны Андрэй Стэмпіцкі, а начальнікам штаба — Валерый Воранаў. 21 студзеня 2015 года ў баях каля Данецка паранены ў выніку абстрэлу з РЗСА [[Град (РСЗА)|«Град»]] (асколачны адкрыты пералом ніжняй траціны пляча, лёгкае раненне галавы)<ref>{{Cite web|url=http://expres.ua/news/2015/01/21/124434-yarosha-perebytoyu-rukoyu-ranoyu-golovy-evakuyuvaly-polya-boyu|title=Яроша з перебитою рукою і раною голови евакуювали з поля бою|accessdate=21 січня 2015|archive-date=21 січня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121165801/http://expres.ua/news/2015/01/21/124434-yarosha-perebytoyu-rukoyu-ranoyu-golovy-evakuyuvaly-polya-boyu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121165801/http://expres.ua/news/2015/01/21/124434-yarosha-perebytoyu-rukoyu-ranoyu-golovy-evakuyuvaly-polya-boyu|archivedate=21 студзеня 2015|url-status=dead}}</ref>. 10 верасня 2015 года быў шпіталізаваны. Пра гэта паведаміў сам лідар «Правага сектара» на сваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы Facebook<ref>{{Cite web|url=http://ukranews.com/news/181760.Yarosha-gospitalizirovali.uk|title=Яроша госпіталізували|last=|first=|date=10.09.2015|website=ukranews.com|publisher=Українські новини|language=|accessdate=|archive-date=3 жовтня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003230313/http://ukranews.com/news/181760.Yarosha-gospitalizirovali.uk}}</ref>. === Выбары Прэзідэнта Украіны 2014 года=== [[Файл:Yarosh_2014(PR).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Yarosh_2014%28PR%29.png/300px-Yarosh_2014%28PR%29.png|справа|міні|300x300пкс|Падтрымка Д. Яраша на выбарах Прэзідэнта Украіны 2014.]] 8 сакавіка на прэс-канферэнцыі ў Кіеве ўпершыню заявіў аб намеры балатавацца ў прэзідэнты<ref>[http://www.unian.ua/politics/894437-yarosh-pidtverdiv-scho-yde-v-prezidenti-i-rozpoviv-pro-pogrozi-z-moskvi.html Ярош підтвердив, що йде в президенти і розповів про погрози з Москви] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140407064133/http://www.unian.ua/politics/894437-yarosh-pidtverdiv-scho-yde-v-prezidenti-i-rozpoviv-pro-pogrozi-z-moskvi.html|date=7 красавіка 2014}}, УНІАН.</ref>. Цэнтральная выбарчая камісія Украіны 1 красавіка афіцыйна зарэгістравала яго кандыдатам у прэзідэнты на пазачарговых выбарах 2014 года як самавылучэнца<ref name="cvk">[http://www.cvk.gov.ua/pls/vp2014/WP005?PT021F01=136&PT001F01=702 Відомості про кандидата на пост Президента України] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140404041631/http://www.cvk.gov.ua/pls/vp2014/WP005?PT021F01=136&PT001F01=702|date=4 красавіка 2014}}, WWW ІАС «Вибори Президента України». Україна</ref><ref>[http://tsn.ua/politika/yarosha-zareyestrovano-kandidatom-u-prezidenti-pislya-pidtverdzhennya-zastavi-343051.html Яроша зареєстровано кандидатом у президенти після підтвердження застави] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140404041430/http://tsn.ua/politika/yarosha-zareyestrovano-kandidatom-u-prezidenti-pislya-pidtverdzhennya-zastavi-343051.html|date=4 красавіка 2014}}, TCH.ua.</ref>. Перадвыбарная праграма Дзмітрыя Яраша складалася з 10 пунктаў, у тым ліку спынення расійскай агрэсіі і мадэрнізацыя войска, навядзення парадку ў праваахоўных і судовых органах, люстрацыя чыноўнікаў і пераадолення карупцыі, дэцэнтралізацыі ўлады і сацыяльна-эканамічных рэформ<ref name="cvk"/><ref>{{Cite web|url=http://pravyysektor.info/prohrama-kandydata-u-prezydenty-ukrajiny-yarosha-dmytra-anatolijovycha/|title=Позачергові вибори Президента України 25 травня 2014 року: Програма кандидата у Президенти України Яроша Дмитра Анатолійовича|accessdate=18 жовтня 2014|archiveurl=https://www.webcitation.org/6TP57GWOl?url=http://pravyysektor.info/prohrama-kandydata-u-prezydenty-ukrajiny-yarosha-dmytra-anatolijovycha/|archivedate=18 жовтня 2014|url-status=dead}}</ref>. Па выніках выбараў Дзмітрый Яраш заняў 11 месца з вынікам 0,7 % галасоў выбаршчыкаў<ref>[http://www.cvk.gov.ua/vp2014/wp001.html Результати голосування по Україні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140525200141/http://www.cvk.gov.ua/vp2014/wp001.html |date=25 мая 2014 }}, Центральна виборча комісія.</ref>. Найбольшую падтрымку атрымаў у межах замежнай выбарчай акругі (2,05 %), у горадзе [[Кіеў]] (1,27 %), [[Днепрапятроўская вобласць|Днепрапятроўскай]] (1,12 %), [[Данецкая вобласць|Данецкай]] (0,79 %), [[Запарожская вобласць|Запарожскай]] (0,76 %) [[Львоўская вобласць|Львоўскай]] (0,76 %) і [[Харкаўская вобласць|Харкаўскай]] (0,75 %) абласцях. Характэрным з’яўляецца факт, што ў Данецкай вобласці працэнт пададзеных галасоў выбаршчыкаў больш, чым у любой з заходніх абласцей Украіны.<ref>[http://www.cvk.gov.ua/vp2014/wp302pt001f01=702pt021f01=136.html Підтримка виборцями кандидата на пост Президента України в регіоні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140528032851/http://www.cvk.gov.ua/vp2014/wp302pt001f01=702pt021f01=136.html|date=28 мая 2014}}, Центральна виборча комісія.</ref>. === Парламенцкая дзейнасць === На [[Парламенцкія выбары ва Украіне (2014)|пазачарговых выбарах]] у Вярхоўную Раду Украіны ў 2014 годзе Дзмітрый Яраш балатаваўся па 39-й аднамандатнай выбарчай акрузе (Днепрапятроўскай вобласці) і заняў 1 месца з вялікім адрывам і вынікам 29,76 %<ref>[https://www.cvk.gov.ua/pls/vnd2014/wp040f4cd.html?PT001F01=910&pf7331=39 Відомості про підрахунок голосів виборців в одномандатному виборчому окрузі №&nbsp;39], Центральна виборча комісія.</ref>. У Вярхоўнай Радзе не ўвайшоў ні ў адну фракцыю. Стаў намеснікам старшыні Камітэта па пытаннях нацыянальнай бяспекі і абароны<ref>[http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=52690 роект Постанови про обрання голів, перших заступників, заступників голів, секретарів, членів комітетів Верховної Ради України восьмого скликання] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150912220659/http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=52690|date=12 верасня 2015}}, Верховна Рада України.</ref>. === Украінская добраахвотніцкая армія === У снежні 2015 года па ініцыятыве Яраша была створана Украінская добраахвотніцкая армія на базе 5-га і 8-га батальёнаў Добраахвотніцкага ўкраінскага корпуса «Правага сектара»<ref>[https://sectorpravdy.com/uda/ Українська добровольча армія] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200314120515/https://sectorpravdy.com/uda/|date=14 сакавіка 2020}}, офіційний сайт</ref>. == Судовы пераслед == 3 сакавіка 2014 года Следчы камітэт Расійскай Федэрацыі пачаў крымінальную справу на лідара Правага сектара Дзмітрыя Яраша за нібыта публічныя заклікі да ажыццяўлення тэрарыстычнай і экстрэмісцкай дзейнасці, учыненыя з выкарыстаннем сродкаў масавай інфармацыі<ref>[http://www.sledcom.ru/actual/391785/ Возбуждено уголовное дело в отношении лидера «Правого сектора» Дмитрия Яроша] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140310001912/http://sledcom.ru/actual/391785/|date=10 сакавіка 2014}} Следственный комитет Российской Федерации.{{Ref-ru}}</ref>. Абвінавачванне грунтавалася на публікацыі на старонцы Правага сектара ў сацыяльнай сетцы «[[VK|ВКонтакте]]» ад 1 сакавіка, у якой Яраш нібыта звярнуўся да лідара чачэнскіх баевікоў Доку Умарава. Прычым непасрэдна Дзмітрый Яраш не ажыццяўляе і не кантралюе публікацыі на старонках у сацсетках, падобнай інфармацыі не было ні на афіцыйным сайце, ні ў іншых сацыяльных сетках, а сам запіс быў выдалены за некалькі гадзін. Паводле заявы прадстаўніка арганізацыі, інфармацыя з’явілася пасля таго, як быў узламаны акаўнт аднаго з адміністратараў<ref>[http://www.stopfake.org/fake-obrashhenie-pravogo-sektora-k-dokku-umarovu/ FAKE: Обращение Правого сектора к Докку Умарову] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141029095618/http://www.stopfake.org/fake-obrashhenie-pravogo-sektora-k-dokku-umarovu/|date=29 кастрычніка 2014}}, StopFake.org.</ref><ref>[http://www.radiosvoboda.org/content/article/25282017.html «Правий сектор» не звертався до чеченців за допомогою&nbsp;— речник] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140305130503/http://www.radiosvoboda.org/content/article/25282017.html|date=5 сакавіка 2014}}, Радіо Свобода.</ref>. 12 сакавіка Басманны раённы суд Масквы задаволіў хадайніцтва следства і вынес рашэнне аб завочным арышце<ref>[http://rapsinews.ru/moscourts_publication/20140312/270900779.html Слушания по делу о заочном аресте Дмитрия Яроша] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140316152158/http://rapsinews.ru/moscourts_publication/20140312/270900779.html|date=16 сакавіка 2014}}, Российское агентство правовой и судебной информации (РАПСИ).{{Ref-ru}}</ref>. 17 сакавіка адвакат Дзмітрыя Яраша Аляксандр Фамін падаў апеляцыйную скаргу на рашэнне Басманнага суда, але 2 красавіка апеляцыйная калегія Маскоўскага гарадскога суда прызнала рашэнне суда першай інстанцыі законным і пакінула яго без зменаў<ref>[http://tvi.ua/new/2014/04/02/moskovskyy_sud_zalyshyv_v_syli_rishennya_pro_aresht_yarosha Московський суд залишив чинним рішення про арешт Яроша] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140407074149/http://tvi.ua/new/2014/04/02/moskovskyy_sud_zalyshyv_v_syli_rishennya_pro_aresht_yarosha|date=7 красавіка 2014}}, Телеканал ТВі.</ref>. Сам Дзмітрый Яраш заявіў, што гэта рашэнне не паўплывае на яго дзейнасць<ref>[http://pravyysektor.info/news/zayava-dmytra-yarosha-z-pryvodu-basmannoho-pravosuddya/ Заява Дмитра Яроша з приводу «Басманногоправосуддя»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140407023945/http://pravyysektor.info/news/zayava-dmytra-yarosha-z-pryvodu-basmannoho-pravosuddya/|date=7 красавіка 2014}}, Правий сектор, офіційний сайт.</ref>. 25 ліпеня стала вядома, што [[Інтэрпал]] на запыт РФ абвясціла Дзмітрыя Яраша ў вышук. Саветнік міністра ўнутраных спраў [[Антон Юр’евіч Гарашчанка|Антон Герашчанка]] адзначыў, што Дзмітрыю баяцца няма чаго і Украіна яго не выдасць, тое ж заявіў і кіраўнік працоўнага апарата Укрбюро Інтэрпала Васіль Няволя<ref>[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=699294136824103&set=p.699294136824103 Anton Gerashchenko], facebook.com.</ref><ref>[http://www.ukrinform.ua/ukr/news/ukraiina_ne_vidast_yarosha___kerivnik_ukrbyuro_interpolu_1958494 Україна не видасть Яроша&nbsp;— керівник Укрбюро Інтерполу] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140912070206/http://www.ukrinform.ua/ukr/news/ukraiina_ne_vidast_yarosha___kerivnik_ukrbyuro_interpolu_1958494|date=12 верасня 2014}}, Укрінформ.</ref><ref>[http://ua.korrespondent.net/ukraine/politics/3397467-yarosh-pro-rozshuk-interpolu-matuikatysia-ne-khochu-bo-khrystyianyn Ярош про розшук Інтерполу: Матюкатися не хочу, бо християнин] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141107135255/http://ua.korrespondent.net/ukraine/politics/3397467-yarosh-pro-rozshuk-interpolu-matuikatysia-ne-khochu-bo-khrystyianyn|date=7 лістапада 2014}}, korrespondent.net.</ref>. У студзені 2016 года Інтэрпал зняў са свайго афіцыйнага сайта інфармацыю аб міжнародным вышуку Дзмітрыя Яраша. Пошукавая картка, якую раней апублікавалі на сайце Інтэрпала, адсутнічае. Звесткі аб вышуку асобы «Dmitriy Yarosh» зніклі з адкрытага доступу. Таксама няма інфармацыі аб вышуку Дзмітрыя Яраша ў пераліку асоб, якія адшукваюцца Расіяй<ref>{{Cite web|url=http://ukranews.com/news/194887.Interpol-udalil-informatsiyu-o-roziske-Yarosha.uk|title=Інтерпол видалив інформацію про розшук Яроша|last=|first=|date=2016-01-02|website=ukranews.com|publisher=[[Українські новини]]|language=|accessdate=|archive-date=6 січня 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106013127/http://ukranews.com/news/194887.Interpol-udalil-informatsiyu-o-roziske-Yarosha.uk}}</ref>. == Узнагароды == === Дзяржаўныя === * [[Ордэн Багдана Хмяльніцкага (Украіна)|Ордэн Багдана Хмяльніцкага]] III ступені (21 лістапада 2016) — ''за асабістую мужнасць, самаадданасць і высокі прафесіяналізм, праяўленыя ў абароне дзяржаўнага суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны''.<ref>{{Указ прэзідэнта Украіны|517/2016|21 листопада 2016|Про відзначення державними нагородами України}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ukranews.com/ua/news/461278-dmytra-yarosha-nagorodyly-ordenom-bogdana-khmelnyckogo|title=Дмитра Яроша нагородили орденом Богдана Хмельницького|last=|first=|date=2016-11-21|website=ukranews.com|publisher=[[Українські новини]]|language=|accessdate=|archive-date=28 листопада 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128050934/http://ukranews.com/ua/news/461278-dmytra-yarosha-nagorodyly-ordenom-bogdana-khmelnyckogo}}</ref> * Узнагарода Прэзідэнта Украіны — юбілейны медаль «25 гадоў незалежнасці Украіны» (19 жніўня 2016) — ''за значныя асабістыя заслугі ў станаўленні незалежнай Украіны, зацвярджанні яе суверэнітэту і ўмацаванні міжнароднага аўтарытэту, важкі ўклад у дзяржаўнае будаўніцтва, сацыяльна-эканамічнае, культурна-адукацыйнае развіццё, актыўную грамадска-палітычную дзейнасць, добрасумленнае і бездакорнае служэнне ўкраінскаму народу.''<ref>{{Указ прэзідэнта Украіны|336/2016|19 серпня 2016|Про нагородження відзнакою Президента України – ювілейною медаллю "25 років незалежності України"}}</ref> === Недзяржаўныя === * Ордэн «Народны Герой Украіны» (2015) == Асабістае жыццё == Жанаты. Мае сына Дзмітрыя Яраша і дзвюх дачок — Анастасію і Ірыну Яраш<ref name="decl">[http://www.cvk.gov.ua/pls/vp2014/WP0092?PT021F01=136&PT001F01=702 Декларація про майно …] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140407094930/http://www.cvk.gov.ua/pls/vp2014/WP0092?PT021F01=136&PT001F01=702|date=7 красавіка 2014}}, стор. 1-2.</ref>. 11 сакавіка 2014 года нарадзіўся ўнук Назар. 22 лістапада 2016 дачка Анастасія нарадзіла сына (другога ўнука Дзмітрыя Яраша)<ref>{{Cite web|url=http://ukranews.com/ua/news/461635-u-dmytra-yarosha-narodyvsya-drugyy-onuk|title=У Дмитра Яроша народився другий онук|last=|first=|date=2016-11-22|website=ukranews.com|publisher=[[Українські новини]]|language=|accessdate=|archive-date=28 листопада 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128050501/http://ukranews.com/ua/news/461635-u-dmytra-yarosha-narodyvsya-drugyy-onuk}}</ref>. == Цікавыя факты == * Расійскі патрыятычны рэп-гурт 25/17 і музыкант Дзмітрый Равякін пасля лютаўскіх супрацьстаянняў у Кіеве запісалі песню «Рахунок», у якой згадваецца Дзмітрый Яраш. * Агульная сума сукупнага афіцыйнага даходу членаў сям’і Дзмітрыя Яраша за 2013 год складае 803 грн. Пасля, на прэс-канферэнцыі, ён прызнаўся, што не паказаў у дэкларацыі ніякіх даходаў, таму што не меў легальных даходаў і не прызнаваў уладу Віктара Януковіча * Візітоўка Яраша — інтэрнэт-мем, які ўзнік 20 красавіка 2014 года, як высмейванне прапаганды расійскіх СМІ і сепаратыстаў. * Украінская версія часопіса Esquire размясціла Дзмітрыя Яраша на вокладцы снежаньскага нумара за 2014 год. Выпуск прысвечаны тэме «Дзмітрый Яраш і іншыя героі і злыдні года». Тыраж быў раскуплены ў рэкордныя тэрміны, а інтэрнэт-карыстальнікі зладзілі флэшмоб — выкладвалі ў сацсеткі фатаграфіі з часопісам<ref>[http://tsn.ua/politika/ukrayinci-bliskavichno-zmeli-z-prilavkiv-zhurnal-iz-yaroshem-i-vlashtuvali-fleshmob-393423.html Українці блискавично змели з прилавків журнал із Ярошем і влаштували флешмоб] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141127032149/http://tsn.ua/politika/ukrayinci-bliskavichno-zmeli-z-prilavkiv-zhurnal-iz-yaroshem-i-vlashtuvali-fleshmob-393423.html|date=27 лістапада 2014}}, TCH.ua.</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.pravda.com.ua/articles/2014/02/4/7012683/ Лідар «Правага сектара» Дзмітрый Яраш: калі 80&nbsp;% краіны не падтрымлівае ўладу, грамадзянскай вайны быць не можа] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140609001335/http://www.pravda.com.ua/articles/2014/02/4/7012683/|date=9 чэрвеня 2014}} // [[Українська правда|Украінская праўда]].&nbsp;— 2014.&nbsp;— 4 лют. * [http://gazeta.ua/articles/politics/_radikali-z-pravogo-sektora-obicyayut-silovikam-robotu-u-novij-derzhavi/538773 Радыкалы з «Правага сектара» абяцаюць сілавікам працу ў новай дзяржаве] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140226161053/http://gazeta.ua/articles/politics/_radikali-z-pravogo-sektora-obicyayut-silovikam-robotu-u-novij-derzhavi/538773|date=26 лютага 2014}} // Газета па-ўкраінску.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 28 студзеня. * [http://glavred.info/politika/lider-pravogo-sektoru-dmitro-yarosh-mi-prosto-prirecheni-peremogti-270621.html Лідар «Правага сектара» Дзмітрый Яраш: мы проста асуджаныя перамагчы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140911035048/http://glavred.info/politika/lider-pravogo-sektoru-dmitro-yarosh-mi-prosto-prirecheni-peremogti-270621.html|date=11 верасня 2014}} // Галоўрэд.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 9 лют. * [http://argumentua.com/stati/dmitrii-yarosh-provodnik-pravogo-sektora-ukraina-seichas-napominaet-nicheinuyu-stranu Дзмітрый Яраш, правадыр «Правага сектара»: Украіна цяпер нагадвае нічыйную краіну] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140407072037/http://argumentua.com/stati/dmitrii-yarosh-provodnik-pravogo-sektora-ukraina-seichas-napominaet-nicheinuyu-stranu|date=7 красавіка 2014}} // Вольга Мусафірава, было апублікавана ў выданні Новая газета. Ёсць копія:" Аргумент", сам сказаў. Ср, 2014-02-19 08: 56 * [https://web.archive.org/web/20140309040758/http://rosnarody.org/?p=7762 Дзмітрый Яраш: «Мы&nbsp;— салдаты рэвалюцыі»]. У падраздзяленнях «Правага сектара» руская і беларусы набываюць навыкі барацьбы з тыраніяй. // [https://web.archive.org/web/20140407034105/http://rosnarody.org/ Руская Кааліцыя Дзеянні, Руская Нацыянальная Палітыка]. Posted by admin / In практыка і тэорыя.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 25 лютага. * [http://www.volynnews.com/news/policy/pravyy-sektor-ne-ye-proektom-kolomoyskoho-chy-kohos-inshoho-yarosh/ «Правы сектар» не з’яўляецца праектам Каламойскага ці кагосьці іншага] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150402180519/http://www.volynnews.com/news/policy/pravyy-sektor-ne-ye-proektom-kolomoyskoho-chy-kohos-inshoho-yarosh/|date=2 красавіка 2015}}&nbsp;— Яраш / / валынскія навіны.&nbsp;— 2015.&nbsp;— 12 лют. 08:38 <br /> '' У інтэрв’ю BBC Украіна Дзмітрый Яраш расказаў пра тое, чым займаўся да Євромайдану, як прымаў удзел у баявых дзеяннях на ўсходзе Украіны, хто матэрыяльна падтрымлівае «Правы сектар» і ДУК, а таксама аб сваім дачыненні да крымінальных справах супраць сябе ў Расіі.'' * [http://censor.net.ua/video_news/389651/podrazdeleniya_ukrainskoyi_dobrovolcheskoyi_armii_uje_realnost_oni_rabotayut_v_zone_svoeyi_boevoyi_otvetstvennosti Падраздзяленні ўкраінскай Добраахвотніцкай арміі ўжо рэальнасць. Яны працуюць у зоне сваёй баявой адказнасці,&nbsp;— Яраш] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160801021534/http://censor.net.ua/video_news/389651/podrazdeleniya_ukrainskoyi_dobrovolcheskoyi_armii_uje_realnost_oni_rabotayut_v_zone_svoeyi_boevoyi_otvetstvennosti|date=1 жніўня 2016}} // censor.net, 22.05.16 16:13 {{Еўрамайдан}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Яраш Дзмітрый Анатолевіч}} [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Народны Герой Украіны]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана]] [[Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты]] [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны]] [[Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання]] [[Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны]] [[Катэгорыя:Ваенныя Украіны]] m8maqz6mvhjcjzrzi8xa5n7ch1gjqze 0 739210 5159049 4581430 2026-06-28T08:42:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159049 wikitext text/x-wiki '''Дзікі шоўк''' — прыродны шоўк, які здаўна выкарыстоўваўся многімі краінамі, хоць маштабы яго вытворчасці значна меншыя за маштабы вытворчасці спецыяльна вырашчаных {{bt-bellat|Тутавы шаўкапрад{{!}}шаўкапрадаў|Bombyx mori}}. Дзікі шоўк не варта блытаць з вельмі рэдкім [[Вісон|марскім шоўкам]], які вырабляецца з валокнаў марскога малюска {{bt-bellat||Pinna nobilis}} і роднасных ёй відаў. Спецыяльна вырашчаных чарвякоў-шаўкапрадаў віду {{bt-bellat|тутавы шаўкапрад|Bombyx mori}} (Linnaeus, 1758), як правіла, забіваюць перад тым, як кукалкі вылупяцца з [[кокан]]а — праколваючы іх іголкай або апускаючы коканы ў кіпячую ваду, каб не дапусціць парушэння цэласнасці ніткі. Гэта дазваляе выткаць значна больш тонкую шаўковую тканіну. У свеце налічваецца больш за 500 відаў дзікіх шаўкапрадаў, але толькі некаторыя з іх выкарыстоўваюцца для вытворчасці тканіны. У адрозненне ад спецыяльна выгадаванага віду {{bt-bellat|тутавы шаўкапрад|Bombyx mori}}, дзікія шаўкапрады вырабляюць жорсткі і тоўсты шоўк. [[Файл:Assamese_Muga_With_Japi.jpg|міні|250px|Тканіна «асам». {{нп3|Чадра|||Chador}} з галаўным уборам {{нп3|джаапі|||Jaapi}} на падшэўцы з [[Карункі|карункавай]] тканіны.]] Як правіла, дзікі шоўк збіраюць пасля таго як [[Молі|моль]] пакінула [[кокан]]. Падчас гэтага працэсу нітка пераразаецца, у выніку чаго атрымліваецца не суцэльнай, як у выпадку з прыручанымі шаўкапрадамі. Дзікі шоўк, як правіла, складаней адбельваць і фарбаваць, у адрозненне ад шоўку {{bt-bellat|Тутавы шаўкапрад{{!}}тутавых шаўкапрадаў|Bombyx mori}}, аднак большасць тканін, вырабленых дзікімі шаўкапрадамі, мае прывабныя прыродныя расфарбоўкі. Асабліва цэніцца залаты бляск шоўку вытворчасці шаўкапрада Муга з [[Асам]]а (вусеня {{bt-bellat||Atheraea assamensis}}), часцей вядомага пад назвай «асам». == Пералік некаторых дзікіх шаўкапрадаў == === ''Antheraea mylitta'' === * {{bt-bellat||Antheraea mylitta}}. Выкарыстоўваецца ў {{нп3|Шаўкаводства|шаўкаводстве||Sericulture}}. Упершыню гэты від сталі разводзіць больш за 250 гадоў таму ў [[Кітай|Кітаі]]. З яго коканаў атрымліваюць [[шоўк]], які ідзе на выраб [[Часуча|часучы]]. Нітка, якая атрымліваецца з кокана, тоўстая, высокатрывалая, валодае добрай пышнасцю. У [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] {{bt-bellat||Antheraea mylitta}} разводзілі з 1937 года па 1957 год у [[Чувашская АССР|Чувашскай АССР]], да 1957 года савецкая прамысловасць асвоіла выпрацоўку {{нп3|Штучны шоўк|штучнага шоўку|ru|Искусственный шёлк}} і ў СССР пачалі скасоўваць установы, якія займаліся развядзеннем {{bt-bellat||Antheraea mylitta}}<ref>[http://sovch.chuvashia.com/?p=16106 Шелковые дубравы — Советская Чувашия]</ref>. === Іншыя === Сярод іншых відаў, здольных выпрацоўваць дзікі шоўк, можна згадаць наступныя (пасля двухкроп’я пазначаны кармавыя расліны): * {{bt-latbel|Anisota senatoria|}} * {{bt-latbel|Antheraea assamensis|}}: віды {{bt-bellat||Cinnamomum}} і {{bt-bellat|Лаўр{{!}}лаўра|Laurus}}, etc.: {{bt-bellat||Muga}} * {{bt-latbel|Antheraea paphia|}}: {{bt-bellat||Anogeissus latifolia}}, {{bt-bellat||Terminalia tomentosa}}, {{bt-bellat||Terminalia arjuna}}, {{bt-bellat||Lagerstroemia parviflora}}, {{bt-bellat||Madhuca indica}} — атрымліваюць шоўк, які называюць {{нп3|туса|||Tussar silk}} * {{bt-latbel|Antheraea pernyi|}} * {{bt-latbel|Antheraea polyphemus|}} * {{bt-latbel|Antheraea yamamai|}}: віды {{bt-bellat|Дуб{{!}}дуба|Quercus}}, etc. — атрымліваюць шоўк, які называюць тэнсан * {{bt-latbel|Automeris io|}} * {{bt-latbel|Bombyx mandarina|}} * {{bt-latbel|Bombyx mori|}}: {{bt-bellat|шаўкоўніца белая|Morus alba}} * {{bt-latbel|Bombyx sinensis|}} * {{bt-latbel|Callosamia promethea|}} * {{bt-latbel|Gonometa postica|}} * {{bt-latbel|Gonometa rufobrunnae|}}: {{bt-bellat||Colophospermum mopane}} * {{bt-latbel|Hyalophora cecropia|}} * {{bt-latbel|Lasiocampa otus|}}: {{bt-bellat|кіпарыс вечназялёны|Cupressus sempervirens}}, {{bt-bellat||Pistacia atlantica}}, віды {{bt-bellat|Ясень{{!}}ясеня|Fraxinus}} і {{bt-bellat|Дуб{{!}}дуба|Quercus}} * {{bt-latbel|Samia cynthia|айлантавы шаўкапрад}}: {{bt-bellat||Ailanthus altissima}} * {{bt-latbel|Samia cynthia ricini|}}: {{bt-bellat|клешчавіна|Ricinus communis}}: {{bt-bellat||Eri}} {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/reprint/19/8/1385.pdf?ck=nck] * [http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/bm2003362] * [http://www.unido.org/index.php?id=6046] * [https://web.archive.org/web/20110722190714/http://carnegiemuseums.org/cmag/bk_issue/1997/janfeb/feat2.htm] * [https://web.archive.org/web/20120219115124/http://www.holidaytravel.com.na/index.php?fArticleId=499] * [https://web.archive.org/web/20070311174813/http://www.butterfliesandmoths.org/species?l=3347] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Шоўк]] 9zy2i4s4l4fm5gy100z16xtujtevtkd 0 741537 5158973 5125367 2026-06-28T02:11:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158973 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Навуковы кіраўнік = П. А. Міхайлаў, В. Д. Старычонак | Вядомыя вучні = С. У. Шахоўская, В. М. Лухверчык }} '''Дзмітрый Васільевіч Дзятко''' ({{ВД-Прэамбула}}) − беларускі мовазнавец і педагог. [[Доктар філалагічных навук]] (2023), [[прафесар]] (2023). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка]] (БДПУ) у 2003 годзе. Спецыяліст у галіне беларускай мовы і літаратуры, сусветнай і айчыннай культуры. Вучыўся ў [[Павел Аляксандравіч Міхайлаў|П. А. Міхайлава]], [[Эвеліна Данілаўна Блінава|Э. Д. Блінавай]], [[Н. В. Гаўрош]], [[Алесь Каўрус|А. А. Каўруса]], [[М. С. Яўневіч]]а, [[Т. М. Трыпуціна]]й, [[Аляксей Уладзіміравіч Рагуля|А. У. Рагулі]], [[Леанід Міхайлавіч Лыч|Л. М. Лыча]], [[І. Р. Углік]]а, [[Уладзімір Аляксандравіч Васілевіч|У. А. Васілевіча]]. Выпускнік аспірантуры БДПУ (у форме саіскальніцтва, 2007) і дактарантуры БДПУ (2021). Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Фарміраванне і склад беларускай матэматычнай тэрміналогіі» (абаронена ў 2007 годзе ў Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі; апаніравалі [[Аляксандр Мікалаевіч Булыка|А. М. Булыка]] і [[Г. Ф. Вештарт]]). Тэма доктарскай дысертацыі: «Беларуская лінгвістычная тэрмінаграфія: генезіс, структура, тыпалогія» (абаронена ў 2022 г. у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі; апаніравалі А. А. Барковіч, І. А. Гапоненка, Я. Я. Іваноў). Заснавальнік тэорыі беларускай лінгвістычнай тэрмінаграфіі. Член [[Рэспубліканская тэрміналагічная камісія пры НАН Беларусі|Рэспубліканскай тэрміналагічнай камісіі пры НАН Беларусі]]<ref name=":02">{{Cite web|url=http://www.iml.basnet.by/node/7|title=Рэспубліканская тэрміналагiчная камiсiя пры НАН Беларусi {{!}} Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа|website=www.iml.basnet.by|access-date=2025-03-22}}</ref>. == Педагагічная праца == З 2003 года працуе ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка. З 2009 г. да 2018 г. — загадчык кафедры беларускага мовазнаўства. З 2018 г. — загадчык кафедры мовазнаўства і лінгвадыдактыкі. Выкладае дысцыпліны «Агульнае мовазнаўства», «Уводзіны ў мовазнаўства», «Беларускае мовазнаўства», «Гісторыя лінгвістыкі», «Стараславянская мова», «Гісторыя беларускай мовы», «Метадалогія лінгвістычных вучэнняў», «Асновы лінгвістычных даследаванняў» і іншыя. У 2009 годзе прысвоена вучонае званне дацэнта, у 2023 — прафесара. Стажыраваўся ў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]] (Беларусь), [[Інстытут лінгвістычных даследаванняў РАН|Інстытуце лінгвістычных даследаванняў РАН]] (Расія), [[Універсітэт Канстанціна Філосафа ў Нітры|Універсітэце імя Канстанціна Філосафа]] (Славакія), [[Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава|Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава]] (Віцебск) і іншых. == Навуковае прадстаўніцтва == * навуковы кансультант часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]»; * член рэдкалегіі часопіса «Весці БДПУ. Серыя 1»<ref>{{Cite web|url=https://by.bspu.by/index.php/chasopis-vestsi-bdpu|title=Часопіс "Весці БДПУ"|website=by.bspu.by|access-date=2024-05-27|archive-date=18 чэрвеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230618132839/https://by.bspu.by/index.php/chasopis-vestsi-bdpu|url-status=dead}}</ref>; * член рэдкалегіі часопіса «Slavica Nitriensia»<ref>{{Cite web|url=http://www.krus.ff.ukf.sk/index.php/slavica-nitriensia|title=Oddelenie rusistiky KSF - Slavica Nitriensia|website=www.krus.ff.ukf.sk|access-date=2024-05-27|archive-date=18 чэрвеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230618132845/http://www.krus.ff.ukf.sk/index.php/slavica-nitriensia|url-status=dead}}</ref> (Славакія); * член рэдкалегіі часопіса «Сибскрипт»<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.sibscript.ru/jour/index|title=СибСкрипт|website=www.sibscript.ru|access-date=2024-05-27}}</ref> (РФ); * навуковы рэцэнзент часопіса «ECNU Review of Education»<ref>{{Cite web|url=http://www.roe.ecnu.edu.cn/|title=ECNU Review of Education|website=www.roe.ecnu.edu.cn|access-date=2024-05-27|archive-date=14 кастрычніка 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241014052155/http://www.roe.ecnu.edu.cn/|url-status=dead}}</ref> (КНР); * член навуковага савета энцыклапедыі «Культура Беларусі»; == Навуковыя інтарэсы == Спецыяліст у галіне беларускай лексікаграфіі і тэрмінаграфіі, тэрміназнаўства, гісторыі мовазнаўства, сучаснай беларускай літаратурнай мовы. Распрацаваў новы інтэрдысцыплінарны напрамак — тэорыю сістэмнай арганізацыі і параметрызацыі беларускай лінг­ві­стыч­най тэрмінасферы, прапанаваў і абгрунтаваў канцэпцыю вывучэння і апі­сан­ня беларускага металінгвістычнага канты­ну­ума. Аўтар больш за 350 навуковых публікацый<ref>{{Cite web|url=https://scholar.google.ru/citations?user=wURiM7UAAAAJ&hl=ru|title=Дзмітрый Васільевіч Дзятко|website=scholar.google.ru|accessdate=2023-06-18}}</ref>. == Асноўныя публікацыі == * «[https://elib.bspu.by/handle/doc/1041 Беларуская матэматычная тэрміналогія: станаўленне, структура, функцыянаванне: манаграфія]» (Мн., 2009, 192 с.); * «[https://elib.bsu.by/handle/123456789/44613 Беларускае мовазнаўства: дысертацыі па беларускай мове, абароненыя ў Рэспубліцы Беларусь (1990—2011 гг.): навуковы даведнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230619221528/https://elib.bsu.by/handle/123456789/44613 |date=19 чэрвеня 2023 }}» (сааўт. С. У. Шахоўская; Мн., 2011, 400 с.); * «Мовазнаўцы: нарысы па гісторыі беларускай лінгвістыкі» (сааўт. П. А. Міхайлаў; Мн., 2017, 496 с.); * «Беларуская лінгвістычная тэрмінаграфія: манаграфія» (Мн., 2022, 340 с.); * «Беларуская лінгвістычная тэрмінаграфія: генезіс, структура, тыпалогія: манаграфія» (2-е выд., дап.: Рыга, 2022, 739 с.; 3-е выд., перапрац. і дап.: Рыга, 2022, 773 с.); * «Беларуская лінгвістычная тэрмінаграфія: слоўнік» (Мн., 2022, 206 с.); * «Беларуская лінгвістычная тэрмінаграфія: манаграфія» (Рыга, 2023, 780 с.); * «Сучасная беларуская літаратурная мова: падручнік» (нав. рэдактар; Мн., 2024, 588 с.). * «Беларуская мова. Прафесійная лексіка: вучэбны дапаможнік» (рэд.; Мн., 2025) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дзятко Дзмітрый Васільевіч}} [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] covis462lm1dn2l17ahf0skb2hc24jd 0 746858 5158827 5034234 2026-06-27T12:37:11Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Творы XII стагоддзя]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158827 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор}} [[Файл:Marmion1475_LA_GettyMuseum_Ms30-f17r_detail2.jpg|міні| ''Пашча Пекла'' [[Сімон Марміён]], фрагмент мініяцюры з [[Getty Tondal]].]] [[Файл:Simon_Marmion_(Flemish,_active_1450_-_1489)_-_Tondal_Suffers_a_Seizure_at_Dinner_-_Google_Art_Project.jpg|міні| Тнугдал страчвае прытомнасць за вячэрай, аркуш Getty Tondal.]] '''{{Lang|la|Visio Tnugdali}}''' або '''Візія Тнугдала''' — рэлігійны тэкст XII стагоддзя, які апавядае пра [[Жыццё пасля смерці|тагасветную]] візію (мрою) ірландскага рыцара Тнугдала, пазней называнага таксама ''Тундалам'', ''Тандалам'', усё ад арыгінальнага [[Сярэднеірландская мова|сярэднеірландскага]] ''Tnúdgal'' са значэннем «жаданне-доблесць» або «лютая доблесць». «''Адзін з найпапулярнейшых пільна прадуманых тэкстаў у сярэднявечным жанры візіянерскай інфернальнай літаратуры''», да XV стагоддзя перакладзены прынамсі сорак тры разы на пятнаццаць моў<ref>Kren & S McKendrick, 112. 43 from Easting</ref>, у тым ліку на [[Старабеларуская мова|старабеларускую]]<ref>Easting, 70</ref>. Твор быў найбольш папулярным у Германіі, вядома дзесяць перакладаў на нямецкую мову і чатыры на галандскую<ref>Frank Shaw, Review of «'Visio Tnugdali': The German and Dutch Translations and Their Circulation in the Later Middle Ages» by Nigel F. Palmer, The Modern Language Review, Vol. 80, No. 2 (Apr., 1985), pp. 489—491 [https://www.jstor.org/pss/3728739 JSTOR]</ref>. Па нядаўнім аднаўленні цікавасці навукоўцаў да [[Чысцец (рэлігія)|Чыстца]] пасля прац [[Жак Ле Гоф|Жака Ле Гофа]], [[Стывен Грынблат|Стывена Грынблата]] і іншых, Візія прыцягнула павышаную акадэмічную ўвагу. == Агульныя звесткі == Лацінскі тэкст запісаны неўзабаве па 1149 годзе братам Маркам, ірландскім вандроўным манахам, у {{нп5|Шатландскі манастыр (Рэгенсбург)|шатландскім манастары|ru|Церковь Святого Иакова (Регенсбург)}} у нямецкім [[Рэгенсбург]]у. Марк паведамляе, што чуў аповед ад самога рыцара Тнугдала [[Ірландская мова|па-ірландску]] і запісаў яго лацінай на просьбу рэгенсбургскай абатысы. Дзеі Візіі адбываюцца ў ірландскім [[Корк]]у ў 1148 годзе. ''Візія'' апавядае пра жорсткага і бясчыннага рыцара, які на тры дні страціў прытомнасць і анёл вядзе яго душу праз [[Рай]] і [[Пекла]], дзе яна спазнае некаторыя пакуты грэшнікаў. Анёл загадвае Тнугдалу ўсё добра запомніць і расказаць блізкім. Па вяртанні ў цела, праз перажытае Тнугдал навяртаецца да пабожнага жыцця. [[Файл:Visio_tnugdali_strassburg-hupfuff1514_himmelsschau.jpg|злева|міні| Тнугдал глядзіць за сцяну Раю, [[Дрэварыт|ксілаграфія]] з выдання на нямецкай мове, друку Матыяса Хупфуфа ([[Страсбур]]г, 1514).]] Візія Тнугдала з яе цікаўнасцю да тапаграфіі [[Жыццё пасля смерці|замагільнага жыцця]] належыць да шырокай ірландскай традыцыі ''[[імрам]]'', фантастычных апавяданняў пра тагасветныя падарожжы, а таксама да традыцыі хрысціянскіх уяўленняў пра замагільнае жыццё, на якую паўплывалі дахрысціянскія ўяўленні пра замагільны свет. Іншыя важныя тэксты з гэтай традыцыі — ірландскі ''Fís Adamnáin'' («[[Fís Adamnáin|Візія Адамана]]») і лацінскія ''Visio Pauli'' («Візія Паўла»), ''Visio Thurkilli'', ''Visio Godeschalci'' і ''Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii'' (апісанне наведвання Чыстца святым Патрыкам). Лацінскі ''Тунгдал'' хутка і шырока распаўсюдзіўся праз копіі, цяпер вядомы 172 рукапісы. Візія таксама была шаблонам для [[Сярэдненіжненямецкая мова|сярэдненіжненямецкіх]] і [[Сярэдневерхненямецкая мова|сярэдневерхненямецкіх]] адаптацый, такіх як рыфмаваная версія «Tundalus» Альбера з кляштара Віндберг (каля 1190) або фрагменты «Niederrheinischer Tundalus» (каля 1180—1190). == Пераклады == Твор перакладзены прынамсі на пятнаццаць моў, у тым ліку англійскую, галандскую, ісландскую, іспанскую, італьянскую, каталонскую, нямецкую, партугальскую, правансальскую, старабеларускую, старажытнаскандынаўскую, французскую, харвацкую, царкоўнаславянскую, чэшскую, шведскую.<ref>''Чамярыцкі В. А.'' Аповесць пра Таўдала / В. А. Чамярыцкі // {{Крыніцы/ЭГБ|1}} — С. 139.</ref> === Англійская ''Vision of Tundale'' === ''Vision of Tundale'' як версія на [[Сярэднеанглійская мова|сярэднеанглійскай мове]] напісана васьміскладовымі або кароткімі вершамі, складзенымі каля 1400 года ананімным перакладчыкам<ref>Albrecht Wagner, ''[http://www.worldcat.org/oclc/2217029 Tundale: Das Mittelenglische Gedicht über die Vision des Tundalus]'' (Halle: Max Niemeyer, 1893), pp. xxxviii-xxxix.</ref>, які перакладаў з англа-нарманскага тэксту. Захавалася пяць рукапісаў XV стагоддзя<ref>Easting, 73</ref>, тры поўныя (Нацыянальная бібліятэка Шатландыі, Advocates 19.3.1; BL Cotton Caligula A.ii; Royal 17.B.xliii) і два частковыя (Oxford Bodley 7656 (Ashmole 1491) з 700 радкоў; MS Takamiya 32, раней Penrose MS 6, набыты прафесарам Т. Такамія з Універсітэта Кэё ў Токіа<ref>Larry Dean Benson, ''The Riverside Chaucer'' (Oxford: Oxford University Press, 2008), p. 1193.</ref>, 1600 радкоў). Ёсць два сучасныя выданні сярэднеанглійскага тэксту.<ref>Eileen Gardiner, "An Edition of the Middle English «Vision of Tundale’» (Ph.D. Diss. Fordham University. 1980); and Rodney Mearns, ''The Vision of Tundale, Edited from the B.L. MS Cotton Caligula A II.'' Middle English Texts 18 (Heidelberg: Carl Winter, 1985).</ref> === Нямецкія ''Visio Tnugdali'' === Друкаваныя выданні, дваццаць два толькі на нямецкай мове, некаторыя ілюстраваны [[Дрэварыт|ксілаграфіямі]].<ref>Easting, 70-71</ref> Візія была вядома сярод аўгустынскай [[Кангрэгацыя Віндэсхайма|кангрэгацыі Віндэсхайма]], візія Пекла і Чыстца [[Якамін Костэрс|Якаміна Костэрса]] напісана ў падобным стылі.<ref name="Schaus2006">{{Cite book|last=Scheepsma|first=Wybren|editor=Margaret Schaus|title=Women and Gender in Medieval Europe: An Encyclopedia|chapter-url=https://books.google.com/books?id=aDhOv6hgN2IC&pg=PA574|access-date=5 June 2016|year=2006|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415969444|pages=573–74|chapter=Modern devotion}}</ref> === Старабеларуская ''Книга о Таудале-рыцери'' === {{Асноўны артыкул|Аповесць пра Таўдала}}Старабеларускі пераклад пад назвай ''Книга о Таудале-рыцери'' зроблены з невядомага чэшскага пратографа. Пазней са старабеларускага перакладу зроблены пераклад ''Visio Tnugdali'' на царкоўнаславянскую мову. Старабеларускі пераклад уваходзіў у рукапісны зборнік XVI ст., які з 1833 года захоўваўся ў [[Бібліятэка Красінскіх|бібліятэцы Красінскіх]] і загінуў у пажары 1944 года. Тэкст захаваўся толькі часткова, у вялікіх урыўках апублікаваных польскім даследчыкам [[Аляксандр Брукнер|Аляксандрам Брукнерам]] і ў кароткім урыўку апублікаваным [[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Яўхімам Карскім]]. === Старажытнаскандынаўская ''Duggals leizla'' === {{Lang|la|Visio Tnugdali}} перакладзена на старажытнаскандынаўскую як ''Duggals leizla'' ({{lang-is|Duggals leiðsla}}). Захавалася ў чатырох ісландскіх манускрыптах на пергаменце прыкладна з XV стагоддзя, а таксама ў трох папяровых рукапісах XVIII стагоддзя. У пралогу ''Duggals leizla'', скапіраваным у два з рукапісаў, пераклад Візіі прыпісаны «Hakon konungr», то-бок, магчыма, [[Хокан IV Хокансан|Хокану Старому]] (уладарыў у 1217—1263) або [[Хокан V Святы|Хокану Магнусану]] (уладарыў у 1299—1319), што рабіла б гэты пераклад адным найранейшых перакладаў ''Visio'' на народную мову.<ref>{{Cite book|last=Cahill|first=Peter|title=Duggals Leiðsla|publisher=Stofnun Árna Magnússonar|year=1983|location=Reykjavík}}</ref> === Французская ''Visions du Chevalier Tondal'' === ''Les visions du chevalier Tondal'' з [[Музей Геці|Геці]] — адзіная захаваная цалкам ілюстраваная версія. Змяшчае 20 мініяцюр [[Сімон Марміён|Сімона Марміёна]] і складаныя рамкі з ініцыяламі бургундскай герцагіні [[Маргарыта Ёркская|Маргарыты Ёркскай]], жонкі [[Карл Смелы|Карла Смелага]]. Тэкст напісаны [[Давід Абер|Давідам Аберам]] на французскай мове (''Les visions du chevalier Tondal'').<ref>Kren & S McKendrick, 112—116</ref> == У мастацтве == Сцэна з ''Visio'' напісана [[Іеранім Босх|Іеранімам Босхам]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://en.muzeo.com/art-print/tondals-vision/jerome-bosch|title=Tondal's Vision by Jérôme Bosch – Art print, wall art, posters and framed art|website=Muzéo|access-date=2023-08-23}}</ref>, многія яго сцэны Раю і Пекла, імаверна, створаны пад уплывам гэтага твора. == ''Візія Тнугдала'' ў сучаснай мастацкай літаратуры == У ''The Monastery Murders («Забойствы ў манастыры''») 2018 года Э. М. Паўэла, другой кнізе серыі ''Stanton and Barling'' пра сярэднявечныя загадкавыя забойствы, Візія ўжыта як сюжэтны прыём, забойца бярэ яе за план для серыі жудасных забойстваў, паўтарае апісаныя ў творы пякельныя сцэны. == Заўвагі == {{Reflist|2}} == Літаратура == * Easting, Robert. ''[https://books.google.com/books?id=3HCMdlHfUvcC&q=printed+Vision+of+Tondal Visions of the Other World in Middle English]'', 1997. Boydell & Brewer, {{ISBN|0-85991-423-2}} * T Kren & S McKendrick (eds), ''Illuminating the Renaissance: The Triumph of Flemish Manuscript Painting in Europe'', Getty Museum/Royal Academy of Arts, pp.&nbsp;112-116 & passim, 2003, {{ISBN|1-903973-28-7}} * Albrecht Wagner (ed.): ''Visio Tnugdali. Lateinisch und Altdeutsch.'' Erlangen: Deichert 1882. * Nigel F Palmer: ''Visio Tnugdali. The German and Dutch translations and their circulation in the later Middle Ages.'' München 1982. {{ISBN|3-7608-3376-4}} * Brigitte Pfeil: ''Die 'Vision des Tnugdalus' Albers von Windberg. Literatur- und Frömmigkeitsgeschichte im ausgehenden 12. Jahrhundert. Mit einer Edition der lateinischen 'Visio Tnugdali' aus Clm 22254.'' Frankfurt a.M./ Berlin et al.: Peter Lang 1999. {{ISBN|3-631-33817-1}} * Herrad Spilling: ''Die Visio Tnugdali. Eigenart und Stellung in der mittelalterlichen Visionsliteratur bis zum Ende des 12. Jahrhunderts.'' München: Arbeo-Gesellschaft 1975. * Eileen Gardiner, ''[http://www.worldcat.org/oclc/18741120 Visions of Heaven and Hell Before Dante]'' (New York: Italica Press, 1989), pp.&nbsp;149-95, provides an English translation of the Latin text. * ''Иванов Сергей'' [https://www.academia.edu/103607993/ Ирландская история XII века в восточнославянских переводах «Видения Тнугдала»] // Индоевропейское языкознание и классическая филология XXVII (чтения памяти И. М. Тронского). Материалы Международной конференции, проходившей 26-28 июня 2023 г. / Гл. редактор Н. Н. Казанский. СПб.: ИЛИ РАН, 2023. Ч. I. 698 с., Ч. II. 637 с. (= Индоевропейское языкознание и классическая филология, 27, 2023). * ''Чамярыцкі В. А.'' Аповесць пра Таўдала // {{Крыніцы/ЭГБ|1}} — С. 139. == Спасылкі == {{Commons|Visio Tnugdali}} * TEAMS [http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/vtint.htm Introduction] and [http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/vtfrm.htm text] of a Middle English annotated transcription of the ''Vision of Tundale'' found in early-fifteenth-century manuscripts. Ed. by Edward E. Foster. * [http://www.eleusinianm.co.uk/blueWellow/bof6tundale.html ''The Vision of Tundale''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151007160442/http://eleusinianm.co.uk/blueWellow/bof6tundale.html |date=7 кастрычніка 2015 }} Modern English translation of the Middle English version * [http://www.getty.edu/art/gettyguide/artObjectDetails?artobj=1771 The Getty Museum manuscript in full] * [http://www.hell-on-line.org/BibJC3.html#BibTundale Bibliography on the ''Vision of Tundale'']. * [https://heimskringla.no/wiki/Duggals_Leizla Old Norse text of ''Duggals leizla'' at heimskringla.no] {{ВС}} [[Катэгорыя:Літаратура Ірландыі]] [[Катэгорыя:Літаратурныя творы на лацінскай мове]] [[Катэгорыя:Творы XII стагоддзя]] 95o08xvdw621fj0qijykmy86tjml4zn 0 749401 5158943 4678846 2026-06-27T21:54:29Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158943 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Келі}} {{Вучоны}} '''Джэфэры Келі''' ({{lang-en|Jeffery W. Kelly}}, нар. {{ДН|23|8|1960}}, {{нп3|Медына (Нью-Ёрк)|Медына|en|Medina, New York}}, [[штат Нью-Ёрк]], ЗША) — [[ЗША|амерыканскі]] бізнесмен і хімік, выкладчык Навукова-даследчага інстытута Скрыпса ў [[Ла-Хоя (Каліфорнія)|Ла-Хоя]], [[Каліфорнія]]. Член [[Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук|Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук]] (2016), [[Каралеўскае хімічнае таварыства|Каралеўскага хімічнага таварыства]] (2017), [[National Academy of Inventors]] (2018). == Біяграфія == Джэфры Келі нарадзіўся ў горадзе {{нп3|Медына (Нью-Ёрк)|Медына|en|Medina, New York}}, [[штат Нью-Ёрк]], ЗША. У 1986 годзе атрымаў доктарскую ступень у галіне [[арганічная хімія|арганічнай хіміі]] ва [[Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Чапел-Хіл|Універсітэце Паўночнай Караліны ў Чапел-Хіл]], у 1986—1989 гадах выконваў пост-доктарскія даследаванні ў [[Ракфелераўскі ўніверсітэт|Ракфелераўскім універсітэце]].<ref name="bio1"/> Былы дэкан аспірантуры (2000—2008), Віцэ-прэзідэнт па акадэмічных пытаннях (2000—2006), Сустаршыня аддзела малекулярнай медыцыны і прафесар хіміі імя Літы Аненберг Хазен у Інстытуце хімічнай біялогіі Скэгса ў {{нп3|Навукова-даследчы інстытут Скрыпса|Навукова-даследчым інстытуце Скрыпса|en|Scripps Research}} ў [[Ла-Хоя (Каліфорнія)|Ла-Хоі, Каліфорнія]]. Яго даследаванні накіраваны на разуменне згортвання, няправільнага згортвання і агрэгацыі [[бялкі|бялкоў]], а таксама на распрацоўку як хімічных, так і біялагічных стратэгій для лячэння захворванняў, выкліканых няправільным згортваннем і/або агрэгацыяй бялкоў.<ref name="bio1"/> Джэфры Келі стаў сузаснавальнікам трох біятэхналагічных кампаній: ''FoldRx Pharmaceuticals'' са {{нп3|Сьюзан Ліндквіст||ru|Линдквист, Сюзан}} у 2003 годзе,<ref name=CEN2010/> ''Proteostasis Therapeutics, Inc.'' з {{нп3|Эндру Дылін|Эндру Дылінам|en|Andrew Dillin}} і {{нп3|Рычард Марымота|Рычардам Марымота|en|Richard I. Morimoto}} ў 2010 годзе,<ref>{{cite news|last1=Timmerman|first1=Luke|title=Proteostasis, with San Diego Roots and Boston Home, Seeks Edge in Alzheimer's and Parkinson's|url=https://www.xconomy.com/boston/2010/05/03/proteostasis-with-san-diego-roots-and-boston-home-seeks-edge-in-alzheimers-and-parkinsons/|work=Xconomy|date=3 May 2010}}</ref> і ''Misfolding Diagnostics''<ref>{{cite web|title=Form S-1|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1445283/000119312515412641/d918922ds1.htm|publisher=Proteostasis Therapeutics via SEC Edgar|date=December 23, 2015}}</ref> у 2012 годзе.<ref>{{cite news|last1=Preston|first1=Juliet|title=J&J Creates Space at Janssen Labs for Life Sciences Entrepreneurs|url=https://www.xconomy.com/san-diego/2013/02/05/jj-creates-space-at-janssen-labs-for-life-sciences-entrepreneurs/?single_page=true|work=Xconomy|date=5 February 2013}}</ref> Лабараторыя Келі пачала шукаць спосабы інгібіраваць утварэнне фібрыл {{нп3|транстырэцін|транстырэціну|ru|Транстиретин}} ў 1990-х гадах.<ref>{{cite book|last1=Labaudiniere|first1=Richard|editor1-last=Pryde|editor1-first=David C|editor2-last=Palmer|editor2-first=Michael J|title=Orphan Drugs and Rare Diseases.|url=https://archive.org/details/orphandrugsrared0000unse|date=2014|publisher=Royal Society of Chemistry|series=RSC Drug Discovery Series No. 38|isbn=978-1-84973-806-4|chapter=Chapter 9: Discovery and Development of Tafamidis for the Treatment of TTR Familial Amyloid Polyneuropathy}}</ref>{{rp|210}} У канчатковым выніку камандай Келі з выкарыстаннем стратэгіі распрацоўкі лекаў, заснаванай на структуры, быў адкрыты {{нп3|тафамідзіс||en|Tafamidis}}; структура была ўпершыню апублікавана ў 2003 годзе.<ref name=NRDD2010/><ref name=CEN2010/> У 2003 годзе Келі разам са {{нп3|Сьюзан Ліндквіст||ru|Линдквист, Сюзан}} з Масачусецкага тэхналагічнага інстытута і Інстытута Уайтхеда<ref name=CEN2010>{{cite journal|last1=Borman|first1=Stu|title=Attacking Amyloids|url=https://archive.org/details/sim_chemical-engineering-news_2010-01-25_88_4/page/30|journal=Chemical & Engineering News|date=25 January 2010|volume=88|issue=4|pages=30–32|doi=10.1021/cen-v088n004.p030}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Breznitz|first1=Shiri M.|last2=O'Shea|first2=Rory P.|last3=Allen|first3=Thomas J.|title=University Commercialization Strategies in the Development of Regional Bioclusters|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-product-innovation-management_2008-03_25_2/page/129|journal=Journal of Product Innovation Management|date=March 2008|volume=25|issue=2|pages=129–142|doi=10.1111/j.1540-5885.2008.00290.x}}</ref> заснавалі FoldRx, і FoldRx распрацаваў тафамідзіс, падаўшы заяўку на зацвярджэнне збыту ў Еўропе ў пачатку 2010 года.<ref name=NRDD2010>{{cite journal|last1=Jones|first1=Dan|title=Modifying protein misfolding|journal=Nature Reviews Drug Discovery|date=29 October 2010|volume=9|issue=11|pages=825–827|doi=10.1038/nrd3316}}</ref> Пазней у тым жа годзе кампанія {{нп3|Pfizer||ru|Pfizer}} набыла FoldRx.<ref name=NRDD2010/> == Узнагароды == * 1991 — {{нп3|Прэмія стыпендыята імя Сэрла||en|Searle Scholars Program}}<ref name="bio1">[http://www.scripps.edu/research/faculty/kelly Faculty biography] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180720193223/http://www.scripps.edu/research/faculty/kelly |date=20 ліпеня 2018 }}, Scripps, Retrieved April 2, 2018</ref> * 1999 — Нацыянальны лектар Біяфізічнага таварыства (прэмія) * 1999 — Прэмія Бялковага таварыства Дзюпона маладым даследчыкам ({{lang-en|Protein Society-Dupont Young Investigator Award}}) * 2000 — Прэмія выпускнікам Нью-Ёркскага дзяржаўнага ўніверсітэта ў Фрыдоніі за выдатныя дасягненні * 2001 — Прэмія стыпендыята Амерыканскага хімічнага таварыства Артура С. Коўпа * 2006 — Прэмія Нацыянальных інстытутаў аховы здароўя за заслугі * 2008 — Прэмія Амерыканскага таварыства пептыдаў Вінцэнта дзю Вінё * 2011 — Лекцыя імя Рао Макінені Амерыканскага таварыства пептыдаў (прэмія) * 2011 — Прэмія Бялковага таварыства Эміля Т. Кайзера * 2012 — Прэмія Ральфа Ф. Гіршмана ў галіне хіміі пептыдаў ад Амерыканскага хімічнага таварыства * 2012 — {{нп3|Прэмія памяці Мюрэя Гудмана||en|Murray Goodman Memorial Prize}} * 2016 — Прэмія Джэрэмі Ноўлза ад [[Каралеўскае хімічнае таварыства|Каралеўскага хімічнага таварыства]] * 2016 — {{нп3|Прэмія Габея|Прэмія Джэйкаба Хескела Габея ў галіне біятэхналогій і медыцыны|en|Gabbay Award}} * 2016 — Уступная прамова ў [[Нью-Ёркскі дзяржаўны ўніверсітэт у Фрыдоніі|Нью-Ёркскім дзяржаўным ўніверсітэце ў Фрыдоніі]]<ref>see Commencement address at: youtu.be/4YA7btif6A8</ref> * 2017 — Узнагарода «Піянер хіміі» ад Амерыканскага інстытута хімікаў * 2022 — {{нп3|Прэмія за прарыў у вобласці медыцыны||ru|Премия за прорыв в области медицины}} * 2023 — [[Прэмія Вольфа па хіміі]]<ref>[https://wolffund.org.il/home-page/ Wolf Prize in Chemistry 2023]</ref> == Навуковыя працы == Сярод навуковых прац і публікацый Джэфры Келі вылучаюцца наступныя: * 1992 — Colon, W.; Kelly, J.W. «Partial Denaturation of Transthyretin is Sufficient for Amyloid Fibril Formation In Vitro.» Biochemistry, 31 8654-8660. * 2001 — Jager, M.; Nguyen, H.; Crane, J.C.; Kelly, J.W.; Gruebele, M. «The Folding Mechanism of a β-Sheet: The WW Domain» J. Mol. Biol., 311, 373—393. * 2001 — Hammarstrom, P.; Schneider, F.; Kelly, J.W. «Trans-Suppression of Misfolding In An Amyloid Disease» Science 293, 2459—2461. * 2002 — Sawkar, A.R.; Cheng, W-C.; Beutler, E.: Wong, C.-H.: Balch, W.E.: Kelly, J.W. "Chemical Chaperones Increase the Cellular Activity of N370S β-glucosidase: A Therapeutic Strategy for Gaucher Disease " Proc. Natl. Acad. Sci. 99, 15428-15433. * 2003 — Hammarstrom, P.; Wiseman, R. L.; Powers, E.T.; Kelly, J.W. «Prevention of Transthyretin Amyloid Disease by Changing Protein Misfolding Energetics» Science 299, 713—716. * 2004 — Deechongkit, S.; Nguyen, H.; Dawson, P.E.; Gruebele, M.; Kelly, J.W. «Context Dependent Contributions of Backbone H-Bonding to β-Sheet Folding Energetics» Nature 430, 101—105. * 2005 — Sekijima, Y., Wiseman, R.L., Matteson, J., Hammarström, P., Miller,S.R., Balch, W.E., Kelly, J.W. "Biological and Chemical Basis for Tissue Selective Amyloid Disease"Cell 121, 73-85. * 2006 — Fowler, D.M.; Koulov, A.V.; Alory-Jost, C.; Marks, M.S.; Balch, W.E; Kelly, J.W. "Functional Amyloid Formation Within Mammalian Tissue " PLoS Biology 4, 100—107. * 2008 — Mu, T-W.; Ong, D.S.T.; Wang, Y-J; Balch, W. E.; Yates, J.R.; Segatori, L.; Kelly, J.W. ."Chemical and Biological Approaches Synergize to Ameliorate Protein-Folding Diseases" Cell 134, 769—781. * 2008 — Balch, W.E.; Morimoto, R.I.; Dillin, A.; Kelly, J.W. «Adapting Proteostasis For Disease Intervention» Science 319, 916—919. * 2011 — Culyba, E.K.; Price, J.L.; Hanson, S.R.; Dhar, A,; Wong, C-H.; Gruebele, M.; Powers, E.T.; Kelly, J.W. «Protein Native State Stabilization by Placing Aromatic Side Chains in N-Glycosylated Reverse Turns» Science 331, 571—575. * 2012 — Bulawa, C.E.; Connelly, S.; DeVit, M.; Wang, L. Weigel, C.;Fleming, J. Packman, J.; Powers, E.T.; Wiseman, R.L.; Foss, T.R.; Wilson, I.A.; Kelly, J.W.; Labaudiniere, R. «Tafamidis, A Potent and Selective Transthyretin Kinetic Stabilizer That Inhibits the Amyloid Cascade» Proc. Natl. Acad. Sci. 109, 9629-9634. * 2013 — Chen, W; Enck, S.; Price, J.L.; Powers, D.L.; Powers, E.T.; Wong, C-H.; Dyson, H.J.; Kelly, J.W. «The Structural and Energetic Basis of Protein-Carbohydrate Interactions» J. Am. Chem. Soc. 135, 9877-9884. == Крыніцы == {{reflist}} {{Лаўрэаты прэміі Вольфа па хіміі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Келі Джэфры}} mi6ydyax3820eu7vzebuij7saqdsp1a 0 755563 5159032 5032333 2026-06-28T08:14:05Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159032 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік |Імя = Мікалай Барысенка |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|3|2|1956}} |Месца нараджэння = [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Род дзейнасці = [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], [[гісторык]], [[публіцыст]], [[педагог]] |Гады творчасці = |Мова твораў = [[руская мова|руская]], [[беларуская мова|беларуская]] |Жанр = гістарычная проза, публіцыстыка |Значныя творы = |Узнагароды і прэміі = [[Нацыянальная літаратурная прэмія]] (2016, 2025) }} {{цёзкі2|Барысенка}} '''Мікала́й Сярге́евіч Бары́сенка''' ({{ДН|3|2|1956}}, [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]]) — беларускі [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], ваенны [[гісторык]], [[публіцыст]] і [[педагог]]. Заснавальнік і кіраўнік пошукавага клуба «[[Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру»|Віккру]]». == Біяграфія == Нарадзіўся 3 лютага 1956 года ў вёсцы Удоўск Чавускага раёна Магілёўскай вобласці<ref name="mogilev">{{cite web|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:aT4fRJDSoxQJ:catalog.library.mogilev.by/writers/search_result.php%3Fid%3D365&hl=ru&gl=lt|title=Барысенка Мікалай Сяргеевіч|publisher=Каталог бібліятэк горада Магілёва|date=|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Атрымаў адукацыю ў Калінінградскім мараходным вучылішчы і на гістарычным факультэце [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У розныя гады служыў на судах кіравання «Мартрансфлот» і базы экспедыцыйнага флоту горада [[Калінінград]]а. Пазней працаваў оперупаўнаважаным ва [[УУС Магілёўскага аблвыканкама]], а таксама выхавацелем у Магілёўскай рэспубліканскай школе спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў. У цяперашні час займае пасаду метадыста аддзела краязнаўства і пошукавай працы Магілёўскага абласнога цэнтра фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў<ref name="mogilev"/>. З'яўляецца членам Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]]<ref name="spb">{{cite web|url=http://old.oo-spb.by/ru/otdelenia/mogilev-obl.html|title=Могилевское областное отделение|publisher=Общественное объединение "Союз писателей Беларуси"|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Жыве і працуе ў горадзе [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="mogilev"/>. == Грамадская і палітычная дзейнасць == У [[1994]] годзе Мікалай Барысенка заснаваў Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй»), які займаецца пошукам і ідэнтыфікацыяй парэшткаў салдат [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], загінулых у гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі Беларусі і Расіі<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пад яго кіраўніцтвам арганізацыя стала найбуйнейшым пошукавым аб'яднаннем краіны. У [[2015]] годзе дзейнасць клуба выклікала крытыку з боку незарэгістраванай маладзёжнай арганізацыі «[[Малады Фронт]]», якая ўключыла «Віккру» ў свой спіс «чорнай сотні» — пералік арганізацый, што, на думку актывістаў, займаліся насаджэннем ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Сам Мікалай Барысенка абверг гэтыя абвінавачванні, заявіўшы, што яго клуб не прапаведуе «рускі свет», а выключна дапамагае вяртаць імёны загінулых воінаў<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] таксама раскрытыкаваў дзеянні маладафронтаўцаў, адзначыўшы маштабны ўнёсак «Віккру» ў мемарыялізацыю ахвяр вайны<ref name="nn15"/>. Тым не менш, у снежні [[2022]] года Мікалай Барысенка ў інтэрв'ю дзяржаўнаму выданню «[[СБ. Беларусь сегодня]]» публічна выступіў за адмену [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] на геаграфічных паказальніках і шыльдах. Ён назваў транслітарацыю беларускай мовы лацінскім алфавітам «зусім чужой», а яе выкарыстанне — дзейнасцю «нацыянальна афарбаваных таварышаў». Незалежныя беларускія медыя рэзка раскрытыкавалі гэтую пазіцыю, адзначыўшы, што транслітарацыя ствараецца найперш для замежнікаў, а сам Барысенка з'яўляецца адэптам [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і пасля пачатку [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|поўнамаштабнай вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку расійскай агрэсіі<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=Наша Ніва|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Узнагароды == * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» (2016)<ref name="mogilev"/>. * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» за кнігу «Буйніцкае поле. Застацца і памерці...» ({{lang-ru|«Буйничское поле. Остаться и умереть…»}}) (2025)<ref name="belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/laureatov-natsionalnoj-literaturnoj-premii-2025-goda-nazvali-v-lide-735911-2025|title=Лауреатов Национальной литературной премии 2025 года назвали в Лиде|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Магілёўшчына — мой любы Прыдняпроўскі край» (Магілёў, 2004) * «Страницы освобождения Могилева: год 1944-й» (Магілёў, 2004) * «Днепровский рубеж: трагическое лето 1941 года» (Магілёў, 2005) * «У истоков патриотизма» (Магілёў, 2007) * «По дороге в Лесную» (Магілёў, 2008) * «Освобождение: от Хотимска до Могилева и Бобруйска» (Магілёў, 2009) * «1941-й: пылающие рубежи Днепра и Сожа» (Магілёў, 2011) * «Год 1812-й на дорогах Могилевщины» (Магілёў, 2012) * «Наша Победа: 70 летию освобождения Беларуси и Могилевской области от немецко-фашистских оккупантов посвящяется» (Магілёў, 2014) * «Рожденные к подвигу: 28 Героев Советского Союза, получивших звание за освобождение Могилева» (Магілёў, 2015) * «161-я Могилевская: в первых рядах советской гвардии: оборонительтные бои 1941 года 161-й стрелковой (4-й гвардейской дивизии): воспоминания и документы» (Магілёў, 2015) * «Эхо Великой войны в Восточной Беларуси (1914—1918)» (Магілёў, 2015) * «Наш край Могилевский» (Магілёў, 2016) * «Наследники Спиридона Соболя: к 100-летию Могилевской областной типографии» (Магілёў, 2018) * «Партизанские „друкары“ Могилевщины: и словом, и пулей!» (Магілёў, 2020) * «Крепость Могилев»: 23 дня из 41-го» (Магілёў, 2021) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Барысенка Мікалай Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 3 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі (2005)]] [[Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ]] 764e6hakk9txbtgenip4orni071tsa8 5159033 5159032 2026-06-28T08:16:10Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159033 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік |Імя = Мікалай Барысенка |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|3|2|1956}} |Месца нараджэння = [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Род дзейнасці = [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], [[гісторык]], [[публіцыст]], [[педагог]] |Гады творчасці = |Мова твораў = [[руская мова|руская]], [[беларуская мова|беларуская]] |Жанр = гістарычная проза, публіцыстыка |Значныя творы = |Узнагароды і прэміі = [[Нацыянальная літаратурная прэмія]] (2016, 2025) }} {{цёзкі2|Барысенка}} '''Мікала́й Сярге́евіч Бары́сенка''' ({{ДН|3|2|1956}}, [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]]) — беларускі [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], ваенны [[гісторык]], [[публіцыст]] і [[педагог]]. Заснавальнік і кіраўнік пошукавага клуба «[[Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру»|Віккру]]». == Біяграфія == Нарадзіўся 3 лютага 1956 года ў вёсцы [[Удоўск]] [[Чавускі раён|Чавускага раёна]] Магілёўскай вобласці<ref name="mogilev">{{cite web|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:aT4fRJDSoxQJ:catalog.library.mogilev.by/writers/search_result.php%3Fid%3D365&hl=ru&gl=lt|title=Барысенка Мікалай Сяргеевіч|publisher=Каталог бібліятэк горада Магілёва|date=|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Атрымаў адукацыю ў [[Калінінградскае мараходнае вучылішча|Калінінградскім мараходным вучылішчы]] і на [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У розныя гады служыў на судах кіравання «[[Мартрансфлот]]» і базы экспедыцыйнага флоту горада [[Калінінград]]а. Пазней працаваў оперупаўнаважаным ва [[УУС Магілёўскага аблвыканкама]], а таксама выхавацелем у [[Магілёўская рэспубліканская школа спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў|Магілёўскай рэспубліканскай школе спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў]]. У цяперашні час займае пасаду метадыста аддзела краязнаўства і пошукавай працы [[Магілёўскі абласны цэнтр фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў|Магілёўскага абласнога цэнтра фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў]]<ref name="mogilev"/>. З'яўляецца членам Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]]<ref name="spb">{{cite web|url=http://old.oo-spb.by/ru/otdelenia/mogilev-obl.html|title=Могилевское областное отделение|publisher=Общественное объединение "Союз писателей Беларуси"|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Жыве і працуе ў горадзе [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="mogilev"/>. == Грамадская і палітычная дзейнасць == У 1994 годзе Мікалай Барысенка заснаваў Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй»), які займаецца пошукам і ідэнтыфікацыяй парэшткаў салдат [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], загінулых у гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі Беларусі і Расіі<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пад яго кіраўніцтвам арганізацыя стала найбуйнейшым пошукавым аб'яднаннем краіны. У 2015 годзе дзейнасць клуба выклікала крытыку з боку незарэгістраванай маладзёжнай арганізацыі «[[Малады Фронт]]», якая ўключыла «Віккру» ў свой спіс «чорнай сотні» — пералік арганізацый, што, на думку актывістаў, займаліся насаджэннем ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Сам Мікалай Барысенка абверг гэтыя абвінавачванні, заявіўшы, што яго клуб не прапаведуе «рускі свет», а выключна дапамагае вяртаць імёны загінулых воінаў<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] таксама раскрытыкаваў дзеянні маладафронтаўцаў, адзначыўшы маштабны ўнёсак «Віккру» ў мемарыялізацыю ахвяр вайны<ref name="nn15"/>. Тым не менш, у снежні 2022 года Мікалай Барысенка ў інтэрв'ю дзяржаўнаму выданню «[[СБ. Беларусь сегодня]]» публічна выступіў за адмену [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] на геаграфічных паказальніках і шыльдах. Ён назваў транслітарацыю беларускай мовы лацінскім алфавітам «зусім чужой», а яе выкарыстанне — дзейнасцю «нацыянальна афарбаваных таварышаў». Незалежныя беларускія медыя рэзка раскрытыкавалі гэтую пазіцыю, адзначыўшы, што транслітарацыя ствараецца найперш для замежнікаў, а сам Барысенка з'яўляецца адэптам [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|поўнамаштабнай вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку расійскай агрэсіі<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=Наша Ніва|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Узнагароды == * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» (2016)<ref name="mogilev"/>. * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» за кнігу «Буйніцкае поле. Застацца і памерці...» ({{lang-ru|«Буйничское поле. Остаться и умереть…»}}) (2025)<ref name="belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/laureatov-natsionalnoj-literaturnoj-premii-2025-goda-nazvali-v-lide-735911-2025|title=Лауреатов Национальной литературной премии 2025 года назвали в Лиде|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Магілёўшчына — мой любы Прыдняпроўскі край» (Магілёў, 2004) * «Страницы освобождения Могилева: год 1944-й» (Магілёў, 2004) * «Днепровский рубеж: трагическое лето 1941 года» (Магілёў, 2005) * «У истоков патриотизма» (Магілёў, 2007) * «По дороге в Лесную» (Магілёў, 2008) * «Освобождение: от Хотимска до Могилева и Бобруйска» (Магілёў, 2009) * «1941-й: пылающие рубежи Днепра и Сожа» (Магілёў, 2011) * «Год 1812-й на дорогах Могилевщины» (Магілёў, 2012) * «Наша Победа: 70 летию освобождения Беларуси и Могилевской области от немецко-фашистских оккупантов посвящяется» (Магілёў, 2014) * «Рожденные к подвигу: 28 Героев Советского Союза, получивших звание за освобождение Могилева» (Магілёў, 2015) * «161-я Могилевская: в первых рядах советской гвардии: оборонительтные бои 1941 года 161-й стрелковой (4-й гвардейской дивизии): воспоминания и документы» (Магілёў, 2015) * «Эхо Великой войны в Восточной Беларуси (1914—1918)» (Магілёў, 2015) * «Наш край Могилевский» (Магілёў, 2016) * «Наследники Спиридона Соболя: к 100-летию Могилевской областной типографии» (Магілёў, 2018) * «Партизанские „друкары“ Могилевщины: и словом, и пулей!» (Магілёў, 2020) * «Крепость Могилев»: 23 дня из 41-го» (Магілёў, 2021) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Барысенка Мікалай Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 3 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі (2005)]] [[Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ]] nfdggpct2zxknah9wq0qdqomcity9bo 5159034 5159033 2026-06-28T08:16:23Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159034 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік |Імя = Мікалай Барысенка |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|3|2|1956}} |Месца нараджэння = [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Род дзейнасці = [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], [[гісторык]], [[публіцыст]], [[педагог]] |Гады творчасці = |Мова твораў = [[руская мова|руская]], [[беларуская мова|беларуская]] |Жанр = гістарычная проза, публіцыстыка |Значныя творы = |Узнагароды і прэміі = [[Нацыянальная літаратурная прэмія]] (2016, 2025) }} {{цёзкі2|Барысенка}} '''Мікала́й Сярге́евіч Барысе́нка''' ({{ДН|3|2|1956}}, [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]]) — беларускі [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], ваенны [[гісторык]], [[публіцыст]] і [[педагог]]. Заснавальнік і кіраўнік пошукавага клуба «[[Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру»|Віккру]]». == Біяграфія == Нарадзіўся 3 лютага 1956 года ў вёсцы [[Удоўск]] [[Чавускі раён|Чавускага раёна]] Магілёўскай вобласці<ref name="mogilev">{{cite web|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:aT4fRJDSoxQJ:catalog.library.mogilev.by/writers/search_result.php%3Fid%3D365&hl=ru&gl=lt|title=Барысенка Мікалай Сяргеевіч|publisher=Каталог бібліятэк горада Магілёва|date=|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Атрымаў адукацыю ў [[Калінінградскае мараходнае вучылішча|Калінінградскім мараходным вучылішчы]] і на [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У розныя гады служыў на судах кіравання «[[Мартрансфлот]]» і базы экспедыцыйнага флоту горада [[Калінінград]]а. Пазней працаваў оперупаўнаважаным ва [[УУС Магілёўскага аблвыканкама]], а таксама выхавацелем у [[Магілёўская рэспубліканская школа спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў|Магілёўскай рэспубліканскай школе спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў]]. У цяперашні час займае пасаду метадыста аддзела краязнаўства і пошукавай працы [[Магілёўскі абласны цэнтр фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў|Магілёўскага абласнога цэнтра фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў]]<ref name="mogilev"/>. З'яўляецца членам Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]]<ref name="spb">{{cite web|url=http://old.oo-spb.by/ru/otdelenia/mogilev-obl.html|title=Могилевское областное отделение|publisher=Общественное объединение "Союз писателей Беларуси"|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Жыве і працуе ў горадзе [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="mogilev"/>. == Грамадская і палітычная дзейнасць == У 1994 годзе Мікалай Барысенка заснаваў Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй»), які займаецца пошукам і ідэнтыфікацыяй парэшткаў салдат [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], загінулых у гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі Беларусі і Расіі<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пад яго кіраўніцтвам арганізацыя стала найбуйнейшым пошукавым аб'яднаннем краіны. У 2015 годзе дзейнасць клуба выклікала крытыку з боку незарэгістраванай маладзёжнай арганізацыі «[[Малады Фронт]]», якая ўключыла «Віккру» ў свой спіс «чорнай сотні» — пералік арганізацый, што, на думку актывістаў, займаліся насаджэннем ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Сам Мікалай Барысенка абверг гэтыя абвінавачванні, заявіўшы, што яго клуб не прапаведуе «рускі свет», а выключна дапамагае вяртаць імёны загінулых воінаў<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] таксама раскрытыкаваў дзеянні маладафронтаўцаў, адзначыўшы маштабны ўнёсак «Віккру» ў мемарыялізацыю ахвяр вайны<ref name="nn15"/>. Тым не менш, у снежні 2022 года Мікалай Барысенка ў інтэрв'ю дзяржаўнаму выданню «[[СБ. Беларусь сегодня]]» публічна выступіў за адмену [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] на геаграфічных паказальніках і шыльдах. Ён назваў транслітарацыю беларускай мовы лацінскім алфавітам «зусім чужой», а яе выкарыстанне — дзейнасцю «нацыянальна афарбаваных таварышаў». Незалежныя беларускія медыя рэзка раскрытыкавалі гэтую пазіцыю, адзначыўшы, што транслітарацыя ствараецца найперш для замежнікаў, а сам Барысенка з'яўляецца адэптам [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|поўнамаштабнай вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку расійскай агрэсіі<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=Наша Ніва|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Узнагароды == * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» (2016)<ref name="mogilev"/>. * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» за кнігу «Буйніцкае поле. Застацца і памерці...» ({{lang-ru|«Буйничское поле. Остаться и умереть…»}}) (2025)<ref name="belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/laureatov-natsionalnoj-literaturnoj-premii-2025-goda-nazvali-v-lide-735911-2025|title=Лауреатов Национальной литературной премии 2025 года назвали в Лиде|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Магілёўшчына — мой любы Прыдняпроўскі край» (Магілёў, 2004) * «Страницы освобождения Могилева: год 1944-й» (Магілёў, 2004) * «Днепровский рубеж: трагическое лето 1941 года» (Магілёў, 2005) * «У истоков патриотизма» (Магілёў, 2007) * «По дороге в Лесную» (Магілёў, 2008) * «Освобождение: от Хотимска до Могилева и Бобруйска» (Магілёў, 2009) * «1941-й: пылающие рубежи Днепра и Сожа» (Магілёў, 2011) * «Год 1812-й на дорогах Могилевщины» (Магілёў, 2012) * «Наша Победа: 70 летию освобождения Беларуси и Могилевской области от немецко-фашистских оккупантов посвящяется» (Магілёў, 2014) * «Рожденные к подвигу: 28 Героев Советского Союза, получивших звание за освобождение Могилева» (Магілёў, 2015) * «161-я Могилевская: в первых рядах советской гвардии: оборонительтные бои 1941 года 161-й стрелковой (4-й гвардейской дивизии): воспоминания и документы» (Магілёў, 2015) * «Эхо Великой войны в Восточной Беларуси (1914—1918)» (Магілёў, 2015) * «Наш край Могилевский» (Магілёў, 2016) * «Наследники Спиридона Соболя: к 100-летию Могилевской областной типографии» (Магілёў, 2018) * «Партизанские „друкары“ Могилевщины: и словом, и пулей!» (Магілёў, 2020) * «Крепость Могилев»: 23 дня из 41-го» (Магілёў, 2021) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Барысенка Мікалай Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 3 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі (2005)]] [[Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ]] qod7ghhn48l3rb6wyzjk0fa4o6lds99 5159037 5159034 2026-06-28T08:20:34Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159037 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} {{цёзкі2|Барысенка}} '''Мікала́й Сярге́евіч Барысе́нка''' ({{ДН|3|2|1956}}, [[Удоўск]], [[Чавускі раён]], [[Магілёўская вобласць]]) — беларускі [[пісьменнік]], [[краязнаўца]], ваенны [[гісторык]], [[публіцыст]] і [[педагог]]. Заснавальнік і кіраўнік пошукавага клуба «[[Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру»|Віккру]]». == Біяграфія == Нарадзіўся 3 лютага 1956 года ў вёсцы [[Удоўск]] [[Чавускі раён|Чавускага раёна]] Магілёўскай вобласці<ref name="mogilev">{{cite web|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:aT4fRJDSoxQJ:catalog.library.mogilev.by/writers/search_result.php%3Fid%3D365&hl=ru&gl=lt|title=Барысенка Мікалай Сяргеевіч|publisher=Каталог бібліятэк горада Магілёва|date=|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Атрымаў адукацыю ў [[Калінінградскае мараходнае вучылішча|Калінінградскім мараходным вучылішчы]] і на [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У розныя гады служыў на судах кіравання «[[Мартрансфлот]]» і базы экспедыцыйнага флоту горада [[Калінінград]]а. Пазней працаваў оперупаўнаважаным ва [[УУС Магілёўскага аблвыканкама]], а таксама выхавацелем у [[Магілёўская рэспубліканская школа спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў|Магілёўскай рэспубліканскай школе спецыяльнага закрытага тыпу для цяжкавыхоўваемых падлеткаў]]. У цяперашні час займае пасаду метадыста аддзела краязнаўства і пошукавай працы [[Магілёўскі абласны цэнтр фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў|Магілёўскага абласнога цэнтра фізічнага выхавання і спорту навучэнцаў і студэнтаў]]<ref name="mogilev"/>. З'яўляецца членам Магілёўскага абласнога аддзялення праўладнага [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]]<ref name="spb">{{cite web|url=http://old.oo-spb.by/ru/otdelenia/mogilev-obl.html|title=Могилевское областное отделение|publisher=Общественное объединение "Союз писателей Беларуси"|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Жыве і працуе ў горадзе [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="mogilev"/>. == Грамадская і палітычная дзейнасць == У 1994 годзе Мікалай Барысенка заснаваў Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй»), які займаецца пошукам і ідэнтыфікацыяй парэшткаў салдат [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай арміі]], загінулых у гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі Беларусі і Расіі<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пад яго кіраўніцтвам арганізацыя стала найбуйнейшым пошукавым аб'яднаннем краіны. У 2015 годзе дзейнасць клуба выклікала крытыку з боку незарэгістраванай маладзёжнай арганізацыі «[[Малады Фронт]]», якая ўключыла «Віккру» ў свой спіс «чорнай сотні» — пералік арганізацый, што, на думку актывістаў, займаліся насаджэннем ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Сам Мікалай Барысенка абверг гэтыя абвінавачванні, заявіўшы, што яго клуб не прапаведуе «рускі свет», а выключна дапамагае вяртаць імёны загінулых воінаў<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] таксама раскрытыкаваў дзеянні маладафронтаўцаў, адзначыўшы маштабны ўнёсак «Віккру» ў мемарыялізацыю ахвяр вайны<ref name="nn15"/>. Тым не менш, у снежні 2022 года Мікалай Барысенка ў інтэрв'ю дзяржаўнаму выданню «[[СБ. Беларусь сегодня]]» публічна выступіў за адмену [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] на геаграфічных паказальніках і шыльдах. Ён назваў транслітарацыю беларускай мовы лацінскім алфавітам «зусім чужой», а яе выкарыстанне — дзейнасцю «нацыянальна афарбаваных таварышаў». Незалежныя беларускія медыя рэзка раскрытыкавалі гэтую пазіцыю, адзначыўшы, што транслітарацыя ствараецца найперш для замежнікаў, а сам Барысенка з'яўляецца адэптам [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|поўнамаштабнай вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку расійскай агрэсіі<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=Наша Ніва|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Узнагароды == * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» (2016)<ref name="mogilev"/>. * Лаўрэат [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] ў намінацыі «Лепшы публіцыстычны твор» за кнігу «Буйніцкае поле. Застацца і памерці...» ({{lang-ru|«Буйничское поле. Остаться и умереть…»}}) (2025)<ref name="belta">{{cite web|url=https://belta.by/society/view/laureatov-natsionalnoj-literaturnoj-premii-2025-goda-nazvali-v-lide-735911-2025|title=Лауреатов Национальной литературной премии 2025 года назвали в Лиде|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Магілёўшчына — мой любы Прыдняпроўскі край» (Магілёў, 2004) * «Страницы освобождения Могилева: год 1944-й» (Магілёў, 2004) * «Днепровский рубеж: трагическое лето 1941 года» (Магілёў, 2005) * «У истоков патриотизма» (Магілёў, 2007) * «По дороге в Лесную» (Магілёў, 2008) * «Освобождение: от Хотимска до Могилева и Бобруйска» (Магілёў, 2009) * «1941-й: пылающие рубежи Днепра и Сожа» (Магілёў, 2011) * «Год 1812-й на дорогах Могилевщины» (Магілёў, 2012) * «Наша Победа: 70 летию освобождения Беларуси и Могилевской области от немецко-фашистских оккупантов посвящяется» (Магілёў, 2014) * «Рожденные к подвигу: 28 Героев Советского Союза, получивших звание за освобождение Могилева» (Магілёў, 2015) * «161-я Могилевская: в первых рядах советской гвардии: оборонительтные бои 1941 года 161-й стрелковой (4-й гвардейской дивизии): воспоминания и документы» (Магілёў, 2015) * «Эхо Великой войны в Восточной Беларуси (1914—1918)» (Магілёў, 2015) * «Наш край Могилевский» (Магілёў, 2016) * «Наследники Спиридона Соболя: к 100-летию Могилевской областной типографии» (Магілёў, 2018) * «Партизанские „друкары“ Могилевщины: и словом, и пулей!» (Магілёў, 2020) * «Крепость Могилев»: 23 дня из 41-го» (Магілёў, 2021) == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Барысенка Мікалай Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 3 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай літаратурнай прэміі]] [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі (2005)]] [[Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ]] 5lnv6hherd1e0y9q8jo8gwg9nch91kr 0 755622 5158836 5098049 2026-06-27T13:32:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158836 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік | сайт = <!-- Официальный сайт. Не добавляйте сюда сайты фан-клубов и т. п. --> | імя = Дар'я Трайдэн | выява = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{BLR}} | род дзейнасці = | узнагароды і прэміі = прэмія «Дэбют» за кнігу "Крыштальная ноч" (2019) }} '''Дар’я Міхайлаўна Трайдэн''' (нар. [[4 сакавіка]] [[1995]], [[Гродна]]) — беларуская [[Пісьменнік|пісьменніца]]. == Біяграфія == Нарадзілася 4 сакавіка 1995 года ў [[Гродна|Гродне]]. Жыве ў [[Мінск]]у. У 2017 годзе скончыла [[факультэт журналістыкі БДУ]] па спецыяльнасці «Журналістыка (міжнародная)», у 2018 годзе — другі курс «Школы маладога пісьменніка» ад [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]]<ref>{{Cite web|url=http://prajdzisvet.org/persons/t/darja-trajden.html|title=http://prajdzisvet.org/persons/t/darja-trajden.html|access-date=2024-01-03}}</ref>. == Літаратурная дзейнасць == Піша вершы і прозу на рускай і беларускай мовах. Друкавалася ў літаратурных часопісах «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць»]], «Новый мир», [http://prajdzisvet.org/ «ПрайдзіСвет»], альманахах «Паміж» і «[[Першацвет (часопіс)|Першацвет]]», часопісе [[PARTisan]]<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://partisanmag.by/?p=13113|title=2015: ЯК РОБЯЦЦА БАЧНЫМІ|access-date=2024-01-03|archive-date=3 студзеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240103150058/https://partisanmag.by/?p=13113|url-status=dead}}</ref>. У 2018 годзе выпусціла зборнік апавяданняў на беларускай мове «Крыштальная ноч»<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://knihi.by/knihi/trajden-darja-krystalnaja-noc|title=Трайдэн Дарʼя. Крыштальная ноч: KNIHI.BY. Беларускія кнігі|website=knihi.by|access-date=2024-01-03|archive-date=3 студзеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240103150058/https://knihi.by/knihi/trajden-darja-krystalnaja-noc|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/12/25/hrodna-talks-s2ep8/|title=Гродзенскія сандалі, віно на разліў і лета ў вёсцы: шукаем аскепкі крышталю ў кнізе Дар’і Трайдэн “Крыштальная ноч”|last=HL|website=Hrodna.life|date=2023-12-25|access-date=2024-01-03}}</ref>. == Узнагароды == У 2018 годзе стала лаўрэаткай Міжнароднага конкурсу «Першацвет» у намінацыі «проза»<ref>{{Cite web|url=https://www.belta.by/culture/view/nazvany-pobediteli-konkursa-molodyh-literatorov-pershatsvet-292206-2018/|title=Названы победители конкурса молодых литераторов "Першацвет"|website=БЕЛТА|date=2018-03-01}}</ref>. У 2019 годзе атрымала за кнігу «Крыштальная ноч» прэмію «[[Дэбют (літаратурная прэмія)|Дэбют]]» [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2019/03/27/grodzenka-atryimala-premiyu-debyut/|title=Гродзенка атрымала літаратурную прэмію "Дэбют" за лепшую кнігу прозы|first=А.|last=К|website=Hrodna.life|date=2019-03-27|access-date=2024-01-03}}</ref>. