Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk Светлагорск 0 16285 5159585 5106887 2026-06-30T03:47:06Z BasiliusNorr 164739 /* Насельніцтва */ 1800 г. 5159585 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Горад |беларуская назва = Светлагорск |вобласць = Гомельская |раён = Светлагорскі |від главы = старшыня райвыканкама |дата заснавання = XIII ст. |першае згадванне = 1560 |ранейшыя назвы = Шацілінскі Востраў, Шацілавічы, Шацілкі |статус з = 1961 }} '''Светлаго́рск'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Svietlahorsk}}; да 29 ліпеня 1961 года — '''Шаці́лкі''', {{lang-be-latin|Šaciłki|1}}) — [[горад]] раённага падпарадкавання ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], [[адміністрацыйны цэнтр]] [[раён]]а. Знаходзіцца на [[Раўніна|раўніне]] Гомельскае [[Палессе]], сярэдняя [[тэмпература]] [[паветра]] [[Студзень|студзеня]] −6,6 °C, [[Ліпень|ліпеня]] 18,4 °C, ападкаў 602 [[Міліметр|мм]]/год. == Гісторыя == {{main|Гісторыя Светлагорска}} [[Выява:Pryvilej 1560.jpg|left|100 px|thumb|Дакумент пра Шацілінскі Востраў 1560 г.]] Паводле [[Археалогія Беларусі|археалагічных]] раскопак, паселішча на месцы сучаснага горада існавала з [[6 ст.|VI]] — [[VII ст.]], а з XIII ст. існуе непарыўна<ref name="Rassadzin"/>. Па пісьмовай крыніцы [[населены пункт]] вядомы з [[15 ліпеня]] [[1560]] г. як маёнтак ''Шацілінскі Востраў''<ref name="Masliukoŭ"/>. У [[1639]] годзе [[сяло]] ''Шацілавічы''<ref name="šać"/> мела 17 сялянскіх [[Дым (адзінка падаткаабкладання)|двароў]]. У [[1744]] г. у спісе [[Каталіцкая царква|каталіцкіх]] парафій згадваюцца ''Шацілкі''<ref name="DW"/>. З [[20 жніўня]] [[1924]] года [[мястэчка]] Шацілкі — [[Адміністрацыйны цэнтр|цэнтр]] сельскага Савета (да [[1960]] г.) у створаным [[Парыцкі раён|Парыцкім]] раёне<ref name="ZPHiKB"/>. [[30 снежня]] [[1956]] г. [[вёска]] Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак<ref name="Ukaz-1956"/>, з [[9 чэрвеня]] 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. [[29 ліпеня]] [[1961]] года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад Светлагорск<ref name="nazva"/>, а Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі<ref name="Ukaz-1961"/>. 10 ліпеня 1975 года ў склад горада ўключана вёска [[Светач (Светлагорск)|Светач]] [[Чыркавіцкі сельсавет|Чыркавіцкага сельсавета]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР № 1045—VIII ад 10 ліпеня 1975 г. Аб уключэнні ў гарадскую мяжу горада Светлагорска вёскі Светач Чыркавіцкага сельсавета Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1975, № 20 (1466).</ref>. 4 студзеня 2002 года [[Светлагорскі раён]] і горад Светлагорск аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — [[Светлагорскі раён]] з адміністрацыйным цэнтрам горад Светлагорск<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p30200006&q_id=10531831|title=Указ Президента Республики Беларусь от 4 января 2002 года № 6 "Об объединении районов и городов областного подчинения Республики Беларусь, имеющих общий административный центр"|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408111207/https://etalonline.by/document/?regnum=p30200006&q_id=10531831|archive-date=8 красавіка 2024|access-date=|url-status=dead}}</ref>. У 2019 годзе тэрыторыя скасаванай вёскі [[Расава]] [[Чыркавіцкі сельсавет|Чыркавіцкага сельсавета]] ўключана ў рысу горада Светлагорск<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d920g0099726&q_id=9775530|title=Решение Светлогорского районного Совета депутатов от 30 декабря 2019 года № 122 "Об упразднении сельских населенных пунктов"|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105225909/https://etalonline.by/document/?regnum=d920g0099726&q_id=9775530|archive-date=5 студзеня 2024|access-date=|url-status=dead}}</ref>. == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours"> <center><timeline> ImageSize = width:auto height:180 barincrement:27 PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:80000 ScaleMajor = unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:15 bar:1917 from:0 till:757 bar:1953 from:0 till:2170 bar:1959 from:0 till:5772 bar:1961 from:0 till:11500 bar:1970 from:0 till:40300 bar:1981 from:0 till:58000 bar:1993 from:0 till:74000 bar:1995 from:0 till:75400 bar:1999 from:0 till:73300 bar:2009 from:0 till:69300 bar:2017 from:0 till:68550 TextData= fontsize:10px pos:(10,195) text: </timeline></center> </div> * '''XIX стагоддзе''': У 1800 г. — 165 жыхароў, 20 двароў.<ref>Экономические примечания к Атласам (Планам генерального межевания). Минская губерния. Бобруйский уезд РГИА, ф. 1350, оп. 312, д. 89 (Минская губерния)</ref> * '''XX стагоддзе''': 1917 год — 757 чал. у ваколіцы (вёсцы), маёнтку і чыгуначнай станцыі разам; 1953 год — 2170 чал.<ref name="pamiać-1" />; 1959 год — 5772 чал.<ref name="webgeo" />; 1961 год — 11,5 тыс. чал.<ref name="geoman" />; 1970 год — 40,3 тыс. чал.<ref name="BE" />{{sfn|Беларусь|1995}}; 1973 год — 48,7 тыс. чал.<ref name="BE" />; 1975 год — 55 тыс. чал.<ref name="VSE" />; 1981 год — 58 тыс. чал.<ref name="SES" />; 1993 год — 74 тыс. чал.<ref name="VES" />; 1995 год — 75,4 тыс. чал.{{sfn|Беларусь|1995}}; 1999 год — 73,3 тыс. чал.<ref name="pamiać-2" />; 2000 год — 73,3 тыс. чал.<ref name="EHB" /> * '''XXI стагоддзе''': 2001 год — 73,4 тыс. чал.<ref name="BE"/>; 2006 год — 70,2 тыс. чал.; 2008 год — 69,5 тыс. чал.; 2009 год — 69,3 тыс. чал.; 2010 год — 69,9 тыс. чал.; 2012 год — 69,2 тыс. чал.; 2015 год — 68 593 чал.<ref name="2015-Estimate"/>; 2016 год — 69 011 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 год — 68 550 чал.<ref name="2017-Estimate"/>; 2018 год — 67 453 чал.<ref name="2018-Estimate"/>; 2019 год — 67 054 чал.<ref name="2019-Estimate"/> == Унутраны падзел горада == Жылая планіроўка горада складаецца з наступных частак: Шацілкі — колішняя вёска, уздоўж р. Бярэзіна, з пераважна індывідуальнай забудовай (Ніжнія Шацілкі — іх старая частка, на ўсход ад набярэжнай, Верхнія Шацілкі — іх новая частка, на захад ад набярэжнай); Стары горад — кварталы, якія прылягаюць да старой часткі Шацілак, у асноўным з 2—3-павярховымі будынкамі 1950-х — пач. 1960-х гг.; пас. Будаўнікоў — невялікая 1-павярховая забудова ў лясным масіве; 8 мікрараёнаў, якія пабудаваны з 1960-х гг. да нашага часу (яны складаюць асноўную частку горада, назвы гл. ніжэй). Па іншы бок ад чыгункі знаходзяцца: пас. Нафтавікоў — 2—3-павярховая забудова 1960-х гг.; Светач — ранейшая в. Какаль і колішні маёнтак Еленполь. Астатнія месцы, якія маюць у асноўным індывідуальную забудову — уздоўж чыгункі, а таксама прылеглыя да пас. Нафтавікоў — не маюць цалкам склаўшыхся найменняў, хоць у дачыненні да апошніх часам ўжываецца назва «Стары аэрадром». Мікрараёны маюць наступныя назвы: * Кастрычніцкі (мікрараён 1) * Першамаскі (мікрараён 2) * Маладзёжны (мікрараён 3) * Юбілейны (мікрараён 4) * Шацілкі (мікрараён 5) * Бярэзіна (мікрараён 6) * Палессе (мікрараён 6А) * Паўдневы (мікрараён 8) Нумарацыя будынкаў у шматпавярховай забудове вядзецца ў асноўным па мікрараёнах (а не па вуліцах). Для абазначэння адрасоў (у тым ліку для паштовай карэспандэнцыі) у межах мікрараёнаў 1-6А выкарыстоўваюцца як іхнія назвы (напрыклад, «Мікрараён Кастрычніцкі, дом 28, кватэра 11»), так і нумары («Мікрараён 1, дом 28, кватэра 11»). Мікрараён Паўднёвы падзелены на вуліцы, і для абазначэння адрасоў у ягоных межах выкарыстоўваюцца назвы вуліц, а не мікрараёна. Мікрараён Шацілкі прылягае да Шацілак — старадаўняй часткі паселішча. Ва ўсходняй частцы горада знаходзіцца прамысловая зона, яна аддзелена ад жылой забудовы першага мікрараёна часткай вуліцы Мірашнічэнкі, часткова аддзелена ад жылых дамоў вуліцай Леніна (у раёне прахадной ЦЭЦ), і без адмежавання ад жылой часткі пачынаецца на поўдзень ад жылых дамоў па вуліцах Леніна і Зялёная (адразу за гэтымі дамамі пачынаецца агароджаная тэрыторыя завода ЖБВіК) {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="25%"|[[Файл:End of the village - panoramio.jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Wall paintings - panoramio.jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:New buldings being painted - panoramio.jpg|center|350px]] |- |Вул. Дарожная падзяляе Шацілкі (злева) ад Старога горада. |Стары горад. |Мікрараён Палессе. |} === Вуліцы і завулкі === {{main|Спіс вуліц Светлагорска}} {| cellspacing="1" cellpadding="3" style="width: 500px; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|Беларусь}} align="center" | '''Афіцыйная назва''' || '''Гістарычная назва''' |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Першамайскі завулак|| '''Вераснёўскі''' праезд |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | Інтэрнацыянальная вуліца || '''Судабудаўнічная''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | вуліца Лазо|| '''Палеская''' вуліца |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | ? || '''Станцыённая''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | ? || '''Судаверфная''' вуліца |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | ? || '''Дарожны''' завулак |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | ? || '''Палескі''' завулак |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | ? || '''Савецкі''' завулак |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | ? || '''Судабудаўнічны''' завулак |-style="background:#FAFAFA;" align="left" | ? || '''Леніна''' завулак |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | ? || '''Інтэрнацыянальны''' завулак |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | вуліца Сяргея Прача || '''Лясная''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Царскасельская вуліца || '''Цэнтральная''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Кучынская вуліца || '''Сасновая''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | Бельская вуліца || '''Садовая''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | вуліца Еўфрасінні Полацкай || '''Кляновая''' вуліца |-style="background:#EEEEEE;" align="left" | вуліца Iгната Усцiменкi || '''Палява''' вуліца |} == Эканоміка == [[File:Намотка термостойкой нити Арселон.jpg|thumb|Намотка тэрмаўстойлівай ніткі «Арселон» вытворчасці ААТ «СветлагорскХімвалакно».]] Буйнейшыя прадпрыемствы: * Вытворчае аб’яднанне [[Хімвалакно (Светлагорск)|«Хімвалакно»]] * [[Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат|Цэлюлозна-кардонны камбінат]] * Завод беленай цэлюлозы (уваходзіць у склад ААТ ЦКК, але з’яўляецца асобным заводам) * Цеплаэлектрацэнтраль * Завод жалезабетонных вырабаў і канструкцый * Домабудаўнічы камбінат == Транспартныя зносіны == [[Выява:Svetlahorsk railway station2-BY.jpg|thumb|Чыгуначная станцыя.]] Маецца прыстань на [[Бярэзіна|р. Бярэзіна]]. Горад знаходзіцца за 90 [[Кіламетр|км]] ад [[Гомель|г. Гомеля]]; на [[Аўтамабільныя дарогі Беларусі|аўтамабільнай дарозе]] [[Парычы]] — [[Рэчыца]], адлегласць да Гомеля па аўтадарозе — 113 км (праз г. Рэчыцу). [[Светлагорск-на-Бярэзіне|Чыгуначная станцыя]] на лініі [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]]<ref name="HV"/>. Адлегласць ад Мінска наўпрост — 203 км. [[Выява:Bus on a street - panoramio.jpg|thumb|Гарадскі аўтобус га вуліцы Леніна]] У горадзе дзейнічае 12 аўтобусных маршрутаў. * [[File:MA Route 1.svg|x20px]] Аграсэрвіс — [[Светлагорск-на-Бярэзіне|вакзал]] * [[File:MA Route 1A.svg|x20px]] Аграсэрвіс — хлебазавод * [[File:MA Route 2.svg|x20px]] Хімвалакно — вул. Прывакзальная * [[File:MA Route 3.svg|x20px]] ЗПТН — мікрараён Палессе * [[File:MA Route 4.svg|x20px]] [[Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат|ЦКК]] — вул. Прывакзальная * [[File:MA Route 5A.svg|x20px]] [[Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат|ЦКК]] — гандлёвы цэнтр (туды — па вул. Свярдлова, назад — па вул. Леніна) * [[File:MA Route 5.svg|x20px]] [[Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат|ЦКК]] — гандлёвы цэнтр * [[File:MA Route 5.svg|x20px]]'''Э''' [[Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат|ЦКК]] — гандлёвы цэнтр (экспрэсны, па зкарочанаму маршруту па вул. Калініна) * [[File:MA Route 6.svg|x20px]] пас. Нафтавікоў — [[Светлагорскі дзяржаўны індустрыяльны каледж|індустрыяльны каледж]] * [[File:MA Route 7.svg|x20px]] Аграсэрвіс — пас. Светач * [[File:MA Route 8.svg|x20px]] [[Светлагорск-на-Бярэзіне|Вакзал]] — пас. [[Мядкоў]] (або да в. [[Расава]]) * [[File:MA Route 8A.svg|x20px]] «Хімвалакно» (ці ад аўтастанцыі або [[Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат|ЦКК]]) — пас. [[Мядкоў]] * [[File:MA Route 9.svg|x20px]] Аўтастанцыя — в. [[Якімава Слабада]] * [[File:MA Route 10.svg|x20px]] Аўтастанцыя — [[Светлагорск-на-Бярэзіне|вакзал]] * [[File:MA Route 11.svg|x20px]] Аграсэрвіс — вул. Азалава * [[File:MA Route 11A.svg|x20px]] Аўтастанцыя — вул. Прывакзальная * [[File:MA Route 11.svg|x20px]]'''Б''' Аграсэрвіс — вул. Азалава * [[File:MA Route 12.svg|x20px]] Аўтастанцыя — пас. Нафтавікоў * [[File:MA Route 12.svg|x20px]]'''Б''' Аўтастанцыя — вул. Багдановіча * [[File:MA Route 15.svg|x20px]] Аўтастанцыя — [[Светлагорскі дзяржаўны індустрыяльны каледж|індустрыяльны каледж]] Частка з іх працуе не ўвесь дзень, а па пэўных гадзінах. У горадзе размешчана аўтастанцыя, з якой ходзяць аўтобусы па ўсім Светлагорскім раёне, некаторыя вёскі [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]], а таксама штодзённыя аўтобусы ў Мінск, Гомель, Кіеў, Маскву, Санкт-Пецярбург, Брагін, па пятніцах ходзіць аўтобус у Салігорск і Слуцк. Вакзал Светлагорска размешчаны на чыгуначнай лініі Жлобін — Калінкавічы. Штодзень з яго можна даехаць да Брэста, Магілева, Віцебска, Гомеля, Рагачова, Мінска, Калінкавіч, Жлобіна, Бабруйска, Асіповіч, Оршы. Да верасня 2020 года плануецца завяршыць электрыфікацыю ўчастка лініі Жлобін — Калінкавічы, якая ўключае Светлагорск (па стане на ліпень 2019 года праца ў гэтым напрамку актыўна вядзецца). == Адукацыя == У горадзе працуюць 12 агульнаадукацыйных школ (у т. л. гімназія — былая школа нумар 7), першая і другая школы працуюць не ў поўную моц. Прафесійна-тэхнічны ліцэй хімікаў і [[Светлагорскі дзяржаўны індустрыяльны каледж|індустрыяльны каледж]], якія раней існавалі паасобна, у 2018 годзе былі злітыя ў адзіную ССНУ на базе каледжа, які цяпер мае асобны аддзел прафесійна-тэхнічнай адукацыі (былы прафесійна-тэхнічны ліцэй) і аддзел сярэдняй спецыяльнай адукацыі (уласна каледж). Дзейнічаюць Дом дзіцячай і юнацкай творчасці, міжшкольныя экалагічны і камп’ютарны цэнтры. Раней, у 1993—2001 гг. у Светлагорску таксама існаваў беларускамоўны агульнаадукацыйны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа (не ўключаны ў нумарацыю школ), які знаходзіўся ў Старым Горадзе па вуліцы Леніна. Ліцэй фінансаваўся з светлагорскага бюджэту, але у 2001 годзе быў зачынены, а засталыя ліцэйскія класы былі пераведзеныя ў школу нумар 1, дзе адбыўся асобны выпуск ліцэйскіх класаў у 2002—2003 гадах. == Культура == [[Файл:Музей. Светлагорск.jpg|міні|Гісторыка-краязнаўчы музей]] * Гісторыка-краязнаўчы музей * Дом рамёстваў * Раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма * [[Светлагорская карцінная галерэя «Традыцыя» імя Германа Пранішнікава|Карцінная галерэя «Традыцыя» імя Г. Пранішнікава]] * Гарадскі цэнтр культуры * Дом культуры энергетыкаў * Дзіцячая школа мастацтваў * Дзіцячая мастацкая школа (выяўленчага мастацтва) Кінатэатр «Спадарожнік» знаходзіцца ў в. Чыркавічы паблізу горада. У 2017 годзе горад быў адабраны для ўдзелу ў ініцыятыве [[Ініцыятыва «Крэатыўныя гарады і рэгіёны»|«Крэатыўныя гарады і рэгіёны»]]. == Спорт == [[Выява:The forest іn Svietlahorsk.JPG|thumb|Гарадскі лес.]] * [[ФК Хімік Светлагорск|Футбольны клуб «Хімік»]] * Тры стадыёны * Спартыўны комплекс * Плавальны басейн == Рэлігія == * Тры [[Беларуская Праваслаўная Царква|праваслаўныя]] храмы (у складзе [[Светлагорская благачынная акруга|Светлагорскай благачыннай акругі]]) ** [[Храм у імя свяціцеля Кірылы Тураўскага (Светлагорск)|Храм у свяціцеля Кірылы Тураўскага]] ** [[Спаса-Праабражэнская царква (Светлагорск)|Спаса-Праабражэнская царква]] ** [[Храм у імя Святых Першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла (Светлагорск)|Храм у імя Святых Першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла]] * [[Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Светлагорск)|Рымска-каталіцкі касцёл]]<ref name="kasciol"/> * Некалькі [[Пратэстантызм|пратэстанцкіх]] абшчын == Славутасці == '''Помнікі і скульптуры''' * [[Скульптура «Раман Шаціла»]] — у гонар першага вядомага з пісьмовых крыніц шацілкаўца, у яго вобразе ўшанаваны заснавальнікі Шацілавічаў. Першая ў Беларусі скульптура такога зместу. Ля Цэнтральнай плошчы, адчынена [[16 верасня]] [[2006]] г. пры святкаванні 45-годдзя ператварэння г. п. Шацілкі ў горад. Раман Шаціла паказаны ў парадным шляхецкім адзенні 1-ай пал. XVI ст., у руцэ трымае дакумент на валоданне маёнткам Шацілінскі Востраў, на грудзях — медальён з выявай сонца (з сучаснага герба Светлагорска, што сімвалізуе сувязь часоў). У [[2008]] г. да пастамента прымацавана шыльда, стылізаваная ў форме старадаўняга дакумента, на ёй рэльефны малюнак конніка, які трымае шчыт з выявай сонца, і надпіс: «Раман Шаціла. 1560». Скульптар — [[Эдуард Барысавіч Астаф’еў|Э. Астаф’еў]] (г. [[Мінск]]). * Манумент «[[Маўклівы звон]]» на брацкай магіле [[Савецкі Саюз|савецкіх]] воінаў, якія загінулі пры вызваленні Шацілак у [[Вялікая Айчынная вайна 1941-1945|Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.]] (на Старой плошчы, ля наберажнай). * Алея герояў — скульптурныя бюсты [[Герой Савецкага Саюза|Герояў Савецкага Саюза]], якія ўдзельнічалі ў вызваленні тэрыторыі раёна ў Вялікай Айчыннай вайне, насупраць гарадскога цэнтра культуры. * Помнік землякам, якія загінулі ў розных войнах, на набярэжнай. * [[Брацкая магіла (Светлагорск)|Брацкая магіла]] ([[1943]]—[[1944]]), вул. Мірашнічэнкі — {{ГККРБ 4|313Д000741}} * Роспіс [[Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)#Зямля Светлагорская|«Зямля Светлагорская»]] ў [[Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)|гарадскім цэнтры культуры]] ([[1970-я|1970]] — [[1980-я]] гады), вул. імя 50-годдзя Кастрычніка — {{ГККРБ 4|312Ж000742}} * [[Брацкая магіла савецкіх воінаў (Прывакзальная плошча, Светлагорск)|Брацкая магіла]] ([[1943]]), на Прывакзальнай плошчы — {{ГККРБ 4|313Д000743}} * [[Брацкая магіла (Светлагорск, вуліца Савецкая)|Брацкая магіла]] ([[1943]]), вул. Савецкая, у скверы — {{ГККРБ 4|313Д000744}} * [[Брацкая магіла (Светлагорск, Шацілінскія могілкі)|Брацкая магіла]] ([[1943]]), вул. Савецкая, на Шацілкаўскіх могілках — {{ГККРБ 4|313Д000745}} * Тэрыторыя былога баярскага (шляхецкага) двара «[[Шацілінскі востраў]]» ([[XIII]] — канец [[XVIII]] стагоддзя), на ўсходняй ускраіне горада — {{ГККРБ 4|}} <center><gallery> Выява:Stone with a cross from the Karaliova Slabada-2.JPG|[[Каралёваслабодскі камень з крыжам|Камень з крыжам, XVII ст.]] <small>Гісторыка-краязнаўчы музей.</small> Выява:Second World War Monument Swetlahorsk.JPG|Манумент «Маўклівы звон». Выява:Afghan War Monument Swetlahorsk.JPG|Помнік зямлякам, якія загінулі ў розных войнах. </gallery></center> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Светлагорска|Ганаровыя грамадзяне Светлагорска}} '''{{Герой Сацыялістычнай Працы}} Героі Сацыялістычнай Працы''' * [[Зінаіда Пятроўна Кіжнерава]] * [[Іван Фёдаравіч Хмарун]] ([[1916]]—[[1998]]) '''[[Выява:600px-Nobel medal dsc06171.jpg|Медаль лаўрэата Нобелеўскай прэміі|20 px]] Лаўрэат Нобелеўскай прэміі''' * [[Алесь Бяляцкі|Аляксандр Віктаравіч Бяляцкі]] — беларускі [[Праваабарончы цэнтр «Вясна»|праваабаронца]], лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2022 г.; закончыў сярэднюю школу № 5 г. Светлагорска ([[1979]]). '''[[Выява:Сцяг Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі.jpg|Сцяг Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|20 px]] Навукоўцы''' * [[Валянцін Фёдаравіч Голубеў]] — [[Доктар навук|доктар]] гістарычных навук, прафесар, загадчык цэнтра гісторыі Беларусі IX — XVIII стагоддзяў і спецыяльных гістарычных навук [[Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук|Інстытута гісторыі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]; да [[1976]] г. працаваў плітачнікам-абліцоўшчыкам у будаўнічым трэсце Светлагорска. * [[Пётр Ціханавіч Петрыкаў]] ([[1927]]—[[2007]]) — [[гісторык]], з [[1977]] — член-карэспандэнт [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]; у 1956 — [[1958]] — настаўнік, намеснік дырэктара сярэдняй школы Шацілак. '''У адукацыі, культуры і мастацтве''' * [[Вадзім Іванавіч Болбас]] — [[Літаратура|літаратар]], сябра [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюзу беларускіх пісьменнікаў]]. * [[Аляксандра Мікалаеўна Борціч]] — выканаўца роляў у [[Мастацтва|мастацкіх]] [[фільм]]ах ''([[Вікінг (фільм, 2016)|«Вікінг»]])'', ''[[Масква]]''<ref name="gomelcivil"/>. * [[Аляксандр Дзмітрыевіч Гронскі]] — гісторык, кандыдат [[Гісторыя|гістарычных навук]] ''([[Мінск]])''. * [[Уладзімір Леанідавіч Зінкевіч]] — [[мастак]], [[прафесар]], член [[Беларускі саюз мастакоў|Беларускага саюза мастакоў]]. * [[Андрэй Міхайлавіч Мельнікаў]] — выканаўца аўтарскай песні (гітара), літаратар; раней працаваў у Светлагорску (прадпрыемства «Цэнтрэнергамантаж»). * [[Віктар Раманцоў|Віктар Анатольевіч Раманцоў]] — публіцыст, краязнаўца ''(Светлагорск)''. * {{Не перакладзена 3|Алег Валер'евіч Ціханаў|Алег Валер'евіч Ціханаў|ru|Тихонов, Олег Валерьевич}} — [[Музыка|музычны]] прадзюсар ''(Мінск)''. * [[Міхаіл Рыгоравіч Шыкаў]] — дызайнер, аўтар навучальных дапаможнікаў па [[дызайн]]е ''(Мінск)''. <center></center> '''Спартсмены''' Сярод ураджэнцаў Светлагорска, выхаванцаў спартыўных школ горада, шмат спартсменаў, якія дасягнулі высокіх вынікаў. Ніжэй падаюцца звесткі пра чэмпіёнаў і ўладальнікаў кубкаў у дарослых спаборніцтвах, шырэйшых за тэрыторыю Беларусі, а таксама пра спартсменаў, аб якіх ёсць асобныя старонкі ў «[[Вікіпедыя|Вікіпедыі]]». '''''Веславанне на байдарках і каноэ''''' * [[Выява:Знак мсмк СССР.jpg|Знак «Майстар спорту СССР міжнароднага класу».|20 px]] Дзмітрый Анатольевіч Банькоўскі — 2-разовы чэмпіён свету па [[Веславанне на байдарках і каноэ|веславанню на байдарках і каноэ]] (1990, 1991 гг., [[байдарка]]-чацвёрка, 10 км), майстар спорту СССР міжнароднага класу. * [[Выява:Знак мсмк СССР.jpg|Знак «Майстар спорту СССР міжнароднага класу».|20 px]] [[Дзмітрый Уладзіміравіч Жукоўскі]] — 2-разовы ўладальнік Кубка свету па веславанню на байдарках і каноэ [[1997]] г. (каноэ-чацвёрка 200, 500 [[метр|м]]), майстар спорту СССР міжнароднага класу. * [[Выява:Знак мсмк СССР.jpg|Знак «Майстар спорту СССР міжнароднага класу».|20 px]] {{Не перакладзена 3|Надзея Пятроўна Кірычэнка|Надзея Пятроўна Кірычэнка|ru|Кириченко, Надежда Петровна}} — 2-разовая сярэбраная прызёрка чэмпіянатаў свету па веславанні на байдарках і каноэ ([[1975]], [[1979]] — байдарка-чацвёрка 500 м), 4-разовая чэмпіёнка СССР (1975 — байдарка-адзіночка ў эстафеце 4 × 500 м, 1975, [[1978]], 1979 — байдарка-чацвёрка 500 м), майстар спорту СССР міжнароднага класу ''(г. [[Растоў-на-Доне]], [[Расія]])''. * [[Выява:Знак мсмк СССР.jpg|Знак «Майстар спорту СССР міжнароднага класу».|20 px]] {{Не перакладзена 3|Уладзімір Уладзіміравіч Мерынаў|Уладзімір Уладзіміравіч Мерынаў|ru|Меринов, Владимир Владимирович}} — 3-разовы чэмпіён свету па веславанні на байдарках і каноэ ([[1989]] г. — 500, 1000 м, [[1997]] г. — 200 м), майстар спорту СССР міжнароднага класу. * [[Выява:Знак мсмк СССР.jpg|Знак «Майстар спорту СССР міжнароднага класу».|20 px]] [[Ігар Міхайлавіч Хулуп]] — чэмпіён СССР па веславанні на байдарках і каноэ [[1989]] г., майстар спорту СССР міжнароднага класу ''(Светлагорск)''. '''''Радыёспорт''''' * [[Выява:Знак змс Белоруссии (2005).jpg|Знак «Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь».|20 px]] [[Алег Леанідавіч Астроўскі]] — шматразовы чэмпіён свету па радыёспорце, [[заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь]] ''(Светлагорск).'' * {{Зл}} [[Ганна Сяргееўна Шавяленка]] — 2-разовая абсалютная чэмпіёнка свету па хуткаснай радыётэлеграфіі ([[2009]], [[2011]]), майстар спорту міжнароднага класу Рэспублікі Беларусь ''(Светлагорск).'' '''''Іншыя віды спорта''''' * {{Зл}} [[Генадзь Пятровіч Блізнюк]] — 4-разовы [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|чэмпіён]] ([[2003]], [[2006]]—[[2008]]) і двойчы ўладальнік Кубка ([[2002]], 2006) Беларусі па [[футбол]]е, майстар спорту міжнароднага класу Рэспублікі Беларусь. * [[Бэнджамін-Павел Дуду]] — беларуска-расійскі баскетбаліст. * [[Выява:Знак зт РСФСР.jpg|Знак «Заслужаны трэнер РСФСР».|20 px]] [[Валянціна Браніславаўна Ліпская]] — чэмпіёнка СССР па мотацыклетным спорце 1956 г. (іпадром), [[майстар спорту СССР]], заслужаны трэнер [[РСФСР]]; ураджэнка хутара Куннае (цяпер не існуе) Светлагорскага раёна<ref>ЛИПСКИЙ, В. [http://www.lipskivs.by/lipski-article/12-lipski-article/30-kinsfolk.html Моя родня — моё богатство] {{ref-ru}} // Уладзімір Ліпскі</ref>. '''Іншыя вядомыя асобы''' * [[Ігар Іванавіч Гермянчук]] ([[1961]]—2002) — [[журналіст]], дэпутат [[Вярхоўны Савет Беларусі|Вярхоўнага Савета БССР]] 12 склікання; закончыў светлагорскую школу-інтэрнат. * [[Сцяпан Мікалаевіч Сухарэнка]] — Надзвычайны і паўнамоцны [[пасол]] [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] у [[Арменія|Рэспубліцы Арменія]] (з 2008), [[генерал-маёр]]; закончыў тэхнічнае вучылішча № 50 г. Светлагорска. == Партнёрскія гарады і акруга == * [[Выява:Obzor-Wappen.jpg|20 px|Герб г. Абзор.]] г. Абзор (абшчына Несебыр, [[Бургаская вобласць]], [[Балгарыя]]). * [[Выява:POL Bielsk Podlaski COA.svg|20 px|Герб г. Бельск-Падляскі.]] г. [[Бельск Падляскі|Бельск-Падляскі]] (Бельскі [[Павет|павят]], [[Падляскае ваяводства]], [[Польшча]]). * [[Выява:Coat of Arms of Ivanteevka (Moscow oblast).png|20 px|Герб г. Іванцееўка.]] г. Іванцееўка ([[Маскоўская вобласць]], [[Расія]]). * [[Выява:Coat of Arms of Kommunar (Leningrad oblast).png|20 px|Герб г. Камунар.]] г. Камунар ([[Гатчына|Гатчынскі]] раён, [[Ленінградская вобласць]], Расія). * [[Выява:Coat of Arms of Kingisepp (Leningrad oblast).png|20 px|Герб г. Кінгісепп.]] г. Кінгісепп (Кінгісеппскі раён, Ленінградская вобласць, Расія). * [[Выява:CoA of Călărași (Moldova).jpg|20 px|Герб г. Келерашы.]] г. Келерашы (Келерашскі раён, [[Малдова]]). * [[Выява:ROU CL Calarasi CoA1.png|CoA of Călărași (Moldova).jpg|20 px|Герб г. Келерашы.]] г. Келерашы (жудзец Келерашы, [[Румынія]]). * [[Выява:Stadtwappen Helmstedt.png|20 px|Герб г. Хельмштэдт.]] г. Хельмштэдт (раён Хельмштэдт, зямля [[Ніжняя Саксонія]], [[Германія]]). * [[Выява:Coat of Arms of Chernushka (Perm krai) (ver. 1).svg|20 px|Герб г. Чарнушка.]] г. [[Чарнушка (горад)|Чарнушка]] (Чарнушынскі раён, [[Пермскі край]], Расія). * [[Выява:Somerset shield.png|20 px|Герб графства Сомерсет.]] акруга Мэндзіп (графства Сомерсет, рэгіён Паўднёва-Заходняя Англія, [[Англія]], [[Вялікабрытанія]]). == Гл. таксама == * [[Гарады Гомельскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Спіс вуліц Светлагорска]] == Зноскі == <div class="reflist4" style="height: 200px; overflow: auto; padding: 3px" >{{Reflist|refs= <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="2018-Estimate">http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/a54/a54051206faadf3ed111c9fb79e4d8eb.pdf</ref> <ref name="2019-Estimate">http://www.belstat.gov.by/upload/iblock/5e8/5e847c9ec699ed5ae7a852198e283b58.pdf</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> <ref name="HV">Гомельская [[Вобласць (адміністрацыйная адзінка)|область]]. [[Геаграфія Беларусі|Общегеографический]] атлас. [[Мінск|Мн.]], [[2005]], с. 1. ISBN 985-6625-22-Х. {{ref-ru}}</ref> <ref name="Rassadzin">[[Сяргей Рассадзін|РАССАДИН С. Е.]] О некоторых находках [[2008]] г. на Шатилинском Острове // Исследования по [[Гісторыя|истории]] [[Усходняя Еўропа|Восточной Европы]]: [[Навука|научный]] сборник. Вып. 1. Мн., 2008, с. 234—236. {{ref-ru}}</ref> <ref name="Masliukoŭ">[http://nashkraj.info/content/view/424/134/ МАСЛЮКОЎ Т. В. З гісторыі Шацілавічаў] // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. Гомель, [[1996]], с. 22 — 26.</ref> <ref name="šać">{{lang-be|шаць}} — добрае, прыгожае месца, у слоўніку [[Руская мова|рус. мовы]] Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».</ref> <ref name="DW">[http://www.mem.net.pl/stg/diecezjawilenska1744p.htm Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego.] {{ref-pl}}</ref> <ref name="ZPHiKB">КАМІНСКІ М. І., [[Алена Юр’еўна Пятросава|ПЯТРОСАВА А. Ю.]] Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. Мн., [[1985]], с. 334.</ref> <ref name="Ukaz-1956">[http://svetlahorsk.belarda.org/info/local_info/dakumenty Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».]</ref> <ref name="nazva">Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».</ref> <ref name="Ukaz-1961">[http://svetlahorsk.belarda.org/info/local_info/dakumenty Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».]</ref> <ref name="pamiać-1">ХОМІЧ А. М., РАБЯНОК П. П. Светлагорск у рыштаваннях // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. Мн., [[2003]], с. 541 — 555. ISBN 985-01-0255-1.</ref> <ref name="webgeo">[http://www.webgeo.ru/db/1959/belorus.htm Численность наличного населения городов и других поселений, районов, районных центров и крупных сельских населённых мест на 15 января 1959 года по республикам, краям и областям. Белорусская ССР.] {{ref-ru}}</ref> <ref name="geoman">[http://geoman.ru/geography/item/f00/s04/e0004150/index.shtml Светлогорск // Краткая географическая энциклопедия. Т. 3. М., 1962.] {{ref-ru}}</ref> <ref name="BE">Светлагорск // [[Беларуская Энцыклапедыя|Беларуская энцыклапедыя]]: У 18 т. Т. 14. Мн., [[2002]], с. 253. ISBN 985-11-0238-5.</ref> <ref name="VSE">[http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00069/26800.htm Светлогорск // Большая Советская энциклопедия.] {{ref-ru}}</ref> <ref name="SES">Светлогорск // Советский энциклопедический словарь. Мн., [[1985]], с. 1173. {{ref-ru}}</ref> <ref name="VES">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/265530 Светлогорск // Большой энциклопедический словарь.] {{ref-ru}}</ref> <ref name="pamiać-2">Светлагорск // Памяць: Светлагорск і Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. Мн., [[2000]], с. 19.</ref> <ref name="EHB">Светлагорск // [[Энцыклапедыя]] гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. Мн., [[2001]], с. 257.</ref> <ref name="2015-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2015}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="kasciol">У Беларусі для абанентаў ByFly [http://catholic.by/2/belarus/dioceses/pinsk/101269.html сайт] даступны па гасцявым падключэнні.</ref> <ref name="gomelcivil">[http://gomelcivil.org/index.php/36-glavnaya/2935-uradzhenka-svetlagorska-zdymetstsa-nekalkikh-mastatskikh-filmakh Ураджэнка Светлагорска здымецца ў некалькіх мастацкіх фільмах // Гомель гражданский. [[2014]].[[22 студзеня|01.22]]]</ref> }}</div> == Літаратура == * ''Малішэўскі У. А.'' Нашы гарады / У. А. Малішэўскі, П. М. Пабока. — Мн., [[1991]]. — ISBN 5-341-00240-7. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мн., 2000. — ISBN 985-01-0254-3. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мн., 2003. — ISBN 985-01-0255-1. * ''[[Сяргей Рассадзін|Рассадзін С. Я.]]'' [[Герб]]ы і [[сцяг]]і гарадоў і раёнаў Беларусі / С. Я. Рассадзін, А. М. Міхальчанка. — Мн., 2005. — ISBN 985-01-0530-5. * {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|Светлаго́рск||257}} * ''Сцепук У.'' Светлагорск / У. Сцепук, Я. Савасценка. — Мн., 1966. * {{Крыніцы/БелЭн|14|Светлагорск||253}} * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Светлаго́рск|650—651}} * {{Крыніцы/ЭПБ|4|Светлаго́рск||460}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Svietlahorsk|Светлагорск}} {{OSM relation|5598676|Светлагорск}} * [http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 ''ГОРБАЧЁВ, Н.'' Новая явь светлого города] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110809174714/http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 |date=9 жніўня 2011 }} // Нефтяник Полесья. 1998. № 2. {{ref-ru}} * [http://www.facebook.com/groups/249898334303/ Светлагорск (Шацілкі). Суполка зямлякоў // Facebook. {{ref-be}} {{ref-en}} {{ref-ru}}] {{Светлагорск}} {{Светлагорскі раён}} {{Гомельская вобласць}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Светлагорск| ]] [[Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі]] kw48g9xs5vcwm4y7kgmy0ebbxid1s64 Зямная кара 0 22937 5159616 4900994 2026-06-30T09:03:35Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Зямная кара]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159616 wikitext text/x-wiki '''Зямная кара''' — верхняя абалонка «цвёрдай» [[планета Зямля|Зямлі]], якая складае верхнюю частку [[літасферы]]. Абмежавана зверху [[атмасфера Зямлі|атмасферай]] і [[гідрасфера]]й, знізу — [[мантыя Зямлі|мантыяй Зямлі]]. Яе магутнасць на [[раўніна]]х 35-40 км, у [[гара]]х 70-80 км, пад [[акіян]]ам — 5-15 км. Зямная кара падраздзяляецца на ўстойлівыя ([[платформы]]) і рухомыя ([[геасінкліналі]]) ўчасткі.<ref>Андрыеўская, Галай, 1994. С.103.</ref> Зямная кара ўтворана галоўным чынам [[магматычныя пароды|магматычнымі горнымі пародамі]]. Маюцца таксама [[асадкавыя горныя пароды|асадкавыя]] і [[метамарфічныя горныя пароды]]. Адрозніваюць мацерыковую і акіянічную зямную кару, а таксама пераходныя яе тыпы: субмацерыковую і субакіянічную. Верхняя частка зямной кары, якая разглядаецца як шматкампанентная дынамічная сістэма, называецца '''геалагічным асяроддзем'''. Геалагічнае асяроддзе знаходзіцца пад уздзеяннем інжынернай дзейнасці чалавека і, у сваю чаргу, у пэўнай ступені вызначае гэту дзейнасць. Верхняя частка кары дасягальная для вывучэння ў агаленнях і свідравінамі да глыбіні 10-15 км. Больш глыбокія зоны даследуюцца геафізічнымі метадамі. Мацерыковая кара складаецца з асадкавага (скорасць пашырэння падоўжных сейсмічных хваль Vр да 4,5 км/с), «гранітнага» (Vр 5,1—6,4 км/с) і «базальтавага» (Vр 6,1—7,4 км/с) слаёў. «Гранітны» і «базальтавы» слаі ўмоўныя і гістарычна звязаныя з вылучэннем паверхні Конрада (Vр 6,2 км/с), якая раздзяляе іх. Звышглыбіннае [[свідраванне]] сведчыць, што гэтая мяжа мае ўмоўны характар, таму «гранітны» і «базальтавы» слаі аб’ядноўваюць паняццем кансалідаванай кары. «Гранітны» слой па складзе парод больш адпавядае гранітна-гнейсаваму (сярэдняя шчыльнасць 2,6-2,7 т/м³), «базальтавы» — гранулітава-базітаваму (2,7-3 т/м³). Акіянічная кара адрозніваецца ад мацерыковай адсутнасцю «гранітнага» слоя, меншай магутнасцю і больш маладым узростам ([[юрскі перыяд|юра]], [[мелавы перыяд|мел]], [[кайназой]]). Суцэльнасць зямной кары перарываецца шматлікімі разломамі. Некаторыя з іх дасягаюць мантыі і ўтвараюць корава-мантыйныя блокі. Зямная кара знаходзіцца ў стане ізастатычнай раўнавагі. Зонай яе выраўноўвання з’яўляецца [[астэнасфера]]. Зямную кару аддзяляе ад [[мантыя Зямлі|мантыі Зямлі]] [[паверхня Махаровічыча]]. == Хімічны склад == Найбольш распаўсюджаныя паводле [[маса|масы]] [[Хімічны элемент|хімічныя элементы]] ў зямной кары (разам з акіянамі і атмасферай) — [[кісларод]] (49.5 %), [[крэмній]] (25.7 %), [[алюміній]] (7.5 %), [[жалеза]] (4.7 %), [[кальцый]] (3.4 %). Іншыя элементы складаюць 9,2 % масы<ref>{{harvnb|Brown|2011|с=8}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/РБФГС-94}} * Геаграфія ў тэрмінахі паняццях: Энцыклапедычны даведнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — 352 с.: іл. ISBN 985-11-0262-8. * {{кніга |аўтар = Theodore L. Brown et al. |загаловак = Chemistry: the central science |выданне = 12th ed |год = 2011 |isbn = 978-0-321-69672-4 |ref = Brown }} {{Бібліяінфармацыя}} {{Будова Зямлі}} [[Катэгорыя:Будова Зямлі]] [[Катэгорыя:Літасфера]] [[Катэгорыя:Зямная кара]] 1hte5fr6j01r00zh47r0euqglycsw9k Себеж 0 26782 5159484 4840240 2026-06-29T13:03:35Z Autumndancer 168015 5159484 wikitext text/x-wiki {{НП-Расія}} '''Себеж''' ({{lang-ru|Себеж}}) — горад (з 1772 года) у [[Расія|Расіі]], адміністрацыйны цэнтр [[Себежскі раён|Себежскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Насельніцтва 6,2 тыс. чалавек ([[2021]]). Заснаваны ў [[1414]] годзе. == Геаграфія == Горад размешчаны за 180 км ад [[Пскоў|Пскова]], за 600 км ад [[Масква|Масквы]], за 450 км ад [[Санкт-Пецярбург]]а на беразе [[Себежскае возера|Себежскага возера]] і возера [[Орана]]. Рэльеф узгорысты. Непадалёк ад Себежа маецца значная гара «Уздыхалінка»<ref>{{Крыніцы/Геаграфія Беларусі (Вільня, 1922)|291}}</ref>. Клімат пераходны ад [[Марскі клімат|умерана марскога]] да [[Кантынентальны клімат|ўмерана кантынентальнага]], з мяккай зімой і цёплым летам. Ападкаў найбольш выпадае ўлетку і рана ўвосень. Сярэдняя хуткасць ветру — 3,9 м/с, вільготнасць паветра — 78 %. == Гісторыя == Упершыню згаданы пад 1414 годам, калі яго здабыў вялікі князь літоўскі [[Вітаўт]] у паходзе паход на [[Пскоў]]. Паводле дагавора паміж вялікім князем літоўскім [[Казімір Ягелончык|Казімірам]] і вялікім князем маскоўскім гаспадаром [[Васіль II|Васілём Васілевічам]] [[Вялікае Княства Літоўскае]] адмовілася ад уплыву на справы Ноўгарада і Пскова, але захавала за сабою Себеж. У 1535 годзе маскоўскія войскі на чале з [[Васіль Шуйскі|Васілём Шуйскім]] захапілі ваколіцы горада. Загадам ваяводы на беразе Себежскага возера збудавалі замак, які атрымаў назву [[Себежскі замак|Новы Себеж, або Іван-горад]]. У 1536 годзе сам горад трапіў пад уладу [[Маскоўская дзяржава|Масквы]]. [[Выява:Siebiež. Себеж (1785).jpg|thumb|злева|200px|План разбудовы Себежа, [[1785]]]] Паводле [[Дэулінскае перамір’е|Дэулінскага перамір’я]] (1618) Себеж вярнуўся да Вялікага Княства Літоўскага. Станам на 1619 год, паводле інвентара, тут было 9 вуліц, 6 цэркваў і манастыр{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. [[22 сакавіка]] [[1623]] года [[Спіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Спіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Жыгімонт Ваза]] надаў гораду [[Магдэбургскае права]] і герб: «''у блакітным полі постаць Самсона, які дужаецца з ільвом''»<ref name="cit">[http://knihi.com/hierb/siebi.html Себеж] // {{Крыніцы/Геральдыка беларускіх гарадоў|к}}</ref>. З пачаткам [[Вайна 1654—1667 гадоў|Трынаццацігадовай вайны]] ў 1654 годзе маскоўскія войскі зноў захапілі Себеж, але ў 1661 годзе мясцовыя жыхары перадалі горад войску Вялікага Княства Літоўскага. Згодна з дамовай 1676 года Себеж вярнуўся ў склад [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. У канцы ХVII стагоддзя тут было 300 будынкаў{{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. У [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікую Паўночную вайну]] (1700—1721) двойчы ў 1705 і 1707 гадах Себеж займалі расійскія войскі [[Пётр I|Пятра I]]. Станам на 1755 год горад налічваў 150 будынкаў. У выніку [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] (1772) Себеж разам з большай часткай [[Полацкае ваяводства|Полацкага ваяводства]] апынуўся ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], дзе стаў цэнтрам павета [[Полацкае намесніцтва|Полацкага намесніцтва]], з 1796 года [[Беларуская губерня|Беларускай]], з 1802 года [[Віцебская губерня|Віцебскай губерні]]. У пачатку XIX стагоддзz тут існавала 5 скарбавых будынкаў (з якіх адзін быў мураваны), прыватных — 202 (3 мураваныя), крамаў — 2, столькі ж цэркваў і касцёл. У маі 1885 года ў горадзе здарыўся страшэнны пажар, які знішчыў каля 600 будынкаў. З 1917 года Віцебская губерня ў складзе [[Заходняя вобласць|Заходняй вобласці]], з 1918 года ў [[Заходняя камуна|Заходняй камуне]] РСФСР. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Беларускую ССР]], дзе Себеж меў стаць цэнтрам павета («падраёна»), аднак 16 студзеня ЦК РКП(б) пастанавіў выключыць Віцебшчыну са складу рэспублікі. [[I Усебеларускі з’езд Саветаў]], які прайшоў 2-3 лютага, прызнаў Віцебскую губерню часткай [[РСФСР]]. З 1924 года ў Пскоўскай губерні. У 1926 годзе беларускія бальшавікі прасілі вярнуць Себеж у склад БССР, аднак Масква не задаволіла гэтую просьбу<ref>[http://www.svaboda.org/content/transcript/755290.html Беларускія тэрыторыі ў 20-м стагоддзі: вернутае] // «[[Радыё Свабода]]», 8 сакавіка 2007.</ref>. Раённы цэнтр Велікалуцкай акругі (1927—1930, 1935—1938) у складзе Ле­нінградскай вобласці (1927—1929) і Зах­одняй вобласці (1929—1935), Калінін­скай вобласці (1935—1944). У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з 9 ліпеня 1941 года да 17 ліпеня 1944 года горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. Раённы цэнтр Велікалуцкай вобласці (1944—1957), з 1957 года — Пскоўскай вобласці. <center><gallery caption="Горад на старых здымках" widths=150 heights=150 perrow="4"> Выява:Siebiež, Zamkavaja hara. Себеж, Замкавая гара (1900).jpg|Панарама Выява:Siebiež, Rynak, Trajecki. Себеж, Рынак, Траецкі (1901-18).jpg|Рынак і касцёл Выява:Siebiež, Siebieskaje. Себеж, Себескае (1901-18).jpg|Агульны выгляд Выява:Siebiež, Vialikaja, Kušlis. Себеж, Вялікая, Кушліс (1904-17).jpg|Вуліца </gallery></center> == Насельніцтва == <div style="float:right;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours"> <center><timeline> ImageSize = width:auto height:200 barincrement:27 PlotArea = left:50 bottom:20 top:30 right:20 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:11000 ScaleMajor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:15 bar:1780 from:0 till:418 bar:1799 from:0 till:1711 bar:1801 from:0 till:2064 bar:1867 from:0 till:2909 bar:1886 from:0 till:4051 bar:1894 from:0 till:4344 bar:1926 from:0 till:5500 bar:1959 from:0 till:6994 bar:1979 from:0 till:10500 bar:1993 from:0 till:9200 bar:2002 from:0 till:7198 bar:2009 from:0 till:6263 TextData= fontsize:10px pos:(10,195) text:Дынаміка змянення колькасці насельніцтва Себежа </timeline></center> </div> * '''XVIII стагоддзе''': 1780&nbsp;— 418 чал., з якіх 361 хрысціян і 57 іўдзеяў<ref name="sgkp">Siebież // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10}} S. 484</ref>; 1799&nbsp;— 1711 чал.<ref name="cit"/> * '''XIX стагоддзе''': 1801&nbsp; — 2064 чал.<ref name="cit"/>; 1867&nbsp;— 2909 чал., з іх 205 каталікоў, 19 пратэстантаў і 1189 іўдзеяў<ref name="sgkp"/>; 1886 — 4051 чал., з іх 1214 праваслаўных, 393 каталікі, 7 стараабрадцаў, 1 пратэстант і 2436 іўдзеяў<ref name="sgkp"/>; 1894 — 4344 чал. (2089 муж. і 2255 жан.), з іх праваслаўныя складалі каля 25 %, каталікі 11 %, іўдзеі 61 %, іншай веры да 3 %; мяшчане складалі 86 % ад усяго насельніцтва<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/92055/Себеж Себеж] // {{Крыніцы/ЭСБЕ}}</ref> * '''XX стагоддзе''': 1926 — 5,5 тыс. чал.; 1959 — 6994 чал.<ref>[http://www.webgeo.ru/db/1959/rus-2.htm Всесоюзная перепись населения СССР 1959 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121105190541/http://www.webgeo.ru/db/1959/rus-2.htm |date=5 лістапада 2012 }}</ref>; 1979 — 10,5 тыс. чал.; 1993 — 9,2 тыс. чал.<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/266334 Себеж] // {{Крыніцы/Вялікі энцыклапедычны слоўнік}}</ref> * '''XXI стагоддзе''': 2002 — 7198 чал.<ref>[http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 Всероссийская перепись населения 2002 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130421072430/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 |date=21 красавіка 2013 }}</ref>; 2009 — 6263 чал. == Эканоміка == Вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, прадпрыемствы лясной, лёгкай і харчовай прамысловасці. == Славутасці == [[Выява:Russia-Sebezh-Belfry of Nativity Cathedral.jpg|thumb|Званіца зруйнаванага сабора Раства Хрыстова.]] * [[Себежскі краязнаўчы музей]] * Гістарычная забудова (XIX — пач. ХХ стст.; фрагменты) * [[Себежскі замак|Замчышча]] (1535) * Званіца (XIX ст.) * Касцёл Найсвяцейшай Тройцы і Святога Антонія (1625; цяпер царква Св. Тройцы [[Маскоўскі патрыярхат|МП]]) * Могілкі старыя каталіцкія === Страчаная спадчына === * Сабор Раства Хрыстова * Сінагога * Царква (грэка-каталіцкая) * Царква Успення Прасв. Багародзіцы == Вядомыя асобы == * [[Ганна Іванаўна Барысаглебская]] — украінская актрыса. * [[Зіновій Герт]] (1916—1996) — акцёр тэатра і кіно. * [[Абрам Мордухавіч Давыдаў]] (1899—?) — урач-тэрапеўт. [[Доктар медыцынскіх навук]] (1957), [[прафесар]] (1959). * [[Антон Камінскі]] (1862—1936) — савецкі кліматолаг. * [[Вітальд Рудзінскі]] (1913—2004) — польскі кампазітар. * [[Сямён Тамсінскі]] (1894—1938) — гісторык, археограф. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=2|старонкі=561|артыкул=Себеж|аўтар=[[Васіль Варонін|Варонін В.]]}} * {{Крыніцы/Геральдыка беларускіх гарадоў}} * Siebież // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|10}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/484 484]—488. == Спасылкі == {{Commons|Category:Sebezh}} * [http://radzima.org/be/pub/3135_m/ г. Себеж] на [[Radzima.org]] * [http://www2.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=100771 Азёрны Себежскі край] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090915163201/http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=100771 |date=15 верасня 2009 }} // [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], [[23 студзеня]] [[2009]] * [http://www.sebezh.ru/ Афіцыйны сайт горада]{{ref-ru}} * [http://www.siebiez-museum.narod.ru/ Себежскі краязнаўчы музей]{{ref-ru}} {{Себежскі раён}} {{Пскоўская вобласць}} [[Катэгорыя:Себеж| ]] [[Катэгорыя:Гарады Пскоўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Себежскага раёна]] lbnx5f2onhdozs02wrd0hshyl2hnfpa Эрытрэя 0 41578 5159557 4659636 2026-06-29T18:14:05Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159557 wikitext text/x-wiki {{Дзяржава |Беларуская назва=Дзяржава Эрытрэя |Арыгінальная назва={{lang-ti|ሃገረ ኤርትራ}}<br />{{lang-ar|دولة إرتري}} |Родны склон=Эрытрэі |Герб=Coat of arms of Eritrea (or-argent-azur).svg |Замест герба= |Сцяг=Flag of Eritrea.svg |Назва гімна=ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ |Форма праўлення=[[Часовы ўрад]] |lat_dir =N |lat_deg =15 |lat_min =9 |lat_sec = 0 |lon_dir =E |lon_deg =39 |lon_min =37 |lon_sec = 0 |region = ER |CoordScale =4000000 |На карце=Location Eritrea AU Africa.svg |Мовы=''няма''; пераважае [[тыгрынья]] і [[Арабская мова|арабская]] |Дата незалежнасці=[[24 мая]] [[1993]] |Незалежнасць ад=[[Эфіопія|Эфіопіі]] |Сталіца=[[Асмара]] |Найбуйнейшы горад=Асмара |Пасады кіраўнікоў=Прэзідэнт |Кіраўнікі=[[Ісаяс Афеворкі]] |Месца па плошчы=100<!-- з англійскай ВП --> |Плошча=117,600 |Працэнт вады=0,14 |Месца па насельніцтву=118<!-- з англійскай ВП --> |Насельніцтва=5 918 000<ref name="cia.gov">https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/er.html</ref> |Год ацэнкі = 2017 |Шчыльнасць насельніцтва=50,6 |ВУП=10 176 млн <ref name="cia.gov"/> |Год разліку ВУП=2017 |Месца па ВУП= |ВУП на душу насельніцтва=1466<ref name="cia.gov"/> |ІРЧП= {{падзенне}} 0.420 (нізкі) |Год разліку ІРЧП=2017 |Месца па ІРЧП=179 |Авіякампанія=[[Eritrean Airlines]] |Валюта=[[Эрытрэйская накфа|накфа]] |Дамен=[[.er]] |Тэлефонны код=291 |Часавы пояс=+3 <!--|Примечания=--> }} '''Эрытрэ́я''' — краіна ў паўночна-ўсходняй частцы [[Афрыка|Афрыкі]], на ўзбярэжжы [[Чырвонае мора|Чырвонага мора]]. Мяжуе з [[Судан]]ам на захадзе, [[Эфіопія]]й на поўдні і [[Джыбуці]] на паўднёвым усходзе. У склад Эрытрэі ўваходзяць астравы [[Дахлак]] і [[Ханіш]] у Чырвоным моры. Сталіца — [[Асмара|горад Асмара]]. У 1993 годзе стала незалежнай ад Эфіопіі — другая паводле маладосці пасля [[Паўднёвы Судан|Паўднёвага Судана]] краіна Афрыкі. Мае аднапартыйную палітычную сістэму, сітуацыя з правамі чалавека неаднаразова прызнавалася адной з найгоршых у свеце. Адна з бяднейшых краін свету. Уваходзіць у ААН, [[Афрыканскі Саюз]], з’яўляецца назіральнікам пры [[Ліга арабскіх дзяржаў|ЛАД]] == Этымалогія == Ад грэцкай назвы [[Чырвонае мора|Чырвонага мора]] (Ἐρυθρὰ Θάλασσα), упершыню ў новы час гэтае імя было ўжыта ў назве калоніі Італьянская Эрытрэя ў 1890 годзе. == Геаграфія == {{main|Геаграфія Эрытрэі}} [[Выява:Un-eritrea.png|thumb|left|200px|Падрабязная карта Эрытрэі]] === Геаграфічнае становішча === Эрытрэя — краіна ў паўночна-ўсходняй Афрыцы. На ўсходзе яна абмываецца [[Чырвонае мора|Чырвоным морам]]; мяжуе з [[Джыбуці]], [[Эфіопія]]й і [[Судан]]ам. У склад Эрытрэі ўваходзяць астравы [[Дахлак]] і [[Ханіш]] у Чырвоным моры. Плошча тэрыторыі без уліку астравоў складае 117,6 тыс. кв. км. === Прырода === Большая частка тэрыторыі краіны ляжыць на [[Эрытрэйскае плато|Эрытрэйскім плато]] [[Эфіопскае нагор’е|Эфіопскага нагор'я]]. На паўднёвым усходзе Эрытрэі знаходзіцца [[упадзіна Афар|ўпадзіна Афар]]. Узбярэжжа Чырвонага мора з’яўляецца верхнім бортам тэктанічнай упадзіны, у якой знаходзіцца мора. Клімат узбярэжжа трапічны пустынны і ў Чырвонае мора не ўпадае ніводнае ракі, што робіць яго ваду надзіва празрыстай. Заходнюю, нагорную, частку краіны закранае непрацяглы сезон даждоў. Гэта зона саванаў з тыповым для Афрыкі жывёльным светам: газелі, страусы, [[вялікі куду|вялікі]] і [[малы куду]], аліўкавы [[бабуін]] і інш. Марскі нацыянальны парк астравоў Дахлак уваходзіць у спіс [[Сусветная спадчына|Сусветнай спадчыны]] ЮНЕСКА. == Гісторыя == {{main|Гісторыя Эрытрэі}} Разам з [[Джыбуці]], [[Эфіопія]]й, паўночнай часткай [[Самалі]] і ўзбярэжжам [[Чырвонае мора|Чырвонага мора]] [[Судан]]а, Эрытрэя лічыцца найбольш верагодным месцам, вядомым [[Старажытны Егіпет|старажытным егіпцянам]] як [[Пунт]], што азначае Боская зямля. Старажытныя жыхары Пунта мелі цесныя адносіны з фараонамі Егіпта ў часы [[Сахура|Сахуры]] і [[Хатшэпсут]]. Каралеўства [[Аксум]], што займала большую частку сучаснай Эрытрэі і паўночнай Эфіопіі, была створана падчас першага або другога ст. н.э. У сярэдзіне чацвёртага стагоддзя н.э. Аксум адным з першых у свеце прыняў хрысціянства. У сярэднявеччы вялікая часткі Эрытрэі трапіла пад уладу каралеўства Медры-Бахр. Стварэнне сучаснай Эрытрэі з'яўляецца вынікам каланіяльнага захопу ўзбярэжнай паласы некалькіх царстваў і султанатаў, што ў канчатковым рахунку, прыводзіць да ўтварэння Італьянскай Эрытрэі. Пасля паразы італьянскай каланіяльнай арміі, з 1942 па 1952 год Эрытрэя знаходзілася ў падпарадкаванні ў брытанскай ваеннай адміністрацыі. З 1952 года Эрытрэя, у адпаведнасці з рашэннем [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай асамблеі ААН]], на працягу 10 гадоў суіснавала з Эфіопіяй у федэрацыі, маючы ўласны парламент; і мусіла ў 1962 годзе атрымаць незалежнасць. Аднак Эфіопія не падпарадкавалася гэтаму рашэнню, распусціла эрытрэйскі парламент і захапіла Эрытрэю. У краіне пачалася ўзброеная барацьба за незалежнасць, што расцягнулася на 30 гадоў. У [[1993]] годзе войска паўстанцаў увайшло ў сталіцу і быў праведзены рэферэндум, на якім за незалежнасць выказаліся 99,83 % прыняўшых удзел. Атрымаўшы незалежнасць, Эрытрэя тым самым пазбавіла былую гаспадыню [[Дзяржавы, якія не маюць выхаду да мора|выхаду да мора]]. Напружаныя адносіны паміж Эрытрэяй і Эфіопіяй заставаліся і надалей, што прывяло да ўзброенага канфлікту 1998-2000 гадоў з-за памежных тэрыторый. Актыўныя баі працягваліся два гады. Паводле ацэнак International Crisis Group, за гэты час загінулі ад 70 да 100 тысяч чалавек. У ліпені 2018 года прэм'ер-міністр Эфіопіі [[Абій Ахмед]] пагадзіўся перадаць спрэчныя зямельныя тэрыторыі Эрытрэі і «пачаць новую эру міру і дружбы». Адразу пасля ўступлення на пасаду ён падпісаў мірную дэкларацыю з Эрытрэяй і такім чынам спыніў 20-гадовую вайну паміж дзвюма краінамі<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=239034 nashaniva.by]</ref>. == Дзяржаўны лад і палітыка == {{main|Палітыка Эрытрэі}} Эрытрэя — рэспубліка. Кіраўнік дзяржавы і ўрада — прэзідэнт. Паводле канстытуцыі павінен абірацца парламентам на 5-гадовы тэрмін. З чэрвеня 1993 прэзідэнт — [[Ісаяс Афеворкі]]. Выбары прэзідэнта дагэтуль не праводзіліся, дата найбліжэйшых выбараў не вызначана. Заканадаўчы орган — аднапалатная Нацыянальная асамблея — 150 дэпутатаў, прызначаных у маі 1997. Выбары былі запланаваны на снежань 2001, але затым адкладзены на нявызначаны час. Эрытрэя падзяляецца на 6 правінцый. === Палітычная сітуацыя і правы чалавека === У Эрытрэі толькі [[Аднапартыйная сістэма|адна легальная партыя]] — [[Народны фронт за дэмакратыю і справядлівасць]] (кіраўнік — [[Ісаяс Афеворкі]]). Паводле [[Human Rights Watch]] сітуацыя з правамі чалавека ў Эрытрэі неаднаразова адносілася да ліку найгоршых у свеце. З 1997 прэзідэнтам фактычна забаронена незалежная прэса. Хоць канстытуцыя і прызнае права свабоды веравызнання, у 2002 Афеворкі дазволіў дзейнасць толькі чатырох цэркваў; астатнія ж — пяцідзясятнікі, сведкі Іеговы — падвергліся пераследванням, а актывісты былі кінутыя ў засценкі турмаў і катаваныя. З-за абавязковай ваеннай службы, на якую грамадзяне прызываюцца на нявызначаны тэрмін, многія эрытрэйцы пакідаюць краіну. === Беларуска-эрытрэйскія адносіны === Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Дзяржавай Эрытрэя ўсталяваныя [[11 верасня]] [[1998]] года. Візіты на вышэйшым і высокім узроўнях не ажыццяўляліся. Дагаворна-прававая база двухбаковых адносін адсутнічае. У 2004 годзе тавараабарот сфарміраваны беларускім экспартам (шыны) на суму 56 тыс. долараў ЗША. == Насельніцтва == {{main|Насельніцтва Эрытрэі}} [[File:Population pyramid of Eritrea 2016.png|thumb|Полава-ўзроставая піраміда Эрытрэі, 2016]] Агульны гадавы прырост — 0,85 % (2017). [[Фертыльнасць]] — 4 нараджэнні на жанчыну (2017). Высокі натуральны прырост суправаджаецца міграцыйным адтокам (-1,39 % у 2017). Працягласць жыцця дастаткова высокая для Трапічнай Афрыкі — 62,7 гадоў у мужчын, 67,8 года ў жанчын (2017). Заражанасць вірусам імунадэфіцыту ([[ВІЧ]]) — 0,6 % (па ацэнцы 2017 года)<ref name="cia.gov"/>. Грамадства краіны з'яўляецца этнічна неаднастайным. Паводле ўрадавых дадзеных у Эрытрэі налічваецца дзевяць этнічных груп<ref>[http://www.eritrean-embassy.se/about-eritrea/culture/ Eritrean Culture] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131113175050/http://www.eritrean-embassy.se/about-eritrea/culture/ |date=13 лістапада 2013 }}. Embassy of The State of Eritrea</ref>. Незалежны перапіс ніколі не праводзіўся, аднак лічыцца, што народнасць [[тыграі]] складае каля 55 % ад усяго насельніцтва краіны. Другой паводле колькасці насельніцтва з'яўляецца народнасць [[тыгрэ, народ|тыгрэ]], якая складае каля 30 % насельніцтва. Гэтыя народнасці складаюць асноўную частку пераважна [[семіцкія мовы|семіцкамоўнага]] насельніцтва Эрытрэі. Большая частка астатняга насельніцтва належыць да іншых (пераважна, кушыцкіх) афраазійскіх моўных супольнасцей, маюцца нілоцкія меншасці. Рэлігіі — [[іслам]] 50 %, [[хрысціянства]] ([[Эрытрэйская праваслаўная царква|хрысціяне-монафізіты]] 30 %, [[каталікі]] 13 %, [[пратэстанты]] 5 %). Пісьменнасць — 70 % мужчын, 48 % жанчын (па ацэнцы 2003 года). Гарадское насельніцтва — 23 % (2017). Буйнейшая агламерацыя — Асмэра (563 тыс.), іншыя гарады — Керэн (75 тыс.) і Масауа (23 тыс.)<ref>http://www.geonames.org/ER/largest-cities-in-eritrea.html</ref> == Эканоміка == [[File:Sea Salt (8529062764).jpg|thumb|left|Здабыча марской солі паблізу Масауа]] Эрытрэя працягвае заставацца адной з найбяднейшых дзяржаў свету. Яе ВУП на душу насельніцтва дагэтуль меншы за 1500 долараў. Эканоміка Эрытрэі перажыла значны рост у апошнія гады, пра што сведчыць павелічэнне ВУП у кастрычніку [[2012]] года на 7,5 % ў параўнанні з [[2011]] годам<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx? pr.x=53&pr.y=13&sy=2010&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=643&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH&grp=0&a= Report for Selected Countries and Subjects: Eritrea]. Imf.org</ref>. У 2015-2017 назіраўся значны ўстойлівы рост ВУП — 3-5 %.<ref name="cia.gov"/> Асноўнай прычынай нядаўняга росту эканомікі краіны з'яўляецца пачатак распрацоўкі здабычы [[золата]] і [[серабро|серабра]] ў шахце Біша і вытворчасць [[цэмент]]у на цэментавым заводзе ў [[Масава|Масаве]]<ref>[http://www.afdb.org/en/countries/east-africa/eritrea/eritrea-economic-outlook/ Eritrea Economic Outlook — African Development Bank]. Afdb.org.</ref>. У гарадах працуе некалькі [[ТЭЦ]] на імпартным паліве агульнай магутнасцю 141 тыс. кВт, толькі 32 % насельніцтва маюць магчымасць карыстацца электрычнасцю. Наладжана прамысловая здабыча солі з марской вады. Працуюць прадпрыемствы харчовай прамысловасці. Заводы паліўнай, тэкстыльнай, абутковай прамысловасці належаць узнаўленню. Шырока распаўсюджана саматужная прамысловасць. 80 % насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы, што дае ўсяго 11,7 % ВУП. Краіна адчувае востры недахоп урадлівых зямель, у тым ліку з-за інтэнсіўнага працэсу эрозіі глеб. Апрацоўваюцца ўсяго каля 5 % тэрыторыі. Вырошчваюць бананы, бульбу, кукурузу, кунжут, гародніну, папаю, проса, пшаніцу, сорга, тэф, бавоўну, цытрусавыя і інш. Развіваецца рыбалоўства (анчоус, ласось, сардзіны, тунец, марскі шчупак). Краіны Еўрапейскага саюза і Японія аказваюць краіне фінансавую дапамогу для развіцця рыбнай гаспадаркі. У 2016 годзе 95 % экспарту прыходзілася на руды каляровых металаў: медзь (42%), цынк (10%), каштоўныя металы (42%, у тым ліку 25 % золата). Траціну імпарту склалі прадукты харчавання<ref>http://atlas.cid.harvard.edu/explore/?country=69&partner=undefined&product=undefined&productClass=HS&startYear=undefined&target=Product&tradeDirection=import&year=2016</ref> Грашовая адзінка — [[Эрытрэйская накфа|накфа]] (= 100 цэнтаў). Уведзена ў абарот у лістападзе 1997 г. У 1993—1997 гадах у абароце знаходзіўся эфіопскі [[быр]]<ref>Абрамова И. О., Васильев А. М.. Страны Африки. М.: Институт Африки РАН, 2002. С. 222.