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Трайдэн Дар’я}} [[Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] h5k02qidj8kacinxfhzxqy2u0zhhnja 0 755643 5159020 5155660 2026-06-28T07:49:22Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 памёр 5159020 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} {{цёзкі2|Казека}}'''Аляксандр Мікалаевіч Казека''' ({{ДН|4|08|1958}}, в. [[Новы Юзін]], [[Кіраўскі раён]], [[Магілёўская вобласць]] — {{Датасмерці|27|06|2026}}) — беларускі [[паэт]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 4 жніўня 1958 г. у вёсцы [[Новы Юзін]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] ў сям’і лесніка. У 1970 г. сям’я пераехала ў вёску [[Чачэвічы]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]]. Пасля заканчэння Чачэвіцкай сельскай школы паступіў у [[Арлоўскае вышэйшае ваеннае вучылішча сувязі]]. Служыў у [[Арол (горад)|Арле]], [[Уладзівасток]]у, [[Бранск]]у, [[Магілёў|Магілёве]]<ref name=":0">{{Cite web |url=https://lib-bykhov.by/virtual-exhibition/kazeka-alyaksandr-mikalaevich |title=Казека Аляксандр Мікалаевіч (04.08.1958) |access-date=3 студзеня 2024 |archive-date=3 студзеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240103224454/https://lib-bykhov.by/virtual-exhibition/kazeka-alyaksandr-mikalaevich |url-status=dead }}</ref>. Пасля выхаду ў запас працаваў настаўнікам у вёсцы Чачэвічы, потым — у [[Магілёўская абласная філармонія|Магілёўскай абласной філармоніі]]. Пасля закрыцця філармоніі працаваў намеснікам кіраўніка [[Магілёўскі абласны Цэнтр культуры і мастацтва|Магілёўскага абласнога Цэнтра культуры і мастацтва]]<ref name=":0" />. Член праўладнага [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], член яго Праўлення і Прэзідыума, старшыня Магілёўскага абласнога аддзялення<ref name=":1">{{Cite web|url=http://catalog.library.mogilev.by/writers/search_result.php?id=95|title=Таленты ад роднай зямлi|website=catalog.library.mogilev.by|access-date=2024-01-03}}</ref>. Член Каардынацыйнага савета грамадскіх аб’яднанняў і палітычных партый Магілёўскай вобласці<ref name=":1" />. Член грамадскага аб’яднання «[[Рускае культурна-асветніцкае таварыства]]», член Магілёўскага абласнога гісторыка-патрыятычнага пошукавага клуба «[[Віккру]]»<ref name=":0" />. Член рэдакцыйнага савета часопіса «Белая вежа» [[Саюз пісьменнікаў Саюзнай дзяржавы|Саюза пісьменнікаў Саюзнай дзяржавы]]<ref name=":1" />. Памёр 27 чэрвеня 2026 года<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/398656|title=Памёр паэт Аляксандр Казека|website=Наша Ніва|date=2026-06-27|access-date=2026-06-28}}</ref>. == Творчасць == Піша на [[Беларуская мова|беларускай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах. Аўтар кніг паэзіі «Души моей родник» (2005 г.), «Мелодия надежды» (2008 г.), «Час сяўбы» (2009 г.), [[Паэма|паэм]] «Медуніца» (2012 г.), «Марыйка» (2013 г.). Акрамя таго яго вершы змешчаны ў калектыўных зборніках «Мы дзеці твае, Беларусь», «Прыдняпроўе — маё натхненне»<ref name=":0" />. == Узнагароды == Узнагароджаны медалямі «[[Медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|За бездакорную службу]]» ІІІ і ІІ ступеняў, «[[70 гадоў Узброеных Сіл СССР]]», «[[90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі]]»<ref name=":0" />, [[Медаль Францыска Скарыны|медалём Францыска Скарыны]] і інш., знакамі, шматлікімі ганаровымі граматамі і лістамі падзякі СССР, Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі<ref name=":1" />. Лаўрэат спецыяльнай прэміі Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта «Дасягненне» 2018 г. у намінацыі «Літаратурная дзейнасць»<ref name=":1" />. За шматгадовую плённую дзейнасць і прапаганду духоўных каштоўнасцей у літаратурнай творчасці імя Аляксандра Мікалаевіча Казекі ўнесена ў Кнігу славы Магілёўшчыны па выніках 2020 года<ref name=":1" />. == Бібліяграфія == * «Души моей родник» (Магілёў, 2005) * «Мелодия надежды» (Магілёў, 2008) * «Единственный друг» (зборнік песень М. Яцкова на словы А. Казекі) (2008) * «Час сяўбы» (Магілёў, 2009) * «Медуніца» (Магілёў, 2012) * «Перекрестки судеб» (Мінск, 2014) * «Марыйка» ([[Магілёў]], 2017) * «Маё сэрца навек застаецца з табой» (2019) * «Песня роднай зямлі» ([[Мінск]], 2020) * «Марыйка» ([[Магілёў]], 2020)<ref>{{Cite web|url=https://t.me/belta_telegramm/330809|title=Поэт Алесь Казеко прочел отрывок из своей поэмы "Марыйка". Ко Дню белорусской письменности-2025|website=[[БелТА]]}}</ref> {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Казека Аляксандр Мікалаевіч}} 4fwsxd4ljw0w3yag0h5yykk5wmy4xbm 0 757749 5158993 4844892 2026-06-28T05:56:07Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158993 wikitext text/x-wiki {{Шахматыст |Фота=DenisLazavik23a.jpg |Выява=Denis Lazavik at FIDE Grand Swiss Tournament 2023 |Краіна=[[Беларусь]] |Дата нараджэння= |Месца нараджэння= |Званне= |Максімальны рэйтынг= |Нумар ФІДЭ=13515110 }} {{значэнні2|Лазавік}} '''Дзяні́с Лазаві́к''' ({{Н}} 17 лістапада 2006) — [[Беларусы|беларускі]] [[шахматы]]ст, наймаладзейшы гросмайстар з [[Беларусь|Беларусі]]<ref name="наймаладзейшы" />. == Біяграфія == Вучань сярэдняй школы № 98 у [[Мінск]]у.<ref name="№98" /> == Спартыўная кар’ера == У снежні 2018 Лазавік уваходзіў у склад нацыянальнай сборнай Беларусі на моладзевай шахматнай алімпіадзе, дзе каманда заняла 4 месца<ref name="алімп2018" />. У лістападзе 2019 Дзяніс зноў прадстаўляў Беларусь на алімпіадзе ў Турцыі, вынікам зборнай стала 3 месца<ref name="eng.belta.by">{{cite web|url=https://eng.belta.by/sport/view/belarus-3rd-at-world-youth-chess-olympiad-in-turkey-125669-2019/|title=Belarus 3rd at World Youth Chess Olympiad in Turkey|date=November 6, 2019}}</ref>. У снежні 2022 прыняў удзел у чэмпіянатах свету па рапідзе і бліцы, заняўшы 42-е і 16-е месцы адпаведна. У студзені 2023 стаў пераможцам турніру, каторы праводзіў Chess.com, перамогшы Джэфры Сюна ў тайбрэйку<ref name="eng.belta.by"/>. У ліпені 2023 Лазавік перамог у II дывізіёне аднаго з этапаў [[Турнір шахматных чэмпіёнаў (2023)|Турніру шахматных чэмпіёнаў]]<ref name="aimchess" />, што дазволіла яму прыняць удзел у суперфінале спаборніцтва ў снежні таго года<ref name="трыбуна" />. == Прэміі і ўзнагароды == * Шахматыст году Беларусі (2022)<ref name="найлепшы2022" /> * Чэмпіён Беларусі (2023)<ref name="чэмпіён2023" /> == Крыніцы == {{Reflist|refs=<ref name="алімп2018">{{Спасылка| url = https://medsport.by/belorusskie-sportsmeny-zavoevali-4-e-mesto-na-vsemirnoy-yunosheskoy-shahmatnoy-olimpiade| загаловак = Белорусские спортсмены завоевали 4-е место на Всемирной юношеской шахматной Олимпиаде| выдавец = Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтар спорту| дата доступу = 13 сьнежня 2023| мова = ru| access-date = 31 студзеня 2024| archive-date = 13 снежня 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20231213093047/https://medsport.by/belorusskie-sportsmeny-zavoevali-4-e-mesto-na-vsemirnoy-yunosheskoy-shahmatnoy-olimpiade| url-status = dead}}</ref> <ref name="найлепшы2022">{{Спасылка | дата публікацыі = 24 сьнежня 2022| url = https://openchess.by/news/2898.html| загаловак = Лучшие из лучших-2022. Подведение итогов| назва праекту = Адкрытыя шахматы| выдавец = [[Беларуская фэдэрацыя шахматаў]]| дата доступу = 13 сьнежня 2023 | мова = ru}}</ref> <ref name="наймаладзейшы">{{Спасылка| дата публікацыі = 12 жніўня 2022| url = https://www.blr.belta.by/sport/view/belarus-dzjanis-lazavik-stau-peramozhtsam-shahmatnaga-turniru-minsk-2022-118487-2022/| загаловак = Беларус Дзяніс Лазавік стаў пераможцам шахматнага турніру „Мінск-2022“| назва праекту = Спорт| выдавец = [[БелТА]]| дата доступу = 13 сьнежня 2023| title = Архіўная копія| access-date = 31 студзеня 2024| archive-url = https://web.archive.org/web/20231213093046/https://www.blr.belta.by/sport/view/belarus-dzjanis-lazavik-stau-peramozhtsam-shahmatnaga-turniru-minsk-2022-118487-2022/| archive-date = 13 снежня 2023| url-status = dead}}</ref> <ref name="трыбуна">{{Спасылка | дата публікацыі = 9 сьнежня 2023| url = https://by.tribuna.com/be/chess/1112981800-arkadij-dvorkovich-vopros-uchastiya-naczionalnyx-sbornyx-be/| загаловак = 17-гадовы беларус Дзяніс Лазавік — адзін з васьмі ўдзельнікаў суперфіналу „Champions Chess Tour“, ён згуляе з Карлсенам у першай партыі| назва праекту = Шахматы| выдавец = Трыбуна| дата доступу = 13 сьнежня 2023 }}</ref> <ref name="чэмпіён2023">{{Спасылка| дата публікацыі = 17 студзеня 2023| url = https://chessplus.ru/news/turniry/denis-lazavik-vyigral-chempionat-belarusi-po-shahmatam/| загаловак = Денис Лазавик выиграл чемпионат Беларуси по шахматам| назва праекту = Навіны| выдавец = chessplus| дата доступу = 13 сьнежня 2023| мова = ru| access-date = 31 студзеня 2024| archive-date = 13 снежня 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20231213093042/https://chessplus.ru/news/turniry/denis-lazavik-vyigral-chempionat-belarusi-po-shahmatam/| url-status = dead}}</ref> <ref name="aimchess">{{Спасылка | аўтар = Vanessa West.| прозьвішча = West| імя = Vanessa| дата публікацыі = 15 ліпеня 2023| url = https://www.chess.com/news/view/2023-cct-aimchess-rapid-ko-day-5| загаловак = Carlsen Prevails vs. So, Winning Streak Grows With Aimchess Rapid| выдавец = Chess.com| дата доступу = 13 сьнежня 2023 | мова = en}}</ref> <ref name="№98">{{Спасылка | дата публікацыі = 14 сакавіка 2023| url = https://zav.minsk.gov.by/novosti/16519-20230314-kuznitsa-grossmejsterov| загаловак = Кузница гроссмейстеров. В самой обычной столичной средней школе №98 вырастили плеяду выдающихся спортсменов| назва праекту = Навіны| выдавец = Адміністрацыя Заводзкага раёну Менску| дата доступу = 13 сьнежня 2023 | мова = ru}}</ref>}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-02-01}} {{DEFAULTSORT:Лазавік Дзяніс}} [[Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіяд]] [[Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры]] [[Катэгорыя:Шахматысты Беларусі]] k9ewyqjbar4s70h23qzfukgup4dryc8 0 760939 5158979 5149535 2026-06-28T03:28:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158979 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Свірыдаў}} {{Баскетбаліст |імя = Дзмітрый Ільіч Свірыдаў |арыгінал імя = |выява = |шырыня = |апісанне выявы = |грамадзянства = {{UZB}} |дата нараджэння = 13.1.1985 |месца нараджэння = {{МН|Самарканд}}, [[Узбекская ССР]], [[СССР]] |рост = 212 см |вага = 107 кг |пазіцыя = [[цэнтравы]] |драфт = не задрафтаваны |год драфта = 2007 |каманда драфта = |клуб = |нумар = |клубы = {{спартыўная кар’ера |2004—2005|{{сцяг|Узбекістан||20px}} [[Самарканд (баскетбольны клуб)|Самарканд]]| |2005—2008|{{сцяг|Беларусь||20px}} [[Гродна-93]]| |2008—2009|{{сцяг|Беларусь||20px}} [[Віталюр-РДВАР|Віталюр]]| |2009—2012|{{сцяг|Славенія||20px}} [[Хоспі Палзэла]]| |2012—2013|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Барсы-Атырау]]| |2013—2014|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Капшагай Канаеў|Капшагай]]| |2014—2016|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Алмацінскі Легіён]]| |2016—2017|{{сцяг|Грузія||20px}} [[Цхалтуба (баскетбольны клуб)|Цхалтуба]]| |2017—2018|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Капшагай Канаеў|Капшагай]]| |2018|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Каспій Актау]]| |2018—2019|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Алмацінскі Легіён]]| |2019—2020|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Сінягор’е Какшэтаў]]| |2020—2021|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Алмацінскі Легіён]]| |з 2024|{{сцяг|Казахстан||20px}} [[Алмацінскі Легіён]]| }} |узнагароды = |медалі = }} '''Дзмітрый Ільіч Свірыдаў''' (нар. {{ДН|13|1|1985}}, {{МН|Самарканд}}, [[Узбекская ССР]], [[СССР]]) — узбекскі баскетбаліст. Цэнтравы. Майстар спорту. У 2000-х гадах выступаў за клубы Беларусі. == Біяграфія == Выступаў за беларускія клубы «[[Гродна-93]]» (2005—2008) і «[[Віталюр-РДВАР|Віталюр]]» (2008/09)<ref>[https://uzreport.news/sports/s-uchastiem-nashego-basketbolista С участием нашего баскетболиста]</ref>. У далейшым выступаў за клубы Славеніі, Казахстана, Грузіі. Апошнім прафесійным клубам быў казахскі «[[Алмацінскі Легіён]]»<ref>[http://www.al-bclegion.kz/news?id=1093 ДМИТРИЙ СВИРИДОВ - ИГРОК КОМАНДЫ "АЛМАТИНСКИЙ ЛЕГИОН"!]</ref><ref>[https://www.flashscorekz.com/player/sviridov-dmitry/dtcWnSwQ/ Дмитрий Свиридов]</ref>. У 2022—2024 гадах выступаў за аматарскую каманду «[[Алмацінскі Легіён Amateurs]]»<ref>[https://ablforpeople.com/player/66426?seasonId=48 Свиридов Дмитрий]</ref>. == Дасягненні == * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] Сярэбраны прызёр [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе|чэмпіянату Беларусі]] (3): [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2005/2006|2005/2006]], [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2006/2007|2006/2007]], [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2008/2009|2008/2009]]. * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] Сярэбраны прызёр [[Чэмпіянат Казахстана па баскетболе|чэмпіянату Казахстана]] (1): [[Чэмпіянат Казахстана па баскетболе 2014/2015|2014/2015]]. * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] Бронзавы прызёр [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе|чэмпіянату Беларусі]] (1): [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2007/2008|2007/2008]]. * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] Бронзавы прызёр [[Чэмпіянат Казахстана па баскетболе|чэмпіянату Казахстана]] (2): [[Чэмпіянат Казахстана па баскетболе 2018/2019|2018/2019]], [[Чэмпіянат Казахстана па баскетболе 2025/2026|2025/2026]]. * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] Уладальнік [[Кубак Беларусі па баскетболе|Кубка Беларусі]] (2): [[Кубак Беларусі па баскетболе 2007|2007]], [[Кубак Беларусі па баскетболе 2008|2008]]. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://basketball.asia-basket.com/player/Dmitry-Sviridov/88324 Профіль на сайце eurobasket.com] * [https://nbf.kz/ru/database/?category=players&type=1&id=89&season=33 Профіль на сайце nbf.kz] * [https://vesti.kz/player/8119/ Профіль на сайце vesti.kz] * [http://www.ismbasket.com/player.aspx?name=Dmitry_Sviridov Профіль на сайце ismbasket.com] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240311095656/http://www.ismbasket.com/player.aspx?name=Dmitry_Sviridov |date=11 сакавіка 2024 }} * [https://www.proballers.com/basketball/player/50206/dmitry-sviridov Профіль на сайце proballers.com] * [https://basketball.realgm.com/player/Dmitry-Sviridov/Summary/29939 Профіль на сайце basketball.realgm.com] * [https://scoutbasketball.com/player/Dmitry-Sviridov Профіль на сайце scoutbasketball.com] * [https://russiabasket.ru/players/152257 Профіль на сайце РФБ]{{Недаступная спасылка}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Свірыдаў Дзмітрый Ільіч}} [[Катэгорыя:Ігракі «Гродна-93»]] [[Катэгорыя:Ігракі «Віталюр-РДВАР» Мінск]] [[Катэгорыя:Ігракі «Барсаў» Атырау]] [[Катэгорыя:Ігракі «Капшагая» Канаеў]] g5og5l63p2g077uhhaoxai06dwq4ecl 100 763680 5158864 5156036 2026-06-27T15:51:30Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5158864 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Паркур|2026-06-27T00:00:01Z|IshaBarnes}} {{Новы артыкул|Ураджай (стадыён, Нясвіж)|2026-06-19T08:08:17Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Спартак (стадыён, Полацк)|2026-06-19T07:58:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Аляксандр Уладзіміравіч Федаровіч|2026-06-17T16:34:04Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|El Sol Rojo|2026-06-14T16:57:44Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Палац лёгкай атлетыкі (Гомель)|2026-06-14T07:42:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Лакаматыў (стадыён, Брэст)|2026-06-13T07:09:37Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Стадыён ільнокамбіната (Орша)|2026-06-13T06:54:29Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Гарадскі стадыён (Орша)|2026-06-13T06:47:22Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Гарадскі стадыён (Дзяржынск)|2026-06-13T06:25:50Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Стадыён СДЮШАР-8 (Гомель)|2026-06-13T06:09:58Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|РЦАП-Стайкі (стадыён)|2026-06-13T05:42:44Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> d9d92c2xzcotyu9q1yc4c49rjyo7ypl 0 767158 5158882 4787116 2026-06-27T17:03:44Z D.L.M.I. Bel 33064 5158882 wikitext text/x-wiki Назву '''Цёплая Гара''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Цёплая Гара]] — былы хутар у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] === [[Расія]] === * [[Цёплая Гара (Пермскі край)|Цёплая Гара]] — пасёлак гарадскога тыпу ў [[Пермскі карй|Пермскім краі]] {{неадназначнасць}} csrvcx2lj8258yg29cypsp23iqvrk76 5158883 5158882 2026-06-27T17:04:00Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Расія */ 5158883 wikitext text/x-wiki Назву '''Цёплая Гара''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)|Цёплая Гара]] — былы хутар у [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] === [[Расія]] === * [[Цёплая Гара (Пермскі край)|Цёплая Гара]] — пасёлак гарадскога тыпу ў [[Пермскі край|Пермскім краі]] {{неадназначнасць}} nv75a6sukvwznfe44ibhyhz93we89er 0 777019 5158985 4930764 2026-06-28T04:22:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158985 wikitext text/x-wiki {{Валейбаліст}} '''Дзмітрый Шоркін''' (нар. {{ДН|16|12|1989}}) — украінскі валейбаліст. == Біяграфія == Некалькі гадоў падрад выступаў за [[Краснапэрэкопск|краснаперакопскую]] «Крымсоду», з якой быў срэбным прызёрам чэмпіянату Украіны. У міжсезоннасць у 2014 годзе перайшоў у [[Сумы|сумскі]] «Хімпрам-СумДУ» і практычна адразу ж стаў капітанам каманды. У ліпені 2024 года стаў галоўным трэнерам «Букавіны» [[Чарнаўцы]]<ref>[https://pvlu.org/uk/dmytro-shorkin-holovnyy-trener-vsk-bukovyna-yurydychna-akademiya ДМИТРО ШОРКІН — ГОЛОВНИЙ ТРЕНЕР ВСК «БУКОВИНА-ЮРИДИЧНА АКАДЕМІЯ» ]</ref>. У складзе студэнцкай зборнай краіны гуляў на Сусветнай Універсіядзе ў [[Казань|Казані]]<ref>[https://sport.ua/news/240041-dmitriy-shorkin-rad-tomu-chto-okazalsya-v-sumah Дмитрий ШОРКИН: «Рад тому, что оказался в Сумах»]</ref>. == Дасягненні == * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Зл}} [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе|Чэмпіён Беларусі]] (2): 2015/16, 2014/15 * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Ср}} Срэбраны прызёр [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе|чэмпіянату Беларусі]] (3): 2018/19, 2017/18, 2016/17 * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Зл}} Уладальнік [[Кубак Беларусі па валейболе|Кубка Беларусі]] (4): 2017/18, 2016/17, 2015/16, 2014/15 * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Ср}} Сярэбраны прызёр [[Кубак Беларусі па валейболе|Кубка Беларусі]] (1): 2018/19 == Спасылкі == * [https://volleybox.net/ru/dmytro-shorkin-p24893/clubs Dmytro Shorkin] * [https://www.google.com/search?q=Dmytro+Shorkin&rlz=1C1GCEU_plPL819PL819&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Шоркин Дмитрий] * [https://prometeyvc.com/ua/voleybol/novosti/dmytro-shorkin-novyy-kapitan-vk-prometey ДМИТРО ШОРКІН — НОВИЙ КАПІТАН ВК «ПРОМЕТЕЙ»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221004043342/https://prometeyvc.com/ua/voleybol/novosti/dmytro-shorkin-novyy-kapitan-vk-prometey |date=4 кастрычніка 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Шоркін Дзмітрый}} [[Катэгорыя:Валейбалісты Украіны]] [[Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Украіны]] [[Катэгорыя:Трэнеры «Букавіны» Чарнаўцы ]] [[Катэгорыя:Ігракі «Праметэя» Дніпро]] [[Катэгорыя:Ігракі «Жыцічаў» Жытомір]] [[Катэгорыя:Трэнеры «Жыцічаў» Жытомір]] j5ozsfkdykqtst82a96m2gyo48vlwfz 0 785202 5158978 4966650 2026-06-28T03:24:12Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158978 wikitext text/x-wiki {{Не блытаць|Дзмітрый Пятровіч Плакс}} {{Вучоны}}{{Цёзкі2|Плакс}} '''Дзмітрый Пятровіч Плакс''' ('''Плакса'''; нар. {{ДН|26|6|1977}}, {{МН|Мінск}}) — беларускі [[палеантолаг]] і [[стратыграф]]. [[Кандыдат геолага-мінералагічных навук]] (2007). == Біяграфія == Нарадзіўся {{ДН|26|6|1977}} года ў [[Мінск|Мінску]]. Скончыў [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт]] па спецыяльнасці «Распрацоўка карысных выкапняў» (2002), аспірантуру [[Інстытут геалагічных навук НАН Беларусі|Інстытута геалогіі і гідрагеалогіі НАН Беларусі]] (2005). Працаваў у 2005—2010 гадах у [[Інстытут геалогіі і гідрагеалогіі АН БССР|Інстытуце геалогіі і гідрагеалогіі НАН Беларусі]]. З 2010 года дацэнт кафедры «Горныя работы» [[Факультэт горнай справы і інжынернай экалогіі БНТУ|факультэта горнай справы і інжынернай экалогіі БНТУ]]. Аўтар вершаў на [[Руская мова|рускай]] і [[Лацінская мова|лацінскай]] мовах. == Навуковая дзейнасць == Навуковыя інтарэсы: [[стратыграфія]], [[палеазой]]скія ніжэйшыя пазваночныя ([[рыбы]] і [[бяссківічныя]]). Спецыяліст у галіне стратыграфіі і палеанталогіі ніжне- і сярэднепалеазойскіх асадкавых утварэнняў [[Усходне-Еўрапейская платформа|Усходне-Еўрапейскай платформы]]. У асноўным даследуе [[сілур]]ыйскую, [[дэвон]]скую і [[Каменнавугальны перыяд|раннекаменнавугальную]] [[Іхтыяфаўна|іхтыяфаўну]] Беларусі і сумежных рэгіёнаў і яе стратыграфічнае значэнне. == Выбраная бібліяграфія == * Рэшткi агнат i рыб з гарадоцкага гарызонту эйфельскага яруса Беларусi / Д. П. Плакс // Веснік Брэсцкага ўніверсітэта. Серыя 5, Хімія. Біялогія. Навукі аб Зямлі. — 2017. ― № 1. ― С. 96-101. == Літаратура == * Плакса Дмитрий Петрович // Геологи и горные инженеры Беларуси: биографический справочник. — Минск, 2008. — Ч. 1. — С. 184. == Спасылкі == * [https://scientby.nlb.by/en/documents/168563 scientby.nlb.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20250321212839/https://scientby.nlb.by/en/documents/168563 |date=21 сакавіка 2025 }} * [https://bntu.by/person/plaks-dmitriy bntu.by] {{DEFAULTSORT:Плакс Дзмітрый Пятровіч}} [[Катэгорыя:Кандыдаты геолага-мінералагічных навук]] [[Катэгорыя:Палеантолагі Беларусі]] 6tgndnf8ykfasqq2bnbzjpaj88b3rw0 0 786264 5158969 4975315 2026-06-28T00:40:38Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158969 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Дзмітрый Аляксандравіч Навоша |арыгінал імя = |партрэт = Dmitriy Navosha (cropped).jpg |шырыня = |подпіс = |апісанне = |імя пры нараджэнні = |род дзейнасці = грамадскі дзеяч, журналіст, рэдактар, выдавец, медыяменеджар |дата нараджэння = 5.04.1978 |месца нараджэння = |грамадзянства = {{BLR}} |падданства = |дата смерці = |месца смерці = |бацька = |маці = |муж = |жонка = |дзеці = |узнагароды і прэміі = |сайт = tribuna.digital |Commons = |Rodovid = }} '''Дзмітрый Алякса́ндравіч Наво́ша''' (нар. [[5 красавiка]] [[1978 год]]а, [[Чаркасы (пасёлак)|Чаркасы]]<ref>[https://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=94642 Дмитрий Навоша в базе данных «Лабиринт»]</ref>, [[Мінская вобласць]], [[Беларусь]]) — [[Беларусь|беларускі]] журналіст, рэдактар, выдавец, медыяменеджар, грамадскі дзеяч, заснавальнік лічбавага выдавецтва {{iw|tribuna.digital|tribuna.digital|ru|tribuna.com}}. == Біяграфія == Дзмітрый Навоша нарадзіўся 5 красавіка 1978 года ў Мінскай вобласці. У журналістыцы пачаў працаваць з 15 гадоў<ref name="a2">[https://www.youtube.com/watch?v=Vnu0REH9KRE НАВОША – Тихановская, Дудь, Лукашенко хуже Путина, Sports.ru, Абрамович и интеллект Глеба]</ref>, з-за чаго амаль цалкам прапусціў апошнія два гады школы. Экзамены здаў экстэрнам пры паручальніцтве галоўнага рэдактара і заснавальніка выдання «[[Прессбол|Прэсбол]]» Уладзіміра Бярэжкова. Спробаваў паступіць на журфак [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], але атрымаў адмову з-за зместу ўступнага сачынення. Актыўна супрацоўнічаў з газетай «Прэсбол» у Беларусі<ref name="a2"></ref>. У 1999 годзе пераехаў у Маскву<ref name="a2"></ref>. З мая 1999 па красавік 2003 года — аглядальнік газеты «{{iw|Известия|Известия|ru|Известия}}». З мая 2003 па чэрвень 2004 года працаваў у выдавецкім доме «Афіша». З чэрвеня 2004 па жнівень 2008 года — старэйшы рэдактар газеты «PROспорт». У 2006 годзе стаў саўладальнікам партала {{iw|sports.ru|sports.ru|ru|Sports (сайт)}} і ўзначаліў яго<ref>[https://www.bfm.ru/person/8397 Дмитрий Навоша в каталоге персон bfm.ru]</ref><ref>[https://www.bablotube.tv/2013/06/dmitrijnavosha-biznesonline.html Жизнь спортивных СМИ]</ref>. == Tribuna Digital == У 2010 годзе беларускі спартыўны журналіст Максім Бярэзінскі заснаваў спартыўны партал goals.by<ref>[https://rsf.org/en/tribuna Tribuna на сайте rsf.org]</ref>. У 2014 годзе ён аб’яднаўся са sports.ru і, захаваўшы рэдакцыю, пачаў працаваць пад брэндам {{iw|tribuna.com|tribuna.com|ru|tribuna.com}}<ref name="a1">[https://press-club.pro/underpressure/tbuna Как сегодня работает спортивный сайт «Трибуна»]</ref> у межах лічбавага выдавецтва Tribuna Digital, заснаванага Навошам. У 2019 годзе Дзмітрый Навоша пакінуў пасаду генеральнага дырэктара выдання Sports.ru<ref>[https://www.sports.ru/football/1073921890.html Гендиректор Sports.ru Дмитрий Навоша покинул свой пост]</ref>, а на пачатку 2020 года прадаў сваю долю праекта інвестыцыйнаму фонду Аляксея Нячаева<ref name="a2"></ref>. Пад кіраўніцтвам Навошы ў межах Tribuna Digital засталіся беларуская, украінская і некалькі міжнародных версій «Трыбуны»<ref name="a1"></ref>. Сёння партал, акрамя іншага, працуе на англійскай, італьянскай, іспанскай, французскай і нямецкай мовах і базуецца на Кіпры<ref>{{Cite web |url=https://tribuna.digital/products/ |title=Официальный сайт Tribuna Digital |access-date=11 красавіка 2025 |archive-date=11 красавіка 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411104451/https://tribuna.digital/products/ |url-status=dead }}</ref>. Дзмітрый Навоша пакінуў Расію ў 2021 годзе пасля арышту палітолага Аляксандра Фядуты<ref name=a3>[https://www.dw.com/ru/pridut-za-vsemi-dmitrij-navosa-o-zaocnom-sude-nad-nim-v-belarusi/a-63271636 "Придут за всеми". Навоша о заочном суде над ним в Беларуси]</ref>. Яго рэсурс прызналі ў Беларусі экстрэмісцкім<ref name="a1"></ref>. У 2022 годзе беларуская версія Tribuna.com перайшла на беларускую мову<ref>[https://euroradio.fm/ru/dmitriy-navosha-tribuna-budet-perekhodit-na-belorusskiy-yazyk Дмитрий Навоша: "Tribuna будет переходить на белорусский язык"]</ref>. == Палітычная дзейнасць і пераслед == Пасля [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|беларускіх падзей 2020 года]] пачаў актыўную грамадска-палітычную дзейнасць. Стаяў ля вытокаў стварэння [[Фонд салідарнасці BYSOL|Фонду салідарнасці BYSOL]]<ref>[https://meduza.io/episodes/2020/08/18/dmitriy-navosha-osnovatel-izdaniya-sports-ru-kogda-nachalis-mitingi-v-belarusi-on-stal-odnim-iz-liderov-rossiyskih-protivnikov-lukashenko Дмитрий Навоша — основатель издания Sports.ru. Когда начались митинги в Беларуси, он стал одним из самых заметных оппонентов Лукашенко в России]</ref>, мэтай якога з’яўляецца дапамога беларусам, што страцілі працу з-за палітычных рэпрэсій або вымушанай эміграцыі. З-за грамадска-палітычных публікацый беларускую версію партала Tribuna спачатку заблакіравалі<ref name=a3></ref>, а затым, у 2021 годзе, прызналі ў Беларусі экстрэмісцкім рэсурсам<ref name="a1"></ref>. Пасля арышту журналіста [[Аляксандр Мікалаевіч Івулін|Аляксандра Івуліна]] ў тым жа годзе ўся рэдакцыя была вымушаная з’ехаць ва Украіну<ref>[https://www.dw.com/ru/sportivnogo-zhurnalista-v-belarusi-prigovorili-k-kolonii/a-60451279 Спортивного журналиста в Беларуси приговорили к колонии]</ref>. Пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|поўнамаштабнай вайны]] рэдакцыя таксама была вымушаная пакінуць і Украіну. У розны час партал запускаў розныя дабрачынныя ініцыятывы ў падтрымку ўкраінскай арміі: Sports For Ukraine<ref>[https://www.startupreporter.eu/sports-for-ukraine-nft/ Sports For Ukraine NFT auctions to support Ukraine today: Athletes and Esports Pros Join In]</ref>, «Спартыўны фронт»<ref>[https://kp.ua/sport/a657226-fakt-tribunacom-i-11-media-dohovorilis-o-sotrudnichestve-na-puti-k-ukrainskoj-pobede Sports For Ukraine NFT auctions to support Ukraine today: Athletes and Esports Pros Join In]</ref> і іншыя. 18 студзеня 2023 года ў Мінскім гарадскім судзе быў абвешчаны «завочны» прысуд Дзмітрыю Навошу і яшчэ чатыром фігурантам так званай справы «Чорнай кнігі Беларусі» (апазіцыйнага Telegram-канала, які публікаваў асабістыя даныя беларускіх сілавікоў і асоб, датычных да рэпрэсій). Навошу былі выстаўлены абвінавачанні па двух артыкулах Крымінальнага кодэкса Беларусі: арт. 130 (Распальванне варожасці або варожнечы) і арт. 203-1 (Незаконныя дзеянні ў дачыненні да інфармацыі пра прыватнае жыццё і персанальныя даныя). Суддзя Наталля Бугук завочна прысудзіла Навошу да 12 гадоў калоніі агульнага рэжыму. Суд праходзіў у закрытым рэжыме і доўжыўся трохі больш за месяц.<ref>[https://prisoners.spring96.org/ru/person/dzmitryi-navosza Страница Навоши в списке политзаключённых правоохранительного центра «Весна»]</ref><ref>[https://meduza.io/news/2023/01/18/sud-v-belarusi-zaochno-prigovoril-osnovatelya-sports-ru-dmitriya-navoshu-k-12-godam-kolonii-da-hot-112-otvetil-on Суд в Беларуси заочно приговорил основателя Sports.ru Дмитрия Навошу к 12 годам колонии. «Да хоть 112», — ответил он]</ref> У маі таго ж года Навоша быў уключаны ў спіс грамадзян Беларусі, датычных да экстрэмісцкай дзейнасці, а ў снежні «Трыбуна» была прызнана экстрэмісцкім фарміраваннем<ref>[https://nashaniva.com/331563 Спартыўны праект «Трыбуна» прызнаны «экстрэмісцкім фарміраваннем». І не толькі ён]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://tribuna.digital/ Сайт tribuna.digital] {{ізаляваны артыкул|date=2025-04-11}} [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Спартыўныя журналісты]] [[Катэгорыя:Журналісты Расіі]] s5ixy9ujenyduynr09jhuc5gd8qj6df 0 789067 5158895 5005664 2026-06-27T17:17:03Z D.L.M.I. Bel 33064 5158895 wikitext text/x-wiki Назву '''Гусараўка''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гусараўка (Рагачоўскі раён)|Гусараўка]] — вёска ў [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] === [[Расія]] === * [[Гусараўка (Унецкі раён)|Гусараўка]] — пасёлак у [[Бранская вобласць|Бранскай вобласці]] {{неадназначнасць}} r5jt6e79ne2sqitd63r0mq62ihs7qhc 0 791665 5158862 5056887 2026-06-27T15:34:33Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158862 wikitext text/x-wiki {{НП |статус = горад |беларуская назва = Джабалія |арыгінальная назва =<big>جَبَاليا</big> |герб = |шырыня герба = |сцяг = |шырыня сцяга = |выява = Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6099.jpg |подпіс = Руіны Джабаліі ў лютым 2025 года |краіна = Дзяржава Палесціна |від тэрыторыі = |тэрыторыя ў табліцы = |памер карты краіны = 200 |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = |рэгіён = Сектар Газа |рэгіён у табліцы = |від раёна = правінцыя |раён = Паўночная Газа (правінцыя){{!}}Паўночная Газа |раён у табліцы = |унутранае дзяленне = |кіраўнік = |від кіраўніка = |дата заснавання = XIII стагоддзе да н.э. |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |каардынаты = |lat_dir = N|lat_deg = 31|lat_min = 31|lat_sec = 41 |lon_dir = E|lon_deg = 34|lon_min = 28|lon_sec = 59 |CoordAddon = type:city(273000)_region:PS |CoordScale = |часавы пояс = +2 |DST = |насельніцтва = 171&nbsp;642 |плошча = |год перапісу = 2016 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |аўтамабільны код = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |выгляд ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Jabalia |сайт = https://www.jabalia.ps |мова сайта = ar }} '''Джабалія''' ({{lang-ar|جَبَاليا}}) – [[Гарады Палесціны|горад]] у [[Палесціна|Палесціне]], размешчаны за 4 кіламетры (2,5 мілі) на поўнач ад горада [[Газа (горад)|Газа]]. Уваходзіць у склад правінцыі [[Паўночная Газа (правінцыя)|Паўночная Газа]] [[Сектар Газа|сектара Газа]]. Паводле даных [[Палесцінскае Цэнтральнае Бюро Статыстыкі|ПЦБС]] за 2016 год, у ім пражывала 171&nbsp;642 жыхары<ref name="ПЦБС">{{cite web|publisher=Палесцінскае Цэнтральнае Бюро Статыстыкі|url=http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/nrth%20gza.htm|title={{langi|ar|التجمعات السكانية في محافظة شمال غزة حسب نوع التجمع، وتقديرات اعداد السكان، 2007–2016}}|archivedate=15 снежня 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161215011817/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/nrth%20gza.htm|lang=ar|access-date=1 верасня 2025|url-status=dead}}</ref>. На поўначы да горада прымыкае лагер бежанцаў Джабалія. Суседні горад [[Назла]] з’яўляецца часткай муніцыпалітэта Джабалія. == Насельніцтва == <timeline> ImageSize = width:500 height:270 PlotArea = left:50 right:40 top:20 bottom:40 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:180000 ScaleMajor = unit:year increment:50000 start:0 gridcolor:gray1 TextData = pos:(130,20) textcolor:black fontsize:9px text:Насельніцтва горада Джабалія (даныя ПЦБС) PlotData = bar:2011 color:gray1 width:1 from:0 till:140834 width:15 text:140_834 textcolor:red fontsize:9px bar:2012 color:gray1 width:1 from:0 till:146609 width:15 text:146_609 textcolor:red fontsize:9px bar:2013 color:gray1 width:1 from:0 till:152585 width:15 text:152_585 textcolor:red fontsize:9px bar:2014 color:gray1 width:1 from:0 till:158754 width:15 text:158_754 textcolor:red fontsize:9px bar:2015 color:gray1 width:1 from:0 till:165110 width:15 text:165_110 textcolor:red fontsize:9px bar:2016 color:gray1 width:1 from:0 till:171642 width:15 text:171_642 textcolor:red fontsize:9px </timeline> == Гісторыя == Джабалія была вядомая сваёй урадлівай глебай і цытрусавымі дрэвамі. Мамлюкскі губернатар Газы Санджар аль-Джаўлі кіраваў гэтай тэрыторыяй на пачатку XIV стагоддзя і ахвяраваў частку зямлі Джабаліі для мячэці аль-Шамах, якую ён пабудаваў у Газе. Да 2014 года ў Джабаліі таксама была старажытная мячэць Амары. Лічылася, што на гэтым месцы была мячэць з сёмага стагоддзя, а яе порцік і мінарэт датаваліся XIV стагоддзем, але Амары была разбурана ізраільскімі бамбаваннямі ў 2014 годзе<ref>{{Cite web |last=AFP |title=Long-neglected Gaza heritage wilts in war |url=http://www.timesofisrael.com/long-neglected-gaza-heritage-wilts-in-war/ |access-date=2022-12-16 |website=www.timesofisrael.com |language=en}}</ref>. Порцік складаецца з трох аркад, якія трымаюцца на чатырох каменных калонах. Аркады маюць стральчатыя аркі, а порцік перакрыты крыжаванымі скляпеннямі<ref>[http://www.mideasttravelling.net/palestine/gaza/gaza_culture.htm Travel in Gaza] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823050026/http://www.mideasttravelling.net/palestine/gaza/gaza_culture.htm |date=2013-08-23 }} MidEastTravelling. {{ref-en}}</ref>. 10 мая 2021 года сем чалавек у горадзе {{нп5|2021 Jabalia accident|былі забітыя|en|2021 Jabalia accident}} ракетай ХАМАС, якую запускалі па Ізраілю<ref>{{Cite web |date=2021-08-12 |title=Rights group says Hamas rockets at Israel a clear war crime |url=https://apnews.com/article/middle-east-business-israel-race-and-ethnicity-racial-injustice-1032a5117375ba8c0cdffbdd62ce02ad |access-date=2022-05-07 |website=AP NEWS |language=en}}</ref>. Падчас [[Вайна Ізраіля з ХАМАС|вайны ў Газе]], якая пачалася ў кастрычніку 2023 года, горад Джабалія і [[Джабалія (лагер бежанцаў)|прылеглы лагер бежанцаў]] неаднаразова падвяргаліся нападам ізраільскіх войскаў. У прыватнасці, у маі 2024 года ў горадзе адбыліся жорсткія баі паміж ізраільскім дэсантным батальёнам і баевікамі ХАМАС<ref>{{Cite web |author = Jan Matoga |title = Wojna Izraela z Hamasem: Bitwa o Dżabaliję |date = 2024-05-17 |publisher = RMF24 |url = https://www.rmf24.pl/raporty/raport-izrael-w-stanie-wojny/news-wojna-izraela-z-hamasem-bitwa-o-dzabalije,nId,7517383#crp_state=1 |lang = pl}}</ref>. Ізраіль запатрабаваў, каб жыхары пакінулі горад<ref>{{Cite web |author = Aneta Malinowska |title = Izraelska armia wzywa mieszkańców Dżabaliji do opuszczenia obszaru. Nowe mapy ewakuacyjne |date = 2024-10-12 |publisher = Dziennik.pl |url = https://wiadomosci.dziennik.pl/swiat/artykuly/9631331,.html |lang = pl |url-status = dead }}</ref>. == Гарады-пабрацімы == * {{сцяг|NLD}} [[Гронінген (горад)|Гронінген]] * {{сцяг|Маўрытанія}} [[Тыгуэнт]]<ref name="Tiguent">{{Cite web | title = La commune de Tiguent signe un pacte de jumelage avec celle de Jabalia dans la bande de Gaza | url = https://kassataya.com/2010/10/24/la-commune-de-tiguent-signe-un-pacte-de-jumelage-avec-celle-de-l-jabalia-r-dans-la-bande-de-gaza/ | publisher = Kassataya | date = 24-10-2010 | lang = fr | access-date = 1 верасня 2025 | archive-date = 6 снежня 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206143447/https://kassataya.com/2010/10/24/la-commune-de-tiguent-signe-un-pacte-de-jumelage-avec-celle-de-l-jabalia-r-dans-la-bande-de-gaza/ | url-status = dead }}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.jabalia.ps Афіцыйны сайт] {{ref-ar}} <!--{{Гарады Дзяржавы Палесціна}}--> {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Гарады Палесціны]] [[Катэгорыя:Геаграфія Дзяржавы Палесціна]] [[Катэгорыя:Сектар Газа]] im1q28ay3en61fpub3kimvwbza2iwmt 0 793217 5158856 5105096 2026-06-27T14:50:38Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]]; +[[Катэгорыя:Выканаўцы Nuclear Blast]]; +[[Катэгорыя:Выканаўцы Relapse Records]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158856 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Назва = Amorphis | Фота = Amorphis - South Park Festival 2018 - 14 (cropped).jpg | Гады = 1990—цяпер | Жанры = {{flatlist| * [[прагрэсіўны метал]] * [[меладычны дэз-метал]] * [[фолк-метал]] * [[дэз-метал]] (раней) * [[дэз-дум-метал]] (раней) }} | Адкуль = [[Хельсінкі]], Фінляндыя | Сайт = {{URL|amorphis.net}} }}'''Amorphis''' — фінскі [[Прагрэсіўны метал|прагрэсіў-метал]] гурт, заснаваны Янам Рэхбергерам, Томі Койвусаары і Эсай Халапайненам у 1990 годзе.<ref>{{Cite web|url=http://www.metallian.com/amorphis.php|title=Amorphis band biography|date=10 April 2024|publisher=Metallian|access-date=10 April 2024}}</ref> Спачатку гурт граў [[дэз-метал]], але на пазнейшых альбомах ён перайшоў да іншых жанраў, у тым ліку прагрэсіў-метал, [[фолк-метал]] і [[меладычны дэз-метал]]. Яны часта выкарыстоўваюць ''[[Калевала|«Калевалу»]]'', эпічную паэму Фінляндыі, як крыніцу для сваіх тэкстаў. <ref>{{Cite web|url=https://www.northjersey.com/story/entertainment/music/2017/03/07/heavy-metal-rockers-draw-inspiration-finnish-epics/98491664/|title=Heavy metal rockers draw inspiration from Finnish epics|author=Aberback|first=Brian|website=[[North Jersey Media Group]]|date=7 March 2017|access-date=3 February 2019}}</ref> == Гісторыя == === ''Under the Red Cloud'' === Гурт пачаў запісваць дэма-версіі новых песень у пачатку 2015 года, а 4 сакавіка было абвешчана, што Amorphis пачнуць запісваць новы альбом у красавіку ў студыі Fascination Street Studio, [[Эрэбру]], [[Швецыя|Швецыя,]] разам з прадзюсарам ''Енсам Богрэнам'', а дата выхаду альбома запланавана на верасень 2015 года. Тэксты песень зноў напісаў Пека Кайнулайнен, які кажа: «Як і «Калевала», яны апісваюць прыродныя з’явы, поры года і чалавечы розум. Сітуацыі, якія паўтараюцца, дзе чаргуюцца надзея і няўпэўненасць. Спробы атрымаць параду ад вышэйшых сіл. Вершы не ўтвараюць цэласнай гісторыі, але іх аб’ядноўвае пэўная тэма. Мы жывем пад чырвонай хмарай, і зноў час цісніць над намі». Пасля выхаду новага альбома павінен быў адбыцца сусветны тур, які пачаўся з канцэртаў на радзіме гурта, у Фінляндыі, а затым у лістападзе 2015 года — у іншых частках Еўропы з [[Nightwish]] і Arch Enemy. <ref>{{Cite web|url=http://www.blabbermouth.net/news/amorphis-to-begin-recording-new-album-in-april/|title=Amorphis To Begin Recording New Album In April|website=[[Blabbermouth.net]]|date=4 March 2015|access-date=19 March 2015}}</ref> 15 чэрвеня 2015 года гурт абвясціў аб выхадзе дванаццатага альбома пад назвай ''Under the Red Cloud'', а таксама паказаў вокладку альбома, спіс песень і абвясціў дату выхаду — 4 верасня 2015 года.<ref>{{Cite web|url=http://www.blabbermouth.net/news/amorphis-to-release-under-the-red-cloud-album-in-september/|title=AMORPHIS To Release 'Under The Red Cloud' Album In September|website=[[Blabbermouth.net]]|date=15 June 2015|access-date=15 June 2015}}</ref> === ''Queen of Time'' === [[Файл:Amorphis_Rockharz_2018_06.jpg|міні|Вакаліст Томі Йоутсен на Rockharz Open Air 2018]] 22 лютага 2018 года гурт Amorphis абвясціў аб завяршэнні запісу свайго трынаццатага студыйнага альбома ''Queen of Time'', які выйшаў 18 мая 2018 года на лэйбле Nuclear Blast Records. У працэсе запісу альбома былы басіст гурта Олі-Пека «Опу» Лайнэ замяніў даўняга басіста Amorphis Нікласа Этэлявуоры, які пакінуў гурт у красавіку 2017 года пасля паўночнаамерыканскага турнэ з-за рознагалоссяў з кіраўніцтвам гурта. Гэта быў першы выпадак пасля выхаду альбома ''Tales from the Thousand Lakes'', калі ўсе арыгінальныя ўдзельнікі гурта гралі разам на адным альбоме.<ref>{{Cite web|url=https://noizr.com/news/world/amorphis-announces-release-date-of-new-album-queen-of-time/:1974/|title=Amorphis announces release date of new album "Queen Of Time"|website=NOIZR.COM|date=22 February 2018|access-date=22 February 2018}}</ref> 23 сакавіка 2018 года гурт выпусціў першы сінгл ''The Bee'' («''Пчала''»). === ''Halo'' === 24 лютага 2022 года<ref name=":0">{{Cite web|lang=en-US|url=https://label.atomicfire-records.com/amorphis-enter-the-charts-final-studio-trailer/|title=AMORPHIS – enter the charts / final studio trailer! {{!}} Atomic Fire Records|access-date=2022-03-06|archive-date=6 сакавіка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306182641/https://label.atomicfire-records.com/amorphis-enter-the-charts-final-studio-trailer/|url-status=dead}}</ref> Amorphis выпусцілі свой 14-ы студыйны альбом ''Halo'', прысвечаны 30-годдзю гурта з моманту выхаду дэбютнага альбома 1992 года ''The Karelian Isthmus''. Падчас запісу альбома гурт змагаўся з рознымі ўскладненнямі, звязанымі з пандэміяй Covid-19.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLBCkm4VYo_DhwLz3iapklfrPmhEwrarqe|title=Halo Documentary - YouTube|website=www.youtube.com|access-date=2022-03-06}}</ref> Гэты альбом таксама больш гітарны і «цяжэйшы», чым ''Queen of Time''.<ref name=":1" /> Альбом быў добра ўспрыняты як фанатамі, так і крытыкамі, трапіў на вяршыню чартаў у Фінляндыі і ў топ-10 чартаў у многіх іншых краінах.<ref name=":0" /> Па стане на сакавік 2022 года дзве песні з альбома былі выпушчаныя з поўнымі музычнымі відэакліпамі ([https://www.youtube.com/watch?v=EU5A5nqojYo The Moon] і [https://www.youtube.com/watch?v=T8aH5HVx_0c On the Dark Waters]). Альбом працягвае ў значнай ступені абапірацца на фінскі фальклор, са спасылкамі на ''Туонелу'', падземны свет фінскай і эстонскай міфалогіі. == Музычны стыль == Amorphis пачыналі як [[дэз-метал]]<ref name="AllMusic">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/amorphis-mn0000022590/biography|title=Amorphis {{!}} Biography & History|author=Hill|first=Gary|website=[[AllMusic]]|access-date=3 February 2019}}</ref> і [[Дэз-дум-метал|дэз-дум]]-гурт<ref name="voices">{{Cite web|url=http://loudwire.com/10-most-beautiful-voices-death-metal/|title=10 Most Beautiful Voices in Death Metal|author=Hartmann|first=Graham|website=[[Loudwire]]|date=20 December 2018|access-date=3 February 2019|quote=Amorphis experienced their Renaissance when Tomi Joutsen joined in 2005. Having taken a death-doom approach in their early days, Amorphis found their identity when Joutsen’s voice made them one of the best melodeath acts on the planet.}}</ref>, а пазней перайшлі да іншых стыляў, такіх як [[Прагрэсіўны метал|прагрэсіў-метал]]<ref name="AllMusic" /><ref>{{Cite web|url=http://www.blabbermouth.net/news/amorphis-fourth-trailer-for-queen-of-time-album/|title=Amorphis: Fourth Trailer For 'Queen Of Time' Album|website=[[Blabbermouth.net]]|date=10 May 2018|access-date=3 February 2019}}</ref>, [[меладычны дэз-метал]]<ref name="voices" /><ref>{{Cite web|url=http://loudwire.com/amorphis-announce-may-release-for-new-lp-queen-of-time/|title=Amorphis Announce May Release for New LP 'Queen of Time'|author=Christopher|first=Michael|website=[[Loudwire]]|date=22 February 2018|access-date=February 3, 2019}}</ref><ref name="soft">{{Cite web|url=https://loudwire.com/10-rock-metal-acts-who-went-soft-but-still-rule/|title=10 Rock + Metal Acts Who 'Went Soft' But Still Rule|author=Hartmann|first=Graham|website=[[Loudwire]]|date=27 February 2017|access-date=24 July 2019}}</ref> і [[фолк-метал]].<ref name="AllMusic" /><ref name="soft" /> == Удзельнікі гурта == === Дзеючыя === * Эса Халапайнен — сола-гітара (1990—цяпер) * Томі Койвусаары — рытм-гітара, бэк-вакал (1990—цяперашні час), вядучы вакал (1990—1998) * Сантэры Каліё — клавішныя (1998—цяпер) * Ян Рэхбергер — ударныя (1990—1996, 2002—цяперашні час), студыйныя клавішныя (1990—1993) * Томі Йоўтсен — вядучы вакал (2005—цяперашні час) * Олі-Пека Лайнэ — бас-гітара, бэк-вакал (1990—2000, 2017—цяперашні час) == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * The Karelian Isthmus (1992) * Tales from the Thousand Lakes (1994) * Elegy (1996) * Tuonela (1999) * Am Universum (2001) * Far from the Sun (2003) * Eclipse (2006) * Silent Waters (2007) * Skyforger (2009) * The Beginning of Times (2011) * Circle (2013) * Under the Red Cloud (2015) * Queen of Time (2018) * Halo (2022) * Borderland (2025) == Зноскі == <references /> == Знешнія спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|http://www.amorphis.net|lang=en|link_text=Афіцыйны сайт|схаваць=афіцыйны сайт}} * {{Allmusic new}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1990 годзе]] [[Катэгорыя:Метал-гурты Фінляндыі]] [[Катэгорыя:Фолк-метал-гурты Фінляндыі]] [[Катэгорыя:Гурты меладычнага дэз-метала]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Virgin Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Nuclear Blast]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Relapse Records]] ja9j5hq901qt2jehtot96w3vgu5gxgq 0 794162 5158977 5150166 2026-06-28T03:05:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158977 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Скотчанка Дзмітрый Мікалаевіч | арыгінал імя = | выява = Скотченко, Дмитрий Николаевич.png | подпіс выявы = | дата нараджэння = 1888 | месца нараджэння = в. Шарэйкі, Касцюковіцкі павет, Магілёўская губерня, [[Расійская імперыя]] | дата смерці = | месца смерці = | грамадзянства = БССР | род дзейнасці = супрацоўнік міліцыі БССР / [[НКУС]] | вядомы тым = кіраўнічы супрацоўнік міліцыі ў [[Рэчыца|Рэчыцы]] і [[Гомель|Гомелі]] (1930-я) | узнагароды = [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] (1937); [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР]] (1932) }} '''Дзмітрый Мікалаевіч Скотчанка''' (нар. 1888; в. Шарэйкі, Касцюковіцкі павет) — супрацоўнік органаў унутраных спраў [[БССР]]. У 1930-я гады ўзначальваў міліцэйскія падраздзяленні ў [[Рэчыца|Рэчыцы]] і [[Гомель|Гомелі]]. У 1938 годзе прызначаны начальнікам Упраўлення РКМ УНКУС па Гомельскай вобласці. Узнагароджаны [[Ордэн Чырвонай Зоркі|ордэнам Чырвонай Зоркі]] (1937) і [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР|ордэнам Чырвонага Сцяга БССР]] (1932).<ref name="memo-card">{{cite web |url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE%2C_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 |title=Скотченко, Дмитрий Николаевич — Кадровый состав НКВД 1935–1939 |publisher=Праект «Мемориал» |language=ru |access-date=2025-10-29 |archive-date=24 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124045424/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE,_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 |url-status=dead }}</ref> == Службовая кар’ера == У першай палове 1920-х гадоў у Магілёўскай і Гомельскай акругах дзейнічалі ўзброеныя бандыцкія групы. Іх ліквідацыя ўваходзіла ў кампетэнцыю раённых і гарадскіх аддзелаў міліцыі. Найбольш напружаным быў [[1924]] год: на тэрыторыі Магілёўскай акругі былі разгромлены атрады Шаўчэнкі, Рыжыкава-Бестужева, Іванова і інш.<ref>{{cite web|language=ru|url=https://elib.institutemvd.by/jspui/bitstream/MVD_NAM/4049/1/Karkotskiy.pdf|title=А. В. Каркоцкий. Магилёвская милиция в борьбе с антисоветскими выступлениями и бандитизмом в первой половине 1920-х гг.|date=2014|pages=1–2|publisher=Інстытут МУС Рэспублікі Беларусь|access-date=2025-10-29|url-status=dead}}</ref> Паводле рэгіянальных аглядаў, да канца 1924 года дзейнасць «банды Шаўчэнкі» была спыненая, аперацыі суправаджаліся блакадамі і ўзброенымі сутыкненнямі.<ref>{{cite web|language=ru|url=https://www.vestnikmogileva.by/novosti/obshestvo/stupenki-istorii-milicejskaja-sluzhba-semena-fajnshtejna/|title=Ступеньки истории: милицейская служба Семёна Файнштейна|date=2021-05-19|publisher=Вестник Могилёва|access-date=2025-10-29|url-status=dead}}</ref> У гэтым кантэксце Скотчанка, які ў той перыяд служыў у органах унутраных спраў БССР, удзельнічаў у мерапрыемствах супраць групы Шаўчэнкі на Магілёўшчыне. У крыніцах адзначаецца, што аператыўныя дзеянні міліцыі прывялі да разгрому атрада.<ref>Там жа.</ref> Непасрэдную службу ў органах міліцыі БССР Скотчанка праходзіў у Гомельскай вобласці. 27 кастрычніка 1936 года яму было прысвоена спецыяльнае званне старшага лейтэнанта міліцыі.<ref>{{Cite web|url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9D%D0%9A%D0%92%D0%94_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%E2%84%96_1018_%D0%BE%D1%82_27.10.1936.|title=Документ:Приказ НКВД СССР № 1018 от 27.10.1936. — Кадровый состав НКВД 1935-1939|website=nkvd.memo.ru|access-date=2025-10-29|url-status=dead}}</ref> Да 30 снежня 1937 года ён кіраваў Рэчыцкім раённым аддзелам міліцыі. 30 снежня 1937 Скотчанка быў прызначаны начальнікам Гомельскага гарадскога аддзела РКМ НКУС БССР — на падставе прыказу НКВД СССР № 2562 ад 30.12.1937.<ref>{{Cite web|url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9D%D0%9A%D0%92%D0%94_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%E2%84%96_2562_%D0%BE%D1%82_30.12.1937.|title=Документ:Приказ НКВД СССР № 2562 от 30.12.1937. — Кадровый состав НКВД 1935-1939|website=nkvd.memo.ru|access-date=2025-10-29|url-status=dead}}</ref> 7 красавіка 1938 года яму прысвоена званне капітана міліцыі,<ref>{{Cite web|url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9D%D0%9A%D0%92%D0%94_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%E2%84%96_804_%D0%BE%D1%82_07.04.1938.|title=Документ:Приказ НКВД СССР № 804 от 07.04.1938. — Кадровый состав НКВД 1935-1939|website=nkvd.memo.ru|access-date=2025-10-29|url-status=dead}}</ref> а 17 верасня 1938 года прызначаны начальнікам Упраўлення РКМ УНКУС па Гомельскай вобласці.<ref>{{Cite web|url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9D%D0%9A%D0%92%D0%94_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%E2%84%96_2159_%D0%BE%D1%82_17.09.1938.|title=Документ:Приказ НКВД СССР № 2159 от 17.09.1938. — Кадровый состав НКВД 1935-1939|website=nkvd.memo.ru|access-date=2025-10-29|url-status=dead}}</ref> == Узнагароды == * [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР|Ордэн Чырвонага Сцяга БССР]] (5 лістапада 1932).<ref name="bssr1932">{{cite web |url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%3A%D0%9F%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A6%D0%98%D0%9A_%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_05.11.1932 |title=Постановление ЦИК БССР от 05.11.1932 |publisher=Праект «Мемориал» |language=ru |access-date=2025-10-29 |archive-date=28 лістапада 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128040625/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%9F%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A6%D0%98%D0%9A_%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_05.11.1932 |url-status=dead }}</ref> * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] (13 лістапада 1937).<ref name="cik1937">{{cite web |url=https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%3A%D0%9F%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A6%D0%98%D0%9A_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_13.11.1937_%28III%29/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82 |title=Постановление ЦИК СССР от 13.11.1937 (разд. III) |publisher=Праект «Мемориал» |language=ru |access-date=2025-10-29 |archive-date=25 чэрвеня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625042823/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%3A%D0%9F%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A6%D0%98%D0%9A_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_13.11.1937_%28III%29/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82 |url-status=dead }}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2025-10-30}} {{DEFAULTSORT:Скотчанка Дзмітрый Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1888 годзе]] d8f4iicstaoxxsw8lwa5hld77hcrqrn 0 794472 5158831 5067784 2026-06-27T12:58:46Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158831 wikitext text/x-wiki {{Музыкант | Сайт = [https://nukiband.com nukiband.com] }} '''Дарыя Сяргееўна Стаўровіч''', таксама вядомая як '''Нукі''' (ці '''Nookie''')(нар. 1 лютага 1986, [[Вельск]], Расія) — расійская спявачка, аўтар песень і кампазітар. З 2006 па 2024 год — вакалістка і суаўтар песень альтэрнатыўнага рок-гурта «Слот», у складзе якога прыняла ўдзел у запісе дзевяці студыйных альбомаў. З 2013 года — вакалістка ўласнага праекта «Нукі», у рамках якога выпусціла пяць студыйных альбомаў. У 2016 годзе стала паўфіналісткай пятага сезона праекта «Голас». == Дыскаграфія == === У складзе гурта Слот === ==== Студыйныя альбомы ==== * 2 войны (перавыданне) (2007) * Тринити (2007) * 4ever (2009) * F5 (2011) * Break the Code (2011) * Шестой (2013) * Septima (2016) * 200 кВт (2018) * Инстинкт выживания (2021) === Нукі === ==== Студыйныя альбомы ==== * Живы! (2013) * Пыльца лунной бабочки (2015) * Исключения (2017) * Волки смотрят в лес (2020) * Терапия (2024) ==== Міні-альбомы ==== * Ау (2017) * Акустика на случай зомби-апокалипсиса. Ч.1 (2025) * Акустика на случай зомби-апокалипсиса. Ч.2 (2025) == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * {{Cite web|lang=en|url=http://www.revolvermag.com/news/exclusive-interview-hot-chick-in-hard-rock-nookie-of-the-slot.html|title=Exclusive Interview: Hot Chick In Hard Rock Nookie Of The SLoT|author=Brandon Geist|date=2011-10-27|publisher=Revolver}} — Інтэрв'ю * {{Cite web|url=https://zhivye.podfm.ru/program-archive-nashe/223/|title=Живые: Наше. Выпуск 139|website=Живые|date=2013-09-04|publisher=podfm.ru|access-date=6 лістапада 2025|archive-date=27 красавіка 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427213735/https://zhivye.podfm.ru/program-archive-nashe/223/|url-status=dead}} * {{Cite web|url=http://zhivye.podfm.ru/program/881/|title=Живые: полная версия программы. Выпуск 476|website=Живые|date=2015-10-02|publisher=podfm.ru|access-date=6 лістапада 2025|archive-date=23 красавіка 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423163531/http://zhivye.podfm.ru/program/881/|url-status=dead}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sWtQqhYcK1Q|title=Дария Ставрович «Zombie» - Слепые прослушивания – Голос – Сезон 5|date=2016-09-30}} * [https://yarcube.ru/interview/81041.php Формация «Нуки»: надежды и планы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190511130435/https://yarcube.ru/interview/81041.php |date=11 мая 2019 }} — Интервью для журнала [https://yarcube.ru/ Яркуб] (апрель 2017) * [https://www.youtube.com/watch?v=z74WjQqByGo В поисках титанов — Даша Ставрович(Слот. Нуки). Как найти свое место.] (26 декабря 2020) * {{YouTube|TdKNsu56dho|Нуки - впервые об уходе из СЛОТ. Большое откровенное интервью|logo=1}} (12 мая 2025) {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Гітарысты Расіі]] [[Катэгорыя:Жаночы вакал у рок-музыцы]] [[Катэгорыя:Рок-музыканты Расіі]] [[Катэгорыя:Сапрана]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 1 лютага]] fpexh3f34be0vf3p5q3upvnqmndtoly 0 795407 5158860 5133315 2026-06-27T15:14:19Z Pabojnia 135280 /* Сінглы */ афармленне 5158860 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Назва=good kid, m.A.A.d city|Тып=[[Студыйны альбом]]|Вокладка=Good Kid, M.A.A.D City.jpg|Аўтар=[[Кендрык Ламар]]|Выдадзены=22 кастрычніка 2012|Запісаны=2009 – 2012|Жанры=[[Хіп-хоп Заходняга ўзбярэжжа]], [[джы-фанк]]<ref>https://www.highsnobiety.com/p/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-analysis/</ref>, [[гангста-рэп]]|Працягласць=68:23|Прадзюсары=* DJ Dahi * Hit-Boy * Jack Splash * Just Blaze * Like * Фарэл Уільямс * Rahki * Scoop DeVille * Skhye Hutch * Sounwave * T-Minus * Tabu * Terrace Martin * THC * Tha Bizness|Лэйблы=[[Top Dawg Entertainment|TDE]], [[Aftermath Entertainment|Aftermath]], [[Interscope Records|Interscope]]|Папярэдні альбом=[[Section.80]]|Пап_год=2012|Наступны альбом=[[To Pimp a Butterfly]]|Наст_год=2015|Яшчэ={{Спіс сінглаў | Назва = good kid, m.A.A.d city | Сінгл 1 = The Recipe | Сінгл 1 дата = 3 красавіка 2012 | Сінгл 2 = Swimming Pools (Drank) | Сінгл 2 дата = 31 ліпеня 2012 | Сінгл 3 = Backseat Freestyle | Сінгл 3 дата = 7 студзеня 2013 | Сінгл 4 = Poetic Justice | Сінгл 4 дата = 15 студзеня 2013 | Сінгл 5 = Bitch, Don't Kill My Vibe | Сінгл 5 дата = 18 сакавіка 2013 }}}}'''''«Good Kid, M.A.A.D City»''''' (стылізавана як '''''«good kid, m.A.A.d City»''''') — другі студыйны альбом амерыканскага рэпера [[Кендрык Ламар|Кендрыка Ламара]]. Ён быў выпушчаны 22 кастрычніка 2012 года лэйбламі Interscope Records, Top Dawg Entertainment і [[Dr. Dre]] 's Aftermath Entertainment. У запісе альбома прынялі ўдзел Дрэйк, Dr. Dre, Джэй Рок, Ганна Уайз і MC Eiht. Гэта першы альбом Ламара, выпушчаны на [[Лэйбл гуказапісу|буйным лэйбле]], пасля яго дэбютнага альбома ''[[Section.80|Section.80,]]'' які выйшаў незалежна ў 2011 годзе, і падпісання кантракту з Aftermath і Interscope ў наступным годзе. ''«Good Kid, M.A.A.D City»'' быў запісаны ў асноўным у некалькіх студыях Каліфорніі, прычым у запісе альбома ўдзельнічалі такія прадзюсары, як Dr. Dre, Just Blaze, Pharrell Williams, Hit-Boy, Scoop DeVille, Jack Splash і T-Minus. На вокладцы альбома пазначаны як «кароткаметражны фільм Кендрыка Ламара». [[Канцэптуальны альбом]] распавядае гісторыю сталення Ламара сярод вуліц, поўных наркотыкаў, і бандыцкага ладу жыцця яго роднага [[Комптан (Каліфорнія)|горада Комптан]]. ''«Good Kid, M.A.A.D City»'' атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў, якія высока ацанілі яго тэматычны размах і тэксты песень Ламара. Альбом дэбютаваў на другім месцы ў амерыканскім ''Billboard 200'', было прададзена 242 000 копій за першы тыдзень — гэта самы высокі продаж хіп-хоп альбомаў за першы тыдзень 2012 года сярод выканаўцаў-мужчын. Ён таксама стаў першым альбомам Ламара, які трапіў у брытанскі альбомны чарт, дасягнуўшы 16-га месца, і падняўшыся на другое месца ў брытанскім альбомным чарце. Альбом быў падтрыманы пяццю сінгламі — «The Recipe», «Swimming Pools (Drank)», «Backseat Freestyle», «Poetic Justice» і «Bitch, Don't Kill My Vibe». Усе пяць сінглаў дасягнулі поспеху ў чартах рознай ступені. Ламар таксама адправіўся ў сусветны тур з мая па жнівень 2013 года, у якім удзельнічалі іншыя ўдзельнікі хіп-хоп калектыву Black Hippy. Альбом прынёс Ламару сем намінацый [[Грэмі|на прэмію «Грэмі»]] ў 2014 годзе, у тым ліку намінацыю «Альбом года». Альбом таксама трапляў у многія спісы па выніках года, часта ўзначальваючы іх. Пазней ён быў сертыфікаваны патройнай плацінавай асацыяцыяй гуказапісвальнай індустрыі Амерыкі (RIAA). У 2020 і 2023 гадах альбом заняў 115-е месца ў абноўленым спісе «500 найвялікшых альбомаў усіх часоў» часопіса ''[[Rolling Stone]]'' ў 2022 годзе выданне назвала яго найвялікшым канцэптуальным альбомам усіх часоў. == Перадгісторыя == [[Файл:Compton_Metro_Blue_Line_Station_1.JPG|злева|міні|235x235пкс|У альбоме Ламар хацеў распавесці пра жыццё ў сваім родным горадзе [[Комптан (Каліфорнія)|Комптан, штат Каліфорнія]].]] Пасля выхаду і поспеху свайго дэбютнага студыйнага альбома ''[[Section.80]]'' (2011) [[Кендрык Ламар]] падпісаў кантракт з буйным лэйблам Interscope Records і Aftermath Entertainment ад [[Dr. Dre]]. Ён сказаў ''HipHopDX'', што не хоча працаваць з вядомымі прадзюсарамі, а з тымі, з кім ён ужо добра папрацаваў, у асноўным з прадзюсарамі з уласнай каманды Top Dawg, Digi+Phonics<ref name="hiphopdx1">{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.20658/title.kendrick-lamar-says-good-kid-maad-city-will-sound-nothing-like-section80/|title=Kendrick Lamar Says "good kid, m.A.A.d City" Will Sound "Nothing" Like "Section.80"|author=Horowitz|first=Steven J.|website=[[HipHopDX]]|date=August 2, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104212338/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.20658/title.kendrick-lamar-says-good-kid-maad-city-will-sound-nothing-like-section80|archive-date=November 4, 2012|access-date=December 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. У інтэрв'ю для ''XXL'' Ламар сказаў, што альбом не будзе гучаць як ''Section.80'', але вернецца да сваіх [[Комптан (Каліфорнія)|камптанскіх]] каранёў: «Я не магу сказаць вам, якім гучаннем ці дзе я буду ў бліжэйшыя пяць гадоў у плане музыкі... Вяртанне ў раён і вяртанне ў тую ж прастору, дзе мы былі раней, натхніла мяне. Таму гэты альбом не будзе гучаць як ''Section.80''»<ref name="KLDebut">{{Cite web|url=http://www.xxlmag.com/xxl-magazine/2012/08/kendrick-lamar-on-aftermath-debut-%E2%80%9Cthis-album-wont-sound-like-section-80-nothing-like-it%E2%80%9D/|title=Kendrick Lamar on Aftermath Debut: "This Album Won't Sound Like Section.80, Nothing Like It"|website=[[XXL (magazine)|XXL]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013013206/http://www.xxlmag.com/xxl-magazine/2012/08/kendrick-lamar-on-aftermath-debut-%E2%80%9Cthis-album-wont-sound-like-section-80-nothing-like-it%E2%80%9D/|archive-date=October 13, 2013|access-date=October 19, 2012|url-status=bot: unknown}}</ref>. Ламар таксама сказаў, што альбом прадэманструе ўплыў яго роднага горада: «Дзіця, якое спрабуе пазбегнуць гэтага ўплыву, робіць усё магчымае, каб пазбегнуць гэтага ўплыву, заўсёды вяртаецца назад з-за абставін»<ref name="hiphopdx1">{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.20658/title.kendrick-lamar-says-good-kid-maad-city-will-sound-nothing-like-section80/|title=Kendrick Lamar Says "good kid, m.A.A.d City" Will Sound "Nothing" Like "Section.80"|author=Horowitz|first=Steven J.|website=[[HipHopDX]]|date=August 2, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104212338/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.20658/title.kendrick-lamar-says-good-kid-maad-city-will-sound-nothing-like-section80|archive-date=November 4, 2012|access-date=December 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. == Запіс і прадзюсаванне == [[Файл:Dr._Dre_at_Coachella_2012_cropped.jpg|справа|міні|292x292пкс|Выканаўчым прадзюсарам альбома быў заснавальнік Aftermath Entertainment і былы ўдзельнік [[N.W.A|NWA]] [[Dr. Dre|Дрэ]].]] Запіс альбома праходзіў у студыях PatchWerk Recording Studios у Атланце, Encore Studios у [[Бербанк (Каліфорнія)|Бербанку]], TDE Red Room у [[Карсан (Каліфорнія)|Карсане]] і «At My Mama's Studio» у Лос-Анджэлесе<ref>{{Cite web|url=http://www.cduniverse.com/productinfo.asp?pid=8818553&style=music&fulldesc=T|title=Kendrick Lamar – Good Kid M.A.A.D. City CD Album|website=[[CD Universe]]|archive-url=https://archive.today/20130118230229/http://www.cduniverse.com/productinfo.asp?pid=8818553&style=music&fulldesc=T|archive-date=January 18, 2013|access-date=November 30, 2012|url-status=live}}</ref>. Першай песняй, якую Ламар запісаў для альбома, была «Compton», у якой ўдзельнічаў Dr. Dre. Гэтая песня з'яўляецца дванаццатай на альбоме і заключнай на стандартным выданні<ref name="www.hiphopdx.com">{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21885/title.kendrick-lamar-says-compton-was-the-first-song-he-recorded-with-dr-dre|title=Kendrick Lamar Says "Compton" Was The First Song He Recorded With Dr. Dre|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121116143959/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21885/title.kendrick-lamar-says-compton-was-the-first-song-he-recorded-with-dr-dre/|archive-date=November 16, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. 15 жніўня 2012 года [[Лэдзі Гага]] абвясціла ў [[X (сацыяльная сетка)|Твітэры]], што супрацоўнічала з Ламарам над песняй пад назвай «Partynauseous» для альбома, якая выйдзе 6 верасня. Аднак 23 жніўня Гага абвясціла, што песня больш не будзе выходзіць у гэты дзень, і папрасіла прабачэння ў прыхільнікаў за затрымку<ref name="LGDelay">{{Cite web|url=https://twitter.com/ladygaga/status/238656959706976256|title=Twitter / ladygaga: Im REALLY sorry to the fans...|publisher=[[Lady Gaga]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002055805/https://twitter.com/ladygaga/status/238656959706976256|archive-date=October 2, 2013|access-date=October 19, 2012|url-status=live}}</ref><ref name="tracklist">{{Cite web|url=http://theversed.com/2012/10/02/kendrick-lamar-delivers-good-kid-m-a-a-d-city-album-tracklist/|title=Kendrick Lamar Delivers 'good kid, m.A.A.d. city' Album Tracklist|publisher=Andrew Watson|archive-url=https://web.archive.org/web/20121016090926/http://theversed.com/2012/10/02/kendrick-lamar-delivers-good-kid-m-a-a-d-city-album-tracklist/|archive-date=October 16, 2012|access-date=October 19, 2012|url-status=dead}}</ref>. У рэшце рэшт было пацверджана, што Лэдзі Гага не будзе ўдзельнічаць у альбоме з-за праблем з часам і творчых рознагалоссяў<ref name="MakingOf">{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2012/10/the-making-of-kendrick-lamars-good-kid-maad-city/bitch-dont-kill-my-vibe|title=The Making of Kendrick Lamar's "good kid, m.A.A.d city"|website=[[Complex (magazine)|Complex]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026000602/http://www.complex.com/music/2012/10/the-making-of-kendrick-lamars-good-kid-maad-city/bitch-dont-kill-my-vibe|archive-date=October 26, 2012|access-date=October 26, 2012|url-status=live}}</ref>. Пазней стала вядома, што песня будзе перайменавана ў «Bitch, Don't Kill My Vibe ». 8 лістапада Гага выпусціла версію, у якой яна выканала [[Рэфрэн|прыпеў]] і куплет<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/singles/id.22638/title.kendrick-lamar-f-lady-gaga-bitch-dont-kill-my-vibe|title=Kendrick Lamar f. Lady Gaga – Bitch Don't Kill My Vibe|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110223323/http://www.hiphopdx.com/index/singles/id.22638/title.kendrick-lamar-f-lady-gaga-bitch-dont-kill-my-vibe|archive-date=November 10, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. Ламар заявіў, што быў здзіўлены і рады, што Гага выпусціла сваю версію песні, бо гэта прадэманстравала ўпэўненасць у іх сумеснай працы<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21898/title.kendrick-lamar-surprised-lady-gaga-released-her-version-of-bitch-dont-kill-my-vibe/|title=Kendrick Lamar Surprised Lady Gaga Released Her Version Of "Bitch Don't Kill My Vibe"|website=HipHopDX|archive-url=https://web.archive.org/web/20121117102747/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21898/title.kendrick-lamar-surprised-lady-gaga-released-her-version-of-bitch-dont-kill-my-vibe|archive-date=November 17, 2012|access-date=November 16, 2012|url-status=dead}}</ref>. == Музыка і тэксты песень == {{Quote box|quote=Дакладнасць змешчаных у ім інтымных аўтабіяграфічных дэталяў не мае значэння — важна тое, што гэты альбом дапамагае вам адчуць ўнутраную барацьбу добрага хлопца, які, магчыма, недастаткова добры, паколькі рызыкуе пусціць сваё жыццё пад адхон, паддаўшыся адданасці, дробнай злачыннасці і бандыцкім разборкам ў раёне, які ён называе сваім домам. Тут няма нікога гераічнага, уключаючы Ламара — ад змагароў за хрысціянства да сацыяпатаў па змаўчанні, усе гульцы збітыя з панталыку, стаміліся, ім сумна, яны дрэнна інфармаваныя.|align=left|source=— Роберт Крыстгаў<ref name="Christgau"/>|width=22%}}''Good Kid, M.A.A.D City'' мае стрыманую<ref name="Kot">{{Cite web|url=https://www.chicagotribune.com/entertainment/music/turnitup/chi-kendrick-lamar-album-review-good-kid-maad-city-reviewed-20121021,0,1133931.column|title=Album review: Kendrick Lamar, 'good kid, m.A.A.d city'|author=Kot|first=Greg|author-link=Greg Kot|website=[[Chicago Tribune]]|date=October 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105120328/http://articles.chicagotribune.com/2012-10-21/entertainment/chi-kendrick-lamar-album-review-good-kid-maad-city-reviewed-20121021_1_kendrick-lamar-album-review-character-actor|archive-date=November 5, 2012|access-date=October 29, 2012}}</ref>, песню з рытмамі<ref name="Cowie">{{Cite web|url=http://exclaim.ca/Reviews/HipHop/kendrick_lamar-good_kid_md_city|title=Kendrick Lamar – good kid, m.A.A.d. city|author=Cowie|first=Del F.|website=[[Exclaim!]]|date=October 24, 2012|location=Toronto|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102204314/http://exclaim.ca/Reviews/HipHop/kendrick_lamar-good_kid_md_city|archive-date=November 2, 2012|access-date=November 23, 2012|url-status=live}}</ref>, з атмасфернымі рытмамі і тонкімі, невыразнымі прыпевамі. Ён пазбягае сучасных [[хіп-хоп]] густаў<ref name="Caramanica">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2012/10/29/arts/music/kendrick-lamar-and-meek-mill-rappers-with-debut-albums.html?adxnnl=1&pagewanted=all&adxnnlx=1353690918-7E2jie3vlz5/l0x7XzzxfQ&_r=0|title=Storytelling Rappers, Cool and Hot|author=Caramanica|first=Jon|website=[[The New York Times]]|date=October 29, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231161419/http://www.nytimes.com/2012/10/29/arts/music/kendrick-lamar-and-meek-mill-rappers-with-debut-albums.html?adxnnl=1&pagewanted=all&adxnnlx=1353690918-7E2jie3vlz5%2Fl0x7XzzxfQ&_r=0|archive-date=December 31, 2014|access-date=November 23, 2012|url-status=live|page=C1}}</ref> і звычайна мае жорсткія басавыя [[Такт|партыі]], тонкі бэк-вакал і лёгкае фартэпіяна<ref name="Madden">{{Cite web|url=https://consequence.net/2012/10/album-review-kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|title=Album Review: Kendrick Lamar – good kid, m.A.A.d city|author=Madden|first=Mike|website=[[Consequence (publication)|Consequence]]|date=October 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127034916/http://consequenceofsound.net/2012/10/album-review-kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|archive-date=November 27, 2012|access-date=November 23, 2012|url-status=live}}</ref>. Аўтары параўноўваюць музыку з альбомам Outkast 1998 года ''Aquemini''<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/music/reviews/b4nv/|title=Review of Kendrick Lamar – good kid, m.A.A.d. city|author=Moore|first=Marcus J.|website=[[BBC Music]]|date=October 22, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121124232939/http://www.bbc.co.uk/music/reviews/b4nv|archive-date=November 24, 2012|access-date=November 25, 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cmj.com/reviews/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|title=Review: Kendrick Lamar – good kid, m.A.A.d city (Interscope)|author=Jackson|first=Dan|website=[[CMJ]]|date=October 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108071116/http://www.cmj.com/reviews/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|archive-date=November 8, 2012|access-date=November 25, 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.grantland.com/blog/hollywood-prospectus/post/_/id/60251/bright-lights-mad-city-kendrick-lamar-is-about-to-release-the-best-rap-album-of-the-year|title=Bright Lights, Mad City: Kendrick Lamar Just Released the Best Rap Album of the Year|author=Fennessey|first=Sean|website=[[Grantland]]|date=October 22, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127155032/http://www.grantland.com/blog/hollywood-prospectus/post/_/id/60251/bright-lights-mad-city-kendrick-lamar-is-about-to-release-the-best-rap-album-of-the-year|archive-date=November 27, 2012|access-date=November 25, 2012|url-status=live}}</ref>. Эндру Насніцкі са ''Spin'' называе «найбліжэйшай кропкай адліку» музыкі «халодную прасторнасць Outkast эпохі ''ATLiens'', але па меры прасоўвання запісу гэтае гучанне павольна апускаецца ў ф'юзіоніцкую бруд тых распаўзаных і ўрачыстых альбомаў Roots сярэдзіны 2000-х». Саша Фрэр-Джонс з ''часопіса «The New Yorker»'' лічыць выкарыстанне «плаўнай» музыкі ў якасці фону для «суровых» сцэнарыяў аналагічным джы-фанку доктара Дрэ ў пачатку 1990-х, але дадае, што «Ламар часта гучыць як Дрэйк ... чые розныя мройныя стылі маюць вельмі мала агульнага са спадчынай Захаду»<ref name="Frere-Jones2">{{cite magazine|last=Frere-Jones|first=Sasha|author-link=Sasha Frere-Jones|date=October 29, 2012|url=https://www.newyorker.com/arts/critics/musical/2012/10/29/121029crmu_music_frerejones|title=California King|magazine=[[The New Yorker]]|access-date=November 25, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121125100314/http://www.newyorker.com/arts/critics/musical/2012/10/29/121029crmu_music_frerejones|archive-date=November 25, 2012}}</ref>. Маркус Мур з Okayplayer піша, што яго «экспансіўныя і задуменныя» інструментальныя кампазіцыі пазбягаюць «глянцавага каліфарнійскага фанку Заходняга ўзбярэжжа» дзеля «эстэтыкі Dungeon Family»<ref>{{Cite web|url=http://www.okayplayer.com/reviews/kendrick-lamar.html|title=Kendrick Lamar|author=Moore|first=Marcus|date=November 15, 2012|publisher=[[Okayplayer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105015444/http://www.okayplayer.com/reviews/kendrick-lamar.html|archive-date=November 5, 2013|access-date=November 25, 2012|url-status=live}}</ref>. Лірычна альбом апісвае перажыванні Ламара ў яго родным Комптане і яго суровыя рэаліі<ref name="Hoby">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2012/oct/21/kendrick-lamar-good-kid-review?newsfeed=true|title=Kendrick Lamar: good kid, m.A.A.d city – review|author=Hoby|first=Hermione|website=[[The Observer]]|date=October 20, 2012|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002164757/http://www.theguardian.com/music/2012/oct/21/kendrick-lamar-good-kid-review?newsfeed=true|archive-date=October 2, 2013|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}</ref> у нелінейным апавяданні<ref name="Morpurgo">{{Cite web|url=http://www.factmag.com/2012/10/23/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|title=Good Kid, m.A.A.d City|author=Morpurgo|first=Joseph|website=[[Fact (UK magazine)|Fact]]|date=October 23, 2012|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20121027091611/http://www.factmag.com/2012/10/23/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|archive-date=October 27, 2012|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}</ref>. Песні закранаюць такія праблемы, як эканамічнае пазбаўленне правоў, каральны гвалт банд і прыгнечаныя жанчыны, аналізуючы іх рэшткавы ўплыў на асобных людзей і сем'і. Ламар прадстаўляе розных персанажаў і ўнутраныя канфлікты, у тым ліку кантраст яго тугі па радзіме і кахання да Комптана з цяжкім станам горада. Дэл Ф. Коўі з ''Exclaim!'' назірае за «трансфармацыяй» персанажа Ламара «з шумнага, уражлівага падлетка, які прагне дзяўчат, у больш духоўную, цяжкадасягнутую даросласць, незваротна сфарміраваную суседствам і сямейнымі сувязямі яго няўстойлівага асяроддзя»<ref name="Cowie">{{Cite web|url=http://exclaim.ca/Reviews/HipHop/kendrick_lamar-good_kid_md_city|title=Kendrick Lamar – good kid, m.A.A.d. city|author=Cowie|first=Del F.|website=[[Exclaim!]]|date=October 24, 2012|location=Toronto|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102204314/http://exclaim.ca/Reviews/HipHop/kendrick_lamar-good_kid_md_city|archive-date=November 2, 2012|access-date=November 23, 2012|url-status=live}}</ref>. Марк Колет з ''часопіса Slant Magazine'' піша, што Ламар рэалізуе пераход персанажа, «змякчаючы геданістычныя парывы хіп-хопу Заходняга ўзбярэжжа з самарэфлексіўнымі імпульсамі Усходняга ўзбярэжжа»<ref name="Collett">{{Cite web|url=https://www.slantmagazine.com/music/review/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/2950|title=Kendrick Lamar: Good Kid, M.A.A.D City|author=Collett|first=Mark|website=[[Slant Magazine]]|date=December 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121217072041/http://www.slantmagazine.com/music/review/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/2950|archive-date=December 17, 2012|access-date=December 15, 2012|url-status=live}}</ref>. Дэвід Амідан з ''PopMatters'' лічыць, што альбом прадстаўляе «своеасаблівую напаўаўтабіяграфічную дугу персанажа»<ref name="Amidon">{{Cite web|url=https://www.popmatters.com/review/164640-kendrick-lamar-good-kid-m.a.a.d.-city/|title=Kendrick Lamar: good kid, m.A.A.d. city|author=Amidon|first=David|website=[[PopMatters]]|date=October 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131108104550/http://www.popmatters.com/review/164640-kendrick-lamar-good-kid-m.a.a.d.