</ref>. == Транспарт == [[Выява:Eritrea Train Mountain Tunnel.jpg|280px|thumb|Чыгуначны тунэль на [[Эрытрэйскае плато|Эрытрэйскім плато]]]] Рух на аўтамабільных дарогах правабаковы. Дзейныя міжнародныя правы кіроўцы. Варта адзначыць, што ў некаторых абласцях рух ноччу забаронены. == Культура == Культура Эрытрэі ў значнай ступені вызначаецца становішчам краіны на ўзбярэжжы Чырвонага мора. Адной з самых вядомых частак культуры краіны з'яўляецца [[кава]]вая цырымонія<ref>[http://www.networkafricaonline.com/eritrea-coffee-cere.htm It’s coffee time] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111004094605/http://www.networkafricaonline.com/erit |date=4 кастрычніка 2011 }}. Network Africa Online</ref>. == Спорт == [[Футбол]] і [[веласіпедны спорт]] з'яўляюцца найбольш папулярнымі відамі спорту ў Эрытрэі. Мясцовыя лёгкаатлеты паспяхова выступаюць на міжнародных спаборніцтвах па бегу на доўгія дыстанцыі. == Гл. таксама == * [[Італьянская Усходняя Афрыка]] {{зноскі}} {{Commonscat|Eritrea}} {{краіна ў тэмах |краіна = Эрытрэя |краіны = Эрытрэі |краіне = Эрытрэі |выява = {{сцяг Эрытрэі|35px}} }} {{Краіны ў Чырвонага мора}} {{Афрыканскі саюз}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Эрытрэя| ]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе]] t0kg5k4dvbb7rk6c1qz9pscw405pwzl Інгмар Бергман 0 43648 5159645 5128433 2026-06-30T11:00:44Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ 5159645 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Бергман}} {{Кінематаграфіст | Імя = Інгмар Бергман | Арыгінал імя = {{lang-sv|Ingmar Bergman}} | Фота = Ingmar Bergman Smultronstallet.jpg | Шырыня = 300px | Подпіс = Інгмар Бергман падчас стварэння фільма «[[Сунічная паляна]]» | Імя пры нараджэнні = Эрнст Інгмар Бергман | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} | Прафесія = {{Кінарэжысёр|Швецыі}}<br />{{Сцэнарыст|Швецыі}} | Гады актыўнасці = [[1944]]—[[2005]] | Кірунак = | Узнагароды = «[[Залаты мядзведзь]]» [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскага кінафестывалю]] ([[1957]]) | imdb_id = | Сайт = }} '''Э́рнст І́нгмар Бе́ргман''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} {{Audio|sv-Ingmar_Bergman.ogg|[ˈɪŋmar ˈbærjman]}}; {{ДН|14|7|1918}} — {{ДС|30|7|2007}}) — знакаміты [[Швецыя|шведскі]] [[рэжысёр]] тэатра і кіно, сцэнарыст, [[пісьменнік]]. == Біяграфія == Скончыў [[Стакгольмскі ўніверсітэт]], дзе вывучаў літаратуру і гісторыю мастацтваў. З 1942 года працаваў у тэатры, ставіў п'есы [[Уільям Шэкспір|У. Шэкспіра]], [[Генрык Ібсен|Г. Ібсена]], [[Юхан Аўгуст Стрындберг|А. Стрындберга]], [[Антон Паўлавіч Чэхаў|А. Чэхава]], сучасных драматургаў. Але сусветную вядомасць набыў у кіно. Прафесійна працаваць у кіно Бергман пачаў у [[1941]] годзе, рэдагаваў сцэнары. Аднак неўзабаве ён напісаў уласны сцэнар пад назваю «Цкаванне», які быў экранізаваны ў [[1944]] годзе. Далей бадай для ўсіх сваіх карцін сцэнары пісаў сам Бергман. У [[1946]] годзе пачаў здымаць і ўласныя фільмы. Сусветнае прызнанне прынеслі яго рэжысёрскія працы 1950-х — 1960-х гадоў — «Сунічная паляна», «Сёмая пячатка», «Усмешкі летняй ночы», «Камунія», «Маўчанне», «Персона». Пачынаючы з фільма «Дзявочая крыніца», нязменным аператарам Бергмана робіцца Свэн Нюквіст. Дагэтуль шмат якія карціны Бергмана былі знятыя аператарам Гунарам Фішэрам. Рэжысёр працягваў актыўна працаваць у кіно ў наступныя дзесяцігоддзі. У [[1970-я]] — [[1980-я]] гады на экраны выйшлі «Шэпты і крыкі», «Сцэны з сямейнага жыцця» з некалькіх серый, «Восеньская саната», «З жыцця марыянетак», грандыёзныя «[[Фанні і Аляксандр]]» і іншыя. == Творчасць у кіно == Асноўныя тэмы творчасці Інгмара Бергмана — крызіс [[рэлігія|рэлігіі]] і традыцыйнай [[Сям’я|сям’і]], крызіс [[Асоба|асобы]]; пошукі праўдзівых стасункаў паміж людзьмі. Робячы стаўку на буйны план твараў, што перадаюць складаную гаму пачуццяў, Бергман з дапамогаю сваіх акцёраў выяўляе найскладанейшыя перажыванні экзістэнцыянальнай сустрэчы чалавека з праўдай пра свет усярэдзіне і вакол сябе. Бергман быў вядомы тым, што шматразова працаваў з аднымі і тымі ж акцёрамі. Сярод Бергманавых акцёраў, якіх рэжысёр зняў у 10 і больш фільмах, можна адзначыць [[Гунар Б'ёрнстранд|Гунара Б'ёрнстранда]], [[Эланд Юзэфсан|Эланда Юзэфсана]], [[Макс фон Сюдаў|Макса фон Сюдава]], [[Бібі Андэрсан]], [[Харыет Андэрсан]], [[Ліў Ульман]] ды інш. {{Урэзка |Выраўнанне = right; background:LemonChiffon |Шырыня = 200px |Загаловак = Улюбёныя фільмы Бергмана<ref>[http://seance.ru/n/13/glava2-bergman-vrossii/bergman-itarkovskiy Журнал «Сеанс» | Бергман и Тарковский]</ref> |Утрыманне =<small> * «[[Свінцовыя часы (фільм)|Свінцовыя часы]]» * «[[Дырыжор (фільм, 1979)|Дырыжор]]» * «[[Андрэй Рублёў (фільм)|Андрэй Рублёў]]» * «[[Варанячы квартал]]» * «[[Дарога (фільм, 1954)|Дарога]]» * «[[Расёман]]» * «[[Бульвар Сансет (фільм)|Бульвар Сансет]]» * «[[Набярэжная туманаў]]» * «[[Жарсці Жанны д’Арк]]» * «[[Цырк (фільм, 1928)|Цырк]]» * «[[Вазак (фільм)|Вазак]]»</small> }} == Тэатральныя пастаноўкі == Пасля навучання (1938-1943) Інгмар Бергман займаў пасаду штатнага рэжысёра (а таксама сумешчаныя пасады кіраўніка, 1-га рэжысёра, дырэктара, мастацкага кіраўніка, мастацкага дарадцы) у тэатрах розных гарадоў: Хельсінборга (1943-1946), Гётэборга (1946-1950), Мальмё (1952-1959), Стакгольма (1961-1976), Мюнхена (1977-1984) і зноў Стакгольма (1984-2007)<ref name=autogenerated1>http://ingmarbergman.se/en/page/ingmar-bergman-stage-director-74 Ingmar Bergman the stage director ''(englisch)''</ref>. === Іншыя тэатры і спектаклі === Інгмар Бергман быў запрошаным (часовым, госцевым) рэжысёрам спектакляў у паўтара дзясятках іншых тэатраў у Стакгольме і Норчы пінгу (Швецыя, 1938-2002), Осла (Нарвегія, 1967), Лондане (Вялікабрытанія, 1970), Капенгагене (Данія, 1973), Зальцбургу (ФРГ, 1983), а таксама ставіў спектаклі для радыё і тэлебачання (ТБ-тэатр Шведскага тэлебачання, 1957-2003), паставіў дзве оперы, аперэту, браў удзел у стварэнні балета. Інгмар Бергман паставіў сам або браў удзел у стварэнні прыкладна 170 тэатральных спектакляў. == Выбраная фільмаграфія == * 1946: Дождж над нашым каханнем (Det regnar på vår kärlek) * [[1952]]: [[Жанчыны чакаюць]] (Kvinnors väntan) * [[1953]]: Лета з Монікай (Sommaren Med Monika) * [[1953]]: [[Вечар блазнаў]] (Gycklarnas afton) * [[1956]]: Сёмая пячатка (Det Sjunde Inseglet) * [[1957]]: [[Сунічная паляна]] (Smultronstället) * [[1958]]: На валаску ад жыцця (На краі жыцця/Nära livet) * [[1958]]: [[Твар (фільм, 1958)|Твар]] (Ansiktet) * [[1960]]: Дзявочая крыніца (Jungfrukällan) * [[1961]]: Праз цьмянае шкло (Såsom i en spegel) * [[1963]]: [[Маўчанне (фільм, 1963)|Маўчанне]] (Tystnaden) * [[1964]]: [[Пра ўсіх гэтых жанчын]] (För att inte tala om alla dessa kvinnor) * [[1964]]: Персона (Persona) * [[1964]]: [[Захапленне Анны]] (En Passion) * [[1972]]: Шэпт і крыкі (Viskningar Och Rop) * [[1973]]: Сцэны з сямейнага жыцця (Scener ur ett äktenskap) * [[1975]]: Чароўная флейта (Trollflöjten) * [[1976]]: Тварам да твару (Ansikte Mot Ansikte) * [[1978]]: [[Восеньская саната]] (Höstsonaten) * [[1980]]: [[З жыцця марыянетак]] (Aus dem Leben der Marionetten) * [[1982]]: [[Фанні і Аляксандр]] (Fanny Och Alexander) * [[1984]]: Пасля рэпетыцыі (Efter repetitionen) * [[2003]]: [[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] (Saraband) == Узнагароды == [[Файл:Bergman Sjostrom 1957.jpg|220px|thumb|справа|Бергман (слева) і [[Віктар Шострам]] падчас здымак фільма «Сунічная паляна» (1957 год).]] {|class="wikitable" !bgcolor=#b7d1fc|Год !bgcolor=#b7d1fc|Вынік !bgcolor=#b7d1fc|Узнагароды !bgcolor=#b7d1fc|Намінацыя !bgcolor=#b7d1fc|Получатель |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb| [[Оскар]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1960)|1960]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Сунічная паляна]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1961)|1961]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1962)|1962]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Праз цьмянае шкло]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1963)|1963]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Праз цьмянае шкло]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1971)|1971]] | |colspan=2 |Irving G. Thalberg Memorial Award |Інгмар Бергман |- |rowspan=3 |[[Оскар (кінапрэмія, 1974)|1974]] |rowspan=3 |Намінант |rowspan=3 |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм|Найлепшы фільм]] |rowspan=3 |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |- |Найлепшы арыгінальны сцэнар |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1977)|1977]] |Намінант |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |[[Тварам да твару (фільм, 1976)|Тварам да твару]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1979)|1979]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1984)|1984]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Фанні і Аляксандр]] |- |rowspan=2 |[[Оскар (кінапрэмія, 1984)|1984]] |rowspan=2 |Намінант |rowspan=2 |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |rowspan=2 |[[Фанні і Аляксандр]] |- |Найлепшы арыгінальны сцэнар |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Argentinean_Film_Critics_Association_Awards/ Argentinean Film Critics Association Awards] |- |[[2005 год у гісторыі кіно|2005]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Condor |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[BAFTA]] |- |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Намінант |BAFTA Film Award |Найлепшы фільм |[[Твар (фільм)|Твар]] |- |[[1976 год у гісторыі кіно|1976]] |Лаўрэат |BAFTA TV Award |Best Foreign Programme |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант |BAFTA Film Award |Найлепшы фільм не на англійскай мове |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Берлінскі кінафестываль]] |- |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |colspan=2 |[[Залаты мядзведзь]] |[[Сунічная паляна]] |- |rowspan=2 |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |Лаўрэат |colspan=2 |OCIC Award |rowspan=2 |[[Праз цьмянае шкло]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залаты мядзведзь]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Бодыль (прэмія)|Бодыль]] |- |[[1957 год у гісторыі кіно|1957]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Усмешкі летняй ночы]] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Сунічная паляна]] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Camerimage]] |- |[[1998 год у гісторыі кіно|1998]] |Лаўрэат |Special Award |Найлепшы дуэт усіх часоў:Рэжысёр - Аператар |Інгмар Бергман, [[Свен Нюквіст]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Канскі кінафестываль]] |- |rowspan=2 |[[1956 год у гісторыі кіно|1956]] |Лаўрэат |Award |Best Poetic Humor |rowspan=2 |[[Усмешкі летняй ночы]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1957 год у гісторыі кіно|1957]] |Лаўрэат |colspan=2 |Адмысловы прыз журы |rowspan=2 |[[Сёмая пячатка]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |colspan=2 |Найлепшая рэжысура |rowspan=2 |[[Каля жыцця]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Mention |rowspan=2 |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |colspan=2 |Technical Grand Prize |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1997 год у гісторыі кіно|1997]] |Лаўрэат |colspan=2 |Palm of the Palms |Інгмар Бергман |- |[[1998 год у гісторыі кіно|1998]] |Лаўрэат |Prize of the Ecumenical Jury |Special award for his whole works |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cinema_Writers_Circle_Awards_Spain/ Cinema Writers Circle Awards] |- |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |Лаўрэат |CEC Award |Best Foreign Director (Mejor Director Extranjero) |[[Сёмы друк]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Сезар]] |- |[[1976 год у гісторыі кіно|1976]] |Намінант |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Намінант |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[2005 год у гісторыі кіно|2005]] |Намінант |Сезар |Best European Union Film (Meilleur film de l'Union Européenne) |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/David_di_Donatello_Awards/ David di Donatello Awards] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Давыд |Best Director - Foreign Film (Migliore Regista Straniero) |[[Шэпты і крыкі]] |- |rowspan=3 |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |rowspan=3 |Лаўрэат |rowspan=3 |Давыд |Best Director - Foreign Film (Migliore Regista Straniero) |rowspan=3 |[[Фанні і Аляксандр]] |- |Best Foreign Film (Miglior Film Straniero) |- |Best Screenplay - Foreign Film (Migliore Sceneggiatura Straniero) |- |[[1986 год у гісторыі кіно|1986]] |Лаўрэат |colspan=2 |Прыз [[Лукіна Вісконці]] |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Directors_Guild_of_America_USA/ Directors Guild of America] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант |DGA Award |Outstanding Directorial Achievement in Motion Pictures |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[1990 год у гісторыі кіно|1990]] |colspan=3 | Lifetime Achievement Award |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Еўрапейская кінапрэмія]] |- |[[1988 год у гісторыі кіно|1988]] |colspan=3 |Life Achievement Award |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/French_Syndicate_of_Cinema_Critics/ French Syndicate of Cinema Critics] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Critics Award |Best Foreign Film |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Giffoni_Film_Festival/ Giffoni Film Festival] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |colspan=2 |Nocciola d'Oro |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Залаты глобус]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант<ref>{{cite web|url=http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=ingmar+bergman|title=Ingmar Bergman: Search Results|publisher=The Hollywood Foreign Press Association. Official Cite|accessdate=2014-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502033157/http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=ingmar+bergman|archivedate=2 мая 2014|url-status=dead}}</ref> |Залаты глобус |[[Прэмія «Залаты глобус» за лепшую рэжысёрскую працу|За найлепшую рэжысёрскую працу]] |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Залаты жук, прэмія|Залаты жук]] |- |[[1964 год у гісторыі кіно|1964]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшая рэжысура |[[Маўчанне (фільм, 1963)|Маўчанне]] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшая рэжысура |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[1993 год у гісторыі кіно|1993]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшы сцэнар |[http://www.imdb.com/title/tt0104350/ Den Goda viljan] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Italian_National_Syndicate_of_Film_Journalists/ Italian National Syndicate of Film Journalists] |- |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Сунічная паляна]] |- |[[1961 год у гісторыі кіно|1961]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Сёмая аячатка]] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Jussi_Awards/ Jussi Awards] |- |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |Лаўрэат |Jussi |Best Foreign Director |[[Шэпты і крыкі]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Kansas_City_Film_Critics_Circle_Awards/ Kansas City Film Critics Circle Awards] |- |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |Лаўрэат |Jussi |Best Foreign Director |[[Шэпты і крыкі]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Kinema_Junpo_Awards/ Kinema Junpo Awards] |- |rowspan=2 |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |rowspan=2 |Лаўрэат |rowspan=2 |Kinema Junpo Award |Best Foreign Language Film |rowspan=2 |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |Best Foreign Film Language Director |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Mar_del_Plata_Film_Festival/ Mar del Plata Film Festival] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |colspan=2 |Найлепшы фільм |[[Сунічная паляна]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША]] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Citation |Інгмар Бергман |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |NBR Award |Найлепшая рэжысура |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1978 год у гісторыі кіно|1978]] |Лаўрэат |NBR Award |Найлепшая рэжысура |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША]] |- |[[1968 год у гісторыі кіно|1968]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Персона (фільм)|Персона]] |- |[[1969 год у гісторыі кіно|1969]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Сорам (фільм, 1968)|Сорам]] |- |[[1971 год у гісторыі кіно|1971]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Запал (фільм, 1969)|Запал]] |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |NSFC Award |Best Screenplay |[[Шэпты і крыкі]] |- |rowspan=2 |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |rowspan=2 |Лаўрэат |NSFC Award |Best Screenplay |[[Сцэны са шлюбнага жыцця]] |- |colspan=2 |Special Award |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/New_York_Film_Critics_Circle_Awards/ New York Film Critics Circle Awards] |- |rowspan=2 |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |rowspan=2 |Лаўрэат |rowspan=2 |NYFCC Award |Найлепшая рэжысура |rowspan=2 |[[Шэпты і крыкі]] |- |Best Screenplay |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |NYFCC Award |Best Screenplay |[[Сцэны са шлюбнага жыцця]] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |NYFCC Award |Найлепшая рэжысура |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Сан Жордзі (кінапрэмія)|Сан Жордзі]] |- |[[2006 год у гісторыі кіно|2006]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Award |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Венецыянскі кінафестываль]] |- |[[1948 год у гісторыі кіно|1948]] |Намінант |colspan=2 |[[Залаты леў]] |[[Музыка ў цемры]] |- |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |Italian Film Critics Award |Parallel Sections |[[Сунічная паляна]] |- |rowspan=2 |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Намінант |colspan=2 |[[Залаты леў]] |rowspan=2 |[[Твар (фільм)|Твар]] |- |Лаўрэат |colspan=2 |Special Jury Prize |- |[[1971 год у гісторыі кіно|1971]] |Лаўрэат |colspan=2 |Career Golden Lion |Інгмар Бергман |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |colspan=2 |FIPRESCI Prize |[[Фанні і Аляксандр]] |- !bgcolor=#b7d1fc|Год !bgcolor=#b7d1fc|Вынік !bgcolor=#b7d1fc|Узнагарода !bgcolor=#b7d1fc|Намінацыя !bgcolor=#b7d1fc|Лаўрэат |} == Літаратурныя творы == На беларускую мову Бергманавы творы пакуль што не перакладалі. Поўная бібліяграфія І. Бергмана прыведзена на сайце Фонду Інгмара Бергмана<ref>http://ingmarbergman.se/en/productions — Ingmar Bergman Writings (english)</ref> і налічвае недзе 140 публікацый. == Дакументальная фільмаграфія == * ''Ингмар Бергман снимает фильм'' / Ingmar Bergman gor en film / Ingmar Bergman Makes a Movie (Вильгот Шёман / Vilgot Sjöman) 1963, Швеция. Документальный. Продолжительности 5 серий: 00:39:26 + 00:29:43 + 00:30:01 + 00:25:00 + 00:22:59. * ''Документ Форё 1969'' / Fårödokument / Faro document (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1970, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:55:42. * ''Документ Форё 1979'' /Fårödokument / Farodokument 1979 (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1980, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:39:46. * ''Лицо Карин'' / Karins ansikte / Karin's Face (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1984, Швеция. Документальный, короткометражный. Продолжительность: 00:13:38. * ''Фанни и Александр. Хроника создания фильма'' / Dokument Fanny och Alexander (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1986, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:49:51. * ''Ингмар Бергман: О жизни и работе (ТВ)'' / Ingmar Bergman On Life And Work / Ingmar Bergman: Om liv och arbete (Йорн Доннер / Jörn Donner) 1998, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:30:40. * ''О "Сарабанде"'' / Behind Saraband (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 2003, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:45:00. * ''Ингмар Бергман и Эрланд Йозефсон. Интервью шведского телевидения'' / Ingmar Bergman: reflection on life, death and love. 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:53:00. * ''Бергман и кино'' / Bergman and the Cinema (Мари Нирерёд / Marie Nyrerod) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:58:20. * ''Бергман и театр'' / Bergman and the Theatre (Мари Нирерёд / Marie Nyrerod) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:57:00. * ''Бергман и остров Форё'' / Bergman and Faro island (Мари Нирерёд / Marie Nyreröd) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:57:25. * ''Остров Бергмана: Бергман и кино, Бергман и театр, Бергман и Форё'' / Bergman Island: Bergman och filmen, Bergman och teatern, Bergman och Fårö (Мари Нирерёд / Marie Nyreröd) 2004, Швеция, Документальный. Продолжительность: 01:23:27. /Сокращенное объединение предыдущих 3х фильмов/ * ''Бергман 101'' / Bergman 101 (Питер Коуи / Peter Cowie) 2009, США. Документальный. Продолжительность: 00:35:23. * ''Лив и Ингмар'' / Liv & Ingmar (Дхирадж Аколкар / Dheeraj Akolkar) 2012, Швеция, Великобритания, Норвегия. Документальный. Продолжительность: 01:29:00. * ''Bergmans video. A documentary about Ingmar's collection'' (Alejandro González Iñárritu, Tomas Alfredson) 2012, Швеция, Великобритания, Норвегия. Документальный. 6 серий по 45 мин. * ''Вторжение к Бергману'' / Trespassing Bergman (Jane Magnusson, Hynek Pallas / Джейн Магнуссон, Хюнек Паллас ) 2013, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:47:00. /Компиляция 6 серий Bergmans video/ == Выстаўкі == * 2012, «Ингмар Бергман. Image Maker»,<ref>{{cite web|url=http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-image-maker/|title=«Ингмар Бергман. Image Maker»|publisher=Мультимедиа Арт Музей, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607230435/http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-image-maker/|archivedate=7 чэрвеня 2012|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[МультымедЫя Арт Музей|Мультимедиа Арт Музей, Москва]] * 2012, «Ингмар Бергман: Человек, который задавал сложные вопросы»,<ref>{{cite web|url=http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-chelovek-kotoryiy-zadaval-slojnyie-voprosyi/|title=«Ингмар Бергман: Человек, который задавал сложные вопросы»|publisher=Мультимедиа Арт Музей, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120625121102/http://www.mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-chelovek-kotoryiy-zadaval-slojnyie-voprosyi/|archivedate=25 чэрвеня 2012|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[Мультымедыя Арт Музей|Мультимедиа Арт Музей, Москва]] * 2013, «Лив Ульман и Ингмар Бергман»,<ref>{{cite web|url=http://lumiere.ru/exhibitions/id-118/|title=«Лив Ульман и Ингмар Бергман»|publisher=Центр фотографии им. братьев Люмьер, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522163704/http://www.lumiere.ru/exhibitions/id-118/|archivedate=22 мая 2013|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[Цэнтр фатаграфіі імя братоў Люмьер|Центр фотографии имени братьев Люмьер, Москва]] == Ушанаванне == 6 красавіка 2011 года [[Банк Швецыі]] паведаміў пра планы выпуску ў 2014—2015 годзе новай серыі грашовых знакаў. На [[аверс]]е купюры вартасцю 200 [[шведская крона|шведскіх крон]] меркавалася размяшчэнне партрэту Інгмара Бергмана<ref>[http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 Sweden’s new banknotes and coins] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110927172146/http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |date=27 верасня 2011 }}: паведамленне на афіцыйным сайце [[Банк Швецыі|Банка Швецыі]].{{ref-en}} {{V|3|8|2011}}</ref><ref>[http://www.bonistica.ru/news/novye-lica-shvedskih-kron/ Новые лица шведских крон] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110530092227/http://www.bonistica.ru/news/novye-lica-shvedskih-kron |date=30 мая 2011 }} // Бонистика. Энциклопедия банкнот мира. — 6 апреля 2011.{{V|3|8|2011}}</ref>. У кастрычніку 2015 года ў Швецыі з'явіліся банкноты з выявай Інгмара Бергмана. На купюрах вартасцю 200 крон намаляваны сам рэжысёр і кадр з яго шэдэўра «Сёмая пячатка». У гонар рэжысёра назвалі астэроід (10378) Інгмарбергман. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3}} * Ингмар Бергман. Приношение к 70-летию (сборник) / Перев. со швед. и англ. — М.: Киноцентр, 1991. 160 с. — ISBN 5-7240-0006-7 * ''Долгов К.К., Долгов К.М.'' Федерико Феллини. Ингмар Бергман — Серия: Гении мирового кино. — М.: "Искусство", 1995. 237 с. + 24 л. илл. — ISBN 5-210-02419-9 * ''Александер Андориль.'' Режиссёр. Роман об Ингмаре Бергмане / Перев. со швед. О. Коваленко. — Серия: Коллекция. — М.: Текст, 2008. 189 с. — ISBN 978-5-7516-0719-7 /Художественный роман о съемках фильма "Причастие"/ * ''Тумас Шёберг.'' Ингмар Бергман. Жизнь, любовь и измены / Перев. со швед. Н. Федоровой. — М.: АСТ, 2015. 480 с. — ISBN 978-5-17-086413-3 /О личной жизни И.Бергмана. Книга с элементами бульварщины и домыслов. Автор книги не был допущен Фондом Ингмара Бергмана к его архивам, см. стр. 20-21./ == Спасылкі == * [http://www.kinomag.ru/author-auz687.html Біяграфія і фільмаграфія Інгмара Бергмана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111104052134/http://kinomag.ru/author-auz687.html |date=4 лістапада 2011 }} * {{imdb name|id=0000005|name=Эрнст Інгмар Бергман}} * {{lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/BERGMAN_I/}} * [http://www.bergman.net.ru/ Рускамоўны сайт, прысвечаны Бергману] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120621013240/http://www.bergman.net.ru/ |date=21 чэрвеня 2012 }} * [http://www.globalrus.ru/column/784132/ Сапраўднае дваццатае стагоддзе скончылася. Памяці Інгмара Бергмана] * [http://seance.ru/category/names/bergman/ Артыкулы пра Бергмане на сайце часопіса «Сеанс»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080804053618/http://seance.ru/category/names/bergman/ |date=4 жніўня 2008 }} * [http://www.k1no.ru/bergman.htm Бергман Інгмар — біяграфія] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120403142539/http://www.k1no.ru/bergman.htm |date=3 красавіка 2012 }} * [http://www.c-moll.spb.ru/bergman Сцэнарый да фільма «Асоба», успаміны Інгрыд Бергман пра Бергмана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120618114159/http://www.c-moll.spb.ru/bergman/ |date=18 чэрвеня 2012 }} *[http://ingmarbergman.se/ Сайт Фонда Ингмара Бергмана, посвященный его работам (на швед, англ.) — The Ingmar Bergman Foundation] *[http://www.ingmarbergmanarchives.se/ Сайт Фонда Ингмара Бергмана, посвященный его архиву (на швед, англ.) — The Ingmar Bergman Foundation] * {{lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/BERGMAN_I/}} * [http://seance.ru/category/names/bergman/ Статьи о Бергмане на сайте журнала «Сеанс»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080804053618/http://seance.ru/category/names/bergman/ |date=4 жніўня 2008 }} {{Фільмы Інгмара Бергмана|nocat=1}} {{Прэмія еўрапейскай кінаакадэміі за прыжыццёвыя дасягненні}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бергман Інгмар}} [[Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Імператарскай прэміі Японіі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] 476h842qzwl8q0xxywcn1vc6ir1mhd4 5159646 5159645 2026-06-30T11:01:10Z Autumndancer 168015 /* Творчасць у кіно */ 5159646 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Бергман}} {{Кінематаграфіст | Імя = Інгмар Бергман | Арыгінал імя = {{lang-sv|Ingmar Bergman}} | Фота = Ingmar Bergman Smultronstallet.jpg | Шырыня = 300px | Подпіс = Інгмар Бергман падчас стварэння фільма «[[Сунічная паляна]]» | Імя пры нараджэнні = Эрнст Інгмар Бергман | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} | Прафесія = {{Кінарэжысёр|Швецыі}}<br />{{Сцэнарыст|Швецыі}} | Гады актыўнасці = [[1944]]—[[2005]] | Кірунак = | Узнагароды = «[[Залаты мядзведзь]]» [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскага кінафестывалю]] ([[1957]]) | imdb_id = | Сайт = }} '''Э́рнст І́нгмар Бе́ргман''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} {{Audio|sv-Ingmar_Bergman.ogg|[ˈɪŋmar ˈbærjman]}}; {{ДН|14|7|1918}} — {{ДС|30|7|2007}}) — знакаміты [[Швецыя|шведскі]] [[рэжысёр]] тэатра і кіно, сцэнарыст, [[пісьменнік]]. == Біяграфія == Скончыў [[Стакгольмскі ўніверсітэт]], дзе вывучаў літаратуру і гісторыю мастацтваў. З 1942 года працаваў у тэатры, ставіў п'есы [[Уільям Шэкспір|У. Шэкспіра]], [[Генрык Ібсен|Г. Ібсена]], [[Юхан Аўгуст Стрындберг|А. Стрындберга]], [[Антон Паўлавіч Чэхаў|А. Чэхава]], сучасных драматургаў. Але сусветную вядомасць набыў у кіно. Прафесійна працаваць у кіно Бергман пачаў у [[1941]] годзе, рэдагаваў сцэнары. Аднак неўзабаве ён напісаў уласны сцэнар пад назваю «Цкаванне», які быў экранізаваны ў [[1944]] годзе. Далей бадай для ўсіх сваіх карцін сцэнары пісаў сам Бергман. У [[1946]] годзе пачаў здымаць і ўласныя фільмы. Сусветнае прызнанне прынеслі яго рэжысёрскія працы 1950-х — 1960-х гадоў — «Сунічная паляна», «Сёмая пячатка», «Усмешкі летняй ночы», «Камунія», «Маўчанне», «Персона». Пачынаючы з фільма «Дзявочая крыніца», нязменным аператарам Бергмана робіцца Свэн Нюквіст. Дагэтуль шмат якія карціны Бергмана былі знятыя аператарам Гунарам Фішэрам. Рэжысёр працягваў актыўна працаваць у кіно ў наступныя дзесяцігоддзі. У [[1970-я]] — [[1980-я]] гады на экраны выйшлі «Шэпты і крыкі», «Сцэны з сямейнага жыцця» з некалькіх серый, «Восеньская саната», «З жыцця марыянетак», грандыёзныя «[[Фанні і Аляксандр]]» і іншыя. == Творчасць у кіно == Асноўныя тэмы творчасці Інгмара Бергмана — крызіс [[рэлігія|рэлігіі]] і традыцыйнай [[Сям’я|сям’і]], крызіс [[Асоба|асобы]]; пошукі праўдзівых стасункаў паміж людзьмі. Робячы стаўку на буйны план твараў, што перадаюць складаную гаму пачуццяў, Бергман з дапамогаю сваіх акцёраў выяўляе найскладанейшыя перажыванні экзістэнцыянальнай сустрэчы чалавека з праўдай пра свет усярэдзіне і вакол сябе. Бергман быў вядомы тым, што шматразова працаваў з аднымі і тымі ж акцёрамі. Сярод Бергманавых акцёраў, якіх рэжысёр зняў у 10 і больш фільмах, можна адзначыць [[Гунар Б'ёрнстранд|Гунара Б'ёрнстранда]], [[Эланд Юзефсан|Эланда Юзефсана]], [[Макс фон Сюдаў|Макса фон Сюдава]], [[Бібі Андэрсан]], [[Харыет Андэрсан]], [[Ліў Ульман]] ды інш. {{Урэзка |Выраўнанне = right; background:LemonChiffon |Шырыня = 200px |Загаловак = Улюбёныя фільмы Бергмана<ref>[http://seance.ru/n/13/glava2-bergman-vrossii/bergman-itarkovskiy Журнал «Сеанс» | Бергман и Тарковский]</ref> |Утрыманне =<small> * «[[Свінцовыя часы (фільм)|Свінцовыя часы]]» * «[[Дырыжор (фільм, 1979)|Дырыжор]]» * «[[Андрэй Рублёў (фільм)|Андрэй Рублёў]]» * «[[Варанячы квартал]]» * «[[Дарога (фільм, 1954)|Дарога]]» * «[[Расёман]]» * «[[Бульвар Сансет (фільм)|Бульвар Сансет]]» * «[[Набярэжная туманаў]]» * «[[Жарсці Жанны д’Арк]]» * «[[Цырк (фільм, 1928)|Цырк]]» * «[[Вазак (фільм)|Вазак]]»</small> }} == Тэатральныя пастаноўкі == Пасля навучання (1938-1943) Інгмар Бергман займаў пасаду штатнага рэжысёра (а таксама сумешчаныя пасады кіраўніка, 1-га рэжысёра, дырэктара, мастацкага кіраўніка, мастацкага дарадцы) у тэатрах розных гарадоў: Хельсінборга (1943-1946), Гётэборга (1946-1950), Мальмё (1952-1959), Стакгольма (1961-1976), Мюнхена (1977-1984) і зноў Стакгольма (1984-2007)<ref name=autogenerated1>http://ingmarbergman.se/en/page/ingmar-bergman-stage-director-74 Ingmar Bergman the stage director ''(englisch)''</ref>. === Іншыя тэатры і спектаклі === Інгмар Бергман быў запрошаным (часовым, госцевым) рэжысёрам спектакляў у паўтара дзясятках іншых тэатраў у Стакгольме і Норчы пінгу (Швецыя, 1938-2002), Осла (Нарвегія, 1967), Лондане (Вялікабрытанія, 1970), Капенгагене (Данія, 1973), Зальцбургу (ФРГ, 1983), а таксама ставіў спектаклі для радыё і тэлебачання (ТБ-тэатр Шведскага тэлебачання, 1957-2003), паставіў дзве оперы, аперэту, браў удзел у стварэнні балета. Інгмар Бергман паставіў сам або браў удзел у стварэнні прыкладна 170 тэатральных спектакляў. == Выбраная фільмаграфія == * 1946: Дождж над нашым каханнем (Det regnar på vår kärlek) * [[1952]]: [[Жанчыны чакаюць]] (Kvinnors väntan) * [[1953]]: Лета з Монікай (Sommaren Med Monika) * [[1953]]: [[Вечар блазнаў]] (Gycklarnas afton) * [[1956]]: Сёмая пячатка (Det Sjunde Inseglet) * [[1957]]: [[Сунічная паляна]] (Smultronstället) * [[1958]]: На валаску ад жыцця (На краі жыцця/Nära livet) * [[1958]]: [[Твар (фільм, 1958)|Твар]] (Ansiktet) * [[1960]]: Дзявочая крыніца (Jungfrukällan) * [[1961]]: Праз цьмянае шкло (Såsom i en spegel) * [[1963]]: [[Маўчанне (фільм, 1963)|Маўчанне]] (Tystnaden) * [[1964]]: [[Пра ўсіх гэтых жанчын]] (För att inte tala om alla dessa kvinnor) * [[1964]]: Персона (Persona) * [[1964]]: [[Захапленне Анны]] (En Passion) * [[1972]]: Шэпт і крыкі (Viskningar Och Rop) * [[1973]]: Сцэны з сямейнага жыцця (Scener ur ett äktenskap) * [[1975]]: Чароўная флейта (Trollflöjten) * [[1976]]: Тварам да твару (Ansikte Mot Ansikte) * [[1978]]: [[Восеньская саната]] (Höstsonaten) * [[1980]]: [[З жыцця марыянетак]] (Aus dem Leben der Marionetten) * [[1982]]: [[Фанні і Аляксандр]] (Fanny Och Alexander) * [[1984]]: Пасля рэпетыцыі (Efter repetitionen) * [[2003]]: [[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] (Saraband) == Узнагароды == [[Файл:Bergman Sjostrom 1957.jpg|220px|thumb|справа|Бергман (слева) і [[Віктар Шострам]] падчас здымак фільма «Сунічная паляна» (1957 год).]] {|class="wikitable" !bgcolor=#b7d1fc|Год !bgcolor=#b7d1fc|Вынік !bgcolor=#b7d1fc|Узнагароды !bgcolor=#b7d1fc|Намінацыя !bgcolor=#b7d1fc|Получатель |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb| [[Оскар]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1960)|1960]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Сунічная паляна]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1961)|1961]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1962)|1962]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Праз цьмянае шкло]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1963)|1963]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Праз цьмянае шкло]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1971)|1971]] | |colspan=2 |Irving G. Thalberg Memorial Award |Інгмар Бергман |- |rowspan=3 |[[Оскар (кінапрэмія, 1974)|1974]] |rowspan=3 |Намінант |rowspan=3 |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм|Найлепшы фільм]] |rowspan=3 |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |- |Найлепшы арыгінальны сцэнар |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1977)|1977]] |Намінант |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |[[Тварам да твару (фільм, 1976)|Тварам да твару]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1979)|1979]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1984)|1984]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Фанні і Аляксандр]] |- |rowspan=2 |[[Оскар (кінапрэмія, 1984)|1984]] |rowspan=2 |Намінант |rowspan=2 |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |rowspan=2 |[[Фанні і Аляксандр]] |- |Найлепшы арыгінальны сцэнар |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Argentinean_Film_Critics_Association_Awards/ Argentinean Film Critics Association Awards] |- |[[2005 год у гісторыі кіно|2005]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Condor |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[BAFTA]] |- |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Намінант |BAFTA Film Award |Найлепшы фільм |[[Твар (фільм)|Твар]] |- |[[1976 год у гісторыі кіно|1976]] |Лаўрэат |BAFTA TV Award |Best Foreign Programme |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант |BAFTA Film Award |Найлепшы фільм не на англійскай мове |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Берлінскі кінафестываль]] |- |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |colspan=2 |[[Залаты мядзведзь]] |[[Сунічная паляна]] |- |rowspan=2 |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |Лаўрэат |colspan=2 |OCIC Award |rowspan=2 |[[Праз цьмянае шкло]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залаты мядзведзь]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Бодыль (прэмія)|Бодыль]] |- |[[1957 год у гісторыі кіно|1957]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Усмешкі летняй ночы]] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Сунічная паляна]] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Camerimage]] |- |[[1998 год у гісторыі кіно|1998]] |Лаўрэат |Special Award |Найлепшы дуэт усіх часоў:Рэжысёр - Аператар |Інгмар Бергман, [[Свен Нюквіст]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Канскі кінафестываль]] |- |rowspan=2 |[[1956 год у гісторыі кіно|1956]] |Лаўрэат |Award |Best Poetic Humor |rowspan=2 |[[Усмешкі летняй ночы]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1957 год у гісторыі кіно|1957]] |Лаўрэат |colspan=2 |Адмысловы прыз журы |rowspan=2 |[[Сёмая пячатка]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |colspan=2 |Найлепшая рэжысура |rowspan=2 |[[Каля жыцця]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Mention |rowspan=2 |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |colspan=2 |Technical Grand Prize |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1997 год у гісторыі кіно|1997]] |Лаўрэат |colspan=2 |Palm of the Palms |Інгмар Бергман |- |[[1998 год у гісторыі кіно|1998]] |Лаўрэат |Prize of the Ecumenical Jury |Special award for his whole works |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cinema_Writers_Circle_Awards_Spain/ Cinema Writers Circle Awards] |- |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |Лаўрэат |CEC Award |Best Foreign Director (Mejor Director Extranjero) |[[Сёмы друк]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Сезар]] |- |[[1976 год у гісторыі кіно|1976]] |Намінант |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Намінант |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[2005 год у гісторыі кіно|2005]] |Намінант |Сезар |Best European Union Film (Meilleur film de l'Union Européenne) |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/David_di_Donatello_Awards/ David di Donatello Awards] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Давыд |Best Director - Foreign Film (Migliore Regista Straniero) |[[Шэпты і крыкі]] |- |rowspan=3 |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |rowspan=3 |Лаўрэат |rowspan=3 |Давыд |Best Director - Foreign Film (Migliore Regista Straniero) |rowspan=3 |[[Фанні і Аляксандр]] |- |Best Foreign Film (Miglior Film Straniero) |- |Best Screenplay - Foreign Film (Migliore Sceneggiatura Straniero) |- |[[1986 год у гісторыі кіно|1986]] |Лаўрэат |colspan=2 |Прыз [[Лукіна Вісконці]] |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Directors_Guild_of_America_USA/ Directors Guild of America] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант |DGA Award |Outstanding Directorial Achievement in Motion Pictures |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[1990 год у гісторыі кіно|1990]] |colspan=3 | Lifetime Achievement Award |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Еўрапейская кінапрэмія]] |- |[[1988 год у гісторыі кіно|1988]] |colspan=3 |Life Achievement Award |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/French_Syndicate_of_Cinema_Critics/ French Syndicate of Cinema Critics] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Critics Award |Best Foreign Film |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Giffoni_Film_Festival/ Giffoni Film Festival] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |colspan=2 |Nocciola d'Oro |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Залаты глобус]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант<ref>{{cite web|url=http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=ingmar+bergman|title=Ingmar Bergman: Search Results|publisher=The Hollywood Foreign Press Association. Official Cite|accessdate=2014-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502033157/http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=ingmar+bergman|archivedate=2 мая 2014|url-status=dead}}</ref> |Залаты глобус |[[Прэмія «Залаты глобус» за лепшую рэжысёрскую працу|За найлепшую рэжысёрскую працу]] |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Залаты жук, прэмія|Залаты жук]] |- |[[1964 год у гісторыі кіно|1964]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшая рэжысура |[[Маўчанне (фільм, 1963)|Маўчанне]] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшая рэжысура |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[1993 год у гісторыі кіно|1993]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшы сцэнар |[http://www.imdb.com/title/tt0104350/ Den Goda viljan] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Italian_National_Syndicate_of_Film_Journalists/ Italian National Syndicate of Film Journalists] |- |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Сунічная паляна]] |- |[[1961 год у гісторыі кіно|1961]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Сёмая аячатка]] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Jussi_Awards/ Jussi Awards] |- |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |Лаўрэат |Jussi |Best Foreign Director |[[Шэпты і крыкі]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Kansas_City_Film_Critics_Circle_Awards/ Kansas City Film Critics Circle Awards] |- |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |Лаўрэат |Jussi |Best Foreign Director |[[Шэпты і крыкі]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Kinema_Junpo_Awards/ Kinema Junpo Awards] |- |rowspan=2 |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |rowspan=2 |Лаўрэат |rowspan=2 |Kinema Junpo Award |Best Foreign Language Film |rowspan=2 |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |Best Foreign Film Language Director |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Mar_del_Plata_Film_Festival/ Mar del Plata Film Festival] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |colspan=2 |Найлепшы фільм |[[Сунічная паляна]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША]] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Citation |Інгмар Бергман |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |NBR Award |Найлепшая рэжысура |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1978 год у гісторыі кіно|1978]] |Лаўрэат |NBR Award |Найлепшая рэжысура |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША]] |- |[[1968 год у гісторыі кіно|1968]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Персона (фільм)|Персона]] |- |[[1969 год у гісторыі кіно|1969]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Сорам (фільм, 1968)|Сорам]] |- |[[1971 год у гісторыі кіно|1971]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Запал (фільм, 1969)|Запал]] |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |NSFC Award |Best Screenplay |[[Шэпты і крыкі]] |- |rowspan=2 |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |rowspan=2 |Лаўрэат |NSFC Award |Best Screenplay |[[Сцэны са шлюбнага жыцця]] |- |colspan=2 |Special Award |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/New_York_Film_Critics_Circle_Awards/ New York Film Critics Circle Awards] |- |rowspan=2 |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |rowspan=2 |Лаўрэат |rowspan=2 |NYFCC Award |Найлепшая рэжысура |rowspan=2 |[[Шэпты і крыкі]] |- |Best Screenplay |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |NYFCC Award |Best Screenplay |[[Сцэны са шлюбнага жыцця]] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |NYFCC Award |Найлепшая рэжысура |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Сан Жордзі (кінапрэмія)|Сан Жордзі]] |- |[[2006 год у гісторыі кіно|2006]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Award |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Венецыянскі кінафестываль]] |- |[[1948 год у гісторыі кіно|1948]] |Намінант |colspan=2 |[[Залаты леў]] |[[Музыка ў цемры]] |- |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |Italian Film Critics Award |Parallel Sections |[[Сунічная паляна]] |- |rowspan=2 |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Намінант |colspan=2 |[[Залаты леў]] |rowspan=2 |[[Твар (фільм)|Твар]] |- |Лаўрэат |colspan=2 |Special Jury Prize |- |[[1971 год у гісторыі кіно|1971]] |Лаўрэат |colspan=2 |Career Golden Lion |Інгмар Бергман |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |colspan=2 |FIPRESCI Prize |[[Фанні і Аляксандр]] |- !bgcolor=#b7d1fc|Год !bgcolor=#b7d1fc|Вынік !bgcolor=#b7d1fc|Узнагарода !bgcolor=#b7d1fc|Намінацыя !bgcolor=#b7d1fc|Лаўрэат |} == Літаратурныя творы == На беларускую мову Бергманавы творы пакуль што не перакладалі. Поўная бібліяграфія І. Бергмана прыведзена на сайце Фонду Інгмара Бергмана<ref>http://ingmarbergman.se/en/productions — Ingmar Bergman Writings (english)</ref> і налічвае недзе 140 публікацый. == Дакументальная фільмаграфія == * ''Ингмар Бергман снимает фильм'' / Ingmar Bergman gor en film / Ingmar Bergman Makes a Movie (Вильгот Шёман / Vilgot Sjöman) 1963, Швеция. Документальный. Продолжительности 5 серий: 00:39:26 + 00:29:43 + 00:30:01 + 00:25:00 + 00:22:59. * ''Документ Форё 1969'' / Fårödokument / Faro document (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1970, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:55:42. * ''Документ Форё 1979'' /Fårödokument / Farodokument 1979 (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1980, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:39:46. * ''Лицо Карин'' / Karins ansikte / Karin's Face (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1984, Швеция. Документальный, короткометражный. Продолжительность: 00:13:38. * ''Фанни и Александр. Хроника создания фильма'' / Dokument Fanny och Alexander (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1986, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:49:51. * ''Ингмар Бергман: О жизни и работе (ТВ)'' / Ingmar Bergman On Life And Work / Ingmar Bergman: Om liv och arbete (Йорн Доннер / Jörn Donner) 1998, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:30:40. * ''О "Сарабанде"'' / Behind Saraband (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 2003, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:45:00. * ''Ингмар Бергман и Эрланд Йозефсон. Интервью шведского телевидения'' / Ingmar Bergman: reflection on life, death and love. 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:53:00. * ''Бергман и кино'' / Bergman and the Cinema (Мари Нирерёд / Marie Nyrerod) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:58:20. * ''Бергман и театр'' / Bergman and the Theatre (Мари Нирерёд / Marie Nyrerod) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:57:00. * ''Бергман и остров Форё'' / Bergman and Faro island (Мари Нирерёд / Marie Nyreröd) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:57:25. * ''Остров Бергмана: Бергман и кино, Бергман и театр, Бергман и Форё'' / Bergman Island: Bergman och filmen, Bergman och teatern, Bergman och Fårö (Мари Нирерёд / Marie Nyreröd) 2004, Швеция, Документальный. Продолжительность: 01:23:27. /Сокращенное объединение предыдущих 3х фильмов/ * ''Бергман 101'' / Bergman 101 (Питер Коуи / Peter Cowie) 2009, США. Документальный. Продолжительность: 00:35:23. * ''Лив и Ингмар'' / Liv & Ingmar (Дхирадж Аколкар / Dheeraj Akolkar) 2012, Швеция, Великобритания, Норвегия. Документальный. Продолжительность: 01:29:00. * ''Bergmans video. A documentary about Ingmar's collection'' (Alejandro González Iñárritu, Tomas Alfredson) 2012, Швеция, Великобритания, Норвегия. Документальный. 6 серий по 45 мин. * ''Вторжение к Бергману'' / Trespassing Bergman (Jane Magnusson, Hynek Pallas / Джейн Магнуссон, Хюнек Паллас ) 2013, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:47:00. /Компиляция 6 серий Bergmans video/ == Выстаўкі == * 2012, «Ингмар Бергман. Image Maker»,<ref>{{cite web|url=http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-image-maker/|title=«Ингмар Бергман. Image Maker»|publisher=Мультимедиа Арт Музей, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607230435/http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-image-maker/|archivedate=7 чэрвеня 2012|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[МультымедЫя Арт Музей|Мультимедиа Арт Музей, Москва]] * 2012, «Ингмар Бергман: Человек, который задавал сложные вопросы»,<ref>{{cite web|url=http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-chelovek-kotoryiy-zadaval-slojnyie-voprosyi/|title=«Ингмар Бергман: Человек, который задавал сложные вопросы»|publisher=Мультимедиа Арт Музей, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120625121102/http://www.mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-chelovek-kotoryiy-zadaval-slojnyie-voprosyi/|archivedate=25 чэрвеня 2012|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[Мультымедыя Арт Музей|Мультимедиа Арт Музей, Москва]] * 2013, «Лив Ульман и Ингмар Бергман»,<ref>{{cite web|url=http://lumiere.ru/exhibitions/id-118/|title=«Лив Ульман и Ингмар Бергман»|publisher=Центр фотографии им. братьев Люмьер, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522163704/http://www.lumiere.ru/exhibitions/id-118/|archivedate=22 мая 2013|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[Цэнтр фатаграфіі імя братоў Люмьер|Центр фотографии имени братьев Люмьер, Москва]] == Ушанаванне == 6 красавіка 2011 года [[Банк Швецыі]] паведаміў пра планы выпуску ў 2014—2015 годзе новай серыі грашовых знакаў. На [[аверс]]е купюры вартасцю 200 [[шведская крона|шведскіх крон]] меркавалася размяшчэнне партрэту Інгмара Бергмана<ref>[http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 Sweden’s new banknotes and coins] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110927172146/http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |date=27 верасня 2011 }}: паведамленне на афіцыйным сайце [[Банк Швецыі|Банка Швецыі]].{{ref-en}} {{V|3|8|2011}}</ref><ref>[http://www.bonistica.ru/news/novye-lica-shvedskih-kron/ Новые лица шведских крон] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110530092227/http://www.bonistica.ru/news/novye-lica-shvedskih-kron |date=30 мая 2011 }} // Бонистика. Энциклопедия банкнот мира. — 6 апреля 2011.{{V|3|8|2011}}</ref>. У кастрычніку 2015 года ў Швецыі з'явіліся банкноты з выявай Інгмара Бергмана. На купюрах вартасцю 200 крон намаляваны сам рэжысёр і кадр з яго шэдэўра «Сёмая пячатка». У гонар рэжысёра назвалі астэроід (10378) Інгмарбергман. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3}} * Ингмар Бергман. Приношение к 70-летию (сборник) / Перев. со швед. и англ. — М.: Киноцентр, 1991. 160 с. — ISBN 5-7240-0006-7 * ''Долгов К.К., Долгов К.М.'' Федерико Феллини. Ингмар Бергман — Серия: Гении мирового кино. — М.: "Искусство", 1995. 237 с. + 24 л. илл. — ISBN 5-210-02419-9 * ''Александер Андориль.'' Режиссёр. Роман об Ингмаре Бергмане / Перев. со швед. О. Коваленко. — Серия: Коллекция. — М.: Текст, 2008. 189 с. — ISBN 978-5-7516-0719-7 /Художественный роман о съемках фильма "Причастие"/ * ''Тумас Шёберг.'' Ингмар Бергман. Жизнь, любовь и измены / Перев. со швед. Н. Федоровой. — М.: АСТ, 2015. 480 с. — ISBN 978-5-17-086413-3 /О личной жизни И.Бергмана. Книга с элементами бульварщины и домыслов. Автор книги не был допущен Фондом Ингмара Бергмана к его архивам, см. стр. 20-21./ == Спасылкі == * [http://www.kinomag.ru/author-auz687.html Біяграфія і фільмаграфія Інгмара Бергмана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111104052134/http://kinomag.ru/author-auz687.html |date=4 лістапада 2011 }} * {{imdb name|id=0000005|name=Эрнст Інгмар Бергман}} * {{lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/BERGMAN_I/}} * [http://www.bergman.net.ru/ Рускамоўны сайт, прысвечаны Бергману] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120621013240/http://www.bergman.net.ru/ |date=21 чэрвеня 2012 }} * [http://www.globalrus.ru/column/784132/ Сапраўднае дваццатае стагоддзе скончылася. Памяці Інгмара Бергмана] * [http://seance.ru/category/names/bergman/ Артыкулы пра Бергмане на сайце часопіса «Сеанс»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080804053618/http://seance.ru/category/names/bergman/ |date=4 жніўня 2008 }} * [http://www.k1no.ru/bergman.htm Бергман Інгмар — біяграфія] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120403142539/http://www.k1no.ru/bergman.htm |date=3 красавіка 2012 }} * [http://www.c-moll.spb.ru/bergman Сцэнарый да фільма «Асоба», успаміны Інгрыд Бергман пра Бергмана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120618114159/http://www.c-moll.spb.ru/bergman/ |date=18 чэрвеня 2012 }} *[http://ingmarbergman.se/ Сайт Фонда Ингмара Бергмана, посвященный его работам (на швед, англ.) — The Ingmar Bergman Foundation] *[http://www.ingmarbergmanarchives.se/ Сайт Фонда Ингмара Бергмана, посвященный его архиву (на швед, англ.) — The Ingmar Bergman Foundation] * {{lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/BERGMAN_I/}} * [http://seance.ru/category/names/bergman/ Статьи о Бергмане на сайте журнала «Сеанс»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080804053618/http://seance.ru/category/names/bergman/ |date=4 жніўня 2008 }} {{Фільмы Інгмара Бергмана|nocat=1}} {{Прэмія еўрапейскай кінаакадэміі за прыжыццёвыя дасягненні}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бергман Інгмар}} [[Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Імператарскай прэміі Японіі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] j6m5qhmh0btdq5oaoypg7vwhznhz32f 5159647 5159646 2026-06-30T11:01:40Z Autumndancer 168015 /* Тэатральныя пастаноўкі */ 5159647 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Бергман}} {{Кінематаграфіст | Імя = Інгмар Бергман | Арыгінал імя = {{lang-sv|Ingmar Bergman}} | Фота = Ingmar Bergman Smultronstallet.jpg | Шырыня = 300px | Подпіс = Інгмар Бергман падчас стварэння фільма «[[Сунічная паляна]]» | Імя пры нараджэнні = Эрнст Інгмар Бергман | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Швецыя}} | Прафесія = {{Кінарэжысёр|Швецыі}}<br />{{Сцэнарыст|Швецыі}} | Гады актыўнасці = [[1944]]—[[2005]] | Кірунак = | Узнагароды = «[[Залаты мядзведзь]]» [[Берлінскі кінафестываль|Берлінскага кінафестывалю]] ([[1957]]) | imdb_id = | Сайт = }} '''Э́рнст І́нгмар Бе́ргман''' ({{lang-sv|Ernst Ingmar Bergman}} {{Audio|sv-Ingmar_Bergman.ogg|[ˈɪŋmar ˈbærjman]}}; {{ДН|14|7|1918}} — {{ДС|30|7|2007}}) — знакаміты [[Швецыя|шведскі]] [[рэжысёр]] тэатра і кіно, сцэнарыст, [[пісьменнік]]. == Біяграфія == Скончыў [[Стакгольмскі ўніверсітэт]], дзе вывучаў літаратуру і гісторыю мастацтваў. З 1942 года працаваў у тэатры, ставіў п'есы [[Уільям Шэкспір|У. Шэкспіра]], [[Генрык Ібсен|Г. Ібсена]], [[Юхан Аўгуст Стрындберг|А. Стрындберга]], [[Антон Паўлавіч Чэхаў|А. Чэхава]], сучасных драматургаў. Але сусветную вядомасць набыў у кіно. Прафесійна працаваць у кіно Бергман пачаў у [[1941]] годзе, рэдагаваў сцэнары. Аднак неўзабаве ён напісаў уласны сцэнар пад назваю «Цкаванне», які быў экранізаваны ў [[1944]] годзе. Далей бадай для ўсіх сваіх карцін сцэнары пісаў сам Бергман. У [[1946]] годзе пачаў здымаць і ўласныя фільмы. Сусветнае прызнанне прынеслі яго рэжысёрскія працы 1950-х — 1960-х гадоў — «Сунічная паляна», «Сёмая пячатка», «Усмешкі летняй ночы», «Камунія», «Маўчанне», «Персона». Пачынаючы з фільма «Дзявочая крыніца», нязменным аператарам Бергмана робіцца Свэн Нюквіст. Дагэтуль шмат якія карціны Бергмана былі знятыя аператарам Гунарам Фішэрам. Рэжысёр працягваў актыўна працаваць у кіно ў наступныя дзесяцігоддзі. У [[1970-я]] — [[1980-я]] гады на экраны выйшлі «Шэпты і крыкі», «Сцэны з сямейнага жыцця» з некалькіх серый, «Восеньская саната», «З жыцця марыянетак», грандыёзныя «[[Фанні і Аляксандр]]» і іншыя. == Творчасць у кіно == Асноўныя тэмы творчасці Інгмара Бергмана — крызіс [[рэлігія|рэлігіі]] і традыцыйнай [[Сям’я|сям’і]], крызіс [[Асоба|асобы]]; пошукі праўдзівых стасункаў паміж людзьмі. Робячы стаўку на буйны план твараў, што перадаюць складаную гаму пачуццяў, Бергман з дапамогаю сваіх акцёраў выяўляе найскладанейшыя перажыванні экзістэнцыянальнай сустрэчы чалавека з праўдай пра свет усярэдзіне і вакол сябе. Бергман быў вядомы тым, што шматразова працаваў з аднымі і тымі ж акцёрамі. Сярод Бергманавых акцёраў, якіх рэжысёр зняў у 10 і больш фільмах, можна адзначыць [[Гунар Б'ёрнстранд|Гунара Б'ёрнстранда]], [[Эланд Юзефсан|Эланда Юзефсана]], [[Макс фон Сюдаў|Макса фон Сюдава]], [[Бібі Андэрсан]], [[Харыет Андэрсан]], [[Ліў Ульман]] ды інш. {{Урэзка |Выраўнанне = right; background:LemonChiffon |Шырыня = 200px |Загаловак = Улюбёныя фільмы Бергмана<ref>[http://seance.ru/n/13/glava2-bergman-vrossii/bergman-itarkovskiy Журнал «Сеанс» | Бергман и Тарковский]</ref> |Утрыманне =<small> * «[[Свінцовыя часы (фільм)|Свінцовыя часы]]» * «[[Дырыжор (фільм, 1979)|Дырыжор]]» * «[[Андрэй Рублёў (фільм)|Андрэй Рублёў]]» * «[[Варанячы квартал]]» * «[[Дарога (фільм, 1954)|Дарога]]» * «[[Расёман]]» * «[[Бульвар Сансет (фільм)|Бульвар Сансет]]» * «[[Набярэжная туманаў]]» * «[[Жарсці Жанны д’Арк]]» * «[[Цырк (фільм, 1928)|Цырк]]» * «[[Вазак (фільм)|Вазак]]»</small> }} == Тэатральныя пастаноўкі == Пасля навучання (1938-1943) Інгмар Бергман займаў пасаду штатнага рэжысёра (а таксама сумешчаныя пасады кіраўніка, 1-га рэжысёра, дырэктара, мастацкага кіраўніка, мастацкага дарадцы) у тэатрах розных гарадоў: Хельсінбарга (1943-1946), Гётэбарга (1946-1950), Мальмё (1952-1959), Стакгольма (1961-1976), Мюнхена (1977-1984) і зноў Стакгольма (1984-2007)<ref name=autogenerated1>http://ingmarbergman.se/en/page/ingmar-bergman-stage-director-74 Ingmar Bergman the stage director ''(englisch)''</ref>. === Іншыя тэатры і спектаклі === Інгмар Бергман быў запрошаным (часовым, госцевым) рэжысёрам спектакляў у паўтара дзясятках іншых тэатраў у Стакгольме і Норчы пінгу (Швецыя, 1938-2002), Осла (Нарвегія, 1967), Лондане (Вялікабрытанія, 1970), Капенгагене (Данія, 1973), Зальцбургу (ФРГ, 1983), а таксама ставіў спектаклі для радыё і тэлебачання (ТБ-тэатр Шведскага тэлебачання, 1957-2003), паставіў дзве оперы, аперэту, браў удзел у стварэнні балета. Інгмар Бергман паставіў сам або браў удзел у стварэнні прыкладна 170 тэатральных спектакляў. == Выбраная фільмаграфія == * 1946: Дождж над нашым каханнем (Det regnar på vår kärlek) * [[1952]]: [[Жанчыны чакаюць]] (Kvinnors väntan) * [[1953]]: Лета з Монікай (Sommaren Med Monika) * [[1953]]: [[Вечар блазнаў]] (Gycklarnas afton) * [[1956]]: Сёмая пячатка (Det Sjunde Inseglet) * [[1957]]: [[Сунічная паляна]] (Smultronstället) * [[1958]]: На валаску ад жыцця (На краі жыцця/Nära livet) * [[1958]]: [[Твар (фільм, 1958)|Твар]] (Ansiktet) * [[1960]]: Дзявочая крыніца (Jungfrukällan) * [[1961]]: Праз цьмянае шкло (Såsom i en spegel) * [[1963]]: [[Маўчанне (фільм, 1963)|Маўчанне]] (Tystnaden) * [[1964]]: [[Пра ўсіх гэтых жанчын]] (För att inte tala om alla dessa kvinnor) * [[1964]]: Персона (Persona) * [[1964]]: [[Захапленне Анны]] (En Passion) * [[1972]]: Шэпт і крыкі (Viskningar Och Rop) * [[1973]]: Сцэны з сямейнага жыцця (Scener ur ett äktenskap) * [[1975]]: Чароўная флейта (Trollflöjten) * [[1976]]: Тварам да твару (Ansikte Mot Ansikte) * [[1978]]: [[Восеньская саната]] (Höstsonaten) * [[1980]]: [[З жыцця марыянетак]] (Aus dem Leben der Marionetten) * [[1982]]: [[Фанні і Аляксандр]] (Fanny Och Alexander) * [[1984]]: Пасля рэпетыцыі (Efter repetitionen) * [[2003]]: [[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] (Saraband) == Узнагароды == [[Файл:Bergman Sjostrom 1957.jpg|220px|thumb|справа|Бергман (слева) і [[Віктар Шострам]] падчас здымак фільма «Сунічная паляна» (1957 год).]] {|class="wikitable" !bgcolor=#b7d1fc|Год !bgcolor=#b7d1fc|Вынік !bgcolor=#b7d1fc|Узнагароды !bgcolor=#b7d1fc|Намінацыя !bgcolor=#b7d1fc|Получатель |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb| [[Оскар]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1960)|1960]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Сунічная паляна]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1961)|1961]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1962)|1962]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Праз цьмянае шкло]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1963)|1963]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Праз цьмянае шкло]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1971)|1971]] | |colspan=2 |Irving G. Thalberg Memorial Award |Інгмар Бергман |- |rowspan=3 |[[Оскар (кінапрэмія, 1974)|1974]] |rowspan=3 |Намінант |rowspan=3 |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм|Найлепшы фільм]] |rowspan=3 |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |- |Найлепшы арыгінальны сцэнар |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1977)|1977]] |Намінант |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |[[Тварам да твару (фільм, 1976)|Тварам да твару]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1979)|1979]] |Намінант |Оскар |Найлепшы арыгінальны сцэнар |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[Оскар (кінапрэмія, 1984)|1984]] |Лаўрэат |Оскар |Найлепшы замежны фільм |[[Фанні і Аляксандр]] |- |rowspan=2 |[[Оскар (кінапрэмія, 1984)|1984]] |rowspan=2 |Намінант |rowspan=2 |Оскар |[[Прэмія «Оскар» за найлепшую рэжысуру|Найлепшая рэжысура]] |rowspan=2 |[[Фанні і Аляксандр]] |- |Найлепшы арыгінальны сцэнар |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Argentinean_Film_Critics_Association_Awards/ Argentinean Film Critics Association Awards] |- |[[2005 год у гісторыі кіно|2005]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Condor |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[BAFTA]] |- |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Намінант |BAFTA Film Award |Найлепшы фільм |[[Твар (фільм)|Твар]] |- |[[1976 год у гісторыі кіно|1976]] |Лаўрэат |BAFTA TV Award |Best Foreign Programme |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант |BAFTA Film Award |Найлепшы фільм не на англійскай мове |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Берлінскі кінафестываль]] |- |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |colspan=2 |[[Залаты мядзведзь]] |[[Сунічная паляна]] |- |rowspan=2 |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |Лаўрэат |colspan=2 |OCIC Award |rowspan=2 |[[Праз цьмянае шкло]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залаты мядзведзь]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Бодыль (прэмія)|Бодыль]] |- |[[1957 год у гісторыі кіно|1957]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Усмешкі летняй ночы]] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Сунічная паляна]] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Лаўрэат |Bodil |Найлепшы еўрапейскі фільм |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Camerimage]] |- |[[1998 год у гісторыі кіно|1998]] |Лаўрэат |Special Award |Найлепшы дуэт усіх часоў:Рэжысёр - Аператар |Інгмар Бергман, [[Свен Нюквіст]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Канскі кінафестываль]] |- |rowspan=2 |[[1956 год у гісторыі кіно|1956]] |Лаўрэат |Award |Best Poetic Humor |rowspan=2 |[[Усмешкі летняй ночы]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1957 год у гісторыі кіно|1957]] |Лаўрэат |colspan=2 |Адмысловы прыз журы |rowspan=2 |[[Сёмая пячатка]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |colspan=2 |Найлепшая рэжысура |rowspan=2 |[[Каля жыцця]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |rowspan=2 |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Mention |rowspan=2 |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |Намінант |colspan=2 |[[Залатая пальмавая галіна]] |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |colspan=2 |Technical Grand Prize |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1997 год у гісторыі кіно|1997]] |Лаўрэат |colspan=2 |Palm of the Palms |Інгмар Бергман |- |[[1998 год у гісторыі кіно|1998]] |Лаўрэат |Prize of the Ecumenical Jury |Special award for his whole works |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Cinema_Writers_Circle_Awards_Spain/ Cinema Writers Circle Awards] |- |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |Лаўрэат |CEC Award |Best Foreign Director (Mejor Director Extranjero) |[[Сёмы друк]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Сезар]] |- |[[1976 год у гісторыі кіно|1976]] |Намінант |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Намінант |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Сезар |[[Прэмія «Сезар» за найлепшы замежны фільм|Найлепшы замежны фільм]] |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[2005 год у гісторыі кіно|2005]] |Намінант |Сезар |Best European Union Film (Meilleur film de l'Union Européenne) |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/David_di_Donatello_Awards/ David di Donatello Awards] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Давыд |Best Director - Foreign Film (Migliore Regista Straniero) |[[Шэпты і крыкі]] |- |rowspan=3 |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |rowspan=3 |Лаўрэат |rowspan=3 |Давыд |Best Director - Foreign Film (Migliore Regista Straniero) |rowspan=3 |[[Фанні і Аляксандр]] |- |Best Foreign Film (Miglior Film Straniero) |- |Best Screenplay - Foreign Film (Migliore Sceneggiatura Straniero) |- |[[1986 год у гісторыі кіно|1986]] |Лаўрэат |colspan=2 |Прыз [[Лукіна Вісконці]] |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Directors_Guild_of_America_USA/ Directors Guild of America] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант |DGA Award |Outstanding Directorial Achievement in Motion Pictures |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[1990 год у гісторыі кіно|1990]] |colspan=3 | Lifetime Achievement Award |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Еўрапейская кінапрэмія]] |- |[[1988 год у гісторыі кіно|1988]] |colspan=3 |Life Achievement Award |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/French_Syndicate_of_Cinema_Critics/ French Syndicate of Cinema Critics] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Critics Award |Best Foreign Film |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Giffoni_Film_Festival/ Giffoni Film Festival] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |colspan=2 |Nocciola d'Oro |Інгмар Бергман |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Залаты глобус]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Намінант<ref>{{cite web|url=http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=ingmar+bergman|title=Ingmar Bergman: Search Results|publisher=The Hollywood Foreign Press Association. Official Cite|accessdate=2014-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502033157/http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=ingmar+bergman|archivedate=2 мая 2014|url-status=dead}}</ref> |Залаты глобус |[[Прэмія «Залаты глобус» за лепшую рэжысёрскую працу|За найлепшую рэжысёрскую працу]] |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Залаты жук, прэмія|Залаты жук]] |- |[[1964 год у гісторыі кіно|1964]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшая рэжысура |[[Маўчанне (фільм, 1963)|Маўчанне]] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшая рэжысура |[[Фанні і Аляксандр]] |- |[[1993 год у гісторыі кіно|1993]] |Лаўрэат |Залаты жук |Найлепшы сцэнар |[http://www.imdb.com/title/tt0104350/ Den Goda viljan] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Italian_National_Syndicate_of_Film_Journalists/ Italian National Syndicate of Film Journalists] |- |[[1960 год у гісторыі кіно|1960]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Сунічная паляна]] |- |[[1961 год у гісторыі кіно|1961]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Сёмая аячатка]] |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1979 год у гісторыі кіно|1979]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- |[[1984 год у гісторыі кіно|1984]] |Лаўрэат |Silver Ribbon |Best Director - Foreign Film (Regista del Miglior Film Straniero) |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Jussi_Awards/ Jussi Awards] |- |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |Лаўрэат |Jussi |Best Foreign Director |[[Шэпты і крыкі]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Kansas_City_Film_Critics_Circle_Awards/ Kansas City Film Critics Circle Awards] |- |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |Лаўрэат |Jussi |Best Foreign Director |[[Шэпты і крыкі]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Kinema_Junpo_Awards/ Kinema Junpo Awards] |- |rowspan=2 |[[1962 год у гісторыі кіно|1962]] |rowspan=2 |Лаўрэат |rowspan=2 |Kinema Junpo Award |Best Foreign Language Film |rowspan=2 |[[Дзявоцкая крыніца]] |- |Best Foreign Film Language Director |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Mar_del_Plata_Film_Festival/ Mar del Plata Film Festival] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |colspan=2 |Найлепшы фільм |[[Сунічная паляна]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША]] |- |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Citation |Інгмар Бергман |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |NBR Award |Найлепшая рэжысура |[[Шэпты і крыкі]] |- |[[1978 год у гісторыі кіно|1978]] |Лаўрэат |NBR Award |Найлепшая рэжысура |[[Восеньская саната (фільм)|Восеньская саната]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Нацыянальнае таварыства кінакрытыкаў ЗША]] |- |[[1968 год у гісторыі кіно|1968]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Персона (фільм)|Персона]] |- |[[1969 год у гісторыі кіно|1969]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Сорам (фільм, 1968)|Сорам]] |- |[[1971 год у гісторыі кіно|1971]] |Лаўрэат |NSFC Award |Найлепшая рэжысура |[[Запал (фільм, 1969)|Запал]] |- |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |Лаўрэат |NSFC Award |Best Screenplay |[[Шэпты і крыкі]] |- |rowspan=2 |[[1975 год у гісторыі кіно|1975]] |rowspan=2 |Лаўрэат |NSFC Award |Best Screenplay |[[Сцэны са шлюбнага жыцця]] |- |colspan=2 |Special Award |[[Чароўная флейта (фільм, 1975)|Чароўная флейта]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[http://www.imdb.com/Sections/Awards/New_York_Film_Critics_Circle_Awards/ New York Film Critics Circle Awards] |- |rowspan=2 |[[1973 год у гісторыі кіно|1973]] |rowspan=2 |Лаўрэат |rowspan=2 |NYFCC Award |Найлепшая рэжысура |rowspan=2 |[[Шэпты і крыкі]] |- |Best Screenplay |- |[[1974 год у гісторыі кіно|1974]] |Лаўрэат |NYFCC Award |Best Screenplay |[[Сцэны са шлюбнага жыцця]] |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |NYFCC Award |Найлепшая рэжысура |[[Фанні і Аляксандр]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Сан Жордзі (кінапрэмія)|Сан Жордзі]] |- |[[2006 год у гісторыі кіно|2006]] |Лаўрэат |colspan=2 |Special Award |[[Сарабанда (фільм)|Сарабанда]] |- !colspan=5; bgcolor=#f1f5fb|[[Венецыянскі кінафестываль]] |- |[[1948 год у гісторыі кіно|1948]] |Намінант |colspan=2 |[[Залаты леў]] |[[Музыка ў цемры]] |- |[[1958 год у гісторыі кіно|1958]] |Лаўрэат |Italian Film Critics Award |Parallel Sections |[[Сунічная паляна]] |- |rowspan=2 |[[1959 год у гісторыі кіно|1959]] |Намінант |colspan=2 |[[Залаты леў]] |rowspan=2 |[[Твар (фільм)|Твар]] |- |Лаўрэат |colspan=2 |Special Jury Prize |- |[[1971 год у гісторыі кіно|1971]] |Лаўрэат |colspan=2 |Career Golden Lion |Інгмар Бергман |- |[[1983 год у гісторыі кіно|1983]] |Лаўрэат |colspan=2 |FIPRESCI Prize |[[Фанні і Аляксандр]] |- !bgcolor=#b7d1fc|Год !bgcolor=#b7d1fc|Вынік !bgcolor=#b7d1fc|Узнагарода !bgcolor=#b7d1fc|Намінацыя !bgcolor=#b7d1fc|Лаўрэат |} == Літаратурныя творы == На беларускую мову Бергманавы творы пакуль што не перакладалі. Поўная бібліяграфія І. Бергмана прыведзена на сайце Фонду Інгмара Бергмана<ref>http://ingmarbergman.se/en/productions — Ingmar Bergman Writings (english)</ref> і налічвае недзе 140 публікацый. == Дакументальная фільмаграфія == * ''Ингмар Бергман снимает фильм'' / Ingmar Bergman gor en film / Ingmar Bergman Makes a Movie (Вильгот Шёман / Vilgot Sjöman) 1963, Швеция. Документальный. Продолжительности 5 серий: 00:39:26 + 00:29:43 + 00:30:01 + 00:25:00 + 00:22:59. * ''Документ Форё 1969'' / Fårödokument / Faro document (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1970, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:55:42. * ''Документ Форё 1979'' /Fårödokument / Farodokument 1979 (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1980, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:39:46. * ''Лицо Карин'' / Karins ansikte / Karin's Face (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1984, Швеция. Документальный, короткометражный. Продолжительность: 00:13:38. * ''Фанни и Александр. Хроника создания фильма'' / Dokument Fanny och Alexander (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 1986, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:49:51. * ''Ингмар Бергман: О жизни и работе (ТВ)'' / Ingmar Bergman On Life And Work / Ingmar Bergman: Om liv och arbete (Йорн Доннер / Jörn Donner) 1998, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:30:40. * ''О "Сарабанде"'' / Behind Saraband (Ингмар Бергман / Ingmar Bergman) 2003, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:45:00. * ''Ингмар Бергман и Эрланд Йозефсон. Интервью шведского телевидения'' / Ingmar Bergman: reflection on life, death and love. 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:53:00. * ''Бергман и кино'' / Bergman and the Cinema (Мари Нирерёд / Marie Nyrerod) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:58:20. * ''Бергман и театр'' / Bergman and the Theatre (Мари Нирерёд / Marie Nyrerod) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:57:00. * ''Бергман и остров Форё'' / Bergman and Faro island (Мари Нирерёд / Marie Nyreröd) 2004, Швеция. Документальный. Продолжительность: 00:57:25. * ''Остров Бергмана: Бергман и кино, Бергман и театр, Бергман и Форё'' / Bergman Island: Bergman och filmen, Bergman och teatern, Bergman och Fårö (Мари Нирерёд / Marie Nyreröd) 2004, Швеция, Документальный. Продолжительность: 01:23:27. /Сокращенное объединение предыдущих 3х фильмов/ * ''Бергман 101'' / Bergman 101 (Питер Коуи / Peter Cowie) 2009, США. Документальный. Продолжительность: 00:35:23. * ''Лив и Ингмар'' / Liv & Ingmar (Дхирадж Аколкар / Dheeraj Akolkar) 2012, Швеция, Великобритания, Норвегия. Документальный. Продолжительность: 01:29:00. * ''Bergmans video. A documentary about Ingmar's collection'' (Alejandro González Iñárritu, Tomas Alfredson) 2012, Швеция, Великобритания, Норвегия. Документальный. 6 серий по 45 мин. * ''Вторжение к Бергману'' / Trespassing Bergman (Jane Magnusson, Hynek Pallas / Джейн Магнуссон, Хюнек Паллас ) 2013, Швеция. Документальный. Продолжительность: 01:47:00. /Компиляция 6 серий Bergmans video/ == Выстаўкі == * 2012, «Ингмар Бергман. Image Maker»,<ref>{{cite web|url=http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-image-maker/|title=«Ингмар Бергман. Image Maker»|publisher=Мультимедиа Арт Музей, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607230435/http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-image-maker/|archivedate=7 чэрвеня 2012|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[МультымедЫя Арт Музей|Мультимедиа Арт Музей, Москва]] * 2012, «Ингмар Бергман: Человек, который задавал сложные вопросы»,<ref>{{cite web|url=http://mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-chelovek-kotoryiy-zadaval-slojnyie-voprosyi/|title=«Ингмар Бергман: Человек, который задавал сложные вопросы»|publisher=Мультимедиа Арт Музей, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120625121102/http://www.mamm-mdf.ru/exhibitions/ingmar-bergman-chelovek-kotoryiy-zadaval-slojnyie-voprosyi/|archivedate=25 чэрвеня 2012|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[Мультымедыя Арт Музей|Мультимедиа Арт Музей, Москва]] * 2013, «Лив Ульман и Ингмар Бергман»,<ref>{{cite web|url=http://lumiere.ru/exhibitions/id-118/|title=«Лив Ульман и Ингмар Бергман»|publisher=Центр фотографии им. братьев Люмьер, Москва|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522163704/http://www.lumiere.ru/exhibitions/id-118/|archivedate=22 мая 2013|accessdate=19 ліпеня 2016|url-status=dead}}</ref> [[Цэнтр фатаграфіі імя братоў Люмьер|Центр фотографии имени братьев Люмьер, Москва]] == Ушанаванне == 6 красавіка 2011 года [[Банк Швецыі]] паведаміў пра планы выпуску ў 2014—2015 годзе новай серыі грашовых знакаў. На [[аверс]]е купюры вартасцю 200 [[шведская крона|шведскіх крон]] меркавалася размяшчэнне партрэту Інгмара Бергмана<ref>[http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 Sweden’s new banknotes and coins] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110927172146/http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=46685 |date=27 верасня 2011 }}: паведамленне на афіцыйным сайце [[Банк Швецыі|Банка Швецыі]].{{ref-en}} {{V|3|8|2011}}</ref><ref>[http://www.bonistica.ru/news/novye-lica-shvedskih-kron/ Новые лица шведских крон] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110530092227/http://www.bonistica.ru/news/novye-lica-shvedskih-kron |date=30 мая 2011 }} // Бонистика. Энциклопедия банкнот мира. — 6 апреля 2011.{{V|3|8|2011}}</ref>. У кастрычніку 2015 года ў Швецыі з'явіліся банкноты з выявай Інгмара Бергмана. На купюрах вартасцю 200 крон намаляваны сам рэжысёр і кадр з яго шэдэўра «Сёмая пячатка». У гонар рэжысёра назвалі астэроід (10378) Інгмарбергман. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3}} * Ингмар Бергман. Приношение к 70-летию (сборник) / Перев. со швед. и англ. — М.: Киноцентр, 1991. 160 с. — ISBN 5-7240-0006-7 * ''Долгов К.К., Долгов К.М.'' Федерико Феллини. Ингмар Бергман — Серия: Гении мирового кино. — М.: "Искусство", 1995. 237 с. + 24 л. илл. — ISBN 5-210-02419-9 * ''Александер Андориль.'' Режиссёр. Роман об Ингмаре Бергмане / Перев. со швед. О. Коваленко. — Серия: Коллекция. — М.: Текст, 2008. 189 с. — ISBN 978-5-7516-0719-7 /Художественный роман о съемках фильма "Причастие"/ * ''Тумас Шёберг.'' Ингмар Бергман. Жизнь, любовь и измены / Перев. со швед. Н. Федоровой. — М.: АСТ, 2015. 480 с. — ISBN 978-5-17-086413-3 /О личной жизни И.Бергмана. Книга с элементами бульварщины и домыслов. Автор книги не был допущен Фондом Ингмара Бергмана к его архивам, см. стр. 20-21./ == Спасылкі == * [http://www.kinomag.ru/author-auz687.html Біяграфія і фільмаграфія Інгмара Бергмана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111104052134/http://kinomag.ru/author-auz687.html |date=4 лістапада 2011 }} * {{imdb name|id=0000005|name=Эрнст Інгмар Бергман}} * {{lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/BERGMAN_I/}} * [http://www.bergman.net.ru/ Рускамоўны сайт, прысвечаны Бергману] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120621013240/http://www.bergman.net.ru/ |date=21 чэрвеня 2012 }} * [http://www.globalrus.ru/column/784132/ Сапраўднае дваццатае стагоддзе скончылася. Памяці Інгмара Бергмана] * [http://seance.ru/category/names/bergman/ Артыкулы пра Бергмане на сайце часопіса «Сеанс»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080804053618/http://seance.ru/category/names/bergman/ |date=4 жніўня 2008 }} * [http://www.k1no.ru/bergman.htm Бергман Інгмар — біяграфія] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120403142539/http://www.k1no.ru/bergman.htm |date=3 красавіка 2012 }} * [http://www.c-moll.spb.ru/bergman Сцэнарый да фільма «Асоба», успаміны Інгрыд Бергман пра Бергмана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120618114159/http://www.c-moll.spb.ru/bergman/ |date=18 чэрвеня 2012 }} *[http://ingmarbergman.se/ Сайт Фонда Ингмара Бергмана, посвященный его работам (на швед, англ.) — The Ingmar Bergman Foundation] *[http://www.ingmarbergmanarchives.se/ Сайт Фонда Ингмара Бергмана, посвященный его архиву (на швед, англ.) — The Ingmar Bergman Foundation] * {{lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/BERGMAN_I/}} * [http://seance.ru/category/names/bergman/ Статьи о Бергмане на сайте журнала «Сеанс»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080804053618/http://seance.ru/category/names/bergman/ |date=4 жніўня 2008 }} {{Фільмы Інгмара Бергмана|nocat=1}} {{Прэмія еўрапейскай кінаакадэміі за прыжыццёвыя дасягненні}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бергман Інгмар}} [[Катэгорыя:Кінарэжысёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Швецыі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Імператарскай прэміі Японіі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] 3cai6ntpdy0c6w77g6zv79nrlkwiajz Юрый Міхайлавіч Лужкоў 0 45919 5159544 4079225 2026-06-29T17:24:13Z Emilia Noah 155537 /* */ 5159544 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Юрый Міхайлавіч Лужкоў | арыгінальнае імя = {{lang-ru|Юрий Михайлович Лужков}} | пасада = 2-і [[мэр]] [[Масква|Масквы]] | перыядпачатак = [[12 чэрвеня]] [[1992]] | перыядканец = верасень 2010 | папярэднік = Гаўрыла Харытонавіч Папоў | пераемнік = [[Сяргей Сямёнавіч Сабянін]] | пасада_2 = 12-ы Старшыня Масгарвыканкама | перыядпачатак_2 = [[13 красавіка]] [[1990]] | перыядканец_2 = [[6 чэрвеня]] [[1992]] | папярэднік_2 = Валерый Тымафеевіч Сайкін | пераемнік_2 = пасада скасаваная | адукацыя = Расійскі дзяржаўны ўніверсітэт нафты і газа | партыя = 1) [[КПСС]] (1968—1991)<br />2) Айчына<br />3) [[Адзіная Расія]] | жонка = Марына Башылава (1968—1991)<br />Алена Батурына (з 1991) }} '''Ю́рый Міха́йлавіч Лужко́ў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — [[мэр]] [[Масква|Масквы]] ([[1992]]—[[2010]]), палітык. == Біяграфія == У [[1958]] годзе скончыў Маскоўскі інстытут нафтахімічнай і газавай прамысловасці імя І. М. Губкіна. У перыяд вучобы ў 1954 годзе Лужкоў у адным з першых студэнцкіх атрадаў асвойваў цаліну ў Казахстане. Пасля заканчэння інстытута з [[1958]] па [[1963]] год ён працаваў у НДІ пластычных мас малодшым навуковым супрацоўнікам, кіраўніком групы, намеснікам загадчыка лабараторыяй аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў. З [[1964]] па [[1971]] год займаў пост начальніка аддзела па аўтаматызацыі кіравання Дзяржаўнага камітэта па хіміі, а ў [[1971]] годзе займаў пасаду начальніка аддзела аўтаматызаваных сістэм кіравання. З 1974 па 1980 год Юрый Лужкоў быў дырэктарам Вопытна-канструктарскага бюро па аўтаматыцы пры Міністэрстве хімічнай прамысловасці. У 1975 годзе быў абраны дэпутатам Бабушкінскага раённага савета Масквы, з [[1977]] па [[1990]] год быў дэпутатам Маскоўскага гарадскога Савета, з [[1987]] па [[1990]] год — дэпутатам Вярхоўнага Савета [[РСФСР]] 11-га склікання. У 1980 годзе Юрый Лужкоў быў прызначаны генеральным дырэктарам навукова-вытворчага аб’яднання «Нефтехимавтоматика», а ў 1986 годзе — начальнікам кіравання па навуцы і тэхніцы Міністэрства хімічнай прамысловасці. У 1987 годзе Лужкоў стаў намеснікам старшыні Масгарвыканкама, узначаліўшы гарадскую камісію па кааператыўнай і індывідуальнай працоўнай дзейнасці. Затым ён быў прызначаны старшынёй Маскоўскага аграпрамысловага камітэта, а ў красавіку 1990 гады абраны старшынёй Масгарвыканкама. У чэрвені 1991 гады Юрый Лужкоў стаў віцэ-мэрам і кіраўніком маскоўскага ўрада. У студзені 1992 гады, па ўзгадненні з тагачасным мэрам Гаўрыілам Паповым, Лужкоў рэфарміраваў структуру ўрада Масквы і сфарміраваў «урад эканамічных рэформ». [[6 чэрвеня]] [[1992]] года пасля сыходу ў адстаўку Папова Лужкоў быў прызначаны кіраўніком выканаўчай улады — мэрам Масквы, за якім была пакінута пасада_кіраўнікагарадскога ўрада. У лютым 1994 гады Лужкоў стаў членам Савета па кадравай палітыцы пры Прэзідэнце, а ў красавіку — членам Прэзідэнцкага савета Расійскай Федэрацыі. У чэрвені 1996 гады адбыліся выбары мэра Масквы, на якіх Лужкоў перамог — за яго выказаліся 95 % выбаршчыкаў. У снежні 1999 гады на выбарах ізноў перамог Лужкоў, сабраўшы 69,9 % галасоў. У снежні 2003 гады Юрый Лужкоў у чарговы раз атрымаў пераканаўчую перамогу і быў абраны мэрам Масквы на новы тэрмін. У чэрвені 2007 гады па ўяўленні прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Уладзіміра Пуціна дэпутатамі Маскоўскай гарадской Думы Юрый Лужкоў быў ізноў надзелены паўнамоцтвамі мэра Масквы на чатырохгадовы тэрмін. З канца 1998 гады Юрый Лужкоў быў лідарам Агульнарасійскай палітычнай грамадскай арганізацыі «Айчына», цяпер — сустаршыня Вышэйшага Савета Усерасійскай палітычнай партыі «Адзіная Расія». [[28 верасня]] [[2010]] прэзідэнтам Расіі быў зволены з паста мэра ў сувязі са стратай даверу прэзідэнта. Яго змяніў часова выконваючы абавязкі мэра Уладзімір Рэсін. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «За заслугі перад Айчынай» I ступені (2006), «За заслугі перад Айчынай» II ступені (1995), «За заслугі перад Айчынай» III ступені, «За ваенныя заслугі» (2003), ордэнам Пашаны (2000), медалямі «Абаронцу вольнай Расіі» (1993), «За ўмацаванне баявой садружнасці», «У памяць 850-годдзя Масквы», «У памяць 300-годдзя Санкт-Пецярбурга»; трыма падзякамі Прэзідэнта РФ. Лаўрэат дзяржаўных прэмій СССР і РФ. {{зноскі}} == Спасылкі == {{commonscat|Yuri Luzhkov}} * [http://www.mos.ru/ Официальный сайт правительства Москвы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110225145638/http://mos.ru/ |date=25 лютага 2011 }} * [http://www.luzhkov.mos.ru/ Литературные произведения Юрия Лужкова] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100330160944/http://www.luzhkov.mos.ru/ |date=30 сакавіка 2010 }} * [http://lenta.ru/lib/14159332/full.htm Юрий Лужков в Лентапедии] * [http://www.rian.ru/spravka/20070410/63391547.html Мэр, спортсмен и пчеловод. Биография Юрия Лужкова] * [http://alebedev.ru/mskworks/070607c.htm Справка о некоторых недостатках и злоупотреблениях в хозяйственной деятельности столичного руководства за период 1997—2007 гг.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090417220036/http://alebedev.ru/mskworks/070607c.htm |date=17 красавіка 2009 }} * [http://de.youtube.com/watch?v=HQf27kqsVh4 Лужков преподаёт аэробику] * [http://www.lujkovu.net/ Информация о нарушении и ущемлении прав граждан со стороны Правительства Москвы] * [http://compromat.ru/page_14159.htm Компромат. Ru: Мэрия бессмертна] * [http://inforotor.ru/id/mentions/person/Jurij_Luzhkov Последние упоминания про Юрия Лужкова в СМИ — Инфоротор]{{Недаступная спасылка}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»}} {{DEFAULTSORT:Лужко́ў}} [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Францыска Скарыны]] [[Катэгорыя:Кіраўнікі Масквы]] [[Катэгорыя:Дактары хімічных навук]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Члены АУР]] bedxluwg3rtd9yh1qhze1qsafimsbh0 5159580 5159544 2026-06-30T03:33:55Z StarDeg 16311 5159580 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Юрый Міхайлавіч Лужкоў | арыгінальнае імя = {{lang-ru|Юрий Михайлович Лужков}} | пасада = 2-і [[мэр]] [[Масква|Масквы]] | перыядпачатак = [[12 чэрвеня]] [[1992]] | перыядканец = верасень 2010 | папярэднік = Гаўрыла Харытонавіч Папоў | пераемнік = [[Сяргей Сямёнавіч Сабянін]] | пасада_2 = 12-ы Старшыня Масгарвыканкама | перыядпачатак_2 = [[13 красавіка]] [[1990]] | перыядканец_2 = [[6 чэрвеня]] [[1992]] | папярэднік_2 = Валерый Тымафеевіч Сайкін | пераемнік_2 = пасада скасаваная | адукацыя = Расійскі дзяржаўны ўніверсітэт нафты і газа | партыя = 1) [[КПСС]] (1968—1991)<br />2) Айчына<br />3) [[Адзіная Расія]] | жонка = Марына Башылава (1968—1991)<br />Алена Батурына (з 1991) }} '''Ю́рый Міха́йлавіч Лужко́ў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — [[мэр]] [[Масква|Масквы]] ([[1992]]—[[2010]]), палітык. == Біяграфія == У [[1958]] годзе скончыў Маскоўскі інстытут нафтахімічнай і газавай прамысловасці імя І. М. Губкіна. У перыяд вучобы ў 1954 годзе Лужкоў у адным з першых студэнцкіх атрадаў асвойваў цаліну ў Казахстане. Пасля заканчэння інстытута з [[1958]] па [[1963]] год ён працаваў у НДІ пластычных мас малодшым навуковым супрацоўнікам, кіраўніком групы, намеснікам загадчыка лабараторыяй аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў. З [[1964]] па [[1971]] год займаў пост начальніка аддзела па аўтаматызацыі кіравання Дзяржаўнага камітэта па хіміі, а ў [[1971]] годзе займаў пасаду начальніка аддзела аўтаматызаваных сістэм кіравання. З 1974 па 1980 год Юрый Лужкоў быў дырэктарам Вопытна-канструктарскага бюро па аўтаматыцы пры Міністэрстве хімічнай прамысловасці. У 1975 годзе быў абраны дэпутатам Бабушкінскага раённага савета Масквы, з [[1977]] па [[1990]] год быў дэпутатам Маскоўскага гарадскога Савета, з [[1987]] па [[1990]] год — дэпутатам Вярхоўнага Савета [[РСФСР]] 11-га склікання. У 1980 годзе Юрый Лужкоў быў прызначаны генеральным дырэктарам навукова-вытворчага аб’яднання «Нефтехимавтоматика», а ў 1986 годзе — начальнікам кіравання па навуцы і тэхніцы Міністэрства хімічнай прамысловасці. У 1987 годзе Лужкоў стаў намеснікам старшыні Масгарвыканкама, узначаліўшы гарадскую камісію па кааператыўнай і індывідуальнай працоўнай дзейнасці. Затым ён быў прызначаны старшынёй Маскоўскага аграпрамысловага камітэта, а ў красавіку 1990 гады абраны старшынёй Масгарвыканкама. У чэрвені 1991 гады Юрый Лужкоў стаў віцэ-мэрам і кіраўніком маскоўскага ўрада. У студзені 1992 гады, па ўзгадненні з тагачасным мэрам Гаўрыілам Паповым, Лужкоў рэфарміраваў структуру ўрада Масквы і сфарміраваў «урад эканамічных рэформ». [[6 чэрвеня]] [[1992]] года пасля сыходу ў адстаўку Папова Лужкоў быў прызначаны кіраўніком выканаўчай улады — мэрам Масквы, за якім была пакінута пасада_кіраўнікагарадскога ўрада. У лютым 1994 гады Лужкоў стаў членам Савета па кадравай палітыцы пры Прэзідэнце, а ў красавіку — членам Прэзідэнцкага савета Расійскай Федэрацыі. У чэрвені 1996 гады адбыліся выбары мэра Масквы, на якіх Лужкоў перамог — за яго выказаліся 95 % выбаршчыкаў. У снежні 1999 гады на выбарах ізноў перамог Лужкоў, сабраўшы 69,9 % галасоў. У снежні 2003 гады Юрый Лужкоў у чарговы раз атрымаў пераканаўчую перамогу і быў абраны мэрам Масквы на новы тэрмін. У чэрвені 2007 гады па ўяўленні прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Уладзіміра Пуціна дэпутатамі Маскоўскай гарадской Думы Юрый Лужкоў быў ізноў надзелены паўнамоцтвамі мэра Масквы на чатырохгадовы тэрмін. З канца 1998 гады Юрый Лужкоў быў лідарам Агульнарасійскай палітычнай грамадскай арганізацыі «Айчына», цяпер — сустаршыня Вышэйшага Савета Усерасійскай палітычнай партыі «Адзіная Расія». [[28 верасня]] [[2010]] прэзідэнтам Расіі быў зволены з паста мэра ў сувязі са стратай даверу прэзідэнта. Яго змяніў часова выконваючы абавязкі мэра Уладзімір Рэсін. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «За заслугі перад Айчынай» I ступені (2006), «За заслугі перад Айчынай» II ступені (1995), «За заслугі перад Айчынай» III ступені, «За ваенныя заслугі» (2003), ордэнам Пашаны (2000), медалямі «Абаронцу вольнай Расіі» (1993), «За ўмацаванне баявой садружнасці», «У памяць 850-годдзя Масквы», «У памяць 300-годдзя Санкт-Пецярбурга»; трыма падзякамі Прэзідэнта РФ. Лаўрэат дзяржаўных прэмій СССР і РФ. {{зноскі}} == Спасылкі == {{commonscat|Yuri Luzhkov}} * [http://www.mos.ru/ Официальный сайт правительства Москвы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110225145638/http://mos.ru/ |date=25 лютага 2011 }} * [http://www.luzhkov.mos.ru/ Литературные произведения Юрия Лужкова] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100330160944/http://www.luzhkov.mos.ru/ |date=30 сакавіка 2010 }} * [http://lenta.ru/lib/14159332/full.htm Юрий Лужков в Лентапедии] * [http://www.rian.ru/spravka/20070410/63391547.html Мэр, спортсмен и пчеловод. Биография Юрия Лужкова] * [http://alebedev.ru/mskworks/070607c.htm Справка о некоторых недостатках и злоупотреблениях в хозяйственной деятельности столичного руководства за период 1997—2007 гг.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090417220036/http://alebedev.ru/mskworks/070607c.htm |date=17 красавіка 2009 }} * [http://de.youtube.com/watch?v=HQf27kqsVh4 Лужков преподаёт аэробику] * [http://www.lujkovu.net/ Информация о нарушении и ущемлении прав граждан со стороны Правительства Москвы] * [http://compromat.ru/page_14159.htm Компромат. Ru: Мэрия бессмертна] * [http://inforotor.ru/id/mentions/person/Jurij_Luzhkov Последние упоминания про Юрия Лужкова в СМИ — Инфоротор]{{Недаступная спасылка}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»}} {{DEFAULTSORT:Лужко́ў}} [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Францыска Скарыны]] [[Катэгорыя:Кіраўнікі Масквы]] [[Катэгорыя:Дактары хімічных навук]] [[Катэгорыя:Члены КПСС]] [[Катэгорыя:Члены АУР]] 9665q07y81ouzemzy5om3lc21z4vrj0 Гісторыя Светлагорска 0 56518 5159586 5158742 2026-06-30T03:50:40Z BasiliusNorr 164739 /* У 1793 — 1918 гг. */ 5159586 wikitext text/x-wiki [[Выява:Coat of Arms of Svietlahorsk.svg|thumb|[[Герб]] [[Светлагорск]]а.]] [[Выява:Flag of Svietlahorsk.svg|thumb|175 px|[[Сцяг]] Светлагорска.]] == Ад узнікнення да [[1793]] г. == У [[VIII ст.|VIII]] — [[X ст.]] землі ў сярэднім і ніжнім цячэнні [[Рака|р.]] [[Бярэзіна]], дзе цяпер размешчаны г. Светлагорск, належалі плямёнам [[дрыгавічы|дрыгавічоў]]. У гэтых плямён склалася [[Тураўскае княства]] (вядомае з [[980]] г.). У [[XII ст.]] [[Тураў]]ская зямля была падзелена на ўдзелы. Частка зямель ля р. Бярэзіна адыйшла да [[Менскае княства|Менскага княства]]. З яго на Ніжняй Бярэзіне вылучылася ўдзельнае [[Свіслацкае княства]] (узгадваецца ў дакументах з [[XIV ст.]], але аформілася, відаць, у [[12 ст.|XII]]—[[XIII ст.]]). Прыкладна ў [[1348]] г. Свіслацкае княства ўвайшло ў [[ВКЛ|Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае (ВКЛ)]]<ref>Насевіч, В.Л. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага. Другая па­ло­ва ХІІІ — XIV ст. // Нацыянальны атлас Беларусі. — Мн., [[2002]]. С. 264—265.</ref>. [[Выява:Nozzles.jpg|thumb|Сопла печкі-домніцы, XIII ст. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>]] Паводле вынікаў [[Археалогія Беларусі|археалагічных]] раскопак, яшчэ ў [[VI ст.|VI]] — [[VII ст.]] у межах сучаснага горада было пасяленне. З [[XIII стагоддзе|XIII ст.]] паселішча, з якога пачаўся горад, існавала непарыўна. Першапачаткова [[Селішча (археалогія)|селішча]] размяшчалася на невялікім участку правага [[бераг]]а Бярэзіны, каля вусця сучаснага [[Канал (гідраграфія)|каналу]]. У дакуменце [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] яно вядома пад назвай Шацілінскі Востраў<ref>Рассадин, С. Е. О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. Вып. 1. — Минск, 2008. — С. 234—236. {{ref-ru}}</ref>. [[Выява:Pryvilej 1560.jpg|thumb|Прывілей Жыгімонта II Аўгуста, 1560 г., на Шацілінскі Востраў. Копія 1798 г. <small>[[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі]].</small>]] У пісьмовай крыніцы [[населены пункт]] упершыню згадваецца [[15 ліпеня]] [[1560]] г. як маёнтак ''Шацілінскі Востраў'', у ВКЛ<ref>[http://nashkraj.info/content/view/424/134/ Маслюкоў, Т. В. З гісторыі Шацілавічаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120411125741/http://nashkraj.info/content/view/424/134/ |date=11 красавіка 2012 }} // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. — [[Гомель]], [[1996]]. — С. 22—26.</ref>. Слова ''Востраў'' у гэтым выпадку азначае не зямлю пасярод ракі, а месца, якое чымсці вылучалася сярод астатняй мясцовасці. Як сведчыць дакумент — прывілей [[Вялікі князь літоўскі|вялікага князя літоўскага]] і [[Кароль польскі|караля польскага]] [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта II Аўгуста]], які выдадзены ў [[Варшава|Варшаве]], маёнтак пасля папярэдняга ўладальніка Рамана Шацілы перадаваўся зямяніну Ждану Манкевічу за выкананне вайсковай службы<ref>Маслюкоў, Т. В. Узнікненне Шацілак. Шацілы і Манкевічы — старажытныя шляхецкія роды Беларусі // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, [[2000]]. — С. 47—49.</ref>. У [[1566]] г. паселішча ўвайшло ў створаны [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкі павет]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]] ВКЛ. З [[1 ліпеня]] [[1569]] г. ў выніку аб'яднання ВКЛ і [[Польскае каралеўства|Польскага каралеўства]] — у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. [[25 лютага]] [[1576]] года [[шляхціч]] Ждан Манкевіч згадваецца ў лісце караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Стэфан Баторый|Стэфана Баторыя]] [[чачэрск]]аму старасце Крыштафу Зяновічу — аб тым, што [[шляхта]] [[Рэчыца|Рэчыцкага]] [[павет]]а павінна несці службу ў [[Чачэрскі замак|замку г. Чачэрска]], і не прыцягвацца да іншых павіннасцяў. Паводле даных археалагічных абследаванняў, у канцы XVI — [[XVII ст.]] пасяленне пашырылася за межы Шацілінскага Вострава, і размяшчалася ўздоўж Горвальскага тракту (зараз [[Вуліца|вул.]] Савецкая ад набярэжнай да [[ЦЭЦ]]). У [[1634]] г. шляхціц Пётр Суляціцкі падараваў тут дзялянку зямлі [[Каталіцтва|каталіцкаму]] [[Манаскі ордэн|манаскаму ордэну]] [[Езуіты|езуітаў]], якія збудавалі каля [[1650]] г. драўляны [[касцёл]] і ўтрымлівалі місіянерскі пункт<ref>Шацілавічы // [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя.]] У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2. — Мінск: БелЭН імя П. Броўкі, [[2005]]. — С. 754. ISBN 985-11-0378-0.</ref>. (Раней заснаванне касцёла адносілі да [[1638]] г.<ref>[[Тамара Барысаўна Блінова|Блінова, Т. Б.]] Бабруйская [[Езуіты|езуіцкая]] рэзідэнцыя // [[Энцыклапедыя]] гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1. — [[Мінск|Мн.]], [[1993]]. — С. 255. ISBN 5-85700-074-2.</ref>, але гэта не паццвердзілася<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/40/ Маслюкоў, Т. В. Пытанні храналогіі касцёла на Ніжняй Бярэзіне] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 38-49.</ref>.) Касцёл да 1930-х гг. знаходзіўся насупраць старых могілак, якія і цяпер існуюць на Горвальскім тракце (зараз вул. Савецкая). У [[1639]] г. [[сяло]] ''Шацілавічы''<ref>{{lang-be|шаць}} — добрае, прыгожае месца, у слоўніку [[Руская мова|рус. мовы]] Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».</ref> пададзена у вопісу [[Парычы|Парыцкага]] двара (зямельнае ўладанне) [[Бабруйск]]ага староства Рэчыцкага павета, мае 17 сялянскіх двароў, шляхецкія двары ў вопіс не ўносіліся<ref>[[Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі|Кернажыцкі, К.]] [[Валочная памера|Аграрная рэформа]] ў Бабруйскім старостве і [[Эканоміка|эканамічнае]] становішча яго [[насельніцтва]] з [[17 стагоддзе|17]] да паловы [[19 стагоддзе|19 ст.]] — Мінск, [[1931]].</ref>. У вопісу [[1684]] г. ў Шацілавічах — шляхецкі двор Манкевічаў і 3 сялянскія двары<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/39/ Рассадзін, С. Я. Аб пісьмовых крыніцах пра гістарычныя пачаткі сучаснага Светлагорска] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 23—37.</ref>. У [[1744]] г. у спісе [[Каталіцтва|каталіцкіх]] парафій маюцца ''Шацілкі'', у Карпілавіцкай парафіі Бабруйскага дэканата [[Вільня|Віленскай]] дыяцэзіі<ref>[http://www.mem.net.pl/stg/diecezjawilenska1744p.htm Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego.] {{ref-pl}}</ref>. У [[1766]] г. у Шацілках згадваецца мытны страж, які адносіўся да [[Глуск]]ай галоўнай мытнай каморы<ref>Доўнар, А. Стан [[Дарога|дарог]] і дарожных камунікацый Рэчыцкага павета ([[1765]] — 1766 гг.) // Пятыя Міжнародныя [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Доўнараўскія]] чытанні. — Гомель, [[2005]]. — С. 220—225.</ref>. == У 1793 — [[1918]] гг. == [[Выява:Svetlahorsk railway station2-BY.jpg||thumb|[[Чыгунка|Чыгуначная]] станцыя, пабудавана ў [[1915]] г.]] З 1793 г., пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|II-га падзелу Рэчы Паспалітай]] — у [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]]. Уваходзілі ў Парыцкую воласць [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] (у [[1795]]—[[1796]] гг. называлася Мінскім наместніцтвам). У [[1795]] г. згадваюцца [[вёска]] і ваколіца Шацілкі, у якіх разам было 30 двароў<ref name=dulkur>Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Светлагорск // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, [[2003]]. — С. 741—742.</ref>. З 1797 г. у валоданні адмірала [[:ru:Пущин,_Пётр_Иванович|Пятра Пушчына]]. У [[1800]] г. у Шацілках 20 [[Ваколічная шляхта|шляхецкіх]] і 3 сялянскія двары, дарослае [[насельніцтва]] складала 88 [[мужчына|мужчын]] і 102 [[жанчына|жанчыны]]. [[Мінская епархія|Праваслаўны]] прыход адносіўся да [[Пётр (апостал)|Свята-Петра]]-[[Павел (апостал)|Паўлаўскага]] храма ў [[Вёска|в.]] Чыркавічы ([[1879]] г.)<ref>З апісання цэркваў Светлагоршчыны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 77—85.</ref>. У [[1890]] г. — 49 двароў, прыстань<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/755 Jelski, A. Szaciłki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XI. — Warszawa, 1890. — S. 755.] {{ref-pl}}</ref>. У пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] Шацілкі вядомы як ваколіца (680 жыхароў, 70 двароў) і маёнтак (33 жыхары, 1 двор). [[2 лістапада]]<ref>Жлобін // Гарады і вёскі Беларусі. — Мінск, [[2004]].</ref> (па інш. даных [[9 лістапада]]<ref>[http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm Киштымов, А. Этапы железнодорожного строительства на Беларуси // Камунікат.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110916094210/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm |date=16 верасня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>) 1915 г. побач адкрыта [[Беларуская чыгунка|чыгунка]] [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]] (частка [[Падолле|Падольскай]] чыгункі) і ўтворана станцыя Шацілкі<ref>[http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy У Светлагорску адзначаць 100-годдзе чыгункі Жлобін – Калінкавічы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304135354/http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy |date=4 сакавіка 2016 }} // Гомель гражданский. [[2015]].[[24 студзеня|01.24]]</ref>. У [[1916]] г. у Шацілках згадваецца аднакласнае [[народ]]нае вучылішча<ref>Кароткая інфармацыя аб навучальных установах, якія існавалі на тэрыторыі Светлагорскага раёна // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 112—113.</ref>. Паводле [[Перапіс насельніцтва|перапісу]] [[1917]] г., у ваколіцы Шацілкі 685 жыхароў, у маёнтку — 6, на чыгуначнай станцыі — 66 жыхароў, 13 двароў<ref name=dulkur />. == З 1918 г. да нашага часу == З [[25 сакавіка]] 1918 года Шацілкі — у абвешчанай [[БНР|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]; з [[1 студзеня]] [[1919]] — у [[БССР|Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]], з [[27 лютага]] 1919 — у [[Літбел|Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]]. Падчас [[Польска-савецкая вайна|савецка-польскай вайны]] занятыя польскімі войскамі з [[6 сакавіка]] па [[9 ліпеня]] [[1920]] года<ref>Краўцоў, І. Я.; Хоміч, А. М. У віхуры грамадзянскай вайны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 121—133.</ref>. З [[31 ліпеня]] 1920 — зноў у адноўленай БССР, якая ўваходзіла з [[30 снежня]] [[1922]] да [[26 снежня]] [[1991]] ў [[СССР]], з [[19 верасня]] 1991 — [[Рэспубліка Беларусь]]. У [[1921]] г. Мінская губерня была скасавана, а яе паветы (у тым ліку Бабруйскі) сталі ўваходзіць непасрэдна ў БССР. [[20 жніўня]] [[1924]] года воласці (у тым ліку Парыцкая) і паветы скасаваны. З гэтага дня [[мястэчка]] Шацілкі — [[Адміністрацыйны цэнтр|цэнтр]] сельскага Савета (да [[1960]] г.) ва ўтвораным Парыцкім раёне<ref>Камінскі, М. І.; Пятросава, А. Ю. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. — Мінск, [[1985]]. — С. 334.</ref>, які ўваходзіць у Бабруйскую акругу (існавала да [[26 ліпеня]] [[1930]] года), а затым: з [[20 лютага]] [[1938]] года — у [[Палеская вобласць|Палескую]], з [[20 красавіка]] [[1944]] — у Бабруйскую, з [[8 студзеня]] [[1954]] — у [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]]. Чыгуначная станцыя Шацілкі была ўключана ў Чыркавіцкі сельсавет Парыцкага раёна. [[Выява:Svetlahorsk, Homieĺ Voblaść, Belarus.JPG|thumb|У цэнтры горада, [[2014]].]] У м. Шацілкі ў 1924 г. адчынена пачатковая школа (65 вучняў, цяпер школа № 2). У [[1926]] г. дзейнічалі 2 воўначоскі, паравы млын, крупарушка. У [[1929]]—[[1932]] гг. на базе кузні створана суднабудаўнічая арцель, якая затым пераўтворана ў верф (зараз — завод зборнага жалезабетону). [[27 верасня]] [[1938]] г. мястэчкі як тып населеных пунктаў былі скасаваныя, і м. Шацілкі аднесена да вёсак. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна 1941-1945|Вялікай Айчыннай вайны]] Шацілкі пакінуты савецкімі войскамі [[7 жніўня]] [[1941]] г., [[Нямецкая акупацыя Беларусі 1941-1944|акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі]] да [[27 лістапада]] [[1943]] г., на суднаверфі і чыгуначнай станцыі дзейнічалі антыфашысцкія падпольныя групы. Шацілкі вызвалены ад [[Нямецка-фашысцкія захопнікі|нямецка-фашысцкіх захопнікаў]] [[26 лістапада]] [[1943]] г. у выніку наступлення [[65-я армія|65-й арміі]] [[Беларускі фронт|Беларускага фронту]]. Нямецка-фашысцкае камандаванне вырашыла зрэзаць так званы «[[парыцкі выступ]]», створаны ў ходзе наступлення савецкіх войск, і выйсці на рубеж чыгункі і шашы [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]]. [[20 снежня]] [[1943]] г. вораг, сканцэнтраваўшы 3 пяхотныя і 2 танкавыя [[дывізія|дывізіі]], нанёс контрудар па правым флангу 65-й арміі. Фашысты кінулі ў бой каля 300 [[танк]]аў. Асноўны ўдар прыйшоўся па пазіцыях 95-га корпуса. Напружаныя баі ішлі ў раёне Шацілак. На дапамогу часцям 65-й арміі была накіравана 194-я дывізія [[48-я армія|48-й арміі]]. Пасля 30-кіламетровага маршу байцы дывізіі пераправіліся цераз р. [[Бярэзіна]] і ў ноч на [[24 снежня]] занялі абарону каля Шацілак. [[25 снежня]] фашысты зноў пайшлі ў паступленне. Воіны [[616-ы стралковы полк|616-га стралковага палка]] адбівалі атакі ворага на [[Светлагорск-на-Бярэзіне|чыгуначнай станцыі]]. Гітлераўцы ўварваліся на станцыю, але далейшае іх наступленне было спынена. У наступныя 33 дні вораг неаднаразова пераходзіў у атаку, і ўсё беспаспяхова. У баях за «парыцкі выступ» было знішчана больш за 7 тыс. варожых салдат і афіцэраў, спалена і падбіта 156 танкаў. Баі па тэрыторыі раёна працягваліся да пачатку [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі]] ў сярэдзіне [[1944]] года<ref name="ЗП">{{крыніцы/ЗП|Гомельская}}</ref>. У [[1954]]—[[1958]] гг. у Шацілках пабудавана Васілевіцкая [[ДРЭС]]<ref>Назва па радовішчу [[торф]]у каля г. [[Васілевічы]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]].</ref> (цяпер Светлагорская [[цеплаэлектрацэнтраль]]). [[30 снежня]] [[1956]] г. вёска Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак <ref>[http://www.lawbelarus.com/repub/sub32/texg3532.htm Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».]</ref>, з [[9 чэрвеня]] 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. [[29 ліпеня]] [[1961]] года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад [[Светлагорск]]<ref>Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».</ref>, а Парыцкі [[раён]] перайменаваны ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскі]]<ref>[http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_29.06.1961_%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%91%D0%BB%D0%BA%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%B8_%E2%80%A6_%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%87%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8 Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».]</ref>. З [[7 сакавіка]] [[1963]] па [[4 студзеня]] [[2002]] г. горад меў абласное падпарадкаванне. 14 лістапада 2018 Светлагорскі раённы савет дэпутатаў прыняў рашэнне аб далучэнні вёскі Расава да горада [[Светлагорск]], але вышэйшая інстанцыя так і не дала дабро на далучэнне [[Расава|Расавы]] да Светлагорска. <center> {| class="wikitable" |+ <caption style="margin-bottom:0.5em;font-size:1.1em;font-weight:bold">[[Населены пункт|Паселішчы]], ўключаныя ў в. Шацілкі (г. Светлагорск)</small></caption> !Год ||Назва ||З якога сельсавета||Спосаб уключэння |- |[[1939]] ||пасёлак ''Арэхаўка'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |1939 ||хутар ''Зайванеў'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |[[1930]]-я гг.||пас. ''Краснае Знамя'' ||няма звестак ||Далучэнне |- |няма звестак ||пас. ''Прабуджэнне'' ||Шацілкаўскі ||Далучэнне |- |[[1966]] ||чыгуначная станцыя Шацілкі ||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref name=dulkur2>Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Аб населеных пунктах, якія ўжо не існуюць ці перайменаваны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 742—748.</ref> |- |[[1975]] || в. ''Светач'' (да [[1964]] ''Какаль'', [[Гісторыя|гіст.]] ''Какель'')||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref>ПРАЧ, С. Мінулае сяла Чырковічы // Агні камунізму. [[1982]]. [[15 чэрвеня]]. С. 3.</ref> |} </center> === Акцыі пратэсту ў 2020 годзе === У 2020 годзе з пачаткам [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбарчай кампаніі]] па ўсёй краіне пачалась серыя мітынгаў і мірных акцый пратэсту. У Светлагорску асноўнымі кропкамі была пляцоўкі ля ГЦ «Бярозкі», ля [[Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)|ГЦК]] і набярэжная, дзе ажыцяўляўся збор подпісаў за альтэрнатыўных кандыдатаў. 30 мая [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] разам са сваёй жонкай [[Вераніка Валер’еўна Цапкала|Веранікай]] наведалі Светлагорск, дзе Вераніка Цапкала зрабіла першую палітычную заяву, аб падтрымцы каманды [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]]<ref>{{Cite web |url=https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |title=Сям’я Цапкала паставіла свае подпісы ў падтрымку Святланы Ціханоўскі ў Светлагорску |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=27 сакавіка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327085708/https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу амаль ўсёй выбарчай кампаніі, пікеты па збору подпісаў збіралі вялікія чэргі, асабліва за кандыдатаў: [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]], [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] і [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка|Віктар Бабарыка]]. 9 жніўня пасля закрыцця выбарчых участкаў і абвяшчэння дзяржаўных [[Экзіт-пол|экзіт-полаў]] абураныя гараджане пачалі збірацца на Цэнтральнай плошчы і набярэжнай. Агульная колькасць пратэстоўцаў налічвала больш за 200 чалавек, якія шэсцем прайшлі праз усе мікрараёны горада. Прыкладна а 02:00 на вуліцы [[Вуліца 50 год Кастрычніка (Светлагорск)|50 год Кастрычніка]] паміж пратэстоўцамі і міліцыяй адбыліся сутычкі, у выніку чаго было затрымана да 50 чалавек<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |title=У вечар пасля выбараў у цэнтр Светлагорска выйшлі пратэстоўцы |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=28 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928091717/https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу наступных 2 дзён былі спробы правесці мітынг, але амаль кожны раз пратэстоўцаў разганяла міліцыя<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |title=У Светлагорску другі дзень разганяюць якія сабраліся ў цэнтры гараджан |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=18 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918224002/https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |url-status=dead }}</ref>. Чарговае шэсце было 12 жніўня. 14 жніўня некалькі працаўнікаў [[Хімвалакно (Светлагорск)|«Хімвалакно»]], а гэтак жа медперсаналу Светлагорскай ЦРБ выйшлі на забастоўку. У той жа дзень пачаліся акцыі «Ланцугі салідарнасці» ля ГЦ «Бярозкі»<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |title=Светлагорскія дзяўчыны падтрымалі акцыю салідарнасці супраць гвалту ў Беларусі |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=21 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921091403/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |title=Каля «Бярозак» прайшла акцыя салідарнасці, а ўвечары гараджане сабраліся ў цэнтры Светлагорска |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=20 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920020730/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |url-status=dead }}</ref>. {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="25%"|[[Файл:Светлагорск. Мкрн Палессе. (3).jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Хімвалакно._Стачкі.jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Pieramožcaŭ_Square,_Svietlahorsk.jpg|center|350px]] |- |Шэсце ў мікрараёне Палессе 9 жніўня. |Стачкі на «Хімвалакно» |Пратэстоўцы на пл. Пераможцаў |} == Гл. таксама == * [[Поўня (аб’яднанне)|Поўня]] * [[Шацілкаўскія чытанні]] {{зноскі}} == [[Літаратура]] == * Грабянчук, І. В. З гісторыі рэлігійнага жыцця на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна ([[19 стагоддзе|ХІХ]] — пачатак [[20 стагоддзе|ХХ стагоддзя]]) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 26—31. * Грабянчук, І. В. Светлагорск // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. [[1997]]. № 3. С. 105—110. * Лук'янаў, П. Р. З [[Гісторыя Беларусі|гісторыі]] Светлагорска // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1997. № 3. С. 42—43. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. ISBN 985-01-0254-3. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. ISBN 985-01-0255-1. * [[Віктар Раманцоў|Раманцоў, В. А.]] Зведаная зямля. Светлагоршчына ў пытаннях і адказах. — Мінск, 2011. ISBN 978-985-6906-52-0. * [[Сяргей Рассадзін|РАССАДЗІН, С. Я.]], МІХАЛЬЧАНКА А. М. [[Герб]]ы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2005. ISBN 985-01-0530-5. * Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мінск, 2001. — С. 257. ISBN 985-11-0214-8. * Сцепук, У.; Савасценка, Я. Светлагорск. — Мінск, [[1966]]. * Хоміч, А. М. Усталяванне і распаўсюджанне каталіцкай канфесіі на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна ([[17 стагоддзе|XVII]] — пачатак ХХ ст.ст.) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 31—35. * [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=&srcid=0B2dBhRLaMLu6Y2EyNmU1MTEtZWM0ZC00ZTI5LWFkZTYtNTg4ODEzNGUzYmUy&hl=en_US Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы II гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнікі: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, 2011.] * [https://docs.google.com/file/d/0B2dBhRLaMLu6UXhZbW1USGZXVGc/edit?usp=sharing Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы III гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі ў Светлагорску, 15 красавіка 2011 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнік: Т. В. Маслюкоў. — Светлагорск, 2011.] == Спасылкі == * ''Горбачёв, Н.'' [http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 Новая явь светлого города] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110809174714/http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 |date=9 жніўня 2011 }} // Нефтяник Полесья. [[1998]]. № 2. {{ref-ru}} * ''Гормаш, Ю. М.'' [http://nashkraj.info/content/view/103/125/ Шацілкі: далёкая мінуўшчына і першыя археалагічныя даследаванні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120417143138/http://nashkraj.info/content/view/103/125/ |date=17 красавіка 2012 }} // Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны. * [https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.10150537082104304&type=1 Шацілкі, 1950-я гады. (Фота.) | Šacilki. Photos of the 1950s] // Facebook. * ''Масьлюкоў, Т.'' [http://www.svaboda.org/content/transcript/1792049.html Продкі сьветлагорцаў супернічалі са славутым Карлам I Сцюартам] // Радыё Свабода. [[2009]]. [[4 жніўня]]. * ''Махмудава, Л.'' [https://svetlik.net/news/sn/4241-sya-rassadz%D1%96n-ab-p%D1%96s%27movykh-kryn%D1%96tsakh-suchasnaga-svetlagorska.html С. Я. Рассадзін аб пісьмовых крыніцах сучаснага Светлагорска]{{Недаступная спасылка}} // Светлагорскія навіны. [[2010]]. [[28 красавіка]]. * ''Асташкевіч, І.'' [http://news.21.by/society/2010/05/20/53238.html 50 заўтра ці 450 сёння? — або таямніцы жыцця маладога горада, які сталее на вачах] // [[Звязда (1917)]]. [[2010]]. [[21 мая]]. == Галерэя == <center><gallery> Выява:POL COA Lubicz.svg|Герб Манкевічаў [[Любіч (герб)|«Любіч».]] Выява:POL COA Sas I.svg|Герб Суляціцкіх «Сас». Выява:Stone with a cross from the Karaliova Slabada-2.JPG|[[Каралёваслабодскі камень з крыжам|Камень з крыжам, 17 ст]]. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>. |Помнік Раману Шаціле. <small>Ля Цэнтральнай плошчы.</small> Выява:Archaeological excavation in Svetlahorsk.jpg|Археалагічныя раскопкі на Шацілінскім Востраве. Выява:Шацілкаўскія чытанні.jpg|Гісторыка-краязнаўчая канферэнцыя ў Светлагорску. <small>[[2011]] г.</small> </gallery></center> {{Светлагорск}} [[Катэгорыя:Гісторыя Светлагорска| ]] h6b3ijy41b8r7e3zny7bkuopphf62uu 5159618 5159586 2026-06-30T09:06:21Z M.L.Bot 261 5159618 wikitext text/x-wiki [[Файл:Coat of Arms of Svietlahorsk.svg|thumb|[[Герб]] [[Светлагорск]]а.]] [[Файл:Flag of Svietlahorsk.svg|thumb|175 px|[[Сцяг]] Светлагорска.]] == Ад узнікнення да [[1793]] г == У [[VIII ст.|VIII]] — [[X ст.]] землі ў сярэднім і ніжнім цячэнні [[Рака|р.]] [[Бярэзіна]], дзе цяпер размешчаны г. Светлагорск, належалі плямёнам [[дрыгавічы|дрыгавічоў]]. У гэтых плямён склалася [[Тураўскае княства]] (вядомае з [[980]] г.). У [[XII ст.]] [[Тураў]]ская зямля была падзелена на ўдзелы. Частка зямель ля р. Бярэзіна адыйшла да [[Менскае княства|Менскага княства]]. З яго на Ніжняй Бярэзіне вылучылася ўдзельнае [[Свіслацкае княства]] (узгадваецца ў дакументах з [[XIV ст.]], але аформілася, відаць, у [[12 ст.|XII]]—[[XIII ст.]]). Прыкладна ў [[1348]] г. Свіслацкае княства ўвайшло ў [[ВКЛ|Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае (ВКЛ)]]<ref>Насевіч, В. Л. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага. Другая па­ло­ва ХІІІ — XIV ст. // Нацыянальны атлас Беларусі. — Мн., [[2002]]. С. 264—265.</ref>. [[Файл:Nozzles.jpg|thumb|Сопла печкі-домніцы, XIII ст. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>]] Паводле вынікаў [[Археалогія Беларусі|археалагічных]] раскопак, яшчэ ў [[VI ст.|VI]] — [[VII ст.]] у межах сучаснага горада было пасяленне. З [[XIII стагоддзе|XIII ст.]] паселішча, з якога пачаўся горад, існавала непарыўна. Першапачаткова [[Селішча (археалогія)|селішча]] размяшчалася на невялікім участку правага [[бераг]]а Бярэзіны, каля вусця сучаснага [[Канал (гідраграфія)|каналу]]. У дакуменце [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] яно вядома пад назвай Шацілінскі Востраў<ref>Рассадин, С. Е. О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. Вып. 1. — Минск, 2008. — С. 234—236. {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Pryvilej 1560.jpg|thumb|Прывілей Жыгімонта II Аўгуста, 1560 г., на Шацілінскі Востраў. Копія 1798 г. <small>[[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі]].</small>]] У пісьмовай крыніцы [[населены пункт]] упершыню згадваецца [[15 ліпеня]] [[1560]] г. як маёнтак ''Шацілінскі Востраў'', у ВКЛ<ref>[http://nashkraj.info/content/view/424/134/ Маслюкоў, Т. В. З гісторыі Шацілавічаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120411125741/http://nashkraj.info/content/view/424/134/ |date=11 красавіка 2012 }} // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. — [[Гомель]], [[1996]]. — С. 22—26.</ref>. Слова ''Востраў'' у гэтым выпадку азначае не зямлю пасярод ракі, а месца, якое чымсці вылучалася сярод астатняй мясцовасці. Як сведчыць дакумент — прывілей [[Вялікі князь літоўскі|вялікага князя літоўскага]] і [[Кароль польскі|караля польскага]] [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта II Аўгуста]], які выдадзены ў [[Варшава|Варшаве]], маёнтак пасля папярэдняга ўладальніка Рамана Шацілы перадаваўся зямяніну Ждану Манкевічу за выкананне вайсковай службы<ref>Маслюкоў, Т. В. Узнікненне Шацілак. Шацілы і Манкевічы — старажытныя шляхецкія роды Беларусі // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, [[2000]]. — С. 47—49.</ref>. У [[1566]] г. паселішча ўвайшло ў створаны [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкі павет]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]] ВКЛ. З [[1 ліпеня]] [[1569]] г. ў выніку аб’яднання ВКЛ і [[Польскае каралеўства|Польскага каралеўства]] — у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. [[25 лютага]] [[1576]] года [[шляхціч]] Ждан Манкевіч згадваецца ў лісце караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Стэфан Баторый|Стэфана Баторыя]] [[чачэрск]]аму старасце Крыштафу Зяновічу — аб тым, што [[шляхта]] [[Рэчыца|Рэчыцкага]] [[павет]]а павінна несці службу ў [[Чачэрскі замак|замку г. Чачэрска]], і не прыцягвацца да іншых павіннасцяў. Паводле даных археалагічных абследаванняў, у канцы XVI — [[XVII ст.]] пасяленне пашырылася за межы Шацілінскага Вострава, і размяшчалася ўздоўж Горвальскага тракту (зараз [[Вуліца|вул.]] Савецкая ад набярэжнай да [[ЦЭЦ]]). У [[1634]] г. шляхціц Пётр Суляціцкі падараваў тут дзялянку зямлі [[Каталіцтва|каталіцкаму]] [[Манаскі ордэн|манаскаму ордэну]] [[Езуіты|езуітаў]], якія збудавалі каля [[1650]] г. драўляны [[касцёл]] і ўтрымлівалі місіянерскі пункт<ref>Шацілавічы // [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя.]] У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2. — Мінск: БелЭН імя П. Броўкі, [[2005]]. — С. 754. ISBN 985-11-0378-0.</ref>. (Раней заснаванне касцёла адносілі да [[1638]] г.<ref>[[Тамара Барысаўна Блінова|Блінова, Т. Б.]] Бабруйская [[Езуіты|езуіцкая]] рэзідэнцыя // [[Энцыклапедыя]] гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1. — [[Мінск|Мн.]], [[1993]]. — С. 255. ISBN 5-85700-074-2.</ref>, але гэта не паццвердзілася<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/40/ Маслюкоў, Т. В. Пытанні храналогіі касцёла на Ніжняй Бярэзіне] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 38-49.</ref>.) Касцёл да 1930-х гг. знаходзіўся насупраць старых могілак, якія і цяпер існуюць на Горвальскім тракце (зараз вул. Савецкая). У [[1639]] г. [[сяло]] ''Шацілавічы''<ref>{{lang-be|шаць}} — добрае, прыгожае месца, у слоўніку [[Руская мова|рус. мовы]] Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».</ref> пададзена у вопісу [[Парычы|Парыцкага]] двара (зямельнае ўладанне) [[Бабруйск]]ага староства Рэчыцкага павета, мае 17 сялянскіх двароў, шляхецкія двары ў вопіс не ўносіліся<ref>[[Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі|Кернажыцкі, К.]] [[Валочная памера|Аграрная рэформа]] ў Бабруйскім старостве і [[Эканоміка|эканамічнае]] становішча яго [[насельніцтва]] з [[17 стагоддзе|17]] да паловы [[19 стагоддзе|19 ст.]] — Мінск, [[1931]].</ref>. У вопісу [[1684]] г. ў Шацілавічах — шляхецкі двор Манкевічаў і 3 сялянскія двары<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/39/ Рассадзін, С. Я. Аб пісьмовых крыніцах пра гістарычныя пачаткі сучаснага Светлагорска] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 23—37.</ref>. У [[1744]] г. у спісе [[Каталіцтва|каталіцкіх]] парафій маюцца ''Шацілкі'', у Карпілавіцкай парафіі Бабруйскага дэканата [[Вільня|Віленскай]] дыяцэзіі<ref>[http://www.mem.net.pl/stg/diecezjawilenska1744p.htm Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego.] {{ref-pl}}</ref>. У [[1766]] г. у Шацілках згадваецца мытны страж, які адносіўся да [[Глуск]]ай галоўнай мытнай каморы<ref>Доўнар, А. Стан [[Дарога|дарог]] і дарожных камунікацый Рэчыцкага павета ([[1765]] — 1766 гг.) // Пятыя Міжнародныя [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Доўнараўскія]] чытанні. — Гомель, [[2005]]. — С. 220—225.</ref>. == 1793—1918 гады == [[Файл:Svetlahorsk railway station2-BY.jpg||thumb|Чыгуначная станцыя, пабудавана ў 1915 г.]] З 1793 г., пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|II-га падзелу Рэчы Паспалітай]] — у [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]]. Уваходзілі ў Парыцкую воласць [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] (у [[1795]]—[[1796]] гг. называлася Мінскім наместніцтвам). У [[1795]] г. згадваюцца [[вёска]] і ваколіца Шацілкі, у якіх разам было 30 двароў<ref name=dulkur>Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Светлагорск // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 741—742.</ref>. З 1797 года ва ўладанні адмірала {{нп5|Пётр Іванавіч Пушчын|Пятра Пушчына|ru|Пущин, Пётр Иванович}}. У 1800 годзе ў Шацілках 20 [[Ваколічная шляхта|шляхецкіх]] і 3 сялянскія двары, дарослае [[насельніцтва]] складала 88 [[мужчына|мужчын]] і 102 [[жанчына|жанчыны]]. [[Мінская епархія|Праваслаўны]] прыход адносіўся да [[Пётр (апостал)|Свята-Петра]]-[[Павел (апостал)|Паўлаўскага]] храма ў [[Чыркавічы|Чыркавічах]] (1879)<ref>З апісання цэркваў Светлагоршчыны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 77—85.</ref>. У 1890 годзе — 49 двароў, прыстань<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/755 Jelski, A. Szaciłki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XI. — Warszawa, 1890. — S. 755.] {{ref-pl}}</ref>. У пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] Шацілкі вядомы як ваколіца (680 жыхароў, 70 двароў) і маёнтак (33 жыхары, 1 двор). [[2 лістапада]]<ref>Жлобін // Гарады і вёскі Беларусі. — Мінск, [[2004]].</ref> (па інш. даных [[9 лістапада]]<ref>[http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm Киштымов, А. Этапы железнодорожного строительства на Беларуси // Камунікат.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110916094210/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm |date=16 верасня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>) 1915 г. побач адкрыта [[Беларуская чыгунка|чыгунка]] [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]] (частка [[Падолле|Падольскай]] чыгункі) і ўтворана станцыя Шацілкі<ref>[http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy У Светлагорску адзначаць 100-годдзе чыгункі Жлобін — Калінкавічы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304135354/http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy |date=4 сакавіка 2016 }} // Гомель гражданский. [[2015]].[[24 студзеня|01.24]]</ref>. У [[1916]] г. у Шацілках згадваецца аднакласнае [[народ]]нае вучылішча<ref>Кароткая інфармацыя аб навучальных установах, якія існавалі на тэрыторыі Светлагорскага раёна // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 112—113.</ref>. Паводле [[Перапіс насельніцтва|перапісу]] [[1917]] г., у ваколіцы Шацілкі 685 жыхароў, у маёнтку — 6, на чыгуначнай станцыі — 66 жыхароў, 13 двароў<ref name=dulkur />. == З 1918 г. да нашага часу == З [[25 сакавіка]] 1918 года Шацілкі — у абвешчанай [[БНР|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]; з [[1 студзеня]] [[1919]] — у [[БССР|Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]], з [[27 лютага]] 1919 — у [[Літбел|Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]]. Падчас [[Польска-савецкая вайна|савецка-польскай вайны]] занятыя польскімі войскамі з [[6 сакавіка]] па [[9 ліпеня]] [[1920]] года<ref>Краўцоў, І. Я.; Хоміч, А. М. У віхуры грамадзянскай вайны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 121—133.</ref>. З [[31 ліпеня]] 1920 — зноў у адноўленай БССР, якая ўваходзіла з [[30 снежня]] [[1922]] да [[26 снежня]] [[1991]] ў [[СССР]], з [[19 верасня]] 1991 — [[Рэспубліка Беларусь]]. У [[1921]] г. Мінская губерня была скасавана, а яе паветы (у тым ліку Бабруйскі) сталі ўваходзіць непасрэдна ў БССР. [[20 жніўня]] [[1924]] года воласці (у тым ліку Парыцкая) і паветы скасаваны. З гэтага дня [[мястэчка]] Шацілкі — [[Адміністрацыйны цэнтр|цэнтр]] сельскага Савета (да [[1960]] г.) ва ўтвораным Парыцкім раёне<ref>Камінскі, М. І.; Пятросава, А. Ю. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. — Мінск, [[1985]]. — С. 334.</ref>, які ўваходзіць у Бабруйскую акругу (існавала да [[26 ліпеня]] [[1930]] года), а затым: з [[20 лютага]] [[1938]] года — у [[Палеская вобласць|Палескую]], з [[20 красавіка]] [[1944]] — у Бабруйскую, з [[8 студзеня]] [[1954]] — у [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]]. Чыгуначная станцыя Шацілкі была ўключана ў Чыркавіцкі сельсавет Парыцкага раёна. [[Файл:Svetlahorsk, Homieĺ Voblaść, Belarus.JPG|thumb|У цэнтры горада, [[2014]].]] У м. Шацілкі ў 1924 г. адчынена пачатковая школа (65 вучняў, цяпер школа № 2). У [[1926]] г. дзейнічалі 2 воўначоскі, паравы млын, крупарушка. У [[1929]]—[[1932]] гг. на базе кузні створана суднабудаўнічая арцель, якая затым пераўтворана ў верф (зараз — завод зборнага жалезабетону). [[27 верасня]] [[1938]] г. мястэчкі як тып населеных пунктаў былі скасаваныя, і м. Шацілкі аднесена да вёсак. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна 1941-1945|Вялікай Айчыннай вайны]] Шацілкі пакінуты савецкімі войскамі [[7 жніўня]] [[1941]] г., [[Нямецкая акупацыя Беларусі 1941-1944|акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі]] да [[27 лістапада]] [[1943]] г., на суднаверфі і чыгуначнай станцыі дзейнічалі антыфашысцкія падпольныя групы. Шацілкі вызвалены ад [[Нямецка-фашысцкія захопнікі|нямецка-фашысцкіх захопнікаў]] [[26 лістапада]] [[1943]] г. у выніку наступлення [[65-я армія|65-й арміі]] [[Беларускі фронт|Беларускага фронту]]. Нямецка-фашысцкае камандаванне вырашыла зрэзаць так званы «[[парыцкі выступ]]», створаны ў ходзе наступлення савецкіх войск, і выйсці на рубеж чыгункі і шашы [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]]. [[20 снежня]] [[1943]] г. вораг, сканцэнтраваўшы 3 пяхотныя і 2 танкавыя [[дывізія|дывізіі]], нанёс контрудар па правым флангу 65-й арміі. Фашысты кінулі ў бой каля 300 [[танк]]аў. Асноўны ўдар прыйшоўся па пазіцыях 95-га корпуса. Напружаныя баі ішлі ў раёне Шацілак. На дапамогу часцям 65-й арміі была накіравана 194-я дывізія [[48-я армія|48-й арміі]]. Пасля 30-кіламетровага маршу байцы дывізіі пераправіліся цераз р. [[Бярэзіна]] і ў ноч на [[24 снежня]] занялі абарону каля Шацілак. [[25 снежня]] фашысты зноў пайшлі ў паступленне. Воіны [[616-ы стралковы полк|616-га стралковага палка]] адбівалі атакі ворага на [[Светлагорск-на-Бярэзіне|чыгуначнай станцыі]]. Гітлераўцы ўварваліся на станцыю, але далейшае іх наступленне было спынена. У наступныя 33 дні вораг неаднаразова пераходзіў у атаку, і ўсё беспаспяхова. У баях за «парыцкі выступ» было знішчана больш за 7 тыс. варожых салдат і афіцэраў, спалена і падбіта 156 танкаў. Баі па тэрыторыі раёна працягваліся да пачатку [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі]] ў сярэдзіне [[1944]] года<ref name="ЗП">{{крыніцы/ЗП|Гомельская}}</ref>. У [[1954]]—[[1958]] гг. у Шацілках пабудавана Васілевіцкая [[ДРЭС]]<ref>Назва па радовішчу [[торф]]у каля г. [[Васілевічы]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]].