-city/|archive-date=November 8, 2013|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}</ref>, у той час як Роберт Крыстгаў з ''MSN Music'', што Ламар «ціха» ўвасабляе «дыхатамію рэп-супраць-рэальнасці». У альбоме ёсць некалькі натуралістычных скетчаў, якія адлюстроўваюць розных персанажаў. Джон Караманіка з ''[[The New York Times]]'' лічыць іх часткай «апавядальнай стратэгіі» альбома, з «малітвамі, размовамі, рознымі галасамі, успамінамі і інтэрлюдыямі, усё гэта служыць адной агульнай гісторыі: гісторыі містэра Ламара пра тое, як ён ухіляецца ад самых складаных умоў у Комптане, каб знайсці сябе ў мастацтве»<ref name="Caramanica">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2012/10/29/arts/music/kendrick-lamar-and-meek-mill-rappers-with-debut-albums.html?adxnnl=1&pagewanted=all&adxnnlx=1353690918-7E2jie3vlz5/l0x7XzzxfQ&_r=0|title=Storytelling Rappers, Cool and Hot|author=Caramanica|first=Jon|website=[[The New York Times]]|date=October 29, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231161419/http://www.nytimes.com/2012/10/29/arts/music/kendrick-lamar-and-meek-mill-rappers-with-debut-albums.html?adxnnl=1&pagewanted=all&adxnnlx=1353690918-7E2jie3vlz5%2Fl0x7XzzxfQ&_r=0|archive-date=December 31, 2014|access-date=November 23, 2012|url-status=live|page=C1}}</ref>. Джэйсан Грын з ''Pitchfork'' лічыць, што яны ўзмацняюць тэму альбома пра «зазямляльную сілу сям'і», інтэрпрэтуючы «сям'ю і веру» як «разбуральныя путы, якія стрымліваюць Ламара ад бездані бандыцкага гвалту, які пагражае яго паглынуць». Ламар дэманструе ў альбоме стрыманую падачу<ref name="Caramanica">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2012/10/29/arts/music/kendrick-lamar-and-meek-mill-rappers-with-debut-albums.html?adxnnl=1&pagewanted=all&adxnnlx=1353690918-7E2jie3vlz5/l0x7XzzxfQ&_r=0|title=Storytelling Rappers, Cool and Hot|author=Caramanica|first=Jon|website=[[The New York Times]]|date=October 29, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231161419/http://www.nytimes.com/2012/10/29/arts/music/kendrick-lamar-and-meek-mill-rappers-with-debut-albums.html?adxnnl=1&pagewanted=all&adxnnlx=1353690918-7E2jie3vlz5%2Fl0x7XzzxfQ&_r=0|archive-date=December 31, 2014|access-date=November 23, 2012|url-status=live|page=C1}}</ref> і чытае рэп з шчыльнымі апавяданнямі, унутранай рыфмай, падвойным і патройным патокам часу<ref name="Cho">{{Cite web|url=http://www.xxlmag.com/reviews/2012/10/kendrick-lamar-good-kid-maad-city/|title=Kendrick Lamar, good kid, m.A.A.d city|author=Cho|first=Jaeki|website=[[XXL (magazine)|XXL]]|date=October 23, 2012|location=New York|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026164959/http://www.xxlmag.com/reviews/2012/10/kendrick-lamar-good-kid-maad-city/|archive-date=October 26, 2012|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}</ref> і некалькімі галасамі для розных персанажаў<ref name="Morpurgo">{{Cite web|url=http://www.factmag.com/2012/10/23/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|title=Good Kid, m.A.A.d City|author=Morpurgo|first=Joseph|website=[[Fact (UK magazine)|Fact]]|date=October 23, 2012|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20121027091611/http://www.factmag.com/2012/10/23/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|archive-date=October 27, 2012|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}</ref>. Музычная журналістка Джодзі Розен характарызуе яго як «апавядальніка, а не хвалька ці рэпера з жартамі, які размяшчае духоўныя памкненні і маральныя дылемы на фоне гвалту банд і жорсткасці паліцыі». Песня «Now or Never» таксама была абраная [[Леброн Джэймс|Лебронам Джэймсам]] для саўндтрэку да ''гульні NBA 2K14''<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2013/7/26/4560812/nba-2k14-soundtrack-lebron-james|title=NBA 2K14 soundtrack curated by cover athlete LeBron James|author=Sarkar|first=Samit|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|date=July 26, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130730223754/https://www.polygon.com/2013/7/26/4560812/nba-2k14-soundtrack-lebron-james|archive-date=July 30, 2013|access-date=May 27, 2021|url-status=live}}</ref>. == Назва і ўпакоўка == Да таго, як назва альбома была афіцыйна абвешчана, фанаты ўжо называлі дэбютны альбом Ламара на буйным лэйбле ''«Good Kid», «Mad City»'' або ''«Good Kid in a Mad City»'', бо гэта была мянушка, якую Ламар сам сабе даў. Ён выкарыстоўваў гэтую фразу ў сваіх тэкстах яшчэ на міні-альбоме ''Кендрыка Ламара'' 2009 года<ref>{{Cite web|url=https://www.okayplayer.com/music/good-kid-maad-city-turns-five-encyclopedia-kendrick.html|title=The Encyclopedia of 'good kid, m.A.A.d city'|author=Kennedy|first=John|website=[[Okayplayer]]|date=October 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915003419/https://www.okayplayer.com/music/good-kid-maad-city-turns-five-encyclopedia-kendrick.html|archive-date=September 15, 2019|access-date=September 14, 2019|url-status=live}}</ref>. Калі ён абвясціў назву альбома і дату выхаду, Ламар паказаў, што «правільная» назва назвы — з малой літары, за выключэннем двух галосных у слове «''m.A.A.d''»<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/47001-kendrick-lamar-announces-lp-title-release-date/|title=Kendrick Lamar Announces LP Title, Release Date|author=Battan|first=Carrie|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=June 27, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602202102/http://pitchfork.com/news/47001-kendrick-lamar-announces-lp-title-release-date/|archive-date=June 2, 2017|access-date=September 14, 2019|url-status=live}}</ref>. Назва альбома ў асноўным адносіцца да дзіцячай нявіннасці Ламара і да таго, як Комптан паўплываў на яго жыццё. Пасля таго, як Ламар схаваў абрэвіятуру назвы альбома, ён пазней паведаміў, што ''M.A.A.D'' — гэта абрэвіятура з двума значэннямі: «''My Angry Adolescence Divided''» («Маё злоснае дзяцінства падзеленае») і «''My Angel's on Angel Dust''» («Мой Анёл на Анёльскім пылу»), прычым Ламар заявіў: «Гэта быў я, [і гэта] прычына, чаму я не куру. Гэта проста я ўзяў у рукі не тую рэч у непатрэбны час [і] не заўважыў гэтага»<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21586/title.kendrick-lamar-explains-meaning-of-good-kid-maad-city-title-reveals-ti-collaboration/|title=Kendrick Lamar Explains Meaning of "good kid, m.A.A.d city" Title|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021221300/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21586/title.kendrick-lamar-explains-meaning-of-good-kid-maad-city-title-reveals-ti-collaboration/|archive-date=October 21, 2012|access-date=October 19, 2012|url-status=dead}}</ref>. Назва была інтэрпрэтавана як спасылка на WC і Maad Circle, хіп-хоп гурт з Лос-Анджэлеса, які дзейнічаў у 1990-х гадах<ref>{{Cite web|url=https://www.spin.com/2012/11/10-records-that-paved-the-way-for-kendrick-lamars-good-kid-maad-city/|title=10 Records That Paved the Way for Kendrick Lamar's 'good kid, m.A.A.d city'|author=Soderberg|first=Brandon|website=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=November 14, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729100605/http://www.spin.com/2012/11/10-records-that-paved-the-way-for-kendrick-lamars-good-kid-maad-city/|archive-date=July 29, 2017|access-date=September 14, 2019|url-status=live}}</ref>. На вокладцы альбома ''«Good Kid, M.A.A.D City»'' намаляваны Ламар, два яго дзядзькі і дзед. Позіркі дарослых былі цэнзураваны, магчыма, з меркаванняў прыватнасці. Ён растлумачыў, што не цэнзураваў свае ўласныя вочы таму, што гісторыя альбома расказвалася яго вачыма і заснавана на яго вопыце. Дзядзька, які трымае Ламара, таксама паказвае ў руцэ знак банды Crips, а на плакате над галавой дзядзькі намаляваны Ламар і яго бацька<ref>{{Cite web|url=https://www.bet.com/article/9qqq04/kendrick-lamar-explains-good-kid-m-a-a-d-city-artwork|title=Kendrick Lamar Explains Good Kid, m.A.A.d city Artwork|author=Ugwu|first=Reggie|date=September 19, 2012|publisher=[[BET]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005092245/http://www.bet.com/news/music/2012/09/19/kendrick-lamar-explains-good-kid-m-a-a-d-city-artwork.html|archive-date=October 5, 2013|access-date=October 1, 2013|url-status=live}}</ref>. == Сінглы == Першы сінгл альбома "The Recipe" выйшаў 3 красавіка 2012 года<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2012/apr/03/kendrick-lamar-dr-dre-recipe|title=New music: Kendrick Lamar feat Dr Dre – The Recipe|author=Cragg|first=Michael|website=[[The Guardian]]|date=April 3, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505011838/https://www.theguardian.com/music/musicblog/2012/apr/03/kendrick-lamar-dr-dre-recipe|archive-date=May 5, 2019|access-date=May 4, 2019|url-status=live}}</ref>. У песні ўдзельнічаў настаўнік Ламара, доктар Дрэ, а прадзюсарам быў {{Не перакладзена 3|Scoop DeVille}}<ref name="albumnotes2">{{cite AV media notes|url=https://www.scribd.com/doc/112048145/Digital-Booklet-Good-Kid-M-a-a-D-City|title=Digital Booklet – Good Kid, M.a.a.D. City|others=Kendrick Lamar|year=2012|publisher=[[Top Dawg Entertainment]]|access-date=July 26, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831005251/https://www.scribd.com/doc/112048145/Digital-Booklet-Good-Kid-M-a-a-D-City|archive-date=August 31, 2017}}</ref>. Яна дасягнула 38-га месца ў хіт-парадзе US {{Не перакладзена 3|Hot R&B/Hip-Hop Songs}}<ref name="Hot R&B/Hip-Hop Songs2">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/kendrick-lamar/chart-history/bsi/|title=Kendrick Lamar Chart History: Hot R&B/Hip-Hop Songs|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=April 23, 2018|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507063342/https://www.billboard.com/music/kendrick-lamar/chart-history/r-b-hip-hop-songs|url-status=live}}</ref>. У маі Ламар і доктар Дрэ знялі кліп на песню ў асабняку ў Лос-Анджэлесе, хоць ён так і не быў выпушчаны<ref name="TheRecipeVideo">{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1687568/kendrick-lamar-the-recipe.jhtml|title=Kendrick Lamar Brings Some 'California Love' To 'The Recipe' Video|publisher=[[MTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028134600/http://www.mtv.com/news/articles/1687568/kendrick-lamar-the-recipe.jhtml|archive-date=October 28, 2012|access-date=October 18, 2012|url-status=dead}}</ref>. Другі сінгл альбома "Swimming Pools (Drank)" выйшаў 31 ліпеня 2012 года, а прэм'ера музычнага відэа адбылася 3 жніўня 2012 года<ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/album/swimming-pools-drank-mw0002411887|title=Swimming Pools (Drank) – Kendrick Lamar|publisher=[[AllMusic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505013513/https://www.allmusic.com/album/swimming-pools-drank-mw0002411887|archive-date=May 5, 2019|access-date=May 4, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thefader.com/2012/08/03/video-kendrick-lamar-swimming-pools-drank/|title=Video: Kendrick Lamar, "Swimming Pools (Drank)"|author=Zeichner|first=Naomi|website=[[The Fader]]|date=August 3, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114185603/http://www.thefader.com/2012/08/03/video-kendrick-lamar-swimming-pools-drank/|archive-date=November 14, 2013|access-date=October 1, 2013|url-status=live}}</ref>. Песня стала хітом, дасягнуўшы 17-га месца ў хіт-парадзе US [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref name="Hot 1002">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/kendrick-lamar/chart-history/hsi/|title=Kendrick Lamar Chart History: Hot 100|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=April 23, 2018|archive-date=May 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504094402/https://www.billboard.com/music/kendrick-lamar/chart-history/hot-100|url-status=live}}</ref>. "Swimming Pools (Drank)" таксама атрымала залаты сертыфікат [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]] ў ЗША<ref>{{Cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=KENDRICK+LAMAR&ti=SWIMMING+POOLS+%28DRANK%29|title=Gold & Platinum|publisher=[[RIAA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202132355/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=KENDRICK+LAMAR&ti=SWIMMING+POOLS+%28DRANK%29|archive-date=February 2, 2016|access-date=February 27, 2018|url-status=live}}</ref>. Музычны кліп на песню "Backseat Freestyle" быў выпушчаны 2 студзеня 2013 года, у якім у эпізадычнай ролі з'явіўся бацька Ламара<ref>{{Cite web|url=https://consequence.net/2013/01/video-kendrick-lamar-backseat-freestyle/|title=Video: Kendrick Lamar – "Backseat Freestyle"|author=Young|first=Alex|website=[[Consequence (publication)|Consequence]]|date=January 2, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927160611/https://consequence.net/2013/01/video-kendrick-lamar-backseat-freestyle/|archive-date=September 27, 2022|access-date=September 27, 2022|url-status=live}}</ref>. Пазней стала вядома, што песня будзе выпушчана ў якасці трэцяга сінгла ў Вялікабрытаніі 7 студзеня<ref name="backseat">{{Cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/this-weeks-new-releases-07-01-2013-1703/|title=This week's new releases 07-01-2013|author=Lane|first=Dan|date=January 7, 2013|publisher=[[Official Charts Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111213004/http://www.officialcharts.com/chart-news/this-weeks-new-releases-07-01-2013-1703/|archive-date=January 11, 2013|access-date=May 17, 2014|url-status=dead}}</ref>. Песня дасягнула 29-га месца ў хіт-парадзе Hot R&B/Hip-Hop Songs<ref name="Hot R&B/Hip-Hop Songs3">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/kendrick-lamar/chart-history/bsi/|title=Kendrick Lamar Chart History: Hot R&B/Hip-Hop Songs|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=April 23, 2018|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507063342/https://www.billboard.com/music/kendrick-lamar/chart-history/r-b-hip-hop-songs|url-status=live}}</ref>. "Poetic Justice" была выпушчана як трэці сінгл у Паўночнай Амерыцы і чацвёрты сінгл у цэлым з удзелам Дрэйка. Песня была выпушчана на амерыканскім рытмічным сучасным радыё 15 студзеня 2013 года<ref>{{Cite web|url=http://www.allaccess.com/top40-rhythmic|title=Top 40/Rhythmic-Crossover|publisher=All Access Music Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115010911/http://www.allaccess.com/top40-rhythmic|archive-date=January 15, 2013|access-date=November 1, 2017|url-status=dead}}</ref> і дасягнула 26-га месца ў ''Billboard'' Hot 100<ref name="Hot 1003">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/kendrick-lamar/chart-history/hsi/|title=Kendrick Lamar Chart History: Hot 100|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=April 23, 2018|archive-date=May 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504094402/https://www.billboard.com/music/kendrick-lamar/chart-history/hot-100|url-status=live}}</ref>. Неўзабаве яна таксама атрымала залаты сертыфікат RIAA ў ЗША<ref>{{Cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=KENDRICK+LAMAR&ti=POETIC+JUSTICE|title=Gold & Platinum|publisher=[[RIAA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202132355/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=KENDRICK+LAMAR&ti=POETIC+JUSTICE|archive-date=February 2, 2016|access-date=February 27, 2018|url-status=live}}</ref>. 9 сакавіка 2013 года Кендрык заявіў выданню {{Не перакладзена 3|Rap-Up}}, што яго наступным сінглам з альбома будзе "Bitch, Don't Kill My Vibe"<ref>{{Cite web|url=http://www.rap-up.com/2013/03/09/rap-up-tv-kendrick-lamar-talks-next-single-drake-emeli-sande-remix/|title=Rap-Up TV: Kendrick Lamar Talks Next Single, Drake, & Emeli Sandé Remix|website=[[Rap-Up]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004214112/http://www.rap-up.com/2013/03/09/rap-up-tv-kendrick-lamar-talks-next-single-drake-emeli-sande-remix/|archive-date=October 4, 2013|access-date=October 1, 2013|url-status=live}}</ref>. 13 сакавіка гурт {{Не перакладзена 3|Young Guru}} прадставіў фрагмент афіцыйнага рэмікса песні, у якім удзельнічаў [[Jay-Z]]<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/03/jay-z-is-on-kendrick-lamars-bh-dont-kill-my-vibe-remix|title=Jay-Z Is On Kendrick Lamar's "B***h Don't Kill My Vibe" Remix|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=March 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130317031913/http://www.complex.com/music/2013/03/jay-z-is-on-kendrick-lamars-bh-dont-kill-my-vibe-remix|archive-date=March 17, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. Пазней Ламар апісаў рэмікс як «дасягненне [працы] з Jay-Z»<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/03/kendrick-lamar-talks-bch-dont-kill-my-vibe-remix-with-jay-z|title=Kendrick Lamar Talks "B**ch, Don't Kill My Vibe" Remix With Jay-Z|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=March 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319085514/http://www.complex.com/music/2013/03/kendrick-lamar-talks-bch-dont-kill-my-vibe-remix-with-jay-z|archive-date=March 19, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. Неўзабаве пасля прэм'еры рэмікса Ламар пацвердзіў, што наступным сінглам з альбома будзе «Bitch, Don't Kill My Vibe»<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.23232/title.kendrick-lamar-calls-jay-z-collaboration-an-accomplishment-comments-on-south-by-southwest|title=Kendrick Lamar Calls Jay-Z Collaboration "An Accomplishment," Comments On South By Southwest|author=Harling|first=Danielle|website=[[HipHopDX]]|date=March 17, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130506155206/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.23232/title.kendrick-lamar-calls-jay-z-collaboration-an-accomplishment-comments-on-south-by-southwest|archive-date=May 6, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=dead}}</ref>. Поўная версія рэмікса была прэм'ерна прадстаўлена {{Не перакладзена 3|Funkmaster Flex}} 18 сакавіка<ref>{{Cite web|url=http://www.vibe.com/article/new-music-kendrick-lamar-feat-jay-z-%E2%80%9Cbih-don%E2%80%99t-kill-my-vibe-remix%E2%80%9D|title=New Music: Kendrick Lamar Feat. Jay-Z 'Bi**h Don't Kill My Vibe (Remix)'|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|date=March 18, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107015235/http://www.vibe.com/article/new-music-kendrick-lamar-feat-jay-z-%E2%80%9Cbih-don%E2%80%99t-kill-my-vibe-remix%E2%80%9D|archive-date=November 7, 2013|access-date=November 1, 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/singles/id.23872/title.Kendrick+Lamar+f.+Jay-Z-Bitch+Don%5c't+Kill+My+Vibe+Remix|title=Kendrick Lamar f. Jay-Z – Bitch Don't Kill My Vibe Remix|website=[[HipHopDX]]|date=March 18, 2013|archive-url=https://archive.today/20130411024006/http://www.hiphopdx.com/index/singles/id.23872/title.Kendrick+Lamar+f.+Jay-Z-Bitch+Don%5C't+Kill+My+Vibe+Remix|archive-date=April 11, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=dead}}</ref>. Рэмікс быў выпушчаны як чацвёрты сінгл альбома на рытмічным сучасным радыё 9 красавіка<ref>{{Cite web|url=http://www.fmqb.com/Article.asp?id=69239|title=CHR – Airplay Archive|website=FMQB|archive-url=https://web.archive.org/web/20130723053722/http://www.fmqb.com/Article.asp?id=69239|archive-date=July 23, 2013|access-date=November 1, 2017|url-status=dead}}</ref>. З тых часоў песня дасягнула 32-га месца ў ''Billboard'' Hot 100<ref name="Hot 1004">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/kendrick-lamar/chart-history/hsi/|title=Kendrick Lamar Chart History: Hot 100|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=April 23, 2018|archive-date=May 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504094402/https://www.billboard.com/music/kendrick-lamar/chart-history/hot-100|url-status=live}}</ref>. Музычны кліп на арыгінальную версію сінгла быў выпушчаны 13 мая, у эпізадычнай ролі з'явіўся комік {{Не перакладзена 3|Майк Эпс|Майк Эпс|ru|Эппс, Майк}}<ref>{{Cite web|url=http://www.xxlmag.com/rap-music/bangers/2013/05/kendrick-lamar-bitch-dont-kill-my-vibe-video/|title=Watch The Director's Cut Of Kendrick Lamar's Bitch Don't Kill My Vibe?|website=[[XXL (magazine)|XXL]]|date=May 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615121101/http://www.xxlmag.com/rap-music/bangers/2013/05/kendrick-lamar-bitch-dont-kill-my-vibe-video/|archive-date=June 15, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. У той жа дзень была выпушчана пашыраная версія музычнага кліпа. У ёй знялася {{Не перакладзена 3|Juicy J|3=ru}}, а таксама бонусны кліп на новую песню Schoolboy Q з яго ўласнага дэбютнага альбома на буйным лэйбле ''Oxymoron'' (2014)<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/05/watch-the-extended-cut-of-kendrick-lamars-bch-dont-kill-my-vibe-video|title=Watch the Extended Cut of Kendrick Lamar's "B**** Don't Kill My Vibe" Video|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=May 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607223212/http://www.complex.com/music/2013/05/watch-the-extended-cut-of-kendrick-lamars-bch-dont-kill-my-vibe-video|archive-date=June 7, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. 10 сакавіка 2015 года Ламар нечакана выпусціў песню "County Building Blues" на [[iTunes]] у якасці рэкламнага сінгла<ref name="Apple">{{Cite web|url=https://music.apple.com/us/album/county-building-blues-single/971958828|title=County Building Blues – Single by Kendrick Lamar|date=March 10, 2015|publisher=[[iTunes Store]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315034934/https://itunes.apple.com/us/album/county-building-blues-single/id971958828|archive-date=March 15, 2015|access-date=March 12, 2015|url-status=live}}</ref>. == Маркетынг і продажы == Да і пасля выхаду альбома ў кастрычніку 2012 года Ламар гастраляваў на разагрэве разам з Дрэйкам і {{Не перакладзена 3|Стыў Аокі|Стывам Аокі|ru|Аоки, Стив}}<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/drake-taking-club-paradise-tour-across-us-499399/|title=Drake Taking 'Club Paradise Tour' Across U.S.|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=October 1, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528095145/http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/499399/drake-taking-club-paradise-tour-across-us|archive-date=May 28, 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vibe.com/article/watch-kendrick-lamar-talks-touring-steve-aoki|title=Watch: Kendrick Lamar Talks Touring With Steve Aoki|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|date=May 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013123002/http://www.vibe.com/article/watch-kendrick-lamar-talks-touring-steve-aoki|archive-date=October 13, 2013|access-date=October 1, 2013|url-status=live}}</ref>. 5 мая 2013 года ён пачаў свой першы тур у якасці хэдлайнера з ''Good Kid, M.A.A.D'' World Tour, у [[Уэст-Палм-Біч|Уэст-Палм-Біч, штат Фларыда]]. Тур складаўся з 23 выступаў у якасці хэдлайнера, 22 міжнародных музычных фестываляў і 15 музычных фестываляў у ЗША. Тур працягваўся да 24 жніўня і ў ім удзельнічалі іншыя ўдзельнікі {{Не перакладзена 3|Black Hippy}} ва ўсіх канцэртах у ЗША<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/04/kendrick-lamar-announces-good-kid-maad-city-world-tour|title=Kendrick Lamar Announces "good kid, m.A.A.d city" World Tour|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=April 20, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510041930/http://www.complex.com/music/2013/04/kendrick-lamar-announces-good-kid-maad-city-world-tour|archive-date=May 10, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. Пасля таго, як Ламар дадаў падзагаловак да альбома як «кароткаметражны фільм Кендрыка Ламара», ён заявіў у інтэрв'ю часопісу [[GQ]], што «плануе зняць кароткаметражны фільм, каб ажывіць сваю гісторыю». Ён таксама выказаў цікавасць да рэжысуры кароткаметражнага фільма, а таксама прапанаваў {{Не перакладзена 3|Уайлдс, Трыстан|Трыстана Уайлдса|ru|Уайлдз, Тристан}}, {{Не перакладзена 3|Тараджы Хенсан|Тараджы П. Хенсан|ru|Хенсон, Тараджи}} і [[Рыяна|Рыяну]] ў якасці патэнцыйных акцёраў, якіх ён хацеў бы зняць у фільме<ref>{{Cite web|url=https://www.gq.com/entertainment/tv/blogs/the-stream/2012/12/the-gqa-kendrick-lamar.html|title=The GQ+A: Kendrick Lamar: The Stream|author=Anthony|first=Mark|website=[[GQ]]|date=December 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227071436/http://www.gq.com/entertainment/tv/blogs/the-stream/2012/12/the-gqa-kendrick-lamar.html|archive-date=December 27, 2012|access-date=May 14, 2013|url-status=dead}}</ref>. 23 снежня 2013 года выйшаў музычны кліп на песню "Sing About Me", рэжысёрам якога быў Дарэн Раманалі<ref>{{Cite web|url=https://www.spin.com/2013/12/kendrick-lamar-sing-about-me-video/|title=Kendrick Lamar Splits Up 'Sing About Me' for Artsy Video|website=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=December 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226001135/https://www.spin.com/2013/12/kendrick-lamar-sing-about-me-video/|archive-date=December 26, 2013|access-date=December 24, 2013|url-status=live}}</ref>. За тыдзень да выхаду стандартнага выдання (22 кастрычніка 2012 г.) у інтэрнэце з'явіліся фрагменты альбома<ref>{{cite magazine|last=Ramirez|first=Erika|date=October 15, 2012|url=https://www.billboard.com/music/music-news/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-album-snippets-leak-474648/|title=Kendrick Lamar 'good kid, m.A.A.d city' Album Snippets Leak|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=August 6, 2020|archive-date=May 15, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160515111924/http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/474648/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-album-snippets-leak|url-status=live}}</ref>. У першы тыдзень пасля выхаду альбом дэбютаваў на другім месцы ў {{Не перакладзена 3|Billboard 200|3=ru}} і быў прададзены ў Злучаных Штатах накладам 242 000 копій<ref>{{cite magazine|last=Caulfield|first=Keith|url=https://www.billboard.com/articles/news/474396/kendrick-lamar-debuts-at-no-2-as-taylor-swifts-red-tops-billboard-200|title=Kendrick Lamar Debuts at No. 2 as Taylor Swift's 'Red' Tops Billboard 200|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=August 31, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925095504/http://www.billboard.com/articles/news/474396/kendrick-lamar-debuts-at-no-2-as-taylor-swifts-red-tops-billboard-200|archive-date=September 25, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bet.com/article/abhkc5/kendrick-lamar-s-good-kid-m-a-a-d-city-debuts-at-no-2|title=Kendrick Lamar's good kid, m.A.A.d. city Debuts at No. 2|author=Ugwu|first=Reggie|publisher=[[BET]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131115080706/http://www.bet.com/news/music/2012/10/31/kendrick-lamar-s-good-kid-m-a-a-d-city-debuts-at-no-2.html|archive-date=November 15, 2013|access-date=November 1, 2013|url-status=live}}</ref>. Альбом таксама трапіў у {{Не перакладзена 3|Брытанскі альбомны чарт|брытанскі альбомны чарт|ru|UK Albums Chart}} пад нумарам 16 28 кастрычніка , а таксама на другое месца ў {{Не перакладзена 3|Брытанскі R&B альбомны чарт|брытанскім R&B альбомным чарце|ru|UK R&B chart}}. Альбом таксама дасягнуў піку ў дзясятцы лепшых продажаў альбомаў у Канадзе , Новай Зеландыі і Нідэрландах. На другім тыдні ў ЗША было прададзена 63 000 копій<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21798/title.hip-hop-album-sales-the-week-ending-11-4-2012|title=Hip Hop Album Sales: The Week Ending 11/4/2012|author=Paine|first=Jake|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109060852/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21798/title.hip-hop-album-sales-the-week-ending-11-4-2012|archive-date=November 9, 2012|access-date=November 8, 2012|url-status=dead}}</ref>, а на працягу наступных чатырох тыдняў — яшчэ 176 000 копій, у выніку чаго да 25 лістапада агульны аб'ём продажаў дасягнуў 481 000<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.22021/title.hip-hop-album-sales-the-week-ending-11-25-2012|title=Hip Hop Album Sales: The Week Ending 11/25/2012|author=Paine|first=Jake|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121130150337/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.22021/title.hip-hop-album-sales-the-week-ending-11-25-2012|archive-date=November 30, 2012|access-date=November 29, 2012|url-status=dead}}</ref>. Да красавіка 2018 года было прададзена 1 720 000 копій альбома<ref name="us_sales">{{Cite web|url=https://www.billboard.com/pro/kendrick-lamar-damn-sells-million-copies/|title=Kendrick Lamar Scores Third Million-Selling Album in U.S. With 'DAMN.'|author=Caulfield|first=Keith|date=April 6, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407042334/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8295475/kendrick-lamar-damn-sells-million-copies|archive-date=April 7, 2018|access-date=April 12, 2018|url-status=live}}</ref>. У чэрвені альбом атрымаў трайны плацінавы сертыфікат ад Амерыканскай асацыяцыі гуказапісвальнай індустрыі (RIAA) за сукупныя продажы, трансляцыі і продажы трэкаў, эквівалентныя трох мільёнам адзінак у ЗША. На тыдні, які скончыўся 29 кастрычніка 2022 года, альбом правёў у ''Billboard'' 200 у агульнай складанасці 10 гадоў (520 тыдняў), што зрабіла ''Good Kid, M.A.A.D City'' першым хіп-хоп студыйным альбомам, які дасягнуў гэтага<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/kendrick-lamar-to-livestream-paris-concert-for-10th-anniversary-of-good-kid-maad-city/|title=Kendrick Lamar to Livestream Paris Concert for 10th Anniversary of Good Kid, M.A.A.D City|author=Monroe|first=Jazz|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=October 18, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025020817/https://pitchfork.com/news/kendrick-lamar-to-livestream-paris-concert-for-10th-anniversary-of-good-kid-maad-city/|archive-date=October 25, 2022|access-date=October 25, 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/kendrick-good-kid-maad-city-first-hip-hop-album-10-years-billboard-200|title=Kendrick Lamar's 'Good Kid, M.A.A.D. City' Spends 10 Successive Years on Billboard 200 Chart|author=Mahadevan|first=Tara C.|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=October 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025020818/https://www.complex.com/music/kendrick-good-kid-maad-city-first-hip-hop-album-10-years-billboard-200|archive-date=October 25, 2022|access-date=October 25, 2022|url-status=live}}</ref>. == Крытычны прыём == {{Рэйтынгі | загаловак = ''Good Kid, M.A.A.D City'' | state = | rev1 = [[AnyDecentMusic?]] | rev1Score = 8.6/10<ref name="ADM">{{cite web|url=http://www.anydecentmusic.com/review/4967/Kendrick-Lamar-good-kid-mAAd-city.aspx|title=good kid, m.A.A.d city by Kendrick Lamar reviews|publisher=AnyDecentMusic?|access-date=November 25, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030065651/http://www.anydecentmusic.com/review/4967/Kendrick-Lamar-good-kid-mAAd-city.aspx|archive-date=October 30, 2012}}</ref> | rev2 = [[Metacritic]] | rev2Score = 91/100<ref name="MC">{{cite web|url=https://www.metacritic.com/music/good-kid-maad-city/kendrick-lamar|title=Reviews for Good Kid, M.A.A.D City by Kendrick Lamar|publisher=[[Metacritic]]|access-date=October 29, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025233656/http://www.metacritic.com/music/good-kid-maad-city/kendrick-lamar|archive-date=October 25, 2012}}</ref> | rev3 = [[AllMusic]] | rev3Score = {{Rating|5|5}}<ref name="Jeffries">{{cite web|last=Jeffries|first=David|url=https://www.allmusic.com/album/good-kid-maad-city-mw0002421248|title=Good Kid, M.A.A.D City – Kendrick Lamar|publisher=[[AllMusic]]|access-date=April 20, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222084254/http://www.allmusic.com/album/good-kid-maad-city-mw0002421248|archive-date=February 22, 2017}}</ref> | rev4 = ''[[Entertainment Weekly]]'' | rev4Score = A−<ref>{{cite magazine|last1=Anderson|first1=Kyle|last2=Rahman|first2=Ray|date=October 26, 2012|url=https://www.ew.com/article/2012/10/26/albums-nov-2-2012|title=Albums: Nov. 2, 2012|magazine=[[Entertainment Weekly]]|location=New York|access-date=September 25, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118104234/http://www.ew.com/article/2012/10/26/albums-nov-2-2012|archive-date=November 18, 2016}}</ref> | rev5 = ''[[The Guardian]]'' | rev5Score = {{Rating|4|5}}<ref name="Macpherson">{{cite news|last=Macpherson|first=Alex|date=November 1, 2012|url=https://www.theguardian.com/music/2012/nov/01/kendrick-lamar-good-kid-review|title=Kendrick Lamar: Good Kid, M.A.A.D City – review|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date=November 1, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104194618/http://www.theguardian.com/music/2012/nov/01/kendrick-lamar-good-kid-review|archive-date=November 4, 2013}}</ref> | rev6 = ''[[The Irish Times]]'' | rev6Score = {{Rating|5|5}}<ref name="Carroll">{{cite news|last=Carroll|first=Jim|date=November 2, 2012|url=https://www.irishtimes.com/culture/music/album-reviews/kendrick-lamar-1.546703|title=Kendrick Lamar|newspaper=[[The Irish Times]]|location=Dublin|access-date=November 23, 2013|quote=...a powerful, significant, thrilling and astonishing affair, good kid, mAAd city recalls the heyday of West Coast rap supremacy while sketching out a new manifesto.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160418020300/http://www.irishtimes.com/culture/music/album-reviews/kendrick-lamar-1.546703|archive-date=April 18, 2016}}</ref> | rev7 = ''[[Los Angeles Times]]'' | rev7Score = {{Rating|3.5|4}}<ref name="Wood">{{cite news|last=Wood|first=Mikael|date=October 24, 2012|url=https://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-kendrick-lamar-review-20121024,0,6292536.story|title=Review: Kendrick Lamar roams Compton in 'good kid, m.A.A.d city'|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=October 29, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121126060511/http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-kendrick-lamar-review-20121024%2C0%2C6292536.story|archive-date=November 26, 2012|url-status=dead}}</ref> | rev8 = ''[[MSN Music]]'' ([[Robert Christgau#Consumer Guide|Expert Witness]]) | rev8Score = A−<ref name="Christgau">{{cite web|last=Christgau|first=Robert|date=August 28, 2012|url=http://social.entertainment.msn.com/music/blogs/expert-witness-blogpost.aspx?post=08173192-dc4c-4b73-b02a-bf54068df4b9|title=Saigon/Kendrick Lamar|work=[[MSN Music]]|access-date=September 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313044216/http://social.entertainment.msn.com/music/blogs/expert-witness-blogpost.aspx?post=08173192-dc4c-4b73-b02a-bf54068df4b9|archive-date=March 13, 2013|url-status=dead}}</ref> | rev9 = ''[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]'' | rev9Score = 9.5/10<ref name="Greene">{{cite web|last=Greene|first=Jayson|date=October 23, 2012|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/17253-good-kid-maad-city/|title=Kendrick Lamar: good kid, m.A.A.d city|work=[[Pitchfork]]|access-date=October 29, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031061456/http://pitchfork.com/reviews/albums/17253-good-kid-maad-city/|archive-date=October 31, 2012}}</ref> | rev10 = ''[[Rolling Stone]]'' | rev10Score = {{Rating|4|5}}<ref name="Rosen">{{cite magazine|last=Rosen|first=Jody|date=October 22, 2012|url=https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/good-kid-m-a-a-d-city-20121022|title=good kid, m.A.A.d city|magazine=[[Rolling Stone]]|location=New York|access-date=October 29, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025234413/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/good-kid-m-a-a-d-city-20121022|archive-date=October 25, 2012}}</ref> | rev11 = ''[[Spin (magazine)|Spin]]'' | rev11Score = 8/10<ref name="Nosnitsky">{{cite web|last=Nosnitsky|first=Andrew|date=October 23, 2012|url=http://www.spin.com/2012/10/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-interscopeaftermath/|title=Kendrick Lamar, 'good kid, m.A.A.d. city' (Interscope/Aftermath)|work=[[Spin]]|location=New York|access-date=October 29, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429221835/http://www.spin.com/2012/10/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-interscopeaftermath/|archive-date=April 29, 2015}}</ref> | rev12 = ''[[USA Today]]'' | rev12Score = {{Rating|3.5|4}}<ref>{{cite news|last=Gardner|first=Elysa|date=October 22, 2012|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2012/10/22/listen-up-kendrick-lamar-gary-clark-jr-bat-for-lashes/1650079/|title=Listen Up: Kendrick Lamar, Gary Clark Jr.|work=[[USA Today]]|location=McLean|access-date=September 25, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010181046/http://www.usatoday.com/story/life/music/2012/10/22/listen-up-kendrick-lamar-gary-clark-jr-bat-for-lashes/1650079/|archive-date=October 10, 2016}}</ref> }} ''Good Kid, M.A.A.D City'' атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў. На [[Metacritic]], які прысвойвае нармалізаваны рэйтынг са 100 рэцэнзіям з прафесійных выданняў, альбом атрымаў сярэдні бал 91 на аснове 36 рэцэнзій, што сведчыць пра «ўсеагульнае прызнанне». Агрэгатар AnyDecentMusic? даў яму 8,6 з 10, грунтуючыся на ацэнцы крытычна меркавання. Рэцэнзенты шырока ацанілі яго за лірычныя здольнасці і апавядальныя здольнасці Ламара<ref name="independent">{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/kendrick-lamars-good-kid-maad-city-is-being-taught-as-a-text-in-schools-9685943.html|title=Kendrick Lamar's Good Kid Maad City is being taught as a text in schools|author=Hooton|first=Christopher|website=[[The Independent]]|date=August 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927114729/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/kendrick-lamars-good-kid-maad-city-is-being-taught-as-a-text-in-schools-9685943.html|archive-date=September 27, 2016|access-date=September 25, 2016|url-status=live}}</ref>. У рэцэнзіі на альбом для ''[[Rolling Stone]]'' Джодзі Розен сказала, што ён «заслугоўвае месца ў гэтай легендарнай радаводнай лініі» «саўндтрэкаў {{Не перакладзена 3|Блэкслоўтінг|блэкслоўтінгу|ru|Blaxploitation}} сямідзесятых і адраджэння [[Гангста-рэп|гангста-рэпу]] дзевяностых». У ''[[Чыкага Трыб’юн|Chicago Tribune]]'' Грэг Кот высока ацаніў Ламара за тое, што ён надаў «гангста-тропам... новы паварот, а часам і цалкам перакуліў іх» на запісе, які «перапоўнены камедыяй, складанасцю і мноствам галасоў у галаве Кендрыка Ламара»<ref name="Kot">{{Cite web|url=https://www.chicagotribune.com/entertainment/music/turnitup/chi-kendrick-lamar-album-review-good-kid-maad-city-reviewed-20121021,0,1133931.column|title=Album review: Kendrick Lamar, 'good kid, m.A.A.d city'|author=Kot|first=Greg|author-link=Greg Kot|website=[[Chicago Tribune]]|date=October 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105120328/http://articles.chicagotribune.com/2012-10-21/entertainment/chi-kendrick-lamar-album-review-good-kid-maad-city-reviewed-20121021_1_kendrick-lamar-album-review-character-actor|archive-date=November 5, 2012|access-date=October 29, 2012}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKot2012">[[Greg Kot|Kot, Greg]] (October 21, 2012). </cite></ref>. Джэйсан Грын ''Pitchfork'' напісаў, што «цуд гэтага альбома заключаецца ў тым, як ён злучае прамыя рэп-вострыя адчуванні» са сваім «важкім матэрыялам» і апавяданнем, у той час як Дэвід Амідан з ''PopMatters'' лічыў, што альбом адначасова даступны і змястоўны, здольны спадабацца як андэграўндным, так і мэйнстрымным слухачам хіп-хопа<ref name="Amidon">{{Cite web|url=https://www.popmatters.com/review/164640-kendrick-lamar-good-kid-m.a.a.d.-city/|title=Kendrick Lamar: good kid, m.A.A.d. city|author=Amidon|first=David|website=[[PopMatters]]|date=October 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131108104550/http://www.popmatters.com/review/164640-kendrick-lamar-good-kid-m.a.a.d.-city/|archive-date=November 8, 2013|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAmidon2012">Amidon, David (October 23, 2012). </cite></ref>. ''Журналіст'' Джозэф Морпурга назваў яго аўтабіяграфічным «трыумфам шырыні» і «шырокамаштабным, далёка ідучым поспехам»<ref name="Morpurgo">{{Cite web|url=http://www.factmag.com/2012/10/23/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|title=Good Kid, m.A.A.d City|author=Morpurgo|first=Joseph|website=[[Fact (UK magazine)|Fact]]|date=October 23, 2012|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20121027091611/http://www.factmag.com/2012/10/23/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city/|archive-date=October 27, 2012|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMorpurgo2012">Morpurgo, Joseph (October 23, 2012). </cite></ref>. Джэкі Чо з ''XXL'' назваў альбом ''ood Kid, M.A.A.D City'' «адным з самых згуртаваных твораў у нядаўняй рэп-памяці» і напісаў, што кожная песня гучала «як складана аранжыравана, так і гукава, падкрэсліваючы яркую лірыку Кендрыка і дзіўны кантроль рытму»<ref name="Cho">{{Cite web|url=http://www.xxlmag.com/reviews/2012/10/kendrick-lamar-good-kid-maad-city/|title=Kendrick Lamar, good kid, m.A.A.d city|author=Cho|first=Jaeki|website=[[XXL (magazine)|XXL]]|date=October 23, 2012|location=New York|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026164959/http://www.xxlmag.com/reviews/2012/10/kendrick-lamar-good-kid-maad-city/|archive-date=October 26, 2012|access-date=October 29, 2012|url-status=live}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCho2012">Cho, Jaeki (October 23, 2012). </cite></ref>. У {{Не перакладзена 3|The Irish Times|3=ru}} Джым Кэрал разглядаў яго як забаўляльны і прагрэсіўны твор, які, тым не менш, адлюстроўвае мінулую эпоху хіп-хопу Заходняга ўзбярэжжа. На думку рэдактара [[AllMusic]] Дэвіда Джэфрыса, альбом быў «нейкімсьці ўзнёслым гангста-рэпам»; ён напісаў пра яго тэму: {{Blockquote|Акрамя ўсіх гэтых выдатных ідэй і жыцця, гэта падарожжа па бетонных джунглях Комптона варта таго, каб здзейсніць з-за мастацкага багацця, а таксама прывабнасці таленавітага рэпера, які высока ўзлятае ў сваім дэбютным сезоне. Любыя сумневы з нагоды ўсяго гэтага жаху хутка рассейваюцца дзякуючы шчырым словах Кендрыка, адкрытага сэрца, розуму і працягнутай руцэ. Складзеце ўсё гэта і адняць шуміху, і гэты твор ўсё яшчэ досыць магутнае, каб заняць першае месца ў спісе<ref name="Jeffries"/>.}} Некаторыя рэцэнзенты паставіліся да альбома з меншым энтузіязмам. Хейзел Шэфілд з ''[[New Musical Express|NME]]'' меркаваў, што альбому "можа не хапаць грубай прывабнасці" ''Section.80''<ref name="Sheffield">{{Cite web|url=https://www.nme.com/reviews/kendrick-lamar/13799|title=Kendrick Lamar – 'Good Kid, MAAd City'|author=Sheffield|first=Hazel|website=[[NME]]|date=October 19, 2012|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024215435/http://www.nme.com/reviews/kendrick-lamar/13799|archive-date=October 24, 2012|access-date=October 29, 2012|url-status=dead}}</ref>, Алекс Макферсан з ''[[The Guardian]]'' ён палічыў "малюнак Ламарам прыгнечаных жанчын" "залішне юрлівым і непераканаўчым". Роберт Кристгау (Robert Christgau) з MSN Music палічыў, што "імкненне да драматызму мае музычныя недахопы", але заявіў: "атмасферныя рытмы, якія Дрэ і яго памочнікі накладваюць на рэп і прыпевы, ствараюць музычную бесперапыннасць, якая падтрымлівае нервовы паток, а гэта як раз тое, што трэба рыфмаў Ламара". === Узнагароды === ''Good Kid, M.A.A.D City'' трапіў у некалькі спісаў лепшых альбомаў па выніках года па версіі музычных крытыкаў. Ён быў названы лепшым альбомам 2012 года па версіі [[BBC]], {{Не перакладзена 3|Complex|3=ru}}, ''Fact'', {{Не перакладзена 3|New York Magazine|New York|ru}} і ''Pitchfork''. Альбом таксама заняў другое месца па версіі ''[[Billboard]]'', ''Chicago Tribune'', [[MTV]], ''Spin'' and ''[[Time]]'', чацвёртае — па версіі {{Не перакладзена 3|Filter (часопіс)|Filter|4=Filter (magazine)}}, {{Не перакладзена 3|Джон Парэлес|Джона Парэлеса|ru}} з ''The New York Times'' і Эн Паўэрс з [[National Public Radio|NPR]], пятае — па версіі ''The Guardian'', шостае — па версіі ''Rolling Stone'' і восьмае — па версіі ''[[Entertainment Weekly]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/feature/top-ten-lists-best-albums-of-2012|title=Music Critic Top 10 Lists – Best of 2012|publisher=[[Metacritic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112205543/http://www.metacritic.com/feature/top-ten-lists-best-albums-of-2012|archive-date=January 12, 2013|access-date=December 4, 2012|url-status=live}}</ref>. У снежні 2012 года ''Complex'' таксама назваў ''Good Kid, M.A.A.D City'' адным з 25 класічных хіп-хоп альбомаў за апошнія 10 гадоў<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2012/12/25-rap-albums-from-the-past-decade-that-deserve-classic-status/kendrick-lamar-good-kid-maad-city|title=Kendrick Lamar, good kid, m.A.A.d city (2012) – 25 Rap Albums From the Past Decade That Deserve Classic Status|website=[[Complex Networks|Complex]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227071457/http://www.complex.com/music/2012/12/25-rap-albums-from-the-past-decade-that-deserve-classic-status/kendrick-lamar-good-kid-maad-city|archive-date=December 27, 2012|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. ''Complex'' таксама назваў вокладку свайго альбома лепшай у 2012 годзе<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2012/12/2012-year-in-review-the-25-best-album-covers-of-2012/good-kid-maad-city#gallery|title=1. Kendrick Lamar, good kid, m.A.A.d. city – The 25 Best Album Covers of 2012|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=December 13, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121227071452/http://www.complex.com/music/2012/12/2012-year-in-review-the-25-best-album-covers-of-2012/good-kid-maad-city#gallery|archive-date=December 27, 2012|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>, а ''Pitchfork'' уключыў яе ў свой спіс 20 лепшых вокладак альбомаў года<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/features/staff-lists/9014-the-best-album-covers-of-2012/2/|title=Staff Lists: The Best Album Covers of 2012 &#124; Features|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=December 12, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722233418/http://pitchfork.com/features/staff-lists/9014-the-best-album-covers-of-2012/2/|archive-date=July 22, 2015|access-date=July 22, 2015|url-status=live}}</ref>. У красавіку 2013 года ''часопіс'' {{Не перакладзена 3|Vibe|3=ru}} паставіў альбом на 19-е месца ў сваім спісе «50 найвялікшых альбомаў з 1993 года»<ref>{{Cite web|url=http://www.vibe.com/2013/04/greatest-50-albums-since-93/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-3/|title=The Greatest 50 Albums Since '93|author=Aaron M|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|date=April 18, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150723015749/http://www.vibe.com/2013/04/greatest-50-albums-since-93/kendrick-lamar-good-kid-maad-city-3/|archive-date=July 23, 2015|access-date=July 22, 2015|url-status=live}}</ref>. Альбом таксама быў уключаны ў кнігу {{Не перакладзена 3|«1001 альбом, які вы павінны пачуць, перш чым памрэце»|3=ru|4=1001 Albums You Must Hear Before You Die}}<ref>{{cite book|author1=Robert Dimery|author2=Michael Lydon|title=1001 Albums You Must Hear Before You Die: Revised and Updated Edition|date=2014|publisher=Universe|isbn=978-0-7893-2074-2}}</ref>. У кастрычніку 2013 года ''часопіс Complex'' назваў яго другім найлепшым хіп-хоп альбомам за апошнія пяць гадоў<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/10/best-recent-rap-albums/kendrick-lamar-good-kid-maad-city|title=2. Kendrick Lamar, good kid, m.A.A.d city (2012) – The 10 Best Rap Albums of The Last 5 Years|website=[[Complex Networks|Complex]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010060517/http://www.complex.com/music/2013/10/best-recent-rap-albums/kendrick-lamar-good-kid-maad-city|archive-date=October 10, 2013|access-date=October 17, 2013|url-status=live}}</ref>. Таксама ў 2013 годзе ''часопіс Rolling Stone'' паставіў альбом на 86-е месца ў сваім спісе «100 найлепшых дэбютных альбомаў усіх часоў»<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/the-100-greatest-debut-albums-of-all-time-20130322/good-kid-m-a-a-d-city-19691231|title=The 100 Best Debut Albums of All Time|magazine=[[Rolling Stone]]|date=March 22, 2013|access-date=January 10, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160123182423/http://www.rollingstone.com/music/lists/the-100-greatest-debut-albums-of-all-time-20130322/good-kid-m-a-a-d-city-19691231|archive-date=January 23, 2016}}</ref>. Альбом заняў другое месца ў спісе «100 найлепшых альбомаў дзесяцігоддзя (2010-2014)», апублікаваным ''Pitchfork'' у жніўні 2014 года<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/features/staff-lists/9465-the-top-100-albums-of-2010-2014/5/|title=The 100 Best Albums of the Decade So Far (2010-2014)|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141003085154/http://pitchfork.com/features/staff-lists/9465-the-top-100-albums-of-2010-2014/5/|archive-date=October 3, 2014|url-status=live}}</ref>, і пятае месца ў спісе «20 найлепшых альбомаў 2010-х (пакуль што)», апублікаваным ''Billboard'' у студзені 2015 года<ref>{{cite magazine|title=Billboard's Top 20 Best Albums of the 2010s (So Far)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|url=https://www.billboard.com/photos/6436436/20-best-albums-2010s-half-decade?i=547115|access-date=July 22, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730001523/http://www.billboard.com/photos/6436436/20-best-albums-2010s-half-decade?i=547115|archive-date=July 30, 2015}}</ref>. У 2020 і 2023 гадах альбом заняў 115-е месца ў спісе «{{Не перакладзена 3|500 найвялікшых альбомаў усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone|500 найвялікшых альбомаў усіх часоў|ru|500 величайших альбомов всех времён по версии журнала Rolling Stone}}» па версіі часопіса ''Rolling Stone''<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-all-time-1062063/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city-2-1063118/|title=The 500 Greatest Albums of All Time|magazine=[[Rolling Stone]]|date=September 22, 2020|access-date=September 22, 2020|archive-date=October 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021072153/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-all-time-1062063/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city-2-1063118|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-all-time-1062063/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city-2-1063118/|title=The 500 Greatest Albums of All Time|magazine=[[Rolling Stone]]|date=December 31, 2023|access-date=May 25, 2024|archive-date=May 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525044700/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-all-time-1062063/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city-2-1063118/|url-status=live}}</ref>. У 2022 годзе ён заняў першае месца ў спісе «50 найвялікшых канцэптуальных альбомаў усіх часоў» таксама па версіі ''Rolling Stone<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-concept-albums-1234604040/kendrick-lamar-31-1234604340/|title=The 50 Greatest Concept Albums of All Time|magazine=[[Rolling Stone]]|date=October 12, 2022|access-date=October 23, 2022|archive-date=October 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021114037/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-concept-albums-1234604040/kendrick-lamar-31-1234604340/|url-status=live}}</ref>''. У 2024 годзе ''часопіс {{Не перакладзена 3|Paste (часопіс)|Paste|ru|Paste (журнал)}}'' паставіў ''Good Kid, M.A.A.D City'' на 72-е месца ў сваім спісе «300 найвялікшых альбомаў усіх часоў»<ref>{{Cite web|url=https://www.pastemagazine.com/music/greatest-albums/the-300-greatest-albums-of-all-time-2|title=The 300 Greatest Albums of All Time|author=Sharples|first=Grant|website=[[Paste (magazine)|Paste]]|date=June 3, 2024|access-date=December 12, 2024}}</ref>. У 2025 годзе альбом заняў шостае месца ў спісе «Найлепшыя альбомы XXI стагоддзя» ад ''Rolling Stone''<ref>{{Cite magazine|last=Reeves|first=Mosi|date=January 10, 2025|title=The 250 Greatest Albums of the 21st Century So Far|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-21st-century-1235177256/kendrick-lamar-good-kid-m-a-a-d-city-4-1235188716/|access-date=May 20, 2025|magazine=[[Rolling Stone]]|language=en-US}}</ref>. Альбом быў намінаваны на званне «Лепшы рэп-альбом» на {{Не перакладзена 3|Billboard Music Awards 2013|3=ru}} 2013 года і {{Не перакладзена 3|American Music Awards 2013|3=ru}} 2013 года<ref>{{Cite web|url=http://www.rap-up.com/2013/04/22/rihanna-scores-10-billboard-music-awards-nominations/|title=Rihanna Scores 10 Billboard Music Awards Nominations|website=[[Rap-Up]]|date=April 22, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014074000/http://www.rap-up.com/2013/04/22/rihanna-scores-10-billboard-music-awards-nominations/|archive-date=October 14, 2013|access-date=October 16, 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/5755250/american-music-awards-2013-full-nominations-list|title=American Music Awards 2013: Full Nominations List|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 10, 2013|access-date=October 16, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013011236/http://www.billboard.com/articles/news/5755250/american-music-awards-2013-full-nominations-list|archive-date=October 13, 2013}}</ref>, а таксама атрымаў узнагароду «Альбом года» на прэміі {{Не перакладзена 3|BET Hip Hop Awards 2013 года|4=2013 BET Hip Hop Awards}}<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1715658/bet-hip-hop-awards-2013-winners.jhtml|title=BET Hip Hop Awards 2013 Winners|date=October 15, 2013|publisher=[[MTV News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016111413/http://www.mtv.com/news/articles/1715658/bet-hip-hop-awards-2013-winners.jhtml|archive-date=October 16, 2013|access-date=October 15, 2013|url-status=dead}}</ref>. Альбом ''Good Kid M.A.A.D City'' прынёс Ламару чатыры намінацыі [[Грэмі|на прэмію «Грэмі»]] на {{Не перакладзена 3|56-я цырымонія «Грэмі»|56-й цырымоніі ўручэння прэміі «Грэмі»|ru|56-я церемония «Грэмми»}}: за альбом года, найлепшы рэп-альбом, найлепшае рэп-выкананне за песню "Now or Never" з {{Не перакладзена 3|Мэры Джэй Блайдж|Мэры Джэй Блайдж|4=Блайдж, Мэри Джей}} і найлепшае рэп-выкананне за песню "Swimming Pools (Drank)"<ref>{{Cite web|url=http://www.complex.com/music/2013/12/2014-grammy-nominees-list|title=2014 Grammy Nominees List|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=December 6, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320035103/http://www.complex.com/music/2013/12/2014-grammy-nominees-list|archive-date=March 20, 2014|access-date=March 8, 2014|url-status=live}}</ref>. Страта ўзнагароды «Лепшы рэп-альбом» на карысць альбома {{Не перакладзена 3|The Heist|3=ru}} {{Не перакладзена 3|Маклемора і Раяна Льюіса|4=Macklemore & Ryan Lewis}} была названа «ганебнай абразай» Андрэ Джы з ''Rolling Stone''<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/grammys-best-rap-album-2023-decisions-1234631089/|title=Grammys 2023: They Still Can't Get Rap Right|date=November 15, 2022|access-date=November 15, 2022|magazine=[[Rolling Stone]]|first=Andre|last=Gee|archive-date=November 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115184549/https://www.rollingstone.com/music/music-features/grammys-best-rap-album-2023-decisions-1234631089/|url-status=live}}</ref>. Сам {{Не перакладзена 3|Macklemore|3=ru}} лічыў страту рабаваннем і папрасіў прабачэння ў Ламара праз {{Не перакладзена 3|iMessage|3=ru}}<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.stereogum.com/1644301/read-macklemores-apology-text-to-kendrick-lamar-for-winning-best-rap-album-grammy/news/|title=Read Macklemore's Apology Text To Kendrick Lamar For Winning Best Rap Album Grammy|author=Breihan|first=Tom|website=[[Stereogum]]|date=January 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206161653/https://www.stereogum.com/1644301/read-macklemores-apology-text-to-kendrick-lamar-for-winning-best-rap-album-grammy/news/|archive-date=February 6, 2023|access-date=February 6, 2023|url-status=live}}</ref>. === Адказ ад Шына === 23 кастрычніка 2012 года, пасля выхаду ''альбома Good Kid, M.A.A.D City'' атрымаў шмат водгукаў хіп-хоп супольнасці. Рэпер {{Не перакладзена 3|Shyne}} напісаў у Твітэры, каб раскрытыкаваць альбом, назваўшы яго «смеццем» і, у прыватнасці, яго прадукцыю<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21628/title.shyne-explains-why-he-thinks-kendrick-lamars-good-kid-maad-city-is-trash|title=Shyne Explains Why He Thinks Kendrick Lamar's "good kid, m.A.A.d city" Is "Trash"|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127081056/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21628/title.shyne-explains-why-he-thinks-kendrick-lamars-good-kid-maad-city-is-trash|archive-date=November 27, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. Рэперы з Заходняга ўзбярэжжа {{Не перакладзена 3|Nipsey Hussle|3=ru|4=Нипси Хассл}}, Schoolboy Q і {{Не перакладзена 3|The Game (рэпер)|The Game|ru|The Game (рэпер)}} хутка пакрыўдзіліся на гэта, а The Game абараніў Ламара з-за яго «неканфліктнага характару»<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21658/title.game-defends-kendrick-lamar-from-shynes-comments-against-good-kid-maad-city|title=Game Defends Kendrick Lamar From Shyne's Comments Against "good kid, m.A.A.d city"|author=Horowitz|first=Steven|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127095610/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21658/title.game-defends-kendrick-lamar-from-shynes-comments-against-good-kid-maad-city|archive-date=November 27, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21931/title.kendrick-lamar-says-word-of-mouth-helped-album-sales-refers-to-shyne-as-being-a-good-dude|title=Kendrick Lamar Says Word Of Mouth Helped Album Sales, Refers To Shyne As Being A "Good Dude"|author=Harling|first=Danielle|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121121214130/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21931/title.kendrick-lamar-says-word-of-mouth-helped-album-sales-refers-to-shyne-as-being-a-good-dude|archive-date=November 21, 2012|access-date=November 19, 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sohh.com/2012/10/nipsey_hussle_curreny_schoolboy_q_lash_b.html|title=Nipsey Hussle, Curren$y, Schoolboy Q Lash Back at Shyne|author=Langhorne|first=Cyrus|date=October 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314110654/http://www.sohh.com/2012/10/nipsey_hussle_curreny_schoolboy_q_lash_b.html|archive-date=March 14, 2013|access-date=May 14, 2013|url-status=live}}</ref>. Пазней, 26 кастрычніка, Ламар адказаў на каментарыі Shyne, сказаўшы, што ён не адчувальны чалавек і яго не бянтэжаць яго каментарыі. Акрамя таго, ён сказаў, што ''Good Kid, M.A.A.D City'' не абавязкова «класіка», як некаторыя яго называюць, але «вартая класікі», калі пройдзе дастаткова часу<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21662/title.kendrick-lamar-unfazed-by-shynes-good-kid-maad-city-comments-says-his-album-is-classic-worthy|title=Kendrick Lamar Unfazed By Shyne's "good kid, m.A.A.d city" Comments, Says His Album Is "Classic Worthy"|author=Harling|first=Danielle|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028190525/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21662/title.kendrick-lamar-unfazed-by-shynes-good-kid-maad-city-comments-says-his-album-is-classic-worthy|archive-date=October 28, 2012|access-date=November 19, 2012|url-status=dead}}</ref>. Пазней ён згадаў Shyne ў песні "The Jig Is Up", заявіўшы: «Я малюся Богу, каб гэты рытм быў дастаткова добрым для Шайна»<ref>{{Cite web|url=http://prettymuchamazing.com/mp3/kendrick-lamar-the-jig-is-up-dumpin|title=Download: New Kendrick Lamar – "The Jig is Up (Dumpin')"|author=Oliver|first=Genevieve|date=October 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002185840/http://prettymuchamazing.com/mp3/kendrick-lamar-the-jig-is-up-dumpin|archive-date=October 2, 2013|access-date=October 1, 2013|url-status=live}}</ref>. Пасля таго, як Shyne падтрымаў свае каментарыі, The Game адказалі фрыстайлам, у якім абразілі Шайна пад назвай "Cough Up a Lung"<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21664/title.shyne-responds-to-game-calls-him-my-little-son|title=Shyne Responds to the Game, Calls Him "My Little Son"|author=Horowitz|first=Steven|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121126083707/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21664/title.shyne-responds-to-game-calls-him-my-little-son|archive-date=November 26, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21842/title.game-disses-shyne-on-cough-up-a-lung-freestyle|title=Game Disses Shyne On 'Cough Up A Lung' Freestyle|author=Horowitz|first=Steven|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113090226/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21842/title.game-disses-shyne-on-cough-up-a-lung-freestyle|archive-date=November 13, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. Пазней Shyne адказаў уласным {{Не перакладзена 3|Біф (хіп-хоп)|дыскусійным трэкам|ru|Биф (хип-хоп)}} пад назвай "Psalms 68 (Guns & Moses)"<ref>{{Cite web|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21863/title.shyne-disses-game-with-psalms-68-guns-moses|title=Shyne Disses Game With "Psalms 68 (Guns & Moses)"|website=[[HipHopDX]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121116043957/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.21863/title.shyne-disses-game-with-psalms-68-guns-moses|archive-date=November 16, 2012|access-date=November 15, 2012|url-status=dead}}</ref>. У лістападзе 2024 года Shyne выказаў шкадаванне з-за крытыкі альбома ў падкасце і прызнаў Ламара «адным з найвялікшых музыкаў нашага пакалення»<ref>{{Cite web|url=https://www.vibe.com/news/entertainment/shyne-admits-kendrick-lamar-album-trash-mistake-1234950944/|title=Shyne Admits Calling This Kendrick Lamar Album "Trash" Was A Mistake|author=Brown|first=Preezy|website=Vibe|date=November 21, 2024|access-date=September 9, 2025}}</ref>. === Акадэмічны прыём === У 2014 годзе паведамлялася, што ''Good Kid, M.A.A.D City'' вывучаўся як тэкст на курсах кампазіцыі для першакурснікаў прафесара [[Агастаўскі ўніверсітэт|Універсітэта Джорджыі Рэгентаў]] Адама Дзіля разам з іншымі творамі па сталенні, такімі як раман [[Джэймс Джойс|Джэймса Джойса]] ''«{{Не перакладзена 3|Партрэт мастака ў маладосці|Партрэт мастака ў маладосці|ru|Портрет художника в юности}}»'', ''«Выбраныя вершы''» {{Не перакладзена 3|Гвендалін Брукс|Гвендалін Брукс|ru|Брукс, Гвендолин}}, апавяданне {{Не перакладзена 3|Джэймс Болдуін|Джэймса Болдуіна|ru|Болдуин, Джеймс}} «''{{Не перакладзена 3|На сустрэчу з чалавекам|4=Going to Meet the Man (short story)}}''» і фільм {{Не перакладзена 3|Джон Сінглтан|Джона Сінглтана|ru|Синглтон, Джон}} «''{{Не перакладзена 3|Хлопцы па суседстве|3=ru|4=Ребята по соседству}}»''. Тэма заняткаў была прызначана для таго, каб «натхніць студэнтаў знайсці спосаб прыўнесці трохі здаровы розум у наш уласны вар'яцкі горад – Аўгусту», — сказаў Дзіль ''HipHopDX''. «Ламар — гэта Джэймс Джойс хіп-хопу, — сказаў ён, — па складанасці свайго апавядання, па сваім веданні канону і па пастаяннай засяроджанасці на горадзе свайго выхавання — Комптане»<ref name="independent">{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/kendrick-lamars-good-kid-maad-city-is-being-taught-as-a-text-in-schools-9685943.html|title=Kendrick Lamar's Good Kid Maad City is being taught as a text in schools|author=Hooton|first=Christopher|website=[[The Independent]]|date=August 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927114729/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/kendrick-lamars-good-kid-maad-city-is-being-taught-as-a-text-in-schools-9685943.html|archive-date=September 27, 2016|access-date=September 25, 2016|url-status=live}}</ref>. == Спіс трэкаў == {{Tracklist|headline=''Good Kid, M.A.A.D City'' стандартнае выданне|extra_column=Прадзюсеры|total_length=68:23|title1=[[Sherane a.k.a Master Splinter's Daughter]]|writer1={{hlist|[[Kendrick Duckworth]]|[[Christopher Whitacre]]|[[Justin Henderson]]}}|extra1=[[Tha Bizness]]|length1=4:33|title2=[[Bitch, Don't Kill My Vibe]]|writer2={{hlist|Duckworth|[[Mark Spears]]|[[Robin Hannibal|Robin Braun]]{{ref|c|[c]}}|Vindahl Friis{{ref|c|[c]}}|Lykke Schmidt{{ref|c|[c]}}}}|extra2=[[Sounwave]]|length2=5:10|title3=[[Backseat Freestyle]]|writer3={{hlist|Duckworth|[[Chauncey Hollis Jr.]]}}|extra3=[[Hit-Boy]]|length3=3:32|title4=The Art of Peer Pressure|writer4={{hlist|Duckworth|Jonas Vestergaard|[[Rune Rask]]{{ref|d|[d]}}}}|extra4=Tabu|length4=5:24|title5=[[Money Trees]]|note5=сумесна з Jay Rock|writer5={{hlist|Duckworth|[[Johnny McKinzie Jr.]]|[[Dacoury Natche]]|[[Victoria Legrand|Victoria Garance Alixe Legrand]]{{ref|e|[e]}}|[[Alex Scally]]{{ref|e|[e]}}}}|extra5=[[DJ Dahi]]|length5=6:26|title6=[[Poetic Justice (песня)|Poetic Justice]]|note6=сумесна з [[Drake (рэпер)|Drake]]|writer6={{hlist|Duckworth|[[Aubrey Graham]]|[[Elijah Molina]]|[[Jimmy Jam and Terry Lewis|James Harris]]{{ref|f|[f]}}|[[Janet Jackson]]{{ref|f|[f]}}|[[Jimmy Jam and Terry Lewis|Terry Lewis]]{{ref|f|[f]}}}}|extra6=[[Scoop DeVille]]|length6=5:00|title7=[[Good Kid (песня)|Good Kid]]|writer7={{hlist|Duckworth|[[Pharrell Williams]]}}|extra7=P. Williams|length7=3:34|title8=[[M.A.A.D City]]|note8=сумесна з MC Eiht|writer8={{hlist|Duckworth|[[Aaron Tyler]]|Spears|[[Ricci Riera]]|Axel "AxlFolie" Morgan}}|extra8={{hlist|Sounwave|THC|[[Terrace Martin]]{{ref|b|[b]}}}}|length8=5:50|title9=[[Swimming Pools (Drank)]]|note9=пашыраная версія|writer9={{hlist|Duckworth|[[T-Minus (record producer)|Tyler Williams]]}}|extra9=[[T-Minus (record producer)|T-Minus]]|length9=5:13|title10=[[Sing About Me, I'm Dying of Thirst]]|writer10={{hlist|Duckworth|[[Like (record producer)|Gabe Stevenson]]|[[Skhye Hutch|Derrick Hutchins]]|[[Quincy Jones]]{{ref|g|[g]}}|[[Alan Bergman]]{{ref|g|[g]}}|[[Marilyn Bergman]]{{ref|g|[g]}}}}|extra10={{hlist|[[Like (record producer)|Like]]|[[Skhye Hutch]]|Sounwave{{ref|b|[b]}}}}|length10=12:03|title11=Real|note11=сумесна з Anna Wise|writer11={{hlist|Duckworth|Martin}}|extra11=Martin|length11=7:23|title12=[[Compton (песня)|Compton]]|note12=сумесна з [[Dr. Dre]]|writer12={{hlist|Duckworth|Sly Jordan|[[Just Blaze|Justin Smith]]|Charles Richard Cason{{ref|h|[h]}}}}|extra12=[[Just Blaze]]|length12=4:08}}{{Tracklist|headline=Дэлюкс выданне (бонус-трэкі)|extra_column=Прадзюсар|total_length=87:41|title13=[[The Recipe (Kendrick Lamar song)|The Recipe]]|note13=сумесна з Dr. Dre|writer13={{hlist|Duckworth|[[Andre Young]]|Molina|[[Mr Twin Sister|Eric Cardona]]{{ref|i|[i]}}|[[Mr Twin Sister|Gabe D'Amico]]{{ref|i|[i]}}|[[Mr Twin Sister|Dev Gupta]]{{ref|i|[i]}}|[[Mr Twin Sister|Andrea Hernandez]]{{ref|i|[i]}}|[[Mr Twin Sister|Bryan Ujueta]]{{ref|i|[i]}}}}|extra13=Scoop DeVille|length13=5:52|title14=Black Boy Fly|writer14={{hlist|Duckworth|[[Rahki|Columbus Smith]]|[[Dawaun Parker]]}}|extra14={{hlist|[[Rahki]]|Parker{{ref|a|[a]}}}}|length14=4:38|title15=Now or Never|note15=сумесна з [[Mary J. Blige]]|writer15={{hlist|Duckworth|[[Jazmine Sullivan]]|[[Jack Splash]]}}|extra15=Splash|length15=4:17}}{{Tracklist|headline=iTunes дэлюкс выданне (бонус-трэкі)|extra_column=Прадзюсар|total_length=95:45|title16=Collect Calls|note16=сумесна з Kent Jamz|writer16={{hlist|Duckworth|Khalil Muhammad|Riera|Morgan}}|extra16=THC|length16=3:57|title17=Swimming Pools (Drank)|writer17={{hlist|Duckworth|T. Williams}}|extra17=T-Minus|length17=4:07}}{{Tracklist|headline=Spotify дэлюкс выданне (бонус-трэкі)|extra_column=Прадзюсер|title16=The Recipe|note16=Black Hippy рэмікс; сумесна з Black Hippy|writer16={{hlist|Ламар|Хэнлі|Макінзі|Стывенс|Molina|Cardona{{ref|i|[i]}}|D'Amico{{ref|i|[i]}}|Gupta{{ref|i|[i]}}|Hernandez{{ref|i|[i]}}|Ujueta{{ref|i|[i]}}}}|extra16=Scoop DeVille|length16=4:22|title17=Bitch, Don't Kill My Vibe|writer17={{hlist|Ламар|Шон Картэр|Spears|Браўн{{ref|c|[c]}}|Friis{{ref|c|[c]}}|Шміт{{ref|c|[c]}}}}|extra17=Sounwave|length17=4:38|total_length=9:00}}{{Tracklist|headline=2013 міжнароднае перавыданне (бонус-трэк)|extra_column=Прадзюсер|title14="Bitch, Don't Kill My Vibe" (міжнародны рэмікс; сумесна з Emeli Sandé)|length14=5:06|extra14=Sounwave}} '''Заўвагі''' * {{Sup|{{note|a|[a]}}}} азначае супрадзюсерам * {{Sup|{{note|b|[b]}}}} пазначае дадатковага вытворцы * "Bitch, Don't Kill My Vibe" ўключае ў сябе бэк-вакал ад Anna Wise і дадатковы вакал ад {{Не перакладзена 3|JMSN}} * "Money Trees" ўключае ў сябе бэк-вакал ад Anna Wise * "Good Kid" змяшчае дадатковы вакал ад {{Не перакладзена 3|Chad Hugo|3=ru}} * "M.A.A.D City" ўтрымлівае непацверджаны вакал гурта {{Не перакладзена 3|Schoolboy Q|3=ru}}<ref>{{Cite web|url=http://theboombox.com/schoolboy-q-kendrick-lamar-arsenio-collard-greens/|title=Watch Kendrick Lamar and ScHoolboy Q on 'The Arsenio Hall Show'|author=Martin|first=Andrew|website=[[The Boombox]]|date=September 18, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005005906/http://theboombox.com/schoolboy-q-kendrick-lamar-arsenio-collard-greens/|archive-date=October 5, 2013|access-date=October 1, 2013|url-status=live}}</ref> * "Sing About Me, I'm Dying of Thirst" ўключае дадатковы вакал ад JMSN, Anna Wise і Camille "ill Camille" Davis * "Real" ўключае ў сябе бэк-вакал ад JMSN '''Сэмплы''' * {{Sup|{{note|c|[c]}}}} "Bitch, Don't Kill My Vibe" змяшчае часткі "Tiden Flyver", напісаны {{Не перакладзена 3|Робін Браўн|Робінам Браўнам|4=Robin Hannibal}}, Vindahl Friis і Lykke Schmidt, у выкананні Boom Clap Bachelors; і змяшчае элементы асноўнай запісу "Tiden Flyver", у выкананні Boom Clap Bachelors. * "Backseat Freestyle" змяшчае непацверджаны ўзор "Yo Soy Cubano", у выкананні {{Не перакладзена 3|The Chakachas}}<ref name="SmapleCredits">{{Cite web|url=http://animalnewyork.com/2013/sample-wars-kendrick-lamar-vs-fatboy-slim/|title=SAMPLE WARS: KENDRICK LAMAR VS. FATBOY SLIM|author=Kush|first=Andy|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129031709/http://animalnewyork.com/2013/sample-wars-kendrick-lamar-vs-fatboy-slim/|archive-date=November 29, 2014|access-date=November 20, 2014|url-status=dead}}</ref>; і непацверджаны ўзор з {{Не перакладзена 3|Суперкрошкі|Суперкрошках|ru|Суперкрошки}} эпізод "Beat Your Greens"<ref>{{Cite web|url=https://hypebeast.com/2021/10/hit-boy-kendrick-lamar-backstreet-freestyle-powerpuff-girls-sample|title=Hit-Boy Shares 'Powerpuff Girls' Sample Used on Kendrick Lamar's "Backseat Freestyle"|author=Caraan|first=Sophie|date=October 27, 2021|publisher=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027085128/https://hypebeast.com/2021/10/hit-boy-kendrick-lamar-backstreet-freestyle-powerpuff-girls-sample|archive-date=October 27, 2021|access-date=October 28, 2021|url-status=live}}</ref>. * {{Sup|{{note|d|[d]}}}} "The Art of Peer Pressure" змяшчае ўзор "Helt Alene", напісаны Руна Раск, у выкананні {{Не перакладзена 3|Suspekt}}. * {{Sup|{{note|e|[e]}}}} "Money Trees" змяшчае элементы і зваротную выбарку з "Silver Soul", напісаны {{Не перакладзена 3|Victoria Garance Alixe Legrand}} і {{Не перакладзена 3|Alex Scally}}, у выкананні {{Не перакладзена 3|Beach House|3=ru}}, і некрэдытаваная інтэрпаляцыя "Big Ballin' з My Homies", у выкананні {{Не перакладзена 3|E-40|3=ru}}<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.complex.com/music/a/b-blanchet/e-40-kendrick-lamar-one-of-the-best|title=E-40 Calls Kendrick Lamar 'One Of The Best That Ever Did It'|author=Blanchet|first=Brenton|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=March 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20231124004435/https://www.complex.com/music/a/b-blanchet/e-40-kendrick-lamar-one-of-the-best|archive-date=November 24, 2023|access-date=November 24, 2023|url-status=live}}</ref>. * {{Sup|{{note|f|[f]}}}} "Poetic Justice" змяшчае вытрымкі з "{{Не перакладзена 3|Any Time, Any Place}}", напісаны {{Не перакладзена 3|Джымі Джэм і Тэры Льюіс|Джымі Джэм, Тэры Льюіс|ru|Джимми Джем и Терри Льюис}} і {{Не перакладзена 3|Джанет Джэксан|Джанет Джэксан|ru|Джексон, Джанет}}, у выкананні Джанет Джэксан. * {{Sup|{{note|g|[g]}}}} "Sing About Me, I'm Dying of Thirst" змяшчае элементы "Maybe Tomorrow", напісаны [[Куінсі Джонс|Куінсам Джонсам]], {{Не перакладзена 3|Алан і Мэрылін Бергман|Аланам і Мэрылінай Бергманамі|ru|Алан и Мэрилин Бергман}}, у выкананні {{Не перакладзена 3|Грант Грын|Гранта Грына|ru|Грин, Грант}}; і непацверджаны ўзор "[[Use Me (Bill Withers song)|Use Me]]", у выкананні {{Не перакладзена 3|Біл Уізерс|Біла Уізерса|ru|Уизерс, Билл}}<ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2020/04/bill-withers-samples-rap|title=10 Iconic Bill Withers Samples in Rap|author=Setaro|first=Shawn|website=[[Complex (magazine)|Complex]]|date=April 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028210004/https://www.complex.com/music/2020/04/bill-withers-samples-rap|archive-date=October 28, 2021|access-date=October 28, 2021|url-status=live}}</ref>. * {{Sup|{{note|h|[h]}}}} "Compton" змяшчае вытрымкі з "What's This World Coming To", напісаны Charles Richard Cason, у выкананні Formula IV. * {{Sup|{{note|i|[i]}}}} "The Recipe" змяшчае элементы "Meet the Frownies", напісаны {{Не перакладзена 3|Mr Twin Sister|3=}}; і ўзор з"Meet the Frownies", таксама у выкананні Mr Twin Sister. == Персанал == Звесткі пра ўдзельнікаў запісу ''Good Kid, MAAD City,'' адаптавана з [[AllMusic]]<ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/album/good-kid-maad-city-mw0002421248/credits|title=Good Kid, M.A.A.D City – Kendrick Lamar|publisher=[[AllMusic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121027012956/http://www.allmusic.com/album/good-kid-maad-city-mw0002421248/credits|archive-date=October 27, 2012|access-date=October 21, 2012|url-status=live}}</ref>.{{div col|colwidth=22em}} * [[Кендрык Ламар]] – мастацкі кірунак, галоўны мастак * [[Dr. Dre]] – выканаўчы прадзюсер, запрошаны артыст, звядзенне * Энтані "Top Dawg" Ціфіт – выканаўчы прадзюсер * Дэрэк "MixedByAli" Алі – інжынер па змешванні * Дэйв Фры – асацыяваны прадзюсар, каардынатар * Лары Чатмен – каардынацыя вытворчасці * Эндру Ван Метэр – каардынацыя вытворчасці * Эшлі Палмер – каардынацыя * Майк Боцци – асваенне * Браян "Big Bass" Гарднер – асваенне * Дзі Браўн – інжынер * Майк Ларсан – інжынер * Джэймс Хант – інжынер * Маўрысіа Ірагоры – інжынер * Джарэд Скот – інжынер, звядзенне<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/events/grammys-2014/5876957/56th-grammys-preview-album-of-the-year|title=56th GRAMMYs Preview: Album of the Year|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=August 19, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160731073712/http://www.billboard.com/articles/events/grammys-2014/5876957/56th-grammys-preview-album-of-the-year|archive-date=July 31, 2016}}</ref> * Джэк Сплэш – прадзюсер * Hit-Boy – прадзюсер * Scoop DeVille – прадзюсер * DJ Dahi – прадзюсер * Скай Хатч – прадзюсер * Just Blaze – прадзюсер * Tha Bizness – прадзюсер * T-Minus – прадзюсер * Фарэл Уільямс – прадзюсер * Тэрасны Марцін – дадатковы прадзюсер * Sounwave – дадатковы прадзюсер * Кірдзіс Пасцеле – асацыіраваны прадзюсар * Тэрэнс Хендэрсан – асацыіраваны прадзюсар * Дрэйк Обрі Грэхам – запрошаны артыст * MC Eiht – запрошаны артыст * Джэй Рок – запрошаны артыст * Кент Джэмз – запрошаны артыст * Ганна Уайз – запрошаны артыст, вакал, бэк-вакал * Каміла "Ill Каміла" Дэвиз – вакал * Chad Hugo – вакал * JMSN – вакал, бэк-вакал * Амары Парнэл – хуки і сэмплы спявачкі * Мэры Кітынг – скрыпка * Марлон Уільямс – гітара, бас-гітара * Charly & Margaux – скрыпка, альт * Габрыэль Стывенсан – піяніна * Уілі Лонг – стыліст * Кіці Фантэйн – стыліст * Дэн Монік – фатаграфія * Пола Олівер – фота ласкава прадастаўлена * Дуэйн Лафлер – фота ласкава прадастаўлена * Дэні Сміт – фота ласкава прадастаўлена * Schoolboy Q – почырк на вокладцы, бэк-вакал {{div col end}} == Чарты == {{col-begin}} {{col-2}} |- {{col-2}} === Чарты на канец года === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі па выніках 2012 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2012) ! scope="col"| Пазіцыя |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2012/top-billboard-200-albums|title=The Best of 2012: The Year in Music|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 3, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104020444/http://www.billboard.com/charts/year-end/2012/top-billboard-200-albums|archive-date=January 4, 2015}}</ref> | 80 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2012/top-r-b-hip-hop-albums?begin=11&order=position|title=The Best of 2012: The Year in Music|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 3, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140703035906/http://www.billboard.com/charts/year-end/2012/top-r-b-hip-hop-albums?begin=11&order=position|archive-date=July 3, 2014}}</ref> | 16 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2013 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2013) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Belgian Albums (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2013&cat=a|title=Jaaroverzichten 2013|publisher=Ultratop|access-date=June 28, 2020|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116003356/https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2013&cat=a|url-status=live}}</ref> | 190 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2013/top-billboard-200-albums |title=2013 Year-End Charts – Billboard 200 Albums |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=December 13, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141212202750/http://www.billboard.com/charts/year-end/2013/top-billboard-200-albums |archive-date=December 12, 2014}}</ref> | 24 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2013/top-r-b-hip-hop-albums |title=R&B/Hip-Hop Albums: 2013 Year-End Charts |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=March 8, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407163553/http://www.billboard.com/charts/year-end/2013/top-r-b-hip-hop-albums |archive-date=April 7, 2014}}</ref> | 7 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2014 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2014) ! scope="col"| Пазіцыя |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2014/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums: 2014 Year-End Charts|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 15, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141212203747/http://www.billboard.com/charts/year-end/2014/top-billboard-200-albums|archive-date=December 12, 2014}}</ref> | 69 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2014/top-r-and-b-hip-hop-albums|title=Top R&B/Hip-Hop Albums: 2014 Year-End Charts|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 15, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227053943/http://www.billboard.com/charts/year-end/2014/top-r-and-b-hip-hop-albums|archive-date=December 27, 2014}}</ref> | 27 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2015 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2015) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2015/top-billboard-200-albums|title=''Billboard'' 200 – Year-end Chart|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 9, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211210130/http://www.billboard.com/charts/year-end/2015/top-billboard-200-albums|archive-date=December 11, 2015}}</ref> | 72 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2016 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2016) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Danish Albums (Hitlisten)<ref>{{cite web |url=http://hitlisten.nu/top2016.asp |title=Album Top-100 2016 |publisher=Hitlisten.NU |language=da |access-date=December 31, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230202617/http://hitlisten.nu/top2016.asp |archive-date=December 30, 2016}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2016/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 2016|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 9, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161208120131/http://www.billboard.com/charts/year-end/2016/top-billboard-200-albums|archive-date=December 8, 2016}}</ref> | 74 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2017 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2017) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Danish Albums (Hitlisten)<ref>{{cite web|url=http://hitlisten.nu/top2017.asp?list=Album%20100|title=Album Top-100 2017|publisher=Hitlisten|access-date=January 11, 2018|archive-date=November 16, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116112722/http://hitlisten.nu/top2017.asp?list=Album%20100|url-status=live}}</ref> | 100 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 2017|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 12, 2017|archive-date=December 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224115207/https://www.billboard.com/charts/year-end/2017/top-billboard-200-albums|url-status=live}}</ref> | 60 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2018 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2018) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/top-billboard-200-albums|title=Billboard 200 Albums – Year-End 2018|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 5, 2018|archive-date=December 8, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208234813/https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/top-billboard-200-albums|url-status=live}}</ref> | 89 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/top-r-and-b-hip-hop-albums|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 2018|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 22, 2020|archive-date=April 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405160444/https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/top-r-and-b-hip-hop-albums|url-status=live}}</ref> | 61 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2019 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2019) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2019/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 2019|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=October 2, 2021|archive-date=February 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200223153312/https://www.billboard.com/charts/year-end/2019/top-billboard-200-albums|url-status=live}}</ref> | 119 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2020 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2020) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Australian Albums (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2020/albums-chart|title=ARIA Top 100 Albums for 2020|publisher=Australian Recording Industry Association|access-date=January 15, 2021|archive-date=January 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114213533/https://www.aria.com.au/charts/2020/albums-chart|url-status=live}}</ref> | 89 |- ! scope="row"| Belgian Albums (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2020&cat=a|title=Jaaroverzichten 2020|publisher=Ultratop|access-date=December 18, 2020|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222205127/https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2020&cat=a|url-status=live}}</ref> | 181 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2020/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 2020|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 4, 2020|archive-date=December 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207204455/https://www.billboard.com/charts/year-end/2020/top-billboard-200-albums|url-status=live}}</ref> | 86 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2020/top-r-and-b-hip-hop-albums|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 2020|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 12, 2020|archive-date=December 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207204435/https://www.billboard.com/charts/year-end/2020/top-r-and-b-hip-hop-albums|url-status=live}}</ref> | 74 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2021 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2021) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Australian Albums (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2021/albums-chart|title=ARIA Top 100 Albums for 2021|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|access-date=January 13, 2022|archive-date=January 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112223805/https://www.aria.com.au/charts/2021/albums-chart|url-status=live}}</ref> | 79 |- ! scope="row"| Belgian Albums (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2021&cat=a|title=Jaaroverzichten 2021|publisher=Ultratop|access-date=January 5, 2022|archive-date=January 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104110928/https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2021&cat=a|url-status=live}}</ref> | 180 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2021/top-billboard-200-albums/|title=Billboard 200 Albums – Year-End 2021|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 3, 2021|archive-date=December 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203104042/https://www.billboard.com/charts/year-end/2021/top-billboard-200-albums/|url-status=live}}</ref> | 53 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2021/top-r-and-b-hip-hop-albums/|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 2021|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 3, 2021|archive-date=December 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202151327/https://www.billboard.com/charts/year-end/2021/top-r-and-b-hip-hop-albums/|url-status=live}}</ref> | 25 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2022 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2022) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Australian Albums (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2022/albums-chart|title=ARIA Top 100 Albums Chart for 2022|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|access-date=January 4, 2023|archive-date=January 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230104142525/https://www.aria.com.au/charts/2022/albums-chart|url-status=live}}</ref> | 58 |- ! scope="row"| Belgian Albums (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2022&cat=a|title=Jaaroverzichten 2022|publisher=[[Ultratop]]|language=nl|access-date=January 14, 2023|archive-date=January 13, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113102633/https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2022&cat=a|url-status=live}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Icelandic Albums ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn-plotur-2022/|title=Tónlistinn – Plötur – 2022|publisher=Plötutíðindi|access-date=January 14, 2025|language=is}}</ref> | 55 |- ! scope="row"| New Zealand Albums (RMNZ)<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/annual-albums/2022-12-31|title=Top Selling Albums of 2022|publisher=[[Recorded Music NZ]]|access-date=December 22, 2022|archive-date=December 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221221072418/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=5467|url-status=live}}</ref> | 24 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2022/top-billboard-200-albums/|title=Billboard 200 Albums – Year-End 2022|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 2, 2022|archive-date=December 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202030432/https://www.billboard.com/charts/year-end/2022/top-billboard-200-albums/|url-status=live}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2022/top-r-and-b-hip-hop-albums/|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 2022|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=December 2, 2022|archive-date=December 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221221045522/https://www.billboard.com/charts/year-end/2022/top-r-and-b-hip-hop-albums/|url-status=live}}</ref> | 12 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2023 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2023) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Australian Albums (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2023/albums-chart|title=ARIA Top 100 Albums Chart for 2023|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|access-date=January 12, 2024|archive-date=January 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112022059/https://www.aria.com.au/charts/2023/albums-chart|url-status=live}}</ref> | 78 |- ! scope="row"| Belgian Albums (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2023&cat=a|title=Jaaroverzichten 2023|publisher=[[Ultratop]]|language=nl|access-date=January 7, 2024|archive-date=January 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107174051/https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2023&cat=a|url-status=live}}</ref> | 140 |- ! scope="row"| Canadian Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2023/top-canadian-albums/|title=Top Canadian Albums – Year-End 2023|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 22, 2023|archive-date=November 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231121214402/https://www.billboard.com/charts/year-end/2023/top-canadian-albums/|url-status=live}}</ref> | 49 |- ! scope="row"| Icelandic Albums (Tónlistinn)<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn-plotur-2023/|title=Tónlistinn – Plötur – 2023|publisher=Plötutíðindi|access-date=January 14, 2025|language=is}}</ref> | 64 |- ! scope="row"| New Zealand Albums (RMNZ)<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/annual-albums/2023-12-31|title=Top Selling Albums of 2023|publisher=[[Recorded Music NZ]]|access-date=December 22, 2023|archive-date=December 21, 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231221165646/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=5732}}</ref> | 42 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2023/top-billboard-200-albums/|title=Billboard 200 Albums – Year-End 2023|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 22, 2023|archive-date=December 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204090337/https://www.billboard.com/charts/year-end/2023/top-billboard-200-albums/|url-status=live}}</ref> | 30 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2023/top-r-and-b-hip-hop-albums/|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 2023|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 22, 2023|archive-date=December 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204090247/https://www.billboard.com/charts/year-end/2023/top-r-and-b-hip-hop-albums/|url-status=live}}</ref> | 12 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец 2024 года ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2024) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| Australian Albums (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2024/albums-chart|title=ARIA Top 100 Albums for 2024|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|access-date=January 13, 2025}}</ref> | 90 |- ! scope="row"| Australian Hip Hop/R&B Albums (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2024/hip-hop-r-and-b-albums-chart|title=ARIA Top 50 Hip Hop/R&B Albums for 2024|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|access-date=January 14, 2025}}</ref> | 24 |- ! scope="row"| Belgian Albums (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2024&cat=a|title=Jaaroverzichten 2024|publisher=[[Ultratop]]|language=nl|access-date=January 3, 2025}}</ref> | 137 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2024/top-billboard-200-albums/|title=Billboard 200 Albums – Year-End 2024|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 1, 2025}}</ref> | 43 |- ! scope="row"| US Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2024/top-r-and-b-hip-hop-albums/|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 2024|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 1, 2025}}</ref> | 12 |} ===Чарты на канец дзесяцігоддзя=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Паказчыкі на канец дзесяцігоддзя ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col"| Чарты (2010–2019) ! scope="col"| Пазыція |- ! scope="row"| US ''Billboard'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/decade-end/billboard-200|title=Decade-End Charts: Billboard 200|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 15, 2019|archive-date=November 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114210657/https://www.billboard.com/charts/decade-end/billboard-200|url-status=live}}</ref> | 79 |} {{col-end}} == Гісторыя выпускаў == {| class="wikitable plainrowheaders" |+Даты выхаду і фарматы ''Good Kid, M.A.A.D City'' ! scope="col" | Рэгіён ! scope="col" | Дата ! scope="col" | Лейблы ! scope="col" | Фармат(ы) ! scope="col" | Выданне ! scope="col" | Крыніца |- ! rowspan="2" scope="row" | Розны | 22 кастрычніка 2012 г. | rowspan="2" |{{hlist|[[Top Dawg Entertainment|TDE]]|[[Aftermath Entertainment|Aftermath]]|[[Interscope]]}} |{{hlist|[[CD]]|[[Music download|digital download]]|[[LP record|LP]]}} |{{hlist|Стандарт|дэлюкс}} | style="text-align: center" | <ref>''Good Kid, M.A.A.D City'' release formats:</ref> |- | 21 кастрычніка 2022 г. | [[Грамафонная пласцінка|Вініл]] | Юбілей | style="text-align: center" | <ref>{{Cite web|lang=en|url=https://hiphopdx.com/news/id.73909/title.kendrick-lamar-good-kid-maad-city-vinyl-10th-anniversary|title=Kendrick Lamar Unveils 'good kid, m.A.A.d city' 10th Anniversary Vinyl|author=Bustard|first=Andy|website=[[HipHopDX]]|date=October 3, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120213504/https://hiphopdx.com/news/id.73909/title.kendrick-lamar-good-kid-maad-city-vinyl-10th-anniversary|archive-date=November 20, 2022|access-date=November 20, 2022|url-status=live}}</ref> |} == Спасылкі == {{Reflist|30em}} * {{Cite web|url=http://social.entertainment.msn.com/music/blogs/live-music-blogpost.aspx?post=b528c569-d98f-40fe-a30f-a40e79f03207|title=Respect yourself: Kendrick Lamar's standing-room only Roseland show|author=Christgau|first=Robert|author-link=Robert Christgau|website=[[MSN Music]]|date=February 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130323114620/http://social.entertainment.msn.com/music/blogs/live-music-blogpost.aspx?post=b528c569-d98f-40fe-a30f-a40e79f03207|archive-date=March 23, 2013|url-status=dead}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Альбомы 2012 года]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Альбомы Кендрыка Ламара]] c9rf7bcvo28njctwpc0beef0q77qkrg 0 795427 5158949 5133997 2026-06-27T22:27:21Z Siliyiw 169172 5158949 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Курганы Славы}} {{Славутасць | Беларуская назва = Курган Славы | Краіна = Беларусь | Горад = }} '''Мемарыяльны комплекс''' '''«Курган Славы»''' ({{Lang-ru|Мемориальный комплекс «Курган Славы»}}) — помнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], размешчаны практычна ў цэнтры горада [[Мазыр]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]. == Гісторыя і апісанне == Мемарыяльны комплекс «Курган славы» з'яўляецца помнікам падзеям [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. 