</ref> (цяпер Светлагорская [[цеплаэлектрацэнтраль]]). [[30 снежня]] [[1956]] г. вёска Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак <ref>[http://www.lawbelarus.com/repub/sub32/texg3532.htm Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».]</ref>, з [[9 чэрвеня]] 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. [[29 ліпеня]] [[1961]] года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад [[Светлагорск]]<ref>Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».</ref>, а Парыцкі [[раён]] перайменаваны ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскі]]<ref>[http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_29.06.1961_%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%91%D0%BB%D0%BA%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%B8_%E2%80%A6_%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%87%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8 Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».]</ref>. З [[7 сакавіка]] [[1963]] па [[4 студзеня]] [[2002]] г. горад меў абласное падпарадкаванне. 14 лістапада 2018 Светлагорскі раённы савет дэпутатаў прыняў рашэнне аб далучэнні вёскі Расава да горада [[Светлагорск]], але вышэйшая інстанцыя так і не дала дабро на далучэнне [[Расава|Расавы]] да Светлагорска. <center> {| class="wikitable" |+ <caption style="margin-bottom:0.5em;font-size:1.1em;font-weight:bold">[[Населены пункт|Паселішчы]], ўключаныя ў в. Шацілкі (г. Светлагорск)</small></caption> !Год ||Назва ||З якога сельсавета||Спосаб уключэння |- |[[1939]] ||пасёлак ''Арэхаўка'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |1939 ||хутар ''Зайванеў'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |[[1930]]-я гг.||пас. ''Краснае Знамя'' ||няма звестак ||Далучэнне |- |няма звестак ||пас. ''Прабуджэнне'' ||Шацілкаўскі ||Далучэнне |- |[[1966]] ||чыгуначная станцыя Шацілкі ||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref name=dulkur2>Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Аб населеных пунктах, якія ўжо не існуюць ці перайменаваны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 742—748.</ref> |- |[[1975]] || в. ''Светач'' (да [[1964]] ''Какаль'', [[Гісторыя|гіст.]] ''Какель'')||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref>ПРАЧ, С. Мінулае сяла Чырковічы // Агні камунізму. [[1982]]. [[15 чэрвеня]]. С. 3.</ref> |} </center> === Акцыі пратэсту ў 2020 годзе === У 2020 годзе з пачаткам [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбарчай кампаніі]] па ўсёй краіне пачалась серыя мітынгаў і мірных акцый пратэсту. У Светлагорску асноўнымі кропкамі была пляцоўкі ля ГЦ «Бярозкі», ля [[Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)|ГЦК]] і набярэжная, дзе ажыцяўляўся збор подпісаў за альтэрнатыўных кандыдатаў. 30 мая [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] разам са сваёй жонкай [[Вераніка Валер’еўна Цапкала|Веранікай]] наведалі Светлагорск, дзе Вераніка Цапкала зрабіла першую палітычную заяву, аб падтрымцы каманды [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]]<ref>{{Cite web |url=https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |title=Сям’я Цапкала паставіла свае подпісы ў падтрымку Святланы Ціханоўскі ў Светлагорску |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=27 сакавіка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327085708/https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу амаль ўсёй выбарчай кампаніі, пікеты па збору подпісаў збіралі вялікія чэргі, асабліва за кандыдатаў: [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]], [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] і [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка|Віктар Бабарыка]]. 9 жніўня пасля закрыцця выбарчых участкаў і абвяшчэння дзяржаўных [[Экзіт-пол|экзіт-полаў]] абураныя гараджане пачалі збірацца на Цэнтральнай плошчы і набярэжнай. Агульная колькасць пратэстоўцаў налічвала больш за 200 чалавек, якія шэсцем прайшлі праз усе мікрараёны горада. Прыкладна а 02:00 на вуліцы [[Вуліца 50 год Кастрычніка (Светлагорск)|50 год Кастрычніка]] паміж пратэстоўцамі і міліцыяй адбыліся сутычкі, у выніку чаго было затрымана да 50 чалавек<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |title=У вечар пасля выбараў у цэнтр Светлагорска выйшлі пратэстоўцы |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=28 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928091717/https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу наступных 2 дзён былі спробы правесці мітынг, але амаль кожны раз пратэстоўцаў разганяла міліцыя<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |title=У Светлагорску другі дзень разганяюць якія сабраліся ў цэнтры гараджан |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=18 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918224002/https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |url-status=dead }}</ref>. Чарговае шэсце было 12 жніўня. 14 жніўня некалькі працаўнікаў «[[Хімвалакно (Светлагорск)|Хімвалакно]]», а гэтак жа медперсаналу Светлагорскай ЦРБ выйшлі на забастоўку. У той жа дзень пачаліся акцыі «Ланцугі салідарнасці» ля ГЦ «Бярозкі»<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |title=Светлагорскія дзяўчыны падтрымалі акцыю салідарнасці супраць гвалту ў Беларусі |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=21 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921091403/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |title=Каля «Бярозак» прайшла акцыя салідарнасці, а ўвечары гараджане сабраліся ў цэнтры Светлагорска |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=20 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920020730/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |url-status=dead }}</ref>. {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="25%"|[[Файл:Светлагорск. Мкрн Палессе. (3).jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Хімвалакно._Стачкі.jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Pieramožcaŭ_Square,_Svietlahorsk.jpg|center|350px]] |- |Шэсце ў мікрараёне Палессе 9 жніўня. |Стачкі на «Хімвалакно» |Пратэстоўцы на пл. Пераможцаў |} == Гл. таксама == * [[Поўня (аб’яднанне)|Поўня]] * [[Шацілкаўскія чытанні]] {{зноскі}} == [[Літаратура]] == * Грабянчук, І. В. З гісторыі рэлігійнага жыцця на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна ([[19 стагоддзе|ХІХ]] — пачатак [[20 стагоддзе|ХХ стагоддзя]]) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 26—31. * Грабянчук, І. В. Светлагорск // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. [[1997]]. № 3. С. 105—110. * Лук’янаў, П. Р. З [[Гісторыя Беларусі|гісторыі]] Светлагорска // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1997. № 3. С. 42—43. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. ISBN 985-01-0254-3. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. ISBN 985-01-0255-1. * [[Віктар Раманцоў|Раманцоў, В. А.]] Зведаная зямля. Светлагоршчына ў пытаннях і адказах. — Мінск, 2011. ISBN 978-985-6906-52-0. * [[Сяргей Рассадзін|РАССАДЗІН, С. Я.]], МІХАЛЬЧАНКА А. М. [[Герб]]ы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2005. ISBN 985-01-0530-5. * Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мінск, 2001. — С. 257. ISBN 985-11-0214-8. * Сцепук, У.; Савасценка, Я. Светлагорск. — Мінск, [[1966]]. * Хоміч, А. М. Усталяванне і распаўсюджанне каталіцкай канфесіі на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна ([[17 стагоддзе|XVII]] — пачатак ХХ ст.ст.) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 31—35. * [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=&srcid=0B2dBhRLaMLu6Y2EyNmU1MTEtZWM0ZC00ZTI5LWFkZTYtNTg4ODEzNGUzYmUy&hl=en_US Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы II гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнікі: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, 2011.] * [https://docs.google.com/file/d/0B2dBhRLaMLu6UXhZbW1USGZXVGc/edit?usp=sharing Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы III гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі ў Светлагорску, 15 красавіка 2011 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнік: Т. В. Маслюкоў. — Светлагорск, 2011.] == Спасылкі == * ''Горбачёв, Н.'' [http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 Новая явь светлого города] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110809174714/http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 |date=9 жніўня 2011 }} // Нефтяник Полесья. [[1998]]. № 2. {{ref-ru}} * ''Гормаш, Ю. М.'' [http://nashkraj.info/content/view/103/125/ Шацілкі: далёкая мінуўшчына і першыя археалагічныя даследаванні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120417143138/http://nashkraj.info/content/view/103/125/ |date=17 красавіка 2012 }} // Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны. * [https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.10150537082104304&type=1 Шацілкі, 1950-я гады. (Фота.) | Šacilki. Photos of the 1950s] // Facebook. * ''Масьлюкоў, Т.'' [http://www.svaboda.org/content/transcript/1792049.html Продкі светлагорцаў супернічалі са славутым Карлам I Сцюартам] // Радыё Свабода. [[2009]]. [[4 жніўня]]. * ''Махмудава, Л.'' [https://svetlik.net/news/sn/4241-sya-rassadz%D1%96n-ab-p%D1%96s%27movykh-kryn%D1%96tsakh-suchasnaga-svetlagorska.html С. Я. Рассадзін аб пісьмовых крыніцах сучаснага Светлагорска]{{Недаступная спасылка}} // Светлагорскія навіны. [[2010]]. [[28 красавіка]]. * ''Асташкевіч, І.'' [http://news.21.by/society/2010/05/20/53238.html 50 заўтра ці 450 сёння? — або таямніцы жыцця маладога горада, які сталее на вачах] // [[Звязда (1917)]]. [[2010]]. [[21 мая]]. == Галерэя == <center><gallery> Выява:POL COA Lubicz.svg|Герб Манкевічаў [[Любіч (герб)|«Любіч».]] Выява:POL COA Sas I.svg|Герб Суляціцкіх «Сас». Выява:Stone with a cross from the Karaliova Slabada-2.JPG|[[Каралёваслабодскі камень з крыжам|Камень з крыжам, 17 ст]]. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>. |Помнік Раману Шаціле. <small>Ля Цэнтральнай плошчы.</small> Выява:Archaeological excavation in Svetlahorsk.jpg|Археалагічныя раскопкі на Шацілінскім Востраве. Выява:Шацілкаўскія чытанні.jpg|Гісторыка-краязнаўчая канферэнцыя ў Светлагорску. <small>[[2011]] г.</small> </gallery></center> {{Светлагорск}} [[Катэгорыя:Гісторыя Светлагорска| ]] ktc6dqn94ciyuu9q5qale56d0hqef45 5159624 5159618 2026-06-30T09:20:37Z M.L.Bot 261 нармалізацыя вікіфікацыі 5159624 wikitext text/x-wiki [[Файл:Coat of Arms of Svietlahorsk.svg|thumb|[[Герб]] [[Светлагорск]]а.]] [[Файл:Flag of Svietlahorsk.svg|thumb|175 px|[[Сцяг]] Светлагорска.]] == Гісторыя == === Да 1793 === У VIII—X ст. землі ў сярэднім і ніжнім цячэнні [[Бярэзіна|Бярэзіны]], дзе цяпер размешчаны Светлагорск, населены плямёнамі [[дрыгавічы|дрыгавічоў]]. У гэтых плямён склалася [[Тураўскае княства]] (вядомае з 980 г.). У XII ст. Тураўская зямля была падзелена на ўдзелы. Частка зямель каля Бярэзіны адыйшла да [[Менскае княства|Менскага княства]]. З яго на Ніжняй Бярэзіне вылучылася ўдзельнае [[Свіслацкае княства]] (узгадваецца ў дакументах з XIV ст., але аформілася, відаць, у XII—XIII ст.). Прыкладна ў 1348 годзе Свіслацкае княства ўвайшло ў [[ВКЛ|Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае (ВКЛ)]]<ref>Насевіч, В. Л. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага. Другая па­ло­ва ХІІІ — XIV ст. // Нацыянальны атлас Беларусі. — Мн., [[2002]]. С. 264—265.</ref>. [[Файл:Nozzles.jpg|thumb|Сопла печкі-домніцы, XIII ст. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>]] Паводле вынікаў археалагічных раскопак, яшчэ ў VI—VII ст. у межах сучаснага горада было пасяленне. З XIII ст. паселішча, з якога пачаўся горад, існавала непарыўна. Першапачаткова [[Селішча (археалогія)|селішча]] размяшчалася на невялікім участку правага берага Бярэзіны, каля вусця сучаснага каналу. У дакуменце XVI ст. яно вядома пад назвай Шацілінскі Востраў<ref>Рассадин, С. Е. О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. Вып. 1. — Минск, 2008. — С. 234—236. {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Pryvilej 1560.jpg|thumb|Прывілей Жыгімонта II Аўгуста, 1560 г., на Шацілінскі Востраў. Копія 1798 г. <small>[[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі]].</small>]] У пісьмовай крыніцы паселішча ўпершыню згадана 15 ліпеня 1560 года як маёнтак ''Шацілінскі Востраў'', у ВКЛ<ref>[http://nashkraj.info/content/view/424/134/ Маслюкоў, Т. В. З гісторыі Шацілавічаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120411125741/http://nashkraj.info/content/view/424/134/ |date=11 красавіка 2012 }} // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. — [[Гомель]], [[1996]]. — С. 22—26.</ref>. Слова ''Востраў'' у гэтым выпадку азначае не зямлю пасярод ракі, а месца, якое чымсці вылучалася сярод астатняй мясцовасці. Як сведчыць дакумент — прывілей вялікага князя літоўскага і караля польскага [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], выдадзены ў [[Варшава|Варшаве]], маёнтак пасля папярэдняга ўладальніка Рамана Шацілы перадаваўся зямяніну Ждану Манкевічу за выкананне вайсковай службы<ref>Маслюкоў, Т. В. Узнікненне Шацілак. Шацілы і Манкевічы — старажытныя шляхецкія роды Беларусі // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, [[2000]]. — С. 47—49.</ref>. У 1566 г. паселішча ўвайшло ў створаны [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкі павет]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]] ВКЛ. З 1 ліпеня 1569 года, пасля аб’яднання ВКЛ і [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польскага каралеўства]] — у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. 25 лютага 1576 года шляхціч Ждан Манкевіч згадваецца ў лісце караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Стэфан Баторый|Стэфана Баторыя]] чачэрскаму старасце Крыштафу Зяновічу, што шляхта [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкага павета]] павінна несці службу ў [[Чачэрскі замак|Чачэрскім замку]], і не прыцягвацца да іншых павіннасцяў. Паводле даных археалагічных абследаванняў, у канцы XVI—XVII ст. пасяленне пашырылася за межы Шацілінскага Вострава, і размяшчалася ўздоўж Горвальскага тракту (зараз вул. Савецкая ад набярэжнай да ЦЭЦ). У 1634 г. шляхціц Пётр Суляціцкі падараваў тут дзялянку зямлі каталіцкаму манаскаму ордэну [[Езуіты|езуітаў]], якія збудавалі каля 1650 г. драўляны касцёл і трымалі місіянерскі пункт<ref>Шацілавічы // [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя.]] У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2. — Мінск: БелЭН імя П. Броўкі, [[2005]]. — С. 754. ISBN 985-11-0378-0.</ref>. Раней заснаванне касцёла адносілі да 1638 г.<ref>[[Тамара Барысаўна Блінова|Блінова, Т. Б.]] Бабруйская [[Езуіты|езуіцкая]] рэзідэнцыя // [[Энцыклапедыя]] гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1. — [[Мінск|Мн.]], [[1993]]. — С. 255. ISBN 5-85700-074-2.</ref>, але гэта не паццвердзілася<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/40/ Маслюкоў, Т. В. Пытанні храналогіі касцёла на Ніжняй Бярэзіне] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 38-49.</ref>. Касцёл да 1930-х гг. знаходзіўся насупраць старых могілак, якія і цяпер існуюць на Горвальскім тракце (зараз вул. Савецкая). У 1639 г. сяло ''Шацілавічы''<ref>{{lang-be|шаць}} — добрае, прыгожае месца, у слоўніку [[Руская мова|рус. мовы]] Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».</ref> пададзена у вопісу [[Парычы|Парыцкага]] «двара» (зямельнае ўладанне) [[Бабруйскае староства|Бабруйскага староства]] Рэчыцкага павета, мае 17 сялянскіх двароў, шляхецкія двары ў вопіс не ўносіліся<ref>[[Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі|Кернажыцкі, К.]] [[Валочная памера|Аграрная рэформа]] ў Бабруйскім старостве і [[Эканоміка|эканамічнае]] становішча яго [[насельніцтва]] з [[17 стагоддзе|17]] да паловы [[19 стагоддзе|19 ст.]] — Мінск, [[1931]].</ref>. У вопісу 1684 г. ў Шацілавічах — шляхецкі двор Манкевічаў і 3 сялянскія двары<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/39/ Рассадзін, С. Я. Аб пісьмовых крыніцах пра гістарычныя пачаткі сучаснага Светлагорска] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 23—37.</ref>. У 1744 г. у спісе каталіцкіх парафій маюцца ''Шацілкі'', у Карпілавіцкай парафіі Бабруйскага дэканата [[Віленскае біскупства|Віленскай дыяцэзіі]]<ref>[http://www.mem.net.pl/stg/diecezjawilenska1744p.htm Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego.] {{ref-pl}}</ref>. У 1766 г. у Шацілках згадваецца мытны страж, які адносіўся да [[Глуск]]ай галоўнай мытнай каморы<ref>Доўнар, А. Стан [[Дарога|дарог]] і дарожных камунікацый Рэчыцкага павета ([[1765]] — 1766 гг.) // Пятыя Міжнародныя [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Доўнараўскія]] чытанні. — Гомель, [[2005]]. — С. 220—225.</ref>. === 1793—1918 гады === [[Файл:Svetlahorsk railway station2-BY.jpg||thumb|Чыгуначная станцыя, пабудавана ў 1915 г.]] З 1793 г., пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|II-га падзелу Рэчы Паспалітай]] — у [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]]. Уваходзілі ў Парыцкую воласць [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] (у 1795—1796 гг. называлася Мінскім наместніцтвам). У 1795 г. згадваюцца вёска і ваколіца Шацілкі, у якіх разам было 30 двароў<ref name=dulkur>Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Светлагорск // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 741—742.</ref>. З 1797 года ва ўладанні адмірала {{нп5|Пётр Іванавіч Пушчын|Пятра Пушчына|ru|Пущин, Пётр Иванович}}. У 1800 годзе ў Шацілках 20 шляхецкіх і 3 сялянскія двары, дарослае насельніцтва складала 88 мужчын і 102 жанчыны. Праваслаўны прыход адносіўся да [[Пётр (апостал)|Свята-Петра]]-[[Павел (апостал)|Паўлаўскага]] храма ў [[Чыркавічы|Чыркавічах]] (1879)<ref>З апісання цэркваў Светлагоршчыны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 77—85.</ref>. У 1890 годзе — 49 двароў, прыстань<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/755 Jelski, A. Szaciłki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XI. — Warszawa, 1890. — S. 755.] {{ref-pl}}</ref>. У пачатку XX ст. Шацілкі вядомы як ваколіца (680 жыхароў, 70 двароў) і маёнтак (33 жыхары, 1 двор). 2 лістапада<ref>Жлобін // Гарады і вёскі Беларусі. — Мінск, [[2004]].</ref> (па інш. даных 9 лістапада<ref>[http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm Киштымов, А. Этапы железнодорожного строительства на Беларуси // Камунікат.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110916094210/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm |date=16 верасня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>) 1915 г. побач адкрыта чыгунка [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]] (частка Падольскай чыгункі) і ўтворана станцыя Шацілкі<ref>[http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy У Светлагорску адзначаць 100-годдзе чыгункі Жлобін — Калінкавічы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304135354/http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy |date=4 сакавіка 2016 }} // Гомель гражданский. [[2015]].[[24 студзеня|01.24]]</ref>. У 1916 г. у Шацілках згадваецца аднакласнае народнае вучылішча<ref>Кароткая інфармацыя аб навучальных установах, якія існавалі на тэрыторыі Светлагорскага раёна // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 112—113.</ref>. Паводле перапісу 1917 г., у ваколіцы Шацілкі 685 жыхароў, у маёнтку — 6, на чыгуначнай станцыі — 66 жыхароў, 13 двароў<ref name=dulkur />. == З 1918 г. да нашага часу == З 25 сакавіка 1918 года Шацілкі — у абвешчанай [[БНР|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]; з 1 студзеня 1919 — у [[БССР|Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]], з 27 лютага 1919 — у [[Літбел|Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]]. Падчас [[Польска-савецкая вайна|савецка-польскай вайны]] занятыя польскімі войскамі з 6 сакавіка па 9 ліпеня 1920 года<ref>Краўцоў, І. Я.; Хоміч, А. М. У віхуры грамадзянскай вайны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 121—133.</ref>. З 31 ліпеня 1920 — зноў у адноўленай БССР, якая ўваходзіла з 30 снежня 1922 да 26 снежня 1991 ў [[СССР]], з 19 верасня 1991 — [[Рэспубліка Беларусь]]. У 1921 г. Мінская губерня была скасавана, а яе паветы (у тым ліку Бабруйскі) сталі ўваходзіць непасрэдна ў БССР. 20 жніўня 1924 года воласці (у тым ліку Парыцкая) і паветы скасаваны. З гэтага дня мястэчка Шацілкі — цэнтр сельскага Савета (да 1960 г.) ва ўтвораным Парыцкім раёне<ref>Камінскі, М. І.; Пятросава, А. Ю. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. — Мінск, [[1985]]. — С. 334.</ref>, які ўваходзіць у Бабруйскую акругу (існавала да 26 ліпеня 1930 года), а затым: з 20 лютага 1938 года — у [[Палеская вобласць|Палескую]], з 20 красавіка 1944 — у Бабруйскую, з 8 студзеня 1954 — у [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]]. Чыгуначная станцыя Шацілкі была ўключана ў Чыркавіцкі сельсавет Парыцкага раёна. [[Файл:Svetlahorsk, Homieĺ Voblaść, Belarus.JPG|thumb|У цэнтры горада, [[2014]].]] У м. Шацілкі ў 1924 г. адчынена пачатковая школа (65 вучняў, цяпер школа № 2). У 1926 г. дзейнічалі 2 воўначоскі, паравы млын, крупарушка. У 1929—1932 гг. на базе кузні створана суднабудаўнічая арцель, якая затым пераўтворана ў верф (зараз — завод зборнага жалезабетону). 27 верасня 1938 г. мястэчкі як тып населеных пунктаў былі скасаваныя, і м. Шацілкі аднесена да вёсак. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна 1941-1945|Вялікай Айчыннай вайны]] Шацілкі пакінуты савецкімі войскамі 7 жніўня 1941 г., акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі да 27 лістапада 1943 г., на суднаверфі і чыгуначнай станцыі дзейнічалі антыфашысцкія падпольныя групы. Шацілкі вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 26 лістапада 1943 г. у выніку наступлення [[65-я армія|65-й арміі]] Беларускага фронту. Нямецка-фашысцкае камандаванне вырашыла зрэзаць так званы «[[парыцкі выступ]]», створаны ў ходзе наступлення савецкіх войск, і выйсці на рубеж чыгункі і шашы [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]]. 20 снежня 1943 г. вораг, сканцэнтраваўшы 3 пяхотныя і 2 танкавыя дывізіі, нанёс контрудар па правым флангу 65-й арміі. Фашысты кінулі ў бой каля 300 танкаў. Асноўны ўдар прыйшоўся па пазіцыях 95-га корпуса. Напружаныя баі ішлі ў раёне Шацілак. На дапамогу часцям 65-й арміі была накіравана 194-я дывізія [[48-я армія|48-й арміі]]. Пасля 30-кіламетровага маршу байцы дывізіі пераправіліся цераз [[Бярэзіна|Бярэзіну]] і ў ноч на 24 снежня занялі абарону каля Шацілак. 25 снежня фашысты зноў пайшлі ў паступленне. Воіны [[616-ы стралковы полк|616-га стралковага палка]] адбівалі атакі ворага на [[Светлагорск-на-Бярэзіне|чыгуначнай станцыі]]. Гітлераўцы ўварваліся на станцыю, але далейшае іх наступленне было спынена. У наступныя 33 дні вораг неаднаразова пераходзіў у атаку, і ўсё беспаспяхова. У баях за «парыцкі выступ» было знішчана больш за 7 тыс. варожых салдат і афіцэраў, спалена і падбіта 156 танкаў. Баі па тэрыторыі раёна працягваліся да пачатку [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі]] ў сярэдзіне 1944 года<ref name="ЗП">{{крыніцы/ЗП|Гомельская}}</ref>. У 1954—1958 гг. у Шацілках пабудавана Васілевіцкая [[ДРЭС]]<ref>Назва па радовішчу [[торф]]у каля г. [[Васілевічы]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]].</ref> (цяпер Светлагорская [[цеплаэлектрацэнтраль]]). 30 снежня 1956 г. вёска Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак <ref>[http://www.lawbelarus.com/repub/sub32/texg3532.htm Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».]</ref>, з 9 чэрвеня 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. 29 ліпеня 1961 года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад [[Светлагорск]]<ref>Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».</ref>, а Парыцкі раён перайменаваны ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскі]]<ref>[http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_29.06.1961_%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%91%D0%BB%D0%BA%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%B8_%E2%80%A6_%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%87%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8 Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».]</ref>. З 7 сакавіка 1963 па 4 студзеня 2002 г. горад меў абласное падпарадкаванне. 14 лістапада 2018 Светлагорскі раённы савет дэпутатаў прыняў рашэнне аб далучэнні вёскі Расава да горада Светлагорск, але вышэйшая інстанцыя так і не дала дабро на далучэнне [[Расава|Расавы]] да Светлагорска. <center> {| class="wikitable" |+ <caption style="margin-bottom:0.5em;font-size:1.1em;font-weight:bold">[[Населены пункт|Паселішчы]], ўключаныя ў в. Шацілкі (г. Светлагорск)</caption> !Год ||Назва ||З якога сельсавета||Спосаб уключэння |- |1939 ||пасёлак ''Арэхаўка'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |1939 ||хутар ''Зайванеў'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |1930-я гг.||пас. ''Краснае Знамя'' ||няма звестак ||Далучэнне |- |няма звестак ||пас. ''Прабуджэнне'' ||Шацілкаўскі ||Далучэнне |- |1966 ||чыгуначная станцыя Шацілкі ||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref name="dulkur2">Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Аб населеных пунктах, якія ўжо не існуюць ці перайменаваны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 742—748.</ref> |- |1975 || в. ''Светач'' (да 1964 ''Какаль'', [[Гісторыя|гіст.]] ''Какель'')||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref>ПРАЧ, С. Мінулае сяла Чырковічы // Агні камунізму. [[1982]]. [[15 чэрвеня]]. С. 3.</ref> |} </center> === Акцыі пратэсту ў 2020 годзе === У 2020 годзе з пачаткам [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбарчай кампаніі]] па ўсёй краіне пачалася серыя мітынгаў і мірных акцый пратэсту. У Светлагорску асноўнымі кропкамі была пляцоўкі ля ГЦ «Бярозкі», ля [[Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)|ГЦК]] і набярэжная, дзе ажыцяўляўся збор подпісаў за альтэрнатыўных кандыдатаў. 30 мая [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] разам са сваёй жонкай [[Вераніка Валер’еўна Цапкала|Веранікай]] наведалі Светлагорск, дзе Вераніка Цапкала зрабіла першую палітычную заяву, аб падтрымцы каманды [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]]<ref>{{Cite web |url=https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |title=Сям’я Цапкала паставіла свае подпісы ў падтрымку Святланы Ціханоўскі ў Светлагорску |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=27 сакавіка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327085708/https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу амаль ўсёй выбарчай кампаніі, пікеты па збору подпісаў збіралі вялікія чэргі, асабліва за кандыдатаў: [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]], [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] і [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка|Віктар Бабарыка]]. 9 жніўня пасля закрыцця выбарчых участкаў і абвяшчэння дзяржаўных [[Экзіт-пол|экзіт-полаў]] абураныя гараджане пачалі збірацца на Цэнтральнай плошчы і набярэжнай. Агульная колькасць пратэстоўцаў налічвала больш за 200 чалавек, якія шэсцем прайшлі праз усе мікрараёны горада. Прыкладна а 02:00 на вуліцы [[Вуліца 50 год Кастрычніка (Светлагорск)|50 год Кастрычніка]] паміж пратэстоўцамі і міліцыяй адбыліся сутычкі, у выніку чаго было затрымана да 50 чалавек<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |title=У вечар пасля выбараў у цэнтр Светлагорска выйшлі пратэстоўцы |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=28 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928091717/https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу наступных 2 дзён былі спробы правесці мітынг, але амаль кожны раз пратэстоўцаў разганяла міліцыя<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |title=У Светлагорску другі дзень разганяюць якія сабраліся ў цэнтры гараджан |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=18 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918224002/https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |url-status=dead }}</ref>. Чарговае шэсце было 12 жніўня. 14 жніўня некалькі працаўнікаў «[[Хімвалакно (Светлагорск)|Хімвалакно]]», а гэтак жа медперсаналу Светлагорскай ЦРБ выйшлі на забастоўку. У той жа дзень пачаліся акцыі «Ланцугі салідарнасці» ля ГЦ «Бярозкі»<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |title=Светлагорскія дзяўчыны падтрымалі акцыю салідарнасці супраць гвалту ў Беларусі |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=21 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921091403/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |title=Каля «Бярозак» прайшла акцыя салідарнасці, а ўвечары гараджане сабраліся ў цэнтры Светлагорска |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=20 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920020730/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |url-status=dead }}</ref>. {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="25%"|[[Файл:Светлагорск. Мкрн Палессе. (3).jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Хімвалакно._Стачкі.jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Pieramožcaŭ_Square,_Svietlahorsk.jpg|center|350px]] |- |Шэсце ў мікрараёне Палессе 9 жніўня. |Стачкі на «Хімвалакно» |Пратэстоўцы на пл. Пераможцаў |} == Гл. таксама == * [[Поўня (аб’яднанне)|Поўня]] * [[Шацілкаўскія чытанні]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * ''Грабянчук, І. В.'' З гісторыі рэлігійнага жыцця на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна (ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 26—31. * ''Грабянчук, І. В.'' Светлагорск // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. 1997. № 3. С. 105—110. * ''Лук’янаў, П. Р.'' З гісторыі Светлагорска // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1997. № 3. С. 42—43. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. ISBN 985-01-0254-3. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. ISBN 985-01-0255-1. * [[Віктар Раманцоў|Раманцоў, В. А.]] Зведаная зямля. Светлагоршчына ў пытаннях і адказах. — Мінск, 2011. ISBN 978-985-6906-52-0. * [[Сяргей Рассадзін|РАССАДЗІН, С. Я.]], МІХАЛЬЧАНКА А. М. Гербы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2005. ISBN 985-01-0530-5. * Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мінск, 2001. — С. 257. ISBN 985-11-0214-8. * Сцепук, У.; Савасценка, Я. Светлагорск. — Мінск, 1966. * Хоміч, А. М. Усталяванне і распаўсюджанне каталіцкай канфесіі на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна (XVII — пачатак ХХ ст.ст.) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 31—35. * [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=&srcid=0B2dBhRLaMLu6Y2EyNmU1MTEtZWM0ZC00ZTI5LWFkZTYtNTg4ODEzNGUzYmUy&hl=en_US Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы II гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнікі: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, 2011.] * [https://docs.google.com/file/d/0B2dBhRLaMLu6UXhZbW1USGZXVGc/edit?usp=sharing Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы III гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі ў Светлагорску, 15 красавіка 2011 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнік: Т. В. Маслюкоў. — Светлагорск, 2011.] == Спасылкі == * ''Горбачёв, Н.'' [http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 Новая явь светлого города] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110809174714/http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 |date=9 жніўня 2011 }} // Нефтяник Полесья. 1998. № 2. {{ref-ru}} * ''Гормаш, Ю. М.'' [http://nashkraj.info/content/view/103/125/ Шацілкі: далёкая мінуўшчына і першыя археалагічныя даследаванні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120417143138/http://nashkraj.info/content/view/103/125/ |date=17 красавіка 2012 }} // Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны. * [https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.10150537082104304&type=1 Шацілкі, 1950-я гады. (Фота.) | Šacilki. Photos of the 1950s] // Facebook. * ''Масьлюкоў, Т.'' [http://www.svaboda.org/content/transcript/1792049.html Продкі светлагорцаў супернічалі са славутым Карлам I Сцюартам] // Радыё Свабода. 2009. 4 жніўня. * ''Махмудава, Л.'' [https://svetlik.net/news/sn/4241-sya-rassadz%D1%96n-ab-p%D1%96s%27movykh-kryn%D1%96tsakh-suchasnaga-svetlagorska.html С. Я. Рассадзін аб пісьмовых крыніцах сучаснага Светлагорска]{{Недаступная спасылка}} // Светлагорскія навіны. 2010. 28 красавіка. * ''Асташкевіч, І.'' [http://news.21.by/society/2010/05/20/53238.html 50 заўтра ці 450 сёння? — або таямніцы жыцця маладога горада, які сталее на вачах] // [[Звязда (1917)|Звязда]]. 2010. 21 мая. == Галерэя == <center><gallery> Выява:POL COA Lubicz.svg|Герб Манкевічаў [[Любіч (герб)|«Любіч».]] Выява:POL COA Sas I.svg|Герб Суляціцкіх «Сас». Выява:Stone with a cross from the Karaliova Slabada-2.JPG|[[Каралёваслабодскі камень з крыжам|Камень з крыжам, 17 ст]]. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>. Выява:Archaeological excavation in Svetlahorsk.jpg|Археалагічныя раскопкі на Шацілінскім Востраве. Выява:Шацілкаўскія чытанні.jpg|Гісторыка-краязнаўчая канферэнцыя ў Светлагорску. <small>2011 г.</small> </gallery></center> {{Светлагорск}} [[Катэгорыя:Гісторыя Светлагорска| ]] g99iwi2n9xhsdoe0ky3azqznuq7xbqh 5159625 5159624 2026-06-30T09:21:02Z M.L.Bot 261 5159625 wikitext text/x-wiki [[Файл:Coat of Arms of Svietlahorsk.svg|thumb|Герб Светлагорска.]] [[Файл:Flag of Svietlahorsk.svg|thumb|175 px|Сцяг Светлагорска.]] == Гісторыя == === Да 1793 === У VIII—X ст. землі ў сярэднім і ніжнім цячэнні [[Бярэзіна|Бярэзіны]], дзе цяпер размешчаны Светлагорск, населены плямёнамі [[дрыгавічы|дрыгавічоў]]. У гэтых плямён склалася [[Тураўскае княства]] (вядомае з 980 г.). У XII ст. Тураўская зямля была падзелена на ўдзелы. Частка зямель каля Бярэзіны адыйшла да [[Менскае княства|Менскага княства]]. З яго на Ніжняй Бярэзіне вылучылася ўдзельнае [[Свіслацкае княства]] (узгадваецца ў дакументах з XIV ст., але аформілася, відаць, у XII—XIII ст.). Прыкладна ў 1348 годзе Свіслацкае княства ўвайшло ў [[ВКЛ|Вялікае Княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае (ВКЛ)]]<ref>Насевіч, В. Л. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага. Другая па­ло­ва ХІІІ — XIV ст. // Нацыянальны атлас Беларусі. — Мн., [[2002]]. С. 264—265.</ref>. [[Файл:Nozzles.jpg|thumb|Сопла печкі-домніцы, XIII ст. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>]] Паводле вынікаў археалагічных раскопак, яшчэ ў VI—VII ст. у межах сучаснага горада было пасяленне. З XIII ст. паселішча, з якога пачаўся горад, існавала непарыўна. Першапачаткова [[Селішча (археалогія)|селішча]] размяшчалася на невялікім участку правага берага Бярэзіны, каля вусця сучаснага каналу. У дакуменце XVI ст. яно вядома пад назвай Шацілінскі Востраў<ref>Рассадин, С. Е. О некоторых находках 2008 г. на Шатилинском Острове // Исследования по истории Восточной Европы: научный сборник. Вып. 1. — Минск, 2008. — С. 234—236. {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Pryvilej 1560.jpg|thumb|Прывілей Жыгімонта II Аўгуста, 1560 г., на Шацілінскі Востраў. Копія 1798 г. <small>[[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі]].</small>]] У пісьмовай крыніцы паселішча ўпершыню згадана 15 ліпеня 1560 года як маёнтак ''Шацілінскі Востраў'', у ВКЛ<ref>[http://nashkraj.info/content/view/424/134/ Маслюкоў, Т. В. З гісторыі Шацілавічаў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120411125741/http://nashkraj.info/content/view/424/134/ |date=11 красавіка 2012 }} // Гомельшчына: старонкі мінулага. II выпуск. — [[Гомель]], [[1996]]. — С. 22—26.</ref>. Слова ''Востраў'' у гэтым выпадку азначае не зямлю пасярод ракі, а месца, якое чымсці вылучалася сярод астатняй мясцовасці. Як сведчыць дакумент — прывілей вялікага князя літоўскага і караля польскага [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]], выдадзены ў [[Варшава|Варшаве]], маёнтак пасля папярэдняга ўладальніка Рамана Шацілы перадаваўся зямяніну Ждану Манкевічу за выкананне вайсковай службы<ref>Маслюкоў, Т. В. Узнікненне Шацілак. Шацілы і Манкевічы — старажытныя шляхецкія роды Беларусі // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, [[2000]]. — С. 47—49.</ref>. У 1566 г. паселішча ўвайшло ў створаны [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкі павет]] [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]] ВКЛ. З 1 ліпеня 1569 года, пасля аб’яднання ВКЛ і [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польскага каралеўства]] — у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. 25 лютага 1576 года шляхціч Ждан Манкевіч згадваецца ў лісце караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Стэфан Баторый|Стэфана Баторыя]] чачэрскаму старасце Крыштафу Зяновічу, што шляхта [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкага павета]] павінна несці службу ў [[Чачэрскі замак|Чачэрскім замку]], і не прыцягвацца да іншых павіннасцяў. Паводле даных археалагічных абследаванняў, у канцы XVI—XVII ст. пасяленне пашырылася за межы Шацілінскага Вострава, і размяшчалася ўздоўж Горвальскага тракту (зараз вул. Савецкая ад набярэжнай да ЦЭЦ). У 1634 г. шляхціц Пётр Суляціцкі падараваў тут дзялянку зямлі каталіцкаму манаскаму ордэну [[Езуіты|езуітаў]], якія збудавалі каля 1650 г. драўляны касцёл і трымалі місіянерскі пункт<ref>Шацілавічы // [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя.]] У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2. — Мінск: БелЭН імя П. Броўкі, [[2005]]. — С. 754. ISBN 985-11-0378-0.</ref>. Раней заснаванне касцёла адносілі да 1638 г.<ref>[[Тамара Барысаўна Блінова|Блінова, Т. Б.]] Бабруйская [[Езуіты|езуіцкая]] рэзідэнцыя // [[Энцыклапедыя]] гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1. — [[Мінск|Мн.]], [[1993]]. — С. 255. ISBN 5-85700-074-2.</ref>, але гэта не паццвердзілася<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/40/ Маслюкоў, Т. В. Пытанні храналогіі касцёла на Ніжняй Бярэзіне] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 38-49.</ref>. Касцёл да 1930-х гг. знаходзіўся насупраць старых могілак, якія і цяпер існуюць на Горвальскім тракце (зараз вул. Савецкая). У 1639 г. сяло ''Шацілавічы''<ref>{{lang-be|шаць}} — добрае, прыгожае месца, у слоўніку [[Руская мова|рус. мовы]] Ул. Даля — «гара сярэдняй велічыні».</ref> пададзена у вопісу [[Парычы|Парыцкага]] «двара» (зямельнае ўладанне) [[Бабруйскае староства|Бабруйскага староства]] Рэчыцкага павета, мае 17 сялянскіх двароў, шляхецкія двары ў вопіс не ўносіліся<ref>[[Канстанцін Іванавіч Кернажыцкі|Кернажыцкі, К.]] [[Валочная памера|Аграрная рэформа]] ў Бабруйскім старостве і [[Эканоміка|эканамічнае]] становішча яго [[насельніцтва]] з [[17 стагоддзе|17]] да паловы [[19 стагоддзе|19 ст.]] — Мінск, [[1931]].</ref>. У вопісу 1684 г. ў Шацілавічах — шляхецкі двор Манкевічаў і 3 сялянскія двары<ref>[http://www.parichi.by/articles/6/39/ Рассадзін, С. Я. Аб пісьмовых крыніцах пра гістарычныя пачаткі сучаснага Светлагорска] // Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы ІІ гіст.-краязн. канф. (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гіст.-краязн. музей; уклад.: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, [[2011]]. — С. 23—37.</ref>. У 1744 г. у спісе каталіцкіх парафій маюцца ''Шацілкі'', у Карпілавіцкай парафіі Бабруйскага дэканата [[Віленскае біскупства|Віленскай дыяцэзіі]]<ref>[http://www.mem.net.pl/stg/diecezjawilenska1744p.htm Diecezja Wilenska, 1744 // Suwalskie Towarzystwo Genealogiczne im. prof. J. Wisniewskiego.] {{ref-pl}}</ref>. У 1766 г. у Шацілках згадваецца мытны страж, які адносіўся да [[Глуск]]ай галоўнай мытнай каморы<ref>Доўнар, А. Стан [[Дарога|дарог]] і дарожных камунікацый Рэчыцкага павета ([[1765]] — 1766 гг.) // Пятыя Міжнародныя [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Доўнараўскія]] чытанні. — Гомель, [[2005]]. — С. 220—225.</ref>. === 1793—1918 гады === [[Файл:Svetlahorsk railway station2-BY.jpg||thumb|Чыгуначная станцыя, пабудавана ў 1915 г.]] З 1793 г., пасля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|II-га падзелу Рэчы Паспалітай]] — у [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]]. Уваходзілі ў Парыцкую воласць [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] (у 1795—1796 гг. называлася Мінскім наместніцтвам). У 1795 г. згадваюцца вёска і ваколіца Шацілкі, у якіх разам было 30 двароў<ref name=dulkur>Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Светлагорск // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 741—742.</ref>. З 1797 года ва ўладанні адмірала {{нп5|Пётр Іванавіч Пушчын|Пятра Пушчына|ru|Пущин, Пётр Иванович}}. У 1800 годзе ў Шацілках 20 шляхецкіх і 3 сялянскія двары, дарослае насельніцтва складала 88 мужчын і 102 жанчыны. Праваслаўны прыход адносіўся да [[Пётр (апостал)|Свята-Петра]]-[[Павел (апостал)|Паўлаўскага]] храма ў [[Чыркавічы|Чыркавічах]] (1879)<ref>З апісання цэркваў Светлагоршчыны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 77—85.</ref>. У 1890 годзе — 49 двароў, прыстань<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/755 Jelski, A. Szaciłki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XI. — Warszawa, 1890. — S. 755.] {{ref-pl}}</ref>. У пачатку XX ст. Шацілкі вядомы як ваколіца (680 жыхароў, 70 двароў) і маёнтак (33 жыхары, 1 двор). 2 лістапада<ref>Жлобін // Гарады і вёскі Беларусі. — Мінск, [[2004]].</ref> (па інш. даных 9 лістапада<ref>[http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm Киштымов, А. Этапы железнодорожного строительства на Беларуси // Камунікат.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110916094210/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07kisztymov.htm |date=16 верасня 2011 }} {{ref-ru}}</ref>) 1915 г. побач адкрыта чыгунка [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]] (частка Падольскай чыгункі) і ўтворана станцыя Шацілкі<ref>[http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy У Светлагорску адзначаць 100-годдзе чыгункі Жлобін — Калінкавічы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304135354/http://gomelcivil.org/index.php/37-populyarnye/2943-u-svetlagorsku-adznachats-100-goddze-chygunki-zhlobin-kalinkavichy |date=4 сакавіка 2016 }} // Гомель гражданский. [[2015]].[[24 студзеня|01.24]]</ref>. У 1916 г. у Шацілках згадваецца аднакласнае народнае вучылішча<ref>Кароткая інфармацыя аб навучальных установах, якія існавалі на тэрыторыі Светлагорскага раёна // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 112—113.</ref>. Паводле перапісу 1917 г., у ваколіцы Шацілкі 685 жыхароў, у маёнтку — 6, на чыгуначнай станцыі — 66 жыхароў, 13 двароў<ref name=dulkur />. == З 1918 г. да нашага часу == З 25 сакавіка 1918 года Шацілкі — у абвешчанай [[БНР|Беларускай Народнай Рэспубліцы]]; з 1 студзеня 1919 — у [[БССР|Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]], з 27 лютага 1919 — у [[Літбел|Літоўска-Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы]]. Падчас [[Польска-савецкая вайна|савецка-польскай вайны]] занятыя польскімі войскамі з 6 сакавіка па 9 ліпеня 1920 года<ref>Краўцоў, І. Я.; Хоміч, А. М. У віхуры грамадзянскай вайны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. — С. 121—133.</ref>. З 31 ліпеня 1920 — зноў у адноўленай БССР, якая ўваходзіла з 30 снежня 1922 да 26 снежня 1991 ў [[СССР]], з 19 верасня 1991 — [[Рэспубліка Беларусь]]. У 1921 г. Мінская губерня была скасавана, а яе паветы (у тым ліку Бабруйскі) сталі ўваходзіць непасрэдна ў БССР. 20 жніўня 1924 года воласці (у тым ліку Парыцкая) і паветы скасаваны. З гэтага дня мястэчка Шацілкі — цэнтр сельскага Савета (да 1960 г.) ва ўтвораным Парыцкім раёне<ref>Камінскі, М. І.; Пятросава, А. Ю. Светлагорск // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гомельская вобласць. — Мінск, [[1985]]. — С. 334.</ref>, які ўваходзіць у Бабруйскую акругу (існавала да 26 ліпеня 1930 года), а затым: з 20 лютага 1938 года — у [[Палеская вобласць|Палескую]], з 20 красавіка 1944 — у Бабруйскую, з 8 студзеня 1954 — у [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]]. Чыгуначная станцыя Шацілкі была ўключана ў Чыркавіцкі сельсавет Парыцкага раёна. [[Файл:Svetlahorsk, Homieĺ Voblaść, Belarus.JPG|thumb|У цэнтры горада, [[2014]].]] У м. Шацілкі ў 1924 г. адчынена пачатковая школа (65 вучняў, цяпер школа № 2). У 1926 г. дзейнічалі 2 воўначоскі, паравы млын, крупарушка. У 1929—1932 гг. на базе кузні створана суднабудаўнічая арцель, якая затым пераўтворана ў верф (зараз — завод зборнага жалезабетону). 27 верасня 1938 г. мястэчкі як тып населеных пунктаў былі скасаваныя, і м. Шацілкі аднесена да вёсак. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна 1941-1945|Вялікай Айчыннай вайны]] Шацілкі пакінуты савецкімі войскамі 7 жніўня 1941 г., акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі да 27 лістапада 1943 г., на суднаверфі і чыгуначнай станцыі дзейнічалі антыфашысцкія падпольныя групы. Шацілкі вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 26 лістапада 1943 г. у выніку наступлення [[65-я армія|65-й арміі]] Беларускага фронту. Нямецка-фашысцкае камандаванне вырашыла зрэзаць так званы «[[парыцкі выступ]]», створаны ў ходзе наступлення савецкіх войск, і выйсці на рубеж чыгункі і шашы [[Жлобін]] — [[Калінкавічы]]. 20 снежня 1943 г. вораг, сканцэнтраваўшы 3 пяхотныя і 2 танкавыя дывізіі, нанёс контрудар па правым флангу 65-й арміі. Фашысты кінулі ў бой каля 300 танкаў. Асноўны ўдар прыйшоўся па пазіцыях 95-га корпуса. Напружаныя баі ішлі ў раёне Шацілак. На дапамогу часцям 65-й арміі была накіравана 194-я дывізія [[48-я армія|48-й арміі]]. Пасля 30-кіламетровага маршу байцы дывізіі пераправіліся цераз [[Бярэзіна|Бярэзіну]] і ў ноч на 24 снежня занялі абарону каля Шацілак. 25 снежня фашысты зноў пайшлі ў паступленне. Воіны [[616-ы стралковы полк|616-га стралковага палка]] адбівалі атакі ворага на [[Светлагорск-на-Бярэзіне|чыгуначнай станцыі]]. Гітлераўцы ўварваліся на станцыю, але далейшае іх наступленне было спынена. У наступныя 33 дні вораг неаднаразова пераходзіў у атаку, і ўсё беспаспяхова. У баях за «парыцкі выступ» было знішчана больш за 7 тыс. варожых салдат і афіцэраў, спалена і падбіта 156 танкаў. Баі па тэрыторыі раёна працягваліся да пачатку [[Аперацыя «Баграціён»|Беларускай аперацыі]] ў сярэдзіне 1944 года<ref name="ЗП">{{крыніцы/ЗП|Гомельская}}</ref>. У 1954—1958 гг. у Шацілках пабудавана Васілевіцкая [[ДРЭС]]<ref>Назва па радовішчу [[торф]]у каля г. [[Васілевічы]] [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкага раёна]].</ref> (цяпер Светлагорская [[цеплаэлектрацэнтраль]]). 30 снежня 1956 г. вёска Шацілкі пераўтворана ў гарадскі пасёлак <ref>[http://www.lawbelarus.com/repub/sub32/texg3532.htm Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 снежня 1956 г. «Аб пераўтварэнні вёскі Шацілкі Парыцкага раёна Гомельскай вобласці ў гарадскі пасёлак».]</ref>, з 9 чэрвеня 1960 — цэнтр Парыцкага раёна. 29 ліпеня 1961 года гар. п. Шацілкі пераўтвораны ў горад [[Светлагорск]]<ref>Цяперашняя назва — ад «святло» і «горад».</ref>, а Парыцкі раён перайменаваны ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскі]]<ref>[http://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_29.06.1961_%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%91%D0%BB%D0%BA%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%B8_%E2%80%A6_%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%87%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8 Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 29 ліпеня 1961 г. «Аб пераўтварэнні гарадскога пасёлка Шацілкі ў горад раённага падпарадкавання і перайменаванні Парыцкага раёна Гомельскай вобласці».]</ref>. З 7 сакавіка 1963 па 4 студзеня 2002 г. горад меў абласное падпарадкаванне. 14 лістапада 2018 Светлагорскі раённы савет дэпутатаў прыняў рашэнне аб далучэнні вёскі Расава да горада Светлагорск, але вышэйшая інстанцыя так і не дала дабро на далучэнне [[Расава|Расавы]] да Светлагорска. <center> {| class="wikitable" |+ <caption style="margin-bottom:0.5em;font-size:1.1em;font-weight:bold">[[Населены пункт|Паселішчы]], ўключаныя ў в. Шацілкі (г. Светлагорск)</caption> !Год ||Назва ||З якога сельсавета||Спосаб уключэння |- |1939 ||пасёлак ''Арэхаўка'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |1939 ||хутар ''Зайванеў'' ||Чыркавіцкі ||Ссяленне |- |1930-я гг.||пас. ''Краснае Знамя'' ||няма звестак ||Далучэнне |- |няма звестак ||пас. ''Прабуджэнне'' ||Шацілкаўскі ||Далучэнне |- |1966 ||чыгуначная станцыя Шацілкі ||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref name="dulkur2">Дулеба, Г. І.; Курыловіч, Г. М. Аб населеных пунктах, якія ўжо не існуюць ці перайменаваны // Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2-х кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. — С. 742—748.</ref> |- |1975 || в. ''Светач'' (да 1964 ''Какаль'', [[Гісторыя|гіст.]] ''Какель'')||Чыркавіцкі ||Далучэнне<ref>ПРАЧ, С. Мінулае сяла Чырковічы // Агні камунізму. [[1982]]. [[15 чэрвеня]]. С. 3.</ref> |} </center> === Акцыі пратэсту ў 2020 годзе === У 2020 годзе з пачаткам [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбарчай кампаніі]] па ўсёй краіне пачалася серыя мітынгаў і мірных акцый пратэсту. У Светлагорску асноўнымі кропкамі была пляцоўкі ля ГЦ «Бярозкі», ля [[Гарадскі цэнтр культуры (Светлагорск)|ГЦК]] і набярэжная, дзе ажыцяўляўся збор подпісаў за альтэрнатыўных кандыдатаў. 30 мая [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] разам са сваёй жонкай [[Вераніка Валер’еўна Цапкала|Веранікай]] наведалі Светлагорск, дзе Вераніка Цапкала зрабіла першую палітычную заяву, аб падтрымцы каманды [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]]<ref>{{Cite web |url=https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |title=Сям’я Цапкала паставіла свае подпісы ў падтрымку Святланы Ціханоўскі ў Светлагорску |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=27 сакавіка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327085708/https://yandex.by/turbo?text=https%3A%2F%2Flovesun.by%2Fsociety%2Fczepkalo-za-tihanovskuyu.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу амаль ўсёй выбарчай кампаніі, пікеты па збору подпісаў збіралі вялікія чэргі, асабліва за кандыдатаў: [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]], [[Валерый Вільямавіч Цапкала|Валерый Цапкала]] і [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка|Віктар Бабарыка]]. 9 жніўня пасля закрыцця выбарчых участкаў і абвяшчэння дзяржаўных [[Экзіт-пол|экзіт-полаў]] абураныя гараджане пачалі збірацца на Цэнтральнай плошчы і набярэжнай. Агульная колькасць пратэстоўцаў налічвала больш за 200 чалавек, якія шэсцем прайшлі праз усе мікрараёны горада. Прыкладна а 02:00 на вуліцы [[Вуліца 50 год Кастрычніка (Светлагорск)|50 год Кастрычніка]] паміж пратэстоўцамі і міліцыяй адбыліся сутычкі, у выніку чаго было затрымана да 50 чалавек<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |title=У вечар пасля выбараў у цэнтр Светлагорска выйшлі пратэстоўцы |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=28 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928091717/https://lovesun.by/svetlogorsk/protestuyushhie.html |url-status=dead }}</ref>. На працягу наступных 2 дзён былі спробы правесці мітынг, але амаль кожны раз пратэстоўцаў разганяла міліцыя<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |title=У Светлагорску другі дзень разганяюць якія сабраліся ў цэнтры гараджан |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=18 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918224002/https://lovesun.by/svetlogorsk/protesty-10-avgusta.html |url-status=dead }}</ref>. Чарговае шэсце было 12 жніўня. 14 жніўня некалькі працаўнікаў «[[Хімвалакно (Светлагорск)|Хімвалакно]]», а гэтак жа медперсаналу Светлагорскай ЦРБ выйшлі на забастоўку. У той жа дзень пачаліся акцыі «Ланцугі салідарнасці» ля ГЦ «Бярозкі»<ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |title=Светлагорскія дзяўчыны падтрымалі акцыю салідарнасці супраць гвалту ў Беларусі |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=21 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921091403/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-solidarnosti.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |title=Каля «Бярозак» прайшла акцыя салідарнасці, а ўвечары гараджане сабраліся ў цэнтры Светлагорска |access-date=24 жніўня 2020 |archive-date=20 верасня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920020730/https://lovesun.by/svetlogorsk/akcziya-protesta.html |url-status=dead }}</ref>. {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="25%"|[[Файл:Светлагорск. Мкрн Палессе. (3).jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Хімвалакно._Стачкі.jpg|center|350px]] |width="25%"|[[Файл:Pieramožcaŭ_Square,_Svietlahorsk.jpg|center|350px]] |- |Шэсце ў мікрараёне Палессе 9 жніўня. |Стачкі на «Хімвалакно» |Пратэстоўцы на пл. Пераможцаў |} == Гл. таксама == * [[Поўня (аб’яднанне)|Поўня]] * [[Шацілкаўскія чытанні]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * ''Грабянчук, І. В.'' З гісторыі рэлігійнага жыцця на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна (ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 26—31. * ''Грабянчук, І. В.'' Светлагорск // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. 1997. № 3. С. 105—110. * ''Лук’янаў, П. Р.'' З гісторыі Светлагорска // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1997. № 3. С. 42—43. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 1. — Мінск, 2000. ISBN 985-01-0254-3. * Памяць: Светлагорск. Светлагорскі раён. У 2 кн. Кн. 2. — Мінск, 2003. ISBN 985-01-0255-1. * [[Віктар Раманцоў|Раманцоў, В. А.]] Зведаная зямля. Светлагоршчына ў пытаннях і адказах. — Мінск, 2011. ISBN 978-985-6906-52-0. * [[Сяргей Рассадзін|РАССАДЗІН, С. Я.]], МІХАЛЬЧАНКА А. М. Гербы і сцягі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2005. ISBN 985-01-0530-5. * Светлагорск // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мінск, 2001. — С. 257. ISBN 985-11-0214-8. * Сцепук, У.; Савасценка, Я. Светлагорск. — Мінск, 1966. * Хоміч, А. М. Усталяванне і распаўсюджанне каталіцкай канфесіі на тэрыторыі сучаснага Светлагорскага раёна (XVII — пачатак ХХ ст.ст.) // Гомельшчына: старонкі мінулага. — Гомель, 1996. — С. 31—35. * [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=&srcid=0B2dBhRLaMLu6Y2EyNmU1MTEtZWM0ZC00ZTI5LWFkZTYtNTg4ODEzNGUzYmUy&hl=en_US Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы II гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі (да 450-годдзя Шацілак) у Светлагорску, 16 красавіка 2010 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнікі: Т. В. Маслюкоў, В. А. Раманцоў. — Светлагорск, 2011.] * [https://docs.google.com/file/d/0B2dBhRLaMLu6UXhZbW1USGZXVGc/edit?usp=sharing Шацілкаўскія чытанні: матэрыялы III гісторыка-краязнаўчай канферэнцыі ў Светлагорску, 15 красавіка 2011 г. / Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей; укладальнік: Т. В. Маслюкоў. — Светлагорск, 2011.] == Спасылкі == * ''Горбачёв, Н.'' [http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 Новая явь светлого города] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110809174714/http://wwww.1gb.ru/show_picture.php?id=208 |date=9 жніўня 2011 }} // Нефтяник Полесья. 1998. № 2. {{ref-ru}} * ''Гормаш, Ю. М.'' [http://nashkraj.info/content/view/103/125/ Шацілкі: далёкая мінуўшчына і першыя археалагічныя даследаванні] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120417143138/http://nashkraj.info/content/view/103/125/ |date=17 красавіка 2012 }} // Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны. * [https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.10150537082104304&type=1 Шацілкі, 1950-я гады. (Фота.) | Šacilki. Photos of the 1950s] // Facebook. * ''Масьлюкоў, Т.'' [http://www.svaboda.org/content/transcript/1792049.html Продкі светлагорцаў супернічалі са славутым Карлам I Сцюартам] // Радыё Свабода. 2009. 4 жніўня. * ''Махмудава, Л.'' [https://svetlik.net/news/sn/4241-sya-rassadz%D1%96n-ab-p%D1%96s%27movykh-kryn%D1%96tsakh-suchasnaga-svetlagorska.html С. Я. Рассадзін аб пісьмовых крыніцах сучаснага Светлагорска]{{Недаступная спасылка}} // Светлагорскія навіны. 2010. 28 красавіка. * ''Асташкевіч, І.'' [http://news.21.by/society/2010/05/20/53238.html 50 заўтра ці 450 сёння? — або таямніцы жыцця маладога горада, які сталее на вачах] // [[Звязда (1917)|Звязда]]. 2010. 21 мая. == Галерэя == <center><gallery> Выява:POL COA Lubicz.svg|Герб Манкевічаў [[Любіч (герб)|«Любіч».]] Выява:POL COA Sas I.svg|Герб Суляціцкіх «Сас». Выява:Stone with a cross from the Karaliova Slabada-2.JPG|[[Каралёваслабодскі камень з крыжам|Камень з крыжам, 17 ст]]. <small>Светлагорскі гісторыка-краязнаўчы музей.</small>. Выява:Archaeological excavation in Svetlahorsk.jpg|Археалагічныя раскопкі на Шацілінскім Востраве. Выява:Шацілкаўскія чытанні.jpg|Гісторыка-краязнаўчая канферэнцыя ў Светлагорску. <small>2011 г.</small> </gallery></center> {{Светлагорск}} [[Катэгорыя:Гісторыя Светлагорска| ]] box1emt1m0d8f998arhz8rskdi9pb3s Ёверы Мусевені 0 63502 5159631 4094667 2026-06-30T09:39:02Z StarDeg 16311 5159631 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Ёверы Кагута Мусевені''' ({{lang-en|Yoweri Museveni}}; нар. [[15 жніўня]] [[1944]]) — прэзідэнт [[Уганда|Уганды]] з 1986 года. У 1967 годзе стаў студэнтам у [[Танзанія|Танзаніі]], дзе прасякнуўся марксісцкімі ідэямі. Адправіўся добраахвотнікам у [[Мазамбік]]. У 1970 годзе паступіў ва угандзійскую ваенную разведку, аднак у 1971 годзе, пасля перавароту [[Ідзі Амін]]а збег у Танзанію. У 1979—1980 гг. — Міністр абароны ва ўрадзе Мільтана Аботэ. У 1980—1985 гг. — лідар паўстанцкай Арміі нацыянальнага супраціву. Добразычліўцы лічаць яго афрыканскім палітыкам новай хвалі, а злоснікі — архітэктарам сярэднявечнай імперыі Тутсі, за ўмяшальніцтва ва ўнутраныя справы [[Руанда|Руанды]] і [[ДР Конга]] з мэтай падтрымкі сваіх супляменнікаў. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мусевені}} [[Катэгорыя:Прэзідэнты Уганды]] [[Катэгорыя:Міністры абароны Уганды]] [[Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў]] [[Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Уганды]] [[Катэгорыя:Тутсі]] 09ycghxrms6mp0ijeuxihi8r86kroli Букераўская прэмія 0 66938 5159570 5061996 2026-06-29T21:52:11Z Pabojnia 135280 афармленне 5159570 wikitext text/x-wiki {{Картка прэміі | назва = Букераўская прэмія | выява = The Man Booker Prize.png | арыгінальная назва = The Man Booker Prize | краіна = {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | узнагарода за = найлепшую кнігу года на англійскай мове | заснавальнік = Букераўскі фонд | заснаванне = 1969 | усяго = 49 | апошні ўладальнік = [[Дэвід Салай]] | сайт = http://themanbookerprize.com/fiction }} {{значэнні2|Букер}} '''Букераўская прэмія''' ({{lang-en|Booker Prize}}) — адна з самых прэстыжных узнагарод у свеце англійскай літаратуры. Прысуджаецца аўтару, які пражывае ў адной з краін Садружнасці нацый, [[Ірландыя|Ірландыі]] ці [[Зімбабвэ]], за раман напісаны на [[англійская мова|англійскай мове]]. Пераможца атрымлівае чэк на суму 50 тысяч фунтаў стэрлінгаў (да 2002 года прызавая сума складала 21 тысячу фунтаў). Упершыню ўручэнне ўзнагароды адбылося ў [[1969]] годзе. З 2002 года спонсарам Букераўскай прэміі выступае група кампаній Man, таму поўная афіцыйная назва прэміі — The Man Booker Prize. З [[2005]] года ўручаецца таксама [[Міжнародная Букераўская прэмія]] за раманы, перакладзеныя на англійскую мову і «даступныя ў шырокім продажы» ў Вялікабрытаніі<ref name="Times">{{cite news|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article6371639.ece|title=Alice Munro announced as Man Booker International Prize winner|last=Crerar|first=Simon|date=2009-05-27|work=[[The Times]]|accessdate=2011-05-22|archive-date=29 жніўня 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110829042555/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article6371639.ece|url-status=dead}}</ref>. У кастрычніку 2025 года Букераўскі фонд абвясціў аб стварэнні {{Не перакладзена 3|Дзіцячая букераўская прэмія|Дзіцячай букераўскай прэміі|4=Children's Booker Prize}}, якая упершыню будзе ўручана ў 2027 годзе.<ref name="gdn">{{cite news|last1=Loffhagen|first1=Emma|title=Booker prize launches £50,000 children's award|url=https://www.theguardian.com/books/2025/oct/24/booker-prize-launches-childrens-booker-frank-cottrell-boyce|work=[[The Guardian]]|date=24 October 2025}}</ref> == Нюансы ўзнагароды == Прэмія прысуджаецца штогод грамадзяніну [[Садружнасць нацый|Садружнасці нацый]] (у яе складзе — 54 дзяржавы), [[Ірландыя|Ірландыі]] ці [[Зімбабвэ]], за найлепшы раман, апублікаваны на працягу папярэдніх 12 месяцаў. Амерыканцы, нягледзячы на тое, што ў пераважнай большасці з’яўляюцца англамоўнай нацыяй, на Букераўскую прэмію не намінуюцца. Ужо само вылучэнне на прэмію Букера з’яўляецца сведчаннем добрых якасцей кнігі, нездарма яе завуць кніжным «Оскарам». Мэта прэміі не толькі ў тым, каб назваць найлепшую кнігу года, але і ў тым, каб увянчаць заслугі, павялічыць статус аўтара ў вачах публікі і павялічыць продаж кнігі. == Дадатковыя звесткі == * Чатыры лаўрэаты Букераўскай прэміі — [[Уільям Голдынг]], [[Надзін Гордымер]], [[Відзьядхар Сураджпрасад Найпал|В. С. Найпал]] і [[Джон Максвел Кутзее|Дж. М. Кутзэе]] сталі пасля лаўрэатамі [[Нобелеўская прэмія па літаратуры|Нобелеўскай прэміі па літаратуры]] * Пісьменнікі [[Джон Максвел Кутзее]] і [[Пітэр Кэры]] заваявалі Букера двойчы (у 1983 і 1999 гг.; у 1988 і 2001 гг., адпаведна). * Нікім не перасягнуты рэкорд [[Айрыс Мёрдак]] (лаўрэата Букера ў 1978 г.) па ліку трапленняў у «кароткі» спіс — 6 разоў. == Лаўрэаты == {| class="wikitable" ! Год ! Аўтар ! Назва ! Арыгінальная назва ! Краіна |- | 1969 | [[Персі Говард Ньюбі]] | «За гэта прыйдзецца адказаць» | ''[[Something to Answer For]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1970 | [[Берніс Рубенс]] | «Абраны член» | ''[[The Elected Member]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1970 | [[Джэймс Гордан Фарэл]] | «Праблемы» | ''[[Troubles]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1971 | [[Відзьядхар Сураджпрасад Найпал]] | «У падвешаным стане» | ''[[In a Free State]]'' | [[Вялікабрытанія]]<br />[[Трынідад і Табага]] |- | 1972 | [[Джон Бергер]] | «G.» | ''[[G.]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1973 | [[Джэймс Гордан Фарэл]] | «Аблога Крышнапура» | ''[[The Siege of Krishnapur]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- |rowspan=2| 1974 | [[Надзін Гордымер]] | «Захавальнік» | ''[[The Conservationist]]'' | [[ПАР]] |- | [[Стэнлі Мідэлтан]] | «Свята» | ''[[Holiday]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1975 | [[Рут Джабвала]] | «Спякота і пыл» | ''[[The Siege of Krishnapur]]'' | [[Вялікабрытанія]]<br />[[Германія]] |- | 1976 | [[Дэвід Сторы]] | «Сэвіл» | ''[[Saville]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1977 | [[Пол Скот]] | «Застаючыся» | ''[[Staying On]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1978 | [[Айрыс Мердак]] | «Мора, мора» | ''[[The Sea, the Sea]]'' | [[Ірландыя]] |- | 1979 | [[Пенелопа Фіцджэральд]] | «Афшор» | ''[[Offshore]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1980 | [[Уільям Голдынг]] | «Рытуалы плавання» | ''[[Rites of Passage]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1981 | [[Салман Рушдзі]] | «Дзеці поўначы» | ''[[Midnight's Children]]'' | [[Вялікабрытанія]]<br />[[Індыя]] |- | 1982 | [[Томас Кенілі]] | «Каўчэг Шындлера» | ''[[Schindler's Ark]]'' | [[Аўстралія]] |- | 1983 | [[Джон Максвел Кутзее]] | «Жыццё і час Міхаэля К.» | ''[[Life & Times of Michael K]]'' | [[ПАР]] |- | 1984 | [[Аніта Брукнер]] | «Атэль „У возера“» | ''[[Hotel du Lac]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1985 | [[Керы Хальмэ]] | «Людзі-шкілеты» | ''[[The Bone People]]'' | [[Новая Зеландыя]] |- | 1986 | [[Кінгслі Эміс]] | «Старыя чэрці» | ''[[The Old Devils]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1987 | [[Пенелопа Лайвлі]] | «Месяцавы тыгра» | ''[[Moon Tiger]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1988 | [[Пітэр Кэры]] | «Оскар і Люсінда» | ''[[Oscar and Lucinda]]'' | [[Аўстралія]] |- | 1989 | [[Кадзуя Ісыгура]] | «Рэштка дня» | ''[[The Remains of the Day]]'' | [[Вялікабрытанія]]<br />[[Японія]] |- | 1990 | [[Антонія Байэт]] | «Валодаць» | ''[[Possession: A Romance]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1991 | [[Бэн Окры]] | «Галодная дарога» | ''[[The Famished Road]]'' | [[Нігерыя]] |- |rowspan=2| 1992 | [[Майкл Ондатжэ]] | «Англійскі пацыент» | ''[[The English Patient]]'' | [[Канада]]<br />[[Шры-Ланка]] |- | [[Бары Ансварт]] | «Святы Голад» | ''[[Sacred Hunger]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1993 | [[Родзі Дойл]] | «Педзі Кларк ха-ха-ха» | ''[[Paddy Clarke Ha Ha Ha]]'' | [[Ірландыя]] |- | 1994 | [[Джэймс Келман]] | «Да чаго ж яно ўсё запазнілася» | ''[[How Late It Was, How Late]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1995 | [[Пэт Баркер]] | «Дарога зданяў» | ''[[The Ghost Road]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1996 | [[Грэм Свіфт]] | «Апошнія распараджэнні» | ''[[Last Orders]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1997 | [[Арундаці Рой]] | «Бог дробязяў» | ''[[The God of Small Things]]'' | [[Індыя]] |- | 1998 | [[Іэн Макьюэн]] | «Амстэрдам» | ''[[Amsterdam]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 1999 | [[Джон Максвел Кутзее]] | «Ганьба» | ''[[Disgrace]]'' | [[ПАР]] |- | 2000 | [[Маргарэт Этвуд]] | «Сляпы забойца» | ''[[The Blind Assassin]]'' | [[Канада]] |- | 2001 | [[Пітэр Кэры]] | «Праўдзівая гісторыя хеўры Келі» | ''[[True History of the Kelly Gang]]'' | [[Аўстралія]] |- | 2002 | [[Ян Мартэл]] | «Жыццё Пі» | ''[[Life of Pi]]'' | [[Канада]] |- | 2003 | [[Ді Бі Сі П’ер]] | «Вернон Пане Літл» | ''[[Vernon God Little]]'' | [[Аўстралія]] |- | 2004 | [[Алан Холінгхерст]] | «Лінія прыгажосці» | ''[[The Line of Beauty]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2005 | [[Джон Бэнвіл]] | «Мора» | ''[[The Sea]]'' | [[Ірландыя]] |- | 2006 | [[Кіран Дэсаі]] | «Спадчына спустошаных» | ''[[The Inheritance of Loss]]'' | [[Індыя]] |- | 2007 | [[Эн Энрайт]] | «Збор» | ''[[The Gathering]]'' | [[Ірландыя]] |- | 2008 | [[Аравінд Адыга]] | «Белы тыгра» | ''[[The White Tiger]]'' | [[Індыя]] |- | 2009 | [[Гілары Ментэл]] | «Вулф Хол» | ''[[Wolf Hall]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2010 | [[Говард Джэйкабсан]] | «Праблема Фінклера» | ''[[The Finkler Question]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2011 | [[Джуліян Барнс]] | «Адчуванне канца» | ''[[The Sense of an Ending]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2012 | [[Хілары Ментэл]] | «Заносце целы» | ''[[Bring Up the Bodies]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2013 | [[Элеанор Катон]] | «Свяцілы» | ''[[The Luminaries]]'' | [[Новая Зеландыя]] |- | 2014 | [[Рычард Флэнаган]] | «Вузкая дарога на скрайнюю поўнач» | ''[[The Narrow Road to the Deep North]]'' | [[Аўстралія]] |- | 2015 | [[Марлон Джэймс]] | «Кароткая гісторыя сямі забойстваў» | ''[[A Brief History of Seven Killings]]'' | [[Ямайка]] |- | 2016 | [[Пол Біцці]] | «Распродаж» | ''[[The Sellout]]'' | [[ЗША]] |- | 2017 | [[Джордж Сондэрс]] | «Лінкальн у бардо» | ''[[Lincoln in the Bardo]]'' | [[ЗША]] |- | 2018 | [[Анна Бёрнс]] | «Малочнік» | ''[[Milkmen]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2019 | [[Маргарэт Этвуд]],</br>[[Бернардын Эварыста]] | «Запаветы»;</br>«Дзяўчына, жанчына, усё астатняе» | ''The Testaments'';</br>''Girl, Woman, Other'' | [[Канада]],</br>[[Вялікабрытанія]] |- | 2020 | [[Дуглас Сцюарт]] | «Шагі Бэйн» | ''Shuggie Bain'' | [[Вялікабрытанія]] |- | 2021 | [[Дэйман Гэлгут]] | «Абяцанне» | ''[[The Promise]]'' | [[ПАР]] |- | 2022 | [[Шэхан Карунацілака]] | «Сем поўняў Маалі Алмейды» | ''[[The Seven Moons of Maali Almeida]]'' | [[Шры-Ланка]] |- | 2023 | [[Пол Лінч]] | «Песня прарока» | ''[[Prophet Song]]'' | [[Ірландыя]] |- | 2024 | [[Саманта Харві]] | «Арбіта» | ''[[Orbital]]'' | [[Вялікабрытанія]] |- |2025 |[[Дэвід Салай]] |«Плоць» |Flesh |[[Вялікабрытанія]], [[Венгрыя]] |} == Гл. таксама == * [[Міжнародная Букераўская прэмія]] * [[Дублінская літаратурная прэмія]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.themanbookerprize.com/ Афіцыйны сайт Букераўскай прэміі] {{ref-en}} [[Катэгорыя:Букераўская прэмія| ]] 0bud417e1qtj7bvruc6hhl1mv9uf6il Салман Рушдзі 0 68529 5159569 5037731 2026-06-29T21:39:01Z Pabojnia 135280 /* Біяграфія */ арфаграфія 5159569 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Салман Рушдзі | Арыгінал імя = {{lang-en|Salman Rushdie}}<br />{{lang-ur|أحمد سلمان رشدی}}<br />{{lang-hi|अहमद सलमान रश्‍दी}} | Фота = Salman Rushdie in New York City 2008.jpg | Шырыня = | Подпіс = Салман Рушдзі ў [[Нью-Ёрк]]у 24 верасня 2008 года | Імя пры нараджэнні = Ахмед Салман Рушдзі | Псеўданімы = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Род дзейнасці = пісьменнік-раманіст | Гады актыўнасці = [[1975]] — цяперашні час | Кірунак = | Жанр = [[магічны рэалізм]] | Дэбют = [[Грымус]] | Прэміі = [[Букераўская прэмія]] ([[1981]]) | Узнагароды = | Lib = http://www.lib.ru/POEZIQ/RUSHDI/ | Сайт = | Вікітэка = }} '''Ахмед Салман Рушдзі''' ({{lang-en|Ahmed Salman Rushdie}}, {{lang-ur|أحمد سلمان رشدی}}, {{lang-hi|अहमद सलमान रश्दी}}; {{ВД-Прэамбула}}) — брытанскі [[пісьменнік]] індыйскага паходжання, лаўрэат [[Букераўская прэмія|Букераўскай прэміі]] (1981). Крытыка адносіць пісьменніка да магічнага рэалізму. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1947 годзе ў [[Мумбаі|Бамбеі]]. Лаўрэат Букераўскай прэміі 1981 году за раман «Дзеці поўначы». Раман «Сатанінскія вершы» пра эмігрантаў і эміграцыю, немагчымасць асіміляцыі ў новай культуры, напісаны ў 1989 годзе, выклікаў крытыку і пратэсты мусульманаў — яны палічылі кнігу блюзнерскай. У 1989 годзе выйшла фетва (пастанова) вярхоўнага лідара [[Іран]]а аяталы [[Рухала Мусаві Хамейні|Хамэйні]] з заклікам забіць Рушдзі, а таксама ўсіх датычных публікацыі раману. Брытанскі ўрад узяў пісьменніка пад абарону. 12 жніўня 2022 года на Салмана Рушдзі перад ягонай лекцыяй у адукацыйным цэнтры Інстытут Шатокуа ў горадзе {{нп3|Шатокуа (Нью-Ёрк)|Шатокуа|en|Шатокуа}} ([[Нью-Ёрк (штат)|штат Нью-Ёрк]], ЗША) здзейснены напад. Пісьменнік атрымаў нажавыя раненні ў шыю, нападніка затрымалі і ўзялі пад варту<ref>[https://apnews.com/article/salman-rushdie-on-ventilator-after-new-york-stabbing-5ea54212d71b95569ed85df7b0fb5fea apnews.com]</ref>. Нападнікам быў народжаны ў Каліфорніі адзіночка ліванскага паходжання, радыкалізаваны казаннямі ісламісцкіх клерыкаў. Аднаўленне было доўгім, Салман Рушдзі страціў вока. Аўтабіяграфічную кнігу «Нож: развагі пасля спробы забойства» ён напісаў, адыходзячы ад наступстваў замаху на сваё жыццё ў 2022 годзе. == Ацэнкі == У 2008 годзе «[[The Times]]» паставіў Салмана Рушдзі на 13-е месца ў спісе 50 найвялікшых брытанскіх пісьменнікаў з 1945 года. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{commons|Salman Rushdie}} * [http://www.salman-rushdie.com/ Афіцыйны вэб-сайт Салмана Рушдзі (англ.)] * [http://www.nytimes.com/books/99/04/18/specials/rushdie.html ''New York Times'' special feature on Rushdie, 1999] * [http://www.weeklywire.com/ww/02-08-99/tw_book1.html The Rushdie death threat affair] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090713214652/http://www.weeklywire.com/ww/02-08-99/tw_book1.html |date=13 ліпеня 2009 }} * [http://www.rotten.com/library/bio/authors/salmon-rushdie/ Rushdie timeline] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20050608020850/http://www.rotten.com/library/bio/authors/salmon-rushdie/ |date=8 чэрвеня 2005 }} * [http://www.subir.com/rushdie.html Summaries of all his novels and links to interviews with Rushdie] * [http://www.muslim-refusenik.com/news/rushdie.html The Irshad Manji interview with Salman Rushdie] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060806151907/http://www.muslim-refusenik.com/news/rushdie.html |date=6 жніўня 2006 }} * [http://eldb.net/name/nm001893/ Творчасць Салмана Рушдзі на сайце The Electronic Literary Database] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070618094303/http://eldb.net/name/nm001893/ |date=18 чэрвеня 2007 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Рушдзі Салман}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Букераўскай прэміі]] [[Катэгорыя:Палітычныя эмігранты]] 4xrujce1d3x622qt48wevnd401kxz7b Чэмпіянат Еўропы па футболе 0 77487 5159622 4944713 2026-06-30T09:17:30Z Sudghdjdjs 170457 5159622 wikitext text/x-wiki {{Картка футбольнага турніру |назва = Чэмпіянат Еўропы па футболе |арыгінальнае = UEFA European Football Championship |лагатып = |краіна = [[Еўропа]] ([[УЕФА]]) |кол-ць каманд = 24 (фінал)<br />53 (кваліфікацыя 2016) |заснаваны = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1960|1960]] |рэарганізаваны = |дзеючы чэмпіён = {{Футбол|ESP}} (4 тытул) |найбольш тытулаваны = {{Футбол|ESP}} (4 тытулы) |сайт = [https://www.uefa.com/ UEFA.com] |бягучы сезон = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2024|2024]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе''' ({{lang-en|UEFA European Championship}}) — галоўнае спаборніцтва нацыянальных зборных, якое праводзяць пад эгідай [[УЕФА]]. Спаборніцтва праводзяць кожныя 4 гады, пачынаючы з 1960 года, яно праходзіць паміж [[Чэмпіянат свету па футболе|Чэмпіянатамі свету]]. Першапачаткова турнір называўся «Нацыянальны Еўрапейскі кубак», у 1968 годзе назву змянілі на «Чэмпіянат Еўропы па футболе». Жаночы Чэмпіянат Еўропы па футболе ўпершыню адбыўся ў [[1984]] годзе, а з [[1997]] года яго праводзяць кожныя 4 гады. == Спасылкі == * [http://goal.net.ua/encyclopedia/1859.html Гісторыя чэмпіянатаў Еўропы на сайце ГОЛ!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120118024809/http://goal.net.ua/encyclopedia/1859.html |date=18 студзеня 2012 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Пераможцы чэмпіянату Еўропы па футболе}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} {{Турніры УЕФА}} {{Міжнародны футбол}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе| ]] oinnbt7g82hr9ad184zpmrldtg63zgu 5159623 5159622 2026-06-30T09:17:51Z Sudghdjdjs 170457 5159623 wikitext text/x-wiki {{Картка футбольнага турніру |назва = Чэмпіянат Еўропы па футболе |арыгінальнае = UEFA European Football Championship |лагатып = |краіна = [[Еўропа]] ([[УЕФА]]) |кол-ць каманд = 24 (фінал)<br />55 (кваліфікацыя 2020) |заснаваны = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1960|1960]] |рэарганізаваны = |дзеючы чэмпіён = {{Футбол|ESP}} (4 тытул) |найбольш тытулаваны = {{Футбол|ESP}} (4 тытулы) |сайт = [https://www.uefa.com/ UEFA.com] |бягучы сезон = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2024|2024]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе''' ({{lang-en|UEFA European Championship}}) — галоўнае спаборніцтва нацыянальных зборных, якое праводзяць пад эгідай [[УЕФА]]. Спаборніцтва праводзяць кожныя 4 гады, пачынаючы з 1960 года, яно праходзіць паміж [[Чэмпіянат свету па футболе|Чэмпіянатамі свету]]. Першапачаткова турнір называўся «Нацыянальны Еўрапейскі кубак», у 1968 годзе назву змянілі на «Чэмпіянат Еўропы па футболе». Жаночы Чэмпіянат Еўропы па футболе ўпершыню адбыўся ў [[1984]] годзе, а з [[1997]] года яго праводзяць кожныя 4 гады. == Спасылкі == * [http://goal.net.ua/encyclopedia/1859.html Гісторыя чэмпіянатаў Еўропы на сайце ГОЛ!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120118024809/http://goal.net.ua/encyclopedia/1859.html |date=18 студзеня 2012 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Пераможцы чэмпіянату Еўропы па футболе}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} {{Турніры УЕФА}} {{Міжнародны футбол}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе| ]] gxfp3zcr09e1quks9eayjv4t0d2ve43 Інгрыд Бергман 0 88086 5159654 5152914 2026-06-30T11:14:03Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ 5159654 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Бергман}} {{Кінематаграфіст | Імя = Інгрыд Бергман | Арыгінал імя = Ingrid Bergman | Фота = | Подпіс = | Імя пры нараджэнні = | Шырыня = 240px | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = {{SWE}} | Прафесія = [[актрыса]] | Гады актыўнасці = [[1934]]—[[1982]] | Кірунак = | Узнагароды = «[[Оскар]]» ([[1945]], [[1957]], [[1975]]) | imdb_id = | Сайт = [http://www.ingridbergman.com Афіцыйны сайт] }} '''Інгрыд Бергман''' ({{lang-sv|Ingrid Bergman}}, {{ДН|29|8|1915}}, {{МН|Стакгольм}}, [[Швецыя]] — {{ДС|29|8|1982}}, {{МС|Лондан}}, [[Вялікабрытанія]]) — шведская і амерыканская актрыса. У рэйтынгу Амерыканскага інстытута кінамастацтва — 100 найвялікшых зорак кіно за 100 гадоў па версіі AFI — займае 4-е месца. Тройчы лаўрэат прэмій «[[Оскар]]» і «Давід і Данатэла», чатыры разы — прэміі «[[Залаты Глобус]]», двойчы — прэміі «[[Эмі]]», першы лаўрэат прэміі «Тоні» (1947). == Біяграфія == Вучылася ў школе пры Драматычным тэатры ў [[Стакгольм]]е. У кіно пачала здымацца з [[1934]] года. Актрыса шматграннага таленту, разнастайных амплуа, пераймала ў сваёй творчасці розныя стылі і творчыя манеры, спецыфіку розных нацыянальных школ. Сусветнае прызнанне атрымала пасля здымак у стужках «Газавае святло» (1944, прэмія «Оскар»), «[[Анастасія (фільм, 1956)|Анастасія]]» (1956, прэмія «Оскар»), «Зачараваны», «Дрэнная слава» ў [[ЗША]]; «Стромбалі, зямля божая» (1950), «Еўропа-51» (1951) у [[Італія|Італіі]], «Алена і мужчыны» (1956) у [[Францыя|Францыі]], «Жоўты ролс-ройс» (1965), «Кветка кактуса» ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], а таксама ў фільмах «Сведэнх’ельмы» (1935), «Забойства ва Усходнім экспрэсе» (1975, прэмія «Оскар»), «[[Восеньская саната]]». Разам з А. Бургес аўтар кнігі «Мая гісторыя», якая выйшла ў [[1980]] годзе. == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3}} == Спасылкі == * [http://www.ingridbergman.com/ Афіцыйны сайт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090430201643/http://www.ingridbergman.com/ |date=30 красавіка 2009 }} * [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/bergman/index1.html Інгрыд Бергман ] на сайце peoples.ru * [https://web.archive.org/web/20070423142045/http://www.tvkultura.ru/theme.html?id=8482&cid=86 Інгрыд Бергман на партале «Культура»] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую жаночую ролю}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога плана}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — драма}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — міні-серыял ці тэлефільм}} {{Прэмія «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў міні-серыяле ці тэлефільме}} {{DEFAULTSORT:Бергман Інгрыд}} [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Актрысы Швецыі]] [[Катэгорыя:Актрысы ЗША]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»]] [[Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы]] 0nop21gbzthgwqr6ig1nwqtbwq16cjh Юл Брынер 0 94263 5159655 4703148 2026-06-30T11:15:17Z Autumndancer 168015 /* Гл. таксама */ 5159655 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст | Імя = Юл Брынер | Арыгінал імя = {{lang-en|Yul Brynner}} | Фота = Yul Brynner in The Ten Commandments film trailer.jpg | Подпіс = | Імя пры нараджэнні = Юлій Барысавіч Брынер | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Прафесія = | Гады актыўнасці = | Кірунак = | Узнагароды = | imdb_id = 0000989 | Сайт = }} '''Юл Брынер''' ({{lang-en|Yul Brynner}}; {{ДН|11|7|1920}}, [[Уладзівасток]] — {{ДС|10|10|1985}}, [[Нью-Ёрк]]) — амерыканскі [[акцёр]] [[тэатр]]а і кіно расійскага паходжання. == Фільмаграфія == * (1956) «[[Анастасія (фільм, 1956)|Анастасія]]» * (1959) «[[Падарожжа (фільм, 1959)|Падарожжа]]» == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * {{en icon}} [http://rockbrynner.com/events.htm Гісторыя сям’і Брынераў на сайце Рока Брынера] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111121033750/http://www.rockbrynner.com/events.htm |date=21 лістапада 2011 }} * [http://text.newlookmedia.ru/ Самы пышны з сямёркі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101218102020/http://text.newlookmedia.ru/ |date=18 снежня 2010 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю}} {{DEFAULTSORT:Брынер}} [[Катэгорыя:Акцёры ЗША]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»]] [[Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага]] [[Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў]] [[Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Кітаі]] [[Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі]] [[Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША]] fkjfvhcqh86d2txknz9cauhf933vksn Нацыянальны парк Агульяс 0 106189 5159610 4094353 2026-06-30T08:54:53Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Заходне-Капская правінцыя]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159610 wikitext text/x-wiki {{Запаведная зона | Назва = {{PAGENAME}} | Арыгінальная назва = | Катэгорыя МСАП = | Выява = AgulhasLighthouse.jpg | Подпіс = Маяк у нацыянальным парку Агульяс | Размяшчэнне = <!-- правінцыя, штат, вобласць і інш. --> | Краіна = ПАР | Найбліжэйшы горад = | lat_dir = S| lat_deg = 34| lat_min = 50| lat_sec = | long_dir = E| long_deg = 20| long_min = 0| long_sec = | region = <!-- [[ISO 3166]] --> | CoordScale = <!-- па змоўчанні 1:100 000 (1 cm : 1 km) --> | Плошча = | Сярэдняя вышыня = | Дата заснавання = <!-- дата заснавання --> | Наведвальнасць = <!-- колькасць наведвальнікаў --> | Год наведвальнасці = <!-- год, у які праводзіўся збор статыстыкі --> | Кіравальная арганізацыя = | Сусветная спадчына = | Сайт = }} '''Нацыянальны парк Агульяс''' ({{lang-en|Agulhas National Park}}) — размешчаны на тэрыторыі [[ПАР]], на аднайменнай раўніне Агульяс у [[Заходняя Капская правінцыя|Заходняй Капскай правінцыі]] ў 200 км на паўднёвы ўсход ад [[Кейптаўн]]а. Парк заснаваны 14 верасня 1998 года. Плошча — 2,10 кв. км. Тэрыторыю запаведніка насяляюць такія рэдкія жывёлы як кіпцюрастая жаба, афрыканскі чорны кулік-сарока, [[паўднёвы кіт]] і іншыя. == Спасылкі == * [http://www.sanparks.org/parks/agulhas/ Agulhas National Park] на сайце Sanparks [[Катэгорыя:Нацыянальныя паркі ПАР]] [[Катэгорыя:Заходне-Капская правінцыя]] rflv20p58v4qmj5yvqhr0h0ras6uz11 Зборная Эквадора па футболе 0 118587 5159656 4635561 2026-06-30T11:47:52Z Cromenio 169010 5159656 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе | Назва = {{Сцягафікацыя|Эквадор}} | Лагатып = Logo de la Federación Ecuatoriana de Fútbol (2).svg | Шырыня = 150px | Мянушкі = ''Трыкалор'' ({{lang-es|La Tri}}) | Канфедэрацыя = [[КАНМЕБОЛ]] ([[Паўднёвая Амерыка]]) | Федэрацыя = [[Эквадорская федэрацыя футбола]] | Трэнер = | Капітан = | Найбольшая кол-ць гульняў = [[Іван Уртада]] (168) | Лепшы бамбардзір = [[Энер Валенсія]] (40) | Хатні стадыён = [[Эстадыа Алімпіка Атаўальпа]] | Код ФІФА = ECU <!-- Форма --> | pattern_la1 = _ecu23h | pattern_b1 = _ecu23h | pattern_ra1 = _ecu23h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFC00 | body1 = FFFC00 | rightarm1 = FFFC00 | shorts1 = 253167 | socks1 = 253167 | pattern_la2 = _ecu23a | pattern_b2 = _ecu23a | pattern_ra2 = _ecu23a | pattern_sh2 = _ecu23h1 | pattern_so2 = _socks | leftarm2 = 0A2C5A | body2 = 0A2C5A | rightarm2 = 0A2C5A | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF <!-- Форма --> | Найвышэйшы рэйтынг = 10 <small>(ліпень 2012)</small> | Найніжэйшы рэйтынг = 63 <small>(май 1998)</small> | Першая гульня = {{Футбол|BOL}} 1:1 {{Футбол|ECU||R}}<br />([[Багата]], [[Калумбія]]; [[8 жніўня]] [[1938]]) | Перамога = {{Футбол|ECU}} 6:0 {{Футбол|PER||R}}<br />([[Кіта]], [[Эквадор]]; [[22 чэрвеня]] [[1975]]) | Паражэнне = {{Футбол|ARG||||||1812}} 12:0 {{Футбол|ECU||R}}<br />([[Мантэвідэа]], [[Уругвай]]; [[22 студзеня]] [[1942]]) | Гульняў ЧС = 4 | Першы ЧС = 2002 | Дасягненні ЧС = 1/8 фіналу ([[Чэмпіянат свету па футболе 2006|2006]]) | Чэмпіянат рэг = [[Кубак Амерыкі па футболе|Кубак Амерыкі]] | Гульняў рэг = 29 | Першы рэг = [[Чэмпіянат Паўднёвай Амерыкі па футболе 1939|1939]] | Дасягненні рэг = 4 месца ([[Чэмпіянат Паўднёвай Амерыкі па футболе 1959 (Эквадор)|1959]], [[Кубак Амерыкі па футболе 1993|1993]]) | Чэмпіянат рэг2 = [[Залаты кубак КАНКАКАФ]] | Гульняў рэг2 = 1 | Першы рэг2 = [[Залаты кубак КАНКАКАФ 2002|2002]] | Дасягненні рэг2 = групавы этап ([[Залаты кубак КАНКАКАФ 2002|2002]]) }} '''Зборная Эквадора па футболе''' прадстаўляе [[Эквадор]] на міжнародных турнірах па [[футбол]]е. Кантралюецца Федэрацыяй футбола Эквадора. Да нядаўняга часу, зборная Эквадора разам са [[Зборная Венесуэлы па футболе|зборнай Венесуэлы]] лічылася самай няўдалай камандай у [[Паўднёвая Амерыка|Паўднёвай Амерыцы]]. Аднак, у апошнія гады каманда пачала прагрэсаваць і здолела ўпершыню прайсці кваліфікацыю на чэмпіянат свету 2002 года. І другі раз запар на [[Чэмпіянат свету па футболе 2006|чэмпіянат свету ў Германіі]], дзе ўвайшла ў лік 16 лепшых, прайграўшы [[Зборная Англіі па футболе|зборнай Англіі]]. Станам на верасень 2016 года зборная Эквадора займае 19-е месца ў рэйтынгу [[ФІФА]]. Крытыкі каманды часам прыпісваюць яе поспехі складанасці ў акліматызацыі для іншых каманд пры гульні ў [[Кіта]] (на вышыні 2600 метраў над узроўнем мора). == Гісторыя == Хоць у апошні час у гульні зборнай назіраецца прыкметны прагрэс, у XX стагоддзі камандзе не ўдалося нічога дамагчыся на міжнароднай арэне. Упершыню Эквадор прымаў удзел у кваліфікацыі да [[Чэмпіянат свету па футболе 1962|чэмпіянату свету 1962]], але не змог прайсці [[Зборная Аргенціны па футболе|Аргенціну]], пацярпеўшы паражэнне ў двух сустрэчах. Каманда была блізкая да траплення на [[Чэмпіянат свету па футболе 1966|чэмпіянат 1966 года]], аднак ёй ізноў не пашанцавала ў апошніх матчах. У адборачным турніры да [[Чэмпіянат свету па футболе 2002|чэмпіянату свету 2002]] Эквадор сенсацыйна заняў другое месца, саступіўшы толькі Аргенціне і абышоўшы [[Зборная Бразіліі па футболе|Бразілію]] на 1 ачко. [[Агусцін Дэльгада]] з 9 галамі заняў у спісе бамбардзіраў 2 месца, саступіўшы толькі аргенцінцу [[Эрнан Крэспа|Эрнан Крэспа]]. У той камандзе лідарамі былі [[Алекс Агінага]], [[Іван Каўедэс]], [[Іван Уртада]] і [[Улісес дэ ла Крус]], а трэніраваў яе калумбіец [[Эрна Дарыа Гомес]]. Хоць каманда і не змагла на чэмпіянаце пераадолець групавую стадыю, ёй атрымалася абыграць 1:0 дастаткова моцную [[зборная Харватыі па футболе|зборную Харватыі]], якая заняла 3-е месца на папярэднім чэмпіянаце свету. Няўдалая гульня на [[Кубак Амерыкі па футболе 2004|Кубку Амерыкі 2004]] у Перу прывяла да адстаўкі Гомеса, якога змяніў іншы калумбіец, [[Луіс Фернанда Суарэс|Луіс Суарэс]]. Ён прывёў каманду да трэцяга месца ў кваліфікацыйным раундзе да [[Чэмпіянат свету па футболе 2006|чэмпіянату свету 2006]]. У Германіі Эквадор выйшаў з групы, абыграўшы [[Зборная Польшчы па футболе|Польшчу]] і [[Зборная Коста-Рыкі па футболе|Коста-Рыку]], а ў 1/8 фіналу саступіў [[Зборная Англіі па футболе|Англіі]] з лікам 1:0. У 2007 годзе маладзёжная зборная Эквадора ўпершыню ў сваёй гісторыі выйграла Панамерыканскія гульні. У тым жа годзе галоўны трэнер гэтай каманды [[Сікста Вісуэтэ]] замяніў Суарэса ў якасці кіраўніка нацыянальнай зборнай. Вісуэтэ пакінуў пасаду ў 2010 годзе, пасля таго як Эквадор не здолеў прабіцца на [[Чэмпіянат свету па футболе 2010|чэмпіянат свету 2010]]. З 2010 па 2014 год зборную ўзначальваў [[Рэйнальда Руэда]], які вывеў каманду на [[Чэмпіянат свету па футболе 2014|чэмпіянат свету 2014]] у Бразіліі, дзе Эквадор заняў трэцяе месца ў групе, прайграўшы [[Зборная Швейцарыі па футболе|Швейцарыі]] (1:2), перайграўшы [[Зборная Гандураса па футболе|Гандурас]] (2:1) і згуляўшы ўнічыю з [[Зборная Францыі па футболе|Францыяй]] (1:1). Пасля чэмпіянату свету 2014 галоўным трэнерам зноў стаў Вісуэтэ, якога ў 2015 годзе замяніў [[Густава Кінтэрас]]. Найлепшым вынікам зборнай на Кубку Амерыкі было 4 месца ў 1993 годзе. == Выступы на чэмпіянатах свету == * 1930—1998 — ''не кваліфікавалася'' * 2002 — групавы этап * 2006 — 1/8 фіналу * 2010 — ''не кваліфікавалася'' * 2014 — групавы этап * 2018 — ''не кваліфікавалася'' * 2022 — групавы этап == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://www.ecuafutbol.org/ Футбольная Асацыяцыя Эквадора] {{ref-es}} * [http://www.fifa.com/associations/association=ecu/index.html Зборная Эквадора на сайце ФІФА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130706011027/http://www.fifa.com/associations/association=ecu/index.html |date=6 ліпеня 2013 }} {{ref-en}} {{ВС}} {{Навігацыйны блок2 |state = collapsed |загаловак = Міжнародныя турніры зборнай Эквадора |Склад зборнай Эквадора па футболе на чэмпіянаце свету 2014 |Склад зборнай Эквадора па футболе на Кубку Амерыкі 2015 |Склад зборнай Эквадора па футболе на Кубку Амерыкі 2016 }} {{Паўднёваамерыканскія футбольныя зборныя}} [[Катэгорыя:Зборная Эквадора па футболе| ]] mvrqwvy6ic5jic7g4e897a6dosooor4 Гусеў 0 121106 5159463 5141647 2026-06-29T12:14:53Z StarDeg 16311 5159463 wikitext text/x-wiki '''Гусеў''' — рускае прозвішча, тапонім. [[Дэрыват]] з суфіксам ''-еў'' ад прозвішча [[Гусь]]: ''Гус-еў — «які належыць Гусю»''<ref>[[Павел Сцяцко]]. [http://elib.bspu.by/bitstream/doc/14791/1/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%8F%20%D1%8F%D0%BA%20%D0%A0%D0%9C_%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D0%B5%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_2.pdf Онімы пісьменнікаў] // «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]», № 8, 2016.</ref>. == Прозвішча == * [[Алег Анатолевіч Гусеў]] (нар. 1983) — украінскі футбаліст. * [[Аляксандр Віктаравіч Гусеў]] * [[Анатоль Дзмітрыевіч Гусеў]] (нар. 1928) — беларускі філосаф. * [[Валянцін Іванавіч Гусеў]] (1911—1983) — беларускі архітэктар. * [[Васіль Фёдаравіч Гусеў]] (1927—1991) — рускі і беларускі акцёр. * [[Віктар Міхайлавіч Гусеў]] (1909—1944) — рускі паэт і драматург. * [[Віктар Яўгенавіч Гусеў]] (1918—2002) — рускі фалькларыст-славіст. * [[Дзмітрый Сцяпанавіч Гусеў]] (1902—?) — савецкі беларускі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч. * [[Кірыл Ігаравіч Гусеў]] (нар. 1999) — беларускі футбаліст. * [[Мацвей Мацвееевіч Гусеў]] (1826—1866) — рускі астраном, адзін з пачынальнікаў [[Астрафізіка|астрафізічных]] даследаванняў. * [[Мікалай Іванавіч Гусеў]] (1899—1965) — беларускі мастак і педагог. * [[Пётр Андрэевіч Гусеў]] (1904—1987) — артыст балета, балетмайстар і педагог. * [[Пётр Іванавіч Гусеў]] (1932—2024) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. * [[Сіла Нічыпаравіч Гусеў]] (1897—1986) — беларускі празаік. * [[Сяргей Іванавіч Гусеў-Арэнбургскі]] (сапр. Гусеў; 1867—1963) — рускі пісьменнік. * [[Уладзімір Васільевіч Гусеў]] (1923—1943) — [[Герой Савецкага Саюза]]. == Тапонім == * [[Гусеў (горад)|Гусеў]] — горад у [[Калінінградская вобласць|Калінінградскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. === Пазаземныя аб’екты === * [[Гусеў (кратар)|Гусеў]] — [[марс|марсіянскі]] [[ударны кратар|ўдарны кратар]]. {{зноскі}} {{неадназначнасць|цёзкі2|паселішчы}} [[Катэгорыя:Рускія прозвішчы]] c4fo02ljfaif8expvkf4fo1qslpsmqq 5159466 5159463 2026-06-29T12:16:05Z StarDeg 16311 5159466 wikitext text/x-wiki '''Гусеў''' — рускае прозвішча, тапонім. [[Дэрыват]] з суфіксам ''-еў'' ад прозвішча [[Гусь]]: ''Гус-еў — «які належыць Гусю»''<ref>[[Павел Сцяцко]]. [http://elib.bspu.by/bitstream/doc/14791/1/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%8F%20%D1%8F%D0%BA%20%D0%A0%D0%9C_%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D0%B5%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0_2.pdf Онімы пісьменнікаў] // «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]», № 8, 2016.</ref>. == Прозвішча == * [[Алег Анатолевіч Гусеў]] (нар. 1983) — украінскі футбаліст. * [[Аляксандр Віктаравіч Гусеў]] (нар. 1963) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч * [[Анатоль Дзмітрыевіч Гусеў]] (нар. 1928) — беларускі філосаф. * [[Валянцін Іванавіч Гусеў]] (1911—1983) — беларускі архітэктар. * [[Васіль Фёдаравіч Гусеў]] (1927—1991) — рускі і беларускі акцёр. * [[Віктар Міхайлавіч Гусеў]] (1909—1944) — рускі паэт і драматург. * [[Віктар Яўгенавіч Гусеў]] (1918—2002) — рускі фалькларыст-славіст. * [[Дзмітрый Сцяпанавіч Гусеў]] (1902—?) — савецкі беларускі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч. * [[Кірыл Ігаравіч Гусеў]] (нар. 1999) — беларускі футбаліст. * [[Мацвей Мацвееевіч Гусеў]] (1826—1866) — рускі астраном, адзін з пачынальнікаў [[Астрафізіка|астрафізічных]] даследаванняў. * [[Мікалай Іванавіч Гусеў]] (1899—1965) — беларускі мастак і педагог. * [[Пётр Андрэевіч Гусеў]] (1904—1987) — артыст балета, балетмайстар і педагог. * [[Пётр Іванавіч Гусеў]] (1932—2024) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. * [[Сіла Нічыпаравіч Гусеў]] (1897—1986) — беларускі празаік. * [[Сяргей Іванавіч Гусеў-Арэнбургскі]] (сапр. Гусеў; 1867—1963) — рускі пісьменнік. * [[Уладзімір Васільевіч Гусеў]] (1923—1943) — [[Герой Савецкага Саюза]]. == Тапонім == * [[Гусеў (горад)|Гусеў]] — горад у [[Калінінградская вобласць|Калінінградскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. === Пазаземныя аб’екты === * [[Гусеў (кратар)|Гусеў]] — [[марс|марсіянскі]] [[ударны кратар|ўдарны кратар]]. {{зноскі}} {{неадназначнасць|цёзкі2|паселішчы}} [[Катэгорыя:Рускія прозвішчы]] gecalhb9i1hi0o2cwi9amz6xc4atqzl Партал:Біяграфіі/Новыя артыкулы 100 121975 5159524 5159245 2026-06-29T15:50:56Z NirvanaBot 40832 +6 новых 5159524 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Сяргей Львовіч Нікалаеў|2026-06-29T13:24:45Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Мануэль Фрага|2026-06-29T13:21:31Z|Ueschar}} {{Новы артыкул|Аляксандр Віктаравіч Гусеў|2026-06-29T12:08:39Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Святаслаў Мікалаевіч Рэрых|2026-06-29T09:25:25Z|Алесандр Бусел}} {{Новы артыкул|Барыс Іванавіч Пятніцкі|2026-06-28T19:20:43Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Таццяна Аляксееўна Агапкіна|2026-06-28T16:38:57Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Уладзімір Кармілкін|2026-06-28T15:38:55Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Сяргей Васілевіч Бабіч|2026-06-28T10:34:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мікалай Іванавіч Яшын|2026-06-28T08:56:22Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Віккру|2026-06-28T08:10:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Соф'я Валодчынская|2026-06-27T22:09:58Z|Rabbi Mendl}} {{Новы артыкул|Ян Генрык Валадковіч|2026-06-26T14:25:18Z|Kanstas}} {{Новы артыкул|Маскоўскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт|2026-06-26T14:22:06Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Арон Барысавіч Даўгапольскі|2026-06-26T13:58:13Z|~2026-36760-65}} {{Новы артыкул|Аляксандр Фёдаравіч Рашчупкін|2026-06-26T12:38:11Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Käärijä|2026-06-26T12:02:20Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Жазэф Бертран|2026-06-26T07:31:39Z|Ueschar}} {{Новы артыкул|Леон Немчык|2026-06-26T07:28:44Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Ранка Матасавіч|2026-06-26T07:08:30Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Карней|2026-06-25T20:52:06Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> a456ukmq0b73i9ymg75k06mqp2xi8my Вікіпедыя:Да перайменавання 4 131069 5159497 5159397 2026-06-29T13:29:57Z Ueschar 151377 /* Кітайцы → Ханьцы */ Адказ 5159497 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Кітайцы]] → [[Ханьцы]] == #У артыкуле гаворка ідзе менавіта пра этнічную групу ханьцаў. Ханьцы, гэта не ўсе кітайцы (можна паглядзець, напрыклад, у рускамоўных артыкулах [[:ru:Хань (народ)|Хань (народ)]] і [[:ru:Китайцы|Китайцы]]). #Міжмоўныя зноскі таксама вядуць на артыкулы на іншых мовах пра ханьцаў, а не кітайцаў (акрамя тарашкевіцы, там тая ж памылка).[[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:53, 28 чэрвеня 2026 (+03) #:Калі ласка, выконвайце рэкамедацыі, якія прапісаны ў раздзеле «Выстаўленне старонкі да перайменавання». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 09:56, 29 чэрвеня 2026 (+03) #:{{Перайменаваць}} Выглядае, як банальны недагляд ці памылка. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 16:29, 29 чэрвеня 2026 (+03) == [[Ельскі ўніверсітэт]] → [[Іельскі ўніверсітэт]] == Паводле БелЭн [https://verbum.by/belen/%D0%86%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%9A%D0%86%20%D0%A3%D0%9D%D0%86%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%A1%D0%86%D0%A2%D0%AD%D0%A2 тут]. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:19, 16 чэрвеня 2026 (+03) :Не актуальна, гл. адказ НАН Беларусі: {{ш|НАН-Ё}} [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:13, 16 чэрвеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], наконт ''Не актуальна'' — перабор. Таму што [[Вікіпедыя:Кансэнсус#Кансэнсус можа змяняцца]]. І апошнім часам мы такое бачылі. Калі ў Супольнасці ёсць жаданне пераасэнсаваць кансэнсус, то чаму б і не. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:34, 16 чэрвеня 2026 (+03) :::Кансэнсус у чым? Адмовіцца ад прызнання, што НАН рэгулюе беларускую мову? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 16:07, 19 чэрвеня 2026 (+03) :::: [[Вікіпедыя:Кансэнсус]] пры рэдагаванні артыкулаў звычайна дасягаецца натуральным шляхам — пасля таго як адзін з удзельнікаў уносіць праўку ці дадатак на якой-небудзь са старонак Вікіпедыі, усе, хто ўбачаць гэту змену, могуць на яе адрэагаваць, змяніўшы ці адмяніўшы яе, або пакінуць яе ў сіле. НАН у такім разе тут ні пры чым, маеш рацыю [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:26, 19 чэрвеня 2026 (+03) :Добра, сам выставіў - сам сябе папраўлю. Сапраўды, паводле сучасных правіл будзе Ельскі. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/158294/1/ivchenkov%20block%20Z.pdf тут] Першапачаткова думаў, што яно падпадае пад тую ж катэгорыю, што і Іерусалім, іена і г.п. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 16:45, 19 чэрвеня 2026 (+03) == [[Аперацыя «Нептун»]] → [[Высадка ў Нармандыі]] == Больш распаўсюджаная назва. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:24, 11 чэрвеня 2026 (+03) :У БелЭн фігуруе назва [https://verbum.by/belen/%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%94%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%AF%20%D0%94%D0%AD%D0%A1%D0%90%D0%9D%D0%A2%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%90%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%AB%D0%AF%201944 "Нармандская дэсантная аперацыя 1944"]. Думаю, варта разгледзіць такую назву для артыкула. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:44, 11 чэрвеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Сапраўды больш распаўсюджаная назва. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:31, 16 чэрвеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, найбольш распаўсюджаная назва ў публікацыях і дыскурсе [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:40, 16 чэрвеня 2026 (+03) == [[Эрнэст Рэзерфорд]] → [[Эрнест Рэзерфард]] == Згодна з БелЭн [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.13.djvu_559 тут.] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:18, 23 мая 2026 (+03) :Хаця, улічваючы змену правапісу 2008, магчыма правільней было б Эрнэст Рэзерфард. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 11:05, 25 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна БелЭн, толькі Эрнэст [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:42, 11 чэрвеня 2026 (+03) == [[Уладзімір Пятровіч Кёпен]] → [[Уладзімір Пятровіч Кёпэн]] == Усе мы ведаем, як гэтыя «е» ў рускай мове адпавядаюць на самай справе гуку [э]. Тут нямецкай прозвішча Köppen, мусім на яго абапірацца ў любым выпадку. Нібыта нямецкае э ў беларускай не пераходзіць у е, нават без націску. Шкада, што пакуль няма ў нас практычнай транскрыпцыі з нямецкай... Пакуль што выглядае як выразны ўплыў рускай мовы. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 08:12, 14 мая 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} нямецкія e мы нідзе асабліва праз э не перадаем, не бачу неабходнасці рабіць тое ж з прозвішчам, якое вядомае пры пасродніцтве рускай мовы. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:30, 16 чэрвеня 2026 (+03) == [[Акадэмія WSB у Варшаве]] → [[Акадэмія ВСБ у Варшаве]], [[Акадэмія WSB]] → [[Акадэмія ВСБ]] == [[ВП:Кірлат]] у назвах. WSB нібыта цяпер больш не расшыфроўваецца, то трэба было б транслітэрыраваць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 19:31, 13 мая 2026 (+03) :І катэгорыя [[:Катэгорыя:Akademія WSB]] таксама [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 19:37, 13 мая 2026 (+03) :А чаму мы мусім гэта транслітараваць? Калі гэта ўласная назва, гандлёвая марка, і г.д., то звычайна пакідаем у арыгінальным напісанні. Пакуль што не перакананы. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:54, 16 чэрвеня 2026 (+03) ::У першую чаргу трэба выправіць кірлат Akademія. ::Далей можна размаўляць пра назву навучальнай установы. На цяперашні момант WSB нібыта ніяк не расшыфроўваецца, проста застаецца як частка назвы гістарычна, таму мне падаецца лагічным транслітараваць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:37, 17 чэрвеня 2026 (+03) :::Кірлат выпраўлены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:23, 18 чэрвеня 2026 (+03) == [[Хагіс]] → [[Хэгіс]] == Крыніц няма, акрамя [https://verbum.by/?q=%D0%A5%D1%8D%D0%B3%D1%96%D1%81 Англійска-беларускага слоўніка (Т. Суша, 2013)], таму прапаную перайменаваць паводле яго. --[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:09, 2 мая 2026 (+03) :Тут усё крыху цяжэй, бо выпадкаў ужывання "Хэгіс", апарача гэтага слоўніку, я не знайшоў, але Хагіс згадваецца [https://prajdzisvet.org/events/845-bielarusy-vinshujuts-bernsa-z-dniom-naradzhennia.html тут], [https://news.by/by/news/kultura/260_let_so_dnya_rozhdeniya_roberta_bernsa_otmetili_v_minske тут], [https://www.svaboda.org/a/28331935.html тут], [https://nashaniva.com/322748 тут], [https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/2012-06.pdf тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 09:45, 29 мая 2026 (+03) == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 10:54, 20 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але трэба дадаць інфармацыю пра пераклад і ўвогуле крыху палепшыць старонку. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:35, 26 красавіка 2026 (+03) : Не знайшоў АК за "УАЛЛ-І" акрамя Кінакіпы. Тым часам за "ВАЛЛ-І" можна сустрэць [https://euroradio.fm/u-los-andzhelese-vall-i-pryznali-filmam-goda Euroradio], [https://web.archive.org/web/20230110014627/https://nashaniva.com/69780 Nashaniva], [https://1387.io/jak-zacikavic-dzjacej-i-daroslyh-tjemaj-berazhlivaga-sta-lennja-da-pryrody-raskazala-jekolag-julija-prylishch/ 1387]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:41, 26 красавіка 2026 (+03) ::Калі б не было перакладу самой стужкі, то пададзеныя крыніцы мелі б прыярытэт. З улікам таго, што ёсць ужо пераклад (які атрымаў сваю агучку), то не зусім разумею, чаму старонка мае называцца паводле тых крыніц, якія былі зроблены да перакладу самога мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:54, 26 красавіка 2026 (+03) :::пераклад не афіцыйны, дый бывае, што перакладаў некалькі, таму мусім таксама глядзець на словаўжыванне ў розных крыніцах. Думаю, варта перайменаваць, але ў лідзе падаць дзве формы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) ::: Хто адказны за пераклад? Якая акадэмічнасць гэтага перакладу? Пераклад - гэта добрая справа, але ён яшчэ не гарантуе, што менавіта гэтая назва будзе абраная для артыкула. Мы не ведаем, хто і ў якіх умовах яго перакладаў. Калі гэта быў хтосьці з НАН РБ - адна справа, калі гэта аматарскі пераклад - іншая. Калі пераклад з’яўляецца аматарскім, то чаму мы павінны ставіць яго вышэй за некалькі беларускамоўных крыніц? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:01, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} Мультфільм з назвай УАЛЛ-І існуе, яго можна фізічна паглядзець (хоць пераклад, безумоўна, неафіцыйны). Будзьма шчырымі, афіцыйны мы наўрад ці пабачым. WALL-I(англійскі) і ВАЛЛ-И(расейскі), ВОЛЛ-І(украінскі) гэтаксама ёсць, але не ВАЛЛ-І. Увогуле не разумею заганнай практыкі нашых СМІ аднаасабова перакладаць назвы твораў, варта было б даваць арыгінальную назву і МАГЧЫМЫ пераклад у дужках. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 20:07, 26 красавіка 2026 (+03) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Наконт арыгінальнага вымаўлення пракансультаваўся з універсітэцкай выкладчыцай французскай мовы. Атрымаў такі адказ: «Э» ў гэтым слове максімальна ненатуральны для французскай мовы. Амаль паўсюль дзейнічае правіла «адкрыты склад — закрыты гук, закрыты склад — адкрыты гук». Спрэчка тут упіраецца ў захаванне зычнага. Калі хочацца захаваць цвёрды «м», то лагічна браць літару «э», але сам галосны ў імені бліжэйшы да таго, які мы звычайна перадаем праз «е». Так, напрыклад, імя ''Léa'' не перадаецца як Лэа, а літара тая ж. :::: Наконт беларускіх крыніц: знайшоў згадку гэтага фільма ў БелЭн, у артыкуле «Францыя» (том 16, старонка 478). Там падаецца скарочаная назва «Амелі», праз «е». --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:45, 18 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}. Наконт норм, якімі кіруемся, падтрымліваю. Пане @[[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]], указвайце калі ласка атрыбуцыю да крыніц больш выразна «Згодна з такой вось крыніцай, трэба пісаць вось так», а не проста «трэба пісаць вось так». + гэтыя крыніцы трэба будзе апрацаваць і зрабіць асобную старонку па прыкладзе [[Польска-беларуская практычная транскрыпцыя]] і іншых падобных, каб ужо метадычна працаваць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:39, 26 красавіка 2026 (+03) ::Хутка зробім старонку для інструкцыі, добра) Дадзеная інструкцыя - даведка да БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў + змяненні ў беларускам правапісе 2008 года. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}}. Назва «Паляўнічыя за прывідамі» сустракаецца ў такіх выданнях, як [https://belsat.eu/83131477/nam-i-tak-strashna-shto-paglyadzets-na-gelauin-kab-zahavats-nervy Белсат], [https://novychas.online/kultura/top-10-filmau-dlja-ljohkaha-letnjaha-veczara Новы Час], [https://zviazda.by/editions/news/kantsert-stary-novy-god-z-three-sticks-praysho-dnyami-belaruskay-dzyarzha-nay-filarmonii/ Звязда]. Нельга сказаць, што альтэрнатыўны варыянт памылковы, аднак мы мусім абапірацца на тое, наколькі надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя крыніцы спасылаюцца на тэму артыкула. Кінакіпа як стрымінгавая платформа можа займацца ўласнымі перакладамі, і яны нават могуць быць вельмі якаснымі, але прыведзеныя вышэй рэсурсы пакуль маюць большую сукупную аўтарытэтнасць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:41, 25 красавіка 2026 (+03) ::::::За пераклад адказны [https://t.me/PierakladyArcioma Arciom], пераклады якога таксама можна сустрэць у такіх сэрвісах як [https://voka.tv/ru-RU/collections/cinevoka-kino-pa-belarusku CINEVOKA]. Акадэмічнасць перакладу адпавядае цяперашняму правапісу. Хто вызначае акадэмічнасць артыкулаў ад Звязды, НН, Белсат, ад якіх можна сустрэць машынны пераклад назваў з рускай мовы або англійскай? Якая вартасць такіх перакладаў? Калі б мы мелі некалькі перакладаў, то можна было б думаць над тым, што папулярней, а так мы маем пакуль адзін пераклад, а не некалькі ў артыкулаў СМІ, якія невядома якім чынам правяраюць. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:16, 26 красавіка 2026 (+03) ::::::: Ну, у нас з аднаго боку аматарскі пераклад, а з іншага тры інфармацыйныя беларускамоўныя рэсурсы. Канешне, усе тры могуць лупіць недакладныя пераклады ці калькі. Толькі вось гэта, па-першае, неабавязкова з’яўляецца праўдай у гэтым выпадку, а па-другое - незразумела, чаму пераклад аматара павінен быць вышэй за іх. ::::::: У нас існуе простае правіла датычна наймення артыкулаў: назвы грунтуюцца на тым, як на тэму артыкула спасылаюцца '''надзейныя і аўтарытэтныя беларускамоўныя''' крыніцы. Для мяне надзейнасць і аўтарытэтнасць [[Звязда|Звязды]] і [[Белсат]]а з’яўляюцца больш відавочнымі ў гэтым пытанні. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 26 красавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згаджуся наконт няслушнасці тэрміна "Сінавіяльны сустаў", бо гэта масла масленае. [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_290 Тут] у БелЭн "сустаў" падаецца як галоўная назва артыкула, разам з "сінавіяльнае злучэнне", "сучляненне", "дыартроз". Таму {{Перайменаваць}}. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 16:25, 23 мая 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) : Ёсць крыніцы? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:56, 25 мая 2026 (+03) :У БелЭн замацавана форма "[https://verbum.by/belen/%D0%91%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%9A-%D0%9F%D0%90%D0%94%D0%9B%D0%AF%D0%A1%D0%9A%D0%86 Бельск-Падляскі]", таму, лічу, што трэба ўніфікаваць да дадзенага варыянту. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:59, 16 чэрвеня 2026 (+03) :: БелЭн крыніца аўтарытэтная, але не адзіная. Уніфікацыя ў БелВікі здзяйсняецца паводле іншых прынцыпаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:14, 16 чэрвеня 2026 (+03) :::Слушна. З тых крыніц, што я знайшоў сітуацыя выглядае наступнай: ::: Бельск-Падляскі — [https://verbum.by/belen/%D0%91%D0%95%D0%9B%D0%AC%D0%A1%D0%9A-%D0%9F%D0%90%D0%94%D0%9B%D0%AF%D0%A1%D0%9A%D0%86 БелЭн], [https://verbum.by/pbs/bielsk-podlaski Польска-беларускі слоўнік], [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/165776/4/%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%82%D1%8D%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0%2037.pdf Беларусіка = Albaruthenika], [https://slounik.org/146870.html Беларускія рэлігійныя дзеячы (XX ст.). Даведнік], часткова [https://www.svaboda.org/a/29005335.html РС], [https://belsat.eu/84527031/niczos-na-eurovision БС] ::: Бельск-Падляшскі — [https://slounik.org/81455.html Беларускія пісьменнікі (1917-1990). Даведнік,] [https://racyja.com/by/?s=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA РР], часткова [https://www.polskieradio.pl/396/7811/artykul/3597088%2C%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA-%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%81%D0%BA%D1%96-%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D1%83%D0%B5%D1%86%D1%86%D0%B0-%D0%B4%D0%B0-%C2%AB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%96%C2%BB ПР], [https://niva.bialystok.pl/issue/2017/08/art_07.htm Ніва.Беласток] ::: Бельск Падляшскі — [https://slounik.org/90495.html Драўляныя цэрквы Беласточчыны,] :::Бельск Падляскі — часткова [https://www.svaboda.org/a/32467265.html РС], часткова [https://www.polskieradio.pl/396/7819/artykul/2980699%2C%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BA-%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%8C-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D1%87%D1%83%D0%BA-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA-%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D1%96-%E2%80%93-%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D0%B7-%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D1%80%D1%8B%D0%B3%D0%B0%D0%B6%D1%8D%D0%B9%D1%88%D1%8B%D1%85-%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%88%D0%B0 ПР] :::Калі нешта забыў ці паблытаў — перапрашаю. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:23, 19 чэрвеня 2026 (+03) :::: Ну пакуль за варыянт "Бельск-Падляскі" крыніцы самыя аўтарытэтныя. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:47, 21 чэрвеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :Надта аўтарытэтнай крыніцу не назавеш, але яна хаця б ёсць, сённяшні варыянт нічым увогуле не падмацаваны. Таму {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:27, 23 мая 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) ::Згодная з такім меркаваннем. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:29, 22 мая 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Значна лепшы варыянт, чым ёсць цяпер, упісваецца ў агульную логіку мовы, маем жа беларускамоўны, польскамоўны і г.д. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:33, 23 мая 2026 (+03) :Не бачу неабходнасці ў татальнай уніфікацыі, таму што можна натыкнуцца на назвы моў, ад якіх мы не здолеем утварыць адназначна правільны беларускі прыметнік. Але хачу звярнуць увагу, што ў апошніх слоўніках ідыш перастаў быць нескланяльным назоўнікам ([https://verbum.by/?q=%D1%96%D0%B4%D1%8B%D1%88 1], [https://slounik.org/search?dict=nazounik&search=%D1%96%D0%B4%D1%8B%D1%88 2]), так што варта пісаць Пісьменнікі на ідышы. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:25, 16 чэрвеня 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] cx5z82xw7of3l8aavov32myt0yidqke Прэмія імя Алеся Адамовіча 0 131791 5159521 5138322 2026-06-29T14:59:35Z M.L.Bot 261 /* Спіс лаўрэатаў */ 5159521 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя [[Алесь Адамовіч|Алеся Адамовіча]]''' — штогадовая літаратурная прэмія [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]]. Заснаваная ў [[1995]] годзе<ref name="found">[http://gw.lingvo.minsk.by/nn/2001/40/19.htm Удакладненне да № 36 ад 3 верасня] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130112225556/http://gw.lingvo.minsk.by/nn/2001/40/19.htm |date=12 студзеня 2013 }} // ''[[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]]''</ref> і ўручаецца за найлепшую публіцыстычную кнігу года. Напачатку ўручалася [[3 верасня]] — у дзень народзінаў культавага беларускага пісьменніка, пазней — у дзень яго смерці [[26 студзеня]]. Мае выгляд медаля, дыплома і грашовай сумы. З [[1996]] лаўрэатамі прэміі сталі [[Сяргей Пятроўскі]], [[Рыгор Барадулін]], [[Віталь Тарас]], [[Аляксандр Ступнікаў]], [[Людміла Хейдарава]], [[Ігар Гермянчук]], [[Барыс Хамайда]], [[Герман Кірылаў]], [[Жанна Мікалаеўна Літвіна|Жанна Літвіна]], [[Сяргей Дубавец]], [[Міхась Скобла]], [[Сяргей Шупа]]<ref>[http://www.lingvo.minsk.by/nn/2001/36/14.htm Смелыя паасобку, асцярожныя разам]{{Недаступная спасылка}} [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]] 2001</ref>. == Спіс лаўрэатаў == * [[1995]] — [[Павел Шарамет]] (ТБ), [[Анатоль Мікалаевіч Казловіч|Анатоль Казловіч]], [[Віталь Цыганкоў]], [[Валянцін Жданко]] (газетная публіцыстыка), [[Самсон Палякоў]] і рэжысёр [[Анатоль Алай]] (кіно)<ref name="found" /> * [[1996]] — [[Віталь Тарас]]<ref>[http://www.novychas.org/person/віталь-тарас-я-журналіст-бо-мне-гэта-цікава Віталь Тарас: Я журналіст, бо мне гэта цікава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110209102123/http://novychas.org/person/%D0%B2%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81-%D1%8F-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82-%D0%B1%D0%BE-%D0%BC%D0%BD%D0%B5-%D0%B3%D1%8D%D1%82%D0%B0-%D1%86%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D0%B0 |date=9 лютага 2011 }}</ref>, [[Людміла Хейдарава]] (ТБ) * [[1998]] — [[Сяргей Дубавец]] за цыкл перадач «Вострая Брама» * [[2000]] — [[Міхась Скобла]] за цыкл перадач «Вольная студыя» 1999—2000 гадоў і [[Сяргей Шупа]] за публікацыю дзвюх кніг «Архіва Беларускай Народнай Рэспублікі» * [[2001]] — [[Валянцін Акудовіч]] за культуралагічныя эсэ, прысвечаныя самаідэнтыфікацыі беларусаў, і [[Валерый Дранчук]] за публіцыстычныя артыкулы ў абарону беларускай прыроды. * 2002 — [[Ганна Соўсь]] за цыкл рэпартажаў з урочышча Курапаты ў часе будаўніцтва там кальцавой дарогі. * [[2004]] — [[Генадзь Бураўкін]] за кнігу паэзіі «Жураўліная пара», складанне кнігі ўспамінаў «Наш Быкаў» і серыю публіцыстычных артыкулаў, надрукаваных у газеце «[[Салідарнасць (газета)|Салідарнасць]]»<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/791735.html Генадзю Бураўкіну ўручаная прэмія імя Алеся Адамовіча] [[Радыё Свабода]]</ref> * [[2006]] — [[Сяргей Навумчык]] «Сем гадоў Адраджэння»<ref>{{Cite web |url=http://www.marakou.by/by/pressa/archiu/index_207.html |title=Прэміі ПЭН-цэнтру атрымалі Леанід Маракоў і Сяргей Навумчык |access-date=9 верасня 2012 |archive-date=5 сакавіка 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013553/http://www.marakou.by/by/pressa/archiu/index_207.html |url-status=dead }}</ref> * [[2007]] — [[Павел Севярынец]] «Лісты з лесу»<ref>[http://news.vitebsk.cc/2006/12/27/pawlu-sevyaryintsu-dali-premiyu-imya-alesya-adamovicha/ Паўлу Севярынцу далі прэмію імя Алеся Адамовіча] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120407193045/http://news.vitebsk.cc/2006/12/27/pawlu-sevyaryintsu-dali-premiyu-imya-alesya-adamovicha/ |date=7 красавіка 2012 }} {{нп3|Народныя навіны Віцебска|Народныя навіны Віцебска|en|Narodnya Naviny Vitsebska}}</ref> * [[2010]] — [[Сяргей Шапран]] «Васіль Быкаў. Гісторыя жыцця ў дакументах, публікацыях, успамінах, лістах»<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/2327419.html Вольга Бабкова і Сяргей Шапран атрымалі прэміі Беларускага ПЭН-цэнтра] [[Радыё Свабода]]</ref> * [[2011]] — [[Аляксандр Леанідавіч Тамковіч|Аляксандр Тамковіч]] кніга інтэрв’ю «Без палітыкі» і Мікалай Мельнікаў за вялікі ўнёсак у зберажэнне спадчыны Васіля Быкава<ref>[http://www.nn.by/?c=ar&i=63345 ПЭН-цэнтр вызначыў шматлікіх лаўрэатаў прэмій імя Адамовіча і Багушэвіча]</ref> * [[2012]] — [[Валер Булгакаў]] за кнігу «Беларусь 1994—2004 гг.: разбудова дзяржавы і пераслед нацыі» і [[Аляксандр Фядута]] за кнігу «Амерыканскія вершы», напісаную падчас знаходжання ў [[СІЗА КДБ]]. * [[2013]] — [[Алесь Бяляцкі]] за кнігу «Асвечаныя беларушчынай» * [[2014]] — [[Уладзімір Някляеў]] за кнігу «Знакі прыпынку» * [[2015]] — [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]] за кнігу «Імёны Свабоды»<ref>[http://www.svaboda.org/a/28074582.html Ляўрэатамі літаратурных прэміяў сталі Арлоў, Марозава, Лісейчыкаў і Лапатка]</ref> * [[2016]] — [[Зміцер Бартосік]] за кнігу «Быў у пана верабейка гаварушчы» * [[2017]] — [[Аляксандр Лукашук]] за стварэнне кніжнай серыі «Бібліятэка Свабоды», а таксама за выданне кніг «Прыгоды АРА ў Беларусі» і «Сьлед матылька: Освальд у Менску»<ref>{{Cite web|url=https://www.svaboda.org/a/29255343.html|title=Аляксандар Лукашук атрымаў прэмію імя Алеся Адамовіча|author=Студзінская, І., Грыдзін, У.|last=|first=|date=2018-05-28|website=www.svaboda.org|publisher=Радыё Свабода|language=|accessdate=2018-05-28}}</ref>. * 2018 — [[Вячаслаў Ракіцкі]] за цыкл дакументальных фільмаў «Сведкі» і [[Наста Захарэвіч]] за сістэмнае асвятленне і аналітыку праблем, звязаных з гвалтам і дыскрымінацыяй. * 2019 — [[Ірына Раманава]] за кнігу «Улада і грамадства: БССР у 1929—1939 гады». * 2021 — газета «[[Новы Час (газета)|Новы час]]» і яе рэдактарка [[Аксана Колб]], кніга «(Не)расстраляныя» (укладальнікі [[Сяргей Будкін]], [[Віктар Жыбуль]]), [[Дзмітрый Строцаў]] і яго кніга «Беларусь перакуленая», [[Вольга Шпарага]] і яе кніга «У рэвалюцыі жаночы твар. Выпадак Беларусі». * 2022 — [[Ганна Кандрацюк]] з кнігай «У прысценку старога лесу» і [[Максім Знак]] з кнігай «Зэкамерон». * 2023 — [[Віка Біран]] з кнігай «Я танцую» і [[Ганна Янкута]] з кнігай «Час пустазелля». * 2024 — [[Вольга Вялічка]] за кнігу «Ад двух да пятнаццаці: Мая мама ў турме» і [[Наста Манцэвіч]] за частку кнігі «Цела таксама архіў». Таксама Рада Беларускага ПЭНу ўганаравала адмысловай адзнакай сайт [[Праваабарончы цэнтр «Вясна»|праваабарончага цэнтру «Вясна»]] -- spring96.org -- за 25-гадовае паслядоўнае ўсебаковае асвятленне сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі.<ref>{{Cite web|access-date=2026-01-29|date=2025-12-29|title=Абвешчаны пераможцы прэміі імя Алеся Адамовіча за 2024 год|url=https://penbelarus.org/2025/12/29/abveshchany-peramozhczy-premii-imya-alesya-adamovicha-za-2024-god.html|website=Беларускі ПЭН}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|url = https://penbelarus.org/premija_adamovicha.html|title = Прэмія імя Алеся Адамовіча|publisher = Беларускі ПЭН|access-date = 2025-11-11 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20250630190852/https://penbelarus.org/premija_adamovicha.html| archivedate = 2025-06-30}} {{Беларускія літаратурныя прэміі}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе]] [[Катэгорыя:Прэмія імя Алеся Адамовіча| ]] 3nogmazp92t83rad7plocgpix3kqb7q Ніна Баршчэўская 0 132103 5159587 5137117 2026-06-30T04:57:50Z M.L.Bot 261 5159587 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Баршчэўская}} {{навуковец}} '''Ніна Баршчэўская''' ({{ДН|29|6|1956}}, [[Козлікі (Гайнаўскі павет)|Козлікі]] [[Гайнаўскі павет|Гайнаўскага павета]] [[Беластоцкае ваяводства (1944—1975)|Беластоцкага ваяводства]], [[Польшча]]) — беларуская [[мовазнавец]], грамадская і культурная дзяячка. [[Доктар філалагічных навук]] (2004), прафесар. == Біяграфія == Скончыла [[Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча|Агульнаадукацыйны ліцэй з беларускай мовай навучання імя Б. Тарашкевіча]] ў [[Бельск-Падляскі|Бельску Падляскім]] (1975), затым вучылася на Кафедры беларускай філалогіі [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]], на якой працавала ў 1980—2018 гадах<ref>Радослав Калета, ''Нина Барщевская, профессор Варшавского университета, белорусский и польский ученый = Nina Barszczewska, professor at the University of Warsaw and Belarusian and Polish scholar'', [у:] ''Женщины-ученые Беларуси и Польши. Материалы международной научно-практической конференции, Минск, 26 марта 2020 г.'', ред. И. В. Казакова, И. В. Олюнина, Минск 2020, с. 17, гл. <nowiki>https://depot.ceon.pl/handle/123456789/18350</nowiki> або <nowiki>http://elib.bsu.by/handle/123456789/242197</nowiki></ref> і якой кіравала ў 2009—2014 і 2016—2018 гадах.<ref>http://bel.kb.uw.edu.pl/pracownicy/barszczewska-nina/{{Недаступная спасылка}}</ref> У дыпломнай (1980) і кандыдацкай працах (1988) закранала пытанні польска-беларускага моўнага памежжа і дыялектызмаў у беларускай літаратурнай мове. У 2004 годзе абараніла доктарскую дысертацыю «Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы». З’яўляецца прафесарам Варшаўскага ўніверсітэта. Аўтар звыш 50 навуковых публікацый. Ад заснавання ў 1992 г. да 2018 г. працавала ў [[Беларуская служба Польскага радыё|Беларускай службе Польскага радыё]] у якасці кіраўніцы (галоўнага рэдактара).<ref name="PR2022">{{Cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/2883934,%C2%AB%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D1%96%D1%8F-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%91-%D0%BC%D1%96%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD%D1%83-%D1%96-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D1%8B%D1%96-%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D0%B5-%C2%AB%D1%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%C2%BB-%D1%82%D0%B0%D0%BA-%D1%8F%D0%BA-%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%BA%D0%B0-%D1%9E%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D1%83%C2%BB|title=«Магія радыё, мікрафону і студыі мяне „ўсмактала“ так, як губка ўсмоктвае ваду»|website=Polskie Radio — Беларуская служба|date=2022-01-13|access-date=2026-01-26|lang=be}}</ref> == Узнагароды == Узнагароджана [[Медаль да стагоддзя БНР|медалём 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/29838254.html Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100]</ref>, медалём «[[Медаль «Гонар і Годнасць»|Гонар і Годнасць]]» (21 люты 2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32829229.html|title=АПК узнагародзіў Вячорку, Някляева, Смулкову, Сурвілу, Шупу і іншых за ўнёсак у захаваньне і папулярызацыю беларускай мовы|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-02-21|access-date=2025-01-12}}</ref>, [[Медаль Францыска Скарыны (Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі)|медалём Францыска Скарыны]] (22 студзеня 2025<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://baj.media/be/ab-jadnany-perahodny-kabinet-uznagarodzi-dvuh-zhurnalista/|title=Аб’яднаны пераходны кабінет узнагародзіў двух журналістаў|website=Беларуская асацыяцыя журналістаў|date=2025-01-24|access-date=2025-03-24}}</ref>, узнагарода ўручана 23 сакавіка 2025<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3500267|title=На Дзень Волі заснавальніца Беларускай службы Польскага радыё Ніна Баршчэўская ўганараваная медалём Скарыны (ФОТА) - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2025-03-24}}</ref>) == Асноўныя працы == * Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы. -- Варшава: Кафедра беларускай філалогіі Факультэт прыкладной лінгвістыкі і ўсходнеславянскіх філалогій Варшаўскі ўніверсітэт, 2004. — 368 с. ISBN 83-920472-0-6.