875 дзён горад [[Мазыр]] быў акупаваны фашыстамі, з 22 жніўня 1941 года па 14 студзеня 1944 года<ref name="Мемориал Курган Славы, Мозырь 1967 год XX века">{{Cite web|url=https://mozyrxxvek.blogspot.com/2013/05/1967-xx.html|title=Мемориал Курган Славы, Мозырь 1967 год XX века|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. Войскі [[1-ы Беларускі фронт|1-га Беларускага фронту]] і байцы Палескага партызанскага злучэння 14 студзеня 1944 года вызвалілі горад [[Мазыр]] ад нямецкіх захопнікаў, 17 частак і злучэнняў Савецкай Арміі ў баях за горад атрымалі найменне Мазырскіх<ref name="Мемориал Курган Славы, Мозырь 1967 год XX века" />. 14 студзеня 1967 год на ўскраіне горада [[Мазыр]] адбыўся мітынг, прысвечаны 23-й гадавіне вызвалення Мазыра ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, на якім быў адкрыты першы аб'ект мемарыяла — шматметровы Куб з надпісам ''«Абаронцам Радзімы ад мазыран»''. У 1977 годзе для ўвекавечання іх памяці адкрыты мемарыяльны архітэктурна-скульптурны комплекс, аўтарамі якога з'яўляюцца архітэктар Г. Вараб'ёў і [[Мікалай Мікітавіч Пушкар|М. Пушкар]]. Абнаўленне мемарыяльнага комплексу «Курган славы» адбылося напярэдадні святкавання 60-годдзя [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]], галоўная частка мемарыяла Брацкая магіла, куды былі перапахаваныя астанкі воінаў і партызан, якія знаходзіліся ў разрозненых пахаваннях на грамадзянскіх могілках горада і раёна. Была праведзена эксгумацыя і ўрачыстае перапахаванне астанкаў салдат<ref name="Мемориал Курган Славы, Мозырь 1967 год XX века" />. Мемарыяльны комплекс «Курган славы» папоўніўся яшчэ двума помнікамі: помнік у гонар блакаднікаў і абаронцаў Ленінграда і памятны знак воінам-інтэрнацыяналістам, якія ваявалі ў Афганістане і не вярнуліся назад, ля мемарыяльнага каменя была пахавана капсула з афганскай зямлёй, акрапленай крывёю савецкіх салдат. Сёння мемарыяльны комплекс «Курган славы» — гэта шмат кампазіцыйнае збудаванне: 45-метровая стэла, куб на гранітным пастаменце з гаўбіцай узору 1938 года, Брацкая магіла — пахаванне воінаў Савецкай Арміі і партызан Палескага партызанскага злучэння, якія загінулі пры вызваленні [[Мазыр|Мазыра]] ў 1944 годзе, тут гарыць Вечны агонь, помнік у гонар блакаднікаў і абаронцаў Ленінграда і памятны знак воінам-інтэрнацыяналістам, а таксама свайго роду збудаванні пад адкрытым небам музея ваеннай тэхнікі<ref>{{Cite web|url=http://www.mazyr.by/2018/06/desyatki-mozyryan-22-iyunya-vstretili-rassvet-v-memorialnom-komplekse-kurgan-slavy-napominayushhem-o-krovoprolitnyx-boyax/|title=Газета «Жыццё Палесся». Десятки мозырян 22 июня встретили рассвет в мемориальном комплексе Курган Славы|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=}}</ref>. == Памяць == На Кургане Славы ў [[Мазыр|Мазыры]] ў памяць аб Героях устаноўлены мемарыяльныя пліты<ref>{{Cite web|url=https://savehistory.by/karta/memorialnyy-kompleks-kurgan-slavy-mozyr|title=Мемориальный комплекс «Курган Славы», г. Мозырь, Гомельская область}}</ref>: * [[Аляксандр Міхайлавіч Беленчык]] * [[Канстанцін Фёдаравіч Захараў]] * [[Джумагалі Калдыкараеў]] * [[Міхаіл Максімавіч Катаеў]] * [[Валянцін Сцяпанавіч Няжноў]] * [[Антон Андрэевіч Рыжкоў]] * [[Рыгор Мацвеевіч Ціханаў]] * [[Мікалай Іванавіч Шмаргун]] * [[Фёдар Міхайлавіч Языковіч]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://mozyr.damspravku.ru/9166003-memorialnyy_kompleks_kurgan_slavy-company Мемориальный комплекс Курган славы]. * [http://www.pobeda1945.su/burial/2356 Портал о фронтовиках] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200811033133/http://www.pobeda1945.su/burial/2356 |date=11 жніўня 2020 }}. * [https://izvezda.by/ru/monuments-ru/getElement/6482/ Мемориальный комплекс «Курган Славы»]. * [https://savehistory.by/karta/memorialnyy-kompleks-kurgan-slavy-mozyr/ Мемориальный комплекс «Курган Славы», г. Мозырь, Гомельская область]. * [https://www.sb.by/video/memorialnyy-kompleks-kurgan-slavy-v-mozyre-obeliski-velikogo-podviga.html Мемориальный комплекс «Курган Славы» в Мозыре | Обелиски великого подвига]. [[СБ. Беларусь сегодня|СБ. Беларусь Сегодня]]. * [https://www.mazyr.by/2026/04/svyashhennoe-dlya-mozyryan-mesto-znakomimsya-s-ekspoziciej-memorialnogo-kompleksa-kurgan-slavy/ Знакомимся с экспозицией мемориального комплекса "Курган Славы"]. Жыццё Палесся. {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Помнікі_Вялікай_Айчыннай_вайны_ў_Беларусі]] [[Катэгорыя:Курганы_Беларусі]] [[Катэгорыя:Гомельская_вобласць]] [[Катэгорыя:Мемарыяльныя_комплексы_Беларусі]] [[Катэгорыя:Мазыр]] niy0168xh7m70gsuk260sy5w219v76g 0 795582 5158994 5070107 2026-06-28T05:58:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158994 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Дзяніс Леанідавіч Каржыцкі''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня [[Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь]] (з 2025). Кандыдат эканамічных навук (2007). == Біяграфія == Нарадзіўся 27 верасня 1977 года. У 2000 годзе з адзнакай скончыў [[Аўтатрактарны факультэт БНТУ|аўтатрактарны факультэт]] [[Беларуская дзяржаўная політэхнічная акадэмія|Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі]]<ref>[https://rep.bntu.by/bitstream/handle/data/71887/Avtotraktornyj_fakultet.pdf?sequence=1&isAllowed=y Автотракторный факультет, 1951—2011 : к 60-летию со дня образования Автотракторного факультета / БПИ-БГПА-БНТУ ; редкол.: В. В. Равино (гл. ред.) [и др.]. — Минск : БНТУ, 2011. — 189 с. — С. 184.]</ref> па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне вытворчасцю», у 2004 годзе скончыў аспірантуру Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай». У 2007 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Абгрунтаванне перспектыўнай патрэбнасці грузавых аўтатранспартных прадпрыемстваў у персанале»<ref>[https://elib.nlb.by/catalog/Record/BY-NLB-br0000070565 Обоснование перспективной потребности грузовых автотранспортных предприятий в персонале: диссертация на соискание ученой степени кандидата экономических наук: 08.00.05: защищена 10.01.2007: утверждена 11.04.2007 / Коржицкий Денис Леонидович]</ref>. У 2007—2010 гадах працаваў галоўным бухгалтарам, выконваючым абавязкі генеральнага дырэктара і намеснікам генеральнага дырэктара — галоўным бухгалтарам адкрытага акцыянернага таварыства «АТЭП-5» (г. Мінск). З 2010 па 2011 гады — начальнік планава-эканамічнага аддзела вытворча-будаўнічага закрытага акцыянернага таварыства «ТрэстПрамбуд» (г. Мінск). У 2011—2019 гадах займаў пасаду намесніка начальніка аддзела эканамічнага аналізу і статыстычнай справаздачнасці таварыства з абмежаванай адказнасцю «[[Трайпл]]». З 2019 па 2023 год — дырэктар [[Беларускі інавацыйны фонд|Беларускага інавацыйнага фонду]]. У 2023 годзе пераведзены на пасаду першага намесніка Старшыні Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь. 20 лістапада 2025 года назначаны Старшынёй Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь.<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32500408 Указ Президента Республики Беларусь от 20 ноября 2025 года № 408 «О Д. Л. Коржицком»]</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.gknt.gov.by/o-komitete/rukovodstvo/korzhitskiy-denis-leonidovich/index.php Коржицкий Денис Леонидович]{{Недаступная спасылка}} {{Старшыні ДКНТ}} {{Дзеючы Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Каржыцкі Дзяніс Леанідавіч}} 83ijlmxrayc8gz3j7gvo3zl3czwht2b 0 796843 5158987 5070797 2026-06-28T04:57:53Z DzBar 156353 /* Дыскаграфія */ дапаўненне 5158987 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Muse''' — англійскі [[Рок-музыка|рок-]]<nowiki/>гурт з Тэйнмута, [[Дэваншыр|графства Дэван]], заснаваны ў 1994 годзе. У склад гурта ўваходзяць Мэт Беламі (вакал, гітара, клавішныя), [[Крыс Уолстэнхолм]] (бас-гітара, бэк-вакал) і Дамінік Говард (барабаны, перкусія). Muse атрымалі мноства ўзнагарод, у тым ліку дзве [[Грэмі|прэміі «Грэмі»]], дзве [[BRIT Awards|прэміі «Brit Awards»]], пяць [[MTV Europe Music Awards|прэмій MTV Europe Music Awards]] і восем прэмій NME Awards. У 2012 годзе яны атрымалі прэмію Айвара Навела за міжнародныя дасягненні ад Брытанскай акадэміі аўтараў песень, кампазітараў і аўтараў. На 10 кастрычніка 2022 яны прадалі больш за 30 мільёнаў альбомаў па ўсім свеце.<ref>{{Cite web|url=https://www.targetcenter.com/news/detail/muse|title=JUST ANNOUNCED: MUSE|date=3 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126171106/https://www.targetcenter.com/news/detail/muse|archive-date=26 November 2022|url-status=live}}</ref> == Музычны стыль == Muse апісваецца як гурт, які спалучае [[альтэрнатыўны рок]]<ref>{{cite web|url=https://bloody-disgusting.com/news/3335815/muse-announce-new-album-drones-june-release-date/ |title=Muse Announce New Album 'Drones' For June Release Date | work=[[Bloody Disgusting]]|date=12 March 2015|author=Barkan, Jonathan| access-date=10 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/business/realestate/hot-property/la-fi-hotprop-matt-bellamy-malibu-house-20160531-snap-story.html| work=[[Los Angeles Times]] | last=Leitereg | first=Neil | date=31 May 2016 | title =Muse frontman Matt Bellamy picks up another home in Malibu|access-date=10 July 2017}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.villagevoice.com/2012/06/28/is-muses-song-for-the-olympics-the-most-ridiculous-piece-of-music-2012-has-to-offer/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918021909/https://www.villagevoice.com/2012/06/28/is-muses-song-for-the-olympics-the-most-ridiculous-piece-of-music-2012-has-to-offer/ | url-status=dead | archive-date=18 September 2017 | title=Is Muse's Song For The Olympics The Most Ridiculous Piece Of Music 2012 Has To Offer? | work=[[The Village Voice]] | author=Johnston, Martha | date=28 July 2012 | access-date=10 July 2017}}</ref>, [[прагрэсіўны рок]]<ref>{{cite news| url=http://thequietus.com/articles/18182-muse-drones-review | title=Muse - Drones | work=[[The Quietus]] | date=23 June 2015 | access-date=10 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/photos/10-best-selling-prog-artists-of-the-21st-century-so-far-1423019| title=10 Best Selling Prog Artists Of The 21st Century So Far|work=[[NME]] | date=2 September 2015 | access-date=10 July 2017}}</ref><ref name="Vulture genres Larry">{{cite web|last=Fitzmaurice|first=Larry|title=How Muse Became One of the World's Biggest Rock Bands|url=https://www.vulture.com/2018/11/how-muse-became-one-of-the-worlds-biggest-rock-bands.html|work=Vulture|date=8 November 2018|access-date=14 January 2022}}</ref>, [[спэйс-рок]]<ref>{{cite magazine | url=http://www.altpress.com/news/entry/muse_to_release_new_album_drones | title=Muse to release new album, 'Drones' | magazine=[[Alternative Press (music magazine)|Alternative Press]] | date=5 February 2015 | access-date=30 March 2015 | author=Sharp, Tyler}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/live-music-reviews/10081379/Muse-Emirates-Stadium-review.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/live-music-reviews/10081379/Muse-Emirates-Stadium-review.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live | title=Muse, Emirates Stadium, review | newspaper=The Daily Telegraph | date=26 May 2013 | access-date=30 March 2015 | author=Hall, James}}{{cbignore}}</ref>, [[хард-рок]]<ref name="Pitchfork genres">{{cite web |author=Ubl |first=Sam |date=5 July 2006 |title=Muse - Black Holes and Revelations |url=https://pitchfork.com/reviews/albums/9168-black-holes-and-revelations/ |access-date=17 March 2015 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.popmatters.com/muse-absolution-2495992976.html|title=Muse Absolution| work=Pop Matters|date=19 May 2004|access-date=14 January 2022}}</ref>, [[арт-рок]]<ref name="DiGravina">{{cite web|first=Tim|last=DiGravina|url=https://www.allmusic.com/album/absolution-mw0000384478|title=AllMusic Review by Tim DiGravina|publisher=All Music|access-date=12 July 2016}}</ref><ref name="Farrar">{{cite magazine|url=http://www.spin.com/reviews/muse-the-2nd-law-warner-bros/|title=Muse, 'The 2nd Law' (Warner Bros.)|magazine=Spin|date=December 11, 2012|access-date=12 July 2016|author=Farrar, Justin F.}}</ref>, [[электронны рок]]<ref name="Owen"/><ref>{{Cite web |last=Lang |first=Amanda |date=June 23, 2025 |title=Muse - Unravelling |url=https://www.euphoriazine.com/blog/2025/06/music/tracks-muse-unravelling/ |access-date=August 8, 2025 |website=EUPHORIA. |language=en-US}}</ref>, [[прагрэсіўны метал]]<ref name="thecrimson genres">{{cite news|url=https://www.thecrimson.com/article/2012/10/1/muse-second-law-review/|title=Muse Rides Electric Energy Through Overambitious Release|newspaper=The Harvard Crimson|date=1 October 2012|access-date=12 July 2016|author=Palmedo, Tree A.}}</ref>, [[Інды-рок|інды-рок]]<ref>{{cite web |url=https://www.allmusic.com/album/a-celebration-of-endings-mw0003377615 |title=A Celebration of Endings - Biffy Clyro |last=Collar |first=Matt |publisher=[[Allmusic]] |accessdate=5 September 2022}}</ref> і [[Поп-музыка|поп]]<ref name="Vulture genres Larry"/>. Muse таксама змешваюць гукі з такіх жанраў, як электроніка<ref name="BBC genres">{{cite web|first=Mark|last=Savage|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-43126988|title=Muse: 'The guitar is no longer a lead instrument'|publisher=BBC|date=20 February 2018|access-date=14 January 2022}}</ref> і R&B<ref name="BBC genres"/>, з такімі формамі, як [[класічная музыка]] і [[рок-опера]]<ref name="rocksound">{{cite web|url = http://www.rocksound.tv/reviews/article/muse-the-resistance|publisher = rocksound.tv|title = Muse – 'The Resistance'|access-date = 12 May 2008|archive-date = 22 September 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20120922093515/http://www.rocksound.tv/reviews/article/muse-the-resistance|url-status = dead}}</ref>. Беламі сказаў, што [[Лэдзі Гага]] паўплывала на канцэрты і сцэнічныя касцюмы Muse, «перайшоўшы мяжу паміж тым, што з'яўляецца фантазіяй, і тым, што з'яўляецца рэальнасцю»<ref>{{Cite magazine |last=Paul |first=Larisha |date=2022-08-25 |title=Muse's Matt Bellamy recalls attending one of Lady Gaga's early career shows: 'I have always been a little monster' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/muses-matt-bellamy-lady-gaga-fan-1234581434/ |access-date=2024-10-03 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref>. На пачатку сваёй кар'еры Muse часта параўноўвалі з [[Radiohead]]<ref name="Marchese-2009">{{Cite magazine|last=Marchese|first=David|date=September 2009|title=Pomp and Circumstance|url=https://books.google.com/books?id=1wIe3FI6TI0C&pg=PA53|access-date=28 September 2014|magazine=[[Spin (magazine)|Spin]]}}</ref>. Часопіс ''Spin'' пісаў, што голас Беламі «часта пераходзіць у высокія, жалобныя тоны», падобна да голасу вакаліста Radiohead Тома Ёрка<ref name="Marchese-2009" />. Джон Лекі, які прадзюсаваў першыя два альбомы Muse, а таксама другі альбом Radiohead, ''The Bends'' (1995), адхіліў параўнанні, сказаўшы: «У канцы 90-х любы брытанскі гурт, які запалліва спяваў і граў на гітары, параўноўваўся з Radiohead». Ён сказаў, што вырашыў прадзюсаваць Muse пасля ''The Bends,'' таму што «наўмысна шукаў нешта іншае».<ref name="Marchese-2009" /> Адказваючы на пытанне ў 2009 годзе, Беламі сказаў, што не чуе падабенства, сказаўшы, што Muse «ў большасці месцаў не паддаюцца [параўнанням]».<ref name="Marchese-2009" /> Рэцэнзуючы чацвёрты альбом гурта ''Black Holes and Revelations'' (2006), ''Spin, Stylus Magazine і Observer Music Monthly'' напісалі, што Muse пераўзышлі параўнанні з Radiohead.<ref name="observer">{{Cite news|url-status=live|archivedate=https://web.archive.org/web/20080112064912/http://observer.guardian.co.uk/omm/10bestcds/story/0%2C%2C1797231%2C00.html}}</ref><ref name="rr">{{Cite web|url=https://www.stylusmagazine.com/reviews/muse/black-holes-and-revelations.htm|title=Muse - Black Holes and Revelations - Review|author=Schwartz|first=Barry|website=[[Stylus Magazine]]|date=14 July 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060717043743/https://www.stylusmagazine.com/reviews/muse/black-holes-and-revelations.htm|archive-date=2006-07-17|access-date=2025-09-16|url-status=dead}}</ref><ref name="Spin">{{cite journal|last=Raftery|first=Brian|date=August 2006|title=Confessions of a Drama Queen|url=https://books.google.com/books?id=EUm4Cp2ZFOEC&pg=PA81|journal=[[Spin (magazine)|Spin]]|location=New York|volume=22|issue=8|page=81|access-date=26 June 2016}}</ref> У 2006 годзе ''Pitchfork'' апісаў музыку Muse як «у душы цвёрда старамодны рок: прагрэсіўны хард-рок, які адмаўляецца ад любых прэтэнзій на стрыманасць... у іх песнях выкарыстоўваюцца магутныя гітары і грукатлівыя барабаны, каб выклікаць асацыяцыі з крокамі Бога».<ref name="Pitchfork genres" /><ref>{{cite web|title=Muse - Absolution|url=https://www.allmusic.com/album/absolution-mw0000384478|website=Allmusic|access-date=4 November 2014}}</ref> [[AllMusic]] апісаў іх гучанне як «зліццё прагрэсіўнага року, [[Глэм-рок|глэму]], электронікі і эксперыментаў пад уплывам Radiohead».<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.allmusic.com/artist/muse-mn0000514563|title=Muse Songs, Albums, Reviews, Bio & More {{!}} AllM...|website=AllMusic|access-date=2025-12-20}}</ref> Пра асацыяцыю Muse з прагрэсіўным рокам Говард сказаў: «Я асацыюю [прагрэсіўны рок] з 10-хвіліннымі гітарнымі сола, але, мяркую, мы ў нейкай ступені ўваходзім у гэтую катэгорыю. Шмат гуртоў даволі амбіцыйныя ў сваёй музыцы, змешваючы мноства розных стыляў — і калі я бачу гэта, я думаю, што гэта выдатна».<ref>{{cite news | url= https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8266922.stm | title= It's back... Prog rock assaults album charts | first=Tim | last=Masters | work=BBC News | date=23 September 2009}}</ref> ''[[The Guardian]]'' ахарактарызаваў Muse як «бясстрашна экстравагантных».<ref name="Lynskey-2012">{{cite news |last=Lynskey |first=Dorian |date=29 September 2012 |title=Muse: 'We like pushing it as far as we can' |url=https://www.theguardian.com/music/2012/sep/30/muse-2nd-law-tour-interview |work=[[The Guardian]]}}</ref> Гітарыст Queen [[Браян Мэй]] высока ацаніў Muse ў 2009 годзе, назваўшы іх «незвычайнымі музыкамі», якія «дазваляюць праявіць сваё вар'яцтва, што заўсёды добра ў артыста».<ref>{{cite news |last=Masters |first=Tim |date=13 October 2009 |title=Queen star May hails Muse album |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/8304176.stm |access-date=3 September 2010 |work=BBC News}}</ref> [[Файл:MuseO2140919-64_(48736139637).jpg|міні|Беламі выступае з гуртам у верасні 2019 года]] == Удзельнікі гурта == <gallery> Файл:Muse_-_2018153224418_2018-06-02_Rock_am_Ring_-_1D_X_MK_II_-_2039_-_AK8I6239.jpg|alt=Matt Bellamy| '''Мэт Беламі''' Файл:Muse_-_2018153223827_2018-06-02_Rock_am_Ring_-_1D_X_MK_II_-_1029_-_B70I2336.jpg|alt=Dominic Howard| '''Дамінік Говард''' Файл:Muse_-_2018153224303_2018-06-02_Rock_am_Ring_-_1D_X_MK_II_-_1099_-_B70I2406.jpg|alt=Chris Wolstenholme| [[Крыс Уолстэнхолм|'''Крыс Уолстэнхолм''']] </gallery> '''Афіцыйныя ўдзельнікі''' * Мэт Беламі — вакал, гітара, клавішныя * Дамінік Говард — барабаны, перкусія * [[Крыс Уолстэнхолм]] — бас-гітара, бэк-вакал '''Канцэртныя ўдзельнікі''' * Дэн Ланкастэр — клавішныя, гітары, перкусія, бэк-вакал (2022–цяперашні час) == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Showbiz'' (1999) * ''Origin of Symmetry'' (2001) * ''Absolution'' (2003) * ''Black Holes and Revelations'' (2006) * ''The Resistance'' (2009) * ''The 2nd Law'' (2012) * ''Drones'' (2015) * ''Simulation Theory'' (2018) * ''Will of the People'' (2022) * ''The Wow! Signal'' (2026) == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|link_text=Афіцыйны сайт|схаваць=афіцыйны сайт}} [[Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards]] [[Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Muse]] {{Вонкавыя спасылкі}} r2ml54pckjar501zlwr459f4hwkwj1x 5158996 5158987 2026-06-28T06:06:08Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Выканаўцы Warner Records]]; +[[Катэгорыя:Выканаўцы Maverick Records]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158996 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў}} '''Muse''' — англійскі [[Рок-музыка|рок-]]<nowiki/>гурт з Тэйнмута, [[Дэваншыр|графства Дэван]], заснаваны ў 1994 годзе. У склад гурта ўваходзяць Мэт Беламі (вакал, гітара, клавішныя), [[Крыс Уолстэнхолм]] (бас-гітара, бэк-вакал) і Дамінік Говард (барабаны, перкусія). Muse атрымалі мноства ўзнагарод, у тым ліку дзве [[Грэмі|прэміі «Грэмі»]], дзве [[BRIT Awards|прэміі «Brit Awards»]], пяць [[MTV Europe Music Awards|прэмій MTV Europe Music Awards]] і восем прэмій NME Awards. У 2012 годзе яны атрымалі прэмію Айвара Навела за міжнародныя дасягненні ад Брытанскай акадэміі аўтараў песень, кампазітараў і аўтараў. На 10 кастрычніка 2022 яны прадалі больш за 30 мільёнаў альбомаў па ўсім свеце.<ref>{{Cite web|url=https://www.targetcenter.com/news/detail/muse|title=JUST ANNOUNCED: MUSE|date=3 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126171106/https://www.targetcenter.com/news/detail/muse|archive-date=26 November 2022|url-status=live}}</ref> == Музычны стыль == Muse апісваецца як гурт, які спалучае [[альтэрнатыўны рок]]<ref>{{cite web|url=https://bloody-disgusting.com/news/3335815/muse-announce-new-album-drones-june-release-date/ |title=Muse Announce New Album 'Drones' For June Release Date | work=[[Bloody Disgusting]]|date=12 March 2015|author=Barkan, Jonathan| access-date=10 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/business/realestate/hot-property/la-fi-hotprop-matt-bellamy-malibu-house-20160531-snap-story.html| work=[[Los Angeles Times]] | last=Leitereg | first=Neil | date=31 May 2016 | title =Muse frontman Matt Bellamy picks up another home in Malibu|access-date=10 July 2017}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.villagevoice.com/2012/06/28/is-muses-song-for-the-olympics-the-most-ridiculous-piece-of-music-2012-has-to-offer/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918021909/https://www.villagevoice.com/2012/06/28/is-muses-song-for-the-olympics-the-most-ridiculous-piece-of-music-2012-has-to-offer/ | url-status=dead | archive-date=18 September 2017 | title=Is Muse's Song For The Olympics The Most Ridiculous Piece Of Music 2012 Has To Offer? | work=[[The Village Voice]] | author=Johnston, Martha | date=28 July 2012 | access-date=10 July 2017}}</ref>, [[прагрэсіўны рок]]<ref>{{cite news| url=http://thequietus.com/articles/18182-muse-drones-review | title=Muse - Drones | work=[[The Quietus]] | date=23 June 2015 | access-date=10 July 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/photos/10-best-selling-prog-artists-of-the-21st-century-so-far-1423019| title=10 Best Selling Prog Artists Of The 21st Century So Far|work=[[NME]] | date=2 September 2015 | access-date=10 July 2017}}</ref><ref name="Vulture genres Larry">{{cite web|last=Fitzmaurice|first=Larry|title=How Muse Became One of the World's Biggest Rock Bands|url=https://www.vulture.com/2018/11/how-muse-became-one-of-the-worlds-biggest-rock-bands.html|work=Vulture|date=8 November 2018|access-date=14 January 2022}}</ref>, [[спэйс-рок]]<ref>{{cite magazine | url=http://www.altpress.com/news/entry/muse_to_release_new_album_drones | title=Muse to release new album, 'Drones' | magazine=[[Alternative Press (music magazine)|Alternative Press]] | date=5 February 2015 | access-date=30 March 2015 | author=Sharp, Tyler}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/live-music-reviews/10081379/Muse-Emirates-Stadium-review.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/live-music-reviews/10081379/Muse-Emirates-Stadium-review.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live | title=Muse, Emirates Stadium, review | newspaper=The Daily Telegraph | date=26 May 2013 | access-date=30 March 2015 | author=Hall, James}}{{cbignore}}</ref>, [[хард-рок]]<ref name="Pitchfork genres">{{cite web |author=Ubl |first=Sam |date=5 July 2006 |title=Muse - Black Holes and Revelations |url=https://pitchfork.com/reviews/albums/9168-black-holes-and-revelations/ |access-date=17 March 2015 |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.popmatters.com/muse-absolution-2495992976.html|title=Muse Absolution| work=Pop Matters|date=19 May 2004|access-date=14 January 2022}}</ref>, [[арт-рок]]<ref name="DiGravina">{{cite web|first=Tim|last=DiGravina|url=https://www.allmusic.com/album/absolution-mw0000384478|title=AllMusic Review by Tim DiGravina|publisher=All Music|access-date=12 July 2016}}</ref><ref name="Farrar">{{cite magazine|url=http://www.spin.com/reviews/muse-the-2nd-law-warner-bros/|title=Muse, 'The 2nd Law' (Warner Bros.)|magazine=Spin|date=December 11, 2012|access-date=12 July 2016|author=Farrar, Justin F.}}</ref>, [[электронны рок]]<ref name="Owen"/><ref>{{Cite web |last=Lang |first=Amanda |date=June 23, 2025 |title=Muse - Unravelling |url=https://www.euphoriazine.com/blog/2025/06/music/tracks-muse-unravelling/ |access-date=August 8, 2025 |website=EUPHORIA. |language=en-US}}</ref>, [[прагрэсіўны метал]]<ref name="thecrimson genres">{{cite news|url=https://www.thecrimson.com/article/2012/10/1/muse-second-law-review/|title=Muse Rides Electric Energy Through Overambitious Release|newspaper=The Harvard Crimson|date=1 October 2012|access-date=12 July 2016|author=Palmedo, Tree A.}}</ref>, [[Інды-рок|інды-рок]]<ref>{{cite web |url=https://www.allmusic.com/album/a-celebration-of-endings-mw0003377615 |title=A Celebration of Endings - Biffy Clyro |last=Collar |first=Matt |publisher=[[Allmusic]] |accessdate=5 September 2022}}</ref> і [[Поп-музыка|поп]]<ref name="Vulture genres Larry"/>. Muse таксама змешваюць гукі з такіх жанраў, як электроніка<ref name="BBC genres">{{cite web|first=Mark|last=Savage|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-43126988|title=Muse: 'The guitar is no longer a lead instrument'|publisher=BBC|date=20 February 2018|access-date=14 January 2022}}</ref> і R&B<ref name="BBC genres"/>, з такімі формамі, як [[класічная музыка]] і [[рок-опера]]<ref name="rocksound">{{cite web|url = http://www.rocksound.tv/reviews/article/muse-the-resistance|publisher = rocksound.tv|title = Muse – 'The Resistance'|access-date = 12 May 2008|archive-date = 22 September 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20120922093515/http://www.rocksound.tv/reviews/article/muse-the-resistance|url-status = dead}}</ref>. Беламі сказаў, што [[Лэдзі Гага]] паўплывала на канцэрты і сцэнічныя касцюмы Muse, «перайшоўшы мяжу паміж тым, што з'яўляецца фантазіяй, і тым, што з'яўляецца рэальнасцю»<ref>{{Cite magazine |last=Paul |first=Larisha |date=2022-08-25 |title=Muse's Matt Bellamy recalls attending one of Lady Gaga's early career shows: 'I have always been a little monster' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/muses-matt-bellamy-lady-gaga-fan-1234581434/ |access-date=2024-10-03 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref>. На пачатку сваёй кар'еры Muse часта параўноўвалі з [[Radiohead]]<ref name="Marchese-2009">{{Cite magazine|last=Marchese|first=David|date=September 2009|title=Pomp and Circumstance|url=https://books.google.com/books?id=1wIe3FI6TI0C&pg=PA53|access-date=28 September 2014|magazine=[[Spin (magazine)|Spin]]}}</ref>. Часопіс ''Spin'' пісаў, што голас Беламі «часта пераходзіць у высокія, жалобныя тоны», падобна да голасу вакаліста Radiohead Тома Ёрка<ref name="Marchese-2009" />. Джон Лекі, які прадзюсаваў першыя два альбомы Muse, а таксама другі альбом Radiohead, ''The Bends'' (1995), адхіліў параўнанні, сказаўшы: «У канцы 90-х любы брытанскі гурт, які запалліва спяваў і граў на гітары, параўноўваўся з Radiohead». Ён сказаў, што вырашыў прадзюсаваць Muse пасля ''The Bends,'' таму што «наўмысна шукаў нешта іншае».<ref name="Marchese-2009" /> Адказваючы на пытанне ў 2009 годзе, Беламі сказаў, што не чуе падабенства, сказаўшы, што Muse «ў большасці месцаў не паддаюцца [параўнанням]».<ref name="Marchese-2009" /> Рэцэнзуючы чацвёрты альбом гурта ''Black Holes and Revelations'' (2006), ''Spin, Stylus Magazine і Observer Music Monthly'' напісалі, што Muse пераўзышлі параўнанні з Radiohead.<ref name="observer">{{Cite news|url-status=live|archivedate=https://web.archive.org/web/20080112064912/http://observer.guardian.co.uk/omm/10bestcds/story/0%2C%2C1797231%2C00.html}}</ref><ref name="rr">{{Cite web|url=https://www.stylusmagazine.com/reviews/muse/black-holes-and-revelations.htm|title=Muse - Black Holes and Revelations - Review|author=Schwartz|first=Barry|website=[[Stylus Magazine]]|date=14 July 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060717043743/https://www.stylusmagazine.com/reviews/muse/black-holes-and-revelations.htm|archive-date=2006-07-17|access-date=2025-09-16|url-status=dead}}</ref><ref name="Spin">{{cite journal|last=Raftery|first=Brian|date=August 2006|title=Confessions of a Drama Queen|url=https://books.google.com/books?id=EUm4Cp2ZFOEC&pg=PA81|journal=[[Spin (magazine)|Spin]]|location=New York|volume=22|issue=8|page=81|access-date=26 June 2016}}</ref> У 2006 годзе ''Pitchfork'' апісаў музыку Muse як «у душы цвёрда старамодны рок: прагрэсіўны хард-рок, які адмаўляецца ад любых прэтэнзій на стрыманасць... у іх песнях выкарыстоўваюцца магутныя гітары і грукатлівыя барабаны, каб выклікаць асацыяцыі з крокамі Бога».<ref name="Pitchfork genres" /><ref>{{cite web|title=Muse - Absolution|url=https://www.allmusic.com/album/absolution-mw0000384478|website=Allmusic|access-date=4 November 2014}}</ref> [[AllMusic]] апісаў іх гучанне як «зліццё прагрэсіўнага року, [[Глэм-рок|глэму]], электронікі і эксперыментаў пад уплывам Radiohead».<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.allmusic.com/artist/muse-mn0000514563|title=Muse Songs, Albums, Reviews, Bio & More {{!}} AllM...|website=AllMusic|access-date=2025-12-20}}</ref> Пра асацыяцыю Muse з прагрэсіўным рокам Говард сказаў: «Я асацыюю [прагрэсіўны рок] з 10-хвіліннымі гітарнымі сола, але, мяркую, мы ў нейкай ступені ўваходзім у гэтую катэгорыю. Шмат гуртоў даволі амбіцыйныя ў сваёй музыцы, змешваючы мноства розных стыляў — і калі я бачу гэта, я думаю, што гэта выдатна».<ref>{{cite news | url= https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8266922.stm | title= It's back... Prog rock assaults album charts | first=Tim | last=Masters | work=BBC News | date=23 September 2009}}</ref> ''[[The Guardian]]'' ахарактарызаваў Muse як «бясстрашна экстравагантных».<ref name="Lynskey-2012">{{cite news |last=Lynskey |first=Dorian |date=29 September 2012 |title=Muse: 'We like pushing it as far as we can' |url=https://www.theguardian.com/music/2012/sep/30/muse-2nd-law-tour-interview |work=[[The Guardian]]}}</ref> Гітарыст Queen [[Браян Мэй]] высока ацаніў Muse ў 2009 годзе, назваўшы іх «незвычайнымі музыкамі», якія «дазваляюць праявіць сваё вар'яцтва, што заўсёды добра ў артыста».<ref>{{cite news |last=Masters |first=Tim |date=13 October 2009 |title=Queen star May hails Muse album |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/8304176.stm |access-date=3 September 2010 |work=BBC News}}</ref> [[Файл:MuseO2140919-64_(48736139637).jpg|міні|Беламі выступае з гуртам у верасні 2019 года]] == Удзельнікі гурта == <gallery> Файл:Muse_-_2018153224418_2018-06-02_Rock_am_Ring_-_1D_X_MK_II_-_2039_-_AK8I6239.jpg|alt=Matt Bellamy| '''Мэт Беламі''' Файл:Muse_-_2018153223827_2018-06-02_Rock_am_Ring_-_1D_X_MK_II_-_1029_-_B70I2336.jpg|alt=Dominic Howard| '''Дамінік Говард''' Файл:Muse_-_2018153224303_2018-06-02_Rock_am_Ring_-_1D_X_MK_II_-_1099_-_B70I2406.jpg|alt=Chris Wolstenholme| [[Крыс Уолстэнхолм|'''Крыс Уолстэнхолм''']] </gallery> '''Афіцыйныя ўдзельнікі''' * Мэт Беламі — вакал, гітара, клавішныя * Дамінік Говард — барабаны, перкусія * [[Крыс Уолстэнхолм]] — бас-гітара, бэк-вакал '''Канцэртныя ўдзельнікі''' * Дэн Ланкастэр — клавішныя, гітары, перкусія, бэк-вакал (2022–цяперашні час) == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Showbiz'' (1999) * ''Origin of Symmetry'' (2001) * ''Absolution'' (2003) * ''Black Holes and Revelations'' (2006) * ''The Resistance'' (2009) * ''The 2nd Law'' (2012) * ''Drones'' (2015) * ''Simulation Theory'' (2018) * ''Will of the People'' (2022) * ''The Wow! Signal'' (2026) == Зноскі == <references /> == Спасылкі == * {{Афіцыйны сайт|link_text=Афіцыйны сайт|схаваць=афіцыйны сайт}} [[Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards]] [[Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Muse]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Warner Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Maverick Records]] {{Вонкавыя спасылкі}} 4mluhl8h3e3m3j218hjzltckz19yzta 0 797104 5158931 5153184 2026-06-27T20:04:59Z DobryBrat 5701 /* Чэрвень */ [[Сяргей Барысавіч Іваноў]] 5158931 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]скі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[13 красавіка]]: [[Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў]] (78) — беларускі артыст оперы (лірыка-драматычны тэнар), народны артыст Беларусі (1990). <ref>[https://www.sb.by/articles/ushel-iz-zhizni-narodnyy-artist-bssr-vladimir-eknadiosov.html Ушел из жизни народный артист БССР Владимир Экнадиосов]</ref> * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] (83) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981). * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[19 красавіка]]: [[Мухтар Шаханаў]] (83) — казахскі паэт, драматург і празаік, дэпутат Мажыліса Парламента Рэспублікі Казахстан, палітычны дзеяч. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Май == [[Файл:Ted_Turner_April_1985_(cropped).jpg|thumb|150px|Тэд Цёрнер]] * [[5 мая]]: [[Лі Хон Гу]] (91) — паўднёвакарэйскі палітычны дзеяч і дыпламат, Прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя (1994—1995), Пасол Рэспублікі Карэя ў ЗША (1998—2000). * [[6 мая]]: [[Кавайе Егіэ Джыбрыл]] (86) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэзідэнт Нацыянальнага сходу Камеруна (1992—2026). * 6 мая: [[Тэд Цёрнер]] (87) — амерыканскі бізнесмен, заснавальнік тэлеканала [[CNN]]. * [[8 мая]]: [[Фестус Магае]] (86) — батсванскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Батсваны (1998—2008). * [[12 мая]]: [[Уладзімір Кірылавіч Малчанаў]] (75) — расійскі тэле- і радыёвядучы, журналіст. * [[14 мая]]: [[Кшыштаф Пясевіч]] (80) — польскі адвакат, палітык, сцэнарыст, член Сената Рэспублікі Польшча (1991—1993, 1997—2011). * [[15 мая]]: [[Эдмунд Фелпс]] (92) — амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2006). * [[16 мая]]: [[Фелісьен Кабуга]] (93) — адзін з галоўных абвінавачаных у датычнасці да [[генацыд у Руандзе|генацыду ў Руандзе]] ў 1994 годзе. * [[18 мая]]: [[Сцяпан Іванавіч Кубіў]] (64) — украінскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, палітык, Першы Віцэ-прэм’ер-міністр Украіны — Міністр эканамічнага развіцця і гандлю Украіны (2016—2019). * [[19 мая]]: [[Раман (Мацюшын)]] (71) — іераманах Рускай праваслаўнай царквы, паэт. * [[23 мая]]: [[Міхаіл Іванавіч Старавойтаў]] (74) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1980), дацэнт * [[25 мая]]: [[Соні Ролінз]] (95) — амерыканскі джазавы тэнар-саксафаніст. * [[26 мая]]: [[Раіса Андрэеўна Баравікова]] (79) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]]. * [[28 мая]]: [[Клод Лем’ё]] (60) — канадскі хакеіст. * 28 мая: [[Абд Рабу Мансур аль-Хадзі]] (80) — еменскі дзяржаўны, ваенны і палітычны дзеяч? Прэзідэнт Емена (2012—2022). * [[30 мая]]: [[Хуліа Ле Парк]] (97) — аргенцінскі мастак і скульптар. == Чэрвень == * [[4 чэрвеня]]: [[Маржан Сатрапі]] (56) — [[Францыя|французская]] [[пісьменніца]], карыкатурыстка, ілюстратарка, [[кінарэжысёр]]ка і аўтарка дзіцячых кніг [[іран]]скага паходжання. * [[10 чэрвеня]]: [[Уладас Гарастас]] (94) — літоўскі трэнер па баскетболе, заслужаны трэнер СССР. * [[26 чэрвеня]]: [[Сяргей Барысавіч Іваноў]] (73) — расійскі дзяржаўны дзеяч, Першы намеснік Старшыні Урада Расіі (2007—2008). == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] dqh5clsv29olqkkcuc775ap3wsaih9q 5158933 5158931 2026-06-27T20:20:16Z DobryBrat 5701 /* Чэрвень */ [[Барыс Валянцінавіч Ісачанка]] 5158933 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}}{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}} У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2026]] годзе. == Студзень == [[Файл:Louis_E_Brus.jpg|150px|thumb|[[Луіс Брус]]]] [[Файл:Catherine_O'Hara_at_the_2024_Toronto_International_Film_Festival_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Кэтрын О’Хара]]]] * [[5 студзеня]]: [[Олдрыч Эймс]] (84) — супрацоўнік контрразведвальнага падраздзялення [[ЦРУ]] [[ЗША]], агент савецкіх і расійскіх спецслужбаў. * [[8 студзеня]]: [[Ульяна Ларыёнаўна Сямёнава]] (73) — латвійская савецкая баскетбалістка, двукразовая алімпійская чемпіёнка. * 8 студзеня: [[Антон Іванавіч Ятусевіч]] (79) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і паразіталогіі, рэктар [[Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны|Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] (1998—2016). * [[10 студзеня]]: [[Лаянел Расакавіч Адамс]] (31) — расійскі [[футбаліст]]<ref>[https://www.sport-express.ru/football/rfpl/reviews/eks-futbolist-cska-layonel-adams-pogib-posle-padeniya-iz-okna-v-podmoskove-podrobnosti-proisshestviya-2390299/ Трагедия в Подмосковье: воспитанник ЦСКА Адамс выпал из окна высотки и умер до приезда врачей]</ref>. * 10 студзеня: [[Анатоль Віктаравіч Кудзельскі]] (91) — беларускі вучоны ў галіне рэгіянальнай геалогіі і гідрагеалогіі, [[член-карэспандэнт НАН Беларусі|член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1996). * [[11 студзеня]]: [[Васіль Іванавіч Бернік]] (79) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1992). * 11 студзеня: [[Луіс Брус]] (82) — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). * [[13 студзеня]]: [[Георгіяс Васіліу]] (94) — кіпрскі палітык, Прэзідэнт Рэспублікі Кіпр (1988—1993). * [[14 студзеня]]: [[Фелікс Фёдаравіч Гумен]] (84) — беларускі мастак. * 14 студзеня: [[Ніна Уладзіміраўна Кожар]] (73) — беларускі архітэктар<ref>[http://www.bsa.by/news/BUA/14-yanvarya-2026-g-ushla-iz-jizni-nina-vladimirovna-kojar 14 января 2026 г. ушла из жизни Нина Владимировна Кожар]</ref>. * [[15 студзеня]]: [[Юрый Антонавіч Пышнік]] (83) — беларускі футбаліст, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа, [[Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь]]. * [[16 студзеня]]: [[Анатоль Дзмітрыевіч Забалоцкі]] (90) — беларускі кінааператар-пастаноўшчык, фотамастак, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1967). * [[21 студзеня]]: [[Юрый Уладзіміравіч Чонка]] (34) — украінскі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. * [[25 студзеня]]: [[Аляксандр Фёдаравіч Чарняўскі]] (87) — беларускі вучоны ў галіне інфарматыкі, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1994)<ref>[https://niipfp.bsu.by/index.php?p=events&i=0 Соболезнования в связи со смертью А. Ф. Чернявского]</ref>. * 25 студзеня: [[Лі Хе Чхан]] (73) — паўднёвакарэйскі палітык, Прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Карэя|Рэспублікі Карэя]] (2004—2006). * [[30 студзеня]]: [[Кэтрын О’Хара]] (71) — канада-амерыканская актрыса і сцэнарыстка, лаўрэат прэмій «Эмі» (1982, 2020) і «Залаты глобус» (2021). == Люты == [[Файл:Константин Богданов.jpg|thumb|150px|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў|Канстанцін Багданаў]]]] [[Файл:Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|thumb|150px|[[Алі Хаменеі]]]] * [[1 лютага]]: [[Уладзімір Аляксандравіч Ткачэнка]] (77) — беларускі [[мастак]]-[[жывапіс]]ец. * [[3 лютага]]: [[Саіф аль-Іслам Кадафі]] (53) — [[Лівія|лівійскі]] інжынер і палітычны дзеяч, доктар філасофіі, сын [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]]. * [[8 лютага]]: [[Казімір Велікаселец]] (80) — беларускі рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] (2021)<ref>[https://catholic.by/3/news/18836-na-81-m-godze-zhytstsya-adysho-u-vechnasts-biskup-kazimir-velikaselets-najstarejshy-ierarkh-u-belarusi На 81-м годзе жыцця адышоў у вечнасць біскуп Казімір Велікаселец — найстарэйшы каталіцкі іерарх у Беларусі]</ref>. * [[10 лютага]]: [[Уладзімір Іванавіч Акулаў]] (71) — беларускі мастак-авангардыст<ref>[https://s-k.by/%D0%B2-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B5-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0-3/ В Слуцке горела квартира]</ref>. * 10 лютага: [[Міхась Губернатараў]] (79) — беларускі паэт, літаратуразнавец. * 10 лютага: [[Раман Міхайлавіч Цымбераў]] (44) — беларускі паэт, выдавец і кнігагандляр. * [[11 лютага]]: [[Дэвід Хейвуд Шварц]] (83) — амерыканскі дыпламат, Пасол ЗША у Беларусі (1992—1994)<ref>[https://www.tlyfh.com/obituary/david-swartz David’s Obituary]</ref>. * [[12 лютага]]: [[Бажэна Дыкель]] (77) — польская актрыса тэатра і кіно. * [[13 лютага]]: [[Рой Аляксандравіч Мядзведзеў]] (100) — савецкі і расійскі публіцыст, педагог, гісторык. * [[15 лютага]]: [[Роберт Дзюваль]] (95) — амерыканскі акцёр і кінарэжысёр. * 15 лютага: [[Людміла Уладзіміраўна Юрчанка]] (82) — украінская оперная спявачка. * [[16 лютага]]: [[Элені Глікадзі-Арвелер]] (99) — грэчаскі гісторык-візантыніст і ўніверсітэцкі прафесар. * [[21 лютага]]: [[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]] (62) — расійскі філолаг, фалькларыст, семіётык, гісторык культуры. * [[22 лютага]]: [[Біргіта Андэрсан]] (92) — шведская актрыса і комік. * [[24 лютага]]: [[Цырыл Кола]] (98) — [[Лужычане|лужыцкі]] пісьменнік, перакладчык, драматург, літаратурны крытык і публіцыст. * [[25 лютага]]: [[Людвіг Скоці]] (77) — [[науру]]анскі палітык, [[Прэзідэнт Науру]] (2003, 2004—2007). * [[28 лютага]]: [[Азіз Насірзадэ]] (62) — [[іран]]скі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, міністр абароны. * 28 лютага: [[Махамад Пакпур]] (64) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр, галоўнакамандуючы [[КВІР|Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі]]. * 28 лютага: [[Алі Хаменеі]] (86) — іранскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, Вышэйшы кіраўнік (Рахбар) Ірана<ref>[https://ria.ru/20260301/iran-2077576048.html Верховный лидер Ирана погиб]</ref>. == Сакавік == [[Файл:KariznaV.jpg|thumb|150px|Уладзімір Карызна]] [[Файл:Ali_Larijani,_2021-01-12_(cropped).jpg|thumb|150px|Алі Ларыджані]] [[Файл:Chuck_Norris_May_2015.jpg|thumb|150px|Чак Норыс]] * [[1 сакавіка]]: [[Давід Одсан]] (78) — [[Ісландыя|ісландскі]] дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Ісландыі]] (1991—2004). * [[5 сакавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Карызна]] (87) — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]], [[перакладчык]]. * [[6 сакавіка]]: [[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]] (84) — савецкі і эстонскі лінгвіст. * [[8 сакавіка]]: [[Энтані Джэймс Легет]] (87) — брытана-амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (2003). * [[9 сакавіка]]: [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]] (89) — [[Беларусь|беларускі]] [[гісторык]]-[[медыявіст]], [[кнігазнавец]], [[скарыназнавец]]. * [[14 сакавіка]]: [[Крыстафер Сімс]] (83) — [[ЗША|амерыканскі]] эканаміст, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2011). * 14 сакавіка: [[Юрген Хабермас]] (96) — нямецкі [[філосаф]] і сацыёлаг. * [[16 сакавіка]]: [[Сяргей Апанасавіч Максіменка]] (71) — беларускі фізік, [[Доктар навук|доктар фізіка-матэматычных навук]] (1996), [[прафесар]] (2014)<ref>[https://inp.bsu.by/index.php/ru/institut-ru/novosti/494-sergej-afanasevic-maksimenko-13-08-1954-16-03-2026 Сергей Афанасьевич Максименко 13.08.1954 — 16.03.2026]</ref>. * [[17 сакавіка]]: [[Алі Ларыджані]] (67) — іранскі дзяржаўны дзеяч, сакратар Вышэйшага савета нацыянальнай бяспекі [[Ісламская Рэспубліка Іран|Ірана]]. * 17 сакавіка: [[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)|Ілья II]] (93) — [[Каталікос-Патрыярх Грузіі]]. * [[18 сакавіка]]: [[Хэйсукэ Хіранака]] (94) — японскі і амерыканскі [[матэматык]], лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1970). * [[19 сакавіка]]: [[Чак Норыс]] (86) — [[ЗША|амерыканскі]] акцёр і майстар баявых мастацтваў. * [[20 сакавіка]]: [[Майкл Бішап]] (90) — [[ЗША|амерыканскі]] [[анколаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1989). * 20 сакавіка: [[Роберт Мюлер]] (81) — [[ЗША|амерыканскі]] дзяржаўны дзеяч, дырэктар [[ФБР]] (2001—2013). * 20 сакавіка: [[Філарэт (Патрыярх Кіеўскі)]] (97) — украінскі [[Праваслаўе|праваслаўны]] царкоўны дзеяч, [[архірэй]]. * 20 сакавіка: [[Уладзімір Канстанцінавіч Шумны]] (92) — савецкі і расійскі генетык, акадэмік [[АН СССР]] (1990)<ref>[https://rberega.info/archives/145176 В Новосибирске ушёл из жизни выдающийся генетик Владимир Шумный]</ref>. * [[22 сакавіка]]: [[Ліянель Жаспен]] (88) — французскі дзяржаўны дзеяч, [[Прэм’ер-міністр Францыі]] (1997—2002). * [[24 сакавіка]]: [[Біруце Галдзікас]] (79) — канадскі антраполаг, прыматолаг. * [[25 сакавіка]]: [[Мікалай Люцыянавіч Арлоў]] (73) — расійскі герпетолаг. * [[28 сакавіка]]: [[Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка]] (94) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[29 сакавіка]]: [[Веслаў Мысліўскі]] (94) — польскі пісьменнік<ref>[https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,14719844,wszystko-co-mialem-do-powiedzenia-napisalem-rozmowa-z.html Wszystko, co miałem do powiedzenia, napisałem. Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim]</ref>. * [[30 сакавіка]]: [[Алег Барысавіч Сонін]] (77) — беларускі кампазітар. * [[31 сакавіка]]: [[Эдуард Аляксандравіч Какшароў]] (50) — расійскі гандбаліст, Алімпійскі чэмпіён (2000), галоўны трэнер гандбольнага клуба «[[Мяшкоў Брэст]]» (2023—2026)<ref>[https://sport5.by/news/handball/Stali-izvestny-podrobnosti-smerti-Eduarda-Koksharova/ «Открыли номер — Эдика уже нет»: стали известны подробности смерти Кокшарова]</ref>. == Красавік == * [[5 красавіка]]: [[Анатоль Леанідавіч Верабей]] (75) — беларускі літаратуразнавец, крытык, даследчык творчасці [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. * [[7 красавіка]]: [[Мірча Лучэску]] (80) — румынскі футбаліст і футбольны трэнер. * [[8 красавіка]]: [[Герд Вінер]] (89) — нямецкі жывапісец і графік. * [[11 красавіка]]: [[Марсель Нія Нджыфенджы]] (91) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Старшыня Сената Камеруна (2013—2026). * 11 красавіка: [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (70) — беларускі мастак-графік, гісторык архітэктуры Беларусі<ref>[https://rcntsluck.by/2026/04/11/ushyol-iz-zhizni-igor-titkovskij-hudozhnik-kraeved-letopisecz-sluczka/ Ушёл из жизни Игорь Титковский: художник, краевед, летописец Слуцка]</ref>. * [[13 красавіка]]: [[Уладзімір Сяргеевіч Экнадыёсаў]] (78) — беларускі артыст оперы (лірыка-драматычны тэнар), народны артыст Беларусі (1990). <ref>[https://www.sb.by/articles/ushel-iz-zhizni-narodnyy-artist-bssr-vladimir-eknadiosov.html Ушел из жизни народный артист БССР Владимир Экнадиосов]</ref> * [[14 красавіка]]: [[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч]] (90) — беларускі вучоны-географ<ref>[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/2343-martsinkevich-galina-iosifovna.html Марцинкевич Галина Иосифовна]</ref>. * [[16 красавіка]]: [[Кадзуо Іманісі]] (85) — японскі футбаліст. * 16 красавіка: [[Мікалай Андрэевіч Кавалёў]] (88) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). * [[17 красавіка]]: [[Наталі Бай]] (77) — французская актрыса. * 17 красавіка: [[Вячаслаў Аляксандравіч Нікіфараў]] (83) — беларускі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981). * 17 красавіка: [[Барыс Алегавіч Юрцін]] (93) — беларускі архітэктар. * [[19 красавіка]]: [[Мухтар Шаханаў]] (83) — казахскі паэт, драматург і празаік, дэпутат Мажыліса Парламента Рэспублікі Казахстан, палітычны дзеяч. * [[23 красавіка]]: [[Уладзімір Іванавіч Куліковіч]] (58) — беларускі мовазнаўца, папулярызатар ведаў пра беларускую мову, галоўны рэдактар часопіса «Роднае слова» (2007—2009). * [[24 красавіка]]: [[Зоф’я Здыбіцка]] (97) — польскі філосаф. * [[25 красавіка]]: [[Садзіё Камара]] (47) — міністр абароны [[Малі]]. * [[30 красавіка]]: [[Георг Базеліц]] (88) — нямецкі жывапісец, графік і скульптар. == Май == [[Файл:Ted_Turner_April_1985_(cropped).jpg|thumb|150px|Тэд Цёрнер]] * [[5 мая]]: [[Лі Хон Гу]] (91) — паўднёвакарэйскі палітычны дзеяч і дыпламат, Прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя (1994—1995), Пасол Рэспублікі Карэя ў ЗША (1998—2000). * [[6 мая]]: [[Кавайе Егіэ Джыбрыл]] (86) — камерунскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэзідэнт Нацыянальнага сходу Камеруна (1992—2026). * 6 мая: [[Тэд Цёрнер]] (87) — амерыканскі бізнесмен, заснавальнік тэлеканала [[CNN]]. * [[8 мая]]: [[Фестус Магае]] (86) — батсванскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Батсваны (1998—2008). * [[12 мая]]: [[Уладзімір Кірылавіч Малчанаў]] (75) — расійскі тэле- і радыёвядучы, журналіст. * [[14 мая]]: [[Кшыштаф Пясевіч]] (80) — польскі адвакат, палітык, сцэнарыст, член Сената Рэспублікі Польшча (1991—1993, 1997—2011). * [[15 мая]]: [[Эдмунд Фелпс]] (92) — амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2006). * [[16 мая]]: [[Фелісьен Кабуга]] (93) — адзін з галоўных абвінавачаных у датычнасці да [[генацыд у Руандзе|генацыду ў Руандзе]] ў 1994 годзе. * [[18 мая]]: [[Сцяпан Іванавіч Кубіў]] (64) — украінскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч, палітык, Першы Віцэ-прэм’ер-міністр Украіны — Міністр эканамічнага развіцця і гандлю Украіны (2016—2019). * [[19 мая]]: [[Раман (Мацюшын)]] (71) — іераманах Рускай праваслаўнай царквы, паэт. * [[23 мая]]: [[Міхаіл Іванавіч Старавойтаў]] (74) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1980), дацэнт * [[25 мая]]: [[Соні Ролінз]] (95) — амерыканскі джазавы тэнар-саксафаніст. * [[26 мая]]: [[Раіса Андрэеўна Баравікова]] (79) — беларуская [[пісьменніца]], [[перакладчыца]]. * [[28 мая]]: [[Клод Лем’ё]] (60) — канадскі хакеіст. * 28 мая: [[Абд Рабу Мансур аль-Хадзі]] (80) — еменскі дзяржаўны, ваенны і палітычны дзеяч? Прэзідэнт Емена (2012—2022). * [[30 мая]]: [[Хуліа Ле Парк]] (97) — аргенцінскі мастак і скульптар. == Чэрвень == * [[4 чэрвеня]]: [[Маржан Сатрапі]] (56) — [[Францыя|французская]] [[пісьменніца]], карыкатурыстка, ілюстратарка, [[кінарэжысёр]]ка і аўтарка дзіцячых кніг [[іран]]скага паходжання. * [[10 чэрвеня]]: [[Уладас Гарастас]] (94) — літоўскі трэнер па баскетболе, заслужаны трэнер СССР. * [[13 чэрвеня]]: [[Барыс Валянцінавіч Ісачанка]] (67) — савецкі і беларускі стралок з лука, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў (1980). * [[26 чэрвеня]]: [[Сяргей Барысавіч Іваноў]] (73) — расійскі дзяржаўны дзеяч, Першы намеснік Старшыні Урада Расіі (2007—2008). == Гл. таксама == * [[Спіс народжаных у 2026 годзе]] == Крыніцы == {{Reflist}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Памерлі ў 2026 годзе| ]] [[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2026]] n3z9h63lhp2teffu1c7kh0z7lcz2xmp 0 797119 5158861 5133310 2026-06-27T15:15:04Z Pabojnia 135280 /* Аб альбоме */ афармленне 5158861 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Год=2015|Назва=To Pimp a Butterfly|Тып=[[Студыйны альбом]]|Аўтар=[[Кендрык Ламар]]|Выдадзены={{Сцяг ЗША}} 15 сакавіка 2015|Запісаны=* Chalice Recording Studios (Галівуд) * Notifi Studios ([[Сент-Луіс]]) * Downtown Music Studios (Нью-Йорк) * House Studios ([[Вашынгтон (штат)|Вашынгтон]]) * No Excuses Studios ([[Санта-Моніка]])|Працягласць=78:51|Прадзюсар=[[Dr. Dre]] і іншыя|Краіна={{Сцяг ЗША}} [[ЗША]]|Лэйбл=Top Dawg, [[Aftermath Entertainment|Aftermath]], [[Interscope Records|Interscope]]|Папярэдні альбом=[[Good Kid, M.A.A.D City]]|Наступны альбом=[[Untitled Unmastered]]|Пап_год=2012|Наст_год=2016|Вокладка=Kendrick Lamar - To Pimp a Butterfly.png|Жанры=Эксперыментальны хіп-хоп, прагрэсіўны рэп, свядомы хіп-хоп, джаз-рэп, джы-фанк і неасоўл}}'''''To Pimp a Butterfly''''' ({{Tr|Зводнічаць з матыльком}}){{Efn|«Спакусіць матылёк», апаганіць яго вобраз. Вось што сістэма паспрабуе зрабіць з кожным, хто вырвецца з кокана пры нараджэнні, праз пастаяннае спакушэнне, навязванне ілжывых каштоўнасцяў, стэрэатыпных меркаванняў і высноў. To pimp a butterfly. Гэта такі ж грэх, як і забойства перасмешніка... Самая назва альбома з’яўляецца адсылкай да рамана [[Харпер Лі]] «Забіць перасмешніка» (To Kill a Mockingbird)<ref name="blogspot">{{cite web |url=https://meta-world.blogspot.com/2015/03/kendrick-lamar-to-pimp-butterfly-review.html |title=Kendrick Lamar – To Pimp a Butterfly (Обзор) |publisher=meta-world.blogspot.com |date=2015-03-20 |accessdate=2024-05-22 |lang= |archive-date=2024-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521213655/https://meta-world.blogspot.com/2015/03/kendrick-lamar-to-pimp-butterfly-review.html |url-status=live }}</ref>}} — трэці [[студыйны альбом]] амерыканскага рэпера [[Кендрык Ламар|Кендрыка Ламара]], які выйшаў 15 сакавіка [[2015|2015 года]] на лэйблах Top Dawg, Aftermath Entertainment і [[Interscope Records]]. Прадзюсарам былі [[Dr. Dre]] і іншыя. Дыск Ламара ўзначаліў амерыканскі хіт-парад ''{{Не перакладзена 3|Billboard 200|Billboard 200|ru}}'', а таксама быў намінаваны на прэмію [[Грэмі]]-2016 у катэгорыі «Лепшы альбом года». == Аб альбоме == ''To Pimp a Butterfly'' упершыню выйшаў 15 сакавіка 2015 года на [[iTunes Store]] і [[Spotify]], гэта значыць за 8 дзён да першапачаткова меркаванай афіцыйнай даты рэлізу<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref>. Па словах Энтані Ціфіта, генеральнага дырэктара лэйбла Top Dawg Entertainment, датэрміновы рэліз альбома быў ненаўмысным, відаць, гэта было выклікана памылкай з боку [[Interscope Records]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://rapdose.com/2015/03/16/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-album-leaked-by-itunes|title=Kendrick Lamar 'To Pimp A Butterfly' Album Leaked By iTunes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318194501/http://rapdose.com/2015/03/16/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-album-leaked-by-itunes|archive-date=2015-03-18|access-date=2015-03-17|url-status=live}}</ref>. На наступны дзень ён стаў недаступны на iTunes, але рэліз быў адноўлены 23 сакавіка, хаця захоўвалася даступнасць па стрымінгу на Spotify<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/6502232/update-kendrick-lamars-to-pimp-a-butterfly-gets-surprise-digital|title=Update: Kendrick Lamar's 'To Pimp a Butterfly' Gets Surprise Digital Release|website=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081630/http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/6502232/update-kendrick-lamars-to-pimp-a-butterfly-gets-surprise-digital|archive-date=2016-03-04|access-date=2015-03-17|url-status=live}}</ref>. У першы ж тыдзень рэлізу ''To Pimp a Butterfly'' дэбютаваў на першым месцы ў амерыканскім хіт-парадзе ''Billboard'' 200 з тыражом 324,000 копій у ЗША<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6509621/kendrick-lamar-earns-first-no-1-album-billboard-200|title=Kendrick Lamar Earns His First No. 1 Album on Billboard 200 Chart|author=Keith Claufield|website=[[Billboard]]|date=2015-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211172138/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6509621/kendrick-lamar-earns-first-no-1-album-billboard-200|archive-date=2015-12-11|access-date=2015-03-31|url-status=live}}</ref>. Па стане на люты 2016 года ў ЗША было прададзена {{Num|788000}} копій альбома<ref name="Sales">{{Cite web|lang=en|url=https://www.theverge.com/2016/2/17/11024174/kendrick-lamar-grammys-hip-hop|title=Kendrick Lamar and the Grammys’ hip-hop problem — twice as good still isn’t enough|author=Micah Singleton|publisher=[[The Verge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160218093246/http://www.theverge.com/2016/2/17/11024174/kendrick-lamar-grammys-hip-hop|archive-date=2016-02-18|access-date=2016-02-18|url-status=live}}</ref>. == Вокладка == У 2024 годзе рэдакцыя часопіса ''[[Rolling Stone]]'' прысудзіла вокладцы пласцінкі 12-е месца ў спісе 100 лепшых вокладак альбомаў усіх часоў: «на знакамітай пласцінцы была намаляваная чорна-белая фатаграфія (зробленая французскім фатографам Дзянісам Руўрам) хатняй вечарынкі ля Белага дома… Са сваімі грашыма і выпіўкай ўсе альбо рыхтуюцца да рэвалюцыі, альбо святкуюць перамогу, што таксама робіць карціну цудоўна двухсэнсоўнай. Калі ў хіп-хоп-альбомаў ёсць свой „Sgt. Pepper“, то гэта ён»<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref>. == Водгукі == Альбом атрымаў захопленыя водгукі музычных крытыкаў<ref name="Christgau">{{Cite web|lang=en|url=https://medium.com/cuepoint/robert-christgau-expert-witness-9fa87a06ebde|title=Expert Witness|first=Robert|last=Christgau|author-link=Robert Christgau|website=[[Medium (publishing platform)#Publications|Cuepoint]]|date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304121059/https://medium.com/cuepoint/robert-christgau-expert-witness-9fa87a06ebde|archive-date=2016-03-04|access-date=2015-04-03|url-status=dead}}</ref><ref name="Anderson">{{Артыкул|год=2015|мова=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407075907/http://www.ew.com/article/2015/03/26/kendrick-lamar-review|archive-date=2015-04-07}}</ref>. Альбом, акрамя ЗША, таксама ўзначаліў хіт-парады Вялікабрытаніі<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref>, Канады, Аўстраліі і Новай Зеландыі. 7 снежня 2015 года альбом быў намінаваны на музычную прэмію [[Грэмі]] ў катэгорыі «Лепшы альбом года»<ref name="nominations2016">{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/news/grammys/6785974/grammy-nominations-2016-full-list|title=Grammy Nominations 2016: See the Full List of Nominees|author=|website=|date=2015-12-07|publisher=billboard.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20151210021119/http://www.billboard.com/articles/news/grammys/6785974/grammy-nominations-2016-full-list|archive-date=2015-12-10|access-date=2015-12-07|url-status=live}}</ref><ref name="grammynom11">[http://www.grammy.com/news/kendrick-lamar-taylor-swift-the-weeknd-top-58th-grammy-nominations Kendrick Lamar, Taylor Swift, The Weeknd Top 58th GRAMMY Nominations.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151208181722/http://www.grammy.com/news/kendrick-lamar-taylor-swift-the-weeknd-top-58th-grammy-nominations |date=8 снежня 2015 }} (December 07, 2015) — grammy.com</ref>. === Выніковыя рэйтынгі === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Краіна !Публікацыя !Спіс !Ранг |- | rowspan="2" |[[Злучаныя Штаты Амерыкі|США]] | rowspan="2" |''[[Billboard]]'' |25 Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- |10 Best Hip-Hop Albums of 2015<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> |{{Center|1}} |- | rowspan="2" |США | rowspan="2" |''Complex'' |The Best Albums of 2015 (So Far) |{{Center|1}} |- |The Best Albums of 2015<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://rapdose.com/2015/03/16/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-album-leaked-by-itunes|title=Kendrick Lamar 'To Pimp A Butterfly' Album Leaked By iTunes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318194501/http://rapdose.com/2015/03/16/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-album-leaked-by-itunes|archive-date=2015-03-18|access-date=2015-03-17|url-status=live}}</ref> |{{Center|1}} |- |США |''Consequence of Sound''<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/6502232/update-kendrick-lamars-to-pimp-a-butterfly-gets-surprise-digital|title=Update: Kendrick Lamar's 'To Pimp a Butterfly' Gets Surprise Digital Release|website=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081630/http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/6502232/update-kendrick-lamars-to-pimp-a-butterfly-gets-surprise-digital|archive-date=2016-03-04|access-date=2015-03-17|url-status=live}}</ref> |Top 50 Albums of 2015 |{{Center|1}} |- |США |''[[Entertainment Weekly]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6509621/kendrick-lamar-earns-first-no-1-album-billboard-200|title=Kendrick Lamar Earns His First No. 1 Album on Billboard 200 Chart|author=Keith Claufield|website=[[Billboard]]|date=2015-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211172138/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6509621/kendrick-lamar-earns-first-no-1-album-billboard-200|archive-date=2015-12-11|access-date=2015-03-31|url-status=live}}</ref> |The 40 Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- |UK |''[[New Musical Express|NME]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> |NME’s Albums of the Year 2015 |{{Center|2}} |- |[[Вялікабрытанія|Великобритания]] |''Pitchfork Media''<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> |The Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- | rowspan="3" |США | rowspan="3" |''[[Rolling Stone]]'' |45 Best Albums of 2015 (So Far) |{{Center|*}} |- |The 50 Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- |40 Best Rap Albums of 2015<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> |{{Center|1}} |- |США |''Slant Magazine''<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.slantmagazine.com/features/article/the-25-best-albums-of-2015/P5|title=The 25 Best Albums of 2015|website=Slant Magazine|date=2015-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211224354/http://www.slantmagazine.com/features/article/the-25-best-albums-of-2015/P5|archive-date=2015-12-11|access-date=2015-12-13|url-status=live}}</ref> |The 25 Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- |США |''Spin'' |The 50 Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- |США |Stereogum<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.stereogum.com/1845609/the-50-best-albums-of-2015/franchises/2015-in-review/5/|title=The 50 Best Albums Of 2015|publisher=[[Stereogum]]. [[SpinMedia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209031602/http://www.stereogum.com/1845609/the-50-best-albums-of-2015/franchises/2015-in-review/5/|archive-date=2015-12-09|access-date=2015-12-01|url-status=live}}</ref> |The 50 Best Albums of 2015 |{{Center|2}} |- |Великобритания |''[[The Guardian]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.theguardian.com/music/ng-interactive/2015/dec/02/best-albums-of-2015|title=The best albums of 2015|website=[[The Guardian]]|date=2015-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420071109/https://www.theguardian.com/music/ng-interactive/2015/dec/02/best-albums-of-2015|archive-date=2017-04-20|access-date=2015-12-18|url-status=live}}</ref> |The Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |- | rowspan="3" |США | rowspan="3" |''[[The New York Times]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nytimes.com/2015/12/13/arts/music/best-albums-of-2015.html?_r=0|title=The Best Albums of 2015|website=The New York Times|date=2015-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211204046/http://www.nytimes.com/2015/12/13/arts/music/best-albums-of-2015.html?_r=0|archive-date=2015-12-11|access-date=2015-12-13|url-status=live}}</ref> |The Best Albums of 2015 {{Small|(by [[Jon Pareles]])}} |{{Center|1}} |- |The Best Albums of 2015 {{Small|(by Ben Ratliff)}} |{{Center|2}} |- |The Best Albums of 2015 {{Small|(by Nate Chinen)}} |{{Center|2}} |- |США |''[[Time]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://time.com/4131352/top-10-albums/|title=Top 10 Best Albums|website=Time|date=2015-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20151215043318/http://time.com/4131352/top-10-albums/|archive-date=2015-12-15|access-date=2015-12-13|url-status=live}}</ref> |Top 10 Best Albums |{{Center|3}} |- |США |''Vice'' |The 50 Best Albums of 2015 |{{Center|1}} |} <small><nowiki>*</nowiki> без указання месца ў спісе</small> {{Рэйтынгі | загаловак = | state = | rev1 = [[Metacritic]] | rev1Score = 96/100<ref>{{cite web |url=http://www.metacritic.com/music/to-pimp-a-butterfly/kendrick-lamar/critic-reviews |title=Critic Reviews for To Pimp A Butterfly |publisher=[[Metacritic]] |accessdate=2015-12-04 |archive-date=2015-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151128190900/http://www.metacritic.com/music/to-pimp-a-butterfly/kendrick-lamar/critic-reviews |url-status=live |lang=en }}</ref> | rev2 = [[AllMusic]] | rev2Score = {{Rating|4.5|5}}<ref>{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/to-pimp-a-butterfly-mw0002835159 |title=To Pimp a Butterfly – Kendrick Lamar |first=David |last=Jeffries |publisher=AllMusic |date=2015-03-16 |accessdate=2015-03-28 |archive-date=2016-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160429024509/http://www.allmusic.com/album/to-pimp-a-butterfly-mw0002835159 |url-status=live |lang=en }}</ref> | rev3 = ''[[Chicago Tribune]]'' | rev3Score = {{Rating|4|4}}<ref>{{cite web |url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/music/chi-kendrick-lamar-album-review-to-pimp-a-butterfly-reviewed-20150316-column.html |title=Kendrick Lamar delivers masterful 'To Pimp a Butterfly' |first=Greg |last=Kot |work=[[Chicago Tribune]] |date=2015-03-17 |accessdate=2015-03-17 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174026/http://www.chicagotribune.com/entertainment/music/chi-kendrick-lamar-album-review-to-pimp-a-butterfly-reviewed-20150316-column.html |url-status=live |lang=en }}</ref> | rev4 = ''[[Medium (publishing platform)#Publications|Cuepoint]]'' | rev4Score = A–<ref name="Christgau"/> | rev5 = ''[[Entertainment Weekly]]'' | rev5Score = A<ref name="Anderson"/> | rev6 = ''[[The Guardian]]'' | rev6Score = {{Rating|4|5}}<ref name="Petridis">{{cite news|last=Petridis|first=Alexis|authorlink=Alexis Petridis|issue=March 19|year=2015|url=https://www.theguardian.com/music/2015/mar/19/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-review|title=Kendrick Lamar: To Pimp a Butterfly review – challenging but gripping|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|accessdate=2015-04-03|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402152558/http://www.theguardian.com/music/2015/mar/19/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-review|lang=en}}</ref> | rev7 = ''[[The Observer]]'' | rev7Score = {{Rating|5|5}}<ref>{{cite news|last=Empire|first=Kitty|authorlink=Kitty Empire|issue=March 22|year=2015|url=https://www.theguardian.com/music/2015/mar/22/kendrick-lamar-to-pimp-butterfly-review-fearless-in-scope|title=Kendrick Lamar: To Pimp a Butterfly review – fearless in its scope|newspaper=[[The Observer]]|location=London|accessdate=2015-04-03|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402182603/http://www.theguardian.com/music/2015/mar/22/kendrick-lamar-to-pimp-butterfly-review-fearless-in-scope|lang=en}}</ref> | rev8 = ''[[Pitchfork Media]]'' | rev8Score = 9.3/10<ref name="auto2">{{cite web |url=http://pitchfork.com/reviews/albums/20390-to-pimp-a-butterfly/ |title=Kendrick Lamar: To Pimp a Butterfly |author=Craig Jenkins |work=[[Pitchfork Media]] |date=2015-03-19 |accessdate=2015-03-19 |archive-date=2016-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614032428/http://pitchfork.com/reviews/albums/20390-to-pimp-a-butterfly/ |url-status=live |lang=en }}</ref> | rev9 = ''[[Rolling Stone]]'' | rev9Score = {{Rating|4.5|5}}<ref name="auto3">[https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-20150319 "Kendrick Lamar's New Album: To Pimp a Butterfly"] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151219050830/https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-20150319 |date=19 снежня 2015 }}. ''Rolling Stone''.</ref> | rev10 = ''[[Slant Magazine]]'' | rev10Score = {{Rating|4.5|5}}<ref name="Slant">{{cite web |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly |title=Kendrick Lamar: To Pimp a Butterfly |author=Sam C. Mac |work=[[Slant Magazine]] |date=2015-03-19 |accessdate=2015-03-19 |archive-date=2015-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212043245/http://www.slantmagazine.com/music/review/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly |url-status=live |lang=en }}</ref> | rev11 = ''[[Spin (журнал)|Spin]]'' | rev11Score = 10/10<ref name="spin">{{cite web |url=http://www.spin.com/reviews/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly/ |title=Review: Kendrick Lamar Returns With the Great American Hip-Hop Album, 'To Pimp a Butterfly' |author=Dan Weiss |publisher=''[[Spin (журнал)|Spin]]'' |date=2015-03-20 |accessdate=2015-03-20 |archive-date=2015-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831075723/http://www.spin.com/reviews/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly/ |url-status=live |lang=en }}</ref> | rev12 = | rev12Score = }} == Спіс кампазіцый == {{Tracklist|extra_column=Прадзюсары|total_length=78:51|title1=[[Wesley's Theory]]|note1=пры ўдзеле [[Джордж Клінтан (музыкант)|Джорджа Клінтана]] і [[Thundercat]]|writer1={{flatlist| * [[Кендрык Ламар]] * [[Джордж Клінтан (музыкант)|Джордж Клінтан]] * [[Flying Lotus|Steven Ellison]] * Ronald "Flippa" Colson * [[Thundercat|Stephen Bruner]] * [[Boris Gardiner]] }}|extra1={{flatlist| * [[Flying Lotus]] * Flippa * [[Sounwave]]{{ref|a|[a]}} * Thundercat{{ref|a|[a]}} }}|length1=4:47|title2=[[For Free? (Interlude)]]|writer2={{flatlist| * Duckworth * Terrace Martin * Rose McKinney }}|extra2=Martin|length2=2:10|title3=[[King Kunta]]|writer3={{flatlist| * Duckworth * Bruner * Johnny Burns * [[Майкл Джэксан]] * [[Ahmad (rapper)|Ahmad Lewis]] * [[Redfoo|Stefan Gordy]] * [[James Brown]] * [[Fred Wesley]] * [[John "Jabo" Starks|John Starks]] }}|extra3={{flatlist| * Sounwave * Martin{{ref|a|[a]}} }}|length3=3:54|title4=[[Institutionalized (песня Кендрыка Ламара)|Institutionalized]]|note4=пры ўдзеле [[Білал (спявак)|Білала]], Anna Wise і [[Снуп Дог]]|writer4={{flatlist| * Duckworth * [[Rahki|Columbus Smith]] * Fredrik Halldin * [[Sam Barsh]] }}|extra4=[[Rahki]]|length4=4:31|title5=[[These Walls (песня Кендрыка Ламара)|These Walls]]|note5=пры ўдзеле Bilal, Anna Wise і Thundercat|writer5={{flatlist| * Duckworth * Martin * [[1500 or Nothin'|Larrance Dopson]] * [[James Fauntleroy]] * McKinney }}|extra5={{flatlist| * Martin * [[1500 or Nothin']] * Sounwave{{ref|a|[a]}} }}|length5=5:01|title6=[[U (песня Кендрыка Ламара)|u]]|writer6={{flatlist| * Duckworth * Taz "Ti$a" Arnold * Michael "Whoarei" Brown }}|extra6={{flatlist| * Arnold * Whoarei * Sounwave{{ref|a|[a]}} }}|length6=4:28|title7=[[Alright]]|writer7={{flatlist| * Duckworth * [[Pharrell Williams]] * [[Sounwave|Mark Spears]] }}|extra7={{flatlist| * Williams * Sounwave }}|length7=3:39|title8=[[For Sale? (Interlude)]]|writer8={{flatlist| * Duckworth * Arnold }}|extra8={{flatlist| * Arnold * Sounwave{{ref|a|[a]}} * Martin{{ref|a|[a]}} }}|length8=4:51|title9=[[Momma (песня Кендрыка Ламара)|Momma]]|writer9={{flatlist| * Duckworth * [[Knxwledge|Glen Boothe]] * Arnold * Sylvester Stewart * [[Lalah Hathaway]] * [[Rahsaan Patterson]] * Rex Rideout }}|extra9={{flatlist| * [[Knxwledge]] * Arnold }}|length9=4:43|title10=[[Hood Politics (песня Кендрыка Ламара)|Hood Politics]]|writer10={{flatlist| * Duckworth * Bruner * [[Sufjan Stevens]] }}|extra10={{flatlist| * [[Tae Beast]] * Sounwave * Thundercat }}|length10=4:52|title11=[[How Much a Dollar Cost]]|note11=пры ўдзеле [[James Fauntleroy]] і [[Ronald Isley]]|writer11={{flatlist| * Duckworth * Martin * Josef "LoveDragon" Leimberg * McKinney * Fauntleroy * [[Ronald Isley]] }}|extra11=LoveDragon|length11=4:21|title12=Complexion (A Zulu Love)|note12=пры ўдзеле [[Rapsody]]|writer12={{flatlist| * Duckworth * Bruner * [[Rapsody|Marlanna Evans]] }}|extra12={{flatlist| * Thundercat * Sounwave * Martin{{ref|a|[a]}} * The Antydote{{ref|a|[a]}} }}|length12=4:23|title13=[[The Blacker the Berry (песня)|The Blacker the Berry]]|writer13={{flatlist| * Duckworth * [[Boi-1da|Matthew Samuels]] * [[Stephen Kozmeniuk]] * Ken Lewis * Brent Kolatalo * [[Assassin (deejay)|Jefferey Campbell]] * Alexander "Jesứs" Izquierdo * Zale Epstein }}|extra13={{flatlist| * [[Boi-1da]] * [[Stephen Kozmeniuk|KOZ]] * Martin }}|length13=5:28|title14=You&nbsp;Ain't&nbsp;Gotta&nbsp;Lie (Momma Said)|writer14={{flatlist| * Duckworth * Martin }}|extra14=LoveDragon|length14=4:01|title15=[[i (песня Кендрика Ламара)|i]]|writer15={{flatlist| * Duckworth * [[Rahki|Columbus Smith]] * Isley * [[O'Kelly Isley, Jr.]] * [[Ernie Isley]] * [[Marvin Isley]] * [[Rudolph Isley]] * [[Chris Jasper|Christopher Jasper]] }}|extra15=Rahki|length15=5:36|title16=Mortal Man|writer16={{flatlist| * Duckworth * Bruner * [[Fela Kuti|Fela Anikulapo Kuti]] * [[Тупак Шакур]] }}|extra16=Sounwave|length16=12:07|writing_credits=yes}} * ^{{Note|a|a}}- Дадатковы прадзюсар. == Пазіцыі ў чартах == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" !Чарт (2015—2016) !Вышэйшая пазіцыя |- |- |[[Файл:Flag_of_Australia.svg|alt=Сцяг Аўстраліі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Аўстралія]] ([[ARIA Charts|ARIA]]) |1 |- |[[Файл:Flag_of_Austria.svg|alt=Сцяг Аўстрыі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Аўстрыя]] ([[Ö3 Austria]]) |15 |- |[[Файл:Flag_of_Belgium_(civil).svg|alt=Сцяг Бельгіі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Бельгія]]/[[Фламандскі рэгіён|Фландрыя]] ([[Ultratop]]) |4 |- |[[Файл:Flag_of_Belgium_(civil).svg|alt=Сцяг Бельгіі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Бельгія]]/[[Валонія]] ([[Ultratop]]) |16 |- |[[Файл:Flag_of_Canada_(Pantone).svg|alt=Сцяг Канады|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Канада]] (Canadian Albums Chart) |1 |- |{{Сцяг Даніі}}[[Данія]] (Hitlisten) |3 |- |{{Сцяг Фінляндыі}}[[Фінляндыя]] ([[Suomen virallinen lista]]) |14 |- |{{Сцяг Нідэрландаў}}[[Нідэрланды]](Album Top 100) |9 |- |{{Сцяг Францыі}}[[Францыя]] (SNEP) |17 |- |[[Файл:Flag_of_Germany.svg|alt=Сцяг Германіі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Германія]] (Media Control) |7 |- |[[Файл:Flag_of_Hungary.svg|alt=Сцяг Венгрыі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Венгрыя]] (MAHASZ) |34 |- |[[Файл:Flag_of_Ireland.svg|alt=Сцяг Ірландыі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Ірландыя]] (IRMA) |6 |- ! scope="row" |{{Сцяг ITA}} [[Італія|Италия]] ([[FIMI]])<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> | style="text-align:center;" |32 |- |{{Сцяг Новай Зеландыі}}[[Новая Зеландыя]] (RMNZ) |1 |- |{{Сцяг Нарвегіі}}[[Нарвегія]] (VG-lista) |2 |- |{{Сцяг Партугаліі}}[[Партугалія]] (AFP) |21 |- |{{Сцяг Іспаніі}}[[Іспанія]] (PROMUSICAE) |91 |- |{{Сцяг Швецыі}}[[Швецыя]] ([[Sverigetopplistan]]) |10 |- |{{Сцяг Швейцарыі}}[[Швейцарыя]] ([[Schweizer Hitparade]]) |3 |- |{{Сцяг Шатландыі}}[[Шатландыя]] (Scottish Albums Chart) |3 |- |{{Сцяг Вялікабрытаніі}}[[Вялікабрытанія]] (UK Albums Chart) |1 |- |{{Сцяг Вялікабрытаніі}}[[Вялікабрытанія]] (UK R&B Albums Chart) |1 |- |{{Сцяг ЗША}} [[ЗША]] (''Billboard'' 200) |1 |- |{{Сцяг ЗША}} [[ЗША]] (''Billboard'' Top R&B/Hip-Hop Albums) |1 |} === Выніковыя гадавыя чарты === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Чарт (2015) ! scope="col" | Пазіцыя |- |{{Сцяг Аўстраліі}} Australian Albums (ARIA)<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> | align="center" | 23 |- |{{Сцяг Канады}} Canadian Albums<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://rapdose.com/2015/03/16/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-album-leaked-by-itunes|title=Kendrick Lamar 'To Pimp A Butterfly' Album Leaked By iTunes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318194501/http://rapdose.com/2015/03/16/kendrick-lamar-to-pimp-a-butterfly-album-leaked-by-itunes|archive-date=2015-03-18|access-date=2015-03-17|url-status=live}}</ref> | align="center" | 23 |- |{{Сцяг Новай Зеландыі}} New Zealand Albums (RMNZ)<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/6502232/update-kendrick-lamars-to-pimp-a-butterfly-gets-surprise-digital|title=Update: Kendrick Lamar's 'To Pimp a Butterfly' Gets Surprise Digital Release|website=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081630/http://www.billboard.com/articles/columns/the-juice/6502232/update-kendrick-lamars-to-pimp-a-butterfly-gets-surprise-digital|archive-date=2016-03-04|access-date=2015-03-17|url-status=live}}</ref> | align="center" | 27 |- |{{Сцяг ЗША}} ''Billboard'' 200<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6509621/kendrick-lamar-earns-first-no-1-album-billboard-200|title=Kendrick Lamar Earns His First No. 1 Album on Billboard 200 Chart|author=Keith Claufield|website=[[Billboard]]|date=2015-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211172138/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6509621/kendrick-lamar-earns-first-no-1-album-billboard-200|archive-date=2015-12-11|access-date=2015-03-31|url-status=live}}</ref> | align="center" | 16 |- |{{Сцяг ЗША}} ''Billboard'' Top R&B/Hip-Hop Albums<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|title=TDE Feigns Vitriol after Early Kendrick Lamar Release|date=2015-03-16|publisher=24Urban|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505054824/http://www.24urban.com/news/tde-feigns-vitriol-after-early-kendrick-lamar-release|archive-date=2015-05-05|access-date=2015-04-22}}</ref> | align="center" | 3 |} == Сертыфікацыі == {| class="wikitable sortable" !