<ref>http://kamunikat.org/download.php?item=482-6.pdf&pubref=482</ref> == Гл. таксама == * [[Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта]] * [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]] * [[Аляксандр Баршчэўскі]] {{зноскі}} == Літаратура == * Ірына Тамільчык. [http://gw.lingvo.minsk.by/mab/2000/09/08_09_2000.htm Баршчэўская Ніна] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060314230157/http://gw.lingvo.minsk.by/mab/2000/09/08_09_2000.htm |date=14 сакавіка 2006 }} // Кантакты і дыялогі 9/2000 == Спасылкі == * [http://autary.iig.pl/barszczewska/bijahram.htm Ніна Баршчэўская // Беларускія аўтары] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080522114813/http://autary.iig.pl/barszczewska/bijahram.htm |date=22 мая 2008 }} на [[Kamunikat.org]] * [http://www.albaruthenica.uw.edu.pl/by/userfiles/downloads/AA_21_Zmiest.pdf Acta Albaruthenica. Tom jubileuszowy dedykowany prof. Ninie Barszczewskiej] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230225141135/http://www.albaruthenica.uw.edu.pl/by/userfiles/downloads/AA_21_Zmiest.pdf |date=25 лютага 2023 }} {{Беларусазнаўства ў Польшчы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Баршчэўская Ніна}} [[Катэгорыя:Дактары філалагічных навук]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Гонар і Годнасць»]] [[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]] 0bal5devkkrb68bdihfkaj3h3bc5wwc Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Жупраны) 0 137495 5159592 4490541 2026-06-30T07:08:42Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5159592 wikitext text/x-wiki {{Храм |Тып храма = Каталіцкі храм |Беларуская назва = Петрапаўлаўскі касцёл |Арыгінальная назва = |Выява =Church of Saints Apostles Peter and Paul.jpg |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Сучасны статус = {{ГККРБ 4|412Г000071}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = [[Жупраны]] |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 28|lat_sec =16.09 |lon_dir = |lon_deg = 26|lon_min = 5|lon_sec = 8.95 |region = |CoordScale = |На карце =Беларусь Гродзенская вобласць |Канфесія = [[Каталіцтва ў Беларусі|каталіцтва]] |Епархія = Гродзенская дыяцэзія |Добрапрыстойнасць = Ашмянскі дэканат |Ордэнская прыналежнасць = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[неаготыка]] |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва =1854 |Заканчэнне будаўніцтва = 1875 |Рэліквіі = |Сучасны стан = дзейнічае |Сайт = |Commons = Church of Saints Apostles Peter and Paul, Zhuprany }} {{Значэнні|Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла}} '''Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла''' — [[неаготыка|неагатычны]] каталіцкі храм у вёсцы [[Жупраны]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёна]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Занесены ў [[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]] як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння<ref name="збор">[http://orda.of.by/.lib/spik/gr/105?m=34.7,62.8 Збор помнікаў гісторыі і культуры. Гродзенская вобласць. Стр. 105]</ref>. == Гісторыя храма == Прыход у Жупранах заснаваны ў XVI стагоддзі, каля [[1550]] года, у той самы час асвечаны драўляны храм<ref name="cath">{{catholic.by|http://catholic.by/2/belarus/dioceses/grodnensis/100673.html}}</ref>. У канцы XVI стагоддзя, калі Жупраны належалі [[Радзівілы|Радзівілам]], многія з якіх былі [[Кальвінізм|кальвіністамі]], прыстасаваны пад кальвінскі збор. У XIX стагоддзі Жупраны перайшлі да роду [[Чапскія|Чапскіх]], граф Адам Чапскі ў 1853 годзе ахвяраваў сродкі на пабудову мураванага каталіцкага храма. Праз недахоп грошай і [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863 года]] будаўніцтва было прыпыненае. У 1875 годзе храм дабудаваны і асвечаны 12 кастрычніка 1875 года ў імя апосталаў Пятра і Паўла<ref name="cath" />. У [[1900]] годзе ў касцёле адпелі [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]], яго магіла і сёння знаходзіцца на могілках за касцёлам<ref>{{ГБ|http://globustut.by/zhuprany/index.htm#bogush_grave}}</ref>. == Архітэктура == Храм Пятра і Паўла — помнік архітэктуры ў стылі [[неаготыка|неаготыкі]] (часам неаготыку гэтага перыяду называюць яшчэ псеўдаготыкай). У плане ўяўляе сабой прамавугольнік, падзелены на тры [[неф]]ы, [[апсіда]] за [[Прэзбітэрый|прэзбітэрыем]] адсутнічае. Да галоўнага [[фасад]]а прыбудавана трохярусная прамавугольная ў плане вежа, якая выступае і завершаная васьмерыком са спічастымі праёмамі і шатром<ref name="збор" />. Апсіды няма, задняя сцяна храма плоская, упрыгожана крыжам. Сцены храма дэкарыраваны ўзорамі з [[Бутавы камень|бутавага каменя]]. Інтэр’ер падзелены на тры нефа васьмю калонамі на высокіх пастаментах. Цэнтральны неф касцёла перакрыты цыліндрычным [[звод]]ам, бакавыя нефы — крыжовымі<ref name="збор" />. Імклівасці ўгару надаюць храму маленькія вежачкі, якія абрамляюць галоўную вежу. Элементы неаготыкі: спічастыя вокны, аркатурныя паясы па сценах. == Інтэр’ер == У інтэр’еры захаваўся арнаментальны роспіс XIX стагоддзя<ref>[http://oshmiany.gov.by/ru/47/106/279/ Историко-культурное наследие Ошмянского района на сайте Ошмянского райисполкома] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304220854/http://oshmiany.gov.by/ru/47/106/279/ |date=4 сакавіка 2016 }}</ref>. Ва ўнутраную сцяну храма ўмуравана мемарыяльная дошка ў гонар Ф. Багушэвіча. == Галерэя == <gallery> Župrany, Rynak, Śviatych Piatra i Paŭła. Жупраны, Рынак, Сьвятых Пятра і Паўла (1900).jpg|Касцёл, фота пачатку XX ст. Church_of_Saints_Apostles_Peter_and_Paul,_Zhuprany.jpg|Касцёл з боку алтарнай часткі. Інтэр'ер жупранскага касцёла з боку алтара.jpg|Выгляд інтэр’ера з боку алтара. </gallery> {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|6к|Жупранскі касцёл}} С. 449. * Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭН, 1993. — 620 с. ISBN 5-85700-078-5 * Кулагін А. М. Адраджэнне готыкі. — Мн., 1993. — 71 с. * Кулагін А. М. Эклектыка. Архітэктура Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX ст. — Мн.: Ураджай, 2000. — 304 с. іл. ISBN 985-04-0350-0 * [http://orda.of.by/.lib/abes/213?m=61.9,17.4 Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік". Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі», 1993 год.] ISBN 5-85700-078-5 * [http://orda.of.by/.lib/spik/gr/105?m=34.7,62.8 Збор помнікаў гісторыі і культуры. Гродзенская вобласць. Стр. 105—106] == Спасылкі == {{ГККРБ|412Г000071}} {{Commonscat|Church of Saints Apostles Peter and Paul, Zhuprany}} * {{radzima|1436}} * {{ГБ|http://globustut.by/zhuprany/index.htm#kostel}} * {{catholic.by|http://catholic.by/2/belarus/dioceses/grodnensis/100673.html}} {{Ашмянскі дэканат}} [[Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі|Жупраны]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі|Жупраны]] [[Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла|Жупраны]] [[Катэгорыя:Касцёлы Ашмянскага раёна]] [[Катэгорыя:Жупраны]] a31ebnmlqf44vgrknzfeejf2uts5nzw Шаблон:Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» 10 139507 5159584 5158729 2026-06-30T03:44:14Z StarDeg 16311 5159584 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная паласа |колер = |выява = [[Выява:Star for Orden of Service.png|50px]] |выява2 = |схаваць =1 |загаловак = [[Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»|Поўныя кавалеры]] [[Ордэн «За заслугі перад Айчынай»|ордэны «За заслугі перад Айчынай»]] |утрыманне = {{nobr|[[Ягор Сямёнавіч Строеў|Строеў Я. С.]] •}} {{nobr|[[Алег Емяльянавіч Кутафін|Кутафін А. Е.]] •}} {{nobr|[[Міхаіл Яфімавіч Фрадкоў|Фрадкоў М. Я.]] •}} {{nobr|[[Эдуард Эдгартавіч Росель|Росель Э. Э]] •}} {{nobr|[[Мікалай Платонавіч Патрушаў|Патрушаў Н. П.]] •}} {{nobr|[[Жарэс Іванавіч Алфёраў|Алфёраў Ж. І.]] •}} {{nobr|[[Віктар Сцяпанавіч Чарнамырдзін|Чарнамырдзін В. С.]] •}} {{nobr|[[Ілья Сяргеевіч Глазуноў|Глазуноў І. С.]] •}} {{nobr|[[Мая Міхайлаўна Плісецкая|Плісецкая М. М.]] •}} {{nobr|[[Рашыд Гумаравіч Нургаліеў|Нургаліеў Р. Г.]] •}} {{nobr|[[Веніямін Фёдаравіч Якаўлеў|Якаўлеў В. Ф.]] •}} {{nobr|[[Ірына Аляксандраўна Антонава|Антонава І. А.]] •}} {{nobr|[[Віктар Аляксеевіч Зубкоў|Зубкоў В. А.]] •}} {{nobr|[[Галіна Паўлаўна Вішнеўская|Вішнеўская Г. П.]] •}} {{nobr|[[Юрый Сяргеевіч Восіпаў |Восіпаў Ю. С.]] •}} {{nobr|[[Яўген Паўлавіч Веліхаў|Веліхаў Я. П.]] •}} {{nobr|[[Сяргей Барысавіч Іваноў| Іваноў С. Б.]] •}} {{nobr|[[Іван Іванавіч Дзядоў|Дзядоў І. І.]] •}} {{nobr|[[Леанід Сяргеевіч Бранявы |Бранявы Л. С.]] •}} {{nobr|[[Марк Анатолевіч Захараў|Захараў М. А.]] •}} {{nobr|[[Юрый Хатуевіч Цемірканаў|Цемірканаў Ю. Х.]] •}} {{nobr|[[Галіна Барысаўна Волчак|Волчак Г. Б.]] •}} {{nobr|[[Уладзімір Міхайлавіч Зельдзін|Зельдзін У.М.]] •}} {{nobr|[[Алег Паўлавіч Табакоў|Табакоў А. П.]] •}} {{nobr|[[Юрый Міхайлавіч Лужкоў|Лужкоў Ю.М.]] •}} {{nobr|[[Уладзімір Яўгенавіч Фортаў|Фортаў У.Я.]] •}} {{nobr|[[Іна Міхайлаўна Чурыкава|І. М. Чурыкава]] •}} {{nobr|[[Яўген Іванавіч Чазаў|Чазаў Я. І.]] •}} {{nobr|[[Уладзімір Тэадоравіч Співакоў|Співакоў У. Т.]] •}} {{nobr|[[Уладзімір Аляксеевіч Андрэеў|Андрэеў У. А.]] •}} {{nobr|[[Віктар Пятровіч Савіных|Савіных В. П.]] •}} {{nobr|[[Алег Дзмітрыевіч Кананенка|Кананенка А. Д. ]] •}} {{nobr|[[Анатоль Васілевіч Таркуноў|Таркуноў А. В.]] •}} {{nobr|[[Дзмітрый Анатольевіч Мядзведзеў|Мядзведзеў Д. А.]] •}} {{nobr|[[Юрый Віктаравіч Ушакоў|Ушакоў Ю. В.]] •}} {{nobr|[[Надзея Георгіеўна Бабкіна|Бабкіна Н.Г.]] }} }}<includeonly> [[Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»|**]] </includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Узнагароды:Расія]] [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Асобы]] </noinclude> q132eyght12czis6ttyxlkh3l3y2h9s Валерый Паўлавіч Вакульчык 0 142807 5159537 5157513 2026-06-29T16:41:28Z 5159537 wikitext text/x-wiki {{ДД | імя = Валерый Паўлавіч Вакульчык | жанчына = | выява = | подпіс = | тытул = Дзяржаўны сакратар [[Савет бяспекі Рэспублікі Беларусь|Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь]] | сцяг = Flag of Belarus.svg | сцяг2 = | перыядпачатак = [[3 верасня]] [[2020]] | перыядканец = [[29 кастрычніка]] [[2020]] | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Лукашэнка]] | прэм'ер = [[Раман Галоўчанка]] | папярэднік = [[Андрэй Аляксеевіч Раўкоў|Андрэй Раўкоў]] | пераемнік =[[Аляксандр Рыгоравіч Вальфовіч|Аляксандр Вальфовіч]] | тытул_2 = Старшыня [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь]] | сцяг_2 = Flag of Belarus.svg | сцяг2_2 = KGB Belarus crest.svg | перыядпачатак_2 = [[16 лістапада]] [[2012]] | перыядканец_2 = [[3 верасня]] [[2020]] | віцэ-прэзідэнт_2 = | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Лукашэнка]] | прэм'ер_2 = [[Міхаіл Мясніковіч]]<br/>[[Андрэй Кабякоў]]<br/>[[Сяргей Мікалаевіч Румас|Сяргей Румас]] <br/> [[Раман Галоўчанка]] | папярэднік_2 = [[Вадзім Зайцаў]] | пераемнік_2 = [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Іван Тэртэль]] | тытул_3 = Старшыня [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь]] | сцяг_3 = Flag of Belarus.svg | сцяг2_3 = SK-Emblema2.jpg | перыядпачатак_3 = [[24 кастрычніка]] [[2011]] | перыядканец_3 = [[16 лістапада]] [[2012]] | папярэднік_3 = ''пасада ўтворана'' | пераемнік_3 = [[Валянцін Пятровіч Шаеў|Валянцін Шаеў]] | прэзідэнт_3 = [[Аляксандр Лукашэнка]] | прэм'ер_3 = [[Міхаіл Мясніковіч]] | узнагароды ={{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ордэн Айчыны 3 ступені, Беларусь}} {{!}} {{За бездакорную службу 1 ступені}} {{!}} {{За бездакорную службу 2 ступені}} {{!}} {{За бездакорную службу 3 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Медаль 60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945}} {{!}} {{Медаль 80 гадоў Камітэту дзяржаўнай бяспекі}} {{!}} {{Медаль 80 гадоў Узброенным Сілам Рэспублікі Беларусь}} {{!}} {{Медаль 90 гадоў Камітэту дзяржаўнай бяспекі}} {{!}}- {{!}} {{!}}} |званне={{РБ, Генерал-лейтэнант}}}} '''Вале́рый Па́ўлавіч Ваку́льчык''' (нар. {{ДН|19|6|1964}}, аг. [[Радастава]], [[Драгічынскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]], [[БССР]]) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч. [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектар па Брэсцкай вобласці з 2020 года. Старшыня [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь]] (2012—2020). [[Генерал-лейтэнант]] (2015)<ref>{{cite web | date = 2015-05-07 | url = http://president.gov.by/by/news_by/view/chargovyja-voinskija-i-spetsyjalnyja-zvanni-prysvoeny-kiraunikam-silavyx-vedamstvau-11350| title = Чарговыя воінскія і спецыяльныя званні прысвоены кіраўнікам сілавых ведамстваў| publisher = Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | access-date = 2020-09-18| language = be}}</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся ў аграгарадку [[Радастава]] на беларуска-ўкраінскім памежжы. Бацька, Павел Дзянісавіч, у 1971—1986 гадах узначальваў мясцовы калгас «Чырвоны партызан» (цяпер СПК «Радастаўскае»), меў ордэн «[[Ордэн «Знак Пашаны»|Знак пашаны]]». Маці, Марыя Аляксееўна, нарадзілася ў [[Аляксеевічы|Аляксеевічах]], працавала настаўніцай беларускай мовы, потым дырэктарам школы ў в. [[Ліпнікі (Драгічынскі раён)|Ліпнікі]]<ref>{{cite web | author = Адар’я Гуштын, Ягор Марціновіч. | title = Рэпартаж з беларуска-ўкраінскай мяжы — радзімы новага сакратара Рады бяспекі Валерыя Вакульчыка| url = https://nashaniva.by/?c=ar&i=258387 | date = 2020-09-03 | publisher = Наша ніва |access-date = 2020-09-18| language = be}}</ref><ref>{{cite web | author = Катерина Борисевич. | title = Глава КГБ Валерий Вакульчик: «Когда чувствую усталость, приезжаю в родную деревню» | url = https://news.tut.by/society/589846.html | date = 2018-04-21 | publisher = Tut.by | access-date = 2020-09-18 | language = ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20190209180115/https://news.tut.by/society/589846.html | archive-date = 9 лютага 2019 | url-status = dead }}</ref>. Скончыў сярэднюю школу ў Радаставе, [[Харкаўскае гвардзейскае вышэйшае танкавае каманднае вучылішча]] (1985), Вышэйшыя курсы ваеннай контрразведкі [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі СССР|КДБ СССР]] (1992), [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2011). У 1985—1991 гадах праходзіў вайсковую службу ва [[Узброеныя Сілы СССР|ўзброеных сілах СССР]], у 1991—2008 гадах — у органах дзяржаўнай бяспекі. Пачынаў службовую кар’еру ў Брэсцкім памежным атрадзе. У маі 2008 года ўзначаліў утвораны [[Аператыўна-аналітычны цэнтр пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Аператыўна-аналітычны цэнтр пры Прэзідэнце]]. 24 кастрычніка 2011 года прызначаны першым старшынёй [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь]]<ref>{{cite web | date = 24 кастрычніка 2011| url = http://www.belta.by/president/view/vakulchik-naznachen-predsedatelem-sledstvennogo-komiteta-belarusi-102943-2011| title = Вакульчык прызначаны старшынёй Следчага камітэта Беларусі| publisher = БелТА| access-date = 2020-08-19 | language = ru}}</ref>. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 532 ад 21 лістапада 2011 года Валерый Вакульчык увайшоў у склад [[Савет бяспекі Рэспублікі Беларусь|Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь]]. 16 лістапада 2012 года ўказам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 511 прызначаны старшынёй Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь у званні [[генерал-маёр]]а<ref>[http://kodeksy-by.com/norm_akt/source-%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%20%D0%A0%D0%91/type-%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7/511-16.11.2012.htm Указ Прэзідэнта РБ № 511 ад 16.11.2012 «Аб прызначэнні В. П. Вакульчыка Старшынёй Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь»] {{ref-ru}}</ref>. 16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь<ref>{{Спасылка| дата = 16 кастрычніка 2015| url = http://government.by/upload/docs/filed13774f25432683d.PDF| загаловак = Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 870 «Аб складанні паўнамоцтваў Урада Рэспублікі Беларусь»| мова = ru| title = Архіўная копія| access-date = 17 кастрычніка 2015| archive-url = https://web.archive.org/web/20160304100850/http://government.by/upload/docs/filed13774f25432683d.PDF| archive-date = 4 сакавіка 2016| url-status = dead}}</ref>, а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе старшыні камітэта<ref>{{Спасылка | дата публікацыі = 17 снежня 2015| url = http://president.gov.by/by/news_by/view/naznachany-chleny-urada-respubliki-belarus-12747/| загаловак = Назначаны члены ўрада Рэспублікі Беларусь| выдавецтва = president.gov.by}}</ref>. У 2018 годзе Старшыня Камітэта дзяржаўнай бяспекі Валерый Вакульчык прадэманстраваў першы беларускі мабільны тэлефон для закрытай урадавай сувязі. Ён заўважыў, што падобныя тэлефоны ёсць толькі ў некалькіх дзяржавах, і беларускі апарат не саступае ім па якасці і нават лепш па некаторых параметрах<ref>{{cite web | url = https://www.belta.by/society/view/kgb-prodemonstriroval-razrabotannyj-v-belarusi-mobilnyj-telefon-dlja-zakrytoj-pravitelstvennoj-svjazi-301147-2018 | title = КГБ продемонстрировал разработанный в Беларуси мобильный телефон для закрытой правительственной связи |publisher = БелТА |date = 2018-05-02 | access-date = 2020-08-19 |language = ru}}</ref>. 3 верасня 2020 года вызвалены ад пасады старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі Беларусі і прызначаны дзяржсакратаром [[Савет бяспекі Рэспублікі Беларусь|Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь]]. Валерый Вакульчык узначальваў Камітэт дзяржаўнай бяспекі амаль 8 гадоў і, як адзначыў тагачасны кіраўнік Беларусі [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]], ''«ніхто да яго палавіны нават не змог вытрымаць на гэтай гарачай пасадзе. Вельмі надзейны, адданы дзяржаве і народу чалавек, старанны, прыстойны»''<ref>{{cite web| url=https://blr.belta.by/president/view/kadravyja-rashenni-prezidenta-zmena-kiraunitstva-u-kdb-i-kdk-novyja-dzjarzhsakratar-saveta-bjaspeki-91347-2020 |title = Кадравыя рашэнні Прэзідэнта: змена кіраўніцтва ў КДБ і КДК, новыя дзяржсакратар Савета бяспекі, віцэ-прэм’ер і мэр Мінска |publisher = БелТА |date = 2020-09-03 | access-date = 2020-08-19 |language = be}}</ref>. 17 верасня 2020 года прызначаны ўпаўнаважаным прадстаўніком Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у Брэсцкай вобласці<ref>{{cite web| url= https://blr.belta.by/president/view/vakulchyk-naznachany-upaunavazhanym-pradstaunikom-prezidenta-u-brestskaj-voblastsi-sivak-u-magileuskaj-91863-2020 |title = Вакульчык назначаны ўпаўнаважаным прадстаўніком Прэзідэнта ў Брэсцкай вобласці, Сівак — у Магілёўскай |publisher = БелТА |date = 2020-09-17 | access-date = 2020-08-19 |language = be}}</ref>. 29 кастрычніка 2020 года вызвалены ад пасады дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь і звольнены з вайсковай службы ў запас па ўзросце. Адначасова ён быў прызначаны [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Брэсцкай вобласці з прысваеннем першага класа дзяржаўнага служачага<ref>{{cite web| url= https://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32000391&p1=1&p5=0 |title = Указ Президента Республики Беларусь от 29 октября 2020 г. № 391 «О В. П. Вакульчике»|date = 2020-11-03| publisher = Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь |language = ru |access-date = 2020-11-03}}</ref>. У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на [[Усебеларускі народны сход 7-га склікання]] ад [[Беларускае грамадскае аб’яднанне ветэранаў|Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў]]<ref name=":022">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.sb.by/articles/publikuem-polnyy-spisok-delegatov-vsebelorusskogo-narodnogo-sobraniya.html|title=Публикуем полный список делегатов Всебелорусского народного собрания|first=СБ-Беларусь|last=сегодня|website=www.sb.by|date=2024-04-19|access-date=2024-12-29}}</ref>. 22 мая 2025 года прызначаны кіраўніком апарату Савета Міністраў<ref>[https://nashaniva.com/368463 Наталля Пяткевіч стала віцэ-прэм'ерам, а Каранік узначаліў Акадэмію навук]</ref> == Міжнародныя санкцыі == 31 жніўня 2020 года быў уключаны ў спіс асобаў, на якіх накладзена бестэрміновая забарона на ўезд у [[Латвія|Латвію]], пяцігадовая забарона на ўезд у [[Эстонія|Эстонію]] і забарона на ўезд у [[Літва|Літву]] ў сувязі з тым, што ''«сваімі дзеяннямі ён арганізаваў і падтрымаў фальсіфікацыю [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня]] і наступнае гвалтоўнае задушэнне [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|мірных пратэстаў]]»''<ref>[https://www.svaboda.org/a/30812996.html Латвія, Літва і Эстонія ўключылі Лукашэнку і яшчэ 29 чыноўнікаў ў спіс пэрсон нон-грата. ПОЎНЫ СЬПІС]</ref>. 2 кастрычніка 2020 года было аб’яўлена, што Вакульчык трапіў у [[Чорны спіс Еўрасаюза|санкцыйны спіс]] [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]]<ref>{{cite web|title=Council Implementing Regulation (EU) 2021/339 of 25 February 2021 implementing Article 8a of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in respect of Belarus|url=http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2021/339/oj/eng|date=2021-02-26|access-date=2021-07-24|issue=32021R0339|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title= 40 беларускіх чыноўнікаў, якія трапілі пад санкцыі Эўразьвязу. Сьпіс |url= https://www.svaboda.org/a/30870774.html|publisher=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2020-10-02|access-date=2021-09-13|lang=be-tarask}}</ref>. Акрамя таго, Вакульчыка ў свае санкцыйныя спісы ўключылі [[Вялікабрытанія]]<ref>{{Cite web|language=en|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/996772/Belarus.pdf|title=CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK|publisher=Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury|date=2021-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|last=Staff|first=Reuters|date=2020-09-29|title=UK sanctions Belarus leader Lukashenko|language=en|publisher=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/article/us-belarus-election-sanctions-britain-ra-idUSKBN26K2IJ|access-date=2021-07-24|archive-url=https://archive.today/20210724145005/https://www.reuters.com/article/us-belarus-election-sanctions-britain-ra-idUSKBN26K2IJ|archive-date=24 ліпеня 2021|url-status=live}}</ref>, [[Канада]]<ref>{{Cite web|url=https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/sanctions/consolidated-consolide.aspx?lang=eng|title=Consolidated Canadian Autonomous Sanctions List|date=2015-10-19|publisher=[[Міністэрства міжнародных спраў Канады]]|access-date=2021-06-29|lang=en}}</ref>, [[Швейцарыя]]<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.swissinfo.ch/eng/switzerland-joins-eu-in-sanctions-against-top-belarus-officials/46094856 |title=Switzerland joins EU in sanctions against top Belarus officials |date=2020-10-13|publisher=[[Swissinfo]]|access-date=2021-09-13|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-80696.html|title=SECO: Ordinance on measures against Belarus|date=2020-10-13|publisher=Staatssekretariat für Wirtschaft|access-date=2020-09-13|url-status=dead|archive-date=19 кастрычніка 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019093323/https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-80696.html}}</ref>. 20 лістапада да кастрычніцкага пакета санкцый ЕС далучыліся [[Албанія]], [[Ісландыя]], [[Ліхтэнштэйн]], [[Нарвегія]], [[Паўночная Македонія]], [[Чарнагорыя]] і [[Украіна]]<ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the EU on the alignment of certain third countries concerning restrictive measures against Belarus |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/20/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-alignment-of-certain-third-countries-concerning-restrictive-measures-against-belarus/ |publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2020-11-20|access-date=2021-09-13|language=en}}</ref>. == Грамадская дзейнасць == 7 сакавіка 2013 года ўзначаліў грамадскае аб’яднанне «[[Беларуская федэрацыя біятлона]]»<ref>{{cite web | url = https://sport.tut.by/news/biathlon/337947.html | title = Новый председатель КГБ Вакульчик возглавил Федерацию биатлона | publisher = Tut.by | date = 2013-03-07 | access-date = 2020-08-19 | language = ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20200703192041/https://sport.tut.by/news/biathlon/337947.html | archive-date = 3 ліпеня 2020 | url-status = dead }}</ref>. Пакінуў гэтую пасаду 16 мая 2017 года<ref>{{cite web | url = https://sport.tut.by/news/biathlon/543511.html | title = Белорусскую федерацию биатлона вместо председателя КГБ возглавил бывший наставник сборной | publisher = Tut.by | date = 2013-05-16 | access-date = 2020-08-19 | language = ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20200703014640/https://sport.tut.by/news/biathlon/543511.html | archive-date = 3 ліпеня 2020 | url-status = dead }}</ref>, пасля чаго стаў старшынёй назіральнага савета Беларускай федэрацыі біятлона. == Узнагароды == Узнагароджаны [[Ордэн Айчыны|Ордэнам Айчыны III ступені]] (2014)<ref>{{cite web | date = 12 студзеня 2014 | url = http://www.belta.by/ru/all_news/president/Rukovoditeli-gosorganov-Belarusi-nagrazhdeny-ordenami-Pocheta-i-Otechestva-III-stepeni_i_656875.html| title = Руководители госорганов Беларуси награждены орденами Почета и Отечества III степени| language = ru}}</ref> і 11 медалямі, у тым ліку: * [[Медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|Медаль «За бездакорную службу»]] 1-й, 2-й і 3-й ступеняў. * [[Юбілейны медаль «80 год Камітэту дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь»]] (1997). * [[Юбілейны медаль «80 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь»]] (1998). * [[Юбілейны медаль «60 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] (2004). * [[Юбілейны медаль «90 год органам дзяржаўнай бяспекі Беларусі»]] (2007). == Асабістае жыццё == Жанаты, ёсць дачка. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web| url = http://kgb.by/by/governance-by/ | title = Біяграфія на сайце Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь| archive-url = https://web.archive.org/web/20200817005419/http://kgb.by/by/governance-by/ |archive-date = 2020-08-17 |language = be}} {{Старшыні КДБ РБ}} {{Старшыні Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь}} {{Дзяржаўныя сакратары Савета бяспекі Беларусі}} {{DEFAULTSORT:Вакульчык Валерый Паўлавіч}} [[Катэгорыя:Танкісты СССР]] [[Катэгорыя:Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Старшыні Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Беларусь)]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Брэсцкай вобласці]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] [[Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання]] sisgt5ol9aajefts5zl5dmsbxytr88p Інгерманландыя 0 168555 5159541 4832688 2026-06-29T17:21:39Z DzBar 156353 шаблон 5159541 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Інгрыя}}{{Гістарычная вобласць}}[[File:Inkeri4.png|thumb|Карта]] '''Інгерманла́ндыя''', таксама '''І́нгрыя''', '''Іжо́рская зямля''' ({{lang-ru|Ингерманландия, Ингрия, Ижорская земля}}; {{lang-sv|Ingermanland}}, {{lang-fi|Inkeri, Inkerinmaa}}) — [[гістарычная вобласць]] на паўночным захадзе [[Расія|Расіі]] вакол [[Нява|ракі Нява]]. Прыкладна супадае з межамі сучаснай [[Ленінградская вобласць|Ленінградскай вобласці]]. Назва Інгерманландыі паходзіць ад племені [[іжора]], якое насяляла гэту зямлю ў [[сярэднявечча|сярэднявеччы]]. У [[пісьмо]]вых крыніцах узгадваецца з [[12 стагоддзе|XII]] ст. У [[13 стагоддзе|XIII]] - [[16 стагоддзе|XVI]] ст. на тэрыторыю Інгерманландыі прэтэндавалі [[Швецыя]], [[Наўгародская дзяржава]], а потым [[Вялікае Княства Маскоўскае]]. У [[1581]] г. фактычна была далучана да Швецыі, і шведскі [[кароль]] прыняў тытул Вялікага [[Герцаг]]а Інгерманландыі. У [[1617]] г. пераход Іжорскай зямлі да Швецыі быў замацаваны дагаворам з Расіяй. Падчас [[Паўночная вайна (1700—1721)|Вялікай Паўночнай вайны]] Інгерманландыя ўвайшла ў склад [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. ==Спасылкі== *[http://www.inkeri.com inkeri.com] {{ref-fi}} *[http://uusikotimaa.org/12/041.htm А. В. Нестеров, Ингерманландия - Вехи истории или зигзаги судьбы?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150221044757/http://www.uusikotimaa.org/12/041.htm |date=21 лютага 2015 }}{{ref-ru}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы]] [[Катэгорыя:Інгерманландыя| ]] n0s8b7dxv64zibdpch2o83b042rc8og Ганна Валер’еўна Янкута 0 179904 5159498 4995064 2026-06-29T13:32:42Z M.L.Bot 261 /* Прэміі і ўзнагароды */ 5159498 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Га́нна Вале́р’еўна Янку́та''' (нар. {{ДН|4|9|1984}}, [[Гродна]]) — беларуская пісьменніца, [[Перакладчык|перакладчыца]]. Кандыдат філалагічных навук (2018). == Біяграфія == Скончыла [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], абараніла магістарскую дысертацыю паводле творчасці [[Айн Рэнд]] і кандыдацкую дысертацыю па творчасці [[Маргарэт Этвуд]] (2018). У 2008—2018 гадах наведвала перакладчыцкую майстэрню пры [[Беларускі Калегіюм|Беларускім Калегіюме]]. Член рады інтэрнэт-часопіса «[[ПрайдзіСвет]]». Член [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]] (з 2012). Намесніца старшыні [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]] (2013—2017). == Творчасць == Перакладае прозу і паэзію з [[Англійская мова|англійскай]], [[Польская мова|польскай]], [[Нідэрландская мова|нідэрландскай]], [[афрыкаанс]], [[Шатландская раўнінная мова|скотс]] ды іншых моў. Адна з перакладчыкаў, рэдактараў і складальнікаў каментарыяў да тому выбраных твораў [[Эдгар Алан По|Эдгара По]] «Маска Чырвонае Смерці». Пераклала раманы [[Джэйн Осцін|Джэйн Остэн]] «''[[Пыха і перадузятасць]]''», [[Кадзуа Ісігура]] «''Не адпускай мяне''», [[Салі Руні]] «''Нармальныя людзі''», [[Януш Вішнеўскі|Януша Леона Вішнеўскага]] «''Канец адзіноты''» (сумесна з [[Кацярына Маціеўская|Кацярынай Маціеўскай]]), кнігу для дзяцей [[Катажына Рырых|Катажыны Рырых]] «''Лапуховае поле''», аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «''Калядная гісторыя''», [[Хорас Уолпал|Хораса Уолпала]] «''Замак Отранта''», дэтэктыўную прозу [[Артур Конан Дойл|Артура Конан Дойла]], [[Роберт ван Гулік|Роберта ван Гуліка]], шэраг паэтычных твораў [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]], [[Уільям Блэйк|Уільяма Блэйка]], [[Джон Кітс|Джона Кітса]], [[Фернанду Песоа]], [[Баляслаў Лесьмян|Баляслава Лесьмяна]], [[Георг Гейм|Геарга Гайма]], [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]], [[Віслава Шымборска|Віславы Шымборскай]], [[Кшыштаф Каміль Бачыньскі|Кшыштафа Каміля Бачыньскага]] і інш. У 2018 годзе выдадзеная першая аўтарская кніга Ганны Янкуты «''Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў''» (з ілюстрацыямі Ліліі Давыдоўскай). Гэта дзіцячая кніга пра [[кот свойскі|ката]], які вандруе па [[Мінск]]у. Паводле сюжэту кот Шпрот, які любіць уначы цішком збегчы з балкона і паблукаць па ваколіцах, знаёміцца з прывідамі, што жывуць пад вокнамі яго дома. Так пачынаюцца прыгоды ката і хлопчыка Алеся ў мінскім [[Парк Чалюскінцаў|Парку Чалюскінцаў]], завязваецца іх сяброўства з суседзямі — прывідамі, вераб’ямі і мышамі. Героі кнігі ратуюць сяброў, якія трапілі ў загадкавую пастку, і вучацца разам спраўляцца з нягодамі<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=213501|title=Выйшла дзіцячая кніга пра ката, які вандруе па Мінску|website=Наша Ніва|access-date=2023-10-22}}</ref>. Пісьменніца Ганна Янкута і мастачка Святлана Катлярова ў 2019 годзе прыдумалі адукацыйны мультсерыял «Вожыкавая палянка», дзе важаняты будуць вучыцца назвам колераў, пальцаў, дзён тыдня, а яшчэ лічыць і спяваць. У 2020 годзе выйшла другая кніга пра ката Шпрота — «''Кот Шпрот і зніклы мышамабіль''», а таксама казачная аповесць «''Марта і яе мара пра снег''» (на беларускай і рускай мовах). У 2021 годзе на пляцоўцы «Аўдыятэка» змешчана аўдыёкніга «''Кот Шпрот і вежавы гадзіннік''» (WerMik Studio & Беларускі ПЭН). == Бібліяграфія == * «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў» (выд. «Янушкевіч», 2018 г.) * «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» (выд. «Янушкевіч», 2020 г.) * «Марта і яе мара пра снег» (выд. «Попурри», 2020 г.) * «Час пустазелля» (выд. «Янушкевіч», 2023 г.)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/12/31/hrodna-talks-s2ep10/|title=Кніга пра час, які лепш бы нас абмінуў: «Час пустазелля» Ганны Янкуты - у заключным эпізодзе падкаста «Гаворыць Гродна»|last=HL|website=Hrodna.life|date=2023-12-31|access-date=2024-01-06}}</ref> == Прэміі і ўзнагароды == * Лаўрэатка конкурсу «[[Экслібрыс (прэмія)|Экслібрыс]]» (2012), * Лаўрэатка прэміі «[[Дэбют (літаратурная прэмія)|Дэбют]]» імя Максіма Багдановіча (2013) за пераклад аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «Калядны харал», * ІІ месца ў Міжнародным конкурсе на найлепшы пераклад паэзіі Віславы Шымборска (2015), * Лаўрэатка [[Прэмія імя Алеся Адамовіча|прэміі імя Алеся Адамовіча]] (2024) за кнігу «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023), * 2-е месца [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройця|прэміі Ежы Гедройця]] (2024) з кнігай «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/akudovich-jankuta-bartosik-laureaty-premii-hjedrojcja.html|title=Акудовіч, Янкута, Бартосік — лаўрэаты Прэміі Гедройця – Белліт|date=2024-11-26|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Красавіцкае папаўненне // Новы Час № 17 (289), 27 красавіка 2012. — С. 10. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янкута Ганна Валер’еўна}} [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з нідэрландскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі са скотс]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з афрыкаанс]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] 70e1a5jdcevqdchviymvg79vr3lu11b 5159502 5159498 2026-06-29T13:46:06Z M.L.Bot 261 /* Творчасць */ 5159502 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Га́нна Вале́р’еўна Янку́та''' (нар. {{ДН|4|9|1984}}, [[Гродна]]) — беларуская пісьменніца, [[Перакладчык|перакладчыца]]. Кандыдат філалагічных навук (2018). == Біяграфія == Скончыла [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], абараніла магістарскую дысертацыю паводле творчасці [[Айн Рэнд]] і кандыдацкую дысертацыю па творчасці [[Маргарэт Этвуд]] (2018). У 2008—2018 гадах наведвала перакладчыцкую майстэрню пры [[Беларускі Калегіюм|Беларускім Калегіюме]]. Член рады інтэрнэт-часопіса «[[ПрайдзіСвет]]». Член [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]] (з 2012). Намесніца старшыні [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]] (2013—2017). == Творчасць == Перакладае прозу і паэзію з [[Англійская мова|англійскай]], [[Польская мова|польскай]], [[Нідэрландская мова|нідэрландскай]], [[афрыкаанс]], [[Шатландская раўнінная мова|скотс]] ды іншых моў. Адна з перакладчыкаў, рэдактараў і складальнікаў каментарыяў да тому выбраных твораў [[Эдгар Алан По|Эдгара По]] «Маска Чырвонае Смерці». Пераклала раманы [[Джэйн Осцін|Джэйн Остэн]] «''[[Пыха і перадузятасць]]''», [[Кадзуа Ісігура]] «''Не адпускай мяне''», [[Салі Руні]] «''Нармальныя людзі''», [[Януш Вішнеўскі|Януша Леона Вішнеўскага]] «''Канец адзіноты''» (сумесна з [[Кацярына Маціеўская|Кацярынай Маціеўскай]]), кнігу для дзяцей [[Катажына Рырых|Катажыны Рырых]] «''Лапуховае поле''», аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «''Калядная гісторыя''», [[Хорас Уолпал|Хораса Уолпала]] «''Замак Отранта''», дэтэктыўную прозу [[Артур Конан Дойл|Артура Конан Дойла]], [[Роберт ван Гулік|Роберта ван Гуліка]], шэраг паэтычных твораў [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]], [[Уільям Блэйк|Уільяма Блэйка]], [[Джон Кітс|Джона Кітса]], [[Фернанду Песоа]], [[Баляслаў Лесьмян|Баляслава Лесьмяна]], [[Георг Гейм|Геарга Гайма]], [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]], [[Віслава Шымборска|Віславы Шымборскай]], [[Кшыштаф Каміль Бачыньскі|Кшыштафа Каміля Бачыньскага]] і інш. У 2018 годзе выдадзеная першая аўтарская кніга Ганны Янкуты «''Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў''» (з ілюстрацыямі Ліліі Давыдоўскай). Гэта дзіцячая кніга пра [[кот свойскі|ката]], які вандруе па [[Мінск]]у. Паводле сюжэту кот Шпрот, які любіць уначы цішком збегчы з балкона і паблукаць па ваколіцах, знаёміцца з прывідамі, што жывуць пад вокнамі яго дома. Так пачынаюцца прыгоды ката і хлопчыка Алеся ў мінскім [[Парк Чалюскінцаў|Парку Чалюскінцаў]], завязваецца іх сяброўства з суседзямі — прывідамі, вераб’ямі і мышамі. Героі кнігі ратуюць сяброў, якія трапілі ў загадкавую пастку, і вучацца разам спраўляцца з нягодамі<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=213501|title=Выйшла дзіцячая кніга пра ката, які вандруе па Мінску|website=Наша Ніва|access-date=2023-10-22}}</ref>. Пісьменніца Ганна Янкута і мастачка Святлана Катлярова ў 2019 годзе прыдумалі адукацыйны мультсерыял «Вожыкавая палянка», дзе важаняты будуць вучыцца назвам колераў, пальцаў, дзён тыдня, а яшчэ лічыць і спяваць. У 2020 годзе выйшла другая кніга пра ката Шпрота — «''Кот Шпрот і зніклы мышамабіль''», а таксама казачная аповесць «''Марта і яе мара пра снег''» (на беларускай і рускай мовах). У 2021 годзе на пляцоўцы «Аўдыятэка» змешчана аўдыёкніга «''Кот Шпрот і вежавы гадзіннік''» (WerMik Studio & Беларускі ПЭН). Тры кнігі пра Шпрота — «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў», «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» і «Кот Шпрот і вежавы гадзіннік», а таксама іншыя творы Ганны даступны для праслухоўвання ў аўдыёпраекце «[[Кніжны воз]]»<ref>{{Cite web|url=https://knizhnyvoz.com/app/|title=Кніжны Воз|website=knizhnyvoz.com|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў» (выд. «Янушкевіч», 2018 г.) * «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» (выд. «Янушкевіч», 2020 г.) * «Марта і яе мара пра снег» (выд. «Попурри», 2020 г.) * «Час пустазелля» (выд. «Янушкевіч», 2023 г.)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/12/31/hrodna-talks-s2ep10/|title=Кніга пра час, які лепш бы нас абмінуў: «Час пустазелля» Ганны Янкуты - у заключным эпізодзе падкаста «Гаворыць Гродна»|last=HL|website=Hrodna.life|date=2023-12-31|access-date=2024-01-06}}</ref> == Прэміі і ўзнагароды == * Лаўрэатка конкурсу «[[Экслібрыс (прэмія)|Экслібрыс]]» (2012), * Лаўрэатка прэміі «[[Дэбют (літаратурная прэмія)|Дэбют]]» імя Максіма Багдановіча (2013) за пераклад аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «Калядны харал», * ІІ месца ў Міжнародным конкурсе на найлепшы пераклад паэзіі Віславы Шымборска (2015), * Лаўрэатка [[Прэмія імя Алеся Адамовіча|прэміі імя Алеся Адамовіча]] (2024) за кнігу «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023), * 2-е месца [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройця|прэміі Ежы Гедройця]] (2024) з кнігай «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/akudovich-jankuta-bartosik-laureaty-premii-hjedrojcja.html|title=Акудовіч, Янкута, Бартосік — лаўрэаты Прэміі Гедройця – Белліт|date=2024-11-26|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Красавіцкае папаўненне // Новы Час № 17 (289), 27 красавіка 2012. — С. 10. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янкута Ганна Валер’еўна}} [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з нідэрландскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі са скотс]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з афрыкаанс]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] 1m1ijomebb3jvwh1ed6yzb5p3dfbd3s 5159517 5159502 2026-06-29T14:22:48Z M.L.Bot 261 /* Творчасць */ 5159517 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Га́нна Вале́р’еўна Янку́та''' (нар. {{ДН|4|9|1984}}, [[Гродна]]) — беларуская пісьменніца, [[Перакладчык|перакладчыца]]. Кандыдат філалагічных навук (2018). == Біяграфія == Скончыла [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], абараніла магістарскую дысертацыю паводле творчасці [[Айн Рэнд]] і кандыдацкую дысертацыю па творчасці [[Маргарэт Этвуд]] (2018). У 2008—2018 гадах наведвала перакладчыцкую майстэрню пры [[Беларускі Калегіюм|Беларускім Калегіюме]]. Член рады інтэрнэт-часопіса «[[ПрайдзіСвет]]». Член [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]] (з 2012). Намесніца старшыні [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]] (2013—2017). == Творчасць == Перакладае прозу і паэзію з [[Англійская мова|англійскай]], [[Польская мова|польскай]], [[Нідэрландская мова|нідэрландскай]], [[афрыкаанс]], [[Шатландская раўнінная мова|скотс]] ды іншых моў. Адна з перакладчыкаў, рэдактараў і складальнікаў каментарыяў да тому выбраных твораў [[Эдгар Алан По|Эдгара По]] «Маска Чырвонае Смерці». Пераклала раманы [[Джэйн Осцін|Джэйн Остэн]] «''[[Пыха і перадузятасць]]''», [[Кадзуа Ісігура]] «''Не адпускай мяне''», [[Салі Руні]] «''Нармальныя людзі''», [[Януш Вішнеўскі|Януша Леона Вішнеўскага]] «''Канец адзіноты''» (сумесна з [[Кацярына Маціеўская|Кацярынай Маціеўскай]]), кнігу для дзяцей [[Катажына Рырых|Катажыны Рырых]] «''Лапуховае поле''», аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «''Калядная гісторыя''», [[Хорас Уолпал|Хораса Уолпала]] «''Замак Отранта''», дэтэктыўную прозу [[Артур Конан Дойл|Артура Конан Дойла]], [[Роберт ван Гулік|Роберта ван Гуліка]], шэраг паэтычных твораў [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]], [[Уільям Блэйк|Уільяма Блэйка]], [[Джон Кітс|Джона Кітса]], [[Фернанду Песоа]], [[Баляслаў Лесьмян|Баляслава Лесьмяна]], [[Георг Гейм|Геарга Гайма]], [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]], [[Віслава Шымборска|Віславы Шымборскай]], [[Кшыштаф Каміль Бачыньскі|Кшыштафа Каміля Бачыньскага]] і інш. У 2018 годзе выдадзеная першая аўтарская кніга Ганны Янкуты «''Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў''» (з ілюстрацыямі Ліліі Давыдоўскай). Гэта дзіцячая кніга пра [[кот свойскі|ката]], які вандруе па [[Мінск]]у. Паводле сюжэту кот Шпрот, які любіць уначы цішком збегчы з балкона і паблукаць па ваколіцах, знаёміцца з прывідамі, што жывуць пад вокнамі яго дома. Так пачынаюцца прыгоды ката і хлопчыка Алеся ў мінскім [[Парк Чалюскінцаў|Парку Чалюскінцаў]], завязваецца іх сяброўства з суседзямі — прывідамі, вераб’ямі і мышамі. Героі кнігі ратуюць сяброў, якія трапілі ў загадкавую пастку, і вучацца разам спраўляцца з нягодамі<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=213501|title=Выйшла дзіцячая кніга пра ката, які вандруе па Мінску|website=Наша Ніва|access-date=2023-10-22}}</ref>. Пісьменніца Ганна Янкута і мастачка Святлана Катлярова ў 2019 годзе прыдумалі адукацыйны мультсерыял «Вожыкавая палянка», дзе важаняты будуць вучыцца назвам колераў, пальцаў, дзён тыдня, а яшчэ лічыць і спяваць. У 2020 годзе выйшла другая кніга пра ката Шпрота — «''Кот Шпрот і зніклы мышамабіль''», а таксама казачная аповесць «''Марта і яе мара пра снег''» (на беларускай і рускай мовах). У 2021 годзе на пляцоўцы «Аўдыятэка» змешчана аўдыёкніга «''Кот Шпрот і вежавы гадзіннік''» (WerMik Studio & Беларускі ПЭН). Тры кнігі пра Шпрота — «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў», «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» і «Кот Шпрот і вежавы гадзіннік», а таксама іншыя творы Ганны даступны для праслухоўвання ў аўдыёпраекце «[[Кніжны воз]]»<ref>{{Cite web|url=https://knizhnyvoz.com/app/|title=Кніжны Воз|website=knizhnyvoz.com|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў» (выд. «Янушкевіч», 2018 г.) * «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» (выд. «Янушкевіч», 2020 г.) * «Марта і яе мара пра снег» (выд. «Попурри», 2020 г.) * «Час пустазелля» (выд. «Янушкевіч», 2023 г.)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/12/31/hrodna-talks-s2ep10/|title=Кніга пра час, які лепш бы нас абмінуў: «Час пустазелля» Ганны Янкуты - у заключным эпізодзе падкаста «Гаворыць Гродна»|last=HL|website=Hrodna.life|date=2023-12-31|access-date=2024-01-06}}</ref> == Прэміі і ўзнагароды == * Лаўрэатка конкурсу «[[Экслібрыс (прэмія)|Экслібрыс]]» (2012), * Лаўрэатка прэміі «[[Дэбют (літаратурная прэмія)|Дэбют]]» імя Максіма Багдановіча (2013) за пераклад аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «Калядны харал», * ІІ месца ў Міжнародным конкурсе на найлепшы пераклад паэзіі Віславы Шымборска (2015), * Лаўрэатка [[Прэмія імя Алеся Адамовіча|прэміі імя Алеся Адамовіча]] (2024) за кнігу «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023), * 2-е месца [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройця|прэміі Ежы Гедройця]] (2024) з кнігай «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/akudovich-jankuta-bartosik-laureaty-premii-hjedrojcja.html|title=Акудовіч, Янкута, Бартосік — лаўрэаты Прэміі Гедройця – Белліт|date=2024-11-26|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Красавіцкае папаўненне // Новы Час № 17 (289), 27 красавіка 2012. — С. 10. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янкута Ганна Валер’еўна}} [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з нідэрландскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі са скотс]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з афрыкаанс]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] 7mbirasyms6d50225ppyfabfh7r13d0 5159542 5159517 2026-06-29T17:23:15Z M.L.Bot 261 /* Прэміі і ўзнагароды */ 5159542 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Га́нна Вале́р’еўна Янку́та''' (нар. {{ДН|4|9|1984}}, [[Гродна]]) — беларуская пісьменніца, [[Перакладчык|перакладчыца]]. Кандыдат філалагічных навук (2018). == Біяграфія == Скончыла [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]], абараніла магістарскую дысертацыю паводле творчасці [[Айн Рэнд]] і кандыдацкую дысертацыю па творчасці [[Маргарэт Этвуд]] (2018). У 2008—2018 гадах наведвала перакладчыцкую майстэрню пры [[Беларускі Калегіюм|Беларускім Калегіюме]]. Член рады інтэрнэт-часопіса «[[ПрайдзіСвет]]». Член [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]] (з 2012). Намесніца старшыні [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]] (2013—2017). == Творчасць == Перакладае прозу і паэзію з [[Англійская мова|англійскай]], [[Польская мова|польскай]], [[Нідэрландская мова|нідэрландскай]], [[афрыкаанс]], [[Шатландская раўнінная мова|скотс]] ды іншых моў. Адна з перакладчыкаў, рэдактараў і складальнікаў каментарыяў да тому выбраных твораў [[Эдгар Алан По|Эдгара По]] «Маска Чырвонае Смерці». Пераклала раманы [[Джэйн Осцін|Джэйн Остэн]] «''[[Пыха і перадузятасць]]''», [[Кадзуа Ісігура]] «''Не адпускай мяне''», [[Салі Руні]] «''Нармальныя людзі''», [[Януш Вішнеўскі|Януша Леона Вішнеўскага]] «''Канец адзіноты''» (сумесна з [[Кацярына Маціеўская|Кацярынай Маціеўскай]]), кнігу для дзяцей [[Катажына Рырых|Катажыны Рырых]] «''Лапуховае поле''», аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «''Калядная гісторыя''», [[Хорас Уолпал|Хораса Уолпала]] «''Замак Отранта''», дэтэктыўную прозу [[Артур Конан Дойл|Артура Конан Дойла]], [[Роберт ван Гулік|Роберта ван Гуліка]], шэраг паэтычных твораў [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]], [[Уільям Блэйк|Уільяма Блэйка]], [[Джон Кітс|Джона Кітса]], [[Фернанду Песоа]], [[Баляслаў Лесьмян|Баляслава Лесьмяна]], [[Георг Гейм|Геарга Гайма]], [[Чэслаў Мілаш|Чэслава Мілаша]], [[Віслава Шымборска|Віславы Шымборскай]], [[Кшыштаф Каміль Бачыньскі|Кшыштафа Каміля Бачыньскага]] і інш. У 2018 годзе выдадзеная першая аўтарская кніга Ганны Янкуты «''Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў''» (з ілюстрацыямі Ліліі Давыдоўскай). Гэта дзіцячая кніга пра [[кот свойскі|ката]], які вандруе па [[Мінск]]у. Паводле сюжэту кот Шпрот, які любіць уначы цішком збегчы з балкона і паблукаць па ваколіцах, знаёміцца з прывідамі, што жывуць пад вокнамі яго дома. Так пачынаюцца прыгоды ката і хлопчыка Алеся ў мінскім [[Парк Чалюскінцаў|Парку Чалюскінцаў]], завязваецца іх сяброўства з суседзямі — прывідамі, вераб’ямі і мышамі. Героі кнігі ратуюць сяброў, якія трапілі ў загадкавую пастку, і вучацца разам спраўляцца з нягодамі<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=213501|title=Выйшла дзіцячая кніга пра ката, які вандруе па Мінску|website=Наша Ніва|access-date=2023-10-22}}</ref>. Пісьменніца Ганна Янкута і мастачка Святлана Катлярова ў 2019 годзе прыдумалі адукацыйны мультсерыял «Вожыкавая палянка», дзе важаняты будуць вучыцца назвам колераў, пальцаў, дзён тыдня, а яшчэ лічыць і спяваць. У 2020 годзе выйшла другая кніга пра ката Шпрота — «''Кот Шпрот і зніклы мышамабіль''», а таксама казачная аповесць «''Марта і яе мара пра снег''» (на беларускай і рускай мовах). У 2021 годзе на пляцоўцы «Аўдыятэка» змешчана аўдыёкніга «''Кот Шпрот і вежавы гадзіннік''» (WerMik Studio & Беларускі ПЭН). Тры кнігі пра Шпрота — «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў», «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» і «Кот Шпрот і вежавы гадзіннік», а таксама іншыя творы Ганны даступны для праслухоўвання ў аўдыёпраекце «[[Кніжны воз]]»<ref>{{Cite web|url=https://knizhnyvoz.com/app/|title=Кніжны Воз|website=knizhnyvoz.com|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Бібліяграфія == * «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў» (выд. «Янушкевіч», 2018 г.) * «Кот Шпрот і зніклы мышамабіль» (выд. «Янушкевіч», 2020 г.) * «Марта і яе мара пра снег» (выд. «Попурри», 2020 г.) * «Час пустазелля» (выд. «Янушкевіч», 2023 г.)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://hrodna.life/2023/12/31/hrodna-talks-s2ep10/|title=Кніга пра час, які лепш бы нас абмінуў: «Час пустазелля» Ганны Янкуты - у заключным эпізодзе падкаста «Гаворыць Гродна»|last=HL|website=Hrodna.life|date=2023-12-31|access-date=2024-01-06}}</ref> == Прэміі і ўзнагароды == * Лаўрэатка конкурсу «[[Экслібрыс (прэмія)|Экслібрыс]]» (2012), * Лаўрэатка прэміі «[[Дэбют (літаратурная прэмія)|Дэбют]]» імя Максіма Багдановіча (2013) за пераклад аповесці [[Чарлз Дыкенс|Чарлза Дыкенса]] «Калядны харал», * ІІ месца ў Міжнародным конкурсе на найлепшы пераклад паэзіі Віславы Шымборска (2015), * Лаўрэатка [[Прэмія імя Алеся Адамовіча|прэміі імя Алеся Адамовіча]] (2024) за кнігу «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/laureatkaj-premii-adamovicha-stala-hanna-jankuta.html|title=Лаўрэаткай прэміі Адамовіча стала Ганна Янкута – Белліт|date=2024-12-02|access-date=2026-06-29}}</ref>, * 2-е месца [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройця|прэміі Ежы Гедройця]] (2024) з кнігай «Час пустазелля» («Янушкевіч», 2023)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/akudovich-jankuta-bartosik-laureaty-premii-hjedrojcja.html|title=Акудовіч, Янкута, Бартосік — лаўрэаты Прэміі Гедройця – Белліт|date=2024-11-26|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Красавіцкае папаўненне // Новы Час № 17 (289), 27 красавіка 2012. — С. 10. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янкута Ганна Валер’еўна}} [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з нідэрландскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі са скотс]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з афрыкаанс]] [[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] j4a67hwtwdgog4w19hlhwomycqo23x0 Якуб Лапатка 0 188197 5159651 5032500 2026-06-30T11:09:04Z Ілля Касакоў 21245 5159651 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Якуб Лапатка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі {{перакладчык|Беларусі|з фінскай мовы|на беларускую мову|на рускую мову|з іспанскай мовы|з партугальскай мовы|з англійскай мовы|з нямецкай мовы|з лацінскай мовы}}. == Біяграфія == Спецыяльнасць перакладчыка атрымаў на іспанскім факультэце [[Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў|Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў]]. Дваццаць гадоў працаваў настаўнікам у наваполацкай сярэдняй школе № 5, дзе стварыў вучнёўскі гурток перакладчыкаў на беларускую мову. Склаў першы іспанска-беларуска-рускі слоўнік для школьнікаў. Настаўнік вышэйшай катэгорыі. У 1993 годзе па запрашэнні Саюзу перакладчыкаў Фінляндыі быў на стажыроўцы ў [[Хельсінкі]]. Скончыў пяцісеместравы курс [[фінская мова|фінскай мовы]] і дыялекталогіі ў [[Хельсінкскі ўніверсітэт|Хельсінкскім універсітэце]], куды, пасля адпаведных экзаменаў, быў прыняты адразу на апошні, пяты курс. Некалькі гадоў працаваў у Хельсінкскім універсітэце, выкладаў [[беларуская мова|беларускую мову]] на факультэце славістыкі. Працаваў у бюро перакладчыкаў. Неаднаразова атрымліваў стыпендыі для перакладу фінскай літаратуры на беларускую. Выдаў болей за трыццаць кніг перакладаў і ўласных твораў. == Творчасць == Пераклаў паасобныя творы [[Мігель дэ Сервантэс|Мігеля дэ Сервантэса]], [[Рафаэль Альберці|Рафаэля Альберці]], [[Мігель Эрнандэс|Мігеля Эрнандэса]], [[Хуан Рамон Хіменэс|Хуана Рамона Хіменэса]], [[Томас Мур|Томаса Мура]], [[Катры Вала]], Арва Турціяйнена, [[Міка Тоймі Валтары|Міка Валтары]], [[Пенці Хаанпя]], Маю Ласіла, [[Вяйнё Ліна]]. Таксама зрабіў поўны пераклад карэла-фінскага эпасу [[Калевала]] (выдавецтва [[Зміцер Колас|Змітра Коласа]], 2015), пераклад сярэднявечнага іспанскага эпасу [[Песня пра майго Сіда|Спеў пра майго Сіда]], які пасля яго смерці завяршыў [[Лявон Баршчэўскі]]. Таксама рэдактар фінскай часткі Беларуска-лацінска-еўрапейскага слоўніка ([[Уроцлаў]], Польшча, 2008). == Пераклады == === Апублікаваныя пераклады на беларускай і рускай мовах === * [[Песня пра майго Сіда|Спеў пра майго Сіда]], са стараіспанскай (з [[Лявон Баршчэўскі|Л. Баршчэўскім]]). Мінск, 2025 (апублікаваны пасмяротна). * [[Франс Эміль Сіланпя]], з фінскай, Праведная галеча, Мінск, 2019. * [[Катры Вала]], з фінскай, Выбраныя вершы, Мінск, 2017. * [[Калевала]], Мінск, 2015, поўны наўпроставы пераклад на беларускую мову. * Мігель дэ Сервантэс Сааведра, з іспанскай, Дон Кіхот Ламанчаскі, урыўкі, альманах «Беларус», Нью-Ёрк, ЗША, 2015. * Юхани Конкка, з фінскай, Мы герои, СПб., 2015. * Юхани Конкка, з фінскай, Огни Петербурга, СПб., 2014. * Ингерманландия глазами Самули Паулахаью, з фінскай, СПб., 2014. * Мартти Хаавио, з фінскай, Священные рощи Ингерманландии, СПб., 2013. * Колпанская семинария 1863—1913, з фінскай, СПб., 2013. * Йоханнес Мессениус, са старашведскай, Рифмованная финляндская хроника; з лацінскай, Scondia illustrata, T. X: Хронология Финляндии, Курляндии и Лифляндии, СПб., 2013. * Неизвестный автор, з фінскай, Финляндская хроника, СПб., 2013. * Луіс Камоэнс, з партугальскай, Лузіяды, урыўкі, альманах «Беларус», Нью-Ёрк, ЗША, 2013 * Исидор Севильский, з іспанскай, Всеобщая хроника, Востлит инфо, 2012. * Тойво Флинк, з фінскай, Домой в ссылку, СПб., 2011. * Гійом Апалінэр, з французскай, апавяданні; Ф. Г. Лорка, М. Кабрал, с іспанскай, вершы, альманах «Беларус», Нью-Ёрк, ЗША, 2011. * Калевала, з фінскай, асобныя руны, альманах «Беларус», Нью-Ёрк, США, 2010. * Финляндия в войне, з фінскай, Хельсинки, 2010. * Калевала, з фінскай, асобныя руны, часопіс «Дзеяслоў», Мінск, 2009. * Міка Валтары, з фінскай, Сінухе егіпцянін, Мінск, 2006. * Мауна Койвіста, з фінскай, У школе і на вайне, Мінск, 2004. * Вэйо Меры, з фінскай, Маршал Фінляндыі К. Г. Манергейм, Мінск, 2004. * Т. П. Каллиомяки, Я. Лапатка, Русско-финский разговорник, Москва, 2003. * Альманах Год беларускі — ANNUS ALBARUTHENICUS, пераклады вершаў і прозы: Катры Вала, Мігель дэ Сервантес Сааведра, Міка Валтары, Вяйнё Ліна, Калевала, Рафаэль Альберці, Мігель Эрнандэс, Томас Мур, Джозеф Планкет, Польшча, 2002—2007. * Пентці Хаанпяя, з фінскай, Боты дзевяці салдат, Мінск, 1994. * Марві Яла, з фінскай, Дзівосная ноч, Мінск, 1994. * Маю Ласіла, з фінскай, Басяк з таго свету, Мінск, 1990 (разам з [[У. Арлоў|Ул. Арловым]]). === Рыхтуюцца да друку === * Старый Дудергоф и приход Лемболово, П, Кёппен, Пояснения к этнографической карте Санкт-Петербургской губернии, з нямецкай і старафінскай. === Перакладаюцца === * Аале Тюнни, з фінскай, Ингерманландия, мой край родной. * Олаус Магнус Гот, з лацінскай, История северных народов. == Прэміі, узнагароды == * Лаўрэат [[прэмія імя Карласа Шэрмана|прэміі імя Карласа Шэрмана]] (2016) за пераклад карэла-фінскага эпасу «[[Калевала]]» * Фінлядская прэмія «Эпас» * Ліст з падзякай і ганаровы медаль Літаратурнага Таварыства Фінляндыі {{зноскі}} == Літаратура == * ''Лапатка Я.'' Житие… бытие… и все остальное. Біяграфія, публіцыстыка, пераклады; на рускай і беларускай мовах— СПб.: «Гйоль», 2015. — ISBN 978-5-904790-45-5 == Спасылкі == {{Вікіцытатнік|Якуб Лапатка|Якуба Лапаткі}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Лапатка}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Хельсінкскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Карласа Шэрмана]] k8boc3k0dyg6nzf7pa3tw9i9pi37dvb Партал:Біялогія/Новыя артыкулы 100 193297 5159525 5157694 2026-06-29T15:51:06Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5159525 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Зеленагорск (манул)|2026-06-28T16:55:55Z|Biathlon}} {{Новы артыкул|Уладзімір Васілевіч Друшчыц|2026-06-22T19:14:44Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Высыпка|2026-06-07T18:25:14Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Кайданкі|2026-06-07T07:03:16Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Кайданы|2026-06-06T18:18:03Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Сасна веймутава ў сядзібе акадэміка В. В. Пашкевіча|2026-06-05T20:06:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Макадамія|2026-06-03T13:00:41Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Аўсяніца лугавая|2026-06-01T18:05:49Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Лебядзіны заказнік|2026-06-01T17:09:53Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Падсады (заказнік)|2026-06-01T17:04:19Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Дакудаўскі заказнік|2026-06-01T16:42:53Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Салтан Кекезавіч Магаметаў|2026-06-01T14:43:13Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Луі Жан Мары Дабантон|2026-06-01T09:14:56Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Мінскі японскі сад|2026-05-30T10:51:22Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Пушча|2026-05-25T06:46:19Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Фёдар Сяргеевіч Фешчанка|2026-05-24T20:34:52Z|DobryBrat}} {{Новы артыкул|Горкі каштан васьмітычынкавы|2026-05-23T11:14:21Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Апельсін (плод)|2026-05-22T15:26:11Z|Γλωσσολαλιά}} {{Новы артыкул|Тамара Амвросьеўна Будкевіч|2026-05-22T08:10:36Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Уладзімір Пятровіч Заманскі|2026-05-17T17:40:15Z|StarDeg}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 7kcvy8eqqxiui1s8hllicoh183cnwm5 Партал:Архітэктура/Новыя артыкулы 100 193441 5159522 5158648 2026-06-29T15:50:31Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5159522 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Магілёўская губернская турма|2026-06-28T18:56:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Маскоўскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт|2026-06-26T14:22:06Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Вуліца Філатава (Мінск)|2026-06-25T17:33:08Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Калодзежная вежа (Навагрудак)|2026-06-23T07:39:25Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Пасадская вежа (Навагрудак)|2026-06-22T21:05:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Малая брама (Навагрудак)|2026-06-22T20:25:06Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мінскграда|2026-06-22T19:26:28Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сяргей Аляксандравіч Друшчыц|2026-06-22T10:21:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Касцельная вежа|2026-06-22T10:13:31Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Іаган Фрыдрых Кнобель|2026-06-22T07:53:24Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Юзаф Міцкевіч|2026-06-21T08:13:21Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Брацкая магіла (Асінагарадок)|2026-06-20T19:40:19Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Абарончае дойлідства Беларусі (XIII—XVIII стагоддзі)|2026-06-19T14:42:38Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ураджай (стадыён, Нясвіж)|2026-06-19T08:08:17Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Спартак (стадыён, Полацк)|2026-06-19T07:58:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Вуліца Сечанава (Мінск)|2026-06-15T12:04:41Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Вуліца Свірыдава (Гомель)|2026-06-14T08:36:07Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Палац лёгкай атлетыкі (Гомель)|2026-06-14T07:42:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Юбілейная вуліца (Гомель)|2026-06-13T12:03:55Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Вуліца Кожара (Гомель)|2026-06-13T11:05:55Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 38u7ok6dv1x6eo2jjc076kq8z88ht7v Партал:Футбол/Новыя артыкулы 100 193443 5159530 5159250 2026-06-29T15:52:02Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5159530 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976|2026-06-29T14:44:19Z|Sudghdjdjs}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980|2026-06-29T14:13:44Z|Sudghdjdjs}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1984|2026-06-29T10:25:06Z|Sudghdjdjs}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|2026-06-29T08:37:38Z|~2026-37208-86}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|2026-06-28T09:20:41Z|~2026-37290-08}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|2026-06-27T17:50:27Z|~2026-36917-71}} {{Новы артыкул|Ураджай (стадыён, Нясвіж)|2026-06-19T08:08:17Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Спартак (стадыён, Полацк)|2026-06-19T07:58:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Аляксандр Уладзіміравіч Федаровіч|2026-06-17T16:34:04Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Лакаматыў (стадыён, Брэст)|2026-06-13T07:09:37Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Стадыён ільнокамбіната (Орша)|2026-06-13T06:54:29Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Гарадскі стадыён (Орша)|2026-06-13T06:47:22Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Гарадскі стадыён (Дзяржынск)|2026-06-13T06:25:50Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Стадыён СДЮШАР-8 (Гомель)|2026-06-13T06:09:58Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|РЦАП-Стайкі (стадыён)|2026-06-13T05:42:44Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сіпіве Чабалала|2026-06-12T10:38:46Z|PRChina Taiwan}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 8hhtj63c3f384w0jmzvtcxg0vo7xla1 Нікалаеў 0 202536 5159559 4494949 2026-06-29T18:21:57Z Цімур 27525 5159559 wikitext text/x-wiki '''Нікалаеў''' — рускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Аляксандр Аляксандравіч Нікалаеў]] (нар. 1925) — беларускі вучоны ў галіне паталагічнай анатоміі. * [[Андрыян Рыгоравіч Нікалаеў]] (1929—2004) — савецкі касманаўт. * [[Барыс Аляксандравіч Нікалаеў]] (нар. 1958) — беларускі вучоны, кандыдат хімічных навук, дацэнт. * [[Іван Стэфанавіч Нікалаеў]] (1916—1945) — [[Герой Савецкага Саюза]]. * [[Ігар Юр’евіч Нікалаеў]] (нар. 1960) — расійскі спявак, паэт, кампазітар, [[народны артыст Расійскай Федэрацыі]] (2019). * [[Леанід Уладзіміравіч Нікалаеў]] — расійскі піяніст, педагог. * {{NL|Мікалай Нікалаеў}} * {{NL|Міхаіл Нікалаеў}} * [[Сяргей Львовіч Нікалаеў]] (нар. 1954) — расійскі лінгвіст. * [[Сяргей Піліпавіч Нікалаеў]] (1889—1973) — беларускі і расійскі тэатральны мастак. * [[Юрый Іванавіч Нікалаеў]] (нар. 1934) — беларускі журналіст. Заслужаны дзеяч культуры і Заслужаны журналіст Рэспублікі Беларусь. * [[Яўген Дзмітрыевіч Нікалаеў]] — беларускі тэатральны мастак. == Гл. таксама == * [[Мікалаеў]] {{спіс цёзак2|рускія}} lc5qzbma7zhjso5ajd5icojomfjunmu Шчадрын (Жлобінскі раён) 0 246607 5159583 5153896 2026-06-30T03:42:18Z BasiliusNorr 164739 /* Гісторыя */ 1800 год 5159583 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Шчадрын |вобласць = Гомельская |раён = Жлобінскі |сельсавет = Шчадрынскі }} '''Шчадры́н'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Ščadryn}}, {{lang-ru|Щедрин}}) — [[аграгарадок]] у [[Беларусь|Беларусі]], у [[Жлобінскі раён|Жлобінскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Шчадрынскі сельсавет|Шчадрынскага сельсавета]]. Знаходзіцца за 48 км у напрамку на захад ад горада [[Жлобін]], за 131 км ад [[Гомель|Гомеля]]<ref name="bel17">{{Крыніцы/БелЭн|17к}}</ref>. Праз аграгарадок пралягае аўтамабільная дарога {{Таблічка-by|Р|90}}<ref name="atl">{{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Гомельская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2011|старонкі=7|старонак=68|isbn=978-985-508-107-5|тыраж=10&nbsp;000}}{{ref-ru}}</ref>. == Гісторыя == Вядома з XVIII ст. як вёска ў Бабруйскім павеце [[Менскае ваяводства|Менскага ваяводства]]. З 1793 г. у складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1800 г. у скадзе землеўладанняў былога асэсара [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] Ануфрыя [[Аскеркі]]<ref name=":0">'''Экономические примечания к Атласам (Планам генерального межевания). Минская губерния. Бобруйский уезд''' РГИА, ф. 1350, оп. 312, д. 89 (Минская губерния)</ref>. З 1890 г. сяло ў Стэпскай воласці [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]]. У 1924—1930 гг. цэнтр сельсавета ў [[Парыцкі раён|Парыцкім раёне]] [[Бабруйская акруга|Бабруйскай акругі]], з 1938 г. — [[Палеская вобласць|Палескай вобласці]]. З 1935 г. Шчадрын мае статус [[мястэчка]], з 1938 года — зноў вёска. У час [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] паселішча было захоплена нямецкімі войскамі ў канцы лета 1941 года і знаходзілася пад акупацыяй да 27 чэрвеня 1944 года. Нацысты стварылі [[гета ў Шчадрыне]]. У 1941—1943 гг. у вёсцы дзейнічала камсамольска-маладзёжнае падполле. 