Рэгіён !Сертыфікацыя !Продаж |- |[[Файл:Flag_of_Australia.svg|alt=Сцяг Аўстраліі|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Аўстралія]] ([[ARIA Charts|ARIA]]) |Плацінавы |70 000 |- |[[Файл:Flag_of_Canada_(Pantone).svg|alt=Сцяг Канады|class=mw-file-element|25x25пкс]][[Канада]] (Music Canada) |2× Плацінавы |160 000 |- |{{Сцяг Даніі}}[[Данія]] (IFPI Danmark) |Плацінавы |20 000 |- |{{Сцяг Польшчы}}[[Польшча]] (ZPAV) |Залаты |10 000 |- |{{Сцяг Вялікабрытаніі}}[[Вялікабрытанія]] ([[Брытанская асацыяцыя вытворцаў фанаграм|BPI]]) |Плацінавы |300 000 |- |{{Сцяг ЗША}}[[ЗША]] |Плацінавы |1,050,000 |} == Зноскі == '''Каментарыі''' <references group="заўв"/> == Крыніцы == {{Reflist}} == Літаратура == *  {{Cite journal|last=Ewell Philip A.|date=2019-03-01|title=Introduction to the Symposium on Kendrick Lamar's To Pimp a Butterfly|url=https://mtosmt.org/issues/mto.19.25.1/mto.19.25.1.ewell.html|journal=[[Music Theory Online]]|volume=25|issue=1|doi=10.30535/mto.25.1.7|doi-access=free|lang=en}} *  {{cite journal|last=Futlon|first=Will|date=Spring 2015|url=http://www.brooklyn.cuny.edu/web/academics/centers/hitchcock/publications/amr/v44-2/fulton.php|title=The Performer as Historian: Black Messiah, To Pimp a Butterfly, and the Matter of Albums|journal=American Music Review|volume=XLIV|issue=2|lang=en}} * {{Cite web|lang=en|url=https://medium.com/@djpizzo/how-kendrick-lamar-j-cole-rebooted-conscious-rap-c13237c27399#.ki86zl9w7|title=How Kendrick Lamar & J. Cole Rebooted Conscious Rap|first=Mike "DJ"|last=Pizzo|website=[[Cuepoint]]|date=2015}} == Спасылкі == * {{YouTube|hRK7PVJFbS8|«King Kunta»|logo=1}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Канцэптуальныя альбомы]] [[Катэгорыя:Альбомы 2015 года]] [[Катэгорыя:Альбомы Кендрыка Ламара]] 837ctmbuk6eszlurgh6m8fdj88ew1ic 0 797223 5158988 5073657 2026-06-28T05:03:23Z Emilia Noah 155537 5158988 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«І бог стварыў жанчыну»'''<ref>{{Крыніцы/БелЭн|2}} — артыкул Брыжыт Бардо</ref> ({{lang-fr|Et Dieu… créa la femme}}) — франка-італьянскі драматычны кінафільм 1956 года [[Ражэ Вадзім]]а з удзелам яго жонкі [[Брыжыт Бардо]], які зрабіў яе знакамітай. Гісторыкі лічаць карціну прадвеснікам [[сексуальная рэвалюцыя|сексуальнай рэвалюцыі]] 1960-х гадоў. == Сюжэт == У цэнтры сюжэту — узаемаадносіны пачуццёвай і прыгожай жанчыны з рознымі мужчынамі — эгаістам, рамантыкам, цынікам. Жульет, 17-гадовая былая выхаванка сірочага прытулку, жыве ў сваіх апекуноў у курортным мястэчку [[Сен-Трапэ]] і працуе ў газетнай краме. Яна мае рэпутацыю дрэнна выхаванай, распуснай дзяўчынкі — з-за ашаламляльнай знешнасці і ранняй пачуццёвасці і гонару дзяўчыны. На яе цісне мяшчанская атмасфера мястэчка, у дзяўчыне прачынаецца пратэст і яна дазваляе сабе рызыкоўныя выхадкі. Пры гэтым, насуперак чуткам, якія ходзяць вакол яе, Жульет — нявінніца і дае адпор шматлікім кавалерам. Жульет пакутуе ад цялесных жаданняў, строгіх нормаў паводзін і свядомасці, што пра яе балбочуць у горадзе. З усіх мужчын Сен-Трапэ Жульет па-сапраўднаму падабаецца толькі Антуан Тардзье (Крысціян Маркан), старэйшы сын шаноўнага сямейства. Антуану таксама падабаецца Жульет, але ён амбіцыйны і не хоча звязваць сябе шлюбам з дзяўчынай незразумелага паходжання з прытулку, якую абмяркоўвае ўвесь горад. Затое рамантычны малодшы брат Антуана — Мішэль (Жан-Луі Трэнціньян) неўзаемна і нясмела закаханы ў Жульет і быў бы шчаслівы, калі б яна проста звярнула на яго ўвагу. Свае віды на юную гераіню мае і немалады мільянер Эрык Карадзін (Курд Юргенс), аднак ён не хоча браць на сябе адказнасць за Жульет: шлюб у яго намеры не ўваходзяць, а спакушаць непаўналетнюю дзяўчыну на вачах ва ўсяго горада ён лічыць занадта вялікай рызыкай. Калі перад Жульет узнікае рэальная пагроза вяртання ў ненавісны прытулак, Эрыку прыходзіць у галаву цынічная думка — арганізаваць шлюб Жульет з наіўным Мішэлем (калі хутка Антуану грамадскае меркаванне даражэй яго пачуццяў), а потым адбіць юную жонку і зрабіць яе сваёй утрыманкай. Мішэль, не падазраючы пра сваю ролю будучага раганосца, з радасцю гатовы выратаваць Жульет ад прытулку. Жульет, якая адчувае да Мішэля хутчэй сяброўскія пачуцці, але жадае захаваць сваю свабоду — згаджаецца. Антуан з іроніяй глядзіць на свайго наіўнага брата, таксама спадзеючыся скарыстаць сітуацыю… …Але яшчэ не вядома, каго з усіх сваіх мужчын у выніку абярэ непрадказальная і пачуццёвая гераіня. == У ролях == * [[Брыжыт Бардо]] — Жульет * [[Курд Юргенс]] — Эрык Карадзін * [[Крысціян Маркан]] — Антуан Тардзье * [[Жан-Луі Трэнціньян]] — Мішэль Тардзье * [[Жорж Пужулі]] — Крысціян Тардзье. {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1956 года]] m0sxvsd47ebi3ymrpeur42xiuj3qflp 0 797753 5158833 5076298 2026-06-27T13:06:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158833 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{Цёзкі2|Аўдошка}} '''Дар’я Аўдошка''' (нар. {{ДН|17|06|2001}}, [[Наваполацк]], [[Віцебская вобласць]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларуская]] [[гандбалістка]]. З 9 гадоў у гандболе. У 2023 годзе скончыла [[Удмурцкі дзяржаўны ўніверсітэт]]. У чэрвени 2023 года папоўніла склад «Звязды», пакінуўшы [[Іжэўск|іжэўскі]] «Універсітэт» <ref>[https://handballfast.com/news/67785-olimpbet-superliga-oficialno-zvezda-obieiavila-o-perexode-iz-universiteta-belorusskoi-polusrednei-dari-avdosko-v-den-rozdeniia-igroka Olimpbet Суперлига. Официально. «Звезда» объявила о переходе из «Университета» белорусской полусредней Дарьи Авдошко в день рождения игрока]</ref>. У лістапада 2025 перайшла з «Звязды» ва «Уфу-Алісу»<ref>[https://handballfast.com/news/93082-belorusskaia-razygryvaiushhaia-zvenigorodskoi-zvezdy-daria-avdosko-ostavsuiusia-cast-sezona-provedet-v-ufe-alise Olimpbet Суперлига. Дарья Авдошко: «На днях получила диплом, теперь на очереди — российский паспорт»]</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://rushandball.ru/players/9967/avdoshko-darya-aleksandrovna Авдошко Дарья Александровна] * [https://handballfast.com/news/68016-olimpbet-superliga-daria-avdosko-na-dniax-polucila-diplom-teper-na-oceredi-rossiiskii-pasport Olimpbet Суперлига. Дарья Авдошко: «На днях получила диплом, теперь на очереди — российский паспорт»] * [https://sport5.by/news/handball/Darya-Avdoshko-o-gandbole-v-Belarusi-i-Rossii-Stoit-nachat-s-raboty-nad-soboy/ арья Авдошко — о гандболе в Беларуси и России: «Стоит начать с работы над собой»]{{Недаступная спасылка}} * [https://handballfast.com/news/93082-belorusskaia-razygryvaiushhaia-zvenigorodskoi-zvezdy-daria-avdosko-ostavsuiusia-cast-sezona-provedet-v-ufe-alise Белорусская разыгрывающая звенигородской «Звезды» Дарья Авдошко оставшуюся часть сезона проведёт в «Уфе-Алисе»] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Аўдошка Дар’я}} [[Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ЖГК Універсітэт Іжэўск]] rjk1cdrtivsx340m3klqrmqw8v8zfck 0 798530 5159019 5153512 2026-06-28T07:48:14Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159019 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт |скарачэнне = |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Мінскі абласны выканаўчы камітэт]] |штаб-кватэра = 222712, [[Мінская вобласць]], г. [[Дзяржынск]], [[Плошча Дзяржынскага (Дзяржынск)|пл. Дзяржынскага]], 1<ref name="contacts">{{cite web|url=https://www.dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/upravleniya-i-otdely|title=Управления и отделы|publisher=Дзержинский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-13|lang=ru|archive-date=22 студзеня 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260122015040/https://dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/upravleniya-i-otdely|url-status=dead}}</ref> |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Мікіта Ігаравіч Рэут]] |пасада главы1 = [[Старшыня Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = [https://www.dzerzhinsk.gov.by/ dzerzhinsk.gov.by] |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Дзяржынскі раённы выканаўчы камітэт''' — [[Выканаўчая ўлада|выканаўчы і распарадчы орган]] [[мясцовае кіраванне|мясцовага кіравання]] базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі [[Дзяржынскі раён|Дзяржынскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Падсправаздачны і падкантрольны [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]] і [[Мінскі аблвыканкам|Мінскаму аблвыканкаму]], падсправаздачны таксама [[Дзяржынскі раённы Савет дэпутатаў|Дзяржынскаму раённаму Савету дэпутатаў]] па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі<ref name="pravo">[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h11000108 Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»]</ref>. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Будынак райвыканкама размешчаны ў цэнтры [[Дзяржынск]]а, на [[Плошча Дзяржынскага (Дзяржынск)|плошчы Дзяржынскага]], 1<ref name="contacts" />. == Структура == У структуру Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта ўваходзяць<ref name="location">{{cite web|url=https://www.dzerzhinsk.gov.by/rukovodstvo/raspolozhenie-otdelov-rajispolkoma|title=Расположение отделов, управлений райисполкома|publisher=Дзержинский районный исполнительный комитет|accessdate=2026-01-13|lang=ru|url-status=dead}}</ref>: * Упраўленне справамі (уключае групу бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці); * Упраўленне па сельскай гаспадарцы і харчаванні; * Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне (уключае аддзел пенсійнага забеспячэння, аддзел працоўных адносін і сацыяльных выплат; аддзел занятасці насельніцтва размешчаны па [[Вуліца Якуба Коласа (Дзяржынск)|вуліцы Якуба Коласа]], 4); * Упраўленне па адукацыі, спорце і турызме (размяшчаецца ў асобным будынку па [[Вуліца Кірава (Дзяржынск)|вуліцы Кірава]], 10); * Фінансавы аддзел; * Аддзел эканомікі; * Аддзел землеўпарадкавання; * Аддзел архітэктуры і будаўніцтва; * Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі; * Аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі; * Аддзел культуры; * Аддзел арганізацыйна-кадравай работы; * Аддзел па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб; * Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану (ЗАГС) (размяшчаецца па [[Мінская вуліца (Дзяржынск)|вуліцы Мінскай]], 4а); * Юрыдычны сектар; * Камісія па справах непаўналетніх. == Старшыні == * [[Мікалай Іванавіч Арцюшкевіч]] (з 2006)<ref name="fan">[https://fanipol.by/novosti/ofitsialno/novym-predsedatelem-dzerzhinskogo-rayona-naznachen-lysenko-maksim-vladimirovich/ Новым председателем Дзержинского района назначен Лысенко Максим Владимирович]</ref>; * [[Максім Уладзіміравіч Лысенка]] (сакавік 2021<ref name="fan"/> — чэрвень 2025<ref>[https://blr.belta.by/president/view/maksim-lysenka-naznachany-ministram-pryrodnyh-resursau-i-ahovy-navakolnaga-asjaroddzja-belarusi-158965-2026/ Максім Лысенка назначаны міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Беларусі]</ref>); * [[Мікіта Ігаравіч Рэут]] (з 30 чэрвеня 2025)<ref name="reut">{{cite web|url=https://mlyn.by/30062025/v-minskom-rajone-novyj-predsedatel/|title=В пяти районах Минской области — новые руководители|publisher=Мінская праўда|date=2025-06-30|accessdate=2026-01-13|lang=ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт|https://www.dzerzhinsk.gov.by/|Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта}} {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Дзяржынска]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Мінскай вобласці]] [[Катэгорыя:Дзяржынскі раён]] p34m7r5z3gqd3gsxxtwdqgdk2hm3b7k 0 799694 5158963 5088186 2026-06-27T23:32:44Z Kvrtkmrtyrr 153978 /* Латвійскае тэлебачанне (LTV) */ 5158963 wikitext text/x-wiki {{Картка кампаніі}} '''Грамадскія СМІ Латвіі''' ({{lang-lv|Latvijas Sabiedriskais medijs}}, скарочана '''LSM''') — аб’яднаная дзяржаўная медыякампанія [[Латвія|Латвіі]], якая ажыццяўляе функцыі грамадскага вяшчання. Яна ўключае ў сябе структуру [[Латвійскае тэлебачанне|Латвійскага тэлебачання]] (LTV), [[Латвійскае радыё|Латвійскага радыё]] (LR) і навінавы інтэрнэт-партал LSM.lv. Адзіны навінавы партал грамадскіх медыя LSM.lv быў запушчаны [[3 лютага]] [[2013]] года. Юрыдычнае аб’яднанне радыё і тэлебачання ў адзіную карпарацыю адбылося ў студзені 2025 года ў рамках рэформы па аптымізацыі кіравання і развіцця лічбавых фарматаў<ref name="LSM_about">{{cite web|url=https://rus.lsm.lv/o-nas/|title=О нас|publisher=LSM.lv|accessdate=2026-01-26}}</ref>. == Латвійскае тэлебачанне (LTV) == {{Асноўны артыкул|Латвійскае тэлебачанне}} Структурнае падраздзяленне, якое адказвае за тэлевізійнае вяшчанне, базуецца ў [[Рыга|Рызе]] (вуліца Закюсалас, 3). Латвійскае тэлебачанне пачало сваю працу ў 1954 годзе і стала першай нацыянальнай тэлевізійнай станцыяй у краінах Балтыі. З 1993 года з’яўляецца членам [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|Еўрапейскага вяшчальнага саюза]] (EBU)<ref>{{cite web|url=https://www.ebu.ch/about/members|title=EBU Members|publisher=EBU|accessdate=2026-01-26}}</ref>. У склад LSM уваходзяць наступныя тэлеканалы: * '''[[LTV1]]''' — асноўны агульнанацыянальны канал на [[латышская мова|латышскай мове]]. Фармат вяшчання ўключае навіны, інфармацыйна-аналітычныя праграмы, дакументальныя фільмы і забаўляльны кантэнт. * '''LTV7''' — канал, арыентаваны на спорт, моладзевую аўдыторыю і лад жыцця. Раней значную частку эфіру займала вяшчанне на мовах нацыянальных меншасцей (у тым ліку на рускай), аднак у рамках новай стратэгіі гэты кантэнт паступова пераводзіцца ў інтэрнэт<ref>{{cite web|url=https://ltv.lsm.lv/lv/par-mums|title=Par LTV|publisher=Latvijas Televīzija|lang=lv}}</ref>. * '''VISIEMLTV.LV''' — інтэрнэт-платформа для замежнай аўдыторыі. == Латвійскае радыё == {{Асноўны артыкул|Латвійскае радыё}} Радыёвяшчанне ў Латвіі пачалося ў 1925 годзе. У структуры LSM Латвійскае радыё адказвае за вытворчасць аўдыякантэнту і кіраванне сеткай радыёстанцый. На 2026 год сетка ўключала наступныя каналы: * '''Latvijas Radio 1''' (LR1) — галоўная інфармацыйная станцыя (навіны і аналітыка). * '''Latvijas Radio 2''' (LR2) — праграма, прысвечаная латышскай папулярнай музыцы. * '''Latvijas Radio 3 — Klasika''' (LR3) — канал класічнай музыкі і культуры. * '''Latvijas Radio 5 — Pieci.lv''' (LR5) — маладзёжная станцыя. * '''Latvijas Radio 6 — NABA''' — некамерцыйная музычная станцыя (у супрацоўніцтве з Латвійскім універсітэтам)<ref>{{cite web|url=https://latvijasradio.lsm.lv/lv/par-mums/|title=Par mums|publisher=Latvijas Radio|lang=lv}}</ref>. === Латвійскае радыё 4 і рэформа 2025—2026 гадоў === Асаблівае месца ў структуры займала '''Latvijas Radio 4''' (LR4, «Домская плошча»), запушчанае [[7 студзеня]] [[2002]] года. Гэта была адзіная станцыя грамадскага вяшчання, якая працавала на рускай мове і абслугоўвала нацыянальныя меншасці краіны. У эфіры гучалі таксама праграмы партнёраў, такіх як [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода]] і [[BBC]]<ref name="LR_History">{{cite web|url=https://lr4.lsm.lv/lv/lr4/par-mums/|title=О нас|publisher=Latvijas Radio 4}}</ref>. 15 ліпеня 2025 года, праз сем месяцаў пасля зліцця радыё і тэлебачання ў адзіную структуру LSM, праўленне кампаніі зацвердзіла стратэгію развіцця на 4 гады. Яна прадугледжвала поўны перанос іншамоўнага вяшчання ў інтэрнэт-асяроддзе. Нягледзячы на петыцыі грамадскасці з заклікам захаваць эфір, LR4 спыніла сваё вяшчанне [[1 студзеня]] [[2026]] года адразу пасля выканання дзяржаўнага гімна. Частоты станцыі былі перададзены іншым каналам (LR1 і LR5), а ў [[Рыга|Рызе]] і [[Вентспілс|Вентспілсе]] вяшчанне на гэтай хвалі спынілася цалкам<ref name="EnWiki_LR">{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Latvijas_Radio|title=Latvijas Radio|publisher=Wikipedia|lang=en}}</ref>. == Беларуская рэдакцыя Грамадскіх СМІ Латвіі == {{Асноўны артыкул|Беларуская рэдакцыя Грамадскіх СМІ Латвіі}} У структурах LSM традыцыйна існавалі праграмы для беларускай меншасці, якія з цягам часу трансфармаваліся ў мультымедыйныя праекты. === Радыёперадача «Світанак» === У рамках грамадскага заказу на хвалях «Латвійскага радыё 4» (LR4) выходзілі перадачы нацыянальна-культурных таварыстваў Латвіі. Беларуская супольнасць, як і кожная нацыянальна-культурнае таварыства, мела сваю квоту ў эфіры — 30 хвілін раз на месяц. Шматгадовая беларуская праграма насіла назву '''«Світанак»'''. Яна выходзіла ў эфір у вячэрні прайм-тайм і асвятляла жыццё беларусаў Латвіі, навіны культуры і інтэрв’ю з суайчыннікамі<ref name="LR4_Nac">{{cite web|url=https://lr4.lsm.lv/lv/lr4/peredachi/peredachi-nacionalnih-kulturnih-obschestv/|title=Передачи национальных культурных обществ|publisher=Latvijas Radio 4}}</ref>. У сувязі з закрыццём LR4 і пераходам на лічбавае вяшчанне, праграма «Світанак» развіталася са слухачамі ў традыцыйным эфіры ў канцы 2025 года, перайшоўшы ў фармат падкастаў і інтэрнэт-публікацый<ref>{{cite web|url=https://lr4.lsm.lv/lv/raksts/peredachi-nacionalnih-kulturnih-obschestv/belaruskaja-peradacha-svtanak-razvtvaecca-sa-sluhacham.a215947/|title=Беларуская перадача «Світанак» развітваецца са слухачамі|publisher=LSM.lv}}</ref>. === Партал LSM+ па-беларуску === З 2020-х гадоў развіваецца мультымедыйная платформа '''LSM+''' (раней вядомая як Rus.LSM), якая аб’ядноўвае кантэнт на мовах меншасцей. На партале існуе асобны раздзел на [[беларуская мова|беларускай мове]] — '''LSM+ па-беларуску''' (bel.lsm.lv)<ref name="BelLSM">{{cite web|url=https://bel.lsm.lv/|title=Пра нас: LSM+ па-беларуску|publisher=LSM.lv|accessdate=2026-01-26}}</ref>. Рэдакцыя стварае арыгінальныя матэрыялы і адаптуе навіны грамадскіх медыя. Асноўная мэта партала — прадастаўленне надзейнай, заснаванай на фактах інфармацыі для беларускамоўнай аўдыторыі Латвіі і замежжа. Чытачам даступныя тэкставыя навіны, відэасюжэты і аўдыёматэрыялы<ref name="BelLSM" />. == Гл. таксама == * [[Беларусы Латвіі]] * [[Сродкі масавай інфармацыі Латвіі]] * [[Беларуская служба Польскага радыё]] * [[Еўрапейскі вяшчальны саюз]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://www.lsm.lv/ Афіцыйны сайт LSM.lv] (латыш.) * [https://bel.lsm.lv/ LSM+ па-беларуску] (бел.) * [https://eng.lsm.lv/ LSM на англійскай мове] (англ.) {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Тэлебачанне Латвіі]] [[Катэгорыя:Радыёстанцыі Латвіі]] [[Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Латвіі]] [[Катэгорыя:Грамадскае тэлебачанне і радыё]] [[Катэгорыя:Медыякампаніі Латвіі]] [[Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы]] 3ar3r4v40gwdtpsamuv1ppngc1yios9 0 799962 5159095 5091280 2026-06-28T09:46:03Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5159095 wikitext text/x-wiki {{Машынны пераклад}} {{Універсальная картка}} На падставе Рэзалюцыі 59/26 ад 22 лістапада 2004 года [[Генеральная Асамблея ААН]]<ref>{{Cite web|url=http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/59/26|title="Time of Remembrance and Reconciliation for Those Who Lost Their Lives during the Second World War"|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406082310/http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A%2FRES%2F59%2F26|archive-date=2016-04-06|access-date=2016-05-02|url-status=live}}</ref> прапанавала дзяржавам-сябрам ААН, няўрадавым арганізацыям і прыватным асобам, ''«асобна прызнаючы, што дзяржавы-члены могуць мець свае дні перамогі, вызвалення і святкавання'', ''адзначыць'' адзін або аб ''сусветнай вайны»'' і абвясціла гэтыя дні як дні памяці і прымірэння (на іншых афіцыйных мовах ААН: [[Англійская мова|англ]]. Time of Remembrance and Reconciliation for Those Who Lost Their Lives during the Second World War, [[Арабская мова|араб]]. مناسبة للتذكر والمصالحة إجلالا لذكرى جميع ضحايا الحرب العالمية الثانية, [[Іспанская мова|‎ісп]]. Jornadas de Recuerdo y Reconciliación en Honor de Quienes Perdieron la Vida en la Segunda Guerra Mundial, [[Кітайская мова|кіт]]. 缅怀第二次世界大战的所有死难者的悼念与和解的时刻, [[Французская мова|фр]]. Journées du souvenir et de la réconciliation en l'honneur des morts de la Seconde Guerre mondiale). Адзначаюцца некаторымі краінамі штогод [[8 мая]] і [[9 мая]], пачынаючы з [[2005|2005 года]] на падставе дадзенай Рэзалюцыі. Прамым тэкстам у самой Рэзалюцыі пазначана (пункт 1), што прапанаваныя дні ніякім чынам не замяняюць і не скасоўваюць ужо існуючыя Дні Перамогі і Вызвалення, якія адзначаюцца да 2005 года звязаныя з гэтымі падзеямі. У зыходным тэксце «дні памяці і прымярэння» не вылучаныя абасоблівымі двукоссямі як якое-небудзь прапанаванае паняцце і іх варта разумець літаральна. == Нататкі == {{Reflist}} == Спасылкі == * [https://documents.un.org/api/symbol/access?j=N0447778&t=pdf Рэзалюцыя № A/RES/59/26 ад 22 лістапада 2004 года] * [http://www.un.org/ru/events/remembranceday/ Старонка на сайце ААН] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20251116022230/https://www.un.org/ru/events/remembranceday/ |date=16 лістапада 2025 }} [[Катэгорыя:Святы 9 мая]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН]] [[Катэгорыя:Святы 8 мая]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе]] o3fn5g6p1h965bhvw6iia6dh0cs2tuk 0 802506 5158832 5103239 2026-06-27T13:02:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158832 wikitext text/x-wiki {{пісьменнік}} '''Дар’я Аляксандраўна Вашкевіч''' ({{ВДП}}) — беларуская і руская перакладчыца і празаік. == Біяграфія == Нарадзілася ў 1985 годзе ў Мінску{{r|unicat}}. Вучылася гуманітарным класе мінскай гімназіі № 2, вывучала [[пераклад]] як асобную дысцыпліну{{r|coral}}. Бацька спрыяў зацікаўленасці перакладам, у старэйшых класах прапаноўваў перакладаць юрыдычныя артыкулы з англійскай мовы і дасылаў спасылкі на літаратурныя конкурсы{{r|coral}}{{r|lim}}. У 2009 годзе скончыла [[Факультэт міжнародных адносін БДУ|факультэт міжнародных адносін]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «Міжнароднае права» (2003—2009){{r|coral}}. У 2011 годзе атрымала стыпендыю {{Не перакладзена 5|Open Society Foundation|3=en|4=Open Society Foundation}} на навучанне ва [[Універсітэт Уорыка|ўніверсітэце Уорыка]], дзе ў 2012 годзе скончыла магістратуру па спецыяльнасці «Літаратурная творчасць» («Creative Writing»). Падчас навучання ў магістратуры наведвала семінары па мастацкім перакладзе, а таксама па напісанні літаратуры для дзяцей і падлеткаў.{{r|coral}} Працуе як перакладчыца-фрылансер. Станам на 2014—2018 гады, таксама кантрактная перакладчыца (вусны і пісьмовыя пераклады) у прадстаўніцтве ААН (ПРААН) у Беларусі{{r|coral}}. Апроч літаратурнай і перакладчыцкай дзейнасці, мае досвед ігры ў тэатры. == Творчасць == === Проза === Піша прозу і дзіцячую літаратуру на беларускай і рускай мовах. Апавяданне «Про тюльпаны, шоколад и чужие ноги» апублікавана ў расійскай анталогіі «Новые писатели» (2010)<ref>Новые писатели / Составитель: Г. Аросев. — М.: ПРОЗАиК, 2010. — ISBN 978-5-91631-090-0 — 608 с.</ref>. З апавяданнем «Соня» была адной з пераможцаў першага Міжнароднага літаратурнага конкурсу «Мост дружбы» (2013){{r|most}}{{r|lim}}. У 2014 годзе ў выдавецтве «Галіяфы» выйшла яе кніга «Баваўняная дзяўчынка», казка для чытачоў любога ўзросту. Асноўная ідэя твора, што самае галоўнае ў жыцці — кагосьці любіць. Кніга ілюстравана [[Алена Медзякова|Аленай Медзяковай]].<ref>''Дар’я Дашкевіч''. Баваўняная дзяўчынка. — Мінск: Галіяфы, 2014. — 16 с.: іл. — ISBN 978-985-7021-52-9</ref> === Пераклад === Перакладае з англійскай, іспанскай, шведскай і польскай на беларускую і рускую мовы{{r|coral}}. Сярод апублікаваных перакладаў на беларускую: * {{Не перакладзена 5|Фрэдрык Ліндстрам (пісьменнік)|Фрэдрык Ліндстрам|en|Fredrik Lindström (writer)}} — «Апошні дзень лета»{{r|coral}} са шведскай («Тэксты» № 6, 2008). * {{Не перакладзена 5|Улін Стыг|3=en|4=Oline Stig}} — «Бетон» са шведскай («Сучаснае шведскае апавяданне», 2009){{r|coral}}. * {{Не перакладзена 5|Сцюарт Маклін|3=en|4=Stuart McLean}} — «Мука» (раздзел з кнігі «Vinyl Café Unplugged»){{r|coral}} з англійскай. * Чарлз Джонсан — «Усё пад кантролем»{{r|coral}} ([[Макулатура (часопіс)|«Макулатура]]» № 3, 2012). * [[Ніл Гейман]] — «Караліна»{{r|coral}} з англійскай (Мн.: Зміцер Колас, 2016) * [[Хуліа Картасар]] — «Згублены дом»{{r|coral}} з іспанскай. * [[Станіслаў Манюшка]] — лібрэта оперы «Verbum Nobile» (2012){{r|coral}} з польскай. Актыўна ўдзельнічала ў праекце ''Books From Belarus'' для папулярызацыі беларускай літаратуры на міжнародных кніжных кірмашах (у тым ліку ў Франкфурце) і продажу правоў на пераклады беларускіх аўтараў.{{r|coral}} З 2010-х да студзеня 2026 года пераклала на рускую для расійскага выдавецтва «Попурры» творы для дзяцей і пра выхаванне дзяцей шэрагу аўтараў, у тым ліку Марціна Садомкі, Сюзанны Ізерн, Петра Барцікава, Малгажаты Мазурэк, Агнешкі Вайдыла, Тома Рэдлінга і Росіа Банілья.{{r|labir}} ==== «Караліна» ==== Пераклад дзіцячага трылера Ніла Геймана «Караліна» пачала ў 2013 годзе. Паводле сюжэта, дзевяцігадовая дзяўчынка знайшла ў новым доме дзверы ў іншы свет, дзе сустрэла «іншых» бацькоў з гузікамі замест вачэй.{{r|coral}} У сваім перакладзе Дар’я Вашкевіч перадала імя галоўнай гераіні Coraline як Караліна, а каб захаваць сюжэтную лінію з памылковым называннем гераіні суседзямі (яны блыталі Coraline з Caroline) у беларускім тэксце ўжыла імя Каталіна. Вершы з кнігі пераклала [[Ганна Валер’еўна Янкута|Ганна Янкута]], цытаты з «[[Рамэа і Джульета|Рамэа і Джульеты]]» [[Шэкспір]]а даюцца ў перакладзе [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]]. Кніга выдана ў 2016 годзе ў выдавецтве [[Зміцер Колас|Змітра Коласа]] дзякуючы краўдфандынгавай кампаніі, якую дапамагаў арганізоўваць муж. Ілюстрацыі, створаныя Аленай Медзяковай, былі ўзгоднены асабіста з Нілам Гейманам.{{r|coral}} == Прызнанне == * Адна з пераможцаў і фіналістаў [[Конкурс маладога літаратара|Конкурсу маладога літаратара]] ў 2009{{r|niva}}, 2010, 2011 (дыплом I-й ступені) гадах * Пераможца міжнароднага конкурсу «Слова.doc» (2009). * Лаўрэатка I Міжнароднага літаратурнага конкурсу маладых літаратараў Саюзнай дзяржавы «Мост дружбы» (2013) з апавяданнем «Соня»{{r|most}}. * Лаўрэатка прэміі «[[Экслібрыс (прэмія)|Экслібрыс]]» імя Янкі Маўра з кнігай «Баваўняная дзяўчынка» (2013). * Намінантка на прэмію «[[Дэбют (літаратурная прэмія)|Дэбют]]» (2013) з кнігай «Баваўняная дзяўчынка». * Пераможца літаратурнага конкурсу «A-LOVak» у намінацыі «Лепшы пераклад» (2014){{r|alovak}} з «Усё пад кантролем» Чарлза Джонсана. == Крыніцы == {{reflist|refs= <ref name="unicat">{{Cite web|url=http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_aall&a001=BY-SEK-ar8853125&strq=l_siz=20|title=Вашкевіч, Дар'я Аляксандраўна (пісьменніца ; нар. 1985)|website=unicat.nlb.by|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="most">[https://посткомсг.рф/files/pdf/Almanach-Most-Druzhby-1.pdf Литературный альманах = Літаратурны альманах. Вып. 1.] — Минск : Издательский дом «Звязда», 2013. — 344 с. — С. 237—241</ref> <ref name="coral">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=0LLkEUvsMNQ|title=Дар’я Вашкевіч. Як брытанка Караліна загаманіла па-беларуску|last=Translators & Interpreters of Belarus|date=2018-06-12|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="labir">{{Cite web|url=http://www.labirint.ru/authors/194345/|title=Дарья Вашкевич|website=Labirint.RU|access-date=2026-02-09}}</ref> <ref name="alovak">{{Cite web|url=https://budzma.org/news/konkurs-a-lovak-yak-ankyeta.html|title=Будзьма беларусамі! » Літаратурны конкурс A-LOVak як анкета|website=budzma.org|access-date=2026-02-09}}</ref> <ref name="niva">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/25411|title=Конкурс імя Шэрмана: вынікі|website=Наша Ніва|date=2009-04-12|access-date=2026-02-09}}</ref> <ref name="lim">Літаратура і мастацтва № [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LIM.zip/2013-43.pdf 43 (4741), 1 лістапада 2013] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240315040352/https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LIM.zip/2013-43.pdf |date=15 сакавіка 2024 }}. — С. 1-2.</ref> }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Вашкевіч Дар’я Аляксандраўна}} [[Катэгорыя:Перакладчыкі са шведскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з іспанскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову]] jgwqrkwm6br5ejq4h74m9amgxk8wu9n 0 802522 5158972 5103005 2026-06-28T01:09:01Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5158972 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Багданаў}} {{Навуковец}} '''Дзмітрый Багданаў''' ({{lang-en|Dzmitry Bahdanau}}; {{ВДП}}) — канадскі навуковец беларускага паходжання ў галіне [[камп’ютарныя навукі|камп’ютарных навук]] і [[штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]]. Вядомы як вынаходнік механізму [[Увага (машыннае навучанне)|ўвагі]] ({{lang-en|attention mechanism}}) у глыбокім навучанні. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[Беларусь|Беларусі]]{{r|ref1}}. Вучыўся ў [[Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта|Ліцэі]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]{{r|ref2}}. Актыўна ўдзельнічаў у алімпіядным руху па праграмаванні{{r|ref2}}. У жніўні 2009 года прадстаўляў Беларусь на 21-й [[Міжнародная алімпіяда па інфарматыцы|Міжнароднай алімпіядзе па інфарматыцы]] у Плоўдзіве (Балгарыя){{r|ref3}}{{r|ref4}}, атрымаў залаты медаль, заняў 13-е месца сярод 301 удзельніка{{r|ref3}}{{r|ref4}}. Вынік Багданава склаў 645 балаў з 800 магчымых{{r|ref6}}, ён паказаў максімальныя вынікі (па 100 балаў) у шасці з сямі прапанаваных задач{{r|ref4}}. Пасля заканчэння ліцэя паступіў на [[Факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ|факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі]] (ФПМІ) БДУ{{r|ref2}}, вучыўся па спецыяльнасці «Прыкладная матэматыка»{{r|ref2}}{{r|ref5}}, падчас вучобы (2009—2012) працягваў удзел у спаборніцтвах па праграмаванні{{r|ref2}}{{r|ref5}}. У 2010 годзе ў складзе каманды БДУ Багданаў заняў 20-е месца ў сусветным фінале чэмпіянату ACM-ICPC у Харбіне (Кітай){{r|ref6}}. У 2012 годзе на сусветным фінале ACM-ICPC у Варшаве каманда БДУ (Дзмітрый Багданаў, Сяргей Собаль, Юрый Пісарчык) заняла 5-е месца ў агульным заліку{{r|ref6}}{{r|ref7}}, каманда ўзнагароджана срэбным медалём і грашовым прызам{{r|ref6}}. Па сканчэнні БДУ Багданаў пераехаў у Германію для атрымання магістарскай ступені{{r|ref2}}{{r|ref8}}, паступіў у [[Універсітэт Якабса]] ў Брэмене (цяпер Універсітэт Канструктар), у 2014 годзе атрымаў ступень магістра ў галіне камп’ютарных навук{{r|ref2}}{{r|ref14}}. Навуковым кіраўніком Багданава быў Герберт Егер{{r|ref2}}, тэма магістарскай працы тычылася метадаў прагназавання і колькаснай ацэнкі нявызначанасці ў машынным перакладзе{{r|ref9}}. У 2014 годзе Багданаў пачаў навучанне ў аспірантуры (PhD) у [[Манрэальскі ўніверсітэт|Манрэальскім універсітэце]] (лабараторыя Mila) пад кіраўніцтвам {{нп5|Ёшуа Бенжыа|Ёшуа Бенжыа|en|Yoshua Bengio}} і [[Аарон Курвіль|Аарона Курвіля]]{{r|ref14}}{{r|ref2}}, скончыў аспірантуру ў 2019 годзе{{r|ref12}}. Па атрыманні доктарскай ступені далучыўся да стартапа «Element AI», які пазней набыла кампанія «ServiceNow»{{r|ref12}}{{r|ref14}}{{r|ref14}}. Актыўны ўдзельнік міжнароднай навуковай супольнасці ў галіне штучнага інтэлекту. З 2021 года займае пасаду кіраўніка кафедры CIFAR па штучным інтэлекце ў Канадзе (Canada CIFAR AI Chair){{r|ref8}}{{r|ref14}}. Таксама Багданаў ад’юнкт-прафесар у Школе камп’ютарных навук Універсітэта Макгіла{{r|ref8}}{{r|ref14}}. == Дзейнасць == Асноўная навуковая дзейнасць Багданава звязана з [[Апрацоўка натуральнай мовы|апрацоўкай натуральнай мовы]] ({{lang-en|natural language processing, NLP}}) і глыбокім навучаннем {{r|ref15}}. У 2014 годзе ён быў асноўным аўтарам працы «Neural Machine Translation by Jointly Learning to Align and Translate» ({{Lang-be|Нейрасеціўны машынны пераклад шляхам сумеснага навучання супастаўленню і перакладу}}), у якой упершыню прадстаўлены кантэнтны механізм увагі ({{lang-en|attention mechanism}}){{r|ref5}}{{r|ref10}}{{r|ref11}}. Гэта вынаходства вырашыла праблему «вузкага месца» ў архітэктурах «энкодар-дэкодар», дзе ўся інфармацыя пра сказ павінна была сціскацца ў адзін вектар фіксаванай даўжыні{{r|ref5}}{{r|ref11}}. Сярод іншых ключавых кірункаў даследаванняў Багданава: * Семантычны парсінг: распрацоўка фрэймворка «PICARD» для паляпшэння якасці перакладу натуральнай мовы ў [[SQL|SQL-запыты]]{{r|ref8}}{{r|ref12}}{{r|ref15}}. * Сістэмнае абагульненне: даследаванне здольнасці нейрасетак камбінаваць вядомыя канцэпты новымі спосабамі (праекты «Edge Transformer», «BabyAI»){{r|ref12}}{{r|ref14}}{{r|ref15}}. * Генерацыя коду: удзел у праекце «BigCode» і стварэнне мадэлі «StarCoder»{{r|ref14}}{{r|ref14}}. * Агенты ІІ: распрацоўка фрэймворкаў для аўтаномных агентаў, такіх як «TapeAgents»{{r|ref14}}. * Ацэнка LLM: стварэнне сістэмы «CHASE» для генерацыі складаных тэстаў для ацэнкі [[вялікая моўная мадэль|вялікіх моўных мадэляў]]{{r|ref14}}. == Прызнанне == * Прэмія «AI 2000 Most Influential Scholars» у галіне апрацоўкі натуральнай мовы (2023) {{r|ref8}}. * Прызначэнне кіраўніком кафедры CIFAR па штучным інтэлекце ў Канадзе (2021) {{r|ref8}}. == Крыніцы == {{reflist|refs= <ref name="ref1">https://ioinformatics.org/journal/INFOL124.pdf</ref> <ref name="ref2">{{Cite web|lang=en|url=https://www.linguistics.utoronto.ca/events/lecture-dzmitry-bahdanau|title=Lecture: Dzmitry Bahdanau|website=Department of Linguistics|date=2019-05-31|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref3">{{Cite web|url=https://clist.by/standings/ioi-2009-31998726/|title=IOI 2009 - Standings - CLIST|website=clist.by|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref4">{{Cite web|url=https://stats.ioinformatics.org/people/667|title=Dzmitry Bahdanau|website=stats.ioinformatics.org|access-date=2026-02-09}}</ref> <ref name="ref5">https://arxiv.org/pdf/1409.0473 </ref> <ref name="ref6">{{Cite web|lang=en|url=https://cphof.org/profile/topcoder:rizar|title=Profile of Dzmitry Bahdanau - Competitive Programming Hall Of Fame|website=cphof.org|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref7">{{Cite web|lang=en|url=https://cphof.org/standings/icpc/2012|title=Standings for ACM-ICPC 2012 World Finals - Competitive Programming Hall Of Fame|website=cphof.org|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref8">{{Cite web|lang=en-US|url=https://cifar.ca/bios/dzmitry-bahdanau/|title=Dzmitry Bahdanau|website=CIFAR|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref9">https://www.repository.cam.ac.uk/bitstreams/a2d7aade-625d-4626-97af-80503cf75617/download </ref> <ref name="ref10">{{Cite web|url=https://www.reddit.com/r/ArtificialInteligence/comments/190143t/in_praise_of_dzmitry_bahdanau_who_in_2014/|title=Reddit - The heart of the internet|website=www.reddit.com|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref11">{{Cite web|lang=en|url=https://scispace.com/authors/dzmitry-bahdanau-4x1zwk7vec|title=Dzmitry Bahdanau {{!}} McGill University {{!}} 69 Publications {{!}} 23504 Citations {{!}} Related Authors|website=SciSpace - Author|access-date=2026-02-09|archive-date=16 мая 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250516144805/https://scispace.com/authors/dzmitry-bahdanau-4x1zwk7vec|url-status=dead}}</ref> <ref name="ref12">{{Cite web|url=https://rizar.github.io/|title=About Me|website=rizar.github.io|access-date=2026-02-09}} </ref> <ref name="ref14">https://mila.quebec/en/directory/dzmitry-bahdanau </ref> <ref name="ref15">{{Cite web|lang=en|url=https://www.researchgate.net/profile/Dzmitry-Bahdanau|title=Dzmitry BAHDANAU {{!}} Constructor University, Bremen {{!}} Computer Science and Electrical Engineering {{!}} Research profile|website=ResearchGate|access-date=2026-02-09}} </ref> }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Багданаў Дзмітрый}} [[Катэгорыя:Вучоныя Канады]] [[Катэгорыя:Штучны інтэлект]] m7oxea50uibhxbfxizrny2tg8wksbyp 0 806371 5158859 5144018 2026-06-27T15:13:28Z Pabojnia 135280 /* Продажы */ афармленне 5158859 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом|Жанры=электрапоп, [[Рытм-н-блюз|R&B]]|Год=2008|Назва=808s & Heartbreak|Тып=[[Студыйны альбом]]|Вокладка=808s & Heartbreak.png|Аўтар=[[Канье Уэст]]|Выпушчаны=24 лістапада 2008|Запісаны=верасень — кастрычнік 2008|Працягласць=52:01|Прадзюсары=Канье Уэст, No I.D., Джэф Баскер, Плэін Пэт, Mr. Hudson|Лэйблы=Roc-A-Fella, [[Def Jam]]|Папярэдні альбом=[[Graduation (альбом)|Graduation]]|Наступны альбом=[[VH1 Storytellers (альбом Канье Уэста)|VH1 Storytellers]]|Пап_год=2007|Наст_год=2010|Яшчэ={{Спіс сінглаў | Назва = 808s & Heartbreak | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = Love Lockdown | Сінгл 1 дата = 18 верасеня 2008 | Сінгл 2 = Heartless | Сінгл 2 дата = 4 лістапада 2008 | Сінгл 3 = Amazing | Сінгл 3 дата = 10 сакавіка 2009 | Сінгл 4 = Paranoid | Сінгл 4 дата = 24 сакавіка 2009 }} }} '''''808s & Heartbreak''''' — чацвёрты [[студыйны альбом]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскага]] [[хіп-хоп]] артыста [[Канье Уэст]]а, выдадзены [[24 лістапада]] [[2008 год у гісторыі музыкі|2008 года]] пад [[Лэйбл гуказапісу|лэйблам]] [[Universal Music Group|Roc-A-Fella Records]]. Уэст праводзіў запіс паміж вераснем і кастрычнікам 2008 года ў студыі Glenwood, у [[Бербанк (Каліфорнія)]] і студыі гуказапісу Аvex у [[Ганалулу|Ганалулу (Гавайі)]]. У прадзюсіраванні альбома бралі ўдзел такія прадзюсары, як {{Не перакладзена 3|No I.D.|No I.D.|4=No I.D.}}, Jeff Bhasker і іншыя. У запісе песень таксама ўдзельнічалі {{Не перакладзена 3|Кід Кадзі|3=ru|4=Кид Кади}}, {{Не перакладзена 3|Young Jeezy|3=ru|4=Young Jeezy}}, Mr Hudson і [[Ліл Уэйн|Lil Wayne]]. Сам Канье Уэст кваліфікуе жанр альбома як [[Поп-музыка|поп]], але ''808s & Heartbreak'' утрымлівае таксама элементы жанраў [[сінці-поп]], [[Рытм-н-блюз|R&B]] і электрапоп, а ў большасці трэкаў альбома Канье спявае, у адрозненне ад папярэдніх альбомаў. У песнях закранаюцца [[Лірыка|лірычныя]] тэмы, такія як каханне і адзінота. Таксама ў альбоме шырока выкарыстоўваецца эфект {{Не перакладзена 3|Auto-Tune|3=ru|4=Auto-Tune}} і драм-машына Roland TR-808, што робіць гук электронным. Альбом выкананы ў стылі мінімалізму, а яго гучанне адрозніваецца ад звыклага гучання [[хіп-хоп]]а; кваліфікуецца як наватарскі<ref>https://www.laweekly.com/pigeon-john-the-good-sinner-looks-back-at-his-christian-hip-hop-roots/</ref>. Альбом дэбютаваў пад нумарам адзін у амерыканскім чарце ''{{Не перакладзена 3|Billboard 200|3=ru|4=Billboard 200}}'', з 450 145 прададзеных копій у першы тыдзень. Таксама ўсе 4 сінглы патрапілі ў ''Billboard'' 200. У [[2009|2009 годзе]] часопіс ''[[Rolling Stone]]'' паставіў гэты альбом на 63 месца ў спісе самых прадаваных альбомаў [[2000-я|2000-х гадоў]]. == Канцэпцыя == === Папярэднія падзеі === Пасля выпуску альбома ''[[Graduation (альбом)|Graduation]]'', астатняя частка года і ўвесь наступны былі для Канье Уэста поўныя эмацыйных узрушэнняў. 10 лістапада 2007 года памірае яго маці, Донда Уэст, у выніку ўскладненняў падчас хірургічнай аперацыі<ref>{{Cite web|url=http://articles.latimes.com/2007/nov/20/local/me-west20|title=Doctor Talks About Donda West's Death|first=Scott|last=Glover|date=2008-11-20|publisher=[[Los Angeles Times]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbMSwYl?url=http://articles.latimes.com/2007/nov/20/local/me-west20|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-23|url-status=dead}}</ref>. Праз некалькі месяцаў, Уэст растаўся са сваёй нявестай Алексіс Фіфер<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20193726,00.html?xid=rss-topheadlines|title=Kanye West's Fiancée 'Sad' Over Breakup|first=Tiffany|last=McGee|publisher=''[[People]]''|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207093204/http://www.people.com/people/article/0,,20193726,00.html?xid=rss-topheadlines|archive-date=2008-12-07|access-date=2008-11-23|url-status=dead}}</ref>. У той жа час, Уэст спрабаваў прыстасавацца да новага для яго статусу зоркі, да якога ён некалі імкнуўся. Страты, адзінота і нуда па сяброўскіх зносінах і адчуванню нармальнага жыцця паслужылі натхненнем пры стварэнні канцэпцыі 808s & Heartbreak. Уэст заявіў:{{Пачатак цытаты}}«Гэта быў тэрапеўтычны альбом — наверсе так самотна». {{Арыгінальны тэкст||This album was therapeutic — it's lonely at the top}}{{Канец цытаты}} Уэст вырашыў, што пачуцці, якія былі ў яго сэрцы, немагчыма перадаць праз [[рэп]]. Ён змяніў жанр альбома на [[Поп-музыка|поп]]<ref name="Question">{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1599993/20081121/west_kanye.jhtml|title=Kanye West Inspires The Question: Should Rappers Sing?|first=Shaheem|last=Reid|publisher=[[MTV]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbNqMm6?url=http://www.mtv.com/news/articles/1599993/kanye-west-inspires-question-should-rappers-sing.jhtml|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-24|url-status=dead}}</ref>. === Запіс === [[Файл:Kanye_West_in_the_Studio.jpg|злева|міні|200x200пкс|Канье Уэст (у цэнтры) запісвае альбом ''808s & Heartbreak'' на студыі з прадзюсарам No ID (злева).]] Альбом быў запісаны прыкладна за 3 тыдні з верасня па кастрычніку 2008 гады. Запіс праходзіў на студыі Glenwood у горадзе [[Бербанк (Каліфорнія)|Бербанк]] і на гавайскай студыі Avex Recording у [[Ганалулу]]. Чэрпаючы натхненне ў такіх сінці-поп выканаўцаў, як [[Філ Колінз]] і {{Не перакладзена 3|Гэры Ньюман|Гэры Ньюман|ru|Ньюман, Гэри}}, Уэст лічыць, што TR-808 — інструмент, які дапамагае выклікаць эмоцыі. Ён браў гукі, створаныя з дапамогай драм-машыны, і змяняў вышыню гуку. Ён назваў гэты эфект «heartbreak» ({{Tr-en|разочарование}}). Ён адчуваў, што гук з гэтым эфектам перадае яго стан душы<ref name="OMGoes">{{Cite web|url=http://www.guardian.co.uk/music/2008/nov/30/kanye-west-new-album-heartbreak|title=OM Goes On the Road With Kanye West and His New Album ''Heartbreak''|author=Bainbridge, Luke|website=[[The Observer]]|date=2008-11-30|publisher=Guardian News and Media Limited|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbPfSeF?url=http://www.guardian.co.uk/music/2008/nov/30/kanye-west-new-album-heartbreak|archive-date=2012-03-26|access-date=2009-02-21|url-status=dead}}</ref>. Таксама, код Гавайскіх астравоў, дзе праводзіўся запіс альбома — 808. Аднак Уэст сцвярджае, што ён ужо прыдумаў назву альбома, калі даведаўся пра гэта<ref name="vimeo.com">{{Cite web|url=http://vimeo.com/2013751?pg=embed&sec=2013751|title=Kanye West Visits Big Boy's Neighborhood|website=Vimeo|date=2008-08-20|publisher=Vimeo, LLC|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbRT0aJ?url=http://vimeo.com/2013751?pg=embed|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-23|url-status=dead}}</ref>. У альбоме шырока выкарыстоўваецца тэхналогія Auto-Tune. Канье Уэст ужо эксперыментаваў з ёй у альбоме ''[[The College Dropout]]'' у {{Не перакладзена 3|Бэк-вакал|бэк-вакале|ru|Бэк-вокал}} трэкаў «Jesus Walks» і «Never Let Me Down», але да [[2008|2008 года]] не выкарыстоўваў яе для асноўнага вакалу. Незадоўга да рэлізу ў інтэрнэце з’явілася песня «RoboCop». Канье Уэст заявіў, што ён да гэтага не датычны і засмуціўся гэтаму факту, бо гэта была няскончаная версія<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1597934/20081027/west_kanye.jhtml|title=Kanye West Swears He Didn't Leak 'Robocop'|first=Gil|last=Kaufman|publisher=[[MTV]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbSKuzP?url=http://www.mtv.com/news/articles/1597934/kanye-west-swears-didnt-leak-robocop.jhtml|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-23|url-status=dead}}</ref>. == Рэліз і прасоўванне == 24 верасня 2008 года Канье Уэст заявіў, што ён скончыў альбом і збіраецца выпусціць яго ў лістападзе. Пазней ён заявіў, што рэліз намечаны на 25 лістапада<ref name="blogspot">{{Cite web|url=http://amajanese.blogspot.com/2008/10/kanye-west-performs-heartless.html|title=Kanye West Performs A Part Of Heartless|author=|website=The Amajanes Blog|date=2008-08-04|publisher=|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbTNlhZ?url=http://amajanese.blogspot.com/2008/10/kanye-west-performs-heartless.html|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-17|url-status=dead}}</ref>. Але рэліз быў перанесены, каб скарыстацца выходнымі [[Дзень падзякі|Дня Падзякі]]<ref name="Sales">{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1598986/20081110/west_kanye.jhtml|title=New Albums From Kanye West, Ludacris, Killers To Get Rare Monday Release On November 24|author=Montgomery, James|website=MTV|date=2008-11-10|publisher=MTV Networks|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbUWgMe?url=http://www.mtv.com/news/articles/1598986/new-lps-from-ludacris-kanye-west-killers-get-monday-release-date.jhtml|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-08-12|url-status=dead}}</ref>. Спецыяльная версія альбома, выпушчаная 16 снежня, змяшчае альбом у [[Кампакт-дыск|CD]] і [[Доўгайграючая пласцінка|LP]] фарматах, а таксама ілюстрацыі, пераробленыя [[графіці]]-артыстам {{Не перакладзена 3|Kaws|Kaws|ru|Kaws}}, стваральнікам арыгінальнай вокладкі альбома<ref>{{Cite web|url=http://www.rocafella.com/News.aspx?item=106891&sectionid=137|title=Kanye West 808's & Heartbreak Special Edition In Stores Tomorrow!|author=|website=[[Roc-A-Fella Records]]|date=2008-12-15|publisher=Roc-A-Fella Records LLC|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbVES6w?url=http://www.islanddefjam.com/default.aspx?labelID=75|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-12-17|url-status=dead}}</ref>. 16 кастрычніка Уэст выпусціў на радыёстанцыі ''Power 106'' урывак з песні «Coldest Winter». У трэку выкарыстоўваюцца элементы песні гурта {{Не перакладзена 3|Tears for Fears|3=ru|4=Tears for Fears}} «Memories Fade»<ref>{{Cite web|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/arts/story.html?id=108e7f2d-e871-4469-bad5-375bb97a4a5b|title=Kanye West gives us more 808s and Heartbreak|author=Canwest News Service|website=[[Vancouver Sun]]|date=2008-10-18|publisher=[[Canwest|Canwest Publishing Inc]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbWH7em?url=http://www.canada.com/vancouversun/news/arts/story.html?id=108e7f2d-e871-4469-bad5-375bb97a4a5b|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-02|url-status=dead}}</ref>. Пазней у інтэрнэт уцякла песня «Paranoid». Таксама быў анансаваны рэмікс песні «Paranoid», выкананы [[Рыяна]]й, але ён так і не з’явіўся<ref name="FMQB">{{Cite web|url=http://www.fmqb.com/Article.asp?id=16691|title=Available for Airplay|first=|last=|website=[[FMQB]]|date=2008-12-17|publisher=Friday Morning Quarterback Album Report, Inc|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbZ0gW0?url=http://www.fmqb.com/Article.asp?id=16691|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-12-17|url-status=dead}}</ref>. Таксама перад рэлізам з’явіліся песні «Amazing» сумесна з Young Jeezy, «See You in My Nightmares» сумесна з Lil Wayne, «Street Lights», «Say You Will», «Welcome to Heartbreak» сумесна з Kid Cudi і «Bad News». Дадатковы трэк «Pinocchio Story», {{Не перакладзена 3|Фрыстайл (рэп)|фрыстайл|ru|Фристайл (рэп)}} запісаны на канцэрце ў [[Сінгапур]]ы, быў дададзены па просьбе [[Беёнсэ|Беёнсе]]<ref name="Review">{{Cite web|url=http://www.thehiphopchronicle.com/2008/11/12/kanye-west-808-hearbreak-album-review/|title=Kanye West - 808’s & Hearbreak (Album Review)|author=|website=The Hip Hop Chronicle UK|date=2008-11-12|publisher=The Hip Hop Chronicle UK|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbaMPxC?url=http://www.thehiphopchronicle.com/2008/11/12/kanye-west-808-hearbreak-album-review/|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-09-24|url-status=dead}}</ref>. [[14 кастрычніка]] Уэст, у супрацоўніцтве з [[Італія|італьянскай]] мастачкай {{Не перакладзена 3|Ванэса Бікрофт|Ванэсай Бікрофт|ru|Бикрофт, Ванесса}}, правёў прэзентацыю свайго новага альбома ў ACE Gallery<ref name="Appleford">{{Cite web|url=https://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2008/10/15/kanye-wests-listening-party-lights-heartbreak-nudity/|title=Kanye West’s Listening Party: Lights, Heartbreak, Nudity|first=Steve|last=Appleford|website=Rolling Stone|date=2008-10-15|publisher=[[RealNetworks|RealNetworks, Inc]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66Rbhhnbc?url=http://www.rollingstone.com/music/news/kanye-wests-listening-party-lights-heartbreak-nudity-20081015|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-23|url-status=dead}}</ref>. Было запрошана больш за 700 гасцей. У цэнтры пакоя стаяла 40 аголеных жанчын у масках, на іх свяціла святло, якое мянялася ў такт музыцы<ref name="Appleford" />. Калі прыйшоў час казаць, Уэст заявіў, што ён фанат прац Бікрофт, і што яму падабаецца ідэя галізны, паколькі «на пэўным этапе грамадства прымусіла нас насіць адзенне». Бікрофт заявіла, што яна праслухала альбом і тое, што яна пачула, закранае яе жыццё<ref name="Appleford" />. Праз пяць дзён былі выпушчаны фатаграфіі да альбома, зробленыя фатографам Вілі Вандэрпер ({{Lang-en|Willy Vanderperre}}). На іх адлюстраваны Канье Уэст, апрануты ў шэры клятчасты касцюм, белую кашулю, у вялікіх акулярах і са значком у выглядзе сэрца, якое стала сімвалам альбома<ref>{{Cite web|url=http://www.theclones.fr/?en/1203-kanyes-808s-heartbreak-promo-shots|title=Kanye’s ''808s & Heartbreak'' Promo Shots|website=The Clones|publisher=The Clones|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbkpsN1?url=http://www.theclones.eu/|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-23|url-status=dead}}</ref>. == Рэакцыя == === Продажы === У першы тыдзень продажаў, было прададзена 450 145 копій альбома <ref>Paine, Jake. [http://www.hiphopdx.com/index/news/id.8192 Hip Hop Album Sales: The Week Ending 11/30/08] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090217124922/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.8192 |date=17 лютага 2009 }}. HipHopDX.com. Accessed December 3, 2008.</ref>. Альбом падняўся з 11 на 5 месца ў хіт-парадзе Billboard 200<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601993/20081231/swift__taylor.jhtml|title=Taylor Swift Makes It Three In A Row Atop Billboard Albums Chart|first=James|last=Montgomery|date=2008-12-31|publisher=[[MTV]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66RblVTBO?url=http://www.mtv.com/news/articles/1601993/taylor-swift-tops-billboard-third-week-row.jhtml|archive-date=2012-03-26|access-date=2009-01-09|url-status=dead}}</ref>. 27 студзеня 2009 года ''808s & Heartbreak'' атрымаў статус плацінавага<ref>{{Cite web|url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Kanye+West&titel=808s+%26+Heartbreak&cat=a|title=808s & Heartbreak: Music Charts|author=|website=hitparade.ch|date=2008-11-30|publisher=Hung Medien|archive-url=https://www.webcitation.org/66Rbmx1Ua?url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Kanye+West|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-12-06|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|title=Chart #1645 - Monday December 1, 2008: Top 40 Albums Chart|author=|website=[[Recording Industry Association of New Zealand|RIANZ]]|date=2008-12-01|publisher=Media Sauce Limited|archive-url=https://www.webcitation.org/5PkfqxTDF?url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|archive-date=2007-06-21|access-date=2008-12-06|url-status=dead}}</ref>. Адразу пасля {{Не перакладзена 3|Музычны рэліз|рэлізу|ru|Музыкальный релиз}} сінгл «Love Lockdown» апынуўся на 3 пазіцыі [[Billboard Hot 100]]. У [[iTunes Store]] было прададзена 1,3 мільёна копій, што зрабіла сінгл плацінавым<ref>[http://www.kanyeuniversecity.com/blog/?em3106=215401_-1__0_~0_-1_12_2008_0_0&em3298=&em3282=&em3281=&em3161= kanYe West : Blog] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081218100145/http://www.kanyeuniversecity.com/blog/?em3106=215401_-1__0_~0_-1_12_2008_0_0&em3298=&em3282=&em3281=&em3161=}}. ''Kanye West’s Blog''. Accessed December 3, 2008.</ref>. Сінгл атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў, што прывяло да таго, што [[Time|часопіс Time]] назваў яго «Песняй года». Другі сінгл «Heartless» заняў 4 месца ў хіт-парадзе Billboard 200<ref>[http://www.billboard.com/bbcom/esearch/searchResult.jsp?exp=y&Ne=4&inert=25&Ntt=Heartless+Kanye+West&Ntk=Keyword&Ntx=mode+matchallpartial&nor=10&an=bbcom&Ns=FORMATTED_DATE%7C0&N=37+4294126188#pos25 Heartless: Hot 100 Charts] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090505231714/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/searchResult.jsp?exp=y&Ne=4&inert=25&Ntt=Heartless%20Kanye%20West&Ntk=Keyword&Ntx=mode%20matchallpartial&nor=10&an=bbcom&Ns=FORMATTED_DATE%7C0&N=37%204294126188#pos25 |date=5 мая 2009 }}. ''Billboard''. Accessed April 20, 2009.</ref>. === Рэакцыя крытыкаў === У асноўным, альбом атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў<ref name="Metacritic">{{Cite web|url=http://www.metacritic.com/music/artists/westkanye/808sandheartbreak?q=808s%20&%20Heartbreak|title=Kanye West: 808s & Heartbreak (2008): Reviews|website=[[Metacritic]]|publisher=[[CBS]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbpdQqw?url=http://www.metacritic.com/music/808s-heartbreak|archive-date=2012-03-26|access-date=2009-04-18|url-status=dead}}</ref>. На падставе 36 рэцэнзій, Metacritic паставіў альбому адзнаку 75 з 100 <ref name="Metacritic" /> . Рэцэнзент USA Today Стыў Джонс ({{Lang-en|Steve Jones}}), даў альбому 4 з 4 зорак і хваля Уэста, заявіў: «Уэст умела выкарыстоўвае драм-машыну і Auto-Tune, чым і перадае свой душэўны боль і гнеў»<ref name="Jones2">Jones, Steve. [https://www.usatoday.com/life/music/reviews/2008-11-23-kanye-west-808s-heartbreak_N.htm Review: ''808s & Heartbreak''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100304083719/https://www.usatoday.com/life/music/reviews/2008-11-23-kanye-west-808s-heartbreak_N.htm |date=4 сакавіка 2010 }}. ''[[USA Today]]''. on 2009-10-06.</ref>. Дэн Кэйрнс ({{Lang-en|Dan Cairns}}) з [[The Times]] даў альбому 5 зорак з 5<ref name="Cairns2">Cairns, Dan. [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/cd_reviews/article5199113.ece Review: ''808s & Heartbreak'']{{Недаступная спасылка}}{{Недоступная ссылка}}. ''[[The Times]]''. Retrieved on 2009-08-07.</ref>. Крытыкі часопіса Vibe заявілі, што «гэта лепшы альбом Канье Уэста на сённяшні дзень», а крытыкі з [[Washington Post|The Washington Post]] назвалі альбом «шэдэўрам стагоддзя інфармацыйных тэхналогій, які распавядае пра пачуцці аднаго чалавека, у той час як мільёны правяраюць свае блогі» і прызналі «Лепшым альбомам года»<ref>Cummings, Jozen. [http://www.vibe.com/music/revolutions/2008/11/kanye_west_808s_and_heartbreak/ Kanye West: 808s & Heartbreak] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090131082535/http://www.vibe.com/music/revolutions/2008/11/kanye_west_808s_and_heartbreak/ |date=31 студзеня 2009 }} Accessed November 24, 2008.</ref><ref>Richards, Chris.[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/11/23/AR2008112302506.html/ Kanye West, in Perfect Auto-Tune] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121109153334/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/11/23/AR2008112302506.html |date=9 лістапада 2012 }}. ''[[Washington Post]]''. Accessed November 10, 2008.</ref>. Газета Newsday дала альбому рэйтынг «A» і назвала яго «строгім і дысцыплінаваным»<ref>Gamboa, Glenn. [http://www.exploreli.com/entertainment/localguide/ny-etdrops5939921nov25a,0,703906.story Newsday — 808s & Heartbreak]{{Недаступная спасылка}}{{Недоступная ссылка|date=2019-08|bot=InternetArchiveBot}}. ''[[Newsday]]''. Accessed November 10, 2008.</ref>, у той час як The Los Angeles Times, ацаніўшы асаблівасць альбома, сказала: «808s & Heartbreak можа адпудзіць некаторых слухачоў і здацца стомным, але ён не проста лялечны тэатр. Дакладней, ён ім з’яўляецца, і гэта яшчэ больш здзіўляе»<ref name="LATimes">{{Cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2008/11/kanye-west-exam.html|title=Review: ''808s & Heartbreak''|first=Ann|last=Powers|date=2008-11-21|publisher=''[[Los Angeles Times]]''|archive-url=https://www.webcitation.org/66RbrquZ9?url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2008/11/kanye-west-exam.html|archive-date=2012-03-26|access-date=2008-11-22|url-status=dead}}</ref>. == Спіс кампазіцый == {{Tracklist|extra_column=Прадзюсар|title1=Say You Will|extra1=Канье Уэст|length1=6:18|title2=Welcome to Heartbreak|extra2=Канье Уэст, Джэф Баскер, Плэін Пэт|length2=4:23|note2=сумесна з Kid Cudi|title3=Heartless|extra3=Канье Уэст, No I.D.|length3=3:31|title4=Amazing|extra4=Канье Уэст, Джэф Баскер|length4=3:58|note4=сумесна з Young Jeezy|title5=Love Lockdown|extra5=Канье Уэст, Джэф Баскер|length5=4:30|title6=Paranoid|extra6=Канье Уэст, Джэф Баскер, Плэін Пэт|length6=4:38|note6=сумесна з Mr Hudson|title7=RoboCop|extra7=Канье Уэст|length7=4:34|title8=Street Lights|extra8=Канье Уэст, Mr. Hudson|length8=3:10|title9=Bad News|extra9=Канье Уэст|length9=3:59|title10=See You in My Nightmares|extra10=Канье Уэст, No I.D.|length10=4:18|note10=сумесна з [[Ліл Уэйн]]|title11=Coldest Winter|extra11=Канье Уэст, Джэф Баскер, No I.D.|length11=2:44|title12=Pinocchio Story|note12=Жывы выступ у [[Сінгапур]]ы, схаваны трэк|extra12=Канье Уэст|length12=6:02}} == Пазіцыі ў чартах == {| class="wikitable" ! align="center" |Краіна, чарт (2008) ! align="center" | Вышэйшая<br /> месца |- | align="left" | [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] Billboard 200 | align="center" | 1 <ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/chart_display.jsp?g=Albums&f=The+Billboard+200|title=Music Albums, Top 200 Albums & Music Album Charts {{!}} Billboard.com<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20100504062334/http://www.billboard.com/bbcom/charts/chart_display.jsp?g=albums&f=the+billboard+200|archive-date=2010-05-04|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ''Billboard'' Top R&amp;B/Hip-Hop Albums | align="center" | 1 <ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/chart_display.jsp?g=Albums&f=Top+R%26B%2FHip-Hop+Albums|title=Information Not Found {{!}} Billboard.com<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518011532/http://www.billboard.com/bbcom/charts/chart_display.jsp?g=Albums&f=Top+R%26B%2FHip-Hop+Albums|archive-date=2008-05-18|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Аўстралія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 12 <ref>[http://www.ariacharts.com.au/pages/charts_display_album.asp?chart=1G50 Australian ARIA Charts] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120806175004/http://www.ariacharts.com.au/pages/charts_display_album.asp?chart=1G50 |date=6 жніўня 2012 }} Официальная позиция в чартах. Получена [[30 лістапада|30 ноября]], [[2008]]</ref> |- | align="left" | [[Ірландыя]] ''Albums Chart'' | align="center" | 11 <ref name="acharts.us">{{Cite web|url=http://acharts.us/album/40644|title=Kanye West — 808s & Heartbreak — Music Charts<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201062456/http://acharts.us/album/40644|archive-date=2008-12-01|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Новая Зеландыя]] ''Albums Chart'' | align="center" | 15 <ref>{{Cite web|url=http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|title=RIANZ<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528090354/http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp|archive-date=2014-05-28|access-date=2009-02-13|url-status=dead}}</ref> |- | align="left" | [[Вялікабрытанія|Велікабрытанія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 11 <ref name="acharts.us" /> |- | align="left" | [[Швейцарыя]] ''Albums Chart'' | align="center" | 13 <ref>{{Cite web|url=http://hitparade.ch/weekchart.asp?cat=a|title=Schweizer Hitparade — Alben Top 100 04.07.2010 — hitparade.ch<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20140721183103/http://hitparade.ch/weekchart.asp?cat=a|archive-date=2014-07-21|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Канада]] ''Albums Chart'' | align="center" | 4 <ref>{{Cite web|url=http://jam.canoe.ca/Music/Charts/ALBUMS.html|title=CANOE — JAM! Music SoundScan Charts<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://www.webcitation.org/5t7elstEl?url=http://jam.canoe.ca/Music/Charts/ALBUMS.html|archive-date=2010-09-30|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Бельгія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 21 <ref name="acharts.us" /> |- | align="left" | [[Нарвегія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 19 <ref name="acharts.us" /> |- | align="left" | [[Данія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 42 <ref name="acharts.us" /> |- | align="left" | [[Аўстрыя]] ''Albums Chart'' | align="center" | 50 <ref name="acharts.us" /> |- | align="left" | [[Еўропа]] ''Top 100 Albums'' | align="center" | 23 <ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/chart_display.jsp?f=European+Top+100+Albums&pageNumber=Top+11-50&g=Albums|title=Information Not Found {{!}} Billboard.com<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20121007001148/http://www.billboard.com/bbcom/charts/chart_display.jsp?f=European+Top+100+Albums&pageNumber=Top+11-50&g=Albums|archive-date=2012-10-07|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Італія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 65 <ref>{{Cite web|url=http://www.fimi.it/classifiche_artisti.php|title=FIMI — Federazione Industria Musicale Italiana — Classifiche<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722060301/http://www.fimi.it/classifiche_artisti.php|archive-date=2011-07-22|access-date=2009-02-13|url-status=live}}</ref> |- | align="left" | [[Францыя]] ''Albums Chart'' | align="center" | 52 <ref name="acharts.us" /> |- | align="left" | [[Германія]] ''Albums Chart'' | align="center" | 30 <ref name="acharts.us" /> |- |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Альбомы Канье Уэста]] [[Катэгорыя:Альбомы 2008 года]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] [[Катэгорыя:Альбомы Def Jam Recordings]] [[Катэгорыя:Электрапоп-альбомы]] kmf0d9lw2y1my72f72wwdcf1r5uxez2 0 808695 5158905 5152988 2026-06-27T17:59:06Z D.L.M.I. Bel 33064 /* Савецкі кантынгент */ 5158905 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |канфлікт = Афганскі паход Чырвонай арміі (1929) |частка=[[Грамадзянская вайна ў Афганістане (1928—1929)]] |выява = Переход Красной армии через р. Душанбинка.jpg |загаловак = Пераход чырвонаармейцаў праз раку Душанбінка. |дата = красавік — май 1929 |месца = [[Афганістан]] |прычына = звяржэнне Аманулы-хана і дзейнасць басмачоў |вынік = Атрад РСЧА ўсталяваў кантроль над правінцыяй Балх, але вымушаны быў вярнуцца ў СССР пасля ўцёкаў Аманулы-хана за мяжу |праціўнік1 = [[File:Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg|22px]] [[СССР]]<br>'''пры падтрымцы:'''<br>[[File:Flag of Afghanistan (1928–1929).svg|22px]] Прыхільнікі Аманулы-хана |праціўнік2 = [[File:Flag of Afghanistan (1929).svg|22px]] [[Каралеўства Афганістан|Эмірат Афганістан]]<br>[[File:Flag of Turkestan.svg|22px]] [[Басмацтва|Басмачы]]<br>'''пры падтрымцы''':<br>{{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} |камандзір1 = [[File:Red Army flag (Fictitious).svg|22px]] [[File:Flag of Afghanistan (1928–1929).svg|22px]] [[Віталь Маркавіч Прымакоў|Віталь Прымакоў (Рагіб-бей)]]<br>[[File:Red Army flag (Fictitious).svg|22px]] [[File:Flag of Afghanistan (1928–1929).svg|22px]] [[Аляксандр Іванавіч Чарапанаў|Аляксандр Чарапанаў (Алі Авзаль-хан)]]<br> [[File:Red Army flag (Fictitious).svg|22px]] [[File:Flag of Afghanistan (1928–1929).svg|22px]] [[Іван Яфімавіч Пятроў|Іван Пятроў (Зелім-хан)]] |камандзір2 = [[File:Flag of Afghanistan (1929).svg|22px]] [[Хабібула Калакані]]<br>[[File:Flag of Turkestan.svg|22px]] [[Ібрагім-бек]]<br>{{Сцяг|Вялікабрытанія}} [[Лоўрэнс Аравійскі]] |страты1 = 120 чал. забітых і параненых |страты2 = каля 8 тыс. чал. забітых |сілы1 = 2500 чал. |сілы2 = невядома }} '''Афганскі паход Чырвонай арміі 1929 года''' — ваенная аперацыя [[Чырвоная армія|Чырвонай арміі]] на тэрыторыі Афганістана. == Перадгісторыя == [[Каралеўства Афганістан|Афганістан]] быў адной з першых краін, якія ўсталявалі дыпламатычныя адносіны з [[Савецкая Расія|Савецкай Расіяй]]. У прыватнасці, [[бальшавікі]] аказвалі дапамогу афганцам у [[Трэцяя англа-афганская вайна|вайне з брытанцамі 1919 года]]. У 1921 годзе Кабул і Масква падпісалі [[Савецка-афганскі дагавор (1921)|дагавор аб дружбе]]. Тым часам савецкую [[Сярэдняя Азія|Сярэднюю Азію]] захліснуў антысавецкі рух, вядомы як [[басмацтва]]. Паўстанцкія атрады базаваліся ў [[Іран]]е і паўночных раёнах Афганістана. У другой палове 20-х гадоў савецкі ўрад пачаў жорсткі палітычны ціск на Кабул па выправаджэнні басмацкіх сіл з яго тэрыторыі. У выніку прынятых мер дружалюбна настроены да Савецкай Расіі Аманула-хан стаў усяляк супрацьдзейнічаць паўстанцам, перакрываць іх каналы дапамогі ад брытанскіх спецслужб. У канцы 1928 года ў Афганістане пачалася [[Грамадзянская вайна ў Афганістане (1928—1929)|грамадзянская вайна]]. На чале апазіцыі стаяў [[Хабібула Калакані]], падтрыманы брытанцамі і басмачамі. Аманула вымушаны быў бегчы ў горныя раёны, а адразу пасля гэтага пачалося ўварванне рэарганізаваных і пераўзброеных басмачоў з тэрыторыі Афганістана ў савецкія рэспублікі Сярэдняй Азіі. == Савецкі кантынгент== У сакавіку 1929 года [[Іосіф Сталін]] праводзіць строга канфідэнцыйную сустрэчу з міністрам замежных спраў Афганістана Сідзік-ханам. Было прынята рашэнне тэрмінова сфармаваць спецатрад з камуністаў і камсамольцаў для адпраўкі ў Афганістан. Удзельнікаў паходу асабіста адбіраў намеснік камандуючага Сярэднеазіяцкай ваеннай акругай [[Маркіян Якаўлевіч Германовіч|Маркіян Германовіч]]. Склад атрада быў наступным: дзве тысячы коннікаў, апранутых у афганскую ваенную форму, 4 горныя гарматы, 12 станковых і 12 ручных кулямётаў, магутная радыёстанцыя. Камандаваў кантынгентам [[Віталь Маркавіч Прымакоў|Віталь Прымакоў]], які называўся «турэцкім афіцэрам Рагіб-беем». Раней, з 1927 года, ён займаў пасаду савецкага ваеннага аташэ ў Афганістане. == Правядзенне аперацыі == 15 красавіка 1929 года савецкія войскі пераправіліся праз памежную раку [[Амудар’я]] ў раёне таджыкскага горада [[Тэрмез]]. Атрад Прымакова раптам атакаваў пры падтрымцы авіяцыі пагранпост Пата-Кісар, а пасля рушыў на [[Мазары-Шарыф]], бой за які ішоў цэлы дзень. Па выніку, савецкія сілы ўзялі горад. Поспех вызначыла ўмелае кіраванне кулямётным агнём. Гарнізон суседняй крэпасці Дэйдады і мясцовае апалчэнне распачалі спробу выбіць інтэрвентаў. Да ночы афганскія камандзіры, пасля шэрагу правальных атак і вялікай колькасці страт, прыпынілі штурм. Замест гэтага Мазары-Шарыф аблажылі: перакрылі арыкі, пазбавіўшы вады савецкі полк і саюзны афганскі батальён. На дапамогу атраду Прымакова, прарваўшы мяжу, выйшаў другі атрад з 400 чырвонаармейцаў у афганскай форме пры 6 гарматах і 8 кулямётах пад камандаваннем «Зелім-хана» ([[Іван Яфімавіч Пятроў|Івана Пятрова]]). Афганская памежная застава, якая спрабавала спыніць атрад, была разбіта агнём артылерыі і кулямётаў пры падтрымцы бомба-штурмавых удараў авіяцыі. Пасля хуткага маршу да Мазары-Шарыфа і бою атрад Прымакова быў дэблакаваны. Неўзабаве савецкія войскі бяруць крэпасць Дэйдады. Савецкі атрад некалькімі калонамі накіраваўся на поўдзень. Адна з калон неўзабаве ўступіла ў бой з басмачамі [[Ібрагім-бек|Ібрагім-бека]] і афганскіх мяцежнікаў. У ходзе сутыкнення савецкія сілы разграмілі праціўніка. Атрад Прымакова бярэ адзін за адным важныя гарады Балх і Ташкурган, але яго адклікаюць у [[Масква|Маскву]], куды ён быў перакінуты спецавіярэйсам. Камандаванне атрадам прыняў «Алі Авзаль-хан» — [[Аляксандр Іванавіч Чарапанаў|Аляксандр Чарапанаў]]. Раптам Аманула-хан, які да гэтага быў настроены вельмі рашуча, адмаўляецца ад працягу барацьбы, забірае дзяржаўныя сродкі, якія былі ў яго руках, і назаўжды з’язджае на захад. Савецкая ваенная прысутнасць у Афганістане аказвалася цяпер без усялякіх дыпламатычных абгрунтаванняў і ў гэтым выпадку СССР быў бы абвешчаны агрэсарам. Таму атрад атрымаў загад вяртацца на радзіму. == Страты == Паводле савецкіх ацэнак, у ходзе аперацыі з боку Чырвонай арміі каля 120 чалавек забіты і паранены. У праціўніка — больш за 8 тысяч забітымі. == Наступствы== Хоць Аманула-хан не вярнуўся да ўлады, але падчас баявых дзеянняў былі разгромленыя базы басмачоў у Паўночным Афганістане. Звыш 300 салдат і афіцэраў з прыкладна 2500 атрымалі вышэйшую ўзнагароду СССР у тыя гады – [[ордэн Чырвонага Сцяга]]. У канцы чэрвеня 1930 года савецкія войскі, часткі зводнай кавалерыйскай брыгады зноў з’явіліся ў Афганістане па ўзгадненні з афганскімі ўладамі [[Афганскі паход Чырвонай арміі (1930)|для барацьбы з басмачамі]]. == Крыніцы == * [https://vkimo.com/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B8-%D0%B2-%D0%B0%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%B2-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B5-2/ Как наши воевали в Афганистане в конце 20-х годов] [[Катэгорыя:Канфлікты 1929 года]][[Катэгорыя:Войны СССР]][[Катэгорыя:Войны Афганістана]][[Катэгорыя:Красавік 1929 года]][[Катэгорыя:Май 1929 года]] bqgebytqg4mlb0i2ifthgh861a6qeqk 0 809956 5158825 5158250 2026-06-27T12:25:18Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5158825 wikitext text/x-wiki {{Вучоны | Імя = Жазэф Дэнікер | Арыгінал імя = Joseph Deniker | Фота = Joseph Deniker.jpg | Шырыня = 220px | Подпіс = Жазэф Дэнікер | Дата нараджэння = 6 сакавіка 1852 | Месца нараджэння = [[Астрахань]], [[Расійская імперыя]] | Дата смерці = 18 сакавіка 1918 | Месца смерці = [[Парыж]], [[Францыя]] | Навуковая сфера = [[антрапалогія]], [[этнаграфія]], [[заалогія]] | Месца працы = [[Нацыянальны музей натуральнай гісторыі (Парыж)|Нацыянальны музей натуральнай гісторыі ў Парыжы]] | Альма-матэр = [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут]], [[Сарбона]] | Вядомы як = }} '''Жазэ́ф Дэніке́р''' ({{lang-fr|Joseph Deniker}}; {{Lang-ru|Иосиф Егорович Деникер}}; [[6 сакавіка]] [[1852]], [[Астрахань]], [[Расійская імперыя]] — [[18 сакавіка]] [[1918]], [[Парыж]], [[Францыя]]) — французскі [[натураліст]], [[антрапалогія|антраполаг]] і [[этнаграфія|этнограф]].<ref name="belen">{{Cite web|url=https://verbum.by/belen/%D0%94%D0%AD%D0%9D%D0%86%D0%9A%D0%95%D0%A0|title=ДЭНІКЕР|website=Verbum.by|publisher=Беларуская Энцыклапедыя|access-date=2026-06-25}}</ref> Найбольш вядомы працамі па [[Фізічная антрапалогія|фізічнай антрапалогіі]] і спробай класіфікацыі чалавечых груп паводле фізічных прыкмет. Ягоная класіфікацыі ўпершыню паслядоўна праводзіўся прынцып вылучэння антрапалагічных тыпаў толькі паводле фізічных прыкмет.<ref name="belen" /> == Біяграфія == Дэнікер нарадзіўся ў [[Астрахань|Астрахані]] ў сям’і французскага паходжання. Адукацыю атрымаў у [[Санкт-Пецярбург]]у, дзе вучыўся ва ўніверсітэце і тэхналагічным інстытуце. Спачатку працаваў [[інжынер]]ам; на працы падарожнічаў па нафтавых раёнах [[Каўказ]]а, [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай Еўропе]], [[Італія|Італіі]] і [[Далмацыя|Далмацыі]].<ref name="eb1911">{{Cite web|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Deniker,_Joseph|title=Deniker, Joseph|work=Encyclopædia Britannica|edition=11-е выданне|year=1911|via=Wikisource|language=en|access-date=2026-06-25}}</ref> У 1876 годзе Дэнікер пасяліўся ў [[Парыж]]ы, дзе працягнуў навучанне ў [[Сарбона|Сарбоне]]. У 1886 годзе атрымаў ступень доктара натуральных навук. З 1888 года працаваў у бібліятэцы [[Нацыянальны музей натуральнай гісторыі (Парыж)|Нацыянальнага музея натуральнай гісторыі]], дзе быў прызначаны галоўным бібліятэкарам.<ref name="cths">{{Cite web|url=https://cths.fr/an/savant.php?id=210|title=DENIKER Joseph|website=cths.fr|publisher=Comité des travaux historiques et scientifiques|language=fr|access-date=2026-06-25}}</ref><ref name="persee">{{Cite web|url=https://www.persee.fr/authority/72248|title=Deniker, Joseph|website=Persée|language=fr|access-date=2026-06-25}}</ref> Дэнікер уваходзіў у некалькі французскіх навуковых таварыстваў: быў членам Парыжскага геаграфічнага таварыства, Таварыства антрапалогіі Парыжа і Таварыства амерыканістаў. Памёр у Парыжы 18 сакавіка 1918 года. == Навуковая дзейнасць == Навуковыя інтарэсы Дэнікера ахоплівалі [[прыродазнаўства]], [[заалогія|заалогію]], [[анатомія|анатомію]] [[прыматы|прыматаў]], [[этнаграфія|этнаграфію]] і [[фізічная антрапалогія|фізічную антрапалогію]]. У 1880-я гады ён апублікаваў працы пра [[калмыкі|калмыкаў]], [[ніўхі|ніўхаў (гілякоў)]], [[Папуасы|папуасаў]] [[Новая Гвінея|Новай Гвінеі]], а таксама анатамічныя і эмбрыялагічныя даследаванні [[чалавекападобныя малпы|чалавекападобных малпаў]].<ref name="persee" /><ref name="eb1911" /> [[Файл:Deniker's Races de l'Europe (1899).jpg|міні|Карта «рас Еўропы» Дэнікера, апублікаваная ў 1899 годзе|453x453px]] У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя Дэнікер займаўся класіфікацыяй чалавечых груп паводле [[Антрапаметрыя|антрапаметрычных]] і іншых фізічных прыкмет. Да такіх прыкмет ён адносіў форму і колер валасоў, колер скуры, рост, форму галавы і іншыя характарыстыкі. Гэты падыход быў выкладзены ў кнізе ''Les Races et les Peuples de la Terre'' («Расы і народы Зямлі») і ў яе англійскім выданні ''The Races of Man: An Outline of Anthropology and Ethnography'' («Расы чалавека: нарыс антрапалогіі і этнаграфіі»).<ref name="races">{{Cite book|last=Deniker|first=Joseph|title=The Races of Man: An Outline of Anthropology and Ethnography|location=London|publisher=Walter Scott|year=1900|url=https://www.gutenberg.org/files/46848/46848-h/46848-h.htm|language=en}}</ref> У сваіх працах Дэнікер таксама звяртаўся да этнаграфіі народаў [[Паўночная Азія|Паўночнай]] і [[Усходняя Азія|Усходняй Азіі]], даследаванняў паходжання і распаўсюджання культурных з’яў, а таксама да [[бібліяграфія|бібліяграфічнай]] і рэдактарскай працы. Ён быў адным з рэдактараў ''Dictionnaire de Géographie Universelle'' («Слоўнік усеагульнай геаграфіі») і публікаваўся ў французскіх антрапалагічных і заалагічных часопісах.<ref name="eb1911" /><ref name="cths" /> == Спадчына і крытыка == Класіфікацыя Дэнікера належыць да этапу развіцця фізічнай антрапалогіі канца XIX — пачатку XX стагоддзя, калі чалавечую разнастайнасць часта апісвалі праз схемы «расавых» тыпаў. Істотны недахоп такіх схем — адсутнасць гістарычнага падыходу.<ref name="belen2">{{Cite web|url=https://verbum.by/belen/%D0%94%D0%AD%D0%9D%D0%86%D0%9A%D0%95%D0%A0|title=ДЭНІКЕР|website=Verbum.by|publisher=Беларуская Энцыклапедыя|access-date=2026-06-25}}</ref> У сучаснай навуцы яны разглядаюцца найперш як гістарычны матэрыял. [[Амерыканская асацыяцыя біялагічных антраполагаў|Амерыканская асацыяцыя антраполагаў]] падкрэслівае, што раса не дае дакладнага апісання біялагічнай разнастайнасці чалавека, а чалавечыя папуляцыі не ўтвараюць ізаляваных і нязменных кантынентальных тыпаў.<ref name="aaba">{{Cite web|url=https://bioanth.org/about/aaba-statement-on-race-racism/|title=AABA Statement on Race & Racism|publisher=American Association of Biological Anthropologists|language=en|access-date=2026-06-25}}</ref> Цяпер працы Дэнікера маюць значэнне перадусім для [[Гісторыя антрапалогіі|гісторыі антрапалогіі]], [[этнаграфія|этнаграфіі]], бо прадстаўляюць састарэлыя навуковыя ўяўленні пра чалавечую разнастайнасць з XIX—XX стагоддзяў. == Асноўныя працы == * ''Étude sur les Kalmouks'' («Даследаванне пра калмыкаў», 1883). * ''Les Ghiliaks'' («Гілякі», 1883). * ''Recherches anatomiques et embryologiques sur les singes anthropoïdes'' («Анатамічныя і эмбрыялагічныя даследаванні чалавекападобных малпаў», 1886). * ''Les Races et les Peuples de la Terre'' («Расы і народы Зямлі», 1900). * ''The Races of Man: An Outline of Anthropology and Ethnography'' («Расы чалавека: нарыс антрапалогіі і этнаграфіі», 1900). {{зноскі}} == Літаратура == * Дэнікер // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 1998. — С. 352. — ISBN 985-11-0106-0. * Deniker, Joseph // Encyclopædia Britannica. — 11th ed. — Cambridge University Press, 1911. — Vol. 8. * Keith, Arthur; Haddon, Alfred C. Dr. Joseph Deniker // Man. — 1918. — Vol. 18. — P. 65—67. == Спасылкі == * {{Cite web|url=https://verbum.by/belen/%D0%94%D0%AD%D0%9D%D0%86%D0%9A%D0%95%D0%A0|title=Дэнікер|website=Verbum.by|publisher=Беларуская Энцыклапедыя|access-date=2026-06-25}} * {{Cite web|url=https://cths.fr/an/savant.php?id=210|title=DENIKER Joseph|website=cths.fr|publisher=Comité des travaux historiques et scientifiques|language=fr|access-date=2026-06-25}} * {{Cite web|url=https://www.persee.fr/authority/72248|title=Deniker, Joseph|website=Persée|language=fr|access-date=2026-06-25}} * {{Cite web|url=https://archive.org/details/racesofmanoutlin00deniuoft|title=The Races of Man: An Outline of Anthropology and Ethnography|website=Internet Archive|language=en|access-date=2026-06-25}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-27}} {{DEFAULTSORT:Дэнікер, Жазэф}} [[Катэгорыя:Антраполагі Францыі]] [[Катэгорыя:Этнографы Францыі]] [[Катэгорыя:Натуралісты Францыі]] [[Катэгорыя:Бібліятэкары Францыі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 6 сакавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1852 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Астрахані]] [[Катэгорыя:Памерлі 18 сакавіка]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1918 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы]] on4ng1tpjy7nozppn9ctod7ay7n3oo5 0 809960 5158824 5158292 2026-06-27T12:25:10Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5158824 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Дэфаянс}} {{НП}} '''Дэфаянс''' ({{lang-en|Defiance}}) — горад і адміністрацыйны цэнтр [[Дэфаянс (акруга, Агая)|аднайменнай акругі]] ў штаце [[Агая]] ([[ЗША]]). У горадзе знаходзіцца месца, дзе размяшчаўся аднайменны форт, пабудаваны генералам Энтані Уэйнам «Вар'ятам» у жніўні 1794 года падчас Паўночна-Заходняй індзейскай вайны. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-27}} [[Катэгорыя:Гарады Агая]] cf3yomxrqri3id3ju8w0855846izjbx 0 809961 5158823 5158297 2026-06-27T12:25:06Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5158823 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Джэксан}} {{НП}} '''Джэксан''' ({{lang-en|Jackson}}) — горад і адміністрацыйны цэнтр [[Джэксан (акруга, Агая)|акругі Джэксан]] у штаце [[Агая]] ([[ЗША]]). Заснаваны ў 1817 г., горад, як і акруга, быў названы жыхарамі ў гонар сёмага прэзідэнта ЗША [[Эндру Джэксан]]а. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-27}} [[Катэгорыя:Гарады Агая]] ov1qv1doo7bcqy9ty47men56genpf10 0 809971 5158822 5158642 2026-06-27T12:24:55Z KrBot 24355 + {{няма катэгорый}}, + {{ізаляваны артыкул}} 5158822 wikitext text/x-wiki {{Машынны пераклад}} {{Нейтральнасць}} {{Тэрарыстычная атака|Дата=7 кастрычніка 2023 - present|Месца нападу=[[Сектар Газа]]|Выява={{#invoke:Multiple image| | border = infobox | perrow = 1/2/2 | total_width = 300 | image1 = Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg | image2 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 36.jpg | image3 = Palestinian Red Crescent Personnel inspect a destroyed ambulance in Deir el-Balah , Gaza Strip.jpg | image4 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 18.jpg | image5 = Displaced Palestinians in Deir el-Balah line up to receive food provided by charitable organizations (cropped).jpg }} {{hidden|title=Photographs of the Gaza genocide:|content={{ubil|'''Top:''' Widespread destruction in the northern Gaza Strip due to the [[Israeli bombing of the Gaza Strip|Israeli bombing campaign]] (February 2025)|'''Middle-left:''' A [[Effect of the Gaza war on children in the Gaza Strip|Palestinian child]] receiving medical treatment on the floor at the overcrowded emergency ward of [[Al-Shifa Hospital]] in [[Gaza City]] (October 2023)|'''Middle-right:''' A [[Killing of health workers in the Gaza war|bombed ambulance]] belonging to the [[Palestine Red Crescent Society]] (January 2024)|'''Bottom-left:''' A Palestinian man sitting among shrouded corpses in the [[Jabalia refugee camp]] (October 2023)|'''Bottom-right:''' Displaced Palestinian children in [[Deir el-Balah]] attempting to receive food donated by international charities amidst the [[Gaza Strip famine]] due to the [[Israeli blockade of the Gaza Strip (2023–present)|Israeli blockade]] (August 2024)}}}}}} '''Генацыд у Газе''' — гэта бесперапыннае наўмыснае і сістэматычнае знішчэнне [[Палесцінцы|палесцінскага народа]] ў [[Сектар Газа|сектары Газа]],<ref>{{cite web |date=27 November 2025 |title=Israel's genocide against Palestinians 'not over' despite ceasefire - new Amnesty briefing |url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |access-date=4 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128172416/https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |archive-date=28 November 2025 |publisher=[[Amnesty International]] |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=28 November 2025 |last1=Segal |first1=Raz |author1-link=Raz Segal |title=The genocide in Gaza is far from over |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |access-date=4 January 2026 |work=[[The Guardian]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128115413/https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |archive-date=28 November 2025 |url-status=live |ref=none}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 March 2026 |title=UN expert warns torture has become 'state doctrine' in Israel, making prisons instruments of genocide and torture |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-expert-warns-torture-has-become-state-doctrine-israel-making-prisons |access-date=17 May 2026 |website=[[OHCHR]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 April 2026 |title=Gaza Genocide: Children Maimed, Hunger Spreads, World Silent |url=https://easternherald.com/2026/04/08/gaza-genocide-children-hunger-global-silence/ |access-date=17 May 2026 |website=The Eastern Herald |language=en-US}} | {{Cite web |date=10 April 2026 |title=This is not a ceasefire: Life in Gaza continues to be suffocated six months on |url=https://www.msf.org/not-ceasefire-life-gaza-continues-be-suffocated-six-months |access-date=17 May 2026 |website=[[Médecins sans frontières]] |language=en |archive-url= |archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 May 2026 |title=Israel/OPT: Israel's systematic destruction of high-rise buildings must be investigated as war crimes of wanton destruction and collective punishment |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/israel-opt-israels-systematic-destruction-of-high-rise-buildings-must-be-investigated-as-war-crimes-of-wanton-destruction-and-collective-punishment/ |access-date=14 May 2026 |website=[[Amnesty International]] |language=en |archive-url= |archive-date= |quote=Israel's unlawful and wanton destruction of civilian high-rise buildings continues to have devastating consequences for displaced Palestinian families in the occupied Gaza Strip, where reconstruction remains a distant dream amid ongoing genocide and air strikes despite the October 2025 so-called ceasefire, said Amnesty International today.