8 сакавіка 1942 г. акупанты загубілі 1200 жыхароў<ref name="bel17" />. У часы [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|акупацыі]] працавала каталіцкая [[капліца]], але пасля вайны была зачынена савецкімі ўладамі<ref>''Васькоў, Уладзімір.'' «Католікі на абшарах Панізоўя і Севершчыны.» ''Гісторыя Гомельскага дэканата. Мінск'' (2011).</ref>. Рэшткі алтара капліцы былі перададзены [[Каталіцтва ў Беларусі|касцёлу]] ў 1991 годзе. З 1954 года Шчадрын — цэнтр сельсавета ў Парыцкім раёне, з 1961 года ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскім раёне]], з 1962 г. у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці. == Насельніцтва == * 1800 год  — 137 жыхароў, 21 двор<ref name=":0" />. * 1897 год — 4022 жыхары, 429 двароў<ref name="bel17" />. * 1959 год — 791 жыхар<ref name="bel17" />. * 2003 год — 781 жыхар, 302 двары<ref name="bel17" />. * 2019 год — 515 жыхароў. == Памятныя мясціны == [[File:Ghetto Shchedrin (Gomel Region) 2b.jpg|міні|Магіла ахвяр фашызму.]] * [[Брацкая магіла]] савецкіх воінаў і партызан. * Магіла ахвяр фашызму. == Вядомыя асобы == * [[Роза Блюмкін]] (1893—1998) — амерыканская прадпрымальніца. * [[Леў Абрамавіч Сыркін]] (1894—1951) — савецкі вучоны і педагог. * [[Аляксандр Эйг]] (1894—1938) — палесцінскі [[батанік]] яўрэйскага паходжання. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|17|Шчадрын}} — С. 492. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Шчадрынскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Шчадрынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёна]] [[Катэгорыя:Шчадрын (Жлобінскі раён)| ]] svi1in59uda25ymto6cjjxvzko7ar45 Загрэб’е 0 247818 5159579 4907924 2026-06-30T00:45:21Z IshaBarnes 124956 дапаўненне 5159579 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Загрэб'е |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 12|lat_sec = 20 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 37|lon_sec = 31 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042320 }} '''Загрэб'е'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zahrebje}}, {{lang-ru|Загребье}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 46 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі [[Магілёў]]—[[Жлобін]]), за 107 км ад Гомеля, на рацы [[Гутлянка]] (прыток [[Дняпро|Дняпра]]). Транспартныя сувязі па прасёлачнай, потым аўтадарозе {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Сучасны пасёлак заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1932 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] 13 пасялкоўцаў загінулі на фронце. У складзе калгаса імя У. І. Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1959]] год — 64 жыхары. * [[2004]] год — 27 жыхароў, 12 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] p6de8doyhsxbbhtayybbud9bgmg6mw7 Задвор’е (Рагачоўскі раён) 0 247819 5159578 4907925 2026-06-30T00:43:26Z IshaBarnes 124956 дапаўненне 5159578 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Задвор'е}} {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Задвор'е |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 12|lat_sec = 53 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 37|lon_sec = 46 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042312 }} '''Задво́р’е'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zadvorje}}, {{lang-ru|Задворье}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 46 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі [[Магілёў]]—[[Жлобін]]), за 107 км ад Гомеля, на рацы [[Гутлянка]] (прыток [[Дняпро|Дняпра]]). Транспартныя сувязі па прасёлачнай, потым аўтадарозе {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Сучасны пасёлак заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1931 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] 13 пасялкоўцаў загінулі на фронце. У складзе калгаса імя У. І. Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1959]] год — 88 жыхароў. * [[2004]] год — 31 жыхар, 14 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] m463qvqk5y36so22etxxxxma9e60owv Крыстаполле 0 247820 5159574 5136247 2026-06-30T00:11:22Z IshaBarnes 124956 дапаўненне 5159574 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Крыстаполле |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 14|lat_sec = 59 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 37|lon_sec = 03 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243042303 }} '''Крыстапо́лле'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Крыстапо́ле'''</ref> ({{lang-be-trans|Krystapollie}}, {{lang-ru|Кристополье}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 40 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі [[Магілёў]]—[[Жлобін]]), за 101 км ад Гомеля. Транспартныя сувязі па дарозе {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Паводле пісьмовых крыніц пасёлак вядомы з 19 стагоддзя як сяленне ў Доўскай воласці [[Рагачоўскі павет|Рагачоўскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Памешчык Радзевіч у 1865 годзе меў тут 230 дзесяцін зямлі. Побач былі паштовая станцыя, каталіцкая капліца. З 1907 года паштовае аддзяленне пачало прымаць тэлеграмы. У 1930 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] 10 пасялкоўцаў загінулі на фронце. У складзе калгаса імя У. І. Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1858]] год — 71 жыхар, 15 двароў. * [[1959]] год — 184 жыхары. * [[2004]] год — 33 жыхары, 10 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасці == * [[Крыстапольскія векавыя дрэвы]] — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння (на ўсходняй ускраіне пасёлка). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] 5lna2j4dn6a5316k7bgmqg2xx3wb3ir Цагельня (Балатнянскі сельсавет) 0 247830 5159575 4907935 2026-06-30T00:26:04Z IshaBarnes 124956 дапаўненне 5159575 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Цагельня}} {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Цагельня |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Цаге́льня'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Cahieĺnia}}, {{lang-ru|Цагельня}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 44 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі [[Магілёў]]—[[Жлобін]]), за 105 км ад Гомеля. Побач аўтадарога {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Выяўленае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага веку (за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі) сведчыць аб засяленні гэтых мясцін з далёкай старажытнасці. Сучасны пасёлак заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1932 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] 15 пасялкоўцаў загінулі на фронце. У складзе калгаса імя У. І. Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1959]] год — 170 жыхароў. * [[2004]] год — 26 жыхароў, 13 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасці == * Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (1-е тысячагоддзе да н.э. — 1-е тысячагоддзе н.э.) — 1 км на паўночны ўсход, урочышча Гарадок {{ГККРБ 4|313В000659}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] or870s5jr5hhrjvnxeawr78s5aks5ow 5159576 5159575 2026-06-30T00:26:39Z IshaBarnes 124956 удакладненне 5159576 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Цагельня}} {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Цагельня |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Цаге́льня'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Cahieĺnia}}, {{lang-ru|Цагельня}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 44 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі [[Магілёў]]—[[Жлобін]]), за 105 км ад Гомеля. Побач аўтадарога {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Выяўленае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага веку (за 1 км на паўночны ўсход) сведчыць аб засяленні гэтых мясцін з далёкай старажытнасці. Сучасны пасёлак заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1932 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] 15 пасялкоўцаў загінулі на фронце. У складзе калгаса імя У. І. Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1959]] год — 170 жыхароў. * [[2004]] год — 26 жыхароў, 13 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасці == * Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (1-е тысячагоддзе да н.э. — 1-е тысячагоддзе н.э.) — 1 км на паўночны ўсход, урочышча Гарадок {{ГККРБ 4|313В000659}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] n4um1j733wkoueg2qwesl5112opk0uo 5159577 5159576 2026-06-30T00:29:27Z IshaBarnes 124956 спасылка 5159577 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Цагельня}} {{НП-Беларусь |статус = пасёлак |беларуская назва = Цагельня |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Рагачоўскі |сельсавет = Балатнянскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Цаге́льня'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Cahieĺnia}}, {{lang-ru|Цагельня}}) — [[пасёлак]] у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Балатнянскі сельсавет|Балатнянскага сельсавета]]. == Геаграфія == Пасёлак знаходзіцца за 44 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі [[Рагачоў]] (на лініі [[Магілёў]]—[[Жлобін]]), за 105 км ад Гомеля. Побач аўтадарога {{Таблічка-by|Р|43}} ([[Доўск]]—[[Слаўгарад]]).<ref name="hvb">{{Крыніцы/ГВБ|2-2}}</ref> == Гісторыя == Выяўленае археолагамі гарадзішча ранняга жалезнага веку (за 1 км на паўночны ўсход) сведчыць аб засяленні гэтых мясцін з далёкай старажытнасці. Сучасны пасёлак заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1932 годзе пасялкоўцы ўступілі ў калгас. Падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] 15 пасялкоўцаў загінулі на фронце. У складзе калгаса імя У. І. Леніна (цэнтр — вёска [[Балотня (Рагачоўскі раён)|Балотня]]).<ref name="hvb" /> == Насельніцтва == * [[1959]] год — 170 жыхароў. * [[2004]] год — 26 жыхароў, 13 гаспадарак.<ref name="hvb" /> == Славутасці == * Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (1-е тысячагоддзе да н.э. — 1-е тысячагоддзе н.э.) — 1 км на паўночны ўсход, урочышча Гарадок {{ГККРБ 4|313В000659}}. == Гл. таксама == * [[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рагачоўскага раёна]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|2-2}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Балатнянскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Балатнянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёна]] roi2eny5q8djmwzqg43k7n5fcpftmeg Партрэт Іосіфа Солтана 0 346392 5159560 4354142 2026-06-29T18:22:46Z DzBar 156353 5159560 wikitext text/x-wiki {{твор мастацтва |тып = карціна |выява =Jazep Sołtan. Язэп Солтан (XVI).jpg |памер = 300px |апісанне = Фотаздымак з карціны. 1892<ref>Николай (Далматов), архим. Супрасльский Благовещенский мон-рь: История. СПб., 1892</ref> |назва =Партрэт Іосіфа Солтана |арыгінал = |мастак = |год = XVI ст. |матэрыял = [[Дошка]] |тэхніка = |вышыня = |шырыня = |месцазнаходжанне = |музей = }} '''Партрэт Іосіфа Солтана''' — [[карціна]] невядомага мастака з [[Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр|Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра]], напісаная ў канцы [[XVI ст.]]. == Апісанне == Карціна адлюстроўвае фундатара [[Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр|Супрасльскага Дабравешчанскага манаст]]ыра [[Іосіф Солтан|Іосіфа Солтана]]. Фігура напісана на [[дошка|дош]]цы ў рост. У партрэце мітрапаліта Іосіфа Солтана мастак падкрэслівае знячнасць асобы. [[Сілуэт]] абагульнены, уся ўвага сканцэнтравапа на [[твар]]ы, які выпісаны дасканала. Мітрапаліт эпічна велічны, задуменны. Тут традыцыйная лінеарна-плоскасная форма сналучаецца з умоўнай [[святлацень|святлацен]]ню, застыласцю і нерухомасцю. [[Фон]] за спіной фігуры вырашаецца [[драпіроўка]]й — элементам, характэрным для [[рэнесансны жывапіс|рэнесанснага жывапісу]]. {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/ГБМ|1}} [[Катэгорыя:Партрэты]] [[Катэгорыя:Карціны XVI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Жывапіс Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр]] [[Катэгорыя:Жывапіс Адраджэння]] d24wbet2kcfcvmq0o4fr0is5j1ys6g3 Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч 0 358093 5159506 5062316 2026-06-29T13:54:52Z 5159506 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Янушкевіч}} {{Навуковец |Імя = Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = |Навуковая сфера = [[гісторыя]] |Месца працы = |Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|1|гістарычных навук}} |Навуковае званне = {{Навуковае званне||2}} |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Вядомая як = |Узнагароды і прэміі = |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікікрыніцы = }} '''Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч''' (нар. {{ДН|29|04|1976}}, г.п. {{МН|Вялікая Бераставіца|у Вялікай Бераставіцы}}, [[Гродзенская вобласць]]) — беларускі [[гісторык]], [[Выдавецкая справа|выдавец]], дырэктар выдавецтва «[[Янушкевіч (выдавецтва)|Янушкевіч]]». Спецыяліст па гісторыі ВКЛ часоў Лівонскай вайны 1558—1583 г. [[Кандыдат гістарычных навук]] (2002){{sfn|Марозаў|2022}}. == Біяграфія == У 1993 годзе скончыў [[Абухава (Гродзенскі раён)|Абухаўскую]] сярэднюю школу ([[Гродзенскі раён]]). У 1998 годзе скончыў [[Факультэт гісторыі і сацыялогіі ГрДУ імя Янкі Купалы|факультэт гісторыі і сацыялогіі]] [[Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы|Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы]]. У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Першая Інфлянцкая вайна (1558—1570 гг.) і яе ўплыў на развіццё сацыяльна-палітычных працэсаў у Вялікім Княстве Літоўскім»{{sfn|Марозаў|2022}}. З 2001 да 2003 года працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Аддзела гісторыі Беларусі XIII—XVIII стст. [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі НАН Беларусі]]. У 2007 годзе выйшла яго манаграфія «Вялікае княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг.». У 2004—2012 гадах працаваў начальнікам аддзела навукі і міжнародных сувязяў, дацэнтам кафедры філасофіі і паліталогіі [[БІП — Універсітэт права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналогій|БІП — Інстытута правазнаўства]]{{sfn|Марозаў|2022}}. У 2009—2011 гадах менеджар [[allegro.by]]. У 2011—2012 гадах адказны сакратар часопіса «[[Сацыяльна-эканамічныя і палітычныя даследаванні]]». У 2012—2013 гадах намеснік дырэктара [[Замкавы комплекс «Мір»|Замкавага комплексу «Мір»]]{{sfn|Марозаў|2022}}. У 2014 годзе заснаваў [[Янушкевіч (выдавецтва)|выдавецтва «Янушкевіч»]]. З 2015 года дырэктар kniharnia.by{{sfn|Марозаў|2022}}. З пачаткам палітычнага крызісу 2020 года ў Беларусі, пачаўся пераслед беларускай культуры рэжымам Лукашэнкі, пад які [[Янушкевіч (выдавецтва)#Пасля палітычнага крызісу 2020 года|патрапіла таксама і выдавецтва «Янушкевіч»]]. 16 траўня 2022 года выдавецтва «Янушкевіч» адкрыла ўласную кнігарню «Кнігаўка» ў Мінску па [[Вуліца Змітрака Бядулі (Мінск)|вуліцы Змітрака Бядулі]], 6. У гэты ж дзень у кнігарню прыйшлі прапагандысты рэжыму Лукашэнкі [[Рыгор Юр’евіч Азаронак|Рыгор Азаронак]] і [[Людміла Леанідаўна Гладкая|Людміла Гладкая]], якія спрабавалі правакаваць Андрэя Янушкевіча абсурднымі пытаннямі пра змест кніг, а таксама скардзіліся на пераважную беларускамоўнасць асартыменту<ref>{{cite web|url=https://budzma.org/news/u-knigaucy-peratrus.html|title=У першы ж дзень працы «Кнігаўкі» ў Мінску прыйшлі прапагандысты і сілавікі|date=17-5-2022|publisher=budzma.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517063016/https://budzma.org/news/u-knigaucy-peratrus.html|archivedate=17 мая 2022|url-status=dead}}</ref>. Сярод іншых правакацый, Азаронак назваў савецкага і літоўскага генерал-лейтэнанта [[Вінцас Віткаўскас|Вінцаса Віткаўскаса]], выяўленага ў адной з кніг выдавецтва, ветэранам [[СС]]<ref>{{cite web|url=https://mediazona.by/article/2022/05/16/books|title=«Вы еще не читали эту книгу, а уже делаете оценки». Перед обыском в книжном магазине туда пришли Азаренок и Гладкая|author=Михаил Полозняков|authorlink=|date=16-5-2022|publisher=mediazona.by|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521160013/https://mediazona.by/article/2022/05/16/books/|archivedate=21 мая 2022|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. Увечары таго ж дня ў кнігарню прыйшлі з ператрусам сілавікі рэжыму Лукашэнкі, былі затрыманыя дырэктар Андрэй Янушкевіч і супрацоўніца кнігарні, кніжная блогерка [[Настасся Карнацкая]]<ref name="Hary Poter">{{cite web|url=https://mediazona.by/article/2022/05/17/no-books|title=Гарри Поттер и «фашистская клоака». Как власти ищут экстремизм на книжных полках|author=Анна Колмач|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=mediazona.by|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226000425/https://mediazona.by/article/2022/05/17/no-books|archivedate=26 лютага 2024|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. 17 траўня стала вядома, што сілавікамі былі канфіскаваныя 200 кніг, 15 выданняў нібыта «''будуць аддадзеныя на экспертызу''»<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/290050|title=Пасля ператрусу сілавікі затрымалі выдаўца Янушкевіча і супрацоўніцу кнігарні «Кнігаўка», забралі 200 кніг|author=|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=nashaniva.com|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref>. Андрэй Янушкевіч быў асуджаны на 10 сутак адміністрацыйнага арышту<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/290187|title=Выдаўцу Андрэю Янушкевічу далі 10 сутак|author=|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=nashaniva.com|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref>. Па заканчэнні тэрміна не выйшаў з ізалятара [[Акрэсціна]] і быў ізноў затрыманы<ref>{{cite web|url = https://www.polskieradio.pl/396/7816/Artykul/2966954,%d0%92%d1%8b%d0%b4%d0%b0%d0%b2%d0%b5%d1%86-%d0%90%d0%bd%d0%b4%d1%80%d1%8d%d0%b9-%d0%af%d0%bd%d1%83%d1%88%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%bd%d0%b5-%d0%b2%d1%8b%d0%b9%d1%88%d0%b0%d1%9e-%d0%b7-%d1%96%d0%b7%d0%b0%d0%bb%d1%8f%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%b0-%d0%bd%d0%b0-%d0%90%d0%ba%d1%80%d1%8d%d1%81%d1%86%d1%96%d0%bd%d0%b0|title = Выдавец Андрэй Янушкевіч не выйшаў з ізалятара на Акрэсціна|author = |authorlink = |date = 27 траўня 2022|publisher = polskieradio.pl|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }} </ref>, ізноў асуджаны на 10 сутак. Пасля заканчэння другога адміністрацыйнага тэрміна быў перазатрыманы, асуджаны на 8 сутак<ref>{{cite web|url = https://t.me/by_culture/4891|title = Беларуская Рада Культуры|author = |authorlink = |date = 6-6-2022|publisher = [[Беларуская Рада Культуры]]. Telegram|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}</ref>. 7 чэрвеня юрысты праваабарончага цэнтра «[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»|Вясна]]» сумесна з [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускім ПЭН-цэнтрам]] накіравалі зварот да Адмысловых дакладчыкаў і ў Працоўныя групы [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] у сувязі з пераследам выдаўца<ref>{{cite web|url = https://spring96.org/be/news/107980|title = Спецдакладчыкаў ААН праінфармавалі пра адвольнае затрыманне выдаўца Янушкевіча|author = |authorlink = |date = 7-6-2022|publisher = spring96.org|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}</ref>. Па 8-суткавым арышце адпушчаны. З’ехаў у [[Польшча|Польшчу]], дзе аднавіў выдавецкую дзейнасць. У 2022 годзе ў Польшчы выдавецтва «Янушкевіч» выдала 7 кніг. Як і ў Мінску, адкрыў у [[Варшава|Варшаве]] кнігарню «Кнігаўка»<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://knihauka.com/|title=Knihauka. Беларускія кнігі|website=Knihauka. Беларускія кнігі|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Навуковыя інтарэсы == У сферы навуковых інтарэсаў — ваенная і сацыяльна-палітычная гісторыя [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] сярэдзіны XVI ст{{sfn|Марозаў|2022}}. == Узнагароды == Узнагароджаны медалём «[[Гонар і Годнасць]]» (21 люты 2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32829229.html|title=АПК узнагародзіў Вячорку, Някляева, Смулкову, Сурвілу, Шупу і іншых за ўнёсак у захаваньне і папулярызацыю беларускай мовы|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-02-21|access-date=2025-01-12}}</ref>. == Творы == === Кнігі === * Вялікае Княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг.: манаграфія / А. М. Янушкевіч. — Мн.: Медисонт, 2007. — 353 с. — ISBN 978-985-6530-49-7. * Ливонская война. Вильно против Москвы, 1558—1570 / А. Н. Янушкевич. — М.: Квадрига — Русская панорама, 2013. — 381, [2] с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-110-6 (в пер.). — ISBN 978-5-93165-332-7. * Ливонская война. Вильно против Москвы, 1558—1570 / А. Н. Янушкевич. — М.: Квадрига, 2015. — 381, [2] с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-177-9. * Ливонская война 1558—1570 гг. и Великое княжество Литовское / Андрей Янушкевич. — Мн.: Медисонт, 2013. — 361 с. — ISBN 978-985-7085-04-0. * Ула: Гістарычны нарыс / Андрэй Янушкевіч; [прадмова У. Арлова]. — Мн.: А. М. Вараксін, 2015. — 55 с. — (Серыя «Славутыя бітвы»). — ISBN 978-985-7128-29-7. === Артыкулы === * Да праблемы нефармальных кантактаў магнатаў Вялікага княства Літоўскага ў дыпламатычных зносінах з Маскоўскай дзяржавай у другой палове XVI ст. / Андрэй Янушкевіч // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.): зборнік навуковых прац / [пад рэд. А. М. Янушкевіча]. — Мн.: Медысонт, 2014. — 441 с. — С. 181—196. — ISBN 978-985-7085-26-2. * Пачатак пералому: Віленскі вальны сойм 1563 г. на фоне Інфлянцкай вайны і ўнутраных рэформаў у Вялікім княстве Літоўскім / Андрэй Янушкевіч // Парламенцкія структуры ўлады ў сістэме дзяржаўнага кіравання Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай у XV—XVIII стагоддзях = The parliamentary structures of authority in the state administration system of the Grand Duchy of Lithuania and Polish-Lithuanian Commonwelth in the fifteenth — eighteenth centuries: матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск ― Наваградак, 23 — 24 лістапада 2007 г.). — Мн.: БІП-С Плюс, 2008. — 356, [16] с. — ISBN 978-985-6836-81-0 * [https://www.academia.edu/121805259 Шляхта Новагародскага павета ў паспалітым рушэнні ВКЛ 1567 года] / [[Андрэй Аляксандравіч Радаман|Андрэй Радаман]], Андрэй Янушкевіч // Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI—XVIII w.) / Instytut historii PAN, Polskie towarzystwo heraldyczne; red. S.Górzyński, M.Nagielski. — Warszawa: DiG, 2014. — S. 337—381. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ЯНУШКЕВІЧ Андрэй Мікалаевіч}} * Институт истории НАН Беларуси в лицах, 1929—2008: биобиблиографический справочник / [Г. В. Корзенко и др.]; НАН Беларуси, Ин-т истории; ред. совет: А. А. Коваленя (председатель) и др.]. — Мн.: Белорусская наука, 2008. — 421, [2] с. — С. 365. — ISBN 978-985-08-0855-4. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янушкевіч Андрэй Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Гонар і Годнасць»]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] cfx0gkytqgwl1df254fhjh6rtiy577u 5159507 5159506 2026-06-29T13:56:31Z 5159507 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Янушкевіч}} {{Навуковец |Імя = Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = |Навуковая сфера = [[гісторыя]] |Месца працы = |Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|1|гістарычных навук}} |Навуковае званне = {{Навуковае званне||2}} |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Вядомая як = |Узнагароды і прэміі = |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікікрыніцы = }} '''Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч''' (нар. {{ДН|29|04|1976}}, г.п. {{МН|Вялікая Бераставіца|у Вялікай Бераставіцы}}, [[Гродзенская вобласць]]) — беларускі [[гісторык]], [[Выдавецкая справа|выдавец]], дырэктар выдавецтва «[[Янушкевіч (выдавецтва)|Янушкевіч]]». Спецыяліст па гісторыі ВКЛ часоў Лівонскай вайны 1558—1583 г. [[Кандыдат гістарычных навук]] (2002){{sfn|Марозаў|2022}}. == Біяграфія == У 1993 годзе скончыў [[Абухава (Гродзенскі раён)|Абухаўскую]] сярэднюю школу ([[Гродзенскі раён]]). У 1998 годзе скончыў [[Факультэт гісторыі і сацыялогіі ГрДУ імя Янкі Купалы|факультэт гісторыі і сацыялогіі]] [[Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы|Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы]]. У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Першая Інфлянцкая вайна (1558—1570 гг.) і яе ўплыў на развіццё сацыяльна-палітычных працэсаў у Вялікім Княстве Літоўскім»{{sfn|Марозаў|2022}}. З 2001 да 2003 года працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Аддзела гісторыі Беларусі XIII—XVIII стст. [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі НАН Беларусі]]. У 2007 годзе выйшла яго манаграфія «Вялікае княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг.». У 2004—2012 гадах працаваў начальнікам аддзела навукі і міжнародных сувязяў, дацэнтам кафедры філасофіі і паліталогіі [[БІП — Універсітэт права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналогій|БІП — Інстытута правазнаўства]]{{sfn|Марозаў|2022}}. У 2009—2011 гадах менеджар [[allegro.by]]. У 2011—2012 гадах адказны сакратар часопіса «[[Сацыяльна-эканамічныя і палітычныя даследаванні]]». У 2012—2013 гадах намеснік дырэктара [[Замкавы комплекс «Мір»|Замкавага комплексу «Мір»]]{{sfn|Марозаў|2022}}. У 2014 годзе заснаваў [[Янушкевіч (выдавецтва)|выдавецтва «Янушкевіч»]]. З 2015 года дырэктар kniharnia.by{{sfn|Марозаў|2022}}. З пачаткам [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|палітычнага крызісу 2020 года]] ў Беларусі, пачаўся пераслед беларускай культуры рэжымам Лукашэнкі, пад які [[Янушкевіч (выдавецтва)#Пасля палітычнага крызісу 2020 года|патрапіла таксама і выдавецтва «Янушкевіч»]]. 16 траўня 2022 года выдавецтва «Янушкевіч» адкрыла ўласную кнігарню «Кнігаўка» ў Мінску па [[Вуліца Змітрака Бядулі (Мінск)|вуліцы Змітрака Бядулі]], 6. У гэты ж дзень у кнігарню прыйшлі прапагандысты рэжыму Лукашэнкі [[Рыгор Юр’евіч Азаронак|Рыгор Азаронак]] і [[Людміла Леанідаўна Гладкая|Людміла Гладкая]], якія спрабавалі правакаваць Андрэя Янушкевіча абсурднымі пытаннямі пра змест кніг, а таксама скардзіліся на пераважную беларускамоўнасць асартыменту<ref>{{cite web|url=https://budzma.org/news/u-knigaucy-peratrus.html|title=У першы ж дзень працы «Кнігаўкі» ў Мінску прыйшлі прапагандысты і сілавікі|date=17-5-2022|publisher=budzma.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517063016/https://budzma.org/news/u-knigaucy-peratrus.html|archivedate=17 мая 2022|url-status=dead}}</ref>. Сярод іншых правакацый, Азаронак назваў савецкага і літоўскага генерал-лейтэнанта [[Вінцас Віткаўскас|Вінцаса Віткаўскаса]], выяўленага ў адной з кніг выдавецтва, ветэранам [[СС]]<ref>{{cite web|url=https://mediazona.by/article/2022/05/16/books|title=«Вы еще не читали эту книгу, а уже делаете оценки». Перед обыском в книжном магазине туда пришли Азаренок и Гладкая|author=Михаил Полозняков|authorlink=|date=16-5-2022|publisher=mediazona.by|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521160013/https://mediazona.by/article/2022/05/16/books/|archivedate=21 мая 2022|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. Увечары таго ж дня ў кнігарню прыйшлі з ператрусам сілавікі рэжыму Лукашэнкі, былі затрыманыя дырэктар Андрэй Янушкевіч і супрацоўніца кнігарні, кніжная блогерка [[Настасся Карнацкая]]<ref name="Hary Poter">{{cite web|url=https://mediazona.by/article/2022/05/17/no-books|title=Гарри Поттер и «фашистская клоака». Как власти ищут экстремизм на книжных полках|author=Анна Колмач|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=mediazona.by|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226000425/https://mediazona.by/article/2022/05/17/no-books|archivedate=26 лютага 2024|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. 17 траўня стала вядома, што сілавікамі былі канфіскаваныя 200 кніг, 15 выданняў нібыта «''будуць аддадзеныя на экспертызу''»<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/290050|title=Пасля ператрусу сілавікі затрымалі выдаўца Янушкевіча і супрацоўніцу кнігарні «Кнігаўка», забралі 200 кніг|author=|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=nashaniva.com|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref>. Андрэй Янушкевіч быў асуджаны на 10 сутак адміністрацыйнага арышту<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/290187|title=Выдаўцу Андрэю Янушкевічу далі 10 сутак|author=|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=nashaniva.com|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref>. Па заканчэнні тэрміна не выйшаў з ізалятара [[Акрэсціна]] і быў ізноў затрыманы<ref>{{cite web|url = https://www.polskieradio.pl/396/7816/Artykul/2966954,%d0%92%d1%8b%d0%b4%d0%b0%d0%b2%d0%b5%d1%86-%d0%90%d0%bd%d0%b4%d1%80%d1%8d%d0%b9-%d0%af%d0%bd%d1%83%d1%88%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%bd%d0%b5-%d0%b2%d1%8b%d0%b9%d1%88%d0%b0%d1%9e-%d0%b7-%d1%96%d0%b7%d0%b0%d0%bb%d1%8f%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%b0-%d0%bd%d0%b0-%d0%90%d0%ba%d1%80%d1%8d%d1%81%d1%86%d1%96%d0%bd%d0%b0|title = Выдавец Андрэй Янушкевіч не выйшаў з ізалятара на Акрэсціна|author = |authorlink = |date = 27 траўня 2022|publisher = polskieradio.pl|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }} </ref>, ізноў асуджаны на 10 сутак. Пасля заканчэння другога адміністрацыйнага тэрміна быў перазатрыманы, асуджаны на 8 сутак<ref>{{cite web|url = https://t.me/by_culture/4891|title = Беларуская Рада Культуры|author = |authorlink = |date = 6-6-2022|publisher = [[Беларуская Рада Культуры]]. Telegram|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}</ref>. 7 чэрвеня юрысты праваабарончага цэнтра «[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»|Вясна]]» сумесна з [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускім ПЭН-цэнтрам]] накіравалі зварот да Адмысловых дакладчыкаў і ў Працоўныя групы [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] у сувязі з пераследам выдаўца<ref>{{cite web|url = https://spring96.org/be/news/107980|title = Спецдакладчыкаў ААН праінфармавалі пра адвольнае затрыманне выдаўца Янушкевіча|author = |authorlink = |date = 7-6-2022|publisher = spring96.org|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}</ref>. Па 8-суткавым арышце адпушчаны. З’ехаў у [[Польшча|Польшчу]], дзе аднавіў выдавецкую дзейнасць. У 2022 годзе ў Польшчы выдавецтва «Янушкевіч» выдала 7 кніг. Як і ў Мінску, адкрыў у [[Варшава|Варшаве]] кнігарню «Кнігаўка»<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://knihauka.com/|title=Knihauka. Беларускія кнігі|website=Knihauka. Беларускія кнігі|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Навуковыя інтарэсы == У сферы навуковых інтарэсаў — ваенная і сацыяльна-палітычная гісторыя [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] сярэдзіны XVI ст{{sfn|Марозаў|2022}}. == Узнагароды == Узнагароджаны медалём «[[Гонар і Годнасць]]» (21 люты 2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32829229.html|title=АПК узнагародзіў Вячорку, Някляева, Смулкову, Сурвілу, Шупу і іншых за ўнёсак у захаваньне і папулярызацыю беларускай мовы|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-02-21|access-date=2025-01-12}}</ref>. == Творы == === Кнігі === * Вялікае Княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг.: манаграфія / А. М. Янушкевіч. — Мн.: Медисонт, 2007. — 353 с. — ISBN 978-985-6530-49-7. * Ливонская война. Вильно против Москвы, 1558—1570 / А. Н. Янушкевич. — М.: Квадрига — Русская панорама, 2013. — 381, [2] с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-110-6 (в пер.). — ISBN 978-5-93165-332-7. * Ливонская война. Вильно против Москвы, 1558—1570 / А. Н. Янушкевич. — М.: Квадрига, 2015. — 381, [2] с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-177-9. * Ливонская война 1558—1570 гг. и Великое княжество Литовское / Андрей Янушкевич. — Мн.: Медисонт, 2013. — 361 с. — ISBN 978-985-7085-04-0. * Ула: Гістарычны нарыс / Андрэй Янушкевіч; [прадмова У. Арлова]. — Мн.: А. М. Вараксін, 2015. — 55 с. — (Серыя «Славутыя бітвы»). — ISBN 978-985-7128-29-7. === Артыкулы === * Да праблемы нефармальных кантактаў магнатаў Вялікага княства Літоўскага ў дыпламатычных зносінах з Маскоўскай дзяржавай у другой палове XVI ст. / Андрэй Янушкевіч // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.): зборнік навуковых прац / [пад рэд. А. М. Янушкевіча]. — Мн.: Медысонт, 2014. — 441 с. — С. 181—196. — ISBN 978-985-7085-26-2. * Пачатак пералому: Віленскі вальны сойм 1563 г. на фоне Інфлянцкай вайны і ўнутраных рэформаў у Вялікім княстве Літоўскім / Андрэй Янушкевіч // Парламенцкія структуры ўлады ў сістэме дзяржаўнага кіравання Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай у XV—XVIII стагоддзях = The parliamentary structures of authority in the state administration system of the Grand Duchy of Lithuania and Polish-Lithuanian Commonwelth in the fifteenth — eighteenth centuries: матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск ― Наваградак, 23 — 24 лістапада 2007 г.). — Мн.: БІП-С Плюс, 2008. — 356, [16] с. — ISBN 978-985-6836-81-0 * [https://www.academia.edu/121805259 Шляхта Новагародскага павета ў паспалітым рушэнні ВКЛ 1567 года] / [[Андрэй Аляксандравіч Радаман|Андрэй Радаман]], Андрэй Янушкевіч // Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI—XVIII w.) / Instytut historii PAN, Polskie towarzystwo heraldyczne; red. S.Górzyński, M.Nagielski. — Warszawa: DiG, 2014. — S. 337—381. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ЯНУШКЕВІЧ Андрэй Мікалаевіч}} * Институт истории НАН Беларуси в лицах, 1929—2008: биобиблиографический справочник / [Г. В. Корзенко и др.]; НАН Беларуси, Ин-т истории; ред. совет: А. А. Коваленя (председатель) и др.]. — Мн.: Белорусская наука, 2008. — 421, [2] с. — С. 365. — ISBN 978-985-08-0855-4. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янушкевіч Андрэй Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Гонар і Годнасць»]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 73x4wxnruz1zjljcl663yco2dygm73o 5159508 5159507 2026-06-29T13:57:06Z 5159508 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Янушкевіч}} {{Навуковец |Імя = Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = |Навуковая сфера = [[гісторыя]] |Месца працы = |Навуковая ступень = {{Навуковая ступень|1|гістарычных навук}} |Навуковае званне = {{Навуковае званне||2}} |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Вядомая як = |Узнагароды і прэміі = |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікікрыніцы = }} '''Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч''' (нар. {{ДН|29|04|1976}}, г.п. {{МН|Вялікая Бераставіца|у Вялікай Бераставіцы}}, [[Гродзенская вобласць]]) — беларускі [[гісторык]], [[Выдавецкая справа|выдавец]], дырэктар выдавецтва «[[Янушкевіч (выдавецтва)|Янушкевіч]]». Спецыяліст па гісторыі ВКЛ часоў Лівонскай вайны 1558—1583 г. [[Кандыдат гістарычных навук]] (2002){{sfn|Марозаў|2022}}. == Біяграфія == У 1993 годзе скончыў [[Абухава (Гродзенскі раён)|Абухаўскую]] сярэднюю школу ([[Гродзенскі раён]]). У 1998 годзе скончыў [[Факультэт гісторыі і сацыялогіі ГрДУ імя Янкі Купалы|факультэт гісторыі і сацыялогіі]] [[Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы|Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы]]. У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Першая Інфлянцкая вайна (1558—1570 гг.) і яе ўплыў на развіццё сацыяльна-палітычных працэсаў у Вялікім Княстве Літоўскім»{{sfn|Марозаў|2022}}. З 2001 да 2003 года працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Аддзела гісторыі Беларусі XIII—XVIII стст. [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі НАН Беларусі]]. У 2007 годзе выйшла яго манаграфія «Вялікае княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг.». У 2004—2012 гадах працаваў начальнікам аддзела навукі і міжнародных сувязяў, дацэнтам кафедры філасофіі і паліталогіі [[БІП — Універсітэт права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналогій|БІП — Інстытута правазнаўства]]{{sfn|Марозаў|2022}}. У 2009—2011 гадах менеджар [[allegro.by]]. У 2011—2012 гадах адказны сакратар часопіса «[[Сацыяльна-эканамічныя і палітычныя даследаванні]]». У 2012—2013 гадах намеснік дырэктара [[Замкавы комплекс «Мір»|Замкавага комплексу «Мір»]]{{sfn|Марозаў|2022}}. У 2014 годзе заснаваў [[Янушкевіч (выдавецтва)|выдавецтва «Янушкевіч»]]. З 2015 года дырэктар kniharnia.by{{sfn|Марозаў|2022}}. З пачаткам [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|палітычнага крызісу 2020 года]] ў Беларусі, пачаўся пераслед беларускай культуры рэжымам Лукашэнкі, пад які [[Янушкевіч (выдавецтва)#Пасля палітычнага крызісу 2020 года|патрапіла таксама і выдавецтва «Янушкевіч»]]. 16 траўня 2022 года выдавецтва «Янушкевіч» адкрыла ўласную кнігарню «Кнігаўка» ў Мінску па [[Вуліца Змітрака Бядулі (Мінск)|вуліцы Змітрака Бядулі]], 6. У гэты ж дзень у кнігарню прыйшлі прапагандысты рэжыму Лукашэнкі [[Рыгор Юр’евіч Азаронак|Рыгор Азаронак]] і [[Людміла Леанідаўна Гладкая|Людміла Гладкая]], якія спрабавалі правакаваць Андрэя Янушкевіча абсурднымі пытаннямі пра змест кніг, а таксама скардзіліся на пераважную беларускамоўнасць асартыменту<ref>{{cite web|url=https://budzma.org/news/u-knigaucy-peratrus.html|title=У першы ж дзень працы «Кнігаўкі» ў Мінску прыйшлі прапагандысты і сілавікі|date=17-5-2022|publisher=budzma.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517063016/https://budzma.org/news/u-knigaucy-peratrus.html|archivedate=17 мая 2022|url-status=dead}}</ref>. Сярод іншых правакацый, Азаронак назваў савецкага і літоўскага генерал-лейтэнанта [[Вінцас Віткаўскас|Вінцаса Віткаўскаса]], выяўленага ў адной з кніг выдавецтва, ветэранам [[СС]]<ref>{{cite web|url=https://mediazona.by/article/2022/05/16/books|title=«Вы еще не читали эту книгу, а уже делаете оценки». Перед обыском в книжном магазине туда пришли Азаренок и Гладкая|author=Михаил Полозняков|authorlink=|date=16-5-2022|publisher=mediazona.by|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521160013/https://mediazona.by/article/2022/05/16/books/|archivedate=21 мая 2022|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. Увечары таго ж дня ў кнігарню прыйшлі з ператрусам сілавікі рэжыму Лукашэнкі, былі затрыманыя дырэктар Андрэй Янушкевіч і супрацоўніца кнігарні, кніжная блогерка [[Настасся Карнацкая]]<ref name="Hary Poter">{{cite web|url=https://mediazona.by/article/2022/05/17/no-books|title=Гарри Поттер и «фашистская клоака». Как власти ищут экстремизм на книжных полках|author=Анна Колмач|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=mediazona.by|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226000425/https://mediazona.by/article/2022/05/17/no-books|archivedate=26 лютага 2024|accessdate=|url-status=dead}}</ref>. 17 траўня стала вядома, што сілавікамі былі канфіскаваныя 200 кніг, 15 выданняў нібыта «''будуць аддадзеныя на экспертызу''»<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/290050|title=Пасля ператрусу сілавікі затрымалі выдаўца Янушкевіча і супрацоўніцу кнігарні «Кнігаўка», забралі 200 кніг|author=|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=nashaniva.com|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref>. Андрэй Янушкевіч быў асуджаны на 10 сутак адміністрацыйнага арышту<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/290187|title=Выдаўцу Андрэю Янушкевічу далі 10 сутак|author=|authorlink=|date=17-5-2022|publisher=nashaniva.com|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref>. Па заканчэнні тэрміна не выйшаў з ізалятара [[Акрэсціна]] і быў ізноў затрыманы<ref>{{cite web|url = https://www.polskieradio.pl/396/7816/Artykul/2966954,%d0%92%d1%8b%d0%b4%d0%b0%d0%b2%d0%b5%d1%86-%d0%90%d0%bd%d0%b4%d1%80%d1%8d%d0%b9-%d0%af%d0%bd%d1%83%d1%88%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%bd%d0%b5-%d0%b2%d1%8b%d0%b9%d1%88%d0%b0%d1%9e-%d0%b7-%d1%96%d0%b7%d0%b0%d0%bb%d1%8f%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%b0-%d0%bd%d0%b0-%d0%90%d0%ba%d1%80%d1%8d%d1%81%d1%86%d1%96%d0%bd%d0%b0|title = Выдавец Андрэй Янушкевіч не выйшаў з ізалятара на Акрэсціна|author = |authorlink = |date = 27 траўня 2022|publisher = polskieradio.pl|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }} </ref>, ізноў асуджаны на 10 сутак. Пасля заканчэння другога адміністрацыйнага тэрміна быў перазатрыманы, асуджаны на 8 сутак<ref>{{cite web|url = https://t.me/by_culture/4891|title = Беларуская Рада Культуры|author = |authorlink = |date = 6-6-2022|publisher = [[Беларуская Рада Культуры]]. Telegram|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}</ref>. 7 чэрвеня юрысты праваабарончага цэнтра «[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»|Вясна]]» сумесна з [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускім ПЭН-цэнтрам]] накіравалі зварот да Адмысловых дакладчыкаў і ў Працоўныя групы [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] у сувязі з пераследам выдаўца<ref>{{cite web|url = https://spring96.org/be/news/107980|title = Спецдакладчыкаў ААН праінфармавалі пра адвольнае затрыманне выдаўца Янушкевіча|author = |authorlink = |date = 7-6-2022|publisher = spring96.org|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}</ref>. Па 8-суткавым арышце адпушчаны. З’ехаў у [[Польшча|Польшчу]], дзе аднавіў выдавецкую дзейнасць. У 2022 годзе ў Польшчы [[выдавецтва «Янушкевіч»]] выдала 7 кніг. Як і ў Мінску, адкрыў у [[Варшава|Варшаве]] кнігарню «Кнігаўка»<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://knihauka.com/|title=Knihauka. Беларускія кнігі|website=Knihauka. Беларускія кнігі|access-date=2026-06-29}}</ref>. == Навуковыя інтарэсы == У сферы навуковых інтарэсаў — ваенная і сацыяльна-палітычная гісторыя [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] сярэдзіны XVI ст{{sfn|Марозаў|2022}}. == Узнагароды == Узнагароджаны медалём «[[Гонар і Годнасць]]» (21 люты 2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32829229.html|title=АПК узнагародзіў Вячорку, Някляева, Смулкову, Сурвілу, Шупу і іншых за ўнёсак у захаваньне і папулярызацыю беларускай мовы|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-02-21|access-date=2025-01-12}}</ref>. == Творы == === Кнігі === * Вялікае Княства Літоўскае і Інфлянцкая вайна 1558—1570 гг.: манаграфія / А. М. Янушкевіч. — Мн.: Медисонт, 2007. — 353 с. — ISBN 978-985-6530-49-7. * Ливонская война. Вильно против Москвы, 1558—1570 / А. Н. Янушкевич. — М.: Квадрига — Русская панорама, 2013. — 381, [2] с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-110-6 (в пер.). — ISBN 978-5-93165-332-7. * Ливонская война. Вильно против Москвы, 1558—1570 / А. Н. Янушкевич. — М.: Квадрига, 2015. — 381, [2] с. — (Забытые войны России). — ISBN 978-5-91791-177-9. * Ливонская война 1558—1570 гг. и Великое княжество Литовское / Андрей Янушкевич. — Мн.: Медисонт, 2013. — 361 с. — ISBN 978-985-7085-04-0. * Ула: Гістарычны нарыс / Андрэй Янушкевіч; [прадмова У. Арлова]. — Мн.: А. М. Вараксін, 2015. — 55 с. — (Серыя «Славутыя бітвы»). — ISBN 978-985-7128-29-7. === Артыкулы === * Да праблемы нефармальных кантактаў магнатаў Вялікага княства Літоўскага ў дыпламатычных зносінах з Маскоўскай дзяржавай у другой палове XVI ст. / Андрэй Янушкевіч // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.): зборнік навуковых прац / [пад рэд. А. М. Янушкевіча]. — Мн.: Медысонт, 2014. — 441 с. — С. 181—196. — ISBN 978-985-7085-26-2. * Пачатак пералому: Віленскі вальны сойм 1563 г. на фоне Інфлянцкай вайны і ўнутраных рэформаў у Вялікім княстве Літоўскім / Андрэй Янушкевіч // Парламенцкія структуры ўлады ў сістэме дзяржаўнага кіравання Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай у XV—XVIII стагоддзях = The parliamentary structures of authority in the state administration system of the Grand Duchy of Lithuania and Polish-Lithuanian Commonwelth in the fifteenth — eighteenth centuries: матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск ― Наваградак, 23 — 24 лістапада 2007 г.). — Мн.: БІП-С Плюс, 2008. — 356, [16] с. — ISBN 978-985-6836-81-0 * [https://www.academia.edu/121805259 Шляхта Новагародскага павета ў паспалітым рушэнні ВКЛ 1567 года] / [[Андрэй Аляксандравіч Радаман|Андрэй Радаман]], Андрэй Янушкевіч // Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI—XVIII w.) / Instytut historii PAN, Polskie towarzystwo heraldyczne; red. S.Górzyński, M.Nagielski. — Warszawa: DiG, 2014. — S. 337—381. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|ЯНУШКЕВІЧ Андрэй Мікалаевіч}} * Институт истории НАН Беларуси в лицах, 1929—2008: биобиблиографический справочник / [Г. В. Корзенко и др.]; НАН Беларуси, Ин-т истории; ред. совет: А. А. Коваленя (председатель) и др.]. — Мн.: Белорусская наука, 2008. — 421, [2] с. — С. 365. — ISBN 978-985-08-0855-4. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Янушкевіч Андрэй Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Гонар і Годнасць»]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] 00hds9w1a2v084mpla8209pq5i35k8c Шаблон:Беларускія літаратурныя прэміі 10 358873 5159545 5132509 2026-06-29T17:26:01Z M.L.Bot 261 5159545 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Беларускія літаратурныя прэміі |navbar = |state = |стыль_асноўнага_загалоўка = |загаловак = Беларускія літаратурныя прэміі |выява = |стыль_цела = |стыль_загалоўкаў = |стыль_спісаў = |клас_спісаў = hlist |стыль_уверсе = |уверсе = |загаловак1 = Дзяржаўныя |спіс1 = * [[Нацыянальная літаратурная прэмія (Беларусь)|Нацыянальная літаратурная прэмія]] * [[Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы]] * [[Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа]] * [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь за творы літаратуры і мастацтва для дзяцей і юнацтва]] * [[Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры]] * [[Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Кастуся Каліноўскага]] |загаловак2 = [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|СПБ]] |спіс2 = * [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа]] * [[Літаратурная прэмія імя Аркадзя Куляшова]] * [[Літаратурная прэмія імя Янкі Маўра]] * [[Літаратурная прэмія імя Уладзіміра Калесніка]] <small>(Брэсцкае аддзяленне)</small> * [[Літаратурная прэмія імя Уладзіміра Караткевіча]] <small>(Віцебскае аддзяленне)</small> |загаловак3 = [[Беларускі ПЭН-цэнтр|ПЭН-цэнтр]] і [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|СБП]] |спіс3 = * [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройця]] * [[Прэмія імя Алеся Адамовіча]] * [[Прэмія імя Францішка Аляхновіча]] * [[Прэмія імя Францішка Багушэвіча]] * [[Прэмія імя Міхася Стральцова]] * [[Прэмія імя Карласа Шэрмана]] * [[Прэмія імя Наталлі Арсенневай]] * [[Дэбют (літаратурная прэмія)|«Дэбют»]] * [[Кніга года, літаратурная прэмія|«Кніга года»]] * [[Прэмія Цёткі]] * [[Мядовая прэмія]] * [[Экслібрыс (прэмія)|«Экслібрыс»]] * [[Прэмія імя Міхала Анемпадыстава]] |загаловак20 = Іншыя |спіс20 = * [[Прэмія Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі ў галіне літаратуры, мастацтва, журналістыкі і аматарскай творчасці]] * [[Прэмія «За сумленнае слова»|«За сумленнае слова»]] * [[Гліняны Вялес|«Гліняны Вялес»]] * [[Залаты апостраф|«Залаты апостраф»]] * [[Залатая літара|«Залатая літара»]] * [[Блакітны свін|«Блакітны свін»]] * [[Літаратурная прэмія імя Васіля Віткі]] |стыль_унізе = |унізе = }}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Культура Беларусі]] [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Літаратура]] </noinclude> qpacy9pdbvf3mcdn6vlvwecmvrnkv9d АМАП (Беларусь) 0 535437 5159534 5155154 2026-06-29T16:38:26Z 5159534 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае фарміраванне}} '''АМАП''' (Атрад міліцыі асобага прызначэння; {{lang-ru|Отряд милиции особого назначения, ОМОН}}) — спецыяльнае падраздзяленне міліцыі палка [[Патрульна-паставой службы]] [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]], якое прыцягваецца для рашэння задач забеспячэння [[правапарадак|правапарадку]], у тым ліку на масавых акцыях і мерапрыемствах, задушэнні [[масавыя беспарадкі|масавых беспарадкаў]], аховы аб’ектаў, таксама адной з задач АМАПа з’яўляецца забеспячэнне сілавой падтрымкі органаў следства, унутраных спраў, дзяржаўнай бяспекі. У сучаснай Беларусі АМАП часта выкарыстоўваюць як інструмент рэпрэсій<ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/ru/news/2017/04/11/301930|title=Беларусь: Репрессии на День Воли|work=[[Human Rights Watch]]|language=en}}</ref>. У лістападзе 2020 года [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]] абвясціла пра запуск працэсу міжнароднага прызнання структур [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]] і АМАП [[Тэрарызм|тэрарыстычнымі арганізацыямі]] ў сувязі з учыненымі імі злачынствамі ў час задушэння [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў і гвалту]] з боку [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]]<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/30960975.html|title=Сьвятлана Ціханоўская запускае працэс прызнаньня ГУБАЗіК і АМАП тэрарыстычнымі арганізацыямі|work=[[Радыё Свабода]]|date=20 лістапада 2020}}</ref>. == Гісторыя спецпадраздзялення == Першае падраздзяленне было створана ў Мінску ў 1988 годзе, а ў абласных цэнтрах былі ўтвораны роты і ўзводы АМАПа. [[Файл:Belarus protest.jpg|міні|176x176пкс|[[Праспект Незалежнасці (Мінск)|Праспект Незалежнасці]] ў [[Мінск]]у, перакрыты АМАП, [[25 сакавіка]] [[2017]] г.]] Ва УУС Мінска з лютага 1995 года таксама пачаў дзейнічаць атрад міліцыі асобага прызначэння, які дыслакаваўся ў [[Мачулішчы|Мачулішчах]]. Узімку 2002 года, з улікам набліжанасці да сталіцы, рэгіянальны АМАП быў перададзены ў падраздзяленне [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|ГУУС Мінгарвыканкама]]. Але праз тое, што ў [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] праводзіцца вялікая колькасць масавых мерапрыемстваў, забеспячэнне правапарадку на дзевяць гадоў стала абавязкам асабовага склада тэрытарыяльных падраздзяленняў унутраных спраў — участковых інспектараў, аператыўнікаў, супрацоўнікаў іншых службаў. 17 студзеня 2011 года быў падпісаны загад аб стварэнні падраздзялення АМАП Мінаблвыканкама. Камандзірам атрада прызначылі Мікалая Максімовіча. На запыт «[[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода|Радыё Свабода]]» ў 2014 годзе пасля публікацыі сайту газеты «[[Салідарнасць (газета)|Салідарнасць]]» пра тое, што ў беларускім АМАПе працаўладковаюцца былыя супрацоўнікі ўкраінскага «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркуту]]», прэс-сакратар [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] Канстанцін Шалкевіч адказаў адмоўна, бо ''«МУС не каментуе нізкаякасныя сачыненні на вольную тэму, размешчаныя ў інтэрнэце»''<ref>{{Cite web|authorlink=Алег Груздзіловіч|last=Грузьдзіловіч|first=Алег|date=2014-06-06|title=МУС не камэнтуе зьвесткі пра ўладкаваньне беркутаўцаў у АМАП|url=https://www.svaboda.org/a/25412973.html|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307191000/https://www.svaboda.org/a/25412973.html|archivedate=2021-03-07|accessdate=2021-03-07|website=|publisher=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|language=be}}</ref>. Тым не менш у 2020 годзе былі апазнаныя экс-супрацоўнікі расфармаванага «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркута]]» ў радах АМАПа<ref>{{Cite web|authorlink=Дзяніс Яўгенавіч Івашын|last=Івашын|first=Дзяніс|date=2020-12-02|title=Спецрасследаванне: што абараняе «Беркут» у Беларусі. Частка І|url=https://novychas.by/hramadstva/specrassledavanne-szto-abaranjae-berkut-u-belar|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201203132226/https://novychas.by/hramadstva/specrassledavanne-szto-abaranjae-berkut-u-belar|archivedate=2020-12-03|accessdate=2020-12-03|website=|publisher=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]|language=be}}</ref>. Выданне «[[Новы Час (газета)|Новы Час]]» працягнула журналісцкі цыкл расследаванняў і ў 2021 годзе, выявіла яшчэ больш такіх асоб<ref>{{Cite journal|last=Івашын|first=Дзяніс|date=2021-02-26|title=Спецрасследаванне: каго ці што абараняе «Беркут» у Беларусі. Частка III|journal=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]|language=be|issue=8 (716)|pages=6, 19|authorlink=Дзяніс Яўгенавіч Івашын}}</ref>. == Міжнародныя санкцыі == Супрацоўнікі АМАП неаднаразова траплялі пад міжнародныя санкцыі. Так, 2 кастрычніка 2020 года [[Еўрапейскі Саюз]] унёс у [[Чорны спіс Еўрасаюза]] [[Дзмітрый Уладзіміравіч Балаба|Дзмітрыя Балабу]], Леаніда Жураўскага, Міхаіла Дамарнацкага, Максіма Міховіча — камандзіраў адпаведна мінскага, віцебскага, гомельскага і брэсцкага АМАП<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2020:319I:FULL&from=EN Council Implementing Regulation (EU) 2020/1387 of 2 October 2020 implementing Article 8a(1) of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in respect of Belarus // Official Journal of the European Union L 319 I]</ref>. Гэтыя ж супрацоўнікі былі ўключаныя ў санкцыйныя спісы [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]<ref>{{cite web|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/996772/Belarus.pdf|title=Consolidated List of Financial Sanctions Targets in the UK|date=2021-06-25|publisher=Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury|lang=en}}</ref>, [[Канада|Канады]]<ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2020/10/belarus-sanctions.html|title=Belarus sanctions|date=2020-10-15|publisher=[[Міністэрства міжнародных спраў Канады]]|accessdate=2021-09-19|lang=en|archive-date=15 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211015004913/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2020/10/belarus-sanctions.html|url-status=dead}}</ref> і [[Швейцарыя|Швейцарыі]]<ref>[https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html Searching for subjects of sanctions]</ref>. [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ўнеслі [[Дзмітрый Уладзіміравіч Балаба|Дзмітрыя Балабу]] ў [[спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб]] 2 кастрычніка<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm1143 |title=Treasury Sanctions Belarus Officials for Undermining Democracy |publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]|date=2020-10-02|accessdate=2021-09-19|lang=en}}</ref>, а 23 снежня пад амерыканскія санкцыі трапіў і мінскі АМАП<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm1222 |title=Treasury Sanctions Additional Belarusian Regime Actors for Undermining Democracy |publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]|date=2020-12-23|accessdate=2021-09-19|lang=en}}</ref>. 27 студзеня 2025 года [[Канада]] ўвяла санкцыі супраць падраздзялення «ў сувязі з працяглымі грубымі і сістэматычнымі парушэннямі правоў чалавека рэжымам Лукашэнкі ў Беларусі, а таксама яго падтрымкай парушэння Расіяй суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны»<ref>{{cite web|url = https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/01/backgrounder-sanctions-against-individuals-and-entities-in-belarus.html|title = Backgrounder: Sanctions against individuals and entities in Belarus|date = 27.01.2025|work = Government of Canada|language = en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/360347|title=Пасля выбараў Вялікабрытанія і Канада пашырылі свае санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2025-01-28}}</ref>. == Патрабаванні да кандыдатаў == [[Файл:Задержания 25 марта 2017.jpg|thumb|250px|АМАП затрымлівае ўдзельнікаў «несанкцыяванага» мерапрыемства на [[Дзень Волі]], 2017 год.]] Атрад камплектуецца з ліку супрацоўнікаў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]], ваеннаслужачых унутраных войскаў МУС Рэспублікі Беларусь, а таксама асоб, звольненых у запас з узброеных сіл, унутраных войскаў МУС і пагранічныя службы. Прыём на службу ў атрад міліцыі асобага прызначэння ажыццяўляецца на [[конкурс]]най аснове. Асноўныя патрабаванні да кандыдатаў: * грамадзянства Рэспублікі Беларусь; * узрост да 25 гадоў; * наяўнасць поўнай [[сярэдняя адукацыя|сярэдняй]], [[сярэдняя спецыяльная адукацыя|сярэдняй спецыяльнай]] ці [[вышэйшая адукацыя|вышэйшай адукацыі]] ; * добрая фізічная падрыхтоўка адсутнасць судзімасці і адміністрацыйных спагнанняў у кандыдата і яго блізкіх сваякоў, а таксама звестак у тэрытарыяльных органаў унутраных спраў па месцы жыхарства кандыдата, якія кампраметуюць яго; * станоўчыя характарыстыкі кандыдата з усіх месцаў яго службы, вучобы і працы; * прыдатнасць па стане здароўя. == Камандзіры == * [[Уладзімір Іванавіч Арцёмаў]] (лістапад 1988 — чэрвень 1990) * [[Аляксандр Аркадзьевіч Кудзін]] (чэрвень 1990 — студзень 1999) * [[Аляксандр Мікалаевіч Французаў]] (студзень — лістапад 1999) * [[Юрый Мікалаевіч Падабед]] (лістапад 1999 — ліпень 2008) * [[Юрый Хаджымуратавіч Караеў]] (ліпень — кастрычнік 2008) * [[Аляксандр Валянцінавіч Лукомскі]] (з кастрычніка 2008)<ref>{{Cite web |url=https://belaruspartisan.by/life/129213/ |title=Что за человек возглавил ОМОН |access-date=29 верасня 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201107050514/https://belaruspartisan.by/life/129213/ |archivedate=7 лістапада 2020 |url-status=dead }}</ref> * [[Дзмітрый Уладзіміравіч Балаба]] (з мая 2016) == Аналагі == === Беларусь === * [[Алмаз (спецпадраздзяленне)|Алмаз]] * [[Альфа (спецпадраздзяленне КДБ)|Альфа]] * [[САХР (спецпадраздзяленне РБ)|САХР]] * [[АСАМ]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:АМАП]] [[Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] 8oxiblskxlf3ibhof4upi4xi3mk143u Катэгорыя:Захворванні катоў 14 537042 5159609 3019698 2026-06-30T08:52:41Z DzBar 156353 5159609 wikitext text/x-wiki {{асноўны артыкул па тэме катэгорыі}} [[Катэгорыя:захворванні жывёл|К]] [[Катэгорыя:феліналогія]] psyhdpd6tysqj3b68yyj5coesumdyxu Перніла Аўгуст 0 552928 5159639 4767809 2026-06-30T10:55:04Z Autumndancer 168015 5159639 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}} '''Перніла Аўгуст''' (сапраўднае імя: '''Міа Перніла Херцман-Эрыксан''', {{lang-sv|Pernilla August, Mia Pernilla Hertzman-Ericson}}; нар. {{ДН|13|2|1958}} года, {{МН|Стакгольм||}}) — шведская [[актрыса]] тэатра і кіно. == Біяграфія == З васьмі гадоў вучылася ў школе пры тэатры, грала на школьнай сцэне. Дэбютавала ў кіно ў 1975 пад імем Перніла Вальгрэна. Займалася сацыяльнай працай. У 1979 годзе паступіла ў акцёрскую школу пры [[Каралеўскі драматычны тэатр|Каралеўскай драматычным тэатры Швецыі]], скончыла яе ў 1982 годзе. У 1983—1984 гадах грала ў народным тэатры ў Еўле. З 1985 — у Драматэне. Грала ў п’есах [[Шэкспір]]а ([[Гамлет]]), [[Фрыдрых Шылер|Шылера]] ([[Марыя Сцюарт (п’еса)|Марыя Сцюарт]]), [[Генрык Ібсен|Ібсена]] ([[Лялечны дом (п’еса)|Лялечны дом]], Прывід), [[Антон Паўлавіч Чэхаў|Чэхава]] (Тры сястры), [[Юхан Аўгуст Стрындберг|Стрындберга]] (Гульня сноў), пастаўленыя [[Інгмар Бергман|Інгмарам Бергманам]]. Працавала ў кіно і на тэлебачанні. У 2005 годзе паставіла кароткаметражны фільм «Выбуховы час» (Blindgångare), у 2010 годзе — фільм «Па той бок» (Svinalängorna). Першы муж — пісьменнік, сцэнарыст, перакладчык Клас Эстэнгрэн (1982—1989 гады), другі — кінарэжысёр Біле Аўгуст (1991—1997). == Фільмаграфія == * (1982) «[[Фанні і Аляксандр]]» {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Аўгуст Перніла}} [[Катэгорыя:Актрысы Швецыі]] 2kg81g12stqtejuz2emyt0jg0jcqj0s Джалал-Абадская вобласць 0 553526 5159607 4373154 2026-06-30T08:48:44Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Джалал-Абадская вобласць]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159607 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Джалал-Абадская вобласць |Назва ў родным склоне = Джалал-Абадскай вобласці |Арыгінальная назва = {{lang-ky|Жалалабат облусу}},<br/>{{lang-ru|Джалал-Абадская область}} |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Кыргызстан]] |Гімн = |Статус = вобласць |Уваходзіць у = |Уключае = 8 [[раён]]аў |Адміністрацыйны цэнтр = [[Джалал-Абад]] |БуйныГорад = |БуйныяГарады = |ДатаЎтварэння = |Глава = Азізбек Турсунбаеў |Назва главы = Губернатар |Глава2 = |Назва главы2 = |АфіцыйныяМовы = |Насельніцтва = 1036700 |Год перапісу = 2011 |Адсотак ад насельніцтва = |Месца паводле насельніцтва = |Шчыльнасць = 30,76 |Месца паводле шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = 33700 |Адсотак ад плошчы = |Месца паводле плошчы = |Максымальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = KyrgyzstanJalal-Abad.svg |Памер карты = 240 |Карта адміністрацыйнай адзінкі = |Памер карты аа = |Часавы пояс = +6 |Скарачэнне = |ISO = KG-J |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Інтэрнэт-дамен = |Код аўтамабільных нумароў = D |Параметр1 = |Назва параметру 1 = |Сайт = http://www.local.gov.kg/index.php?option=com_content&task=view&id=10&Itemid=36 |Дадаткі = }} '''Джала́л-Аба́дская вобласць''' ({{lang-ky|Жалалабат облусу}}, {{lang-ru|Джалал-Абадская область}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка [[Кыргызстан]]а, [[вобласць]]. Размешчаная ў заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — [[Джалал-Абад]]. Мяжуе з [[Талаская вобласць|Таласкай]] (на поўначы), [[Чуйская вобласць|Чуйскай]] (на паўночным усходзе), [[Нарынская вобласць|Нарынскай]] (на ўсходзе) і [[Ошская вобласць|Ошскай]] (на паўднёвым усходзе) абласцямі. На захадзе, а таксама паўночным і паўднёвым захадзе праходзіць мяжа [[Кыргызстан]]а з [[Узбекістан]]ам. == Спасылкі == {{Commons}} * http://www.local.gov.kg/index.php?option=com_content&task=view&id=10&Itemid=36 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090830042009/http://www.local.gov.kg/index.php?option=com_content&task=view&id=10&Itemid=36 |date=30 жніўня 2009 }} {{Адміністрацыйны падзел Кыргызстана}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Вобласці Кыргызстана]] [[Катэгорыя:Джалал-Абадская вобласць]] axpwxvxphp4giby0j0mvgnn5gp1vip1 Ірына Барысаўна Акуловіч 0 554657 5159533 5041785 2026-06-29T16:37:34Z 5159533 wikitext text/x-wiki {{ДД | імя = | жанчына = | выява = | шырыня партрэта = | подпіс = | тытул = Член [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу]] | перыядпачатак = 12 кастрычніка 2016 | перыядканец = 6 снежня 2019 | прэзідэнт = | прэм'ер = | папярэднік = | пераемнік = | тытул_2 = | перыядпачатак_2 = | перыядканец_2 = | папярэднік_2 = | пераемнік_2 = | прэм'ер-міністр_2 = | прэзідэнт_2 = | тытул_3 = | перыядпачатак_3 = | перыядканец_3 = | папярэднік_3 = | пераемнік_3 = | прэм'ер-міністр_3 = | прэзідэнт_3 = | тытул_4 = | перыядпачатак_4 = | перыядканец_4 = | папярэднік_4 = | пераемнік_4 = | прэм'ер-міністр_4 = | прэзідэнт_4 = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | нацыянальнасць = | назва_палітычнай_арганізацыі = <!