}}</ref><ref>{{Cite news|date=24 June 2026|title=Israel deliberately targeting children in ongoing genocide against Palestinians, UN commission finds|url=https://edition.cnn.com/2026/06/24/middleeast/israel-targeting-children-report-un-intl|work=[[CNN]]}}</ref> якое ажыццяўляецца [[Ізраіль|Ізраілем]] падчас [[Вайна Ізраіля з ХАМАС|вайны ў Газе]]. Яно ахоплівае масавыя забойствы, наўмыснае забойства дзяцей (якія складаюць каля 30 % ад агульнай колькасці забітых),<ref>{{cite news |last=Holmes|first=Oliver|date=June 23, 2026 |title=Israel continues to commit genocide by targeting children in Gaza, UN inquiry finds|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/israel-deliberately-targeting-gaza-children-to-commit-genocide-un-inquiry-finds|work=The Guardian |location= |publisher= |access-date=June 25, 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Le Poidevin|first=Olivia |date=June 23, 2026|title=Israel targeted Gaza children resulting in genocide, UN inquiry says|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-targeted-gaza-children-resulting-genocide-un-inquiry-says-2026-06-23/|work=Reuters |location= |publisher= |access-date=June 25, 2026}}</ref><ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=June 18, 2026 |title="The essence of childhood has been destroyed": Israel’s deliberate targeting of Palestinian children in the Occupied Palestinian Territory since 7 October 2023 |url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session62/a-hrc-62-crp-2.pdf|website=[[OHCHR]] |location= |publisher= |access-date=June 25, 2026}}</ref> наўмыснае галаданне, прычыненне сур’ёзных цялесных і псіхічных пашкоджанняў, а таксама прадухіленне нараджальнасці. Іншыя дзеянні ўключаюць блакаду, разбурэнне грамадзянскай інфраструктуры, разбурэнне медыцынскіх устаноў, забойствы медыцынскіх работнікаў і асоб, якія шукаюць дапамогі, масавае прымусовае перасяленне насельніцтва, здзяйсненне сексуальнага гвалту і разбурэнне адукацыйных, рэлігійных і культурных аб’ектаў.<ref name="UNCommissionGenocide">{{Cite web|lang=en|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds|title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds|website=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]]|date=16 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250925113927/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds|archive-date=25 September 2025|access-date=21 September 2025}}</ref> == Крыніцы == {{няма катэгорый|date=2026-06-27}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-27}} h73ppabomwk3dpgffwi9r21zasxl12q 0 809978 5158821 5158550 2026-06-27T12:24:43Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5158821 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Ра́нка Мата́савіч''' ({{lang-hr|Ranko Matasović}}; [[14 мая]] [[1968]], [[Заграб]]) — харвацкі лінгвіст, [[індаеўрапеістыка|індаеўрапеіст]], [[кельцкія мовы|кельтолаг]] і [[славіст]]. == Біяграфія == Вучыўся на філасофскім факультэце [[Заграбскі ўніверсітэт|Заграбскага ўніверсітэта]]. У 1992 годзе атрымаў ступень магістра мастацтваў па лінгвістыцы, у 1995 годзе — ступень доктара (дысертацыя "Тэорыя тэкставай рэканструкцыі ў індаеўрапейскай лінгвістыцы", навуковы кіраўнік — Радаслаў Кацічыч). З 18 мая 2006 года — асацыяваны член [[Харвацкая акадэмія навук і мастацтваў|Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў]]<ref>{{Cite web |url=http://info.hazu.hr/ranko_matasovic_biografija |title=Сайт Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў|access-date=2010-11-24 |archive-date=2011-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628214423/http://info.hazu.hr/ranko_matasovic_biografija |url-status=live }}</ref>, з 2012 года — акадэмік дадзенай акадэміі<ref>{{cite web|url=https://www.info.hazu.hr/clanovi/matasovic-ranko/|title=Akademik Ranko Matasović|work=Info.hazu.hr |date= |accessdate=2023-11-30}}</ref>, з 2022 года — акадэмік [[Еўрапейская акадэмія|Еўрапейскай акадэміі]]<ref>{{cite web|title=Ranko Matasović|url=https://www.ae-info.org/ae/Member/Matasović_Ranko|work=Member|publisher=Academia Europaea|access-date=2024-09-30}}</ref>. Працуе ў аддзяленні лінгвістыкі філасофскага факультэта Заграбскага ўніверсітэта, дзе выкладае параўнальную граматыку [[праіндаеўрапейская мова|індаеўрапейскіх моў]], [[кельцкія мовы|кельталогію]] і [[лінгвістычная тыпалогія|лінгвістычную тыпалогію]]. == Выбраныя працы == * ''Harfa sa sjevera. Iz irske književnosti''. — Zagreb: Antibarbarus, 1995. — ISBN 953-6160-25-0. * ''A Theory of Textual Reconstruction in Indo-European Linguistics''. — Fr./M. & {{N. Y.}}, 1996. — ISBN 3-631-49751-2. * ''Kratka poredbenopovijesna gramatika latinskoga jezika''. — Zagreb: Matica hrvatska, 1997. — ISBN 953-150-105-X. * ''Kultura i književnost Hetita''. — Zagreb: Matica hrvatska, 2000. — ISBN 953-150-548-9. * ''Uvod u poredbenu lingvistiku''. — Zagreb: Matica hrvatska, 2001. — ISBN 953-150-612-4. * ''Kamen kraljeva. Srednjovjekovne irske sage''. — Zagreb: Ex Libris, 2004. — ISBN 953-6310-35-X. * ''Gender in Indo-European''. — Hdlb.: Universitätsverlag Winter, 2004. — ISBN 3-8253-1666-1. * ''Jezična raznolikost svijeta''. — Zagreb: Algoritam, 2005. — ISBN 953-220-355-9. * ''Poredbenopovijesna gramatika hrvatskoga jezika''. — Zagreb: Matica hrvatska, 2008. — ISBN 978-953-150-840-7. * ''Etymological Dictionary of Proto-Celtic''. — Leiden & Boston: Brill, 2009. — ISBN 978-90-04-17336-1. * ''Slavic Nominal Word-Formation. Proto-Indo-European Origins and Historical Development''. — Hdlb.: Universitätsverlag Winter, 2014. — ISBN 978-3-8253-6335-2. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/ Персанальны сайт Ранка Матасавіча] {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-27}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы]] [[Катэгорыя:Славісты]] jumjcywiz72v2j8s9f78vcan3lyxeqi 0 810002 5159014 5158611 2026-06-28T07:12:19Z DobryBrat 5701 дапаўненне, спасылкі 5159014 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}} '''Аляксандр Фёдаравіч Рашчупкін''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі філосаф, музыкант (піяніст). [[Кандыдат філасофскіх навук]], [[дацэнт]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1957 годзе ў [[Харкаў|Харкаве]]. У 1991—2010 гадах працаваў загадчыкам кафедрай філасофіі [[Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі|Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі]]<ref>[https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/fortepiannyj-i-kompozitorsko-muzykovedcheskij/kafedra-muzykalnoj-pedagogiki-istorii-i-teorii-ispolnitelskogo-iskusstva/istoriya-kafedry-muzykalnoj-pedagogiki-istorii-i-teorii-ispolnitelskogo-iskusstva/?highlight=%D1%80%D0%BE%D1%89%D1%83%D0%BF%D0%BA%D0%B8%D0%BD Гісторыя кафедры музычнай педагогікі і сацыяльна-гуманітарных дысцыплін]</ref>. У 2006<ref>[https://www.sb.by/articles/kadrovye-naznacheniya-14560.html Кадровые назначения]</ref>—2010 гадах займаў пасаду рэктара Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. З’яўляецца аўтарам публікацый па гісторыі філасофіі, эстэтыцы і арганізацыі выхаваўчай працы ў музычнай ВНУ. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://unicat.nlb.by/auth/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-SEK-498527&strq=l_siz=20 Рощупкин, Александр Федорович] {{Рэктары Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Рашчупкін Аляксандр Фёдаравіч}} [[Катэгорыя:Рэктары Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі]] q31be9uk0nuxx2o8lo49eqmq5zpx4lc 0 810019 5158945 5158711 2026-06-27T22:00:08Z IshaBarnes 124956 удакладненне 5158945 wikitext text/x-wiki [[File:Parkour - climb stairs.ogv|thumb|Пераадоленне сцяны з дапамогай паркура]] '''Паркур''' — гарадскі [[спорт]], пабудаваны на ідэі эфектыўнага руху ў гарадскім асяроддзі з выкарыстаннем выключна здольнасцей свайго цела для пераадолення перашкод. Паркур аб’ядноўвае бег, скачкі, перакаты, карасканне і ўвогуле любыя рухі, якія дазваляюць найбольш эфектыўна пераадолець прастору.<ref name="Ferrari">{{cite web|last=Ferrari|first=Matthew|date=7 May 2010|title=From 'Play to Display': Parkour as Media-Mimetics or Nature Reclamation?|url=https://www.flowjournal.org/2010/05/from-%E2%80%9Cplay-to-display%E2%80%9D-parkour-as-media-mimetics-or-nature-reclamation-matthew-ferrari-university-of-massachusetts-amherst/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105003535/http://www.flowjournal.org/2010/05/from-%e2%80%9cplay-to-display%e2%80%9d-parkour-as-media-mimetics-or-nature-reclamation-matthew-ferrari-university-of-massachusetts-amherst/|archive-date=5 November 2019|access-date=16 January 2020|work=FlowTV, vol 11, lokaliseret den 01-04-2011 på}}</ref><ref name="Freitas">{{cite journal|last=De Feitas|first=Elizabeth|year=2011|title=Parkour and the Built Environment: Spatial Practices and the Plasticity of School Buildings|url=http://journal.jctonline.org/index.php/jct/article/view/126|url-status=live|journal=Journal of Curriculum Theorizing|volume=27|issue=3|page=209|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402211858/http://journal.jctonline.org/index.php/jct/article/view/126|archive-date=2 April 2015|access-date=1 March 2015}}</ref> Паркурам можна займацца самастойна або ў групе, звычайна ў гарадскіх умовах, аднак ніякіх фармальных абмежаванняў не існуе і займацца можна дзе заўгодна.<ref>{{cite book|last1=Rawlinson|first1=Christopher|url=http://eprints.qut.edu.au/51313/|title=In Out of Control: 8th International Conference on Design and Emotion|last2=Guaralda|first2=Mirko|date=11 September 2012|isbn=9780957071926|location=Central Saint Martins College of Arts and Design, London|contribution=Chaos and creativity of play: designing emotional engagement in public spaces|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514003601/http://eprints.qut.edu.au/51313/|archive-date=14 May 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Brunner|first1=C.|year=2010|title=Nice-looking obstacles: Parkour as urban practice of deterritorialization|url=http://doc.rero.ch/record/312807/files/146_2010_Article_294.pdf|url-status=live|journal=AI & Society|volume=26|issue=2|pages=143–152|doi=10.1007/s00146-010-0294-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20200827020835/http://doc.rero.ch/record/312807/files/146_2010_Article_294.pdf|archive-date=27 August 2020|access-date=11 June 2019|s2cid=11017425|issn = 0951-5666 }}</ref> Гістарычна філасофія паркура прадугледжвала менавіта эфектыўнасць руху: сальта і іншыя [[Акрабатычнае мастацтва|акрабатычныя]] элементы не лічыліся часткай паркура. Для рухаў, падобных на паркур, але сфакусаваных на эфектнасці і стварэнні ўражання, прымянялася назва «фрыранінг» ({{tr-en|free running}} — ''свабодны бег''). Тэрмін «паркур» і яго сучасная філасофія былі створаны Дэвідам Бэлем, іх развіццё пачалося з аб’яднання групы атлетаў пад назвай Ямакасі ў горадзе [[Ліль]] у 1990-х гадах.<ref name="pkgen-history">{{cite web |url=http://parkourgenerations.com/parkour-history/ |title=Parkour History |date=22 August 2014 |publisher=Parkour Generations |access-date=2 December 2015 |archive-date=8 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208123338/http://parkourgenerations.com/parkour-history/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=YYwQLvIkQ88 |title=Interview with David Belle |website=[[YouTube]] |date=20 January 2009 |access-date=2 December 2015 |archive-date=14 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151214225257/https://www.youtube.com/watch?v=YYwQLvIkQ88 |url-status=live }}</ref> Паркур стаў папулярным у 1990-х і 2000-х гадах дзякуючы фільмам ([[13-ты раён]]), відэагульням ([[Mirror's Edge]], [[Dying Light]], ''Assassin’s Creed'') і рэкламе.<ref>{{cite interview|last=Belle|first=David|title=Entrevista com David Belle (OSRAM 2006)|url=https://www.youtube.com/watch?v=YYwQLvIkQ88|access-date=10 February 2013|year=2006|trans-title=Interview with David Belle (OSRAM 2006)|archive-date=8 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708190204/http://www.youtube.com/watch?v=YYwQLvIkQ88|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Atkinson|first1=M.|year=2009|title=Parkour, Anarcho-Environmentalism, and Poiesis|journal=Journal of Sport & Social Issues|volume=33|issue=2|pages=169–194|doi=10.1177/0193723509332582|s2cid=146783270}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} {{субкультуры}} [[Катэгорыя:Экстрэмальныя віды спорту]] [[Катэгорыя:Культура Францыі]] [[Катэгорыя:Адпачынак на прыродзе]] [[Катэгорыя:Індывідуальныя віды спорту]] jybnt5h6dm6awbnhe1qwqbk73itg9jp 0 810037 5158816 2026-06-27T12:14:46Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1357932561|Barnstable County, Massachusetts]]» 5158816 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Акруга Барнстабл''' — [[Акруга (ЗША)|акруга]] ў штаце [[Масачусетс]], ЗША. Паводле перапісу насельніцтва 2020 года, насельніцтва складала 228 996 чалавек.<ref name="QF">{{Cite web|url=https://mtgis-portal.geo.census.gov/arcgis/apps/MapSeries/index.html?appid=2566121a73de463995ed2b2fd7ff6eb7|title=2020 Census Demographic Data Map Viewer|publisher=United States Census Bureau|access-date=August 12, 2021}}</ref> Адміністрацыйным цэнтрам акругі з'яўляецца горад Барнстабл.<ref name="GR6">{{Cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|title=Find a County|publisher=National Association of Counties|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704084002/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|archive-date=July 4, 2012|access-date=June 7, 2011|url-status=dead}}</ref> Акруга складаецца з [[Кейп-Код|Кейп-Кода]] і прылеглых астравоў (некаторыя суседнія астравы знаходзяцца ў акругах Дзюкс і [[Нантакет]]). Акруга Барнстабл была ўтворана ў складзе [[Плімуцкая калонія|калоніі Плімут]] 2 чэрвеня 1685 года, уключаючы гарады Фалмут, Сэндвіч і іншыя на ўсходзе і поўначы ад Кейп-Кода. Калонія Плімут была аб'яднана з [[Масачусетс-Бэй (правінцыя)|правінцыяй Масачусетс-Бэй]] у 1691 годзе. == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Barnstable County, Massachusetts}}{{OSM relation|2294308}} * [http://www.barnstabledeeds.org/ Barnstable County Registry of Deeds] * [http://www.capecodcommission.org/ Cape Cod Commission official site] * [http://www.plymouthcolony.net/barnstable/ USGenWeb Genealogical Site for Barnstable County] {{Geographic location|Centre=Barnstable County, Massachusetts|North=''[[Cape Cod Bay]]''|Northeast=''[[Gulf of Maine]]''|East=''Atlantic Ocean''|Southeast=''Atlantic Ocean''|South=[[Nantucket]] County|Southwest=[[Dukes County, Massachusetts|Dukes County]]|West=''[[Buzzards Bay]]''|Northwest=[[Plymouth County, Massachusetts|Plymouth County]]}}{{Massachusetts}}{{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1685 годзе]] 7sllcn3hj6xxo7m0apz43pbeihbmw4a 5158817 5158816 2026-06-27T12:15:24Z DzBar 156353 /* Спасылкі */ 5158817 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Акруга Барнстабл''' — [[Акруга (ЗША)|акруга]] ў штаце [[Масачусетс]], ЗША. Паводле перапісу насельніцтва 2020 года, насельніцтва складала 228 996 чалавек.<ref name="QF">{{Cite web|url=https://mtgis-portal.geo.census.gov/arcgis/apps/MapSeries/index.html?appid=2566121a73de463995ed2b2fd7ff6eb7|title=2020 Census Demographic Data Map Viewer|publisher=United States Census Bureau|access-date=August 12, 2021}}</ref> Адміністрацыйным цэнтрам акругі з'яўляецца горад Барнстабл.<ref name="GR6">{{Cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|title=Find a County|publisher=National Association of Counties|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704084002/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|archive-date=July 4, 2012|access-date=June 7, 2011|url-status=dead}}</ref> Акруга складаецца з [[Кейп-Код|Кейп-Кода]] і прылеглых астравоў (некаторыя суседнія астравы знаходзяцца ў акругах Дзюкс і [[Нантакет]]). Акруга Барнстабл была ўтворана ў складзе [[Плімуцкая калонія|калоніі Плімут]] 2 чэрвеня 1685 года, уключаючы гарады Фалмут, Сэндвіч і іншыя на ўсходзе і поўначы ад Кейп-Кода. Калонія Плімут была аб'яднана з [[Масачусетс-Бэй (правінцыя)|правінцыяй Масачусетс-Бэй]] у 1691 годзе. == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Barnstable County, Massachusetts}}{{OSM relation|2294308}} * [http://www.barnstabledeeds.org/ Barnstable County Registry of Deeds] * [http://www.capecodcommission.org/ Cape Cod Commission official site] * [http://www.plymouthcolony.net/barnstable/ USGenWeb Genealogical Site for Barnstable County] {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1685 годзе]] [[Катэгорыя:Барнстабл (акруга)]] nx4vjh86z5rexp958h3h5svfdvzqlzc 5158818 5158817 2026-06-27T12:15:56Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Акругі ЗША]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5158818 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Акруга Барнстабл''' — [[Акруга (ЗША)|акруга]] ў штаце [[Масачусетс]], ЗША. Паводле перапісу насельніцтва 2020 года, насельніцтва складала 228 996 чалавек.<ref name="QF">{{Cite web|url=https://mtgis-portal.geo.census.gov/arcgis/apps/MapSeries/index.html?appid=2566121a73de463995ed2b2fd7ff6eb7|title=2020 Census Demographic Data Map Viewer|publisher=United States Census Bureau|access-date=August 12, 2021}}</ref> Адміністрацыйным цэнтрам акругі з'яўляецца горад Барнстабл.<ref name="GR6">{{Cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|title=Find a County|publisher=National Association of Counties|archive-url=https://web.archive.org/web/20120704084002/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|archive-date=July 4, 2012|access-date=June 7, 2011|url-status=dead}}</ref> Акруга складаецца з [[Кейп-Код|Кейп-Кода]] і прылеглых астравоў (некаторыя суседнія астравы знаходзяцца ў акругах Дзюкс і [[Нантакет]]). Акруга Барнстабл была ўтворана ў складзе [[Плімуцкая калонія|калоніі Плімут]] 2 чэрвеня 1685 года, уключаючы гарады Фалмут, Сэндвіч і іншыя на ўсходзе і поўначы ад Кейп-Кода. Калонія Плімут была аб'яднана з [[Масачусетс-Бэй (правінцыя)|правінцыяй Масачусетс-Бэй]] у 1691 годзе. == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Commonscat|Barnstable County, Massachusetts}}{{OSM relation|2294308}} * [http://www.barnstabledeeds.org/ Barnstable County Registry of Deeds] * [http://www.capecodcommission.org/ Cape Cod Commission official site] * [http://www.plymouthcolony.net/barnstable/ USGenWeb Genealogical Site for Barnstable County] {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1685 годзе]] [[Катэгорыя:Барнстабл (акруга)]] [[Катэгорыя:Акругі ЗША]] ov70ppwqrw0yo7l0t4z99xva44t5w9t 14 810038 5158819 2026-06-27T12:19:14Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Акругі ЗША]] [[Катэгорыя:Плімуцкая калонія]]» 5158819 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Акругі ЗША]] [[Катэгорыя:Плімуцкая калонія]] 4fkdi8r7fsfp3xc106b79063hj83zkk 14 810039 5158826 2026-06-27T12:33:12Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Эластамеры]] [[Катэгорыя:Раслінныя прадукты]] [[Катэгорыя:Арганічныя палімеры]] [[Катэгорыя:Хімія палімераў]]» 5158826 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Эластамеры]] [[Катэгорыя:Раслінныя прадукты]] [[Катэгорыя:Арганічныя палімеры]] [[Катэгорыя:Хімія палімераў]] mvrzdng7p8zcj5ha4ys43ofvgegpxs9 14 810040 5158834 2026-06-27T13:11:35Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Філосафы]] [[Катэгорыя:Гісторыя філасофіі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі паводле профілю|Філасофія]]» 5158834 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Філосафы]] [[Катэгорыя:Гісторыя філасофіі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі паводле профілю|Філасофія]] rebkndrsk35l2jka83qktbto9610vee 14 810041 5158844 2026-06-27T14:09:34Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Песні|1974|года}} [[Катэгорыя:Песні паводле гадоў|1974]] [[Катэгорыя:Песні XX стагоддзя|1974]] [[Катэгорыя:Музычныя творы 1974 года]]» 5158844 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Песні|1974|года}} [[Катэгорыя:Песні паводле гадоў|1974]] [[Катэгорыя:Песні XX стагоддзя|1974]] [[Катэгорыя:Музычныя творы 1974 года]] n8uq3ctlvfj8xux9mm27iw93lv8yl58 14 810042 5158853 2026-06-27T14:39:39Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Катэгорыі музычных гуртоў]]» 5158853 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Катэгорыі музычных гуртоў]] 4sihzthp8cgk6ghcyc98vwz8tnyx5vs 14 810043 5158854 2026-06-27T14:42:34Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Virgin Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы паводле лэйблаў|Virgin]]» 5158854 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Virgin Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы паводле лэйблаў|Virgin]] sbsrjtzwk2m1c9ixspkw1iu1aoi7n6e 14 810044 5158855 2026-06-27T14:45:58Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:EMI]] [[Катэгорыя:Universal Music Group]] [[Катэгорыя:Virgin Group]]» 5158855 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:EMI]] [[Катэгорыя:Universal Music Group]] [[Катэгорыя:Virgin Group]] t72tkkn9k12littfi3f1h19dvskmdcr 0 810045 5158900 2026-06-27T17:50:27Z ~2026-36917-71 170377 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = Чэмпіянат Еўропы па...» 5158900 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд. === Плэй-оф === {{main|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996. Плэй-оф}} {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} sfi20oyjbbije37mngw39jnfqmu8ygy 5158902 5158900 2026-06-27T17:53:20Z ~2026-36917-71 170377 5158902 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{main|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996. Плэй-оф}} {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} 2o6e5tdm3xvi93qxt3znlcd4vg6icbq 5158903 5158902 2026-06-27T17:56:34Z ~2026-36917-71 170377 5158903 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{main|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996. Плэй-оф}} {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] 0jz54pfsl2ith5yfmay7zk6mvngobpv 5158904 5158903 2026-06-27T17:58:31Z ~2026-36917-71 170377 5158904 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] 8a0g3fytgifcqq0vlkq56lkv2o7zmm1 5158906 5158904 2026-06-27T17:59:56Z ~2026-36917-71 170377 5158906 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] nsx7wu5mdnxbwg4h0mjaxapgyjl72dx 5158907 5158906 2026-06-27T18:01:21Z ~2026-36917-71 170377 5158907 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд<ref>{{cite web |first=Chris |last=Bevan |title=Euro 1996: When football came home |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18077057 |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=17 May 2012}}</ref> surpassed only in [[UEFA Euro 2012|2012]].<ref name=2012crowds>{{cite news|title=Euro 2012 Shatters Attendance Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/Global/Issues/2012/07/03/International-Football/Attendance.aspx|access-date=21 June 2014|work=Sports Business Daily|date=3 July 2012}}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] qvcrl0xxek6ypirrz0tbmjv8fd2i6b9 5158909 5158907 2026-06-27T18:02:30Z ~2026-36917-71 170377 5158909 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Упершыню ў фінальным турніры ўдзельнічалі 16 каманд<ref>{{cite web |first=Chris |last=Bevan |title=Euro 1996: When football came home |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18077057 |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=17 May 2012}}</ref><ref name=2012crowds>{{cite news|title=Euro 2012 Shatters Attendance Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/Global/Issues/2012/07/03/International-Football/Attendance.aspx|access-date=21 June 2014|work=Sports Business Daily|date=3 July 2012}}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] gavi45tbn0hcgg8l6pch8h91nqchvfj 5158910 5158909 2026-06-27T18:04:00Z ~2026-36917-71 170377 5158910 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Матчы праходзілі ў васьмі гарадах і, хоць не ўсе гульні былі распрададзеныя, турнір займае другое месца на чэмпіянаце Еўропы па агульнай колькасці наведвальнікаў (1 276 000) і сярэдняй колькасці наведвальнікаў за гульню (41 158).<ref>{{cite web |first=Chris |last=Bevan |title=Euro 1996: When football came home |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18077057 |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=17 May 2012}}</ref><ref name=2012crowds>{{cite news|title=Euro 2012 Shatters Attendance Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/Global/Issues/2012/07/03/International-Football/Attendance.aspx|access-date=21 June 2014|work=Sports Business Daily|date=3 July 2012}}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] r0vd5e7k988i796r1zhzeatv7fo5tba 5158912 5158910 2026-06-27T18:06:16Z ~2026-36917-71 170377 5158912 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Матчы праходзілі ў васьмі гарадах і, хоць не ўсе гульні былі распрададзеныя, турнір займае другое месца на чэмпіянаце Еўропы па агульнай колькасці наведвальнікаў (1 276 000) і сярэдняй колькасці наведвальнікаў за гульню (41 158) у фармаце з 16 камандамі,<ref>{{cite web |first=Chris |last=Bevan |title=Euro 1996: When football came home |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18077057 |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=17 May 2012}}</ref>перавысіў толькі ў [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2012|2012]] годзе<ref name=2012crowds>{{cite news|title=Euro 2012 Shatters Attendance Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/Global/Issues/2012/07/03/International-Football/Attendance.aspx|access-date=21 June 2014|work=Sports Business Daily|date=3 July 2012}}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] p0swny0vjayoafaltq5rrjoklalrqop 5158913 5158912 2026-06-27T18:07:11Z ~2026-36917-71 170377 5158913 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' - 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Матчы праходзілі ў васьмі гарадах і, хоць не ўсе гульні былі распрададзеныя, турнір займае другое месца на чэмпіянаце Еўропы па агульнай колькасці наведвальнікаў (1 276 000) і сярэдняй колькасці наведвальнікаў за гульню (41 158) у фармаце з 16 камандамі,<ref>{{cite web |first=Chris |last=Bevan |title=Euro 1996: When football came home |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18077057 |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=17 May 2012}}</ref> перавысіў толькі ў [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2012|2012]] годзе<ref name=2012crowds>{{cite news|title=Euro 2012 Shatters Attendance Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/Global/Issues/2012/07/03/International-Football/Attendance.aspx|access-date=21 June 2014|work=Sports Business Daily|date=3 July 2012}}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] jkrgglaueeotmbwisoaprvcu4fiztgo 5158914 5158913 2026-06-27T18:08:36Z ~2026-36917-71 170377 5158914 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Англія}} |лога = |час = [[8 чэрвеня|8]] — [[30 чэрвеня]] [[1996]] |чэмпіён = {{Футбол|GER}} |2 месца = {{Футбол|CZE}} |гульняў = 31 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|1992]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000|2000]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996''' — 10-ы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[8 чэрвеня|8]] па [[30 чэрвеня]] [[1996]] года ў [[Англія|Англіі]]. Матчы праходзілі ў васьмі гарадах і, хоць не ўсе гульні былі распрададзеныя, турнір займае другое месца на чэмпіянаце Еўропы па агульнай колькасці наведвальнікаў (1 276 000) і сярэдняй колькасці наведвальнікаў за гульню (41 158) у фармаце з 16 камандамі,<ref>{{cite web |first=Chris |last=Bevan |title=Euro 1996: When football came home |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18077057 |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=17 May 2012}}</ref> перавысіў толькі ў [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2012|2012]] годзе<ref name=2012crowds>{{cite news|title=Euro 2012 Shatters Attendance Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/Global/Issues/2012/07/03/International-Football/Attendance.aspx|access-date=21 June 2014|work=Sports Business Daily|date=3 July 2012}}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|ENG}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|NED}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SCO}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|SUI}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || '''1''' |} === Група B === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|FRA}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 2 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|ESP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 3 || '''5''' |- | align=left | {{футбол|BUL}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ROU}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 4 || '''0''' |} === Група C === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|GER}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 0 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CZE}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|ITA}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 3 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|RUS}} || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 8 || '''1''' |} === Група D === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Каманда !! Матчы !! В !! Н !! П !! ГЗ !! ГП !! Ачкі |- | align=left | {{футбол|POR}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 5 || 1 || '''7''' |- | align=left | {{футбол|CRO}} || 3 || 2 || 0 || 1 || 4 || 3 || '''6''' |- | align=left | {{футбол|DEN}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || '''4''' |- | align=left | {{футбол|TUR}} || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || '''0''' |} === Плэй-оф === {{Турнір8 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- чвэрцьфіналы --> |[[22 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}} (пен)|0 (4)|{{футбол|ESP}}|0 (2) |[[23 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|GER}}|2|{{футбол|CRO}}|1 |[[22 чэрвеня]] - [[Ліверпуль]]|{{футбол|NED}}|0 (4)|{{футбол|FRA}} (пен)|0 (5) |[[23 чэрвеня]] - [[Бірмінгем]]|{{футбол|CZE}}|1|{{футбол|POR}}|0 <!-- паўфіналы --> |[[26 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|ENG}}|1 (5)|{{футбол|GER}} (пен)|1 (6) |[[26 чэрвеня]] - [[Манчстэр]]|{{футбол|FRA}}|0 (5)|{{футбол|CZE}} (пен)|0 (6) <!-- фінал --> |[[30 чэрвеня]] - [[Лондан]]|{{футбол|GER}} (д.в.)|2|{{футбол|CZE}}|1 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1996]] [[Катэгорыя:1996 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1996 года]] tsxh7b1btk0fio8odcqpsgz7thakjsn 0 810046 5158946 2026-06-27T22:09:58Z Rabbi Mendl 19651 Створана перакладам старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/153730897|Володчинская, Софья Исааковна]]» 5158946 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}}Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. == Біяграфія == Ролі у Вучэбным тэатры: .Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Сыграла ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі “Парушыцель” паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына “У бальніцы для вар'ятаў”, рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару Соф’я Валодчынская (нар. [[22 лістапада]] [[1996]], [[Масква]], [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. У кіно стала вядома дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». * Алена Крыўцова ў п'есе “Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Ісаака Валадчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно ===   [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў буйным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у Эрмітажы. Соф'я разам з сёстрамі часта брала ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі . Таксама на выхаванне будучай актрысы паўплываў дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — Леанід Канеўскі, Іосіф Кабзон, Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. .У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку Смілавічы і вучылася ў школе разам з будучым мастаком Хаімам Суціным. . == Заўвагі == {{Крыніцы}} == Ссылки == * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Биогр. Софья Володчинская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кинопоиск. Софья Володчинская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Софья Володчинская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Софья Володчинская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] go2nuggx4521cvvti19dm7zylur4dlf 5158947 5158946 2026-06-27T22:12:27Z Rabbi Mendl 19651 /* Ссылки */ дополнение 5158947 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}}Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. == Біяграфія == Ролі у Вучэбным тэатры: .Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Сыграла ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі “Парушыцель” паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына “У бальніцы для вар'ятаў”, рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару Соф’я Валодчынская (нар. [[22 лістапада]] [[1996]], [[Масква]], [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. У кіно стала вядома дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». * Алена Крыўцова ў п'есе “Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Ісаака Валадчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно ===   [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў буйным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у Эрмітажы. Соф'я разам з сёстрамі часта брала ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі . Таксама на выхаванне будучай актрысы паўплываў дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — Леанід Канеўскі, Іосіф Кабзон, Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. .У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку Смілавічы і вучылася ў школе разам з будучым мастаком Хаімам Суціным. . == Заўвагі == {{Крыніцы}} == Ссылки == * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] ejkf690hz66gb3qmcws1bkix5m89ggb 5158950 5158947 2026-06-27T22:29:19Z Rabbi Mendl 19651 оформление 5158950 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе “Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Сыграла ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі “Парушыцель” паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына “У бальніцы для вар'ятаў”, рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно ===   [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў буйным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у Эрмітажы. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — Леанід Канеўскі, Іосіф Кабзон, Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] mu5rxielte4bxn39wydhoys0fq2o6oq 5158951 5158950 2026-06-27T22:29:56Z Rabbi Mendl 19651 /* Біяграфія */ афармленне 5158951 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе “Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Сыграла ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі “Парушыцель” паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына “У бальніцы для вар'ятаў”, рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно ===   [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў буйным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у Эрмітажы. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — Леанід Канеўскі, Іосіф Кабзон, Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] bva3by35nt46ulqne79bb987kp0wpd9 5158952 5158951 2026-06-27T22:35:46Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ афармленне, вікіфікацыя 5158952 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе “Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Сыграла ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі “Парушыцель” паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына “У бальніцы для вар'ятаў”, рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў буйным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у Эрмітажы. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] babsk8haogknatwoq5cx1sb4lnhkijp 5158953 5158952 2026-06-27T22:49:41Z Rabbi Mendl 19651 /* Біяграфія */ арфаграфія 5158953 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе “Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі “Парушыцель” паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына “У бальніцы для вар'ятаў”, рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў буйным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у Эрмітажы. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] ozt458dbppklsumn7vvu3jhoy9dl538 5158992 5158953 2026-06-28T05:54:15Z Rabbi Mendl 19651 арфаграфія, вікіфікацыя, афармленне, пунктуацыя 5158992 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] 3y2aqqti3x40gwqmxc6svjaieb92dls 5158997 5158992 2026-06-28T06:07:11Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ афармленне 5158997 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх|ру}} {{У фільме ніз|ру}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] mm77xe91hulj7zb0hd46rm9ms30pqpo 5159001 5158997 2026-06-28T06:15:45Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ 5159001 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх|ру}} {{У фільме|2016|Злачынства|Марыя Вішня|5=ру}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Крысціна|5=ру}} {{У фільме ніз|ру}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] i7q8winyfb8sak5up2b47t9jrvo1t7x 5159003 5159001 2026-06-28T06:24:02Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ 5159003 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2018|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] 66edn2brje7ckv20n2vix8a7bnii5me 5159005 5159003 2026-06-28T06:29:52Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ 5159005 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2019|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме|2020|Быць Віктарам Пелевіным. Кім-кім?|Быть Виктором Пелевиным. Кем-кем?||}} {{У серыяле||2021|Топі|Топи|Эля Мусаева}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] is9rjjkjbxcaigllh3oe38iavtew3kn 5159006 5159005 2026-06-28T06:33:15Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ дапаўненне 5159006 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле Максіма Горкага, рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле А. М. Астроўскага, рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па Шэкспіру, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам Сяргея Бязрукава. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора М. Я. Салтыкова-Шчадрына «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для Chanel і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2019|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме|2020|Быць Віктарам Пелевіным. Кім-кім?|Быть Виктором Пелевиным. Кем-кем?||}} {{У серыяле||2021|Топі|Топи|Эля Мусаева}} {{У серыяле||2022|The Цялушкі|The Тёлки|Ксюша}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] 3257e0jyxiflg98p1ylcbubzpcvn62s 5159073 5159006 2026-06-28T09:21:00Z Rabbi Mendl 19651 /* Біяграфія */ вікіфікацыя 5159073 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле [[Максім Горкі|Максіма Горкага]], рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле [[Аляксандр Мікалаевіч Астроўскі|А. М. Астроўскага]], рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па [[Шэкспір]]у, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам [[Сяргей Віталевіч Бязрукаў|Сяргея Бязрукава]]. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Я. Салтыкова-Шчадрына]] «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для [[Chanel]] і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2019|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме|2020|Быць Віктарам Пелевіным. Кім-кім?|Быть Виктором Пелевиным. Кем-кем?||}} {{У серыяле||2021|Топі|Топи|Эля Мусаева}} {{У серыяле||2022|The Цялушкі|The Тёлки|Ксюша}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] 2wxgzofgv1h6kclc1em196f9gxt7d83 5159104 5159073 2026-06-28T09:54:42Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ афармленне 5159104 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле [[Максім Горкі|Максіма Горкага]], рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле [[Аляксандр Мікалаевіч Астроўскі|А. М. Астроўскага]], рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па [[Шэкспір]]у, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам [[Сяргей Віталевіч Бязрукаў|Сяргея Бязрукава]]. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Я. Салтыкова-Шчадрына]] «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для [[Chanel]] і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2019|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме|2020|Быць Віктарам Пелевіным. Кім-кім?|Быть Виктором Пелевиным. Кем-кем?||}} {{У серыяле||2021|Топі|Топи|Эля Мусаева}} {{У серыяле||2022|The Цялушкі|The Тёлки|Ксюша}} {{У серыяле|2023||Забіць Рыту (другая назва — «Хімічка»<ref>[https://www.kinomania.ru/serials/khimichka Хімічка (серыял 2023)]</ref>)|Убить Риту|Пермякова}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] 36xqbcdk16z384gslv6c9igpyqalun7 5159106 5159104 2026-06-28T10:06:11Z Rabbi Mendl 19651 /* Ролі ў кіно */ дапаўненне 5159106 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = акцёрка тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — акцёрка [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Стала вядомай дзякуючы ролям у серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». Нарадзілася ў сям'і вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з яго трох дачок. == Біяграфія == Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «Мешчане. Спроба чытання» паводле [[Максім Горкі|Максіма Горкага]], рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле [[Аляксандр Мікалаевіч Астроўскі|А. М. Астроўскага]], рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па [[Шэкспір]]у, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам [[Сяргей Віталевіч Бязрукаў|Сяргея Бязрукава]]. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Я. Салтыкова-Шчадрына]] «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для [[Chanel]] і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2019|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме|2020|Быць Віктарам Пелевіным. Кім-кім?|Быть Виктором Пелевиным. Кем-кем?||}} {{У серыяле||2021|Топі|Топи|Эля Мусаева}} {{У серыяле||2022|The Цялушкі|The Тёлки|Ксюша}} {{У серыяле|2023||Забіць Рыту (другая назва — «Хімічка»<ref>[https://www.kinomania.ru/serials/khimichka Хімічка (серыял 2023)]</ref>)|Убить Риту|Пермякова}} {{У серыяле|2024||Таямніцы Карэнінай|Тайны Карениной|[[Ганна Карэніна]]}} {{У серыяле|2024||Камбинацыя (серыял)|Комбинация (сериал)|Нюра Кавалёва}} {{У фільме|2024|Руская жонка|Русская жена|Ясмін}} {{У серыяле|2024||Сергій супраць паскуддзя. Яга.|Сергий против нечисти. Яга|Іфрыт}} {{У фільме|2024|Маскі|Маски|Віка}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным становішчы культурнага жыцця сталіцы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў Траццякоўскай галерэі, Пушкінскім і Рускім музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксамі бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі. На выхаванне будучай актрысы паўплываў таксама дзядзька — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[ Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак Торы, напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выставу яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]. == Зноскі == {{Крыніцы}} Спасылкі * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] 970hox7miipswb1pt3zjw48f7raqfq4 0 810047 5158961 2026-06-27T23:28:39Z Kvrtkmrtyrr 153978 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1357021329|LTV1]]» 5158961 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard ib-tv-channel" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |LTV1 |- class="infobox-data" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:LTV1_(2022).svg|class=ib-tv-channel-logo|frameless]] |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Краіна | class="infobox-data" | [[Latvia|Латвія]] |- class="infobox-header notheme" colspan="2" ! class="infobox-label" scope="row" | Зона вяшчання | class="infobox-data label" | Латвія |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" | Штаб-кватэра | class="infobox-data" | [[Riga|Рыга]], [[Latvia|Латвія]] |- class="infobox-data" ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Праграмаванне |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Мова | class="infobox-data category" | [[Latvian language|Латышская]] |- style="display:none" ! class="infobox-label" scope="row" | Фармат выявы | class="infobox-data" | [[1080i]] (HDTV) |- class="official-website" ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Уласнасць |- ! class="infobox-label" scope="row" | Уладальнік | class="infobox-data" | [[Public Broadcasting of Latvia|ЛСМ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | Сястрынскія каналы | class="infobox-data" | [[LTV7]] |- ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Гісторыя |- ! class="infobox-label" scope="row" | Запушчана | class="infobox-data" | 6 лістапад 1954<span style="display:none">&nbsp;( <span class="bday dtstart published updated">1954-11-06</span> )</span> |- ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Спасылкі |- ! class="infobox-label" scope="row" | Вэб-сайт | class="infobox-data" | <span class="official-website"><span class="url">[https://replay.lsm.lv/lv/tiesraide/ltv1/ Афіцыйны сайт]</span></span> |} '''LTV1''' ( [[Латышская мова|лат.]] : ''Latvijas Televīzija 1'' ) — агульнанацыянальны канал. Уваходзіць у склад [[Латвійскае тэлебачанне|Latvijas Televīzija]], падраздзялення латвійскага грамадскага вяшчальніка [[Грамадскія СМІ Латвіі|LSM]]. Канал прапануе навіны, аналітыку, ток-шоу, інтэрв'ю, [[Дакументальнае кіно|дакументальныя]] фільмы, мастацкія фільмы, тэлесерыялы, культурныя праграмы, тэатральныя пастаноўкі, [[Канцэрт|канцэрты]], спартыўныя рэпартажы, віктарыны, музычныя праграмы і забаўляльныя шоу. == Лагатыпы і ідэнтычнасці == <gallery> Файл:LTV1_Logo_1991_-_1995.png|alt=1991 to 1997| 1991–1997 гг. Файл:LTV1_Logo_1995_-_2000.png|alt=1997 to 2000| 1997–2000 гг. Файл:LTV1_Logo_2000_-_2002.png|alt=2000 to 2002| 2000–2002 гг. Файл:LTV_Latvian_Television_logo.png|alt=2003 to 2006| 2003–2006 гг. Файл:LTV1_logo.svg|alt=2006 to 2013| 2006–2013 гг. Файл:LTV1_Logo.png|alt=2013 to 2017| 2013–2017 гг. Файл:LTV1_logo_2017.png|alt=2017 to 2022| 2017–2022 гг. Файл:LTV1_(2022).svg|alt=2022 to present| Бягучы лагатып (2022 г.) </gallery> == Зноскі == {{Крыніцы}} j4wrlntdrqflfia7jrod1fo29ezpldx 5158962 5158961 2026-06-27T23:31:53Z Kvrtkmrtyrr 153978 5158962 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard ib-tv-channel" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |LTV1 |- class="infobox-data" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:LTV1_(2022).svg|class=ib-tv-channel-logo|frameless]] |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Краіна | class="infobox-data" | [[Латвія]] |- class="infobox-header notheme" colspan="2" ! class="infobox-label" scope="row" | Зона вяшчання | class="infobox-data label" | Латвія |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" | Штаб-кватэра | class="infobox-data" | [[Рыга]], [[Латвія]] |- class="infobox-data" ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Праграмаванне |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Мова | class="infobox-data category" | [[Латышская мова|Латышская]] |- style="display:none" ! class="infobox-label" scope="row" | Фармат выявы | class="infobox-data" | [[1080i]] (HDTV) |- class="official-website" ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Уласнасць |- ! class="infobox-label" scope="row" | Уладальнік | class="infobox-data" | [[Грамадскія СМІ Латвіі|ЛСМ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | Сястрынскія каналы | class="infobox-data" | [[LTV7]] |- ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Гісторыя |- ! class="infobox-label" scope="row" | Запушчана | class="infobox-data" | 6 лістапад 1954<span style="display:none">&nbsp;( <span class="bday dtstart published updated">1954-11-06</span> )</span> |- ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Спасылкі |- ! class="infobox-label" scope="row" | Вэб-сайт | class="infobox-data" | <span class="official-website"><span class="url">[https://replay.lsm.lv/lv/tiesraide/ltv1/ Афіцыйны сайт]</span></span> |} '''LTV1''' ( [[Латышская мова|лат.]] : ''Latvijas Televīzija 1'' ) — агульнанацыянальны канал. Уваходзіць у склад [[Латвійскае тэлебачанне|Latvijas Televīzija]], падраздзялення латвійскага грамадскага вяшчальніка [[Грамадскія СМІ Латвіі|LSM]]. Канал прапануе навіны, аналітыку, ток-шоу, інтэрв'ю, [[Дакументальнае кіно|дакументальныя]] фільмы, мастацкія фільмы, тэлесерыялы, культурныя праграмы, тэатральныя пастаноўкі, [[Канцэрт|канцэрты]], спартыўныя рэпартажы, віктарыны, музычныя праграмы і забаўляльныя шоу. == Лагатыпы і ідэнтычнасці == <gallery> Файл:LTV1_Logo_1991_-_1995.png|alt=1991 to 1997| 1991–1997 гг. Файл:LTV1_Logo_1995_-_2000.png|alt=1997 to 2000| 1997–2000 гг. Файл:LTV1_Logo_2000_-_2002.png|alt=2000 to 2002| 2000–2002 гг. Файл:LTV_Latvian_Television_logo.png|alt=2003 to 2006| 2003–2006 гг. Файл:LTV1_logo.svg|alt=2006 to 2013| 2006–2013 гг. Файл:LTV1_Logo.png|alt=2013 to 2017| 2013–2017 гг. Файл:LTV1_logo_2017.png|alt=2017 to 2022| 2017–2022 гг. Файл:LTV1_(2022).svg|alt=2022 to present| Бягучы лагатып (2022 г.) </gallery> == Зноскі == {{Крыніцы}} 26bcep14kt5vk22ciz2ajk4hsf0rdg5 1 810048 5158968 2026-06-28T00:25:01Z ~2026-37191-42 170394 /* великая отечественная война в станюшках */ новы падраздзел 5158968 wikitext text/x-wiki == великая отечественная война в станюшках == во время ВОВ в этой деревне было заживо сожжено 5 человек: Макась Иосиф 1929-1943 Макась Александр 1888-1943 Макась Анна 1888-1943 Макась люция антоновна 1928-1943 Дощечка Ванда Александровна 1918-1943 В самой деревне так же находиться военный бункер со времен великой отечественной войны. Находилась деревня в оккупации начиная с 1941 заканчивая 1944. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2026-37191-42|&#126;2026-37191-42]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2026-37191-42|размова]]) 03:25, 28 чэрвеня 2026 (+03) d0wgu196mel7jzr5q35lopvxyodhdyz 14 810049 5159008 2026-06-28T06:47:12Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Жанры металу]] [[Катэгорыя:Глэм-рок]]» 5159008 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Жанры металу]] [[Катэгорыя:Глэм-рок]] c2aunrgrw4ws8np53gp6zsy3ww0lzud 14 810050 5159011 2026-06-28T06:57:53Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Спісы паводле краін|Бахрэйн]] [[Катэгорыя:Бахрэйн]]» 5159011 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Спісы паводле краін|Бахрэйн]] [[Катэгорыя:Бахрэйн]] exffwy0qwsx8u9z943uh5u81djwsflt 14 810051 5159012 2026-06-28T07:03:38Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Спісы паводле краін|Мексіка]] [[Катэгорыя:Мексіка]] [[Катэгорыя:Спісы:Паўночная Амерыка|Мексіка]]» 5159012 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Спісы паводле краін|Мексіка]] [[Катэгорыя:Мексіка]] [[Катэгорыя:Спісы:Паўночная Амерыка|Мексіка]] hfegdg1arswrquh82rrh7xwizfxm83l 14 810052 5159022 2026-06-28T07:54:00Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Чорная пантэра]] [[Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel]]» 5159022 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Чорная пантэра]] [[Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel]] lit6jcvi1l45oblb63inathnlv5hopn 0 810053 5159026 2026-06-28T08:10:12Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання...» 5159026 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання = 1994 |кіраўнік = [[Мікалай Сяргеевіч Барысенка]] |месца знаходжання = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |сфера дзейнасці = патрыятычная, пошукавая }} '''Магілёўскі абласны́ гісто́рыка-патрыяты́чны пошука́вы клуб «Ві́ккру»''' (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй») — [[грамадскае аб’яднанне|грамадскае]] пошукавае аб'яднанне, якое займаецца выяўленнем звестак і месцаў пахаванняў байцоў, якія загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] і суседніх краін. Паводле ацэнак незалежных беларускіх медыя, арганізацыя і яе кіраўнік [[Мікалай Барысенка]] з'яўляюцца прыхільнікамі ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]]. Кіраўнік клуба таксама характарызуецца як «адэпт [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Пуціна]]», які актыўна змагаўся супраць выкарыстання [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] ў геаграфічных назвах<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=[[Наша Ніва (1991)|]]|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў 1994 годзе. У 2009 годзе ён быў афіцыйна зарэгістраваны ва ўпраўленні юстыцыі [[Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт|Магілёўскага аблвыканкама]]. Заснавальнікам і нязменным кіраўніком аб'яднання з'яўляецца ваенны гісторык і пісьменнік [[Мікалай Барысенка]], а пасаду намесніка старшыні займае Ала Казючыц<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belta22">{{cite web|url=https://belta.by/special/society/view/silami-kluba-vikkru-ustanovleno-35-memorialov-vov-poiskoviki-ob-otnoshenii-k-istoricheskoj-pamjati-532715-2022/|title=Силами клуба "Виккру" установлено 35 мемориалов ВОВ. Поисковики об отношении к исторической памяти|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=2 лістапада 2022|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. На сённяшні дзень «Віккру» з'яўляецца найбуйнейшым у Беларусі грамадскім аб'яднаннем пошукавікаў. У яго склад уваходзяць 23 пошукавыя атрады і групы, кожная з якіх працуе па сваім кірунку, а таксама каля 20 маладзёжных пошукавых груп пры школах [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name="sb22">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/oni-idut-dorogami-pamyati.html|title=Участники историко-патриотического клуба «Виккру» — о поисковой работе, патриотизме и личном|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=13 студзеня 2022|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Дзейнасць == Асноўнай вобласцю пошукавых інтарэсаў клуба з'яўляюцца лёсы баявых падраздзяленняў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]], у тым ліку [[Ваенна-паветраныя сілы СССР|савецкіх лётчыкаў]], якія змагаліся і загінулі на тэрыторыі Магілёўшчыны. Пошукавікі атрада вядуць палявую і архіўную працу ў Беларусі і Расіі, цесна супрацоўнічаюць з [[Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі|Цэнтральным архівам Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі]] і сумесна з [[52-і асобны спецыялізаваны пошукавы батальён|52-м асобным спецыялізаваным пошукавым батальёнам]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] ладзяць экспедыцыі (напрыклад, на [[Абарона Магілёва|Дняпроўскім рубяжы]] ля вёскі [[Прыбар (Быхаўскі раён)|Прыбар]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] былі знойдзены і ідэнтыфікаваны астанкі байцоў Яфіма Ярмаша, Івана Норкі і Мітра Уласенкі)<ref name="ruwiki"/><ref name="sb14">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/zastal-sya-na-dnyapro-sk-m-rubyazhy.html|title=Засталіся на Дняпроўскім рубяжы|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2 ліпеня 2014|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прадстаўнікі клуба па запрашэнні расійскіх калег таксама ўдзельнічаюць у зводных экспедыцыях («Вахтах Памяці») у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]], [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай]], [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай]], [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай]], [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Тульская вобласць|Тульскай]] абласцях [[Расія|Расіі]]. Напрыклад, ветэран расійскага [[Спецыяльныя войскі|спецназа]] і пошукавік Алена Шутава актыўна ўзаемадзейнічае з расійскім Саюзам жанчын лётных спецыяльнасцей «Авіятрыса» па аднаўленні памяці пра лётчыкаў 4-га штурмавога авіяцыйнага палка і з'яўляецца суаўтарам кнігі «Несмяротны полк. Раскоўцы з Вамі»<ref name="ruwiki"/>. За гады працы аб'яднання яго ўдзельнікам удалося вярнуць з нябыту імёны больш за 26,5 тысячы чырвонаармейцаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. Сіламі членаў клуба былі падняты і перапахаваны астанкі амаль паўтары тысячы салдат і камандзіраў<ref name="sb22"/>. Па ініцыятыве «Віккру» ў Магілёўскай вобласці было ўстаноўлена 35 помнікаў і мемарыяльных знакаў, сярод якіх першы ў краіне знак [[Штрафныя вайсковыя падраздзяленні|штрафным падраздзяленням]] у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]], памятны валун і капліца на [[Буйніцкае поле|Буйніцкім полі]], мемарыяльныя шыльды ў магілёўскім мікрараёне [[Казіміраўка (Магілёў)|Казіміраўка]], а таксама быў рэканструяваны мемарыял у спаленай вёсцы [[Боркі (Кіраўскі раён)|Боркі]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] (дзе пошукавікі ўдакладнілі колькасць ахвяр да 2027 чалавек)<ref name="sb22"/>. Акрамя таго, па прапанове арганізацыі тры вуліцы ў Магілёве атрымалі імёны абаронцаў горада — Златавустоўскага, Слепакурава і Цярохіна<ref name="belta22"/>. Клуб таксама аказваў кансультацыйную падтрымку пры рэстаўрацыі і пераносе помніка танку [[Т-34-85|Т-34]] у Магілёве ў 2026 годзе<ref name="nn26">{{cite web|url=https://nashaniva.com/398150|title=У Магілёве праз 30 гадоў вярнулі на старое месца савецкі танк Т-34|publisher=Наша Ніва|date=22 чэрвеня 2026|lang=be|аўтар=Эдвард Руткевіч|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобным напрамкам з'яўляецца выхаваўчая і навукова-асветніцкая праца з моладдзю. Пры [[Магілёўскі дзяржаўны электратэхнічны каледж|Магілёўскім дзяржаўным электратэхнічным каледжы]] дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Следапыт», удзельнікі якога пад кіраўніцтвам пошукавіка Сяргея Тагаева вывучаюць ваеннае мінулае і ўдзельнічаюць у раскопках<ref name="zviazda">{{cite web|url=https://zviazda.by/news/admyslovyya-maysterni-inavatsyynyya-raspratso-ki-tvorchy-padykhod-na-getym-u-mag/|title=Адмысловыя майстэрні, інавацыйныя распрацоўкі, творчы падыход — на гэтым у Магілёве выхоўваюць будучых энергетыкаў|publisher=[[Звязда]]|date=18 лістапада 2025|lang=be|аўтар=Нэлі Зігуля|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Дэпутатка [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і гісторык [[Галіна Мікалаеўна Бяляева|Галіна Бяляева]], якая таксама з'яўляецца членам «Віккру», кіруе маладзёжным пошукавым атрадам «Т-34» і стварыла валанцёрскі праект і сайт «[[Некропаль Беларусі (сайт)|Некропаль Беларусі]]» для каталагізацыі і захавання старых пахаванняў<ref name="nn25">{{cite web|url=https://nashaniva.com/380893|title=«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл|publisher=Наша Ніва|date=9 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. З канца 2021 года клуб рэалізуе праект «Навучыся помніць» для навучэнцаў, які складаецца з цыклаў «Дарога да абеліска», «Загінулым вяртаем імёны» і «Марш памяці»<ref name="belta22"/>. == Палітычная пазіцыя і крытыка == У 2015 годзе арганізацыя «[[Малады Фронт]]» уключыла магілёўскі клуб «Віккру» ў свой «чорны спіс» са ста прарасійскіх арганізацый (так званую «[[Чорная сотня|чорную сотню]]»), якія, паводле актывістаў, займаліся насаджэннем «[[Рускі свет|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] тады назваў уключэнне клуба ў гэты спіс «сур'ёзным касяком» і адзначыў, што гэта адна з самых магутных недзяржаўных структур у рэгіёне, якая не мае дачынення да прарасійскіх ідэалагем. Сам кіраўнік Мікалай Барысенка заявіў, што клуб не прапаведуе «рускі свет», а займаецца выключна пошукам загінулых салдат<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=Наша Ніва|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Аднак у снежні 2022 года, на фоне дыскусій аб скасаванні беларускай лацінкі ў геаграфічных назвах і транслітарацыі, Мікалай Барысенка на старонках газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» рэзка выступіў супраць яе выкарыстання. Ён заявіў, што лацінскі алфавіт утрымлівае знакі, якія нібыта «зусім чужыя беларускай мове», а сама транслітарацыя з'яўляецца «незразумелай» для жыхароў усходняй Беларусі. Журналісты незалежнага выдання «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]» раскрытыкавалі гэтую пазіцыю як абсурдную і адзначылі, што гісторык з'яўляецца прыхільнікам «рускага свету» і пасля [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|пачатку вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку дзеянняў [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і расійскай агрэсіі<ref name="nn22"/>. == Узнагароды == * Прэмія [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] «[[За духоўнае адраджэнне]]» (6 студзеня [[2022]] года) — ''за значны ўклад у патрыятычнае выхаванне моладзі, увекавечванне памяці абаронцаў Айчыны, рэалізацыю разведвальных пошукавых праектаў «Памяць», «Дняпроўскі рубеж» і «Сожскі рубеж» на Магілёўшчыне''<ref name="pres22">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/prysudzhany-premii-za-duhounae-adradzhenne-i-specpremii-dzeyacham-kultury-i-mastactva-1641543413|title=Прысуджаны прэміі "За духоўнае адраджэнне" і спецпрэміі дзеячам культуры і мастацтва|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=6 студзеня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Грамадскія аб’яднанні Беларусі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе]] 03hpbazrfhxfrr5b9vu10nuxx1ukrfb 5159027 5159026 2026-06-28T08:10:26Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159027 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання = 1994 |кіраўнік = [[Мікалай Сяргеевіч Барысенка]] |месца знаходжання = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |сфера дзейнасці = патрыятычная, пошукавая }} '''Магілёўскі абласны́ гісто́рыка-патрыяты́чны пошука́вы клуб «Віккру»''' (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй») — [[грамадскае аб’яднанне|грамадскае]] пошукавае аб'яднанне, якое займаецца выяўленнем звестак і месцаў пахаванняў байцоў, якія загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] і суседніх краін. Паводле ацэнак незалежных беларускіх медыя, арганізацыя і яе кіраўнік [[Мікалай Барысенка]] з'яўляюцца прыхільнікамі ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]]. Кіраўнік клуба таксама характарызуецца як «адэпт [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Пуціна]]», які актыўна змагаўся супраць выкарыстання [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] ў геаграфічных назвах<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=[[Наша Ніва (1991)|]]|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў 1994 годзе. У 2009 годзе ён быў афіцыйна зарэгістраваны ва ўпраўленні юстыцыі [[Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт|Магілёўскага аблвыканкама]]. Заснавальнікам і нязменным кіраўніком аб'яднання з'яўляецца ваенны гісторык і пісьменнік [[Мікалай Барысенка]], а пасаду намесніка старшыні займае Ала Казючыц<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belta22">{{cite web|url=https://belta.by/special/society/view/silami-kluba-vikkru-ustanovleno-35-memorialov-vov-poiskoviki-ob-otnoshenii-k-istoricheskoj-pamjati-532715-2022/|title=Силами клуба "Виккру" установлено 35 мемориалов ВОВ. Поисковики об отношении к исторической памяти|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=2 лістапада 2022|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. На сённяшні дзень «Віккру» з'яўляецца найбуйнейшым у Беларусі грамадскім аб'яднаннем пошукавікаў. У яго склад уваходзяць 23 пошукавыя атрады і групы, кожная з якіх працуе па сваім кірунку, а таксама каля 20 маладзёжных пошукавых груп пры школах [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name="sb22">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/oni-idut-dorogami-pamyati.html|title=Участники историко-патриотического клуба «Виккру» — о поисковой работе, патриотизме и личном|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=13 студзеня 2022|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Дзейнасць == Асноўнай вобласцю пошукавых інтарэсаў клуба з'яўляюцца лёсы баявых падраздзяленняў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]], у тым ліку [[Ваенна-паветраныя сілы СССР|савецкіх лётчыкаў]], якія змагаліся і загінулі на тэрыторыі Магілёўшчыны. Пошукавікі атрада вядуць палявую і архіўную працу ў Беларусі і Расіі, цесна супрацоўнічаюць з [[Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі|Цэнтральным архівам Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі]] і сумесна з [[52-і асобны спецыялізаваны пошукавы батальён|52-м асобным спецыялізаваным пошукавым батальёнам]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] ладзяць экспедыцыі (напрыклад, на [[Абарона Магілёва|Дняпроўскім рубяжы]] ля вёскі [[Прыбар (Быхаўскі раён)|Прыбар]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] былі знойдзены і ідэнтыфікаваны астанкі байцоў Яфіма Ярмаша, Івана Норкі і Мітра Уласенкі)<ref name="ruwiki"/><ref name="sb14">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/zastal-sya-na-dnyapro-sk-m-rubyazhy.html|title=Засталіся на Дняпроўскім рубяжы|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2 ліпеня 2014|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прадстаўнікі клуба па запрашэнні расійскіх калег таксама ўдзельнічаюць у зводных экспедыцыях («Вахтах Памяці») у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]], [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай]], [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай]], [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай]], [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Тульская вобласць|Тульскай]] абласцях [[Расія|Расіі]]. Напрыклад, ветэран расійскага [[Спецыяльныя войскі|спецназа]] і пошукавік Алена Шутава актыўна ўзаемадзейнічае з расійскім Саюзам жанчын лётных спецыяльнасцей «Авіятрыса» па аднаўленні памяці пра лётчыкаў 4-га штурмавога авіяцыйнага палка і з'яўляецца суаўтарам кнігі «Несмяротны полк. Раскоўцы з Вамі»<ref name="ruwiki"/>. За гады працы аб'яднання яго ўдзельнікам удалося вярнуць з нябыту імёны больш за 26,5 тысячы чырвонаармейцаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. Сіламі членаў клуба былі падняты і перапахаваны астанкі амаль паўтары тысячы салдат і камандзіраў<ref name="sb22"/>. Па ініцыятыве «Віккру» ў Магілёўскай вобласці было ўстаноўлена 35 помнікаў і мемарыяльных знакаў, сярод якіх першы ў краіне знак [[Штрафныя вайсковыя падраздзяленні|штрафным падраздзяленням]] у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]], памятны валун і капліца на [[Буйніцкае поле|Буйніцкім полі]], мемарыяльныя шыльды ў магілёўскім мікрараёне [[Казіміраўка (Магілёў)|Казіміраўка]], а таксама быў рэканструяваны мемарыял у спаленай вёсцы [[Боркі (Кіраўскі раён)|Боркі]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] (дзе пошукавікі ўдакладнілі колькасць ахвяр да 2027 чалавек)<ref name="sb22"/>. Акрамя таго, па прапанове арганізацыі тры вуліцы ў Магілёве атрымалі імёны абаронцаў горада — Златавустоўскага, Слепакурава і Цярохіна<ref name="belta22"/>. Клуб таксама аказваў кансультацыйную падтрымку пры рэстаўрацыі і пераносе помніка танку [[Т-34-85|Т-34]] у Магілёве ў 2026 годзе<ref name="nn26">{{cite web|url=https://nashaniva.com/398150|title=У Магілёве праз 30 гадоў вярнулі на старое месца савецкі танк Т-34|publisher=Наша Ніва|date=22 чэрвеня 2026|lang=be|аўтар=Эдвард Руткевіч|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобным напрамкам з'яўляецца выхаваўчая і навукова-асветніцкая праца з моладдзю. Пры [[Магілёўскі дзяржаўны электратэхнічны каледж|Магілёўскім дзяржаўным электратэхнічным каледжы]] дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Следапыт», удзельнікі якога пад кіраўніцтвам пошукавіка Сяргея Тагаева вывучаюць ваеннае мінулае і ўдзельнічаюць у раскопках<ref name="zviazda">{{cite web|url=https://zviazda.by/news/admyslovyya-maysterni-inavatsyynyya-raspratso-ki-tvorchy-padykhod-na-getym-u-mag/|title=Адмысловыя майстэрні, інавацыйныя распрацоўкі, творчы падыход — на гэтым у Магілёве выхоўваюць будучых энергетыкаў|publisher=[[Звязда]]|date=18 лістапада 2025|lang=be|аўтар=Нэлі Зігуля|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Дэпутатка [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і гісторык [[Галіна Мікалаеўна Бяляева|Галіна Бяляева]], якая таксама з'яўляецца членам «Віккру», кіруе маладзёжным пошукавым атрадам «Т-34» і стварыла валанцёрскі праект і сайт «[[Некропаль Беларусі (сайт)|Некропаль Беларусі]]» для каталагізацыі і захавання старых пахаванняў<ref name="nn25">{{cite web|url=https://nashaniva.com/380893|title=«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл|publisher=Наша Ніва|date=9 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. З канца 2021 года клуб рэалізуе праект «Навучыся помніць» для навучэнцаў, які складаецца з цыклаў «Дарога да абеліска», «Загінулым вяртаем імёны» і «Марш памяці»<ref name="belta22"/>. == Палітычная пазіцыя і крытыка == У 2015 годзе арганізацыя «[[Малады Фронт]]» уключыла магілёўскі клуб «Віккру» ў свой «чорны спіс» са ста прарасійскіх арганізацый (так званую «[[Чорная сотня|чорную сотню]]»), якія, паводле актывістаў, займаліся насаджэннем «[[Рускі свет|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] тады назваў уключэнне клуба ў гэты спіс «сур'ёзным касяком» і адзначыў, што гэта адна з самых магутных недзяржаўных структур у рэгіёне, якая не мае дачынення да прарасійскіх ідэалагем. Сам кіраўнік Мікалай Барысенка заявіў, што клуб не прапаведуе «рускі свет», а займаецца выключна пошукам загінулых салдат<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=Наша Ніва|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Аднак у снежні 2022 года, на фоне дыскусій аб скасаванні беларускай лацінкі ў геаграфічных назвах і транслітарацыі, Мікалай Барысенка на старонках газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» рэзка выступіў супраць яе выкарыстання. Ён заявіў, што лацінскі алфавіт утрымлівае знакі, якія нібыта «зусім чужыя беларускай мове», а сама транслітарацыя з'яўляецца «незразумелай» для жыхароў усходняй Беларусі. Журналісты незалежнага выдання «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]» раскрытыкавалі гэтую пазіцыю як абсурдную і адзначылі, што гісторык з'яўляецца прыхільнікам «рускага свету» і пасля [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|пачатку вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку дзеянняў [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і расійскай агрэсіі<ref name="nn22"/>. == Узнагароды == * Прэмія [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] «[[За духоўнае адраджэнне]]» (6 студзеня [[2022]] года) — ''за значны ўклад у патрыятычнае выхаванне моладзі, увекавечванне памяці абаронцаў Айчыны, рэалізацыю разведвальных пошукавых праектаў «Памяць», «Дняпроўскі рубеж» і «Сожскі рубеж» на Магілёўшчыне''<ref name="pres22">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/prysudzhany-premii-za-duhounae-adradzhenne-i-specpremii-dzeyacham-kultury-i-mastactva-1641543413|title=Прысуджаны прэміі "За духоўнае адраджэнне" і спецпрэміі дзеячам культуры і мастацтва|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=6 студзеня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Грамадскія аб’яднанні Беларусі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе]] tt7y69id3cajii5gjv6rz8ww6enz9sc 5159030 5159027 2026-06-28T08:11:53Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Грамадскія аб’яднанні Беларусі]]; дададзена [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159030 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання = 1994 |кіраўнік = [[Мікалай Сяргеевіч Барысенка]] |месца знаходжання = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |сфера дзейнасці = патрыятычная, пошукавая }} '''Магілёўскі абласны́ гісто́рыка-патрыяты́чны пошука́вы клуб «Віккру»''' (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй») — [[грамадскае аб’яднанне|грамадскае]] пошукавае аб'яднанне, якое займаецца выяўленнем звестак і месцаў пахаванняў байцоў, якія загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] і суседніх краін. Паводле ацэнак незалежных беларускіх медыя, арганізацыя і яе кіраўнік [[Мікалай Барысенка]] з'яўляюцца прыхільнікамі ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]]. Кіраўнік клуба таксама характарызуецца як «адэпт [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Пуціна]]», які актыўна змагаўся супраць выкарыстання [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] ў геаграфічных назвах<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=[[Наша Ніва (1991)|]]|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў 1994 годзе. У 2009 годзе ён быў афіцыйна зарэгістраваны ва ўпраўленні юстыцыі [[Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт|Магілёўскага аблвыканкама]]. Заснавальнікам і нязменным кіраўніком аб'яднання з'яўляецца ваенны гісторык і пісьменнік [[Мікалай Барысенка]], а пасаду намесніка старшыні займае Ала Казючыц<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belta22">{{cite web|url=https://belta.by/special/society/view/silami-kluba-vikkru-ustanovleno-35-memorialov-vov-poiskoviki-ob-otnoshenii-k-istoricheskoj-pamjati-532715-2022/|title=Силами клуба "Виккру" установлено 35 мемориалов ВОВ. Поисковики об отношении к исторической памяти|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=2 лістапада 2022|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. На сённяшні дзень «Віккру» з'яўляецца найбуйнейшым у Беларусі грамадскім аб'яднаннем пошукавікаў. У яго склад уваходзяць 23 пошукавыя атрады і групы, кожная з якіх працуе па сваім кірунку, а таксама каля 20 маладзёжных пошукавых груп пры школах [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name="sb22">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/oni-idut-dorogami-pamyati.html|title=Участники историко-патриотического клуба «Виккру» — о поисковой работе, патриотизме и личном|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=13 студзеня 2022|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Дзейнасць == Асноўнай вобласцю пошукавых інтарэсаў клуба з'яўляюцца лёсы баявых падраздзяленняў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]], у тым ліку [[Ваенна-паветраныя сілы СССР|савецкіх лётчыкаў]], якія змагаліся і загінулі на тэрыторыі Магілёўшчыны. Пошукавікі атрада вядуць палявую і архіўную працу ў Беларусі і Расіі, цесна супрацоўнічаюць з [[Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі|Цэнтральным архівам Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі]] і сумесна з [[52-і асобны спецыялізаваны пошукавы батальён|52-м асобным спецыялізаваным пошукавым батальёнам]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] ладзяць экспедыцыі (напрыклад, на [[Абарона Магілёва|Дняпроўскім рубяжы]] ля вёскі [[Прыбар (Быхаўскі раён)|Прыбар]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] былі знойдзены і ідэнтыфікаваны астанкі байцоў Яфіма Ярмаша, Івана Норкі і Мітра Уласенкі)<ref name="ruwiki"/><ref name="sb14">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/zastal-sya-na-dnyapro-sk-m-rubyazhy.html|title=Засталіся на Дняпроўскім рубяжы|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2 ліпеня 2014|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прадстаўнікі клуба па запрашэнні расійскіх калег таксама ўдзельнічаюць у зводных экспедыцыях («Вахтах Памяці») у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]], [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай]], [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай]], [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай]], [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Тульская вобласць|Тульскай]] абласцях [[Расія|Расіі]]. Напрыклад, ветэран расійскага [[Спецыяльныя войскі|спецназа]] і пошукавік Алена Шутава актыўна ўзаемадзейнічае з расійскім Саюзам жанчын лётных спецыяльнасцей «Авіятрыса» па аднаўленні памяці пра лётчыкаў 4-га штурмавога авіяцыйнага палка і з'яўляецца суаўтарам кнігі «Несмяротны полк. Раскоўцы з Вамі»<ref name="ruwiki"/>. За гады працы аб'яднання яго ўдзельнікам удалося вярнуць з нябыту імёны больш за 26,5 тысячы чырвонаармейцаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. Сіламі членаў клуба былі падняты і перапахаваны астанкі амаль паўтары тысячы салдат і камандзіраў<ref name="sb22"/>. Па ініцыятыве «Віккру» ў Магілёўскай вобласці было ўстаноўлена 35 помнікаў і мемарыяльных знакаў, сярод якіх першы ў краіне знак [[Штрафныя вайсковыя падраздзяленні|штрафным падраздзяленням]] у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]], памятны валун і капліца на [[Буйніцкае поле|Буйніцкім полі]], мемарыяльныя шыльды ў магілёўскім мікрараёне [[Казіміраўка (Магілёў)|Казіміраўка]], а таксама быў рэканструяваны мемарыял у спаленай вёсцы [[Боркі (Кіраўскі раён)|Боркі]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] (дзе пошукавікі ўдакладнілі колькасць ахвяр да 2027 чалавек)<ref name="sb22"/>. Акрамя таго, па прапанове арганізацыі тры вуліцы ў Магілёве атрымалі імёны абаронцаў горада — Златавустоўскага, Слепакурава і Цярохіна<ref name="belta22"/>. Клуб таксама аказваў кансультацыйную падтрымку пры рэстаўрацыі і пераносе помніка танку [[Т-34-85|Т-34]] у Магілёве ў 2026 годзе<ref name="nn26">{{cite web|url=https://nashaniva.com/398150|title=У Магілёве праз 30 гадоў вярнулі на старое месца савецкі танк Т-34|publisher=Наша Ніва|date=22 чэрвеня 2026|lang=be|аўтар=Эдвард Руткевіч|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобным напрамкам з'яўляецца выхаваўчая і навукова-асветніцкая праца з моладдзю. Пры [[Магілёўскі дзяржаўны электратэхнічны каледж|Магілёўскім дзяржаўным электратэхнічным каледжы]] дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Следапыт», удзельнікі якога пад кіраўніцтвам пошукавіка Сяргея Тагаева вывучаюць ваеннае мінулае і ўдзельнічаюць у раскопках<ref name="zviazda">{{cite web|url=https://zviazda.by/news/admyslovyya-maysterni-inavatsyynyya-raspratso-ki-tvorchy-padykhod-na-getym-u-mag/|title=Адмысловыя майстэрні, інавацыйныя распрацоўкі, творчы падыход — на гэтым у Магілёве выхоўваюць будучых энергетыкаў|publisher=[[Звязда]]|date=18 лістапада 2025|lang=be|аўтар=Нэлі Зігуля|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Дэпутатка [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і гісторык [[Галіна Мікалаеўна Бяляева|Галіна Бяляева]], якая таксама з'яўляецца членам «Віккру», кіруе маладзёжным пошукавым атрадам «Т-34» і стварыла валанцёрскі праект і сайт «[[Некропаль Беларусі (сайт)|Некропаль Беларусі]]» для каталагізацыі і захавання старых пахаванняў<ref name="nn25">{{cite web|url=https://nashaniva.com/380893|title=«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл|publisher=Наша Ніва|date=9 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. З канца 2021 года клуб рэалізуе праект «Навучыся помніць» для навучэнцаў, які складаецца з цыклаў «Дарога да абеліска», «Загінулым вяртаем імёны» і «Марш памяці»<ref name="belta22"/>. == Палітычная пазіцыя і крытыка == У 2015 годзе арганізацыя «[[Малады Фронт]]» уключыла магілёўскі клуб «Віккру» ў свой «чорны спіс» са ста прарасійскіх арганізацый (так званую «[[Чорная сотня|чорную сотню]]»), якія, паводле актывістаў, займаліся насаджэннем «[[Рускі свет|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] тады назваў уключэнне клуба ў гэты спіс «сур'ёзным касяком» і адзначыў, што гэта адна з самых магутных недзяржаўных структур у рэгіёне, якая не мае дачынення да прарасійскіх ідэалагем. Сам кіраўнік Мікалай Барысенка заявіў, што клуб не прапаведуе «рускі свет», а займаецца выключна пошукам загінулых салдат<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=Наша Ніва|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Аднак у снежні 2022 года, на фоне дыскусій аб скасаванні беларускай лацінкі ў геаграфічных назвах і транслітарацыі, Мікалай Барысенка на старонках газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» рэзка выступіў супраць яе выкарыстання. Ён заявіў, што лацінскі алфавіт утрымлівае знакі, якія нібыта «зусім чужыя беларускай мове», а сама транслітарацыя з'яўляецца «незразумелай» для жыхароў усходняй Беларусі. Журналісты незалежнага выдання «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]» раскрытыкавалі гэтую пазіцыю як абсурдную і адзначылі, што гісторык з'яўляецца прыхільнікам «рускага свету» і пасля [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|пачатку вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку дзеянняў [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і расійскай агрэсіі<ref name="nn22"/>. == Узнагароды == * Прэмія [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] «[[За духоўнае адраджэнне]]» (6 студзеня [[2022]] года) — ''за значны ўклад у патрыятычнае выхаванне моладзі, увекавечванне памяці абаронцаў Айчыны, рэалізацыю разведвальных пошукавых праектаў «Памяць», «Дняпроўскі рубеж» і «Сожскі рубеж» на Магілёўшчыне''<ref name="pres22">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/prysudzhany-premii-za-duhounae-adradzhenne-i-specpremii-dzeyacham-kultury-i-mastactva-1641543413|title=Прысуджаны прэміі "За духоўнае адраджэнне" і спецпрэміі дзеячам культуры і мастацтва|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=6 студзеня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе]] 091cg84biryr6ewp6sp95b1qe634qnh 5159031 5159030 2026-06-28T08:11:59Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159031 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання = 1994 |кіраўнік = [[Мікалай Сяргеевіч Барысенка]] |месца знаходжання = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |сфера дзейнасці = патрыятычная, пошукавая }} '''Магілёўскі абласны́ гісто́рыка-патрыяты́чны пошука́вы клуб «Віккру»''' (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй») — [[грамадскае аб’яднанне|грамадскае]] пошукавае аб'яднанне, якое займаецца выяўленнем звестак і месцаў пахаванняў байцоў, якія загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] і суседніх краін. Паводле ацэнак незалежных беларускіх медыя, арганізацыя і яе кіраўнік [[Мікалай Барысенка]] з'яўляюцца прыхільнікамі ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]]. Кіраўнік клуба таксама характарызуецца як «адэпт [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Пуціна]]», які актыўна змагаўся супраць выкарыстання [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] ў геаграфічных назвах<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=[[Наша Ніва (1991)|]]|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў 1994 годзе. У 2009 годзе ён быў афіцыйна зарэгістраваны ва ўпраўленні юстыцыі [[Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт|Магілёўскага аблвыканкама]]. Заснавальнікам і нязменным кіраўніком аб'яднання з'яўляецца ваенны гісторык і пісьменнік [[Мікалай Барысенка]], а пасаду намесніка старшыні займае Ала Казючыц<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belta22">{{cite web|url=https://belta.by/special/society/view/silami-kluba-vikkru-ustanovleno-35-memorialov-vov-poiskoviki-ob-otnoshenii-k-istoricheskoj-pamjati-532715-2022/|title=Силами клуба "Виккру" установлено 35 мемориалов ВОВ. Поисковики об отношении к исторической памяти|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=2 лістапада 2022|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. На сённяшні дзень «Віккру» з'яўляецца найбуйнейшым у Беларусі грамадскім аб'яднаннем пошукавікаў. У яго склад уваходзяць 23 пошукавыя атрады і групы, кожная з якіх працуе па сваім кірунку, а таксама каля 20 маладзёжных пошукавых груп пры школах [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name="sb22">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/oni-idut-dorogami-pamyati.html|title=Участники историко-патриотического клуба «Виккру» — о поисковой работе, патриотизме и личном|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=13 студзеня 2022|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Дзейнасць == Асноўнай вобласцю пошукавых інтарэсаў клуба з'яўляюцца лёсы баявых падраздзяленняў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]], у тым ліку [[Ваенна-паветраныя сілы СССР|савецкіх лётчыкаў]], якія змагаліся і загінулі на тэрыторыі Магілёўшчыны. Пошукавікі атрада вядуць палявую і архіўную працу ў Беларусі і Расіі, цесна супрацоўнічаюць з [[Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі|Цэнтральным архівам Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі]] і сумесна з [[52-і асобны спецыялізаваны пошукавы батальён|52-м асобным спецыялізаваным пошукавым батальёнам]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] ладзяць экспедыцыі (напрыклад, на [[Абарона Магілёва|Дняпроўскім рубяжы]] ля вёскі [[Прыбар (Быхаўскі раён)|Прыбар]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] былі знойдзены і ідэнтыфікаваны астанкі байцоў Яфіма Ярмаша, Івана Норкі і Мітра Уласенкі)<ref name="ruwiki"/><ref name="sb14">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/zastal-sya-na-dnyapro-sk-m-rubyazhy.html|title=Засталіся на Дняпроўскім рубяжы|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2 ліпеня 2014|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прадстаўнікі клуба па запрашэнні расійскіх калег таксама ўдзельнічаюць у зводных экспедыцыях («Вахтах Памяці») у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]], [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай]], [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай]], [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай]], [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Тульская вобласць|Тульскай]] абласцях [[Расія|Расіі]]. Напрыклад, ветэран расійскага [[Спецыяльныя войскі|спецназа]] і пошукавік Алена Шутава актыўна ўзаемадзейнічае з расійскім Саюзам жанчын лётных спецыяльнасцей «Авіятрыса» па аднаўленні памяці пра лётчыкаў 4-га штурмавога авіяцыйнага палка і з'яўляецца суаўтарам кнігі «Несмяротны полк. Раскоўцы з Вамі»<ref name="ruwiki"/>. За гады працы аб'яднання яго ўдзельнікам удалося вярнуць з нябыту імёны больш за 26,5 тысячы чырвонаармейцаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. Сіламі членаў клуба былі падняты і перапахаваны астанкі амаль паўтары тысячы салдат і камандзіраў<ref name="sb22"/>. Па ініцыятыве «Віккру» ў Магілёўскай вобласці было ўстаноўлена 35 помнікаў і мемарыяльных знакаў, сярод якіх першы ў краіне знак [[Штрафныя вайсковыя падраздзяленні|штрафным падраздзяленням]] у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]], памятны валун і капліца на [[Буйніцкае поле|Буйніцкім полі]], мемарыяльныя шыльды ў магілёўскім мікрараёне [[Казіміраўка (Магілёў)|Казіміраўка]], а таксама быў рэканструяваны мемарыял у спаленай вёсцы [[Боркі (Кіраўскі раён)|Боркі]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] (дзе пошукавікі ўдакладнілі колькасць ахвяр да 2027 чалавек)<ref name="sb22"/>. Акрамя таго, па прапанове арганізацыі тры вуліцы ў Магілёве атрымалі імёны абаронцаў горада — Златавустоўскага, Слепакурава і Цярохіна<ref name="belta22"/>. Клуб таксама аказваў кансультацыйную падтрымку пры рэстаўрацыі і пераносе помніка танку [[Т-34-85|Т-34]] у Магілёве ў 2026 годзе<ref name="nn26">{{cite web|url=https://nashaniva.com/398150|title=У Магілёве праз 30 гадоў вярнулі на старое месца савецкі танк Т-34|publisher=Наша Ніва|date=22 чэрвеня 2026|lang=be|аўтар=Эдвард Руткевіч|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобным напрамкам з'яўляецца выхаваўчая і навукова-асветніцкая праца з моладдзю. Пры [[Магілёўскі дзяржаўны электратэхнічны каледж|Магілёўскім дзяржаўным электратэхнічным каледжы]] дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Следапыт», удзельнікі якога пад кіраўніцтвам пошукавіка Сяргея Тагаева вывучаюць ваеннае мінулае і ўдзельнічаюць у раскопках<ref name="zviazda">{{cite web|url=https://zviazda.by/news/admyslovyya-maysterni-inavatsyynyya-raspratso-ki-tvorchy-padykhod-na-getym-u-mag/|title=Адмысловыя майстэрні, інавацыйныя распрацоўкі, творчы падыход — на гэтым у Магілёве выхоўваюць будучых энергетыкаў|publisher=[[Звязда]]|date=18 лістапада 2025|lang=be|аўтар=Нэлі Зігуля|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Дэпутатка [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і гісторык [[Галіна Мікалаеўна Бяляева|Галіна Бяляева]], якая таксама з'яўляецца членам «Віккру», кіруе маладзёжным пошукавым атрадам «Т-34» і стварыла валанцёрскі праект і сайт «[[Некропаль Беларусі (сайт)|Некропаль Беларусі]]» для каталагізацыі і захавання старых пахаванняў<ref name="nn25">{{cite web|url=https://nashaniva.com/380893|title=«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл|publisher=Наша Ніва|date=9 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. З канца 2021 года клуб рэалізуе праект «Навучыся помніць» для навучэнцаў, які складаецца з цыклаў «Дарога да абеліска», «Загінулым вяртаем імёны» і «Марш памяці»<ref name="belta22"/>. == Палітычная пазіцыя і крытыка == У 2015 годзе арганізацыя «[[Малады Фронт]]» уключыла магілёўскі клуб «Віккру» ў свой «чорны спіс» са ста прарасійскіх арганізацый (так званую «[[Чорная сотня|чорную сотню]]»), якія, паводле актывістаў, займаліся насаджэннем «[[Рускі свет|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] тады назваў уключэнне клуба ў гэты спіс «сур'ёзным касяком» і адзначыў, што гэта адна з самых магутных недзяржаўных структур у рэгіёне, якая не мае дачынення да прарасійскіх ідэалагем. Сам кіраўнік Мікалай Барысенка заявіў, што клуб не прапаведуе «рускі свет», а займаецца выключна пошукам загінулых салдат<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=Наша Ніва|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Аднак у снежні 2022 года, на фоне дыскусій аб скасаванні беларускай лацінкі ў геаграфічных назвах і транслітарацыі, Мікалай Барысенка на старонках газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» рэзка выступіў супраць яе выкарыстання. Ён заявіў, што лацінскі алфавіт утрымлівае знакі, якія нібыта «зусім чужыя беларускай мове», а сама транслітарацыя з'яўляецца «незразумелай» для жыхароў усходняй Беларусі. Журналісты незалежнага выдання «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]» раскрытыкавалі гэтую пазіцыю як абсурдную і адзначылі, што гісторык з'яўляецца прыхільнікам «рускага свету» і пасля [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|пачатку вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку дзеянняў [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і расійскай агрэсіі<ref name="nn22"/>. == Узнагароды == * Прэмія [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] «[[За духоўнае адраджэнне]]» (6 студзеня [[2022]] года) — ''за значны ўклад у патрыятычнае выхаванне моладзі, увекавечванне памяці абаронцаў Айчыны, рэалізацыю разведвальных пошукавых праектаў «Памяць», «Дняпроўскі рубеж» і «Сожскі рубеж» на Магілёўшчыне''<ref name="pres22">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/prysudzhany-premii-za-duhounae-adradzhenne-i-specpremii-dzeyacham-kultury-i-mastactva-1641543413|title=Прысуджаны прэміі "За духоўнае адраджэнне" і спецпрэміі дзеячам культуры і мастацтва|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=6 студзеня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] bgldhc8uem36nfenkbs4e9xqthfsr2m 5159041 5159031 2026-06-28T08:22:43Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Палітычная пазіцыя і крытыка */ 5159041 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання = 1994 |кіраўнік = [[Мікалай Сяргеевіч Барысенка]] |месца знаходжання = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |сфера дзейнасці = патрыятычная, пошукавая }} '''Магілёўскі абласны́ гісто́рыка-патрыяты́чны пошука́вы клуб «Віккру»''' (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй») — [[грамадскае аб’яднанне|грамадскае]] пошукавае аб'яднанне, якое займаецца выяўленнем звестак і месцаў пахаванняў байцоў, якія загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] і суседніх краін. Паводле ацэнак незалежных беларускіх медыя, арганізацыя і яе кіраўнік [[Мікалай Барысенка]] з'яўляюцца прыхільнікамі ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]]. Кіраўнік клуба таксама характарызуецца як «адэпт [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Пуціна]]», які актыўна змагаўся супраць выкарыстання [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] ў геаграфічных назвах<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=[[Наша Ніва (1991)|]]|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў 1994 годзе. У 2009 годзе ён быў афіцыйна зарэгістраваны ва ўпраўленні юстыцыі [[Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт|Магілёўскага аблвыканкама]]. Заснавальнікам і нязменным кіраўніком аб'яднання з'яўляецца ваенны гісторык і пісьменнік [[Мікалай Барысенка]], а пасаду намесніка старшыні займае Ала Казючыц<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belta22">{{cite web|url=https://belta.by/special/society/view/silami-kluba-vikkru-ustanovleno-35-memorialov-vov-poiskoviki-ob-otnoshenii-k-istoricheskoj-pamjati-532715-2022/|title=Силами клуба "Виккру" установлено 35 мемориалов ВОВ. Поисковики об отношении к исторической памяти|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=2 лістапада 2022|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. На сённяшні дзень «Віккру» з'яўляецца найбуйнейшым у Беларусі грамадскім аб'яднаннем пошукавікаў. У яго склад уваходзяць 23 пошукавыя атрады і групы, кожная з якіх працуе па сваім кірунку, а таксама каля 20 маладзёжных пошукавых груп пры школах [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name="sb22">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/oni-idut-dorogami-pamyati.html|title=Участники историко-патриотического клуба «Виккру» — о поисковой работе, патриотизме и личном|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=13 студзеня 2022|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Дзейнасць == Асноўнай вобласцю пошукавых інтарэсаў клуба з'яўляюцца лёсы баявых падраздзяленняў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]], у тым ліку [[Ваенна-паветраныя сілы СССР|савецкіх лётчыкаў]], якія змагаліся і загінулі на тэрыторыі Магілёўшчыны. Пошукавікі атрада вядуць палявую і архіўную працу ў Беларусі і Расіі, цесна супрацоўнічаюць з [[Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі|Цэнтральным архівам Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі]] і сумесна з [[52-і асобны спецыялізаваны пошукавы батальён|52-м асобным спецыялізаваным пошукавым батальёнам]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] ладзяць экспедыцыі (напрыклад, на [[Абарона Магілёва|Дняпроўскім рубяжы]] ля вёскі [[Прыбар (Быхаўскі раён)|Прыбар]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] былі знойдзены і ідэнтыфікаваны астанкі байцоў Яфіма Ярмаша, Івана Норкі і Мітра Уласенкі)<ref name="ruwiki"/><ref name="sb14">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/zastal-sya-na-dnyapro-sk-m-rubyazhy.html|title=Засталіся на Дняпроўскім рубяжы|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2 ліпеня 2014|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прадстаўнікі клуба па запрашэнні расійскіх калег таксама ўдзельнічаюць у зводных экспедыцыях («Вахтах Памяці») у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]], [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай]], [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай]], [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай]], [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Тульская вобласць|Тульскай]] абласцях [[Расія|Расіі]]. Напрыклад, ветэран расійскага [[Спецыяльныя войскі|спецназа]] і пошукавік Алена Шутава актыўна ўзаемадзейнічае з расійскім Саюзам жанчын лётных спецыяльнасцей «Авіятрыса» па аднаўленні памяці пра лётчыкаў 4-га штурмавога авіяцыйнага палка і з'яўляецца суаўтарам кнігі «Несмяротны полк. Раскоўцы з Вамі»<ref name="ruwiki"/>. За гады працы аб'яднання яго ўдзельнікам удалося вярнуць з нябыту імёны больш за 26,5 тысячы чырвонаармейцаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. Сіламі членаў клуба былі падняты і перапахаваны астанкі амаль паўтары тысячы салдат і камандзіраў<ref name="sb22"/>. Па ініцыятыве «Віккру» ў Магілёўскай вобласці было ўстаноўлена 35 помнікаў і мемарыяльных знакаў, сярод якіх першы ў краіне знак [[Штрафныя вайсковыя падраздзяленні|штрафным падраздзяленням]] у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]], памятны валун і капліца на [[Буйніцкае поле|Буйніцкім полі]], мемарыяльныя шыльды ў магілёўскім мікрараёне [[Казіміраўка (Магілёў)|Казіміраўка]], а таксама быў рэканструяваны мемарыял у спаленай вёсцы [[Боркі (Кіраўскі раён)|Боркі]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] (дзе пошукавікі ўдакладнілі колькасць ахвяр да 2027 чалавек)<ref name="sb22"/>. Акрамя таго, па прапанове арганізацыі тры вуліцы ў Магілёве атрымалі імёны абаронцаў горада — Златавустоўскага, Слепакурава і Цярохіна<ref name="belta22"/>. Клуб таксама аказваў кансультацыйную падтрымку пры рэстаўрацыі і пераносе помніка танку [[Т-34-85|Т-34]] у Магілёве ў 2026 годзе<ref name="nn26">{{cite web|url=https://nashaniva.com/398150|title=У Магілёве праз 30 гадоў вярнулі на старое месца савецкі танк Т-34|publisher=Наша Ніва|date=22 чэрвеня 2026|lang=be|аўтар=Эдвард Руткевіч|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобным напрамкам з'яўляецца выхаваўчая і навукова-асветніцкая праца з моладдзю. Пры [[Магілёўскі дзяржаўны электратэхнічны каледж|Магілёўскім дзяржаўным электратэхнічным каледжы]] дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Следапыт», удзельнікі якога пад кіраўніцтвам пошукавіка Сяргея Тагаева вывучаюць ваеннае мінулае і ўдзельнічаюць у раскопках<ref name="zviazda">{{cite web|url=https://zviazda.by/news/admyslovyya-maysterni-inavatsyynyya-raspratso-ki-tvorchy-padykhod-na-getym-u-mag/|title=Адмысловыя майстэрні, інавацыйныя распрацоўкі, творчы падыход — на гэтым у Магілёве выхоўваюць будучых энергетыкаў|publisher=[[Звязда]]|date=18 лістапада 2025|lang=be|аўтар=Нэлі Зігуля|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Дэпутатка [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і гісторык [[Галіна Мікалаеўна Бяляева|Галіна Бяляева]], якая таксама з'яўляецца членам «Віккру», кіруе маладзёжным пошукавым атрадам «Т-34» і стварыла валанцёрскі праект і сайт «[[Некропаль Беларусі (сайт)|Некропаль Беларусі]]» для каталагізацыі і захавання старых пахаванняў<ref name="nn25">{{cite web|url=https://nashaniva.com/380893|title=«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл|publisher=Наша Ніва|date=9 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. З канца 2021 года клуб рэалізуе праект «Навучыся помніць» для навучэнцаў, які складаецца з цыклаў «Дарога да абеліска», «Загінулым вяртаем імёны» і «Марш памяці»<ref name="belta22"/>. == Палітычная пазіцыя і крытыка == У 2015 годзе арганізацыя «[[Малады Фронт]]» уключыла магілёўскі клуб «Віккру» ў свой «чорны спіс» са ста прарасійскіх арганізацый (так званую «[[Чорная сотня|чорную сотню]]»), якія, паводле актывістаў, займаліся насаджэннем «[[Рускі свет|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] тады назваў уключэнне клуба ў гэты спіс «сур'ёзным касяком» і адзначыў, што гэта адна з самых магутных недзяржаўных структур у рэгіёне, якая не мае дачынення да прарасійскіх ідэалагем. Сам кіраўнік Мікалай Барысенка заявіў, што клуб не прапаведуе «рускі свет», а займаецца выключна пошукам загінулых салдат<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=Наша Ніва|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Аднак у снежні 2022 года, на фоне дыскусій аб скасаванні [[Інструкцыя па транслітарацыі|беларускай лацінкі ў геаграфічных назвах і транслітарацыі]], Мікалай Барысенка на старонках газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» рэзка выступіў супраць яе выкарыстання. Ён заявіў, што [[Беларускі лацінскі алфавіт|лацінскі алфавіт]] утрымлівае знакі, якія нібыта «зусім чужыя беларускай мове», а сама транслітарацыя з'яўляецца «незразумелай» для жыхароў усходняй Беларусі. Журналісты незалежнага выдання «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]» раскрытыкавалі гэтую пазіцыю як абсурдную і адзначылі, што гісторык з'яўляецца прыхільнікам «рускага свету» і пасля [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|пачатку вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку дзеянняў [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і расійскай агрэсіі<ref name="nn22"/>. == Узнагароды == * Прэмія [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] «[[За духоўнае адраджэнне]]» (6 студзеня [[2022]] года) — ''за значны ўклад у патрыятычнае выхаванне моладзі, увекавечванне памяці абаронцаў Айчыны, рэалізацыю разведвальных пошукавых праектаў «Памяць», «Дняпроўскі рубеж» і «Сожскі рубеж» на Магілёўшчыне''<ref name="pres22">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/prysudzhany-premii-za-duhounae-adradzhenne-i-specpremii-dzeyacham-kultury-i-mastactva-1641543413|title=Прысуджаны прэміі "За духоўнае адраджэнне" і спецпрэміі дзеячам культуры і мастацтва|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=6 студзеня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] bnu07656vg0rxk0bbjev4i29yaagfmh 5159042 5159041 2026-06-28T08:23:12Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159042 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Магілёўскі абласны гісторыка-патрыятычны пошукавы клуб «Віккру» |абрэвіятура = Віккру |назва на мове арыгінала = {{lang-ru|Могилёвский областной историко-патриотический поисковый клуб «Виккру»}} |лагатып = |дата заснавання = 1994 |кіраўнік = [[Мікалай Сяргеевіч Барысенка]] |месца знаходжання = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |сфера дзейнасці = патрыятычная, пошукавая }} '''Магілёўскі абласны́ гісто́рыка-патрыяты́чны пошука́вы клуб «Віккру»''' (ад {{lang-la|Victoria cruenta}} — «Перамога, здабытая крывёй») — [[грамадскае аб’яднанне|грамадскае]] пошукавае аб'яднанне, якое займаецца выяўленнем звестак і месцаў пахаванняў байцоў, якія загінулі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] і суседніх краін. Паводле ацэнак незалежных беларускіх медыя, арганізацыя і яе кіраўнік [[Мікалай Барысенка]] з'яўляюцца прыхільнікамі ідэалогіі «[[Рускі свет (ідэалогія)|рускага свету]]» і [[Расійскае ўварванне ва Украіну (з 2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]]. Кіраўнік клуба таксама характарызуецца як «адэпт [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Пуціна]]», які актыўна змагаўся супраць выкарыстання [[Беларускі лацінскі алфавіт|беларускай лацінкі]] ў геаграфічных назвах<ref name="nn22">{{cite web|url=https://nashaniva.com/305023|title=«Эта транслитерация для меня как жителя восточной Беларуси является непонятной». Лацінку ў Беларусі хоча адмяніць магілёўскі адэпт Пуціна|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=8 снежня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя == Клуб быў заснаваны ў 1994 годзе. У 2009 годзе ён быў афіцыйна зарэгістраваны ва ўпраўленні юстыцыі [[Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт|Магілёўскага аблвыканкама]]. Заснавальнікам і нязменным кіраўніком аб'яднання з'яўляецца ваенны гісторык і пісьменнік [[Мікалай Барысенка]], а пасаду намесніка старшыні займае Ала Казючыц<ref name="ruwiki">{{cite web|url=https://mogilev-region.gov.by/category/poiskovye-gruppy-i-otryady-oblastnogo-istoriko-patrioticheskogo-poiskovogo-kluba-vikkru-12|title=Поисковый отряд и клуб Виккру, Могилёвская область|publisher=Могилёвский областной исполнительный комитет|date=|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belta22">{{cite web|url=https://belta.by/special/society/view/silami-kluba-vikkru-ustanovleno-35-memorialov-vov-poiskoviki-ob-otnoshenii-k-istoricheskoj-pamjati-532715-2022/|title=Силами клуба "Виккру" установлено 35 мемориалов ВОВ. Поисковики об отношении к исторической памяти|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БЕЛТА]]|date=2 лістапада 2022|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. На сённяшні дзень «Віккру» з'яўляецца найбуйнейшым у Беларусі грамадскім аб'яднаннем пошукавікаў. У яго склад уваходзяць 23 пошукавыя атрады і групы, кожная з якіх працуе па сваім кірунку, а таксама каля 20 маладзёжных пошукавых груп пры школах [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name="sb22">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/oni-idut-dorogami-pamyati.html|title=Участники историко-патриотического клуба «Виккру» — о поисковой работе, патриотизме и личном|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=13 студзеня 2022|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Дзейнасць == Асноўнай вобласцю пошукавых інтарэсаў клуба з'яўляюцца лёсы баявых падраздзяленняў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі]], у тым ліку [[Ваенна-паветраныя сілы СССР|савецкіх лётчыкаў]], якія змагаліся і загінулі на тэрыторыі Магілёўшчыны. Пошукавікі атрада вядуць палявую і архіўную працу ў Беларусі і Расіі, цесна супрацоўнічаюць з [[Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі|Цэнтральным архівам Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі]] і сумесна з [[52-і асобны спецыялізаваны пошукавы батальён|52-м асобным спецыялізаваным пошукавым батальёнам]] [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь]] ладзяць экспедыцыі (напрыклад, на [[Абарона Магілёва|Дняпроўскім рубяжы]] ля вёскі [[Прыбар (Быхаўскі раён)|Прыбар]] [[Быхаўскі раён|Быхаўскага раёна]] былі знойдзены і ідэнтыфікаваны астанкі байцоў Яфіма Ярмаша, Івана Норкі і Мітра Уласенкі)<ref name="ruwiki"/><ref name="sb14">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/zastal-sya-na-dnyapro-sk-m-rubyazhy.html|title=Засталіся на Дняпроўскім рубяжы|publisher=СБ. Беларусь сегодня|date=2 ліпеня 2014|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прадстаўнікі клуба па запрашэнні расійскіх калег таксама ўдзельнічаюць у зводных экспедыцыях («Вахтах Памяці») у [[Смаленская вобласць|Смаленскай]], [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай]], [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай]], [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай]], [[Маскоўская вобласць|Маскоўскай]] і [[Тульская вобласць|Тульскай]] абласцях [[Расія|Расіі]]. Напрыклад, ветэран расійскага [[Спецыяльныя войскі|спецназа]] і пошукавік Алена Шутава актыўна ўзаемадзейнічае з расійскім Саюзам жанчын лётных спецыяльнасцей «Авіятрыса» па аднаўленні памяці пра лётчыкаў 4-га штурмавога авіяцыйнага палка і з'яўляецца суаўтарам кнігі «Несмяротны полк. Раскоўцы з Вамі»<ref name="ruwiki"/>. За гады працы аб'яднання яго ўдзельнікам удалося вярнуць з нябыту імёны больш за 26,5 тысячы чырвонаармейцаў, якія лічыліся прапаўшымі без вестак. Сіламі членаў клуба былі падняты і перапахаваны астанкі амаль паўтары тысячы салдат і камандзіраў<ref name="sb22"/>. Па ініцыятыве «Віккру» ў Магілёўскай вобласці было ўстаноўлена 35 помнікаў і мемарыяльных знакаў, сярод якіх першы ў краіне знак [[Штрафныя вайсковыя падраздзяленні|штрафным падраздзяленням]] у [[Чавускі раён|Чавускім раёне]], памятны валун і капліца на [[Буйніцкае поле|Буйніцкім полі]], мемарыяльныя шыльды ў магілёўскім мікрараёне [[Казіміраўка (Магілёў)|Казіміраўка]], а таксама быў рэканструяваны мемарыял у спаленай вёсцы [[Боркі (Кіраўскі раён)|Боркі]] [[Кіраўскі раён|Кіраўскага раёна]] (дзе пошукавікі ўдакладнілі колькасць ахвяр да 2027 чалавек)<ref name="sb22"/>. Акрамя таго, па прапанове арганізацыі тры вуліцы ў Магілёве атрымалі імёны абаронцаў горада — Златавустоўскага, Слепакурава і Цярохіна<ref name="belta22"/>. Клуб таксама аказваў кансультацыйную падтрымку пры рэстаўрацыі і пераносе помніка танку [[Т-34-85|Т-34]] у Магілёве ў 2026 годзе<ref name="nn26">{{cite web|url=https://nashaniva.com/398150|title=У Магілёве праз 30 гадоў вярнулі на старое месца савецкі танк Т-34|publisher=Наша Ніва|date=22 чэрвеня 2026|lang=be|аўтар=Эдвард Руткевіч|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Асобным напрамкам з'яўляецца выхаваўчая і навукова-асветніцкая праца з моладдзю. Пры [[Магілёўскі дзяржаўны электратэхнічны каледж|Магілёўскім дзяржаўным электратэхнічным каледжы]] дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Следапыт», удзельнікі якога пад кіраўніцтвам пошукавіка Сяргея Тагаева вывучаюць ваеннае мінулае і ўдзельнічаюць у раскопках<ref name="zviazda">{{cite web|url=https://zviazda.by/news/admyslovyya-maysterni-inavatsyynyya-raspratso-ki-tvorchy-padykhod-na-getym-u-mag/|title=Адмысловыя майстэрні, інавацыйныя распрацоўкі, творчы падыход — на гэтым у Магілёве выхоўваюць будучых энергетыкаў|publisher=[[Звязда]]|date=18 лістапада 2025|lang=be|аўтар=Нэлі Зігуля|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Дэпутатка [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] і гісторык [[Галіна Мікалаеўна Бяляева|Галіна Бяляева]], якая таксама з'яўляецца членам «Віккру», кіруе маладзёжным пошукавым атрадам «Т-34» і стварыла валанцёрскі праект і сайт «[[Некропаль Беларусі (сайт)|Некропаль Беларусі]]» для каталагізацыі і захавання старых пахаванняў<ref name="nn25">{{cite web|url=https://nashaniva.com/380893|title=«Ідэя ўзнікла пасля званка выбаршчыцы». Беларуская дэпутатка стварыла сайт з тысячамі магіл|publisher=Наша Ніва|date=9 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. З канца 2021 года клуб рэалізуе праект «Навучыся помніць» для навучэнцаў, які складаецца з цыклаў «Дарога да абеліска», «Загінулым вяртаем імёны» і «Марш памяці»<ref name="belta22"/>. == Палітычная пазіцыя і крытыка == У 2015 годзе арганізацыя «[[Малады Фронт]]» уключыла магілёўскі клуб «Віккру» ў свой «чорны спіс» са ста прарасійскіх арганізацый (так званую «[[Чорная сотня|чорную сотню]]»), якія, паводле актывістаў, займаліся насаджэннем «[[Рускі свет|рускага свету]]» і прыхаванай падрыхтоўкай да захопу Беларусі Расіяй. Старшыня [[Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч|Антон Астаповіч]] тады назваў уключэнне клуба ў гэты спіс «сур'ёзным касяком» і адзначыў, што гэта адна з самых магутных недзяржаўных структур у рэгіёне, якая не мае дачынення да прарасійскіх ідэалагем. Сам кіраўнік Мікалай Барысенка заявіў, што клуб не прапаведуе «рускі свет», а займаецца выключна пошукам загінулых салдат<ref name="nn15">{{cite web|url=https://nashaniva.com/152746|title=Фігуранты «Чорнай сотні» назвалі спіс «трызненнем вар’ятаў»: Мы ўсяго толькі прапагандуем расейскую культуру|publisher=Наша Ніва|date=10 ліпеня 2015|lang=be-tarask|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Аднак у снежні 2022 года, на фоне дыскусій аб скасаванні [[Інструкцыя па транслітарацыі|беларускай лацінкі ў геаграфічных назвах і транслітарацыі]], Мікалай Барысенка на старонках газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» рэзка выступіў супраць яе выкарыстання. Ён заявіў, што [[Беларускі лацінскі алфавіт|лацінскі алфавіт]] утрымлівае знакі, якія нібыта «зусім чужыя беларускай мове», а сама транслітарацыя з'яўляецца «незразумелай» для жыхароў усходняй Беларусі. Журналісты незалежнага выдання «[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]» раскрытыкавалі гэтую пазіцыю як абсурдную і адзначылі, што гісторык з'яўляецца прыхільнікам «рускага свету» і пасля [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|пачатку вайны ва Украіне]] публікаваў у сацыяльных сетках пасты ў падтрымку дзеянняў [[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін|Уладзіміра Пуціна]] і расійскай агрэсіі<ref name="nn22"/>. == Узнагароды == * Прэмія [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] «[[За духоўнае адраджэнне]]» (6 студзеня [[2022]] года) — ''за значны ўклад у патрыятычнае выхаванне моладзі, увекавечванне памяці абаронцаў Айчыны, рэалізацыю разведвальных пошукавых праектаў «Памяць», «Дняпроўскі рубеж» і «Сожскі рубеж» на Магілёўшчыне''<ref name="pres22">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/prysudzhany-premii-za-duhounae-adradzhenne-i-specpremii-dzeyacham-kultury-i-mastactva-1641543413|title=Прысуджаны прэміі "За духоўнае адраджэнне" і спецпрэміі дзеячам культуры і мастацтва|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=6 студзеня 2022|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1994 годзе]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці]] o0uq0n8wo2rkwut4vl8fvxvchkkqmb2 0 810054 5159036 2026-06-28T08:17:17Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Віккру]] 5159036 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Віккру]] 2p2woobnu20klc9qjhitxs1pvl1im28 0 810055 5159039 2026-06-28T08:21:39Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Рускі свет]] 5159039 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Рускі свет]] 50k8qtc5wofiwa70t9945p9j5bmwaet 0 810056 5159040 2026-06-28T08:22:02Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)]] 5159040 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)]] 83aka8civ5y8delw65jpjegk381nbhx 0 810057 5159054 2026-06-28T08:52:39Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Галіна Мікалаеўна Бяляева]] 5159054 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Галіна Мікалаеўна Бяляева ]] bar0jjxxqygpxoq4c52vt12lsa0sxzu 0 810058 5159055 2026-06-28T08:56:22Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Ваенны дзеяч |імя = Мікалай Яшын |арыгінал імя = Мікалай Іванавіч Яшын |поўнае імя = |фота = Yashin Nikol Ivan.JPG |шырыня = 200px |апісанне = |гады жыцця = |дата нараджэння = {{ДН|23|2|1922}} |месца нараджэння = в. [[Ніжняя Гнілуша]], [[Малаархангельскі павет]], Арлоўская губ...» 5159055 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |імя = Мікалай Яшын |арыгінал імя = Мікалай Іванавіч Яшын |поўнае імя = |фота = Yashin Nikol Ivan.JPG |шырыня = 200px |апісанне = |гады жыцця = |дата нараджэння = {{ДН|23|2|1922}} |месца нараджэння = в. [[Ніжняя Гнілуша]], [[Малаархангельскі павет]], [[Арлоўская губерня]], [[Савецкая Расія]] |дата смерці = {{ДС|28|6|1944}} |месца смерці = паўночна-ўсходняя ўскраіна горада [[Магілёў]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|СССР}} |гады службы = 1941—1944 |званне = {{СССР, Старшы лейтэнант}} |камандаваў = узвод разведкі 830-га стралковага палка |частка = 830-ы стралковы полк 238-й стралковай дывізіі |бітвы = [[Вялікая Айчынная вайна]] |узнагароды = {{Ряд-л | {{Медаль Залатая Зорка}} }} {{Ряд-л | {{Ордэн Леніна}} | {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} | {{Ордэн Чырвонай Зоркі}} }} }} {{цёзкі2|Яшын}} '''Мікала́й Іва́навіч Я́шын''' ({{ДН|23|2|1922}} — {{ДС|28|6|1944}}) — удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], камандзір узвода разведкі 830-га стралковага палка 238-й стралковай дывізіі 50-й арміі [[2-і Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]], [[Герой Савецкага Саюза]] (1945, пасмяротна), [[Старшы лейтэнант|старшы лейтэнант]]<ref name="warheroes">{{cite web|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=7228|title=Яшин Николай Иванович|publisher=Герои страны|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 23 лютага 1922 года ў вёсцы [[Ніжняя Гнілуша]] (цяпер — у [[Малаархангельскі раён|Малаархангельскім раёне]] [[Арлоўская вобласць|Арлоўскай вобласці]]) ў сям'і рабочага<ref name="warheroes"/>. Пазней жыў у горадзе [[Сямёнаўка]] [[Чарнігаўская вобласць|Чарнігаўскай вобласці]]<ref name="warheroes"/>. Скончыў сем класаў няпоўнай сярэдняй школы<ref name="warheroes"/>. У 1941 годзе быў прызваны ў шэрагі [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]]<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/znaete-kakim-on-parnem-byl-yashin.html|title=Знаете, каким он парнем был!|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=22 лютага 2026|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У 1942 годзе скончыў [[Тамбоўскае кавалерыйскае вучылішча]]<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Удзельнічаў у баях [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] з верасня 1942 года: ваяваў пад [[Ржэў|Ржэв]]ам, удзельнічаў у [[Арлоўская наступальная аперацыя|Арлоўскай наступальнай аперацыі]], у складзе [[2-гі Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]] вызваляў [[Гомель]] і [[Мазыр]]<ref name="sb_yashin"/>. З 1943 года з'яўляўся членам [[Усесаюзная камуністычная партыя (бальшавікоў)|Усесаюзнай камуністычнай партыі (бальшавікоў)]]<ref name="warheroes"/>. Вызначыўся падчас [[Беларуская аперацыя (1944)|Беларускай наступальнай аперацыі]] ў чэрвені 1944 года. Байцы 830-га стралковага палка прарвалі абарону гітлераўцаў каля рэк [[Бася]] і [[Раста (рака)|Раста]] і атрымалі загад фарсіраваць [[Дняпро]] і захапіць [[Чыгуначны вакзал (Магілёў)|чыгуначны вакзал]] у [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="sb_yashin"/>. Паводле афіцыйнай савецкай біяграфіі, 27 чэрвеня камандзір узвода разведкі старшы лейтэнант Мікалай Яшын са сваімі байцамі пераправіўся цераз Дняпро ў раёне прадмесця [[Лупалава (прадмесце Магілёва)|Лупалава]] і правёў разведку боем, удакладняючы сістэму агню праціўніка<ref name="warheroes"/>. Сучасныя даследчыкі і гісторыкі ўдакладняюць, што ў гэты час цэнтральны [[Дняпроўскі мост]] быў цалкам разбураны, таму разведчыкі Яшына фарсіравалі раку значна вышэй па цячэнні — у раёне [[Чыгуначны мост цераз Дняпро (Магілёў)|чыгуначнага моста]] і вёскі [[Палавінны Лог]]<ref name="nn_bridge">{{cite web|url=https://nashaniva.com/387698|title=Галоўны мост Магілёва хочуць назваць у гонар савецкага разведчыка. Але ёсць гістарычная нестыкоўка|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лютага 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У крытычны момант бою разведчыкі на чале з Яшыным ударам з флангу выратавалі ад акружэння і палону камандны пункт палка і яго камандзіра Смургіна<ref name="sb_yashin"/>. 28 чэрвеня 1944 года старшы лейтэнант Мікалай Яшын гераічна загінуў, ідучы ў апошнюю атаку пры штурме чыгуначнага вакзала горада<ref name="sb_yashin"/><ref name="nn_bridge"/>. Пахаваны ў [[Брацкая магіла|брацкай магіле]] на [[Карабанаўскія могілкі|Грузаўскім (Карабанаўскім) могілках]] у Магілёве<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 24 сакавіка [[1945]] года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старшаму лейтэнанту Мікалаю Іванавічу Яшыну пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза<ref name="warheroes"/>. == Узнагароды == * [[Медаль «Залатая Зорка»|Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза]] (24.03.1945, пасмяротна)<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Леніна]] (24.03.1945, пасмяротна)<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]]<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]]<ref name="warheroes"/> * медалі<ref name="warheroes"/>. == Памяць == * У вёсцы Аляксандраўка Малаархангельскага раёна ўсталяваны бюст Героя<ref name="warheroes"/>. * У Магілёве імя Мікалая Яшына носіць піянерская дружына сярэдняй школы № 40<ref name="sb_yashin"/>. * У 1964 годзе ў цэнтры Магілёва на пілоне [[Дняпроўскі мост|Дняпроўскага моста]] была ўсталявана мемарыяльная дошка ў гонар М.&nbsp;І.&nbsp;Яшына<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Гэта прывяло да ўзнікнення ў гараджан неафіцыйнай назвы — «мост Яшына». У пачатку 2026 года ўлады Магілёва збіраліся афіцыйна прысвоіць мосту імя разведчыка. Аднак ініцыятыва выклікала крытыку праз геаграфічную неадпаведнасць (месца подзвігу Яшына знаходзілася на паўночна-ўсходняй ускраіне горада, а не каля цэнтральнай пераправы) і не была прынятая праз юрыдычную калізію — заканадаўства Беларусі ўвогуле не прадугледжвае магчымасці афіцыйнага наймення інжынерных збудаванняў, якімі з'яўляюцца масты<ref name="nn_bridge"/><ref name="mogilevmedia">{{cite web|url=https://mogilev.media/ru/prisvoenie-mostu-v-mogiljove-imeni-jashina-annulirovano-vyjavilsja-juridicheskij-kazus/|title=Присвоение мосту в Могилёве имени Яшина аннулировано – выявился юридический казус|publisher=Mogilev.media|date=17 чэрвеня 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Яшын Мікалай Іванавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 23 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арлоўскай губерні]] [[Катэгорыя:Памерлі 28 чэрвеня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне]] [[Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] 3wi2rs3wlzms3re5r3siy12sp7epmp6 5159056 5159055 2026-06-28T08:57:09Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159056 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |імя = Мікалай Іванавіч Яшын |арыгінал імя = {{lang-ru|Николай Иванович Яшин}} |поўнае імя = |фота = Yashin Nikol Ivan.JPG |шырыня = 200px |апісанне = |гады жыцця = |дата нараджэння = {{ДН|23|2|1922}} |месца нараджэння = в. [[Ніжняя Гнілуша]], [[Малаархангельскі павет]], [[Арлоўская губерня]], [[Савецкая Расія]] |дата смерці = {{ДС|28|6|1944}} |месца смерці = паўночна-ўсходняя ўскраіна горада [[Магілёў]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|СССР}} |гады службы = 1941—1944 |званне = {{СССР, Старшы лейтэнант}} |камандаваў = узвод разведкі 830-га стралковага палка |частка = 830-ы стралковы полк 238-й стралковай дывізіі |бітвы = [[Вялікая Айчынная вайна]] |узнагароды = {{Ряд-л | {{Медаль Залатая Зорка}} }} {{Ряд-л | {{Ордэн Леніна}} | {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} | {{Ордэн Чырвонай Зоркі}} }} }} {{цёзкі2|Яшын}} '''Мікала́й Іва́навіч Я́шын''' ({{lang-ru|Николай Иванович Яшин}}; {{ВД-Прэамбула}}) — удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], камандзір узвода разведкі 830-га стралковага палка 238-й стралковай дывізіі 50-й арміі [[2-і Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]], [[Герой Савецкага Саюза]] (1945, пасмяротна), [[Старшы лейтэнант|старшы лейтэнант]]<ref name="warheroes">{{cite web|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=7228|title=Яшин Николай Иванович|publisher=Герои страны|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 23 лютага 1922 года ў вёсцы [[Ніжняя Гнілуша]] (цяпер — у [[Малаархангельскі раён|Малаархангельскім раёне]] [[Арлоўская вобласць|Арлоўскай вобласці]]) ў сям'і рабочага<ref name="warheroes"/>. Пазней жыў у горадзе [[Сямёнаўка]] [[Чарнігаўская вобласць|Чарнігаўскай вобласці]]<ref name="warheroes"/>. Скончыў сем класаў няпоўнай сярэдняй школы<ref name="warheroes"/>. У 1941 годзе быў прызваны ў шэрагі [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]]<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/znaete-kakim-on-parnem-byl-yashin.html|title=Знаете, каким он парнем был!|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=22 лютага 2026|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У 1942 годзе скончыў [[Тамбоўскае кавалерыйскае вучылішча]]<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Удзельнічаў у баях [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] з верасня 1942 года: ваяваў пад [[Ржэў|Ржэв]]ам, удзельнічаў у [[Арлоўская наступальная аперацыя|Арлоўскай наступальнай аперацыі]], у складзе [[2-гі Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]] вызваляў [[Гомель]] і [[Мазыр]]<ref name="sb_yashin"/>. З 1943 года з'яўляўся членам [[Усесаюзная камуністычная партыя (бальшавікоў)|Усесаюзнай камуністычнай партыі (бальшавікоў)]]<ref name="warheroes"/>. Вызначыўся падчас [[Беларуская аперацыя (1944)|Беларускай наступальнай аперацыі]] ў чэрвені 1944 года. Байцы 830-га стралковага палка прарвалі абарону гітлераўцаў каля рэк [[Бася]] і [[Раста (рака)|Раста]] і атрымалі загад фарсіраваць [[Дняпро]] і захапіць [[Чыгуначны вакзал (Магілёў)|чыгуначны вакзал]] у [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="sb_yashin"/>. Паводле афіцыйнай савецкай біяграфіі, 27 чэрвеня камандзір узвода разведкі старшы лейтэнант Мікалай Яшын са сваімі байцамі пераправіўся цераз Дняпро ў раёне прадмесця [[Лупалава (прадмесце Магілёва)|Лупалава]] і правёў разведку боем, удакладняючы сістэму агню праціўніка<ref name="warheroes"/>. Сучасныя даследчыкі і гісторыкі ўдакладняюць, што ў гэты час цэнтральны [[Дняпроўскі мост]] быў цалкам разбураны, таму разведчыкі Яшына фарсіравалі раку значна вышэй па цячэнні — у раёне [[Чыгуначны мост цераз Дняпро (Магілёў)|чыгуначнага моста]] і вёскі [[Палавінны Лог]]<ref name="nn_bridge">{{cite web|url=https://nashaniva.com/387698|title=Галоўны мост Магілёва хочуць назваць у гонар савецкага разведчыка. Але ёсць гістарычная нестыкоўка|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лютага 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У крытычны момант бою разведчыкі на чале з Яшыным ударам з флангу выратавалі ад акружэння і палону камандны пункт палка і яго камандзіра Смургіна<ref name="sb_yashin"/>. 28 чэрвеня 1944 года старшы лейтэнант Мікалай Яшын гераічна загінуў, ідучы ў апошнюю атаку пры штурме чыгуначнага вакзала горада<ref name="sb_yashin"/><ref name="nn_bridge"/>. Пахаваны ў [[Брацкая магіла|брацкай магіле]] на [[Карабанаўскія могілкі|Грузаўскім (Карабанаўскім) могілках]] у Магілёве<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 24 сакавіка [[1945]] года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старшаму лейтэнанту Мікалаю Іванавічу Яшыну пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза<ref name="warheroes"/>. == Узнагароды == * [[Медаль «Залатая Зорка»|Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза]] (24.03.1945, пасмяротна)<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Леніна]] (24.03.1945, пасмяротна)<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]]<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]]<ref name="warheroes"/> * медалі<ref name="warheroes"/>. == Памяць == * У вёсцы Аляксандраўка Малаархангельскага раёна ўсталяваны бюст Героя<ref name="warheroes"/>. * У Магілёве імя Мікалая Яшына носіць піянерская дружына сярэдняй школы № 40<ref name="sb_yashin"/>. * У 1964 годзе ў цэнтры Магілёва на пілоне [[Дняпроўскі мост|Дняпроўскага моста]] была ўсталявана мемарыяльная дошка ў гонар М.&nbsp;І.&nbsp;Яшына<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Гэта прывяло да ўзнікнення ў гараджан неафіцыйнай назвы — «мост Яшына». У пачатку 2026 года ўлады Магілёва збіраліся афіцыйна прысвоіць мосту імя разведчыка. Аднак ініцыятыва выклікала крытыку праз геаграфічную неадпаведнасць (месца подзвігу Яшына знаходзілася на паўночна-ўсходняй ускраіне горада, а не каля цэнтральнай пераправы) і не была прынятая праз юрыдычную калізію — заканадаўства Беларусі ўвогуле не прадугледжвае магчымасці афіцыйнага наймення інжынерных збудаванняў, якімі з'яўляюцца масты<ref name="nn_bridge"/><ref name="mogilevmedia">{{cite web|url=https://mogilev.media/ru/prisvoenie-mostu-v-mogiljove-imeni-jashina-annulirovano-vyjavilsja-juridicheskij-kazus/|title=Присвоение мосту в Могилёве имени Яшина аннулировано – выявился юридический казус|publisher=Mogilev.media|date=17 чэрвеня 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Яшын Мікалай Іванавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 23 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арлоўскай губерні]] [[Катэгорыя:Памерлі 28 чэрвеня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне]] [[Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] qu70yfyzdieizawha583njmnk59w2xv 5159057 5159056 2026-06-28T08:57:49Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159057 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |імя = Мікалай Іванавіч Яшын |арыгінал імя = {{lang-ru|Николай Иванович Яшин}} |поўнае імя = |фота = Yashin Nikol Ivan.JPG |шырыня = 200px |апісанне = |гады жыцця = |дата нараджэння = {{ДН|23|2|1922}} |месца нараджэння = в. [[Ніжняя Гнілуша]], [[Малаархангельскі павет]], [[Арлоўская губерня]], [[Савецкая Расія]] |дата смерці = {{ДС|28|6|1944}} |месца смерці = паўночна-ўсходняя ўскраіна горада [[Магілёў]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|СССР}} |гады службы = 1941—1944 |званне = {{СССР, Старшы лейтэнант}} |камандаваў = узвод разведкі 830-га стралковага палка |частка = 830-ы стралковы полк 238-й стралковай дывізіі |бітвы = [[Вялікая Айчынная вайна]] |узнагароды = }} {{цёзкі2|Яшын}} '''Мікала́й Іва́навіч Я́шын''' ({{lang-ru|Николай Иванович Яшин}}; {{ВД-Прэамбула}}) — удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], камандзір узвода разведкі 830-га стралковага палка 238-й стралковай дывізіі 50-й арміі [[2-і Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]], [[Герой Савецкага Саюза]] (1945, пасмяротна), [[Старшы лейтэнант|старшы лейтэнант]]<ref name="warheroes">{{cite web|url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=7228|title=Яшин Николай Иванович|publisher=Герои страны|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся 23 лютага 1922 года ў вёсцы [[Ніжняя Гнілуша]] (цяпер — у [[Малаархангельскі раён|Малаархангельскім раёне]] [[Арлоўская вобласць|Арлоўскай вобласці]]) ў сям'і рабочага<ref name="warheroes"/>. Пазней жыў у горадзе [[Сямёнаўка]] [[Чарнігаўская вобласць|Чарнігаўскай вобласці]]<ref name="warheroes"/>. Скончыў сем класаў няпоўнай сярэдняй школы<ref name="warheroes"/>. У 1941 годзе быў прызваны ў шэрагі [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]]<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin">{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/znaete-kakim-on-parnem-byl-yashin.html|title=Знаете, каким он парнем был!|publisher=[[СБ. Беларусь сегодня]]|date=22 лютага 2026|lang=ru|аўтар=Вольга Кісляк|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У 1942 годзе скончыў [[Тамбоўскае кавалерыйскае вучылішча]]<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Удзельнічаў у баях [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] з верасня 1942 года: ваяваў пад [[Ржэў|Ржэв]]ам, удзельнічаў у [[Арлоўская наступальная аперацыя|Арлоўскай наступальнай аперацыі]], у складзе [[2-гі Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]] вызваляў [[Гомель]] і [[Мазыр]]<ref name="sb_yashin"/>. З 1943 года з'яўляўся членам [[Усесаюзная камуністычная партыя (бальшавікоў)|Усесаюзнай камуністычнай партыі (бальшавікоў)]]<ref name="warheroes"/>. Вызначыўся падчас [[Беларуская аперацыя (1944)|Беларускай наступальнай аперацыі]] ў чэрвені 1944 года. Байцы 830-га стралковага палка прарвалі абарону гітлераўцаў каля рэк [[Бася]] і [[Раста (рака)|Раста]] і атрымалі загад фарсіраваць [[Дняпро]] і захапіць [[Чыгуначны вакзал (Магілёў)|чыгуначны вакзал]] у [[Магілёў|Магілёве]]<ref name="sb_yashin"/>. Паводле афіцыйнай савецкай біяграфіі, 27 чэрвеня камандзір узвода разведкі старшы лейтэнант Мікалай Яшын са сваімі байцамі пераправіўся цераз Дняпро ў раёне прадмесця [[Лупалава (прадмесце Магілёва)|Лупалава]] і правёў разведку боем, удакладняючы сістэму агню праціўніка<ref name="warheroes"/>. Сучасныя даследчыкі і гісторыкі ўдакладняюць, што ў гэты час цэнтральны [[Дняпроўскі мост]] быў цалкам разбураны, таму разведчыкі Яшына фарсіравалі раку значна вышэй па цячэнні — у раёне [[Чыгуначны мост цераз Дняпро (Магілёў)|чыгуначнага моста]] і вёскі [[Палавінны Лог]]<ref name="nn_bridge">{{cite web|url=https://nashaniva.com/387698|title=Галоўны мост Магілёва хочуць назваць у гонар савецкага разведчыка. Але ёсць гістарычная нестыкоўка|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лютага 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У крытычны момант бою разведчыкі на чале з Яшыным ударам з флангу выратавалі ад акружэння і палону камандны пункт палка і яго камандзіра Смургіна<ref name="sb_yashin"/>. 28 чэрвеня 1944 года старшы лейтэнант Мікалай Яшын гераічна загінуў, ідучы ў апошнюю атаку пры штурме чыгуначнага вакзала горада<ref name="sb_yashin"/><ref name="nn_bridge"/>. Пахаваны ў [[Брацкая магіла|брацкай магіле]] на [[Карабанаўскія могілкі|Грузаўскім (Карабанаўскім) могілках]] у Магілёве<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 24 сакавіка [[1945]] года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старшаму лейтэнанту Мікалаю Іванавічу Яшыну пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза<ref name="warheroes"/>. == Узнагароды == * [[Медаль «Залатая Зорка»|Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза]] (24.03.1945, пасмяротна)<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Леніна]] (24.03.1945, пасмяротна)<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]]<ref name="warheroes"/> * [[Ордэн Чырвонай Зоркі]]<ref name="warheroes"/> * медалі<ref name="warheroes"/>. == Памяць == * У вёсцы Аляксандраўка Малаархангельскага раёна ўсталяваны бюст Героя<ref name="warheroes"/>. * У Магілёве імя Мікалая Яшына носіць піянерская дружына сярэдняй школы № 40<ref name="sb_yashin"/>. * У 1964 годзе ў цэнтры Магілёва на пілоне [[Дняпроўскі мост|Дняпроўскага моста]] была ўсталявана мемарыяльная дошка ў гонар М.&nbsp;І.&nbsp;Яшына<ref name="warheroes"/><ref name="sb_yashin"/>. Гэта прывяло да ўзнікнення ў гараджан неафіцыйнай назвы — «мост Яшына». У пачатку 2026 года ўлады Магілёва збіраліся афіцыйна прысвоіць мосту імя разведчыка. Аднак ініцыятыва выклікала крытыку праз геаграфічную неадпаведнасць (месца подзвігу Яшына знаходзілася на паўночна-ўсходняй ускраіне горада, а не каля цэнтральнай пераправы) і не была прынятая праз юрыдычную калізію — заканадаўства Беларусі ўвогуле не прадугледжвае магчымасці афіцыйнага наймення інжынерных збудаванняў, якімі з'яўляюцца масты<ref name="nn_bridge"/><ref name="mogilevmedia">{{cite web|url=https://mogilev.media/ru/prisvoenie-mostu-v-mogiljove-imeni-jashina-annulirovano-vyjavilsja-juridicheskij-kazus/|title=Присвоение мосту в Могилёве имени Яшина аннулировано – выявился юридический казус|publisher=Mogilev.media|date=17 чэрвеня 2026|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Яшын Мікалай Іванавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 23 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арлоўскай губерні]] [[Катэгорыя:Памерлі 28 чэрвеня]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне]] [[Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] 3i2bhf71edw45f3p0ioyfdalnd38o7e 0 810059 5159059 2026-06-28T09:00:40Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Мікалай Іванавіч Яшын]] 5159059 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Мікалай Іванавіч Яшын]] ckyggfn0lk6gznscssxejljx96mvri2 0 810060 5159060 2026-06-28T09:00:44Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Мікалай Іванавіч Яшын]] 5159060 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Мікалай Іванавіч Яшын]] ckyggfn0lk6gznscssxejljx96mvri2 0 810061 5159061 2026-06-28T09:00:49Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Мікалай Іванавіч Яшын]] 5159061 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Мікалай Іванавіч Яшын]] ckyggfn0lk6gznscssxejljx96mvri2 0 810062 5159063 2026-06-28T09:01:54Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/153364473|Господин Никто против Путина]]» 5159063 wikitext text/x-wiki {{Фільм|Год=2025|imdb_id=tt34965515|from=Q131976228}}'''Спадар Ніхто супраць Пуціна''' ({{Lang-ru|Господин Никто против Путина}}<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе. Его показали на главном фестивале независимого кино в США|website=|date=2025-01-31|publisher=[[Meduza]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204224717/https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|archive-date=2025-02-04|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://holod.media/2025/01/31/rossijskoj-shkole-dokumentalnyj/|title=В российской школе тайно сняли документальный фильм о «патриотическом» воспитании|website=|date=2025-01-30|publisher=[[Холод (издание)|Холод]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201021033/https://holod.media/2025/01/31/rossijskoj-shkole-dokumentalnyj/|archive-date=2025-02-01|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.thebarentsobserver.com/militarizacia-obrazovania-v-rossii/424202|title=Милитаризация образования в России|first=Олеся|last=Кривцова|website=|date=2025-02-05|publisher={{нп|The Barents Observer|The Barents Observer|en|The Barents Observer}}|access-date=2025-02-06}}</ref>, {{lang-en|Mr. Nobody Against Putin}}<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.filmcenter.cz/en/films-people/4777-mr-nobody-against-putin|title=Mr. Nobody Against Putin|date=|publisher=Czech Film Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20250209180941/https://www.filmcenter.cz/en/films-people/4777-mr-nobody-against-putin|archive-date=2025-02-09|access-date=2025-02-06|url-status=live}}</ref>) — [[Данія|дацка]]-[[Чэхія|чэшскі]] [[Дакументальнае кіно|дакументальны фільм]] 2025 года, зняты сурэжысёрамі ''Паўлам Таланкіным'' і ''Дэвідам Барэнштэйнам''; апошні таксама выступіў аўтарам сцэнара<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.golosameriki.com/a/mister-nikto-protiv-putina-poluchil-spetspriz-zhyuri-na-festivale-sandens/7960213.html|title=«Мистер Никто против Путина» получил спецприз жюри на фестивале Сандэнс|first=Олег|last=Сулькин|website=|date=2025-02-02|publisher=[[Голос Америки]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. Карціна апавядае пра змены ў расійскай школе, якія адбыліся пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|ўварвання Расіі на Украіну]] пад уздзеяннем дзяржаўнай прапаганды і [[Мілітарызм|мілітарызацыі]]<ref name=":2">{{Cite web|lang=ru|url=https://echofm.online/stories/mister-nikto-protiv-putina-tak-nazyvaetsya-dokumentalnyj-film-o-rossijskoj-shkole-kotoryj-na-dnyah-byl-pokazan-na-kinofestivale-sandens-v-ssha|title=«Мистер Никто против Путина» — так называется документальный фильм о российской школе, который на днях был показан на кинофестивале «Сандэнс» в США|website=|date=2025-01-31|publisher=[[Эхо (интернет-издание)|Эхо]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250202105441/https://echofm.online/stories/mister-nikto-protiv-putina-tak-nazyvaetsya-dokumentalnyj-film-o-rossijskoj-shkole-kotoryj-na-dnyah-byl-pokazan-na-kinofestivale-sandens-v-ssha|archive-date=2025-02-02|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=ru|url=https://vot-tak.tv/84793857/talankin-propaganda-v-shkolah|title=«Господин никто», ставший «предателем» в Z-кругах. История провинциального учителя, который снял кино о пропаганде в российской школе|website=|date=2025-02-01|publisher=[[Вот Так (тэлеканал)|Вот Так]]|access-date=2025-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://nemoskva.net/2025/01/31/chelyabinskij-uchitel-snyal-film-o-propagande-v-shkolah-premera-na-sandense/|title=«Господин Никто против Путина»: челябинский учитель тайно снял документальный фильм о военной пропаганде в школе|website=|date=2025-01-31|publisher=Говорит НеМосква|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131155917/https://nemoskva.net/2025/01/31/chelyabinskij-uchitel-snyal-film-o-propagande-v-shkolah-premera-na-sandense/|archive-date=2025-01-31|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|title="Фильм про любовь к стране". Как и зачем бывший педагог из Челябинской области снимал свою школу во время войны|website=|date=2025-02-05|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214055705/https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|archive-date=2025-02-14|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>. Павел Таланкін працаваў педагогам-арганізатарам і відэаграфам у школе №1 горада [[Карабаш (Чалябінская вобласць)|Карабаша]] ў [[Чалябінская вобласць|Чэлябінскай вобласці]]<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|title="Фильм про любовь к стране". Как и зачем бывший педагог из Челябинской области снимал свою школу во время войны|website=|date=2025-02-05|publisher=[[Настоящее время (телеканал)|Настоящее время]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214055705/https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|archive-date=2025-02-14|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>. У яго абавязкі ўваходзіла арганізацыя і здымка такіх мерапрыемстваў, як лінейкі, конкурсы і адкрытыя ўрокі<ref name=":5">{{Cite web|lang=ru|url=https://zona.media/article/2025/01/30/mr-nobody|title=«Говорят, что я подонок». Учитель из Челябинской области снимал школу во время войны — и показал свой фильм на фестивале «Сандэнс»|website=|date=2025-01-30|publisher=[[Медиазона]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. Пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|ўварвання ва Украіну]] ў лютым 2022 года ён сумесна з амерыканскім рэжысёрам Дэвідам Барэнштэйнам употай пачаў распрацоўку дакументальнага фільма, які адсочвае ўзмацненне прапаганды ў навучальнай установе<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.golosameriki.com/a/mister-nikto-protiv-putina-poluchil-spetspriz-zhyuri-na-festivale-sandens/7960213.html|title=«Мистер Никто против Путина» получил спецприз жюри на фестивале Сандэнс|first=Олег|last=Сулькин|website=|date=2025-02-02|publisher=[[Голос Америки]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. Летам 2024 года Таланкін пакінуў Расію са знятым на працягу двух гадоў матэрыялам, з якога была зманціравана канчатковая версія фільма <ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе. Его показали на главном фестивале независимого кино в США|website=|date=2025-01-31|publisher=[[Meduza]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204224717/https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|archive-date=2025-02-04|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://glasnaya.media/2025/01/31/shkolnyj-uchitel-iz-urala-tajno-snyal-dokumentalnyj-film-o-voenno-patrioticheskoj-propagande-v-svoej-shkole/|title=Школьный учитель из Урала тайно снял документальный фильм о военно-патриотической пропаганде в своей школе|website=|date=2025-01-31|publisher=Гласная|access-date=2025-02-05}}</ref>. Вучні і выкладчыкі не давалі згоды на выкарыстанне знятых кадраў у фільме «Спадар Ніхто супраць Пуціна»<ref name=":3">{{Cite web|lang=ru|url=https://vot-tak.tv/84793857/talankin-propaganda-v-shkolah|title=«Господин никто», ставший «предателем» в Z-кругах. История провинциального учителя, который снял кино о пропаганде в российской школе|website=|date=2025-02-01|publisher=[[Вот Так (телеканал)|Вот Так]]|access-date=2025-02-05}}</ref> . Прэм'ера адбылася 25 студзеня 2025 года на фестывалі незалежнага кіно «[[Сандэнс (кінафестываль)|Сандэнс]]»<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|title="Фильм про любовь к стране". Как и зачем бывший педагог из Челябинской области снимал свою школу во время войны|website=|date=2025-02-05|publisher=[[Настоящее время (телеканал)|Настоящее время]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214055705/https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|archive-date=2025-02-14|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>, дзе фільм удастоіўся спецыяльнага прыза журы<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://nordiskfilmogtvfond.com/news/stories/mr-nobody-against-putin-scoops-the-special-jury-award-of-sundances-world-cinema-documentary-competition|title=Mr. Nobody Against Putin scoops the Special Jury Award of Sundance’s World Cinema Documentary Competition|website=|date=2025-02-04|publisher=Nordisk Film & TV Fond|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210204939/https://nordiskfilmogtvfond.com/news/stories/mr-nobody-against-putin-scoops-the-special-jury-award-of-sundances-world-cinema-documentary-competition|archive-date=2025-02-10|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/news/2025/01/31/mstislav-chernov-poluchil-nagradu-za-rezhissuru-na-festivale-sandens-za-film-2000-metrov-do-andreevki-u-filma-rossiyskogo-uchitelya-gospodin-nikto-protiv-putina-spetspriz-zhyuri|title=Мстислав Чернов получил награду за режиссуру на фестивале «Сандэнс» за фильм «2000 метров до Андреевки». У фильма российского учителя «Господин Никто против Путина» — спецприз жюри|website=|date=2025-02-01|publisher=[[Meduza]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203023555/https://meduza.io/news/2025/01/31/mstislav-chernov-poluchil-nagradu-za-rezhissuru-na-festivale-sandens-za-film-2000-metrov-do-andreevki-u-filma-rossiyskogo-uchitelya-gospodin-nikto-protiv-putina-spetspriz-zhyuri|archive-date=2025-02-03|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>. У далейшым праца была адзначана прэстыжнымі прэміямі «Роберт»<ref name=":22">{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/488511/|title=''The Girl with the Needle'' and ''Second Victims'' dominate Denmark's Robert Awards|first=Davide|last=Abbatescianni|website=|date=2026-02-02|publisher=[[Cineuropa]]|access-date=2026-02-14}}</ref> і [[BAFTA]]<ref name=":23">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2026/jan/27/bafta-film-awards-2026-full-list-of-nominations|title=Bafta film awards 2026: full list of nominations|date=2026-01-27|lang=en|work=|issn=0261-3077|access-date=2026-01-27|author=Guardian film|url-status=live|publisher=[[The Guardian]]}}</ref>, а ў сакавіку 2026 года была ўдастоена прэміі «[[Оскар (кінапрэмія, 2026)|Оскар]]» за лепшы дакументальны фільм<ref name="oscarwin">[https://www.theguardian.com/film/2026/mar/16/mr-nobody-against-putin-wins-the-best-documentary-oscar Mr Nobody Against Putin wins the best documentary Oscar]</ref>. Фільм атрымаў станоўчыя водгукі заходніх крытыкаў<ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/mr_nobody_against_putin/reviews|title=Mr. Nobody Against Putin - Movie Reviews|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media]]|access-date=2025-02-05}}</ref>, у той час як у Расіі ён быў забаронены, а Таланкін быў абвешчаны «замежным агентам»; праўладныя расійскія сродкі масавай інфармацыі назвалі карціну «антырасійскай»<ref name=":4" />, а самога Таланкіна — «здраднікам»<ref name=":5">{{Cite web|lang=ru|url=https://zona.media/article/2025/01/30/mr-nobody|title=«Говорят, что я подонок». Учитель из Челябинской области снимал школу во время войны — и показал свой фильм на фестивале «Сандэнс»|website=|date=2025-01-30|publisher=[[Медиазона]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. 11 красавіка 2026 года поўная версія фільма была апублікавана на [[YouTube]]-канале рускай службы BBC. == Зноскіоскі == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=wu6W34_6mYs|title=Господин Никто против Путина, Документальный фильм Би-би-си|website=YouTube|access-date=2026-05-16}} * {{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2026/02/08/gospodin-nikto-protiv-putina-udivitelnyy-dok-o-propagande-soprotivlenii-i-patriotizme|title=«Господин Никто против Путина» — удивительный док о пропаганде, сопротивлении и патриотизме Этот фильм не только заслужил номинацию на «Оскар», но и вызвал массовое возмущение — даже среди антивоенной интеллигенции|website=Meduza|access-date=2026-02-08}} * {{Cite web|lang=en|url=https://businessdoceurope.com/sundance-world-cinema-comp-mr-nobody-against-putin-by-david-borenstein-and-pavel-talankin/|title=Sundance World Cinema Comp: Mr Nobody Against Putin by David Borenstein and Pavel Talankin|first=Geoffrey|last=Macnab|website=|date=2025-01-30|publisher=Business Doc Europe|access-date=2025-02-06}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.hammertonail.com/reviews/mr-nobody-against-putin/|title=Mr. Nobody Against Putin|first=Christopher|last=Reed|website=|date=2025-01-29|publisher=Hammer to Nail|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205164601/https://www.hammertonail.com/reviews/mr-nobody-against-putin/|archive-date=2025-02-05|access-date=2025-02-06|url-status=live}} * {{Cite web|lang=en|url=https://irresistiblemagazine.com.au/sundance-film-review-mr-nobody-against-putin/|title=Sundance Film Review: Mr. Nobody Against Putin|date=2025-01-26|publisher=Irresistible Magazine|access-date=2025-02-06}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.indiewire.com/criticism/movies/mr-nobody-against-putin-review-1235088408/|title=‘Mr. Nobody Against Putin’ Review: A Riveting Look Inside an Increasingly Totalitarian Russia|first=Christian|last=Blauvelt|website=|date=2025-01-26|publisher=[[IndieWire]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211195831/https://www.indiewire.com/criticism/movies/mr-nobody-against-putin-review-1235088408/|archive-date=2025-02-11|access-date=2025-02-07|url-status=live}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.themovieblog.com/2025/02/mr-nobody-against-putin-screens-at-sundance-2025/|title=Mr. Nobody Against Putin Screens At Sundance 2025|first=Connie|last=Wilson|website=|date=2025-02-11|publisher=The Movie Blog|access-date=2025-10-24}} * {{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2025/film/global/mr-nobody-against-putin-kremlin-sundance-1236283374/|title=‘Mr. Nobody Against Putin’ Director on Lifting the Lid on Kremlin Pro-War Propaganda in Sundance Documentary|first=Leo|last=Barraclough|website=|date=2025-01-24|publisher=[[Variety]]|access-date=2025-10-24}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.newportthisweek.com/articles/must-see-mr-nobody-documents-ideological-warfare/|title=Newport FILM presents “Mr. Nobody Against Putin,” a Russian/Ukraine History Lesson|author=King, Loren|website=|date=2025-04-10|publisher=Newport This Week|access-date=2025-10-24}} [[Катэгорыя:Адукацыя ў Расіі]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Фільмы на рускай мове]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Фільмы з памылкай у IMDb]] [[Катэгорыя:Фільмы 2025 года]] [[Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Антываенныя фільмы]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Расіі]] [[Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2025 года]] eyybu3xve7ek41jquc1phlkz44spl3i 14 810063 5159064 2026-06-28T09:05:24Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Дакументальныя фільмы|2025|года}} {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы паводле гадоў|2025]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2010-х гадоў|2025]] [[Катэгорыя:Фільмы 2025 года]]» 5159064 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Дакументальныя фільмы|2025|года}} {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы паводле гадоў|2025]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2010-х гадоў|2025]] [[Катэгорыя:Фільмы 2025 года]] 48wiu0ye98wzehiq7sescrcc4nboje4 14 810064 5159071 2026-06-28T09:19:58Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Культура Нью-Джэрсі]] [[Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў ЗША|Нью-Джэрсі]]» 5159071 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Культура Нью-Джэрсі]] [[Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў ЗША|Нью-Джэрсі]] nlgr1i477hd3x5nfpm4tr4r2qthceab 0 810065 5159072 2026-06-28T09:20:41Z ~2026-37290-08 170408 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = Чэмпіянат Еўропы п...» 5159072 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. {{Справаздача пра матч |дата=12 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швецыі|15px}} [[Карлсан, Бу|Бу Карлсан]] |гледачы=35 720 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=1:0 |галы1= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|77}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=12 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Францыі|15px}} [[Бігэ, Жэрар|Жэрар Бігэ]] |гледачы=17 410 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=1:1 |галы1= [[Добравольскі, Ігар Іванавіч|Добравольскі]] {{гол|64|пен.}} |галы2= [[Томас Хеслер|Хеслер]] {{гол|90+1}} |справаздача= }} ---- {{Справаздача пра матч |дата=15 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Бельгіі|15px}} [[Гулатс, Гі|Гі Гуталс]] |гледачы=17 638 |каманда1={{футбол|GER}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|29}}<br>[[Эфенберг, Штэфан|Эфенберг]] {{гол|47}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=15 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Даніі|15px}} [[Мікельсэн, Петэр|Петэр Мікельсэн]] |гледачы=34 400 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=0:0 |галы1= |галы2= |справаздача= }} ---- {{Справаздача пра матч |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Пайрэта, П'ерлуіджы|П'ерлуіджы Пайрэта]] |гледачы=37 725 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=3:1 |галы1= [[Райкард, Франк|Райкард]] {{гол|4}}<br>[[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] {{гол|15}}<br>[[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|72}} |галы2= [[Клінсман, Юрген|Клінсман]] {{гол|54}} |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Рётлісбергер, Курт|Курт Рётлісбергер]] |гледачы=14 660 |каманда1={{футбол|SCO}} |каманда2={{футбол|СНД|1992}} |лік=3:0 |галы1=[[Макстэй, Пол|Макстэй]] {{гол|6}}<br>[[Макклер, Браян|Макклер]] {{гол|16}}<br>[[Макалістэр, Гары|Макалістэр]] {{гол|83|пен.}} |галы2= |справаздача= }} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} === Паўфіналы === {{Справаздача пра матч |дата=21 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Росунда]]», [[Стакгольм]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Ланезе, Туліё|Туліё Ланезе]] |гледачы=28 827 |каманда1={{футбол|SWE}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:3 |галы1= [[Бролін, Томас|Бролін]] {{гол|65|пен.}}<br>[[Андэрсан, Кенэт|К. Андэрсан]] {{гол|90}} |галы2= [[Хеслер, Томас|Хеслер]] {{гол|11}}<br>[[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|59||89}} |справаздача= }} ---- {{Справаздача пра матч |дата=22 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Іспаніі|15px}} [[Сорыяна Аладрэн, Эміліё|Эміліё Сорыяна Аладрэн]] |гледачы=37 450 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=2:2 |дадатковы_час=1 |пенальці=5:4 |галы1= [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{гол|5||33}} |галы2= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|23}}<br>[[Райкард]] {{гол|86}} |пенальці1 = [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{пенгол}}<br>[[Поульсен, Флемінг|Поульсен]] {{пенгол}}<br>[[Эльструп, Ларс|Эльструп]] {{пенгол}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{пенгол}}<br>[[Крыстофце, Кім|Крыстофце]] {{пенгол}} |пенальці2 = {{пенгол}} [[Куман, Рональд|Куман]]<br>{{пенпрам|}} [[Ван Бастэн, Марка|ван Бастэн]]<br>{{пенгол}} [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]]<br>{{пенгол}} [[Райкард, Франк|Райкард]]<br>{{пенгол}} [[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] |справаздача= }} === Фінал === {{main|Фінал чэмпіянату Еўропы па футболе 1992}} {{Справаздача пра матч |дата=26 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Галер, Бруна|Бруна Галер]] |гледачы=37 800 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Енсен, Йон|Енсен]] {{гол|19}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{гол|79}} |галы2= |справаздача= }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] kcoehek5q1cm0wuwndlo4qtym4fqnah 5159074 5159072 2026-06-28T09:21:38Z ~2026-37290-08 170408 5159074 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. {{Справаздача пра матч |дата=12 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швецыі|15px}} [[Карлсан, Бу|Бу Карлсан]] |гледачы=35 720 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=1:0 |галы1= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|77}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=12 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Францыі|15px}} [[Бігэ, Жэрар|Жэрар Бігэ]] |гледачы=17 410 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=1:1 |галы1= [[Добравольскі, Ігар Іванавіч|Добравольскі]] {{гол|64|пен.}} |галы2= [[Томас Хеслер|Хеслер]] {{гол|90+1}} |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=15 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Бельгіі|15px}} [[Гулатс, Гі|Гі Гуталс]] |гледачы=17 638 |каманда1={{футбол|GER}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|29}}<br>[[Эфенберг, Штэфан|Эфенберг]] {{гол|47}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=15 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Даніі|15px}} [[Мікельсэн, Петэр|Петэр Мікельсэн]] |гледачы=34 400 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=0:0 |галы1= |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Пайрэта, П'ерлуіджы|П'ерлуіджы Пайрэта]] |гледачы=37 725 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=3:1 |галы1= [[Райкард, Франк|Райкард]] {{гол|4}}<br>[[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] {{гол|15}}<br>[[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|72}} |галы2= [[Клінсман, Юрген|Клінсман]] {{гол|54}} |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Рётлісбергер, Курт|Курт Рётлісбергер]] |гледачы=14 660 |каманда1={{футбол|SCO}} |каманда2={{футбол|СНД|1992}} |лік=3:0 |галы1=[[Макстэй, Пол|Макстэй]] {{гол|6}}<br>[[Макклер, Браян|Макклер]] {{гол|16}}<br>[[Макалістэр, Гары|Макалістэр]] {{гол|83|пен.}} |галы2= |справаздача= }} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} === Паўфіналы === {{Справаздача пра матч |дата=21 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Росунда]]», [[Стакгольм]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Ланезе, Туліё|Туліё Ланезе]] |гледачы=28 827 |каманда1={{футбол|SWE}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:3 |галы1= [[Бролін, Томас|Бролін]] {{гол|65|пен.}}<br>[[Андэрсан, Кенэт|К. Андэрсан]] {{гол|90}} |галы2= [[Хеслер, Томас|Хеслер]] {{гол|11}}<br>[[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|59||89}} |справаздача= }} ---- {{Справаздача пра матч |дата=22 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Іспаніі|15px}} [[Сорыяна Аладрэн, Эміліё|Эміліё Сорыяна Аладрэн]] |гледачы=37 450 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=2:2 |дадатковы_час=1 |пенальці=5:4 |галы1= [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{гол|5||33}} |галы2= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|23}}<br>[[Райкард]] {{гол|86}} |пенальці1 = [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{пенгол}}<br>[[Поульсен, Флемінг|Поульсен]] {{пенгол}}<br>[[Эльструп, Ларс|Эльструп]] {{пенгол}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{пенгол}}<br>[[Крыстофце, Кім|Крыстофце]] {{пенгол}} |пенальці2 = {{пенгол}} [[Куман, Рональд|Куман]]<br>{{пенпрам|}} [[Ван Бастэн, Марка|ван Бастэн]]<br>{{пенгол}} [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]]<br>{{пенгол}} [[Райкард, Франк|Райкард]]<br>{{пенгол}} [[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] |справаздача= }} === Фінал === {{main|Фінал чэмпіянату Еўропы па футболе 1992}} {{Справаздача пра матч |дата=26 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Галер, Бруна|Бруна Галер]] |гледачы=37 800 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Енсен, Йон|Енсен]] {{гол|19}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{гол|79}} |галы2= |справаздача= }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 1x3j5njp4j4nnr9fjobh6p867shm02c 5159076 5159074 2026-06-28T09:22:57Z ~2026-37290-08 170408 5159076 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца2|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец2}} {{Справаздача пра матч |дата=12 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швецыі|15px}} [[Карлсан, Бу|Бу Карлсан]] |гледачы=35 720 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=1:0 |галы1= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|77}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=12 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Францыі|15px}} [[Бігэ, Жэрар|Жэрар Бігэ]] |гледачы=17 410 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=1:1 |галы1= [[Добравольскі, Ігар Іванавіч|Добравольскі]] {{гол|64|пен.}} |галы2= [[Томас Хеслер|Хеслер]] {{гол|90+1}} |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=15 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Бельгіі|15px}} [[Гулатс, Гі|Гі Гуталс]] |гледачы=17 638 |каманда1={{футбол|GER}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|29}}<br>[[Эфенберг, Штэфан|Эфенберг]] {{гол|47}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=15 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Даніі|15px}} [[Мікельсэн, Петэр|Петэр Мікельсэн]] |гледачы=34 400 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=0:0 |галы1= |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Пайрэта, П'ерлуіджы|П'ерлуіджы Пайрэта]] |гледачы=37 725 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=3:1 |галы1= [[Райкард, Франк|Райкард]] {{гол|4}}<br>[[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] {{гол|15}}<br>[[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|72}} |галы2= [[Клінсман, Юрген|Клінсман]] {{гол|54}} |справаздача= }} {{Справаздача пра матч |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Рётлісбергер, Курт|Курт Рётлісбергер]] |гледачы=14 660 |каманда1={{футбол|SCO}} |каманда2={{футбол|СНД|1992}} |лік=3:0 |галы1=[[Макстэй, Пол|Макстэй]] {{гол|6}}<br>[[Макклер, Браян|Макклер]] {{гол|16}}<br>[[Макалістэр, Гары|Макалістэр]] {{гол|83|пен.}} |галы2= |справаздача= }} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} === Паўфіналы === {{Справаздача пра матч |дата=21 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Росунда]]», [[Стакгольм]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Ланезе, Туліё|Туліё Ланезе]] |гледачы=28 827 |каманда1={{футбол|SWE}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:3 |галы1= [[Бролін, Томас|Бролін]] {{гол|65|пен.}}<br>[[Андэрсан, Кенэт|К. Андэрсан]] {{гол|90}} |галы2= [[Хеслер, Томас|Хеслер]] {{гол|11}}<br>[[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|59||89}} |справаздача= }} ---- {{Справаздача пра матч |дата=22 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Іспаніі|15px}} [[Сорыяна Аладрэн, Эміліё|Эміліё Сорыяна Аладрэн]] |гледачы=37 450 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=2:2 |дадатковы_час=1 |пенальці=5:4 |галы1= [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{гол|5||33}} |галы2= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|23}}<br>[[Райкард]] {{гол|86}} |пенальці1 = [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{пенгол}}<br>[[Поульсен, Флемінг|Поульсен]] {{пенгол}}<br>[[Эльструп, Ларс|Эльструп]] {{пенгол}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{пенгол}}<br>[[Крыстофце, Кім|Крыстофце]] {{пенгол}} |пенальці2 = {{пенгол}} [[Куман, Рональд|Куман]]<br>{{пенпрам|}} [[Ван Бастэн, Марка|ван Бастэн]]<br>{{пенгол}} [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]]<br>{{пенгол}} [[Райкард, Франк|Райкард]]<br>{{пенгол}} [[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] |справаздача= }} === Фінал === {{main|Фінал чэмпіянату Еўропы па футболе 1992}} {{Справаздача пра матч |дата=26 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Галер, Бруна|Бруна Галер]] |гледачы=37 800 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Енсен, Йон|Енсен]] {{гол|19}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{гол|79}} |галы2= |справаздача= }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 5dzwmh3vzyygun8yr5bk0i3dg1ga0nw 5159078 5159076 2026-06-28T09:24:38Z ~2026-37290-08 170408 5159078 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца2|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец2}} {{Справаздача аб матчы |дата=12 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швецыі|15px}} [[Карлсан, Бу|Бу Карлсан]] |гледачы=35 720 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=1:0 |галы1= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|77}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача аб матчы |дата=12 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Францыі|15px}} [[Бігэ, Жэрар|Жэрар Бігэ]] |гледачы=17 410 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=1:1 |галы1= [[Добравольскі, Ігар Іванавіч|Добравольскі]] {{гол|64|пен.}} |галы2= [[Томас Хеслер|Хеслер]] {{гол|90+1}} |справаздача= }} {{Справаздача аб матчы |дата=15 чэрвеня 1992<br>17:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Бельгіі|15px}} [[Гулатс, Гі|Гі Гуталс]] |гледачы=17 638 |каманда1={{футбол|GER}} |каманда2={{футбол|SCO|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|29}}<br>[[Эфенберг, Штэфан|Эфенберг]] {{гол|47}} |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача аб матчы |дата=15 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Даніі|15px}} [[Мікельсэн, Петэр|Петэр Мікельсэн]] |гледачы=34 400 |каманда1={{футбол|СНД|1992}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=0:0 |галы1= |галы2= |справаздача= }} {{Справаздача аб матчы |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Пайрэта, П'ерлуіджы|П'ерлуіджы Пайрэта]] |гледачы=37 725 |каманда1={{футбол|NED}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=3:1 |галы1= [[Райкард, Франк|Райкард]] {{гол|4}}<br>[[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] {{гол|15}}<br>[[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|72}} |галы2= [[Клінсман, Юрген|Клінсман]] {{гол|54}} |справаздача= }} {{Справаздача аб матчы |дата=18 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Ідратспаркен]]», [[Норчэпінг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Рётлісбергер, Курт|Курт Рётлісбергер]] |гледачы=14 660 |каманда1={{футбол|SCO}} |каманда2={{футбол|СНД|1992}} |лік=3:0 |галы1=[[Макстэй, Пол|Макстэй]] {{гол|6}}<br>[[Макклер, Браян|Макклер]] {{гол|16}}<br>[[Макалістэр, Гары|Макалістэр]] {{гол|83|пен.}} |галы2= |справаздача= }} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} === Паўфіналы === {{Справаздача аб матчы |дата=21 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Росунда]]», [[Стакгольм]] |суддзя={{Сцяг Італіі|15px}} [[Ланезе, Туліё|Туліё Ланезе]] |гледачы=28 827 |каманда1={{футбол|SWE}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:3 |галы1= [[Бролін, Томас|Бролін]] {{гол|65|пен.}}<br>[[Андэрсан, Кенэт|К. Андэрсан]] {{гол|90}} |галы2= [[Хеслер, Томас|Хеслер]] {{гол|11}}<br>[[Рыдле, Карл-Хайнц|Рыдле]] {{гол|59||89}} |справаздача= }} ---- {{Справаздача аб матчы |дата=22 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Іспаніі|15px}} [[Сорыяна Аладрэн, Эміліё|Эміліё Сорыяна Аладрэн]] |гледачы=37 450 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|NED|||R}} |лік=2:2 |дадатковы_час=1 |пенальці=5:4 |галы1= [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{гол|5||33}} |галы2= [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]] {{гол|23}}<br>[[Райкард]] {{гол|86}} |пенальці1 = [[Ларсен, Хенрык|Ларсен]] {{пенгол}}<br>[[Поульсен, Флемінг|Поульсен]] {{пенгол}}<br>[[Эльструп, Ларс|Эльструп]] {{пенгол}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{пенгол}}<br>[[Крыстофце, Кім|Крыстофце]] {{пенгол}} |пенальці2 = {{пенгол}} [[Куман, Рональд|Куман]]<br>{{пенпрам|}} [[Ван Бастэн, Марка|ван Бастэн]]<br>{{пенгол}} [[Беркамп, Дэніс|Беркамп]]<br>{{пенгол}} [[Райкард, Франк|Райкард]]<br>{{пенгол}} [[Вітсге, Роб|Роб Вітсге]] |справаздача= }} === Фінал === {{Справаздача аб матчы |дата=26 чэрвеня 1992<br>20:15 |стадыён=«[[Уллеві]]», [[Гётэборг]] |суддзя={{Сцяг Швейцарыі|15px}} [[Галер, Бруна|Бруна Галер]] |гледачы=37 800 |каманда1={{футбол|DEN}} |каманда2={{футбол|GER|||R}} |лік=2:0 |галы1= [[Енсен, Йон|Енсен]] {{гол|19}}<br>[[Вільфорт, Кім|Вільфорт]] {{гол|79}} |галы2= |справаздача= }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] r3i84qe47s3uix2m600tb5ryv1y1e9i 5159084 5159078 2026-06-28T09:33:50Z ~2026-37290-08 170408 5159084 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца2|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец2}} === Група B === {{ФутболТабліца2|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец2}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 45yr2neinlxvndc2gxqkvd8avf19vb1 5159086 5159084 2026-06-28T09:34:46Z ~2026-37290-08 170408 5159086 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец2}} === Група B === {{ФутболТабліца|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец2}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 6dlxur4lxgy31szryvpghmax6gxihbw 5159087 5159086 2026-06-28T09:35:34Z ~2026-37290-08 170408 5159087 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца|заўвагі=1}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}} | RD1-score2='''3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3='''2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}} | RD2-score2='''2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] meq2nizdj611a68bs5maja8fy163a5u 5159089 5159087 2026-06-28T09:39:04Z ~2026-37290-08 170408 5159089 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без 3 месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] kxdydts0lduypm57yddkxlca4ytwsz9 5159090 5159089 2026-06-28T09:40:23Z ~2026-37290-08 170408 5159090 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца}} {{ФТ-каманда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-оф|плей-оф]]|примРадок=|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|колер=#ccffcc}} {{ФТ-каманда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] ru8qqup1neepl273gl5ynkpemq1uax1 5159091 5159090 2026-06-28T09:42:33Z ~2026-37290-08 170408 5159091 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТаблица2|примечания=1}} {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТаблицаКонец2}} === Група B === {{ФутболТаблица2|примечания=1}} {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТаблицаКонец2}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] jv5636vaqk2uzffmjd3le288cr2esds 5159092 5159091 2026-06-28T09:43:41Z ~2026-37290-08 170408 5159092 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца|примечания=1}} {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКонец}} === Група B === {{ФутболТабліца2|примечания=1}} {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКонец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] nldtz7gzrdygxibf84gbz4wtgr2u30j 5159093 5159092 2026-06-28T09:44:31Z ~2026-37290-08 170408 5159093 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца|примечания=1}} {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліца}} === Група B === {{ФутболТабліца2|примечания=1}} {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліца}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 2yhbmhkocsvswqyihmdv17juzjsrlnp 5159094 5159093 2026-06-28T09:45:17Z ~2026-37290-08 170408 5159094 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліца }} === Група B === {{ФутболТабліца2 {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліца }} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 5z4zit6jyzv7v0a4gu77xl8z9rdn64y 5159096 5159094 2026-06-28T09:46:41Z ~2026-37290-08 170408 5159096 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца2 {{ФТ-команда-2О|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда-2О|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-команда-2О|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] css0s41kiyju0pr9yow8jwwjofoefvc 5159097 5159096 2026-06-28T09:48:01Z ~2026-37290-08 170408 5159097 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца {{ФТ-команда|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-команда|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца2 {{ФТ-команда|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-команда|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-команда|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] og5eilybyz2vbq64k84fqxnmkbc53qi 5159099 5159097 2026-06-28T09:49:36Z ~2026-37290-08 170408 5159099 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца {{ФТ-каманда|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-каманда|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-каманда|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца2 {{ФТ-каманда|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-каманда|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4|цвет=#ccffcc}} {{ФТ-каманда|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] 8mqgd1umcng5v2ykcnex0s8n4xmx7cn 5159100 5159099 2026-06-28T09:50:36Z ~2026-37290-08 170408 5159100 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца {{ФТ-каманда|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2}} {{ФТ-каманда|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2}} {{ФТ-каманда|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца2 {{ФТ-каманда|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1|Выхад у [[#Плей-офф|плей-офф]]|примСтрок=2}} {{ФТ-каманда|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4}} {{ФТ-каманда|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] dey3dpd77b7ii24p7aqdl7kg9wt1drf 5159102 5159100 2026-06-28T09:52:21Z ~2026-37290-08 170408 5159102 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} |лога = |час = [[10 чэрвеня|10]] — [[26 чэрвеня]] [[1992]] |чэмпіён = {{Футбол|DEN}} |2 месца = {{Футбол|GER}} |гульняў = 15 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|1988]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|1996]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992''' — дзявяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[10|10 чэрвеня]] па [[26 чэрвеня]] [[1992]] года у [[Швецыі|Швецыі]]. Данія выйграла тытул, атрымаўшы запрашэнне ў якасці каманды, якая заняла другое месца ў кваліфікацыі, толькі пасля таго, як Югаславія была дыскваліфікавана ў выніку распаду краіны і наступных ваенных дзеянняў<ref>{{cite web |title=Euro 1992: Denmark's fairytale |first=Saj |last=Chowdhury |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/17757335|website=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 May 2012 |access-date=11 June 2012 }}</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група A === {{ФутболТабліца {{ФТ-каманда|1|{{футбол|SWE}}|2|1|0|4|2}} {{ФТ-каманда|2|{{футбол|DEN}}|1|1|1|2|2}} {{ФТ-каманда|3|{{футбол|FRA}}|0|2|1|2|3}} {{ФТ-каманда|4|{{футбол|ENG}}|0|2|1|1|2}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Група B === {{ФутболТабліца2 {{ФТ-каманда|1|{{футбол|NED}}|2|1|0|4|1}} {{ФТ-каманда|2|{{футбол|GER}}|1|1|1|4|4}} {{ФТ-каманда|3|{{футбол|SCO}}|1|0|2|3|3}} {{ФТ-каманда|4|{{футбол|CIS}}|0|2|1|1|4}} {{ФутболТабліцаКанец}} === Плей-оф === === Сетка === {{Турнір4 без матча за трэцяе месца | RD1= [[#Паўфіналы|Паўфіналы]] | RD2= [[#Фінал|Фінал]] | RD1-seed1=A1 | RD1-team1={{футбол|SWE}} | RD1-score1=2 | RD1-seed2=B2 | RD1-team2='''{{футбол|GER}}''' | RD1-score2=3 | RD1-seed3=A2 | RD1-team3='''{{футбол|DEN}}''' ([[Пасляматчавыя пенальці|пен.]]) | RD1-score3=2 (5) | RD1-seed4=B1 | RD1-team4={{футбол|NED}} | RD1-score4=2 (4) | RD2-seed1= | RD2-team1={{футбол|GER}} | RD2-score1=0 | RD2-seed2= | RD2-team2='''{{футбол|DEN}}''' | RD2-score2=2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1992]] [[Катэгорыя:1992 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1992 года]] sootu2arcsb0rqj3eof7btcej1x4qt7 14 810066 5159103 2026-06-28T09:54:02Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Фільмы-меладрамы|2010|года}} [[Катэгорыя:Фільмы-меладрамы паводле гадоў|2010]] [[Катэгорыя:Фільмы 2010 года]]» 5159103 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Фільмы-меладрамы|2010|года}} [[Катэгорыя:Фільмы-меладрамы паводле гадоў|2010]] [[Катэгорыя:Фільмы 2010 года]] najdtqbpydb5di900qax9lw2pwpxa13 0 810067 5159108 2026-06-28T10:11:30Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны мікрараён (катэджны пасёлак) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне на ўсход ад вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] Астрашыцка-Гарадоцкі сельса...» 5159108 wikitext text/x-wiki '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны мікрараён (катэджны пасёлак) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне на ўсход ад вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З'явіліся ў 2023 годзе]] 5q5saoa5fxiv67vg0q1ta68faoap2co 5159109 5159108 2026-06-28T10:12:09Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159109 wikitext text/x-wiki '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны [[жылы раён]] ([[катэджны пасёлак]]) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне на ўсход ад вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З'явіліся ў 2023 годзе]] fw9xq3dqzfzcf2ebddn6wk3c183y1yd 5159111 5159109 2026-06-28T10:13:41Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159111 wikitext text/x-wiki {{Мікрараён |Назва = Новая Аколіца |Краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Арыгінальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Каментарыі = |Горад = [[Мінскі раён]] |Карта = |Адміністрацыйная акруга горада = [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] |Адміністрацыйны раён горада = |Першае згадванне = [[2023]] |Дата заснавання = [[2023]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = |Ранейшы статус = |Год уключэння ў межы горада = |Ранейшыя назвы = |Этнахаронім = |Паштовыя індэксы = |Плошча = каля 210 га (агульная план.)<br>каля 50 га (першы этап) |Насельніцтва = |Год перапісу = |Плошча жылога фонду = |Тэлефонныя коды = |Раённыя сеткі = |Сайт = |Дадатак = |Катэгорыя ў Commons = }} '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны [[жылы раён]] ([[катэджны пасёлак]]) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне на ўсход ад вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З'явіліся ў 2023 годзе]] nbkrwap5sy8sx09orkg9mfltzento5b 5159112 5159111 2026-06-28T10:15:47Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 ± 3 катэгорыі з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159112 wikitext text/x-wiki {{Мікрараён |Назва = Новая Аколіца |Краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Арыгінальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Каментарыі = |Горад = [[Мінскі раён]] |Карта = |Адміністрацыйная акруга горада = [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] |Адміністрацыйны раён горада = |Першае згадванне = [[2023]] |Дата заснавання = [[2023]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = |Ранейшы статус = |Год уключэння ў межы горада = |Ранейшыя назвы = |Этнахаронім = |Паштовыя індэксы = |Плошча = каля 210 га (агульная план.)<br>каля 50 га (першы этап) |Насельніцтва = |Год перапісу = |Плошча жылога фонду = |Тэлефонныя коды = |Раённыя сеткі = |Сайт = |Дадатак = |Катэгорыя ў Commons = }} '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны [[жылы раён]] ([[катэджны пасёлак]]) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне на ўсход ад вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Беларусі]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе]] 8w1bm8r7iixeur72j20d26y08lz4q01 5159113 5159112 2026-06-28T10:18:43Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159113 wikitext text/x-wiki {{Мікрараён |Назва = Новая Аколіца |Краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Арыгінальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Каментарыі = |Горад = [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] |Карта = |Адміністрацыйная акруга горада = [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] |Адміністрацыйны раён горада = |Першае згадванне = [[2023]] |Дата заснавання = [[2023]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = |Ранейшы статус = |Год уключэння ў межы горада = |Ранейшыя назвы = |Этнахаронім = |Паштовыя індэксы = |Плошча = каля 210 га (агульная план.)<br>каля 50 га (першы этап) |Насельніцтва = |Год перапісу = |Плошча жылога фонду = |Тэлефонныя коды = |Раённыя сеткі = |Сайт = |Дадатак = |Катэгорыя ў Commons = }} '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны [[жылы раён]] ([[катэджны пасёлак]]) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне ва ўсходняй частцы вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Беларусі]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе]] g3gdgeevrozlhj70bo3r4i6xzj95e65 5159114 5159113 2026-06-28T10:19:01Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 дададзена [[Катэгорыя:Аколіца (Мінскі раён)]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159114 wikitext text/x-wiki {{Мікрараён |Назва = Новая Аколіца |Краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Арыгінальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Каментарыі = |Горад = [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] |Карта = |Адміністрацыйная акруга горада = [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] |Адміністрацыйны раён горада = |Першае згадванне = [[2023]] |Дата заснавання = [[2023]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = |Ранейшы статус = |Год уключэння ў межы горада = |Ранейшыя назвы = |Этнахаронім = |Паштовыя індэксы = |Плошча = каля 210 га (агульная план.)<br>каля 50 га (першы этап) |Насельніцтва = |Год перапісу = |Плошча жылога фонду = |Тэлефонныя коды = |Раённыя сеткі = |Сайт = |Дадатак = |Катэгорыя ў Commons = }} '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны [[жылы раён]] ([[катэджны пасёлак]]) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне ва ўсходняй частцы вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Беларусі]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе]] [[Катэгорыя:Аколіца (Мінскі раён)]] 81fyvnzshn4oa0xk7ygwcxphmbfkeqw 5159115 5159114 2026-06-28T10:19:25Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159115 wikitext text/x-wiki {{Мікрараён |Назва = Новая Аколіца |Краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |Арыгінальная назва = |Выява = |Шырыня выявы = |Каментарыі = |Горад = [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] |Карта = |Адміністрацыйная акруга горада = [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет]] |Адміністрацыйны раён горада = |Першае згадванне = [[2023]] |Дата заснавання = [[2023]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = BY |CoordScale = |Ранейшы статус = |Год уключэння ў межы горада = |Ранейшыя назвы = |Этнахаронім = |Паштовыя індэксы = |Плошча = каля 210 га (агульная план.)<br>каля 50 га (першы этап) |Насельніцтва = |Год перапісу = |Плошча жылога фонду = |Тэлефонныя коды = |Раённыя сеткі = |Сайт = |Дадатак = |Катэгорыя ў Commons = }} '''Но́вая Ако́ліца''' — эксперыментальны [[жылы раён]] ([[катэджны пасёлак]]) малапавярховай жылой забудовы ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]], размешчаны на колішнім вайсковым палігоне ва ўсходняй частцы вёскі [[Аколіца (Мінскі раён)|Аколіца]] [[Астрашыцка-Гарадоцкі сельсавет|Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета]]. Праект пазіцыянаваўся дзяржавай як прыклад хуткага і таннага ўзвядзення індывідуальнага жылля індустрыяльным метадам без лішняй бюракратыі, аднак пазней стаў аб'ектам крытыкі і расследаванняў незалежных медыя з-за непразрыстага размеркавання ўчасткаў сярод сілавікоў, наменклатуры і прапагандыстаў<ref name="nn_tur">{{cite web|url=https://nashaniva.com/381175|title=Ігар Тур з жонкай пасяліўся ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку. Каб метр яму абышоўся танней, усе камунікацыі аплацілі з бюджэту|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=14 лістапада 2025|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="nn_siloviki">{{cite web|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=6 мая 2026|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Гісторыя будаўніцтва == Ініцыятыва стварэння пасёлка належала [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандру Лукашэнку]], які ў чэрвені 2023 года даручыў віцэ-прэм'еру [[Анатоль Аляксандравіч Сівак|Анатолю Сіваку]] пабудаваць «прыгожую вёску» хутка і без аглядкі на існуючыя нарматывы. Паводле слоў Лукашэнкі, Сіваку быў дадзены поўны карт-бланш распрацаваць праект хоць «пальцам на пяску» і пазбавіцца ад бюракратычнай цяганіны<ref name="nn_aug23">{{cite web|url=https://nashaniva.com/323749|title=У Аколіцы пад Мінскам на загад Лукашэнкі пачынаюць будаваць катэджны пасёлак для вайскоўцаў|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=10 жніўня 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Маштабныя будаўнічыя работы пачаліся ў жніўні 2023 года. Да ўзвядзення дамоў былі прыцягнуты дванаццаць дзяржаўных будаўнічых арганізацый і домабудаўнічых камбінатаў з усёй краіны ([[Гомельскі ДБК|Гомельскі]], [[Салігорскі ДБК|Салігорскі]], [[Магілёўскі ДБК|Магілёўскі]] і [[Мінскі ДБК]], «[[Брэстжылбуд]]», «[[Гроднажылбуд]]», «[[Барысаўжылбуд]]», [[Завод газетнай паперы]], [[Крычаўскі завод ЖБВ]], «[[МінЛясГас]]» і [[Беларуская цэментная кампанія]])<ref name="belarus_by">{{cite web|url=https://www.belarus.by/by/press-center/news/bez-bjurakraty--tsjaganny-lukashenka-abaznachy-novy-farmat-pryvatnaj-zhyloj-zabudovy_i_0000163481.html|title="Без бюракратыі і цяганіны". Лукашэнка абазначыў новы фармат прыватнай жылой забудовы|publisher=Belarus.by|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Генеральны дырэктар «Брэстжылбуда» Аляксандр Раманюк першапачаткова заяўляў, што ўзведзеныя яго прадпрыемствам дамы будуць мець статус арэнднага жылля для вайскоўцаў<ref name="nn_aug23"/>. 27 кастрычніка 2023 года Аляксандр Лукашэнка асабіста наведаў будаўлю і праінспектаваў першую гатовую вуліцу — Юбілейную. Ён запатрабаваў і ў далейшым пры будаўніцтве кіравацца «гаспадарскім падыходам», зніжаць выдаткі і рабіць пад'язныя дарогі выключна з бетону<ref name="pres23">{{cite web|url=https://president.gov.by/be/events/rabochaya-poezdka-v-minskiy-rayon-1698431343|title=Рабочая паездка ў Мінскі раён|publisher=Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|date=27 кастрычніка 2023|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пры гэтым грамадскае абмеркаванне генеральнага плана забудовы было абвешчана толькі ў снежні 2023 года, калі першая вуліца ўжо была цалкам пабудавана<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner">{{cite web|url=https://realt.onliner.by/2023/12/18/sovremennyj-kottedzhnyj-poselok|title=Под Минском строят современный коттеджный поселок. Для кого?|publisher=[[Onliner.by]]|date=18 снежня 2023|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Інфраструктура і архітэктура == Генеральны план прадугледжвае далучэнне да вёскі Аколіца каля 210 гектараў зямлі, з якіх на першым этапе пачалося асваенне амаль 50 гектараў. На гэтай тэрыторыі запланавана ўзвядзенне больш за 200 аднакватэрных дамоў<ref name="belarus_by"/><ref name="onliner"/>. У пасёлку прадстаўлена 19 тыпаў дамоў рознай плошчы (ад 70 да 140 квадратных метраў) і з розных матэрыялаў: драўляныя, цагляныя, газасілікатныя і шчытавыя<ref name="pres23"/>. Сярод архітэктурных асаблівасцей — адсутнасць агароджаў паміж участкамі, адсутнасць падвалаў і гаспадарчых пабудоў, а таксама сучасны дызайн з выкарыстаннем чорна-белых фасадаў і французскіх акон. Да ўсіх дамоў цэнтралізавана падведзены вадаправод, каналізацыя і электрасеткі для ацяплення<ref name="nn_tur"/>. На ўнутраных вуліцах арганізаваны аднабаковы рух, а грузавы транспарт накіроўваецца ў аб'езд<ref name="pres23"/>. У перспектыве ў Новай Аколіцы плануецца пабудаваць сацыяльную інфраструктуру: дзіцячы сад на 150 месцаў, школу на 720 навучэнцаў і амбулаторыю. Праектам таксама прадугледжана стварэнне сеткі веладарожак і безбар'ернага асяроддзя<ref name="onliner"/>. == Размеркаванне жылля і крытыка == Першапачаткова дзяржаўныя СМІ заяўлялі, што дамы ў Новай Аколіцы прызначаюцца для жыхароў Мінскага раёна, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а кошт квадратнага метра складзе каля 2400 рублёў (каля 705 долараў ЗША). Сабекошт будаўніцтва ўдалося значна знізіць за кошт таго, што зямля пад дамамі заставалася ў статусе «зямлі агульнага карыстання», а ўся інжынерная інфраструктура была прафінансавана з дзяржаўнага бюджэту<ref name="nn_tur"/><ref name="onliner"/>. Аднак да сярэдзіны 2025 года кошты на аўкцыёнах выраслі амаль на траціну (да 1000 долараў за квадратны метр), і выстаўленыя ў свабодны продаж дамы не знаходзілі пакупнікоў<ref name="nn_tur"/>. У 2025 і 2026 гадах незалежныя журналісцкія расследаванні выявілі, што ўчасткі і дамы ў эксперыментальным пасёлку на льготных умовах дасталіся прадстаўнікам сілавых структур, дзяржаўным дзеячам і прапагандыстам. Высветлілася, што адзін з дамоў, узведзеных «Брэстжылбудам» на вуліцы Юбілейнай, набыў без растэрміноўкі тэлевядучы і прапагандыст тэлеканала [[АНТ]] [[Ігар Пятровіч Тур|Ігар Тур]]. Побач з ім пасяліліся начальнік мінскай [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|ДАІ]] [[Сяргей Бабіч]], начальнік аддзела Упраўлення крымінальнага вышуку [[ГУУС Мінгарвыканкама]] [[Андрэй Пятровіч]], а таксама шэраг іншых міліцыянераў з Мінскай вобласці. Некаторыя з сілавікоў атрымалі аднапавярховыя дамы бязвыплатна або аформілі льготную іпатэку ад МУС<ref name="nn_tur"/><ref name="nn_siloviki"/>. Вялікую колькасць участкаў перадалі ў арэнду на 100 гадоў розным сілавым падраздзяленням за сімвалічную плату (каля 30—40 рублёў у год за ўчастак). У прыватнасці, 18 участкаў атрымала [[вайсковая часць 3310]] унутраных войскаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] (на базе якой пад камандаваннем [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалая Карпянкова]] створаны атрад спецпрызначэння «[[Тарнада (атрад спецпрызначэння)|Тарнада]]»). Яшчэ пяць участкаў былі перададзены дзяржаўнай арганізацыі «[[Дыпсэрвіс]]»<ref name="nn_siloviki"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Жылыя раёны Беларусі]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе]] [[Катэгорыя:Аколіца (Мінскі раён)]] bo9jzq34jzxli0sspyp63uyrbs5mu7j 14 810068 5159117 2026-06-28T10:22:13Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{catmain}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Аграгарадкі Мінскай вобласці]]» 5159117 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Аграгарадкі Мінскай вобласці]] 4wd1qjkeqtieek041l5w4yapbzstvtv 5159118 5159117 2026-06-28T10:22:17Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Аграгарадкі Мінскай вобласці]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159118 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна]] [[Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет]] mzsbn47rw3refrkais5mzs4hn9ga5ke 0 810069 5159120 2026-06-28T10:29:49Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сяргей Васілевіч Бабіч]] 5159120 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сяргей Васілевіч Бабіч]] 8xnkuas7vaib3erxt11v0gqbpzcvgfh 0 810070 5159122 2026-06-28T10:34:01Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Дзяржаўны дзеяч |імя = Сяргей Васілевіч Бабіч |арыгінал імя = |фота = |шырыня = |апісанне фота = |пасада = Начальнік УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама |пачатак_тэрміну = 30 сакавіка 2020 |канец_тэрміну = |прэзідэнт = Алякса...» 5159122 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч |імя = Сяргей Васілевіч Бабіч |арыгінал імя = |фота = |шырыня = |апісанне фота = |пасада = Начальнік УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама |пачатак_тэрміну = 30 сакавіка 2020 |канец_тэрміну = |прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] |папярэднік = |пераемнік = |дата нараджэння = |месца нараджэння = [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] |дата смерці = |месца смерці = |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |адукацыя = |навуковая ступень = |партыя = |званне = [[Падпалкоўнік міліцыі]] (на 2020 год) |узнагароды = }} {{цёзкі2|Бабіч}} '''Сярге́й Васі́левіч Ба́біч''' (нар. [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі супрацоўнік [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]. Начальнік [[УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама|Упраўлення Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі ГУУС Мінгарвыканкама]] (з 2020 года). [[Падпалкоўнік міліцыі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Столін]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]<ref name="minsknews">{{cite web|url=https://minsknews.by/u-stolichnoj-gai-novyj-rukovoditel/|title=У столичной ГАИ — новый руководитель|publisher=Минск-Новости|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Службу ў органах унутраных спраў пачаў у 2003 годзе. У кастрычніку 2003 года быў прыняты на службу інспектарам [[ДПС|дарожна-патрульнай службы (ДПС)]] 4-га спецўзвода спецыяльнага падраздзялення па забеспячэнні дарожнай бяспекі [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі]] [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|ГУУС Мінгарвыканкама]]<ref name="onliner">{{cite web|url=https://auto.onliner.by/2020/03/30/gai-549|title=В ГАИ Минска новый начальник|publisher=[[Onliner.by]]|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У далейшым праходзіў службу на пасадах інспектара па вышуку, а таксама інспектара аддзялення аналізу, планавання і кантролю аддзела інфармацыйна-аналітычнай працы ДАІ ГУУС Мінгарвыканкама<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2013 годзе быў прызначаны намеснікам начальніка аддзела ДАІ Цэнтральнага раённага ўпраўлення ўнутраных спраў (РУУС) горада [[Мінск]]а. У 2015 годзе ўзначаліў гэты аддзел<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2018 годзе працягнуў службу на пасадзе намесніка начальніка [[Цэнтральнае РУУС г. Мінска|Цэнтральнага РУУС Мінска]] па ідэалагічнай працы і кадравым забеспячэнні<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У верасні 2019 года ўзначаліў спецыяльнае падраздзяленне дарожна-патрульнай службы «[[Страла (спецпадраздзяленне)|Страла]]» [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Рэспублікі Беларусь]]<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. 30 сакавіка 2020 года прызначаны начальнікам Упраўлення ДАІ ГУУС Мінскага гарвыканкама. У гэты ж дзень у актавай зале [[Маскоўскае РУУС г. Мінска|Маскоўскага РУУС]] асабоваму складу дарожнай міліцыі яго прадставіў начальнік ГУУС Мінгарвыканкама генерал-маёр міліцыі [[Іван Уладзіміравіч Кубракоў|Іван Кубракоў]]<ref name="minsknews"/>. Новаму кіраўніку была пастаўлена задача па распрацоўцы і ўкараненні новых форм і метадаў прафілактыкі дарожна-транспартнага траўматызму<ref name="minsknews"/>. У маі 2026 года ў выніку расследавання незалежных медыя стала вядома, што Сяргей Бабіч набыў дом у эксперыментальным катэджным пасёлку [[Новая Аколіца]] пад Мінскам, які першапачаткова ўзводзіўся дзяржавай як арэнднае жыллё. Паводле апублікаваных даных, начальнік мінскай ДАІ аформіў на катэдж іпатэку пры дапамозе структур МУС з тэрмінам выплат на 15 гадоў<ref name="nn_siloviki">{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|date=6 мая 2026|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бабіч Сяргей Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Століне]] [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Начальнікі ДАІ Беларусі]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Беларусі]] eeof03p4m6eeipl121v2lr1ynnxpnos 5159123 5159122 2026-06-28T10:36:09Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159123 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч |імя = Сяргей Васілевіч Бабіч |арыгінал імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Начальнік УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 30 сакавіка 2020 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | дата нараджэння = | месца нараджэння = [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] | дата смерці = | месца смерці = | прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | званне = [[Падпалкоўнік міліцыі]] (на 2020 год) }} {{цёзкі2|Бабіч}} '''Сярге́й Васі́левіч Ба́біч''' (нар. [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі супрацоўнік [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]. Начальнік [[УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама|Упраўлення Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі ГУУС Мінгарвыканкама]] (з 2020 года). [[Падпалкоўнік міліцыі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Столін]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]<ref name="minsknews">{{cite web|url=https://minsknews.by/u-stolichnoj-gai-novyj-rukovoditel/|title=У столичной ГАИ — новый руководитель|publisher=Минск-Новости|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Службу ў органах унутраных спраў пачаў у 2003 годзе. У кастрычніку 2003 года быў прыняты на службу інспектарам [[ДПС|дарожна-патрульнай службы (ДПС)]] 4-га спецўзвода спецыяльнага падраздзялення па забеспячэнні дарожнай бяспекі [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі]] [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|ГУУС Мінгарвыканкама]]<ref name="onliner">{{cite web|url=https://auto.onliner.by/2020/03/30/gai-549|title=В ГАИ Минска новый начальник|publisher=[[Onliner.by]]|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У далейшым праходзіў службу на пасадах інспектара па вышуку, а таксама інспектара аддзялення аналізу, планавання і кантролю аддзела інфармацыйна-аналітычнай працы ДАІ ГУУС Мінгарвыканкама<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2013 годзе быў прызначаны намеснікам начальніка аддзела ДАІ Цэнтральнага раённага ўпраўлення ўнутраных спраў (РУУС) горада [[Мінск]]а. У 2015 годзе ўзначаліў гэты аддзел<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2018 годзе працягнуў службу на пасадзе намесніка начальніка [[Цэнтральнае РУУС г. Мінска|Цэнтральнага РУУС Мінска]] па ідэалагічнай працы і кадравым забеспячэнні<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У верасні 2019 года ўзначаліў спецыяльнае падраздзяленне дарожна-патрульнай службы «[[Страла (спецпадраздзяленне)|Страла]]» [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Рэспублікі Беларусь]]<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. 30 сакавіка 2020 года прызначаны начальнікам Упраўлення ДАІ ГУУС Мінскага гарвыканкама. У гэты ж дзень у актавай зале [[Маскоўскае РУУС г. Мінска|Маскоўскага РУУС]] асабоваму складу дарожнай міліцыі яго прадставіў начальнік ГУУС Мінгарвыканкама генерал-маёр міліцыі [[Іван Уладзіміравіч Кубракоў|Іван Кубракоў]]<ref name="minsknews"/>. Новаму кіраўніку была пастаўлена задача па распрацоўцы і ўкараненні новых форм і метадаў прафілактыкі дарожна-транспартнага траўматызму<ref name="minsknews"/>. У маі 2026 года ў выніку расследавання незалежных медыя стала вядома, што Сяргей Бабіч набыў дом у эксперыментальным катэджным пасёлку [[Новая Аколіца]] пад Мінскам, які першапачаткова ўзводзіўся дзяржавай як арэнднае жыллё. Паводле апублікаваных даных, начальнік мінскай ДАІ аформіў на катэдж іпатэку пры дапамозе структур МУС з тэрмінам выплат на 15 гадоў<ref name="nn_siloviki">{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|date=6 мая 2026|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бабіч Сяргей Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Століне]] [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Начальнікі ДАІ Беларусі]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Беларусі]] cbanr0vj5p803zs4tbdceup0zrd5phe 5159159 5159123 2026-06-28T11:55:24Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 дададзена [[Катэгорыя:Падпалкоўнікі міліцыі (Беларусь)]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159159 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч |імя = Сяргей Васілевіч Бабіч |арыгінал імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Начальнік УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 30 сакавіка 2020 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | дата нараджэння = | месца нараджэння = [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] | дата смерці = | месца смерці = | прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | званне = [[Падпалкоўнік міліцыі]] (на 2020 год) }} {{цёзкі2|Бабіч}} '''Сярге́й Васі́левіч Ба́біч''' (нар. [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі супрацоўнік [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]. Начальнік [[УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама|Упраўлення Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі ГУУС Мінгарвыканкама]] (з 2020 года). [[Падпалкоўнік міліцыі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Столін]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]<ref name="minsknews">{{cite web|url=https://minsknews.by/u-stolichnoj-gai-novyj-rukovoditel/|title=У столичной ГАИ — новый руководитель|publisher=Минск-Новости|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Службу ў органах унутраных спраў пачаў у 2003 годзе. У кастрычніку 2003 года быў прыняты на службу інспектарам [[ДПС|дарожна-патрульнай службы (ДПС)]] 4-га спецўзвода спецыяльнага падраздзялення па забеспячэнні дарожнай бяспекі [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі]] [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|ГУУС Мінгарвыканкама]]<ref name="onliner">{{cite web|url=https://auto.onliner.by/2020/03/30/gai-549|title=В ГАИ Минска новый начальник|publisher=[[Onliner.by]]|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У далейшым праходзіў службу на пасадах інспектара па вышуку, а таксама інспектара аддзялення аналізу, планавання і кантролю аддзела інфармацыйна-аналітычнай працы ДАІ ГУУС Мінгарвыканкама<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2013 годзе быў прызначаны намеснікам начальніка аддзела ДАІ Цэнтральнага раённага ўпраўлення ўнутраных спраў (РУУС) горада [[Мінск]]а. У 2015 годзе ўзначаліў гэты аддзел<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2018 годзе працягнуў службу на пасадзе намесніка начальніка [[Цэнтральнае РУУС г. Мінска|Цэнтральнага РУУС Мінска]] па ідэалагічнай працы і кадравым забеспячэнні<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У верасні 2019 года ўзначаліў спецыяльнае падраздзяленне дарожна-патрульнай службы «[[Страла (спецпадраздзяленне)|Страла]]» [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Рэспублікі Беларусь]]<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. 30 сакавіка 2020 года прызначаны начальнікам Упраўлення ДАІ ГУУС Мінскага гарвыканкама. У гэты ж дзень у актавай зале [[Маскоўскае РУУС г. Мінска|Маскоўскага РУУС]] асабоваму складу дарожнай міліцыі яго прадставіў начальнік ГУУС Мінгарвыканкама генерал-маёр міліцыі [[Іван Уладзіміравіч Кубракоў|Іван Кубракоў]]<ref name="minsknews"/>. Новаму кіраўніку была пастаўлена задача па распрацоўцы і ўкараненні новых форм і метадаў прафілактыкі дарожна-транспартнага траўматызму<ref name="minsknews"/>. У маі 2026 года ў выніку расследавання незалежных медыя стала вядома, што Сяргей Бабіч набыў дом у эксперыментальным катэджным пасёлку [[Новая Аколіца]] пад Мінскам, які першапачаткова ўзводзіўся дзяржавай як арэнднае жыллё. Паводле апублікаваных даных, начальнік мінскай ДАІ аформіў на катэдж іпатэку пры дапамозе структур МУС з тэрмінам выплат на 15 гадоў<ref name="nn_siloviki">{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|date=6 мая 2026|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бабіч Сяргей Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Століне]] [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Начальнікі ДАІ Беларусі]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Падпалкоўнікі міліцыі (Беларусь)]] 7d8ilewgdp5s7rth1y6ao7esaxlzsot 5159160 5159159 2026-06-28T11:55:31Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Беларусі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159160 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч |імя = Сяргей Васілевіч Бабіч |арыгінал імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Начальнік УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 30 сакавіка 2020 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | дата нараджэння = | месца нараджэння = [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]] | дата смерці = | месца смерці = | прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | званне = [[Падпалкоўнік міліцыі]] (на 2020 год) }} {{цёзкі2|Бабіч}} '''Сярге́й Васі́левіч Ба́біч''' (нар. [[Столін]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі супрацоўнік [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]. Начальнік [[УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама|Упраўлення Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі ГУУС Мінгарвыканкама]] (з 2020 года). [[Падпалкоўнік міліцыі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Столін]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]<ref name="minsknews">{{cite web|url=https://minsknews.by/u-stolichnoj-gai-novyj-rukovoditel/|title=У столичной ГАИ — новый руководитель|publisher=Минск-Новости|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Службу ў органах унутраных спраў пачаў у 2003 годзе. У кастрычніку 2003 года быў прыняты на службу інспектарам [[ДПС|дарожна-патрульнай службы (ДПС)]] 4-га спецўзвода спецыяльнага падраздзялення па забеспячэнні дарожнай бяспекі [[Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнай аўтамабільнай інспекцыі]] [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|ГУУС Мінгарвыканкама]]<ref name="onliner">{{cite web|url=https://auto.onliner.by/2020/03/30/gai-549|title=В ГАИ Минска новый начальник|publisher=[[Onliner.by]]|date=30 сакавіка 2020|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. У далейшым праходзіў службу на пасадах інспектара па вышуку, а таксама інспектара аддзялення аналізу, планавання і кантролю аддзела інфармацыйна-аналітычнай працы ДАІ ГУУС Мінгарвыканкама<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2013 годзе быў прызначаны намеснікам начальніка аддзела ДАІ Цэнтральнага раённага ўпраўлення ўнутраных спраў (РУУС) горада [[Мінск]]а. У 2015 годзе ўзначаліў гэты аддзел<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У 2018 годзе працягнуў службу на пасадзе намесніка начальніка [[Цэнтральнае РУУС г. Мінска|Цэнтральнага РУУС Мінска]] па ідэалагічнай працы і кадравым забеспячэнні<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. У верасні 2019 года ўзначаліў спецыяльнае падраздзяленне дарожна-патрульнай службы «[[Страла (спецпадраздзяленне)|Страла]]» [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Рэспублікі Беларусь]]<ref name="onliner"/><ref name="minsknews"/>. 30 сакавіка 2020 года прызначаны начальнікам Упраўлення ДАІ ГУУС Мінскага гарвыканкама. У гэты ж дзень у актавай зале [[Маскоўскае РУУС г. Мінска|Маскоўскага РУУС]] асабоваму складу дарожнай міліцыі яго прадставіў начальнік ГУУС Мінгарвыканкама генерал-маёр міліцыі [[Іван Уладзіміравіч Кубракоў|Іван Кубракоў]]<ref name="minsknews"/>. Новаму кіраўніку была пастаўлена задача па распрацоўцы і ўкараненні новых форм і метадаў прафілактыкі дарожна-транспартнага траўматызму<ref name="minsknews"/>. У маі 2026 года ў выніку расследавання незалежных медыя стала вядома, што Сяргей Бабіч набыў дом у эксперыментальным катэджным пасёлку [[Новая Аколіца]] пад Мінскам, які першапачаткова ўзводзіўся дзяржавай як арэнднае жыллё. Паводле апублікаваных даных, начальнік мінскай ДАІ аформіў на катэдж іпатэку пры дапамозе структур МУС з тэрмінам выплат на 15 гадоў<ref name="nn_siloviki">{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/394589|title=Хто жыве ў лукашэнкаўскім эксперыментальным пасёлку побач з прапагандыстам Турам?|date=6 мая 2026|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бабіч Сяргей Васільевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Століне]] [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Начальнікі ДАІ Беларусі]] [[Катэгорыя:Падпалкоўнікі міліцыі (Беларусь)]] qasemcgicimgrgo56uzd1sxx67eozlu 0 810071 5159125 2026-06-28T10:37:40Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сяргей Васілевіч Бабіч]] 5159125 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сяргей Васілевіч Бабіч]] 8xnkuas7vaib3erxt11v0gqbpzcvgfh 14 810072 5159128 2026-06-28T10:44:19Z Tomasz Bladyniec 6463 Tomasz Bladyniec перанёс старонку [[Катэгорыя:Былыя вобласці Беларусі]] у [[Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]]: Так як Акругі Беларускай ССР 5159128 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Вобласці Беларускай ССР]] ke2yf9d2vnc9xex4dkxwye8kv7cvy8y 5159139 5159128 2026-06-28T10:52:30Z Tomasz Bladyniec 6463 Выдаленне ўсяго зместу старонкі 5159139 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 810073 5159151 2026-06-28T11:49:10Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — спецыяльнае званне старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў (міліцыі) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начал...» 5159151 wikitext text/x-wiki '''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — спецыяльнае званне старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў (міліцыі) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начальствующего_состава_органов_НКВД_и_милиции|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 февраля 1943 года «О званиях начальствующего состава органов НКВД и милиции»|publisher=Викитека|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="zakon2007">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10700263|title=Закон Республики Беларусь от 17 июля 2007 г. № 263-З «Об органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == У Рэспубліцы Беларусь == У сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] «падпалкоўнік міліцыі» з'яўляецца спецыяльным званнем старшага начальніцкага складу [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]<ref name="ukaz2012">{{cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31200133|title=Указ Президента Республики Беларусь от 15 марта 2012 г. № 133 «О вопросах прохождения службы в органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прававыя асновы, звязаныя з прысваеннем і выкарыстаннем гэтага звання, рэгулююцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2007 года № 263-З «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь»<ref name="zakon2007"/>. Згодна з артыкулам 31 гэтага Закона, супрацоўнікам органаў унутраных спраў з'яўляецца грамадзянін, якому ў вызначаным парадку прысвоена спецыяльнае званне<ref name="zakon2007"/>. Пры гэтым артыкул 32 Закона вызначае, што пералік спецыяльных званняў і парадак іх прысваення рэгламентуюцца асобным дакументам — Палажэннем аб праходжанні службы ў органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое зацвярджаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]]<ref name="zakon2007"/>. Згодна з актуальным Палажэннем (зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2012 года № 133), званне падпалкоўніка міліцыі, як і ўсе іншыя спецыяльныя званні да гэтага ўзроўню ўключна, прысвойваецца асабіста загадам [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністра ўнутраных спраў]]<ref name="ukaz2012"/>. Тэрмін выслугі ў гэтым спецыяльным званні для атрымання чарговага звання складае пяць гадоў<ref name="ukaz2012"/>. Гранічны ўзрост знаходжання на службе для супрацоўнікаў у званні да падпалкоўніка міліцыі ўключна абмежаваны 48 гадамі<ref name="ukaz2012"/>. === Знакі адрознення === Для падпалкоўніка міліцыі ў Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя знакі адрознення: <gallery mode="packed"> Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Gunmetal).png|Пагон падпалкоўніка міліцыі Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Black).png|Здымная муфта (чорная) </gallery> Згодна з заканадаўствам, пагоны падпалкоўніка міліцыі адносяцца да пагонаў старшага начальніцкага складу і маюць наступныя характарыстыкі<ref name="ukaz213">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31400213&p1=1|title=Указ Президента Республики Беларусь от 6 мая 2014 г. № 213 «О форме одежды и знаках различия отдельных категорий сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих внутренних войск Министерства внутренних дел»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="mvd101">{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140911035851/http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|title=Постановление Министерства внутренних дел Республики Беларусь от 20.04.2006 № 101|date=20 красавіка 2006|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>: * Форма і колер: Нашыўныя і здымныя пагоны маюць прамавугольную форму з трапецападобным верхнім краем. Поле пагона можа быць [[Залацісты колер|залацістага]] (на парадным мундзіры), [[Шэры колер|цёмна-шэрага]], [[Белы колер|белага]] або шэра-блакітнага колераў. Пагоны цёмна-шэрага і залацістага колеру маюць кант [[Чырвоны колер|чырвонага колеру]]. * Прасветы: Удоўж пагона ідуць два падоўжныя прасветы чырвонага колеру, што з'яўляецца адметнай прыкметай старшага начальніцкага складу. * Зоркі: На пагоне падпалкоўніка размяшчаюцца дзве зоркі залацістага колеру (металічныя або вышытыя). Іх дыяметр складае 20 мм. Зоркі мацуюцца непасрэдна на чырвоных прасветах на адлегласці 25 мм ад ніжняга краю пагона да цэнтра зоркі. * Фурнітура: У верхняй частцы пагона размяшчаецца залацісты гузік (кнопка) дыяметрам 14 мм, а пад ім — металічная або пластызолевая эмблема МУС (акрамя пагонаў да мундзіра і кіцеля). * Пагоны тыпу «здымная муфта» (якія носяцца на зімовых і камуфляжных куртках, джэмперах і камізэльках) вырабляюцца з [[Чорны колер|чорнай]] або цёмна-шэрай тканіны. На іх наносяцца дзве зоркі, а ў ніжняй частцы муфты (на адлегласці 10 мм ад краю) размяшчаюцца дзве папярочныя паласы залацістага колеру шырынёй 6 мм (з адлегласцю 2 мм паміж імі), якія замяняюць падоўжныя прасветы<ref name="mvd101" />. У 2014 годзе (з пазнейшымі зменамі 2023 года) Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 213 у канструкцыю пагонаў былі ўнесены змены: дададзена кнопка, а замест Дзяржаўнага герба пачала размяшчацца эмблема МУС Рэспублікі Беларусь<ref name="ukaz213"/>. == Гісторыя == Званне было ўстаноўлена Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 лютага [[1943]] года «Аб званнях начальніцкага складу органаў НКУС і міліцыі»<ref name="ukaz1943"/>. У адпаведнасці з дакументам яно ўвайшло ў катэгорыю старшага начальніцкага складу, заняўшы месца паміж [[маёр міліцыі|маёрам міліцыі]] і [[палкоўнік міліцыі|палкоўнікам міліцыі]]<ref name="ukaz1943"/>. Да лютага 1943 года ў савецкай міліцыі выкарыстоўвалася іншая шкала званняў. Званню падпалкоўніка, згодна з папярэдняй іерархіяй, адпавядала званне капітана міліцыі<ref name="armor">{{cite web|url=https://army.armor.photos/forma-2/milicia-10.php|title=Форма одежды и знаки различия милиции СССР. Часть 9. 1943-1947 гг.|аўтар=В. Т. Власенко|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Да ўвядзення новых правілаў аднолькавыя знакі адрознення ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і ў сістэме НКУС азначалі зусім розныя званні (напрыклад, адна «шпала» на пятліцах у арміі азначала капітана, а ў міліцыі — лейтэнанта), што выклікала шэраг непаразуменняў<ref name="armor"/>. Пасля рэформы, замацаванай Загадам НКУС СССР № 104 ад 11 лютага 1943 года, сістэма спецыяльных званняў міліцыі была набліжана да армейскай, і аднолькавая колькасць зорак або нашывак пачала азначаць званні аднолькавага наймення<ref name="armor"/>. == Знакі адрознення ў СССР == Загадам НКУС СССР № 126 ад 18 лютага 1943 года для асабовага складу савецкай міліцыі былі ўведзены новыя знакі адрознення — пагоны<ref name="armor"/>. У адрозненне ад Чырвонай Арміі, у міліцыі не існавала палявых пагонаў<ref name="armor"/>. Пагоны старшага начальніцкага складу міліцыі мелі пяцівугольную форму<ref name="armor"/>. Поле пагона выраблялася з галуна серабрыстага колеру або шаўковага басона светла-шэрага колеру<ref name="armor"/>. На пагонах падпалкоўніка міліцыі размяшчаліся два прасветы бірузовага колеру і дзве металічныя залачоныя зоркі памерам 16 мм, якія адпавядалі званню<ref name="armor"/>. Таксама на пагонах мацаваліся форменныя залачоныя гузікі з выявай сярпа і молата<ref name="armor"/>. Памеры пагонаў складалі 14—16 см у даўжыню і 4 см у шырыню (у адрозненне ад армейскіх, якія мелі шырыню 6 см)<ref name="armor"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:З'явіліся ў 1943 годзе]] [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні]] [[Катэгорыя:Міліцыя СССР]] [[Катэгорыя:Міліцыя Беларусі]] t5ontjm13lszcsqwpdjvuvxlcccjdo2 5159152 5159151 2026-06-28T11:50:38Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Знакі адрознення */ 5159152 wikitext text/x-wiki '''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — спецыяльнае званне старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў (міліцыі) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начальствующего_состава_органов_НКВД_и_милиции|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 февраля 1943 года «О званиях начальствующего состава органов НКВД и милиции»|publisher=Викитека|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="zakon2007">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10700263|title=Закон Республики Беларусь от 17 июля 2007 г. № 263-З «Об органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == У Рэспубліцы Беларусь == У сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] «падпалкоўнік міліцыі» з'яўляецца спецыяльным званнем старшага начальніцкага складу [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]<ref name="ukaz2012">{{cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31200133|title=Указ Президента Республики Беларусь от 15 марта 2012 г. № 133 «О вопросах прохождения службы в органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прававыя асновы, звязаныя з прысваеннем і выкарыстаннем гэтага звання, рэгулююцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2007 года № 263-З «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь»<ref name="zakon2007"/>. Згодна з артыкулам 31 гэтага Закона, супрацоўнікам органаў унутраных спраў з'яўляецца грамадзянін, якому ў вызначаным парадку прысвоена спецыяльнае званне<ref name="zakon2007"/>. Пры гэтым артыкул 32 Закона вызначае, што пералік спецыяльных званняў і парадак іх прысваення рэгламентуюцца асобным дакументам — Палажэннем аб праходжанні службы ў органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое зацвярджаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]]<ref name="zakon2007"/>. Згодна з актуальным Палажэннем (зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2012 года № 133), званне падпалкоўніка міліцыі, як і ўсе іншыя спецыяльныя званні да гэтага ўзроўню ўключна, прысвойваецца асабіста загадам [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністра ўнутраных спраў]]<ref name="ukaz2012"/>. Тэрмін выслугі ў гэтым спецыяльным званні для атрымання чарговага звання складае пяць гадоў<ref name="ukaz2012"/>. Гранічны ўзрост знаходжання на службе для супрацоўнікаў у званні да падпалкоўніка міліцыі ўключна абмежаваны 48 гадамі<ref name="ukaz2012"/>. === Знакі адрознення === Для падпалкоўніка міліцыі ў Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя знакі адрознення: [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Gunmetal).png|thumb|Пагон падпалкоўніка міліцыі]] Згодна з заканадаўствам, пагоны падпалкоўніка міліцыі адносяцца да пагонаў старшага начальніцкага складу і маюць наступныя характарыстыкі<ref name="ukaz213">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31400213&p1=1|title=Указ Президента Республики Беларусь от 6 мая 2014 г. № 213 «О форме одежды и знаках различия отдельных категорий сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих внутренних войск Министерства внутренних дел»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="mvd101">{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140911035851/http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|title=Постановление Министерства внутренних дел Республики Беларусь от 20.04.2006 № 101|date=20 красавіка 2006|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>: * Форма і колер: Нашыўныя і здымныя пагоны маюць прамавугольную форму з трапецападобным верхнім краем. Поле пагона можа быць [[Залацісты колер|залацістага]] (на парадным мундзіры), [[Шэры колер|цёмна-шэрага]], [[Белы колер|белага]] або шэра-блакітнага колераў. Пагоны цёмна-шэрага і залацістага колеру маюць кант [[Чырвоны колер|чырвонага колеру]]. * Прасветы: Удоўж пагона ідуць два падоўжныя прасветы чырвонага колеру, што з'яўляецца адметнай прыкметай старшага начальніцкага складу. * Зоркі: На пагоне падпалкоўніка размяшчаюцца дзве зоркі залацістага колеру (металічныя або вышытыя). Іх дыяметр складае 20 мм. Зоркі мацуюцца непасрэдна на чырвоных прасветах на адлегласці 25 мм ад ніжняга краю пагона да цэнтра зоркі. * Фурнітура: У верхняй частцы пагона размяшчаецца залацісты гузік (кнопка) дыяметрам 14 мм, а пад ім — металічная або пластызолевая эмблема МУС (акрамя пагонаў да мундзіра і кіцеля). [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Black).png|thumb|Здымная муфта (чорная)]] * Пагоны тыпу «здымная муфта» (якія носяцца на зімовых і камуфляжных куртках, джэмперах і камізэльках) вырабляюцца з [[Чорны колер|чорнай]] або цёмна-шэрай тканіны. На іх наносяцца дзве зоркі, а ў ніжняй частцы муфты (на адлегласці 10 мм ад краю) размяшчаюцца дзве папярочныя паласы залацістага колеру шырынёй 6 мм (з адлегласцю 2 мм паміж імі), якія замяняюць падоўжныя прасветы<ref name="mvd101" />. У 2014 годзе (з пазнейшымі зменамі 2023 года) Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 213 у канструкцыю пагонаў былі ўнесены змены: дададзена кнопка, а замест Дзяржаўнага герба пачала размяшчацца эмблема МУС Рэспублікі Беларусь<ref name="ukaz213"/>. == Гісторыя == Званне было ўстаноўлена Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 лютага [[1943]] года «Аб званнях начальніцкага складу органаў НКУС і міліцыі»<ref name="ukaz1943"/>. У адпаведнасці з дакументам яно ўвайшло ў катэгорыю старшага начальніцкага складу, заняўшы месца паміж [[маёр міліцыі|маёрам міліцыі]] і [[палкоўнік міліцыі|палкоўнікам міліцыі]]<ref name="ukaz1943"/>. Да лютага 1943 года ў савецкай міліцыі выкарыстоўвалася іншая шкала званняў. Званню падпалкоўніка, згодна з папярэдняй іерархіяй, адпавядала званне капітана міліцыі<ref name="armor">{{cite web|url=https://army.armor.photos/forma-2/milicia-10.php|title=Форма одежды и знаки различия милиции СССР. Часть 9. 1943-1947 гг.|аўтар=В. Т. Власенко|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Да ўвядзення новых правілаў аднолькавыя знакі адрознення ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і ў сістэме НКУС азначалі зусім розныя званні (напрыклад, адна «шпала» на пятліцах у арміі азначала капітана, а ў міліцыі — лейтэнанта), што выклікала шэраг непаразуменняў<ref name="armor"/>. Пасля рэформы, замацаванай Загадам НКУС СССР № 104 ад 11 лютага 1943 года, сістэма спецыяльных званняў міліцыі была набліжана да армейскай, і аднолькавая колькасць зорак або нашывак пачала азначаць званні аднолькавага наймення<ref name="armor"/>. == Знакі адрознення ў СССР == Загадам НКУС СССР № 126 ад 18 лютага 1943 года для асабовага складу савецкай міліцыі былі ўведзены новыя знакі адрознення — пагоны<ref name="armor"/>. У адрозненне ад Чырвонай Арміі, у міліцыі не існавала палявых пагонаў<ref name="armor"/>. Пагоны старшага начальніцкага складу міліцыі мелі пяцівугольную форму<ref name="armor"/>. Поле пагона выраблялася з галуна серабрыстага колеру або шаўковага басона светла-шэрага колеру<ref name="armor"/>. На пагонах падпалкоўніка міліцыі размяшчаліся два прасветы бірузовага колеру і дзве металічныя залачоныя зоркі памерам 16 мм, якія адпавядалі званню<ref name="armor"/>. Таксама на пагонах мацаваліся форменныя залачоныя гузікі з выявай сярпа і молата<ref name="armor"/>. Памеры пагонаў складалі 14—16 см у даўжыню і 4 см у шырыню (у адрозненне ад армейскіх, якія мелі шырыню 6 см)<ref name="armor"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:З'явіліся ў 1943 годзе]] [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні]] [[Катэгорыя:Міліцыя СССР]] [[Катэгорыя:Міліцыя Беларусі]] n7scvpfvigxzkt7cn9w2irpg6jfp26f 5159153 5159152 2026-06-28T11:50:45Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:З'явіліся ў 1943 годзе]]; дададзена [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159153 wikitext text/x-wiki '''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — спецыяльнае званне старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў (міліцыі) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начальствующего_состава_органов_НКВД_и_милиции|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 февраля 1943 года «О званиях начальствующего состава органов НКВД и милиции»|publisher=Викитека|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="zakon2007">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10700263|title=Закон Республики Беларусь от 17 июля 2007 г. № 263-З «Об органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == У Рэспубліцы Беларусь == У сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] «падпалкоўнік міліцыі» з'яўляецца спецыяльным званнем старшага начальніцкага складу [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]<ref name="ukaz2012">{{cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31200133|title=Указ Президента Республики Беларусь от 15 марта 2012 г. № 133 «О вопросах прохождения службы в органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прававыя асновы, звязаныя з прысваеннем і выкарыстаннем гэтага звання, рэгулююцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2007 года № 263-З «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь»<ref name="zakon2007"/>. Згодна з артыкулам 31 гэтага Закона, супрацоўнікам органаў унутраных спраў з'яўляецца грамадзянін, якому ў вызначаным парадку прысвоена спецыяльнае званне<ref name="zakon2007"/>. Пры гэтым артыкул 32 Закона вызначае, што пералік спецыяльных званняў і парадак іх прысваення рэгламентуюцца асобным дакументам — Палажэннем аб праходжанні службы ў органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое зацвярджаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]]<ref name="zakon2007"/>. Згодна з актуальным Палажэннем (зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2012 года № 133), званне падпалкоўніка міліцыі, як і ўсе іншыя спецыяльныя званні да гэтага ўзроўню ўключна, прысвойваецца асабіста загадам [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністра ўнутраных спраў]]<ref name="ukaz2012"/>. Тэрмін выслугі ў гэтым спецыяльным званні для атрымання чарговага звання складае пяць гадоў<ref name="ukaz2012"/>. Гранічны ўзрост знаходжання на службе для супрацоўнікаў у званні да падпалкоўніка міліцыі ўключна абмежаваны 48 гадамі<ref name="ukaz2012"/>. === Знакі адрознення === Для падпалкоўніка міліцыі ў Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя знакі адрознення: [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Gunmetal).png|thumb|Пагон падпалкоўніка міліцыі]] Згодна з заканадаўствам, пагоны падпалкоўніка міліцыі адносяцца да пагонаў старшага начальніцкага складу і маюць наступныя характарыстыкі<ref name="ukaz213">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31400213&p1=1|title=Указ Президента Республики Беларусь от 6 мая 2014 г. № 213 «О форме одежды и знаках различия отдельных категорий сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих внутренних войск Министерства внутренних дел»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="mvd101">{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140911035851/http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|title=Постановление Министерства внутренних дел Республики Беларусь от 20.04.2006 № 101|date=20 красавіка 2006|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>: * Форма і колер: Нашыўныя і здымныя пагоны маюць прамавугольную форму з трапецападобным верхнім краем. Поле пагона можа быць [[Залацісты колер|залацістага]] (на парадным мундзіры), [[Шэры колер|цёмна-шэрага]], [[Белы колер|белага]] або шэра-блакітнага колераў. Пагоны цёмна-шэрага і залацістага колеру маюць кант [[Чырвоны колер|чырвонага колеру]]. * Прасветы: Удоўж пагона ідуць два падоўжныя прасветы чырвонага колеру, што з'яўляецца адметнай прыкметай старшага начальніцкага складу. * Зоркі: На пагоне падпалкоўніка размяшчаюцца дзве зоркі залацістага колеру (металічныя або вышытыя). Іх дыяметр складае 20 мм. Зоркі мацуюцца непасрэдна на чырвоных прасветах на адлегласці 25 мм ад ніжняга краю пагона да цэнтра зоркі. * Фурнітура: У верхняй частцы пагона размяшчаецца залацісты гузік (кнопка) дыяметрам 14 мм, а пад ім — металічная або пластызолевая эмблема МУС (акрамя пагонаў да мундзіра і кіцеля). [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Black).png|thumb|Здымная муфта (чорная)]] * Пагоны тыпу «здымная муфта» (якія носяцца на зімовых і камуфляжных куртках, джэмперах і камізэльках) вырабляюцца з [[Чорны колер|чорнай]] або цёмна-шэрай тканіны. На іх наносяцца дзве зоркі, а ў ніжняй частцы муфты (на адлегласці 10 мм ад краю) размяшчаюцца дзве папярочныя паласы залацістага колеру шырынёй 6 мм (з адлегласцю 2 мм паміж імі), якія замяняюць падоўжныя прасветы<ref name="mvd101" />. У 2014 годзе (з пазнейшымі зменамі 2023 года) Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 213 у канструкцыю пагонаў былі ўнесены змены: дададзена кнопка, а замест Дзяржаўнага герба пачала размяшчацца эмблема МУС Рэспублікі Беларусь<ref name="ukaz213"/>. == Гісторыя == Званне было ўстаноўлена Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 лютага [[1943]] года «Аб званнях начальніцкага складу органаў НКУС і міліцыі»<ref name="ukaz1943"/>. У адпаведнасці з дакументам яно ўвайшло ў катэгорыю старшага начальніцкага складу, заняўшы месца паміж [[маёр міліцыі|маёрам міліцыі]] і [[палкоўнік міліцыі|палкоўнікам міліцыі]]<ref name="ukaz1943"/>. Да лютага 1943 года ў савецкай міліцыі выкарыстоўвалася іншая шкала званняў. Званню падпалкоўніка, згодна з папярэдняй іерархіяй, адпавядала званне капітана міліцыі<ref name="armor">{{cite web|url=https://army.armor.photos/forma-2/milicia-10.php|title=Форма одежды и знаки различия милиции СССР. Часть 9. 1943-1947 гг.|аўтар=В. Т. Власенко|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Да ўвядзення новых правілаў аднолькавыя знакі адрознення ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і ў сістэме НКУС азначалі зусім розныя званні (напрыклад, адна «шпала» на пятліцах у арміі азначала капітана, а ў міліцыі — лейтэнанта), што выклікала шэраг непаразуменняў<ref name="armor"/>. Пасля рэформы, замацаванай Загадам НКУС СССР № 104 ад 11 лютага 1943 года, сістэма спецыяльных званняў міліцыі была набліжана да армейскай, і аднолькавая колькасць зорак або нашывак пачала азначаць званні аднолькавага наймення<ref name="armor"/>. == Знакі адрознення ў СССР == Загадам НКУС СССР № 126 ад 18 лютага 1943 года для асабовага складу савецкай міліцыі былі ўведзены новыя знакі адрознення — пагоны<ref name="armor"/>. У адрозненне ад Чырвонай Арміі, у міліцыі не існавала палявых пагонаў<ref name="armor"/>. Пагоны старшага начальніцкага складу міліцыі мелі пяцівугольную форму<ref name="armor"/>. Поле пагона выраблялася з галуна серабрыстага колеру або шаўковага басона светла-шэрага колеру<ref name="armor"/>. На пагонах падпалкоўніка міліцыі размяшчаліся два прасветы бірузовага колеру і дзве металічныя залачоныя зоркі памерам 16 мм, якія адпавядалі званню<ref name="armor"/>. Таксама на пагонах мацаваліся форменныя залачоныя гузікі з выявай сярпа і молата<ref name="armor"/>. Памеры пагонаў складалі 14—16 см у даўжыню і 4 см у шырыню (у адрозненне ад армейскіх, якія мелі шырыню 6 см)<ref name="armor"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе]] [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні]] [[Катэгорыя:Міліцыя СССР]] [[Катэгорыя:Міліцыя Беларусі]] an3pro1w9hf1w2tub0okgn3uncpesxf 5159154 5159153 2026-06-28T11:51:54Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні]]; дададзена [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні органаў унутраных спраў Беларусі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159154 wikitext text/x-wiki '''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — спецыяльнае званне старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў (міліцыі) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начальствующего_состава_органов_НКВД_и_милиции|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 февраля 1943 года «О званиях начальствующего состава органов НКВД и милиции»|publisher=Викитека|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="zakon2007">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10700263|title=Закон Республики Беларусь от 17 июля 2007 г. № 263-З «Об органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == У Рэспубліцы Беларусь == У сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] «падпалкоўнік міліцыі» з'яўляецца спецыяльным званнем старшага начальніцкага складу [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]<ref name="ukaz2012">{{cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31200133|title=Указ Президента Республики Беларусь от 15 марта 2012 г. № 133 «О вопросах прохождения службы в органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прававыя асновы, звязаныя з прысваеннем і выкарыстаннем гэтага звання, рэгулююцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2007 года № 263-З «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь»<ref name="zakon2007"/>. Згодна з артыкулам 31 гэтага Закона, супрацоўнікам органаў унутраных спраў з'яўляецца грамадзянін, якому ў вызначаным парадку прысвоена спецыяльнае званне<ref name="zakon2007"/>. Пры гэтым артыкул 32 Закона вызначае, што пералік спецыяльных званняў і парадак іх прысваення рэгламентуюцца асобным дакументам — Палажэннем аб праходжанні службы ў органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое зацвярджаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]]<ref name="zakon2007"/>. Згодна з актуальным Палажэннем (зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2012 года № 133), званне падпалкоўніка міліцыі, як і ўсе іншыя спецыяльныя званні да гэтага ўзроўню ўключна, прысвойваецца асабіста загадам [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністра ўнутраных спраў]]<ref name="ukaz2012"/>. Тэрмін выслугі ў гэтым спецыяльным званні для атрымання чарговага звання складае пяць гадоў<ref name="ukaz2012"/>. Гранічны ўзрост знаходжання на службе для супрацоўнікаў у званні да падпалкоўніка міліцыі ўключна абмежаваны 48 гадамі<ref name="ukaz2012"/>. === Знакі адрознення === Для падпалкоўніка міліцыі ў Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя знакі адрознення: [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Gunmetal).png|thumb|Пагон падпалкоўніка міліцыі]] Згодна з заканадаўствам, пагоны падпалкоўніка міліцыі адносяцца да пагонаў старшага начальніцкага складу і маюць наступныя характарыстыкі<ref name="ukaz213">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31400213&p1=1|title=Указ Президента Республики Беларусь от 6 мая 2014 г. № 213 «О форме одежды и знаках различия отдельных категорий сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих внутренних войск Министерства внутренних дел»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="mvd101">{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140911035851/http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|title=Постановление Министерства внутренних дел Республики Беларусь от 20.04.2006 № 101|date=20 красавіка 2006|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>: * Форма і колер: Нашыўныя і здымныя пагоны маюць прамавугольную форму з трапецападобным верхнім краем. Поле пагона можа быць [[Залацісты колер|залацістага]] (на парадным мундзіры), [[Шэры колер|цёмна-шэрага]], [[Белы колер|белага]] або шэра-блакітнага колераў. Пагоны цёмна-шэрага і залацістага колеру маюць кант [[Чырвоны колер|чырвонага колеру]]. * Прасветы: Удоўж пагона ідуць два падоўжныя прасветы чырвонага колеру, што з'яўляецца адметнай прыкметай старшага начальніцкага складу. * Зоркі: На пагоне падпалкоўніка размяшчаюцца дзве зоркі залацістага колеру (металічныя або вышытыя). Іх дыяметр складае 20 мм. Зоркі мацуюцца непасрэдна на чырвоных прасветах на адлегласці 25 мм ад ніжняга краю пагона да цэнтра зоркі. * Фурнітура: У верхняй частцы пагона размяшчаецца залацісты гузік (кнопка) дыяметрам 14 мм, а пад ім — металічная або пластызолевая эмблема МУС (акрамя пагонаў да мундзіра і кіцеля). [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Black).png|thumb|Здымная муфта (чорная)]] * Пагоны тыпу «здымная муфта» (якія носяцца на зімовых і камуфляжных куртках, джэмперах і камізэльках) вырабляюцца з [[Чорны колер|чорнай]] або цёмна-шэрай тканіны. На іх наносяцца дзве зоркі, а ў ніжняй частцы муфты (на адлегласці 10 мм ад краю) размяшчаюцца дзве папярочныя паласы залацістага колеру шырынёй 6 мм (з адлегласцю 2 мм паміж імі), якія замяняюць падоўжныя прасветы<ref name="mvd101" />. У 2014 годзе (з пазнейшымі зменамі 2023 года) Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 213 у канструкцыю пагонаў былі ўнесены змены: дададзена кнопка, а замест Дзяржаўнага герба пачала размяшчацца эмблема МУС Рэспублікі Беларусь<ref name="ukaz213"/>. == Гісторыя == Званне было ўстаноўлена Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 лютага [[1943]] года «Аб званнях начальніцкага складу органаў НКУС і міліцыі»<ref name="ukaz1943"/>. У адпаведнасці з дакументам яно ўвайшло ў катэгорыю старшага начальніцкага складу, заняўшы месца паміж [[маёр міліцыі|маёрам міліцыі]] і [[палкоўнік міліцыі|палкоўнікам міліцыі]]<ref name="ukaz1943"/>. Да лютага 1943 года ў савецкай міліцыі выкарыстоўвалася іншая шкала званняў. Званню падпалкоўніка, згодна з папярэдняй іерархіяй, адпавядала званне капітана міліцыі<ref name="armor">{{cite web|url=https://army.armor.photos/forma-2/milicia-10.php|title=Форма одежды и знаки различия милиции СССР. Часть 9. 1943-1947 гг.|аўтар=В. Т. Власенко|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Да ўвядзення новых правілаў аднолькавыя знакі адрознення ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і ў сістэме НКУС азначалі зусім розныя званні (напрыклад, адна «шпала» на пятліцах у арміі азначала капітана, а ў міліцыі — лейтэнанта), што выклікала шэраг непаразуменняў<ref name="armor"/>. Пасля рэформы, замацаванай Загадам НКУС СССР № 104 ад 11 лютага 1943 года, сістэма спецыяльных званняў міліцыі была набліжана да армейскай, і аднолькавая колькасць зорак або нашывак пачала азначаць званні аднолькавага наймення<ref name="armor"/>. == Знакі адрознення ў СССР == Загадам НКУС СССР № 126 ад 18 лютага 1943 года для асабовага складу савецкай міліцыі былі ўведзены новыя знакі адрознення — пагоны<ref name="armor"/>. У адрозненне ад Чырвонай Арміі, у міліцыі не існавала палявых пагонаў<ref name="armor"/>. Пагоны старшага начальніцкага складу міліцыі мелі пяцівугольную форму<ref name="armor"/>. Поле пагона выраблялася з галуна серабрыстага колеру або шаўковага басона светла-шэрага колеру<ref name="armor"/>. На пагонах падпалкоўніка міліцыі размяшчаліся два прасветы бірузовага колеру і дзве металічныя залачоныя зоркі памерам 16 мм, якія адпавядалі званню<ref name="armor"/>. Таксама на пагонах мацаваліся форменныя залачоныя гузікі з выявай сярпа і молата<ref name="armor"/>. Памеры пагонаў складалі 14—16 см у даўжыню і 4 см у шырыню (у адрозненне ад армейскіх, якія мелі шырыню 6 см)<ref name="armor"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе]] [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні органаў унутраных спраў Беларусі]] [[Катэгорыя:Міліцыя СССР]] [[Катэгорыя:Міліцыя Беларусі]] ntyai7eim0qvdk83o9kv6nbbk8vjaej 5159155 5159154 2026-06-28T11:52:52Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159155 wikitext text/x-wiki '''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — [[Спецыяльныя званні органаў унутраных спраў Беларусі|спецыяльнае званне]] старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў ([[Міліцыя|міліцыі]]) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начальствующего_состава_органов_НКВД_и_милиции|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 февраля 1943 года «О званиях начальствующего состава органов НКВД и милиции»|publisher=Викитека|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="zakon2007">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10700263|title=Закон Республики Беларусь от 17 июля 2007 г. № 263-З «Об органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == У Рэспубліцы Беларусь == У сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] «падпалкоўнік міліцыі» з'яўляецца спецыяльным званнем старшага начальніцкага складу [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]<ref name="ukaz2012">{{cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31200133|title=Указ Президента Республики Беларусь от 15 марта 2012 г. № 133 «О вопросах прохождения службы в органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прававыя асновы, звязаныя з прысваеннем і выкарыстаннем гэтага звання, рэгулююцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2007 года № 263-З «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь»<ref name="zakon2007"/>. Згодна з артыкулам 31 гэтага Закона, супрацоўнікам органаў унутраных спраў з'яўляецца грамадзянін, якому ў вызначаным парадку прысвоена спецыяльнае званне<ref name="zakon2007"/>. Пры гэтым артыкул 32 Закона вызначае, што пералік спецыяльных званняў і парадак іх прысваення рэгламентуюцца асобным дакументам — Палажэннем аб праходжанні службы ў органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое зацвярджаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]]<ref name="zakon2007"/>. Згодна з актуальным Палажэннем (зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2012 года № 133), званне падпалкоўніка міліцыі, як і ўсе іншыя спецыяльныя званні да гэтага ўзроўню ўключна, прысвойваецца асабіста загадам [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністра ўнутраных спраў]]<ref name="ukaz2012"/>. Тэрмін выслугі ў гэтым спецыяльным званні для атрымання чарговага звання складае пяць гадоў<ref name="ukaz2012"/>. Гранічны ўзрост знаходжання на службе для супрацоўнікаў у званні да падпалкоўніка міліцыі ўключна абмежаваны 48 гадамі<ref name="ukaz2012"/>. === Знакі адрознення === Для падпалкоўніка міліцыі ў Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя знакі адрознення: [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Gunmetal).png|thumb|Пагон падпалкоўніка міліцыі]] Згодна з заканадаўствам, пагоны падпалкоўніка міліцыі адносяцца да пагонаў старшага начальніцкага складу і маюць наступныя характарыстыкі<ref name="ukaz213">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31400213&p1=1|title=Указ Президента Республики Беларусь от 6 мая 2014 г. № 213 «О форме одежды и знаках различия отдельных категорий сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих внутренних войск Министерства внутренних дел»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="mvd101">{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140911035851/http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|title=Постановление Министерства внутренних дел Республики Беларусь от 20.04.2006 № 101|date=20 красавіка 2006|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>: * Форма і колер: Нашыўныя і здымныя пагоны маюць прамавугольную форму з трапецападобным верхнім краем. Поле пагона можа быць [[Залацісты колер|залацістага]] (на парадным мундзіры), [[Шэры колер|цёмна-шэрага]], [[Белы колер|белага]] або шэра-блакітнага колераў. Пагоны цёмна-шэрага і залацістага колеру маюць кант [[Чырвоны колер|чырвонага колеру]]. * Прасветы: Удоўж пагона ідуць два падоўжныя прасветы чырвонага колеру, што з'яўляецца адметнай прыкметай старшага начальніцкага складу. * Зоркі: На пагоне падпалкоўніка размяшчаюцца дзве зоркі залацістага колеру (металічныя або вышытыя). Іх дыяметр складае 20 мм. Зоркі мацуюцца непасрэдна на чырвоных прасветах на адлегласці 25 мм ад ніжняга краю пагона да цэнтра зоркі. * Фурнітура: У верхняй частцы пагона размяшчаецца залацісты гузік (кнопка) дыяметрам 14 мм, а пад ім — металічная або пластызолевая эмблема МУС (акрамя пагонаў да мундзіра і кіцеля). [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Black).png|thumb|Здымная муфта (чорная)]] * Пагоны тыпу «здымная муфта» (якія носяцца на зімовых і камуфляжных куртках, джэмперах і камізэльках) вырабляюцца з [[Чорны колер|чорнай]] або цёмна-шэрай тканіны. На іх наносяцца дзве зоркі, а ў ніжняй частцы муфты (на адлегласці 10 мм ад краю) размяшчаюцца дзве папярочныя паласы залацістага колеру шырынёй 6 мм (з адлегласцю 2 мм паміж імі), якія замяняюць падоўжныя прасветы<ref name="mvd101" />. У 2014 годзе (з пазнейшымі зменамі 2023 года) Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 213 у канструкцыю пагонаў былі ўнесены змены: дададзена кнопка, а замест Дзяржаўнага герба пачала размяшчацца эмблема МУС Рэспублікі Беларусь<ref name="ukaz213"/>. == Гісторыя == Званне было ўстаноўлена Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 лютага [[1943]] года «Аб званнях начальніцкага складу органаў НКУС і міліцыі»<ref name="ukaz1943"/>. У адпаведнасці з дакументам яно ўвайшло ў катэгорыю старшага начальніцкага складу, заняўшы месца паміж [[маёр міліцыі|маёрам міліцыі]] і [[палкоўнік міліцыі|палкоўнікам міліцыі]]<ref name="ukaz1943"/>. Да лютага 1943 года ў савецкай міліцыі выкарыстоўвалася іншая шкала званняў. Званню падпалкоўніка, згодна з папярэдняй іерархіяй, адпавядала званне капітана міліцыі<ref name="armor">{{cite web|url=https://army.armor.photos/forma-2/milicia-10.php|title=Форма одежды и знаки различия милиции СССР. Часть 9. 1943-1947 гг.|аўтар=В. Т. Власенко|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Да ўвядзення новых правілаў аднолькавыя знакі адрознення ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і ў сістэме НКУС азначалі зусім розныя званні (напрыклад, адна «шпала» на пятліцах у арміі азначала капітана, а ў міліцыі — лейтэнанта), што выклікала шэраг непаразуменняў<ref name="armor"/>. Пасля рэформы, замацаванай Загадам НКУС СССР № 104 ад 11 лютага 1943 года, сістэма спецыяльных званняў міліцыі была набліжана да армейскай, і аднолькавая колькасць зорак або нашывак пачала азначаць званні аднолькавага наймення<ref name="armor"/>. == Знакі адрознення ў СССР == Загадам НКУС СССР № 126 ад 18 лютага 1943 года для асабовага складу савецкай міліцыі былі ўведзены новыя знакі адрознення — пагоны<ref name="armor"/>. У адрозненне ад Чырвонай Арміі, у міліцыі не існавала палявых пагонаў<ref name="armor"/>. Пагоны старшага начальніцкага складу міліцыі мелі пяцівугольную форму<ref name="armor"/>. Поле пагона выраблялася з галуна серабрыстага колеру або шаўковага басона светла-шэрага колеру<ref name="armor"/>. На пагонах падпалкоўніка міліцыі размяшчаліся два прасветы бірузовага колеру і дзве металічныя залачоныя зоркі памерам 16 мм, якія адпавядалі званню<ref name="armor"/>. Таксама на пагонах мацаваліся форменныя залачоныя гузікі з выявай сярпа і молата<ref name="armor"/>. Памеры пагонаў складалі 14—16 см у даўжыню і 4 см у шырыню (у адрозненне ад армейскіх, якія мелі шырыню 6 см)<ref name="armor"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе]] [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні органаў унутраных спраў Беларусі]] [[Катэгорыя:Міліцыя СССР]] [[Катэгорыя:Міліцыя Беларусі]] 0dvjin96myodi9ai0wcbbpjrrenxz3b 14 810074 5159158 2026-06-28T11:55:01Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Падпалкоўнікі (Беларусь)]]» 5159158 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Падпалкоўнікі (Беларусь)]] 802vg240zrlbwnlwngp56025ln5udej