-- Рух, Аб'яднанне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчанні — «Партыя» --> | партыя = | муж = | жонка = | сужэнец = | дзеці = | бацька = | маці = | род = | адукацыя = | рэлігія = | аўтограф = | узнагароды = }} {{цёзкі2|Акуловіч}} '''Ірына Барысаўна Акуловіч''' (нар. {{ДН|20|10|1974}}, [[Магілёў]]) — беларуская дзяржаўная функцыянерка, прапагандыстка [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]]. Дэпутатка [[Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання|Савета Рэспублікі 6-га склікання]]. Фігурантка [[Чорны спіс Еўрасаюза|Чорнага спісу ЕС]], санкцыйных спісаў шэрагу іншых краін як кіраўніца [[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БелТА]]. == Біяграфія == Нарадзілася 20 кастрычніка 1974 года ў Магілёве ў сям’і настаўнікаў<ref name=“n”/>. Працавала кантралёрам на [[Магілёўскі завод бытавых вырабаў|Магілёўскім заводзе бытавых вырабаў]]<ref name=“n”/>. Па сканчэнні [[Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Аркадзя Куляшова]] стала музычным кіраўніком у садку-яслях № 46, пазней — настаўніцай малодшых класаў у школе № 21 Магілёва<ref name=“n”>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=207620|title=Пяць фактаў пра новага галоўнага ідэолага, дырэктарку БелТА і міністра лесу|language=be|dead-url=no|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|first=Зміцер|last=Панкавец|date=2018-04-05|access-date=2024-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240807040032/https://nashaniva.com/?c=ar&i=207620|archive-date=2024-08-07}}</ref>. Пасля [[Дэкрэтны адпачынак|дэкрэтнага адпачынку]] працавала на розных пасадах у Магілёўскім абласным тэлерадыёаб’яднанні, прайшла шлях ад уласнага карэспандэнта да загадчыцы карэспандэнцкага пункта ў Магілёве {{нп3|Агенцтва Тэлевізійных Навін|Агенцтва тэлевізійных навін|ru|Агентство Телевизионных Новостей}} [[Белтэлерадыёкампанія|Белтэлерадыёкампаніі]]<ref name=“n”/><ref name=“b”/>. У 2009—2018 гадах — дырэктарка рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «[[Магілёў (тэлерадыёкампанія)|Тэлерадыёкампанія „Магілёў“]]»<ref name=“n”/><ref name=“b”/>. У 2013 годзе была названая «Чалавекам года» на [[Магілёўшчына|Магілёўшчыне]]<ref name=“n”/>. Падчас [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2015)|прэзідэнцкіх выбараў 2015 года]] была даверанай асобай [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]<ref name=“n”/>. У верасні 2016 года прызначана [[Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання|членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання]] ад [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]<ref name=“n”/>. Дэпутаткай уваходзіла ў склад Пастаяннай камісіі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Савета Рэспублікі<ref name=“b”/>. 5 красавіка 2018 года прызначана генеральным дырэктарам рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]»<ref name=“b”>{{cite web|url=https://blr.belta.by/president/view/gendyrektaram-belta-naznachana-iryna-akulovich-67761-2018|title=Гендырэктарам БЕЛТА назначана Ірына Акуловіч|publisher=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|language=be|date=2018-04-05}}</ref>. У красавіку 2024 года была выбрана дэлегаткай на [[Усебеларускі народны сход 7-га склікання]] ад [[Беларускі саюз жанчын|Беларускага саюза жанчын]]<ref name=":022">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.sb.by/articles/publikuem-polnyy-spisok-delegatov-vsebelorusskogo-narodnogo-sobraniya.html|title=Публикуем полный список делегатов Всебелорусского народного собрания|first=СБ-Беларусь|last=сегодня|website=www.sb.by|date=2024-04-19|access-date=2024-12-29}}</ref>. == Міжнародныя санкцыі == 5 жніўня 2024 года ўнесена ў [[Чорны спіс Еўрасаюза]]<ref>{{cite web|url=https://euroradio.fm/eurasayuz-dadau-u-belaruski-chorny-spis|publisher=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]|title=Еўрасаюз дадаў у беларускі "чорны спіс" 28 чалавек|language=be|date=2024-08-05|access-date=2024-08-07|archive-date=2024-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805102313/https://euroradio.fm/eurasayuz-dadau-u-belaruski-chorny-spis}}</ref>. [[Савет Еўрапейскага саюза]] ў сваім рашэнні ад 26 ліпеня 2024 года адзначыў, што Акуловіч, прызначаная на пасаду кіраўніцы ''«найбуйнейшага дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва»'' [[Беларускае тэлеграфнае агенцтва|БелТА]] [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандрам Лукашэнкам]], ягоная даўняя прыхільніца<ref name=“eur”/>. Пад яе кіраўніцтвам з 2018 года БелТА ў сваіх публікацыях і дзейнасці, такой як фотавыставы і публічныя мерапрыемствы, актыўна [[Прапаганда ў Беларусі|прапагандуе]] [[рэжым Лукашэнкі]] і яго самога<ref name=“eur”/>. Акрамя таго, у сваіх публічных заявах і дзейнасці Акуловіч выказвала падтрымку Лукашэнку і ягоным [[Наратыў|наратывам]] адносна [[Беларуская дэмакратычная апазіцыя|дэмакратычнай апазіцыі]]<ref name=“eur”/>. Як кіраўніца БелТА яна ''«задае тон і кірунак інфармацыйнага агенцтва і разглядае СМІ як інструмент захавання цяперашняга рэжыму»'' ў Беларусі, такім чынам падтрымліваючы рэжым Лукашэнкі<ref name=“eur”>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202402113|title=Council Implementing Regulation (EU) 2024/2113 of 26 July 2024 implementing Article 8a(1) of Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine|language=en|publisher=[[EUR-Lex]]|publication-date=2024-08-05|date=2024-07-26}}</ref>. 14 жніўня 2024 года ў свой санкцыйны спіс Акуловіч унесла [[Швейцарыя]]<ref>{{cite web|url=https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2024-08-14.pdf.download.pdf/Belarus_2024-08-14.pdf|language=en|access-date=2024-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824050334/https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2024-08-14.pdf.download.pdf/Belarus_2024-08-14.pdf|archive-date=2024-08-24|dead-url=no|publisher={{нп3|Дзяржаўны сакратарыят па эканоміцы|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|title=Verordnung vom 16. März 2022 über Massnahmen gegenüber Belarus (SR 946.231.116.9), Anhang 5, 13, 14 und 15}}</ref><ref>{{cite web|url=https://euroradio.fm/shveycaryya-pashyryla-belaruski-chorny-spis|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816154716/https://euroradio.fm/shveycaryya-pashyryla-belaruski-chorny-spis|archive-date=2024-08-16|date=2024-08-15|language=be|dead-url=no|title=Швейцарыя пашырыла беларускі "чорны спіс"|access-date=2024-08-23|publisher=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]}}</ref>. 23 жніўня 2024 года да еўрапейскіх санкцый далучыліся [[Албанія]], [[Боснія і Герцагавіна]], [[Ісландыя]], [[Ліхтэнштэйн]], [[Нарвегія]], [[Паўночная Македонія]], [[Украіна]], [[Чарнагорыя]]<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/08/23/statement-by-the-hreu-on-the-alignment-of-certain-countries-with-council-decision-cfsp-20242116-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus-and-the-involvement-of-belarus-in-the-russian-aggression-against-ukraine/|language=en|date=2024-08-23|access-date=2024-08-23|title=Statement by the High Representative on behalf of the EU on the alignment of certain third countries with Council Decision concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine|publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|archive-url=https://archive.today/20240823194001/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/08/23/statement-by-the-hreu-on-the-alignment-of-certain-countries-with-council-decision-cfsp-20242116-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus-and-the-involvement-of-belarus-in-the-russian-aggression-against-ukraine/|archive-date=2024-08-23|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gazetaby.com/post/k-sankciyam-protiv-belarusi-prisoedinilis-5-stran-kandidatov-es-a-takz/202634/|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823183227/https://gazetaby.com/post/k-sankciyam-protiv-belarusi-prisoedinilis-5-stran-kandidatov-es-a-takz/202634/|archive-date=2024-08-23|title=К санкциям против Беларуси присоединились 5 стран-кандидатов ЕС, а также Исландия, Лихтенштейн и Норвегия|language=ru|dead-url=no|access-date=2024-08-23|publisher=[[Салідарнасць (газета)|Салідарнасць]]}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Акуловіч Ірына Барысаўна}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве]] [[Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання]] [[Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] [[Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання]] 3r3ouky81rfxqqe92qmc60oet2yydqt Шаблон:Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі 10 556773 5159630 5143861 2026-06-30T09:33:05Z StarDeg 16311 5159630 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі |navbar = |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |стыль = |стыль_асноўнага_загалоўка = |стыль_загалоўкаў = |загаловак = {{сцяг|Расія}} Дзеючыя кіраўнікі суб’ектаў Расійскай Федэрацыі |выява = |стыль_спісаў = |клас_спісаў = hlist |стыль_уверсе = |уверсе = |загаловак1 = [[Рэспубліка (Расія)|Рэспублікі]] |спіс1 = * [[Мурат Каральбіевіч Кумпілаў|Адыгея]] * [[Андрэй Анатольевіч Турчак|Алтай]] * [[Радзій Фарытавіч Хабіраў|Башкартастан]] * [[Аляксей Самбуевіч Цыдзенаў|Бурація]] * [[Сяргей Алімавіч Мелікаў|Дагестан]] * [[Махмуд-Алі Макшарыпавіч Каліматаў|Інгушэція]] * [[Казбек Валер’евіч Кокаў|Кабардзіна-Балкарыя]] * [[Бату Сяргеевіч Хасікаў|Калмыкія]] * [[Рашыд Барыспіевіч Цямрэзаў|Карачаева-Чаркесія]] * [[Артур Алегавіч Парфенчыкаў|Карэлія]] * [[Расціслаў Эрнстовіч Гольдштэйн|Комі]] * [[Сяргей Валер’евіч Аксёнаў|Крым]]<ref name="Крым">[[Рэспубліка Крым]] і [[Севастопаль]] знаходзяцца [[Крым|на тэрыторыі]], [[Анексія Крыма Расіяй|далучэнне]] якой да [[Расія|Расіі]] не атрымала міжнароднага прызнання.</ref> * [[Арцём Аляксеевіч Здунаў|Мардовія]] * [[Аляксандр Аляксандравіч Еўсціфееў|Марый Эл]] * [[Сяргей Іванавіч Мяняйла|Паўночная Асеція-Аланія]] * [[Айсен Сяргеевіч Мікалаеў|Саха (Якуція)]] * [[Рустам Нургаліевіч Мініханаў|Татарстан]] * [[Уладзіслаў Таварышчтаявіч Хавалыг|Тува]] * [[Аляксандр Уладзіміравіч Брачалаў|Удмурція]] * [[Валянцін Алегавіч Канавалаў|Хакасія]] * [[Рамзан Ахматавіч Кадыраў|Чачня]] * [[Алег Аляксеевіч Мікалаеў|Чувашыя]] |загаловак2 = [[Край (Расія)|Краі]] |спіс2 = * [[Віктар Пятровіч Таменка|Алтайскі]] * [[Аляксандр Міхайлавіч Восіпаў|Забайкальскі]] * [[Уладзімір Віктаравіч Соладаў|Камчацкі]] * [[Веньямін Іванавіч Кандрацьеў|Краснадарскі]] * [[Аляксандр Віктаравіч Ус|Краснаярскі]] * [[Дзмітрый Мікалаевіч Манохін|Пермскі]] * [[Алег Мікалаевіч Кажамяка|Прыморскі]] * [[Уладзімір Уладзіміравіч Уладзіміраў|Стаўрапольскі]] * [[Міхаіл Уладзіміравіч Дегцяроў|Хабараўскі]] |загаловак3 = [[Вобласць (Расія)|Вобласці]] |спіс3 = * [[Васіль Аляксандравіч Арлоў|Амурская]] * [[Андрэй Яўгенавіч Клычкоў|Арлоўская]] * [[Аляксандр Вітальевіч Цыбульскі|Архангельская]] * [[Дзяніс Уладзіміравіч Паслер|Арэнбургская]] * [[Ігар Юр’евіч Бабушкін|Астраханская]] * [[Аляксандр Міхайлавіч Шуваеў|Белгародская]] * [[Аляксандр Васільевіч Багамаз|Бранская]] * [[Алег Аляксандравіч Куўшынікаў|Валагодская]] * [[Андрэй Іванавіч Бачараў|Валгаградская]] * [[Аляксандр Віктаравіч Гусеў|Варонежская]] * [[Станіслаў Сяргеевіч Васкрэсенскі|Іванаўская]] * [[Ігар Іванавіч Кобзеў|Іркуцкая]] * [[Антон Андрэевіч Аліханаў|Калінінградская]] * [[Уладзіслаў Валер’евіч Шапша|Калужская]] * [[Сяргей Канстанцінавіч Сітнікаў|Кастрамская]] * [[Сяргей Яўгенавіч Цывілёў|Кемераўская]] * [[Ігар Уладзіміравіч Васільеў|Кіраўская]] * [[Вадзім Міхайлавіч Шумкоў|Курганская]] * [[Раман Уладзіміравіч Старавойт|Курская]] * [[Александр Юр’евіч Драздзенка|Ленінградская]] * [[Ігар Георгіевіч Артамонаў|Ліпецкая]] * [[Сяргей Канстанцінавіч Носаў|Магаданская]] * [[Андрэй Юр’евіч Вараб’ёў|Маскоўская]] * [[Андрэй Уладзіміравіч Чыбіс|Мурманская]] * [[Глеб Сяргеевіч Нікіцін|Ніжагародская]] * [[Андрэй Сяргеевіч Нікіцін|Наўгародская]] * [[Андрэй Аляксандравіч Траўнікаў|Новасібірская]] * [[Аляксандр Леанідавіч Буркоў|Омская]] * [[Алег Уладзіміравіч Мельнічэнка|Пензенская]] * [[Міхаіл Юр’евіч Ведзернікаў|Пскоўская]] * [[Мікалай Віктаравіч Любімаў|Разанская]] * [[Васіль Юр’евіч Голубеў|Растоўская]] * [[Дзмітрый Ігаравіч Азараў|Самарская]] * [[Валерый Васільевіч Радаеў|Саратаўская]] * [[Валерый Ігаравіч Лімарэнка|Сахалінская]] * [[Яўген Уладзіміравіч Куйвашаў|Свярдлоўская]] * [[Аляксей Уладзіміравіч Астроўскі|Смаленская]] * [[Аляксандр Валер’евіч Нікіцін|Тамбоўская]] * [[Сяргей Анатолевіч Жвачкін|Томская]] * [[Аляксей Генадзевіч Дзюмін|Тульская]] * [[Уладзімір Уладзіміравіч Сіпягін|Уладзімірская]] * [[Аляксей Юр’евіч Рускіх|Ульянаўская]] * [[Ігар Міхайлавіч Рудзеня|Цвярская]] * [[Аляксандр Віктаравіч Моар|Цюменская]] * [[Аляксей Леанідавіч Тэкслер|Чалябінская]] * [[Дзмітрый Юр’евіч Міронаў|Яраслаўская]] |загаловак4 = [[Горад федэральнага значэння|Гарады<br>федэральнага значэння]] |спіс4 = * [[Сяргей Сямёнавіч Сабянін|Масква]] * [[Аляксандр Дзмітрыевіч Бяглоў|Санкт-Пецярбург]] * [[Міхаіл Уладзіміравіч Разважаеў|Севастопаль]]<ref name="Крым" /> |загаловак5 = [[Аўтаномная вобласць (Расія)|Аўтаномныя вобласці]] |спіс5 = * [[Расціслаў Эрнставіч Гальдштэйн|Яўрэйская]] |загаловак6 = [[Аўтаномная акруга (Расія)|Аўтаномныя акругі]] |спіс6 = * [[Юрый Васільевіч Бездудны|Ненецкая]] * {{nobr|[[Наталля Уладзіміраўна Камарова|Ханты-Мансійская — Югра]]}} * [[Раман Валянцінавіч Копін|Чукоцкая]] * [[Дзмітрый Андрэевіч Арцюхоў|Ямала-Ненецкая]] |загаловак7 = |спіс7 = <references/> }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны|Расія]] </noinclude> 32o9z3hyw8jdvisdu2rfhqhj71su5ns Наваяварыўск 0 566952 5159620 4971648 2026-06-30T09:16:24Z Spokiyny 153126 Структура соціального паспорту територіальної громади станом на березень 2026 року 5159620 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна |статус = Горад |беларуская назва = Наваяварыўск |арыгінальная назва = Новояворівськ |падначаленне = |герб = Coat of arms Novoyavorivsk.svg |сцяг = Flag of Novoiavorivske.png |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Bandera street in Novoiavorivsk.jpg |подпіс = Вул. С. Бандэры ў Наваяварыўску |lat = |long = |lat_dir = N|lat_deg = 49|lat_min = 50|lat_sec = 59 |lon_dir = E|lon_deg = 23|lon_min = 34|lon_sec = 14 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Львоўская вобласць |вобласць у табліцы = Львоўская вобласць{{!}}Львоўская |від раёна = |раён = Яварыўскі раён |раён у табліцы = Яварыўскі раён{{!}}Яварыўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = 1965 |ранейшыя імёны = |статус з = 1986 |плошча = 2,03 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 31 200 |год перапісу = 2026 |шчыльнасць = 15 134 |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = +380-3256 |паштовы індэкс = 81053 |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = ВС |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Наваяварыўск'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Новояворівськ}}) — горад раённага значэння [[Яварыўскі раён|Яварыўскага раёна]] [[Львоўская вобласць|Львоўскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Размешчаны на вышыні 300 м над узроўнем мора на мяжы [[Расточча]] і Надсянскай нізіны ў вярхоўях ракі Шкло — за 14 км на ўсход ад раённага цэнтра і за 30 км на захад ад абласнога цэнтра [[Львоў|Львова]]. Найбуйнейшы ў Яварыўскім раёне і 7-мы па колькасці ў Львоўскай вобласці горад з насельніцтвам больш за 30 тыс. асоб. Уваходзіць у склад [[Львоўская агламерацыя|Львоўскай агламерацыі]]. == Агульныя звесткі == Наваяварыўск - адносна малады горад, заснаваны ў 1965 г. як працоўнае паселішча «Янтарнае» (з чэрвеня 1969 года — Наваяварыўскае) каля буйных магутнасцяў вытворчасці [[Сера|серы]], менавіта таму на яго гербе і сцягу месцяцца тры трыкутніка — геалагічнае абазначэнне радовішчаў сернай руды. Асаблівасцю горада з'яўляецца вялікая шчыльнасць насельніцтва, якая складае больш за 15 тыс. чал./км2 (для параўнання сярэдняя шчыльнасць насельніцтва Львова - каля 4 тыс. чал./км2), што тлумачыцца ягонай забудовай пераважна шматпавярховымі дамамі. Горад мае дастаткова добра развітую інфраструктуру і выгаднае эканамічнае размяшчэнне. Побач з горадам праходзіць аўтатраса дзяржаўнага значэння [[Львоў]] — [[Яварыў]] (аўтадарога М10 [[Львоў]] — [[Кракавэць]] — [[Кракаў]]). Горад злучаны са Львовам чыгункай Шкло — Львоў (станцыя «Янтарная»). == Вядомыя асобы == === Нарадзіліся === * [[Расціслаў Здзіслававіч Дамішэўскі|Расціслаў Дамішэўскі]] (1971)&nbsp;— музыкант, прадзюсар, былы ўдзельнік гурту «[[Скрябін (гурт)|Скрябін]]». * [[Сяргей Уладзіміравіч Гера|Сяргей Гера]] (1974)&nbsp;— музыкант, былы ўдзельнік гурту «Скрябін». * [[Алена Іванаўна Аліферэнка|Алена Аліферэнка]] (1978)&nbsp;— веславальніца, чэмпіёнка Еўропы, удзельніца двух [[Алімпіяда|Алімпіяд]]. * [[Адрыяна Галецкая]] (1978)&nbsp;— мастак-жывапісец. * [[Віталь Яраслававіч Кільчыцкі|Віталь Кільчыцкі]] (1988)&nbsp;— біятланіст, удзельнік і прызёр Універсіяды, Чэмпіянату Еўропы, Кубку свету па біятлону. * [[Васіль Міронавіч Прыйма|Васіль Прыйма]] (1991)&nbsp;— футбаліст. * [[Назарый Арэставіч Русын|Назарый Русын]] (1998)&nbsp;— футбаліст. === Пражывалі === * [[Андрэй Віктаравіч Кузьменка|Андрэй Кузьменка]] (1968-2015)&nbsp;— спявак, тэлевядучы, прадзюсар, лідар гурту «[[Скрябін (гурт)|Скрябін]]». * [[Міхаіл Сцяпанавіч Хама|Міхаіл Хама]] (1983)&nbsp;— спявак, актор, фронтмэн гурту «[[DZIDZIO]]». == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Яварыўскі раён}} {{Львоўская вобласць}} [[Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Яварыўскага раёна]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1965 годзе]] 6tnt9xtjdb900dkskt8rk1esi5zwrkz Мінскі рок-клуб 0 567061 5159568 4760516 2026-06-29T19:55:08Z Emilia Noah 155537 /* Спасылкі */ 5159568 wikitext text/x-wiki '''Мінскі рок-клуб''' (або ''рок-клуб «Няміга»'') — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкая]] [[Рок-музыка|музычная]] [[арганізацыя]], створаная у [[Мінск]]у пры падтрымцы [[камсамол]]ьскіх органаў для кантролю за андэрграўнднай музыкай. == Гісторыя == Рок-клуб «Няміга» створаны ў [[1985]] годзе пры падтрымцы Цэнтральнага камітэта [[Ленінскі Камуністычны саюз моладзі Беларусі|камсамола]] для арганізацыі канцэртна-фестывальнага руху ў Мінску. Першае паседжанне рок-клубу здымала [[Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь|БТ]] з ініцыятывы Сяргея Вінаградава. Першы беларускі рок-клуб арганізавалі [[Вітаўт Міхайлавіч Мартыненка|Вітаўт Мартыненка]] і [[Анатоль Мітрафанавіч Мяльгуй|Анатоль Мяльгуй]], апошні яго ўзначаліў. Напачатку ў клуб уваходзіла восем гуртоў, сярод якіх былі беларускамоўныя «[[Мроя (гурт)|Мроя]]», «[[Бонда (гурт)|Бонда]]», «Блізьняты», «Магістрат», «Рэй».<ref>{{cite web|url = https://www.sb.by/articles/khippi-rokery-i-panki.html|title = Хиппи, рокеры и панки. Как в СССР пытались подстричь молодежь под одну гребенку |author = Максім Осіпаў.|date = 2015-02-20|publisher = [[Советская Белоруссия|СБ]]|language = ru|access-date = 2018-07-23}}</ref> У [[1987]] годзе прэзідэнтам клубу абралі Уладзіміра Зайчанку. Рок-клуб ладзіў штогод па два фестывалі: дзень народзінаў [[Рычы Блэкмар]]а ў красавіку і дзень народзінаў [[Джымі Хендрыкс]]а ў лістападзе. Тройчы прайшоў фестываль «[[Тры колеры (фестываль)|Тры колеры]]», чатыры «Рок-Рынгі», «Сустрэчы на Доўгім Бродзе». Паседжанні клубу праходзілі ў пакоі ў Камвольным камбінаце, затым у ДК Чыгуначнікаў, потым на прыступках [[Мір (кінатэатр, Мінск)|кінатэатру «Мір»]]. Канцэртнай пляцоўкі клуб не меў. Рок-клуб скончыў сваё існаванне ў [[2003]] годзе.<ref>{{cite web|url = https://nashaniva.by/?c=ar&i=143756|title = «Бонда», «Мроя», «Новае Неба» і яшчэ тры ВІДЭА мінскага рок-клубу з пачатку 90-х|author = Аляксандр Арсёнаў.|date = 2015-02-05|publisher = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date = 2018-07-20}}</ref> У [[1986]] годзе праводзіць першы фестываль «Тры колеры» з удзелам гуртоў «Магістрат», «Бонда» і «Мінск». Фестываль меў працяг — у [[1988]] годзе ў ім прынялі ўдзел гурты «[[Мроя (гурт)|Мроя]]», «Рэй», «[[Zartipo|Зартипо]]», «[[Бонда (гурт)|Бонда]]», «Тарнада», «Модуль», «Інтэр», «Даміно» і іншыя калектывы. У [[1990]] годзе на фестывалі выступілі папулярныя ўжо пасля на постсавецкай прасторы гурты «[[Ляпіс Трубяцкі]]» і «[[Би-2]]».<ref>{{cite web|url = https://afisha.tut.by/news/reviews/499073.html|title = На каких фестах тусовались минчане с 1968 года и по наши дни|date = 2016-06-06|publisher = [[TUT.BY]]|language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20171026044358/http://afisha.tut.by/news/reviews/499073.html|archive-date = 26 кастрычніка 2017|access-date = 2018-07-20|url-status = dead}}</ref> == Гл. таксама == * {{Не перакладзена 5|Ленінградскі рок-клуб|Ленінградскі рок-клуб|ru|Ленинградский рок-клуб}} * {{Не перакладзена 5|Свярдлоўскі рок-клуб|Свярдлоўскі рок-клуб|ru|Свердловский рок-клуб}} * {{Не перакладзена 5|Растоўскі рок-клуб|Растоўскі рок-клуб|ru|Ростовский рок-клуб}} {{Зноскі}} == Спасылкі == {{Commons}} * {{youtube|M57sVZPGGgY|Відэакліп прэзідэнта мінскага рок-клуба}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Канцэртныя пляцоўкі]] 3yyhx460kjc7xltmm7psockf5zydwvh Отражение 0 618575 5159566 4761983 2026-06-29T19:20:19Z Emilia Noah 155537 /* Гісторыя */ 5159566 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Подпіс = {{lang-be|Адлюстраванне}} | Лога =Отражение (лагатып).jpg | Гады = [[1978 год у гісторыі музыкі|1978]] — [[2001 год у гісторыі музыкі|2001]] | Краіна = БССР | Горад = [[Мазыр]] | Мова = [[руская мова]] | Склад = Уладзімір Калеснікаў<br />Уладзімір Кліменка<br />Васіль Кандрацюк<br />Анатоль Марціновіч<br />Міхась Вусаў }} '''«Отражение»''' ({{lang-be|адлюстраванне, адбітак}}) — [[Беларусь|беларускі]] [[рок-гурт]] з [[Мазыр]]а, створаны ў [[1978 год у гісторыі музыкі|1978]] годзе.<ref name="mozyr">{{cite web|url = https://mozyrxxvek.blogspot.com/2013/10/blog-post.html|title = Наши Земляки — группа Отражение, Мозырь|publisher = Мозырь XX век|language = ru|access-date = 2019-10-17}}</ref> == Гісторыя == Створаны 10 лістапада 1978 года ў ДК пасёлка [[Пхоў]], дзе сустрэліся гітарыст Уладзімір Кліменка і бас-гітарыст Васіль Кандрацюк. Да іх далучыліся ўдарнік Міхаіл Усаў і клавішнік Анатоль Марціновіч. Усім падабалася музыка, якую можна было пачуць з «{{не перакладзена 5|заходнія радыёгаласы|варожых галасоў|ru|иностранное радиовещание на территорию СССР}}». Малады калектыў граў на танцах і вяселлях, зарабляючы грошы на інструменты, якія купляліся ў фарцоўшчыкаў. Летам 1980 года замест Марціновіча ў групу прыйшоў новы клавішнік Генадзь Койфман. Вакалістам стаў 16-гадовы школьнік Уладзімір Калеснікаў, спеў якога пад гітару Кандрацюк пачуў выпадкова ў двары шматпавярховага дома. У хуткім часе Кліменка і Койфмана забралі на тэрміновую службу ў войска. Астатняя тройка на вызваленыя пасады запрасіла школьніка Сяргея Кудраўцава на клавішныя, скрыпача Мішу Брусаваніка на гітару. Да адкрыцця танцавальнага сезона 1980—1981 гадоў была зроблена новая праграма. Аснову склалі хіты заходніх рок-гуртоў. На хвалях поспеху гурт з мноства варыянтаў выбірае сабе назву. Гурт рыхтаваўся прыняць удзел у штогадовым конкурсе мастацкай самадзейнасці сярод ВІА, які праходзіў у пасялковым ДК (цяперашні тэатр ім. Мележа). На конкурсах гурт выступаў пад імем ВІА ДК «20 гадоў Перамогі», а «Отражение» было неафіцыйнай назвай. Музыкі пісалі тэксты песень самі, але прыпісвалі іх аўтарства вядомым афіцыйным паэтам, каб не выклікаць падазронасці ў кантралюючых органаў. На сваім першым гарадскім конкурсе група атрымала ад журы другое месца. У [[1982]] годзе вярнуліся з войска астатнія музыкі і гурт аднаўляецца ў сваім ранейшым складзе. Калектыў атрымаў прапанову з гарацкога ДК «Будаўнік», дзе музыкі ствараць сваю першую арыгінальную праграму. У гэты ж перыяд з групай супрацоўнічаў вакаліст Леанід Конанаў. З [[1984]] года гурт стаў грунтавацца ў «Зале сямейных урачыстасцяў». С цягам часу і тэксты, і музыку пачынае пісаць Калеснікаў. Да [[1985]] года гурт набыў прафесійныя інструменты. За зімовы перыяд 1986 года спосабам «з бабіны на бабіну» былі запісаныя першыя творы. У 1985 годзе ў Мазыры адбыўся канцэрт прыезжай спявачкі, акампанавалі якой маладыя і яшчэ невядомыя музыкі з будучага гурта «{{не перакладзена 5|Арыя (гурт)|Арыя|ru|Ария (группа)}}». У фінале канцэрта яны выканалі шэсць саіх твораў у стылі [[хэві-метал]]. Мазырскія музыкі пазнаёміліся і пагутарылі з гітарыстам {{не перакладзена 5|Уладзімір Пятровіч Халсцінін|Уладзімірам Халсцініным|ru|Холстинин, Владимир Петрович}} у яго гасцінічным нумары. У жніўні 1986 года адбылося першае выступленне на Гомельскім ТБ у прамым эфіры. Абвешчаны ў [[1986]] годзе Першы моладзевы фестываль у Наваполацку быў падзеяй пра які марылі многія гурты. «Отражение» прайшлі скрозь сіта адборачных конкурсаў пры падтрымцы першага сакратара Гомельскага абкама [[УЛКСМ]]. Гурт у выніку заняў 1 месца сярод удзельнікаў фестываля. Пасля фестывалю на групу звярнулі ўвагу СМІ. Запісы гурта сталі з’яўляцца ў эфіры. У моладзевай газеце сталі з’яўляцца інтэрв’ю з удзельнікамі гурта, справаздачы аб іх выступах. Гурт быў удастоены гонару запісаць свой першы альбом на Рэспубліканскім радыё. З падвоенай энергіяй гурт распачаў працу над новай праграмай. Восенню [[1987]] года гурт у складзе вялікай дэлегацыі выехаў на сваё першае замежнае выступленне. У [[Польшча|польскім]] горадзе [[Яленя Гура]] на працягу сямі дзён хлопцы выступалі перад польскай моладдзю. У снежні таго ж года з поспехам выступілі на моладзевым фэсце [[Чэхаславакія|Чэхаславакіі]] ў горадзе Страканіцы. У чэрвені [[1988]] года наспела патрэба пераходу гурта ў прафесійны статус, так як меліся прафесійныя інструменты, паўнавартасная канцэртная праграма, папулярнасць у Беларусі, досвед выступаў у краіне і за мяжой. Быў набыты апарат на 1500 Вт, наняты гукарэжысёр. Юрыдычна ўсё гэта аформілася, як кааператыў «Отражение». На Другім Наваполацкім фестывалі гурт выступаў як запрошаны госць і пляцоўка, дзе выступалі госці, агучвалася апаратурай гурта. Новая праграма была абкатана і атрымала цэльны, завершаны выгляд. У канцы 1988 года гурт запісвае свой другі альбом «В пещере горного короля» ({{Lang-be|У пячоры горнага караля}}) у [[Масква|Маскве]] на студыі Чарнаўскага. Гурт прыйшоў да высновы, што патрэбна ўласная студыя. Памяшканне былога клуба НПЗ «Квецень» у верасні [[1989]] года набыло гэты статус. Па выхадных гурт даваў канцэрты, выступаў на фестывалях, у ТБ праграмах. Рамонт студыі скончыўся да чэрвеня [[1990]] года. Са старымі сябрамі з «Арыі» гурт дамовіўся зрабіць сумесную гастроль па Беларусі, менавіта па [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. У [[Гродна|Гродне]] на першым канцэрце на разагрэве маскоўскага гурта былі выкананы такія хіты, як «Мы ​​там, где льют металл», «В пещере горного короля», «Мы должны». Набыла вядомасць таксама і выступленне ў [[Слонім]]е. Апошні дыск «Держись, я с тобой!» ({{Lang-be|Трымайся, я з табой!}}) выйшаў у [[Аўстрыя|Аўстрыі]] ў [[2001]] годзе. Праз некалькі гадоў «Отражение» з рок-гурта пераўтварылася ў камерцыйную фірму «АРТ-Студыя», якую ўзначаліў Кліменка.<ref name="mazyr">{{cite web|url = https://www.mazyr.by/2013/08/vladimir-kolesnikov-ya-lyublyu-vse-nastoyashhee/|title = Владимир КОЛЕСНИКОВ: «Я люблю все настоящее»|author = Ирина  АЛЕНИНА|date = 13.08.2013|publisher = Жыццё Палесся|language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20191019140206/https://www.mazyr.by/2013/08/vladimir-kolesnikov-ya-lyublyu-vse-nastoyashhee/|archive-date = 19 кастрычніка 2019|access-date = 2019-10-19|url-status = dead}}</ref> == Дыскаграфія == * 1987 — «Мы там, где льют металл!» * 1988 — «В пещере горного короля» * 1990 — «Live in Grodno» * 1993 — «Goodbye USSR» * 1995 — «Live In Studio» * 2001 — «Держись, я с тобой» == Склад == * Уладзімір Калеснікаў — [[Чалавечы голас|вакал]], [[гітара]] * Уладзімір Кліменка — лідар-гітара * Васіль Кандрацюк — [[бас-гітара]] * Анатоль Марціновіч — клавішныя * Міхась Вусаў — [[барабан]]ы === Былыя ўдзельнікі === * Васіль Кнышчук — барабаны (1991—1994) {{Зноскі}} == Літаратура == * {{артыкул|загаловак=Хіт-парад |спасылка=https://m.vk.com/photo-39190628_456239019?rev=1&post=-39190628_111&from=profile |мова=ru |выданне=Крыніца |тып=часопіс |год=1988 }} * {{артыкул|загаловак=Металлурги и металлисты |спасылка=https://vk.com/otrazhenie_mozyr?z=photo-49854113_456239756%2Fwall-39190628_112 |мова=ru |тып=часопіс |год=1987 }} * {{кніга |аўтар = [[Зміцер Альбертавіч Падбярэзскі|Д.П.]], фота Я. Мяцеліцы |частка = «ОТРАЖЕНИЕ» |загаловак = Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі |адказны = уклад. [[Зміцер Альбертавіч Падбярэзскі|Дз. Падбярэзскі]] і інш |месца = [[Мінск]] |выдавецтва = [[Зміцер Колас]] |год = 2008 |старонкі = 215–216 |старонак = 368 |isbn = 978-985-6783-42-8 |тыраж =2000 |мова=be |ref =Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі}} == Спасылкі == * {{YouTube|tEDhQE5D0vc|«Отражение» — «В пещере горного короля» (1989)}} * {{УКантакце|otrazhenie_mozyr|}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1978 годзе]] b5deislkus8bb7f6tse1xph321ct661 Каркасон (настольная гульня) 0 624000 5159564 5157671 2026-06-29T18:37:02Z StachLysy 62453 вікіфікацыя 5159564 wikitext text/x-wiki {{Значэнні}} {{Настольная гульня |Гульцоў = 2—5 |Узрост = 8+ |Падрыхтоўка = 1—5 [[хвіліна|хвілін]] |Працягласць = 30—60 [[хвіліна|хвілін]] }} '''Каркасо́н''' ({{lang-de|Carcassonne}}) — [[Настольныя гульні|настольная]] [[Стратэгічныя гульні|стратэгічна]]-эканамічная гульня [[Настольныя гульні нямецкага стылю|нямецкага стылю]], распрацаваная {{нп5|Клаус-Юрген Урэдэ|Клаусам-Юргенам Урэдэ|en|Klaus-Jürgen Wrede}} у [[2000]] годзе. Упершыню была выдадзена кампаніяй «Hans im Glück» у [[Германія|Германіі]]. У [[2001]] годзе гульня была ўдастоена ўзнагародаў «[[Гульня года]]» і «[[Нямецкая гульнявая прэмія]]» ў Германіі, а ў [[2004]] годзе намініравалася на «Гульню года» ў Чэхіі. У цяперашні час «Каркасон» выпускаецца многімі сусветнымі выдаўцамі настольных гульняў. У 2014 годзе быў выкананы рэдызайн гульні. Перазапуск адбыўся ў снежні 2014 года: тады ў продаж паступіла англамоўная версія новай рэдакцыі «Каркасона». Гульня засталася ранейшай, але змяніла афармленне: над вокладкай гэтым разам папрацаваў Крыс Куільямс, а над квадратамі зямель — Анна Пецке. Дзеля сумяшчальнасці новай рэдакцыі гульні з першапачатковай версіяй і ўсімі дапаўненнямі, рубашку квадратаў пакінулі ранейшай. Да базавых кампанентаў у камплект гульні былі дададзены міні-дапаўненні «River» («Рака») і «The Abbot» («Абат»). На 2018 год у свеце прададзена больш за 10 мільёнаў экзэмпляраў гульні (улічваючы дапаўненні)<ref>{{Cite web|url=https://www.ehgaming.com/carcassonne-board-game-review/|title=Carcassonne Board Game Review|website=EH Gaming|language=en|access-date=2019-12-12}}</ref>. Гульня заключаецца ў пакрокавым збіранні гульнявога поля з квадратаў (тайлаў) і размяшчэнні на ім фішак сваіх падданых (міплаў). У залежнасці ад таго, на якую мясцовасць пастаўлена фішка — на горад, поле, манастыр ці дарогу, яна становіцца адпаведна рыцарам, селянінам, манахам або разбойнікам і прыносіць гульцу пэўную суму ачкоў пасля завяршэння будаўніцтва аб’екта або па завяршэнні гульні. == Правілы == === Стварэнне поля === У пачатку гульні на поле выкладваецца «''стартавы квадрат''». У фірмовай версіі ён адрозніваецца ад астатніх іншай расфарбоўкай рубашкі. Стартавы квадрат змяшчае ўсе магчымыя элементы мясцовасці (горад, дарогу і поле), што выключае праблему нестыкоўкі квадратаў. Пасля гэтага гульцы вызначаюць, у якім парадку будуць хадзіць, і пачынаюць па чарзе даставаць квадраты і выкладваць гульнявое поле. Квадраты можна ставіць толькі так, каб яны датыкаліся хаця б адным бокам да ўжо выстаўленых квадратаў. Прычым мясцовасць на іх павінна састыкоўвацца (дарогі з дарогамі, гарады з гарадамі, палі з палямі). === Фішкі падданых === [[Файл:Carcassonne Miples.jpg|thumb|Міплы — фішкі падданых.]] Кожны гулец мае 8 фішак падданых (адна з іх выкарыстоўваецца для падліку ачкоў). Пасля таго, як гулец выставіў чарговы «''квадрат''» гульнявога поля, ён можа выставіць на гэты квадрат аднаго свайго падданага. Пры гэтым гулец не можа ставіць фігурку на ўжо заняты іншым гульцом аб’ект (горад, дарогу або поле). Аднак у працэсе гульні аб’екты могуць аб’ядноўвацца ў адно цэлае. Фігуркі вяртаюцца да гульца пасля таго, як іх аб’ект завершаны. Адпаведна фішка можа прыносіць ачкі некалькі разоў за гульню. Выключэнне складаюць сяляне — яны застаюцца на полі да канца гульні. === Ачкі === Выстаўленыя на поле фішкі прыносяць ачкі, як толькі аб’ект, які яны займаюць, завершаны. Гэта значыць, як толькі дарога аказалася скончана з абодвух канцоў, як толькі горад цалкам акружаны сценамі, а манастыр — акружаны са ўсіх дзевяці бакоў любымі квадратамі. Недабудаваныя аб’екты, а таксама занятыя сялянамі палі прыносяць ачкі ў канцы гульні, аднак у некаторых выпадках недабудаваныя аб’екты ацэньваюцца ніжэй, чым дабудаваныя. === Канец гульні === Гульня заканчваецца, як толькі заканчваюцца не выстаўленыя на гульнявое поле квадраты. Пасля гэтага выконваецца падлік ачкоў для фішак, што яшчэ стаяць на полі. Перамагае гулец, які набраў больш за ўсіх ачкоў. == Камплектацыя гульні == * 72 квадраты ўчасткаў зямлі * 40 фішак: па 8 кожнага з пяці колераў * Поле шкалы падліку ачкоў * Правілы гульні == Турніры па гульні Каркасон == === Чэмпіянаты свету === Чэмпіянаты свету праводзяцца штогадова, пачынаючы з 2006 года. Традыцыйна чэмпіянаты праводзяцца ў межах выставы SPIEL у горадзе [[Эсэн]]. У чэмпіянаце могуць прыняць удзел пераможцы нацыянальных турніраў. У 2020 годзе турнір не праводзіўся ў сувязі з пандэміяй COVID-2019. У 2021 годзе на турніры ўпершыню прынялі ўдзел па два прадстаўнікі ад краіны. Беларусы ўдзельнічаюць у Чэмпіянаце свету па Каркасоне з 2024 года<ref>{{cite web|url=https://carcassonne-meisterschaft.de/en/final-results-2024.htm|title=Final 2024|website=Carcassonne World Championships|language=en|access-date=2025-06-10}}</ref>. {| class="wikitable alternance" style="font-size:85%" ! Год ! '''Чэмпіён свету''' ! 2 месца ! 3 месца ! 4 месца ! Колькасць удзельнікаў |- | 2006 || {{flagicon|GER}} '''{{нп5|Ральф Кверфурт|Ralph Querfurth|en|Ralph Querfurth}}''' || {{flagicon|AUT}} Michael Wischounig || {{flagicon|CZE}} David Korejtko || {{flagicon|HUN}} David Erdos || align="center"|16 |- | 2007 ||{{flagicon|GER}} '''Sebastian Trunz''' || {{flagicon|Тайвань}} Chen Wei-Chi || {{flagicon|FIN}} Janne Jaula || {{flagicon|NOR}} Henrik Fürstenberg || align="center"|20 |- | 2008 || {{flagicon|GER}} '''Ralph Querfurth''' || {{flagicon|CZE}} Martin Mojžiš || {{flagicon|GER}} Sebastian Trunz || {{flagicon|AUT}} Stefan Leopoldseder || align="center"|20 |- | 2009 || {{flagicon|GER}} '''Ralph Querfurth''' || {{flagicon|AUS}} Daniel Geromboux || {{flagicon|SVK}} Matej Tabak || {{flagicon|FIN}} Petri Savola || align="center"|20 |- | 2010 || {{flagicon|GER}} '''Ralph Querfurth''' || {{flagicon|CZE}} Martin Mojžiš || {{flagicon|SVK}} Matej Tabak || {{flagicon|AUS}} Randy Dreger || align="center"|22 |- | 2011 || {{flagicon|NED}} '''Els Bulten''' || {{flagicon|JPN}} Shinnosuke Komukai || {{flagicon|GER}} Robert Mützner || {{flagicon|CZE}} Martin Moijzis || align="center"|24 |- | 2012 || {{flagicon|CZE}} '''Martin Mojžiš''' || {{flagicon|AUT}} Stefan Leopoldseder || {{flagicon|SVK}} Matej Tabak || {{flagicon|NED}} Els Bulten || align="center"|26 |- | 2013 || {{flagicon|GRE}} '''Pantelis Litsardopoulos''' || {{flagicon|CZE}} Martin Mojžiš || {{flagicon|LAT}} Aleksejs Peguševs || {{flagicon|POL}} Maciej Śmieszek || align="center"|36 |- | 2014 || {{flagicon|JPN}} '''Takafumi Mochizuki''' || {{flagicon|GRE}} Pantelis Litsardopoulos || {{flagicon|SVK}} Matej Tabak || {{flagicon|POR}} Ricardo Gomes || align="center"|34 |- | 2015 || {{flagicon|GRE}} '''Pantelis Litsardopoulos''' || {{flagicon|JPN}} Takafumi Mochizuki || {{flagicon|NED}} Els Bulten || {{flagicon|BRA}} Humberto Fukuda || align="center"|32 |- | 2016 || {{flagicon|RUS}} '''Vladimir Kovalev''' || {{flagicon|GRE}} Pantelis Litsardopoulos || {{flagicon|BEL}} Vannes Vansina || {{flagicon|SVK}} Matej Tabak || align="center"|36 |- | 2017 || {{flagicon|POL}} '''Tomasz Preuss''' || {{flagicon|GRE}} Pantelis Litsardopoulos || {{flagicon|ITA}} Davide Sandrin || {{flagicon|SVK}} Matej Tabak || align="center"|38 |- | 2018 || {{flagicon|JPN}} '''Genro Fujimoto''' || {{flagicon|ROU}} Marian Curcan || {{flagicon|GER}} Kolja Stratmann || {{flagicon|POL}} Tomasz Preuss || align="center"|34 |- | 2019 || {{flagicon|ROU}} '''Marian Curcan''' || {{flagicon|Тайвань}} Ying Chien Chien || {{flagicon|EST}} Timofei Gretsenko || {{flagicon|ITA}} Paolo Ballabeni || align="center"|36 |- | 2021 || {{flagicon|POL}} '''Maciej Polak''' || {{flagicon|BRA}} Melvin Quaresma || {{flagicon|POL}} Tomasz Preuss || {{flagicon|POR}} Nuno Torres || align="center"|42 |- | 2022 || {{Flagicon|ROU}} '''Árpád Gere''' || {{Flagicon|Тайвань}} Min-Wei Chen || {{Flagicon|CZE}} Martin Mojžiš || {{Flagicon|NOR}} Hogne Jorgensen || align="center"|34 |- | 2023 || {{Flagicon|GBR}} '''Matt Tucker''' || {{Flagicon|LAT}} Aleksejs Peguševs || {{Flagicon|NED}} Patrick Bekkenutte || {{Flagicon|CHN}} Xiangyu Qin || align="center"|42 |- | 2024 || {{Flagicon|Каталонія}} '''Daniel Angelats''' || {{Flagicon|HUN}} József Tihon || {{Flagicon|ROM}} Bogdan Curcan || {{Flagicon|CHN}} Ning Ding || align="center"|46 |- | 2025 || {{Flagicon|Кітай}} '''Xiangyu Qin''' || {{Flagicon|Уругвай}} Horacio Mastandrea || {{Flagicon|Бельгія}} Raf Mesotten || {{Flagicon|Латвія}} Aleksejs Peguševs || align="center"|52 |} === Камандныя анлайн-чэмпіянаты === Пачынаючы з 2020 года арганізацыя сarcassonne.сat пачала праводзіць анлайн-турніры па гульні Каркасон сярод зборных каманд. Пачынаючы з другога каманднага чэмпіяната свету, турніры прызнаны афіцыйнымі выдаўцом Каркасона Hans Im Gluck і праходзяць пры падтрымцы выдаўца. Апрача чэмпіянатаў свету, carcassonne.cat арганізуе камандныя чэмпіянаты Еўропы (ETCOC). Аналаг еўрапейскага кантынентальнага турніра для Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі (Copa America) праводзіць арганізацыя Carcassonne Brasil. ==== WTCOC ==== {| class="wikitable alternance" style="font-size:85%" ! Год ! '''Чэмпіён свету''' ! 2 месца ! 3 месца ! 4 месца ! Колькасць каманд ! Крыніца |- | 2020 || {{Flagicon|Японія}} '''Японія''' || {{Flagicon|Расія}} Расія || {{Flagicon|Германія}} Германія || {{Flagicon|Румынія}} Румынія || align="center"|21 || [https://www.carcassonne.cat/wtcoc-2020 WTCOC-2020] |- | 2021 || {{Flagicon|Японія}} '''Японія''' || {{Flagicon|Расія}} Расія || {{Flagicon|Румынія}} Румынія || {{Flagicon|Каталонія}} Каталонія || align="center"|29 || [https://www.carcassonne.cat/wtcoc-2021-2 WTCOC-2021] |- | 2022 || {{Flagicon|Японія}} '''Японія''' || {{Flagicon|Кітай}} Кітай || RCP || {{Flagicon|Партугалія}} Партугалія || align="center"|25 || [https://www.carcassonne.cat/wtcoc-2022 WTCOC-2022] |- | 2023 || {{Flagicon|Кітай}} '''Кітай''' || RCP || {{Flagicon|Латвія}} Латвія || {{Flagicon|Іспанія}} Іспанія || align="center"|32 || [https://www.carcassonne.cat/wtcoc2023 WTCOC-2023] |- | 2024 || {{Flagicon|Японія}} '''Японія''' || {{Flagicon|Францыя}} Францыя || {{Flagicon|Венгрыя}} Венгрыя || {{Flagicon|Вялікабрытанія}} Вялікабрытанія || align="center"|36 || [https://www.carcassonne.cat/wtcoc2024 WTCOC-2024] |- | 2025 || {{Flagicon|Японія}} '''Японія''' || {{Flagicon|Чылі}} Чылі || {{Flagicon|Украіна}} Украіна || {{Flagicon|Польшча}} Польшча || align="center"|38 || [https://www.carcassonne.cat/wtcoc2025 WTCOC-2025] |- | 2026 || {{Flagicon|Кітай}} '''Кітай''' || {{Flagicon|Украіна}} Украіна || {{Flagicon|Ганконг}} Ганконг || {{Flagicon|Германія}} Германія || align="center"|40 || |} ==== ETCOC ==== {| class="wikitable alternance" style="font-size:85%" ! Год ! '''Чэмпіён Еўропы''' ! 2 месца ! 3 месца ! 4 месца ! Колькасць каманд ! Крыніца |- | 2020 || {{Flagicon|Германія}} '''Германія''' || {{Flagicon|Расія}} Расія || {{Flagicon|Украіна}} Украіна || {{Flagicon|Вялікабрытанія}} Вялікабрытанія || align="center"|14 || [https://www.carcassonne.cat/euro-2020 ETCOC-2020] |- | 2021 || {{Flagicon|Расія}} '''Расія''' || {{Flagicon|Украіна}} Украіна || {{Flagicon|Латвія}} Латвія || {{Flagicon|Румынія}} Румынія || align="center"|22 || [https://www.carcassonne.cat/euro-2021 ETCOC-2021] |- | 2023 || {{Flagicon|Польшча}} '''Польшча''' || RCP || {{Flagicon|Украіна}} Украіна || {{Flagicon|Італія}} Італія || align="center"|18 || [https://www.carcassonne.cat/etcoc2023 ETCOC-2023] |- | 2025 || RCP || {{Flagicon|Польшча}} Польшча || {{Flagicon|Украіна}} Украіна || {{Flagicon|Бельгія}} Бельгія || align="center"|19 || [https://www.carcassonne.cat/etcoc2025 ETCOC-2025] |} ==== Copa America ==== {| class="wikitable alternance" style="font-size:85%" ! Год ! '''Чэмпіён Амерыкі''' ! 2 месца ! 3 месца ! 4 месца ! Колькасць каманд ! Крыніца |- | 2021 || {{Flagicon|Мексіка}} '''Мексіка''' || {{Flagicon|ЗША}} ЗША || {{Flagicon|Бразілія}} Бразілія || {{Flagicon|Калумбія}} Калумбія || align="center"|7 || [https://carcassonne.gg/Copa-America-2021 Copa America 2021] |- | 2024 || {{Flagicon|Бразілія}} '''Бразілія''' || {{Flagicon|Чылі}} Чылі || {{Flagicon|Аргенціна}} Аргенціна || {{Flagicon|Мексіка}} Мексіка || align="center"|9 || [https://carcassonnecolombia.com/copa-america2024 Copa America 2024] |- | 2025 || {{Flagicon|Мексіка}} '''Мексіка''' || {{Flagicon|Калумбія}} Калумбія || {{Flagicon|Аргенціна}} Аргенціна || {{Flagicon|Чылі}} Чылі || align="center"|8 || [https://carcassonnecolombia.com/copa-america2025 Copa America 2025] |} ==== Asian Cup ==== {| class="wikitable alternance" style="font-size:85%" ! Год ! '''Чэмпіён Азіі''' ! 2 месца ! 3 месца ! 4 месца ! Колькасць каманд ! Крыніца |- | 2024 || {{Flagicon|Ганконг}} '''Ганконг''' || {{Flagicon|Тайланд}} Тайланд || {{Flagicon|Тайвань}} Тайвань || {{Flagicon|Кітай}} Кітай || align="center"|8 || [https://carcassonne.gg/Asian-Cup-2024-old Asian Cup 2024] |- | 2025 || {{Flagicon|Японія}} '''Японія''' || {{Flagicon|Тайланд}} Тайланд || {{Flagicon|Ганконг}} Ганконг || {{Flagicon|Тайвань}} Тайвань || align="center"|8 || [https://carcassonne.gg/Asian-Cup-2025 Asian Cup 2025] |} == Асноўныя выдаўцы гульні == * «Hans im Glück» (2000 — цяперашні час) — [[Германія]] і многія краіны [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай Еўропы]] * «Devir» (2001 — цяперашні час) — [[Іспанія]], [[Партугалія]], [[Лацінская Амерыка]] * «Rio Grande Games» (2001—2012) — [[Вялікабрытанія]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * «999 Games» (2002 — цяперашні час) — [[Нідэрланды]] * «Мир Хобби» (2002 — цяперашні час) — [[Расія]], [[Садружнасць Незалежных Дзяржаў|СНД]] * «Brain Games» (2004 — цяперашні час) — [[Краіны Балтыі]] * «Z-Man Games» (2012 — цяперашні час) — Вялікабрытанія, ЗША == Узнагароды == * [[2001]] — нямецкая прэмія «[[Гульня года]]» ({{lang-de|Spiel des Jahres}}). * [[2001]] — «[[Нямецкая гульнявая прэмія]]» ({{lang-de|Deutscher Spiele Preis}}). * [[2004]] — намінацыя на чэшскую прэмію «Гульня года» ({{lang-cz|Hra Roku}})<ref>{{Cite web|url=http://www.hraroku.cz/|title=Hra roku|website=Hra roku|language=cz|access-date=2019-12-12}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Гульня года}} {{Нямецкая гульнявая прэмія}} [[Катэгорыя:Настольныя гульні]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе]] 4ktm32vrroamwijxz1kznym2dp9yuqt Модуль:NumberOf/lang.json 828 634739 5159572 5158802 2026-06-30T00:00:33Z MocnyDuham 99818 Праўка аўтарства [[Special:Contributions/~2026-37018-18|~2026-37018-18]] ([[User talk:~2026-37018-18|размовы]]) адкочана; вернута апошняя версія аўтарства [[User:Artsiom91|Artsiom91]] 4623551 json application/json { "aa": [ "Афарская" ], "ab": [ "Абхазская", "Абхазская мова" ], "ace": [ "Ачэхская" ], "ady": [ "Адыгейская" ], "af": [ "Афрыкаанс", "Вікіпедыя на афрыкаанс" ], "ak": [ "Акан" ], "als": [ "Алеманская" ], "alt": [ "Паўднёваалтайская" ], "am": [ "Амхарская", "Амхарская мова" ], "ami": [ "Аміская" ], "an": [ "Арагонская", "Арагонская Вікіпедыя" ], "ang": [ "Старажытнаанглійская", "Старажытнаанглійская мова" ], "anp": [ "Ангіка" ], "ar": [ "Арабская", "Арабская Вікіпедыя" ], "arc": [ "Арамейская", "Арамейскія мовы" ], "ary": [ "Мараканская арабская" ], "arz": [ "Егіпецкая арабская", "Егіпецкая арабская Вікіпедыя" ], "as": [ "Асамская", "Асамская мова" ], "ast": [ "Астурлеонская", "Астурлеонская Вікіпедыя" ], "atj": [ "Атыкамек" ], "av": [ "Аварская", "Аварская мова" ], "avk": [ "Катава" ], "awa": [ "Авадхі" ], "ay": [ "Аймара", "Аймара (мова)" ], "az": [ "Азербайджанская", "Азербайджанская Вікіпедыя" ], "azb": [ "Паўднёваазербайджанская", "Паўднёваазербайджанская Вікіпедыя" ], "ba": [ "Башкірская", "Башкірская мова" ], "ban": [ "Балійская", "Балійская мова" ], "bar": [ "Баварская", "Баварскі дыялект" ], "bat-smg": [ "Жамойцкая", "Жамойцкая Вікіпедыя" ], "bbc": [ "Тоба-батакская" ], "bcl": [ "Бікольская" ], "be": [ "Беларуская", "Беларуская Вікіпедыя" ], "be-tarask": [ "Беларуская (тарашкевіца)", "Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца)" ], "bg": [ "Балгарская", "Балгарская Вікіпедыя" ], "bh": [ "Біхарская" ], "bi": [ "Біслама", "Біслама" ], "bjn": [ "Банджарская" ], "blk": [ "Пао" ], "bm": [ "Бамана" ], "bn": [ "Бенгальская", "Бенгальская Вікіпедыя" ], "bo": [ "Тыбецкая", "Тыбецкая мова" ], "bpy": [ "Бішнупрыя-маніпуры", "Бішнупрыя-маніпуры" ], "br": [ "Брэтонская", "Брэтонская мова" ], "bs": [ "Баснійская", "Баснійская Вікіпедыя" ], "bug": [ "Бугійская" ], "bxr": [ "Бурацкая", "Бурацкая мова" ], "ca": [ "Каталанская", "Каталонская Вікіпедыя" ], "cbk-zam": [ "Чабакана" ], "cdo": [ "Усходнеміньская" ], "ce": [ "Чачэнская", "Чачэнская Вікіпедыя" ], "ceb": [ "Себуанская", "Себуанская Вікіпедыя" ], "ch": [ "Чамора" ], "cho": [ "Чакта" ], "chr": [ "Чэрокі", "Чэрокі (мова)" ], "chy": [ "Шаенская" ], "ckb": [ "Сарані", "Курдская мова" ], "co": [ "Карсіканская", "Карсіканская мова" ], "cr": [ "Кры" ], "crh": [ "Крымскататарская", "Крымскататарская мова" ], "cs": [ "Чэшская", "Чэшская Вікіпедыя" ], "csb": [ "Кашубская", "Кашубская Вікіпедыя" ], "cu": [ "Стараславянская", "Стараславянская Вікіпедыя" ], "cv": [ "Чувашская", "Чувашская Вікіпедыя" ], "cy": [ "Валійская", "Валійская Вікіпедыя" ], "da": [ "Дацкая", "Дацкая Вікіпедыя" ], "dag": [ "Дагбані" ], "de": [ "Нямецкая", "Нямецкая Вікіпедыя" ], "dga": [ "Паўднёвая дагары" ], "din": [ "Дзінка" ], "diq": [ "Зазакі", "Зазакі" ], "dsb": [ "Ніжнялужыцкая", "Ніжнялужыцкая Вікіпедыя" ], "dty": [ "Дацыялі" ], "dv": [ "Дывехі", "Дывехі (мова)" ], "dz": [ "Дзонг-кэ", "Дзонг-кэ" ], "ee": [ "Эвэ" ], "el": [ "Грэчаская", "Грэчаская Вікіпедыя" ], "eml": [ "Эміліяна-раманьёльская" ], "en": [ "Англійская", "Англійская Вікіпедыя" ], "eo": [ "Эсперанта", "Вікіпедыя на эсперанта" ], "es": [ "Іспанская", "Іспанская Вікіпедыя" ], "et": [ "Эстонская", "Эстонская Вікіпедыя" ], "eu": [ "Баскская", "Баскская Вікіпедыя" ], "ext": [ "Эстрэмадурская" ], "fa": [ "Персідская", "Персідская Вікіпедыя" ], "fat": [ "Фанці" ], "ff": [ "Фула" ], "fi": [ "Фінская", "Фінская Вікіпедыя" ], "fiu-vro": [ "Выруская", "Выруская мова" ], "fj": [ "Фіджыйская", "Фіджыйская мова" ], "fo": [ "Фарэрская", "Фарэрская мова" ], "fon": [ "Фон" ], "fr": [ "Французская", "Французская Вікіпедыя" ], "frp": [ "Франкаправансальская", "Франкаправансальская мова" ], "frr": [ "Паўночнафрызская", "Паўночнафрызская мова" ], "fur": [ "Фрыульская", "Фрыульская мова" ], "fy": [ "Заходнефрызская", "Заходнефрызская мова" ], "ga": [ "Ірландская", "Ірландская Вікіпедыя" ], "gag": [ "Гагаузская", "Гагаузская мова" ], "gan": [ "Гань" ], "gcr": [ "Гвіянская крэольская" ], "gd": [ "Шатландская гэльская", "Шатландская гэльская мова" ], "gl": [ "Галісійская", "Галісійская Вікіпедыя" ], "glk": [ "Гілянская" ], "gn": [ "Гуарані", "Гуарані (мова)" ], "gom": [ "Канкані" ], "gor": [ "Гарантала" ], "got": [ "Гоцкая", "Гоцкая мова" ], "gpe": [ "Ганская крэольская" ], "gu": [ "Гуджараці", "Гуджараці" ], "guc": [ "Гуахіро" ], "gur": [ "Фарэфарэ" ], "guw": [ "Гун" ], "gv": [ "Мэнская", "Мэнская мова" ], "ha": [ "Хаўса" ], "hak": [ "Хака" ], "haw": [ "Гавайская", "Гавайская мова" ], "he": [ "Іўрыт", "Вікіпедыя на іўрыце" ], "hi": [ " Хіндзі", "Вікіпедыя на хіндзі" ], "hif": [ "Фіджыйская хіндзі", "Фіджыйская мова" ], "ho": [ "Хіры-мантачу" ], "hr": [ "Харвацкая", "Харвацкая Вікіпедыя" ], "hsb": [ "Верхнелужыцкая" ], "ht": [ "Гаіцянская крэольская", "Гаіцянская Вікіпедыя" ], "hu": [ "Венгерская", "Венгерская Вікіпедыя" ], "hy": [ "Армянская", "Армянская Вікіпедыя" ], "hyw": [ "Заходнеармянская" ], "hz": [ "Герэра" ], "ia": [ "Інтэрлінгва", "Інтэрлінгва" ], "id": [ "Інданезійская", "Інданезійская Вікіпедыя" ], "ie": [ "Акцыдэнталь", "Акцыдэнталь" ], "ig": [ "Ігба", "Ігба (мова)" ], "ii": [ "Носу" ], "ik": [ "Інупіяк" ], "ilo": [ "Ілаканская" ], "inh": [ "Інгушская", "Інгушская мова" ], "io": [ "Іда", "Іда" ], "is": [ "Ісландская", "Ісландская Вікіпедыя" ], "it": [ "Італьянская", "Італьянская Вікіпедыя" ], "iu": [ "Інуктытут" ], "ja": [ "Японская", "Японская Вікіпедыя" ], "jam": [ "Ямайская крэольская" ], "jbo": [ "Ложбан", "Ложбан" ], "jv": [ "Яванская", "Яванская мова" ], "ka": [ " Грузінская", "Грузінская Вікіпедыя" ], "kaa": [ "Каракалпакская", "Каракалпакская мова" ], "kab": [ "Кабільская" ], "kbd": [ "Кабардзіна-чаркеская" ], "kbp": [ "Каб’е" ], "kg": [ "Конга", "Конга (мова)" ], "khw": [ "Кхавар" ], "ki": [ "Кікую" ], "kj": [ "Кваньяма" ], "kk": [ "Казахская", "Казахская Вікіпедыя" ], "kl": [ "Грэнландская", "Грэнландская мова" ], "km": [ "Кхмерская", "Кхмерская мова" ], "kn": [ "Канада", "Канада (мова)" ], "ko": [ "Карэйская", "Карэйская Вікіпедыя" ], "koi": [ "Комі-пярмяцкая" ], "kr": [ "Кануры" ], "krc": [ "Карачаева-балкарская" ], "ks": [ "Кашмірская", "Кашмірская мова" ], "ksh": [ "Рыпуарская" ], "ku": [ "Курдская", "Курдская мова" ], "kv": [ "Комі", "Комі мова" ], "kw": [ "Корнская", "Корнская мова" ], "ky": [ "Кіргізская", "Кіргізская Вікіпедыя" ], "la": [ "Лацінская", "Лацінская Вікіпедыя" ], "lad": [ "Сефардская", "Сефардская мова" ], "lb": [ "Люксембургская", "Люксембургская мова" ], "lbe": [ "Лакская" ], "lez": [ "Лезгінская", "Лезгінская мова" ], "lfn": [ "Лінгва франка нова" ], "lg": [ "Луганда", "Луганда" ], "li": [ "Лімбургская" ], "lij": [ "Лігурская" ], "lld": [ "Ладзінская" ], "lmo": [ "Ламбардская" ], "ln": [ "Лінгала", "Лінгала" ], "lo": [ "Лаоская", "Лаоская мова" ], "lrc": [ "Паўночналурская" ], "lt": [ "Літоўская", "Літоўская Вікіпедыя" ], "ltg": [ "Латгальская", "Латгальская Вікіпедыя" ], "lv": [ "Латышская", "Латышская Вікіпедыя" ], "lzh": [ "Вэньянь" ], "mad": [ "Мадурская", "Мадурская мова" ], "mai": [ "Майтхілі" ], "map-bms": [ "Баньюмасанская" ], "mdf": [ "Макшанская", "Макшанская мова" ], "mg": [ "Малагасійская", "Малагасійская Вікіпедыя" ], "mh": [ "Маршальская" ], "mhr": [ "Лугавамарыйская" ], "mi": [ "Маары", "Маары (мова)" ], "min": [ "Мінангкабау", "Вікіпедыя на мове мінангкабау" ], "mk": [ "Македонская", "Македонская Вікіпедыя" ], "ml": [ "Малаялам", "Малаялам" ], "mn": [ "Мангольская", "Мангольская мова" ], "mni": [ "Маніпуры" ], "mnw": [ "Монская" ], "mo": [ "Малдаўская", "Малдаўская мова" ], "mr": [ "Маратхі", "Маратхі (мова)" ], "mrj": [ "Горнамарыйская" ], "ms": [ "Малайская", "Малайская Вікіпедыя" ], "mt": [ "Мальтыйская", "Мальтыйская мова" ], "mus": [ "Крыкская" ], "mwl": [ "Мірандская" ], "my": [ "Бірманская", "Бірманская мова" ], "myv": [ "Эрзянская", "Эрзянская мова" ], "mzn": [ "Мазандэранская" ], "na": [ "Наўруанская" ], "nah": [ "Астэкская", "Астэкскія мовы" ], "nan": [ "Паўднёваміньская", "Паўднёваміньская Вікіпедыя" ], "nap": [ "Неапалітанская", "Неапалітанская Вікіпедыя" ], "nds": [ "Ніжненямецкая", "Ніжненямецкая мова" ], "nds-nl": [ "Нідэрландская ніжнесаксонская" ], "ne": [ "Непальская", "Непальская мова" ], "new": [ "Неварская", "Неварская мова" ], "ng": [ "Ндонга" ], "nia": [ "Ніас" ], "nl": [ "Нідэрландская", "Нідэрландская Вікіпедыя" ], "nn": [ "Нарвежская (нюнорск)", "Нарвежская Вікіпедыя (нюнорск)" ], "no": [ "Нарвежская (букмал)", "Нарвежская Вікіпедыя (букмал)" ], "nov": [ "Навіяль", "Навіяль" ], "nqo": [ "Нко" ], "nrm": [ "Нармандская", "Нармандская мова" ], "nso": [ "Паўночны сота" ], "nv": [ "Наваха" ], "ny": [ "Ньянджа" ], "oc": [ "Аксітанская", "Аксітанская Вікіпедыя" ], "olo": [ "Лівікаўская карэльская", "Карэльская мова" ], "om": [ "Арома" ], "or": [ "Одыя", "Одыя (мова)" ], "os": [ "Асецінская", "Асецінская Вікіпедыя" ], "pa": [ "Панджабі" ], "pag": [ "Пангасінанская" ], "pam": [ "Капампанганская", "Капампанганская мова" ], "pap": [ "Пап’ямента" ], "pcd": [ "Пікардская", "Пікардская мова" ], "pcm": [ "Нігерыйская крэольская" ], "pdc": [ "Пенсільванска-нямецкая", "Пенсільванска-нямецкі дыялект" ], "pfl": [ "Пфальцская" ], "pi": [ " Палі" ], "pih": [ "Норфалкская" ], "pl": [ "Польская", "Польская Вікіпедыя" ], "pms": [ "П’емонцкая", "П’емонцкая Вікіпедыя" ], "pnb": [ "Заходнепенджабская" ], "pnt": [ "Пантыйская" ], "ps": [ "Пушту", "Пушту" ], "pt": [ "Партугальская", "Партугальская Вікіпедыя" ], "pwn": [ "Пайваньская" ], "qu": [ "Кечуа", "Мова кечуа" ], "rm": [ "Рэтараманская", "Рэтараманская мова" ], "rmy": [ "Цыганская", "Цыганская мова" ], "rn": [ "Рундзі" ], "ro": [ "Румынская", "Румынская Вікіпедыя" ], "roa-rup": [ "Арамунская", "Арамунская мова" ], "roa-tara": [ "Таранцінская" ], "ru": [ "Руская", "Руская Вікіпедыя" ], "rue": [ "Русінская", "Русінская Вікіпедыя" ], "rw": [ "Руанда" ], "sa": [ "Санскрыт", "Санскрыт" ], "sah": [ "Якуцкая", "Якуцкая мова" ], "sat": [ "Санталі" ], "sc": [ "Сардзінская", "Сардзінская мова" ], "scn": [ "Сіцылійская", "Сіцылійская Вікіпедыя" ], "sco": [ "Шатландская (германская)", "Шатландская раўнінная мова" ], "sd": [ "Сіндхі", "Сіндхі (мова)" ], "se": [ "Паўночнасаамская", "Паўночнасаамская мова" ], "sg": [ "Санга", "Санга (мова)" ], "sh": [ "Сербахарвацкая", "Сербахарвацкая Вікіпедыя" ], "shi": [ "Ташэльхіт" ], "shn": [ "Шанская" ], "si": [ "Сінгальская", "Сінгальская мова" ], "simple": [ "Спрошчаная англійская", "Вікіпедыя на спрошчанай англійскай мове" ], "sk": [ "Славацкая", "Славацкая Вікіпедыя" ], "skr": [ "Сарайкі" ], "sl": [ "Славенская", "Славенская Вікіпедыя" ], "sm": [ "Самаанская", "Самаанская мова" ], "smn": [ "Інары-саамская", "Інары-саамская мова" ], "sn": [ "Шона", "Шона (мова)" ], "so": [ "Самалійская", "Самалійская мова" ], "sq": [ "Албанская", "Албанская Вікіпедыя" ], "sr": [ "Сербская", "Сербская Вікіпедыя" ], "srn": [ "Сранан-тонга" ], "ss": [ "Сваці" ], "st": [ "Сесота", "Сота (мова)" ], "stq": [ "Усходнефрызская", "Усходнефрызская мова" ], "su": [ "Сунданская", "Сундская мова" ], "sv": [ "Шведская", "Шведская Вікіпедыя" ], "sw": [ "Суахілі", "Суахілі" ], "szl": [ "Сілезская", "Сілезская Вікіпедыя" ], "szy": [ "Сакізая" ], "ta": [ "Тамільская", "Тамільская Вікіпедыя" ], "tay": [ "Атаяльская" ], "tcy": [ "Тулу" ], "te": [ "Тэлугу", "Тэлугская Вікіпедыя" ], "tet": [ "Тэтум" ], "tg": [ "Таджыкская", "Таджыкская Вікіпедыя" ], "th": [ "Тайская", "Тайская Вікіпедыя" ], "ti": [ "Тыгрынья", "Тыгрынья" ], "tk": [ "Туркменская", "Туркменская мова" ], "tl": [ "Тагальская", "Тагальская Вікіпедыя" ], "tly": [ "Талышская" ], "tn": [ "Тсвана", "Тсвана (мова)" ], "to": [ "Танганская" ], "tpi": [ "Ток-пісін" ], "tr": [ "Турэцкая", "Турэцкая Вікіпедыя" ], "trv": [ "Седык" ], "ts": [ "Тсонга" ], "tt": [ "Татарская", "Татарская Вікіпедыя" ], "tum": [ "Тумбука" ], "tw": [ "Чві" ], "ty": [ "Таіцянская", "Таіцянская мова" ], "tyv": [ "Тувінская", "Тувінская мова" ], "udm": [ "Удмурцкая", "Удмурцкая Вікіпедыя" ], "ug": [ "Уйгурская", "Уйгурская мова" ], "uk": [ "Украінская", "Украінская Вікіпедыя" ], "ur": [ "Урду", "Вікіпедыя на урду" ], "uz": [ "Узбекская", "Узбекская Вікіпедыя" ], "ve": [ "Венда" ], "vec": [ "Венецкая" ], "vep": [ "Вепская", "Вепская мова" ], "vi": [ "В’етнамская", "В’етнамская Вікіпедыя" ], "vls": [ "Заходнефламандская", "Заходнефламандская група дыялектаў" ], "vo": [ "Валапюк", "Вікіпедыя на валапюк" ], "wa": [ "Валонская", "Валонская мова" ], "war": [ "Варайская", "Варайская Вікіпедыя" ], "wo": [ "Валоф" ], "wuu": [ "У" ], "xal": [ "Калмыцкая", "Калмыцкая мова" ], "xh": [ "Каса" ], "xmf": [ "Мегрэльская" ], "yi": [ "Ідыш", "Вікіпедыя на ідышы" ], "yo": [ "Ёруба", "Ёруба (мова)" ], "yue": [ " Кантонская", "Кантонскі дыялект" ], "za": [ "Чжуанская" ], "zea": [ "Зеландская" ], "zgh": [ "Стандартная мараканская берберская" ], "zh": [ "Кітайская", "Кітайская Вікіпедыя" ], "zh-classical": [ "Кітайская (вэньянь)", "Вэньянь" ], "zu": [ "Зулуская", "Зулу" ] } dbvh5fbmqtxtp6e3p30yqdszc0abfo6 5159573 5159572 2026-06-30T00:00:49Z MocnyDuham 99818 Праўка аўтарства [[Special:Contributions/MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[User talk:MocnyDuham|размовы]]) адкочана; вернута апошняя версія аўтарства [[User:~2026-37018-18|~2026-37018-18]] 5158802 json application/json { "aa": [ "Афарская" ], "ab": [ "Абхазская", "Абхазская мова" ], "ace": [ "Ачэхская" ], "ady": [ "Адыгейская" ], "af": [ "Афрыкаанс", "Вікіпедыя на афрыкаанс" ], "ak": [ "Акан" ], "als": [ "Алеманская" ], "alt": [ "Паўднёваалтайская" ], "am": [ "Амхарская", "Амхарская мова" ], "ami": [ "Аміская" ], "an": [ "Арагонская", "Арагонская Вікіпедыя" ], "ang": [ "Старажытнаанглійская", "Старажытнаанглійская мова" ], "anp": [ "Ангіка" ], "ar": [ "Арабская", "Арабская Вікіпедыя" ], "arc": [ "Арамейская", "Арамейскія мовы" ], "ary": [ "Мараканская арабская" ], "arz": [ "Егіпецкая арабская", "Егіпецкая арабская Вікіпедыя" ], "as": [ "Асамская", "Асамская мова" ], "ast": [ "Астурлеонская", "Астурлеонская Вікіпедыя" ], "atj": [ "Атыкамек" ], "av": [ "Аварская", "Аварская мова" ], "avk": [ "Катава" ], "awa": [ "Авадхі" ], "ay": [ "Аймара", "Аймара (мова)" ], "az": [ "Азербайджанская", "Азербайджанская Вікіпедыя" ], "azb": [ "Паўднёваазербайджанская", "Паўднёваазербайджанская Вікіпедыя" ], "ba": [ "Башкірская", "Башкірская мова" ], "ban": [ "Балійская", "Балійская мова" ], "bar": [ "Баварская", "Баварскі дыялект" ], "bat-smg": [ "Жамойцкая", "Жамойцкая Вікіпедыя" ], "bbc": [ "Тоба-батакская" ], "bcl": [ "Бікольская" ], "be": [ "Беларуская", "Беларуская Вікіпедыя" ], "be-tarask": [ "Беларуская (тарашкевіца)", "Беларуская Вікіпедыя (тарашкевіца)" ], "bew": [ "Бетаві" ], "bg": [ "Балгарская", "Балгарская Вікіпедыя" ], "bh": [ "Біхарская" ], "bi": [ "Біслама", "Біслама" ], "bjn": [ "Банджарская" ], "blk": [ "Пао" ], "bm": [ "Бамана" ], "bn": [ "Бенгальская", "Бенгальская Вікіпедыя" ], "bo": [ "Тыбецкая", "Тыбецкая мова" ], "bpy": [ "Бішнупрыя-маніпуры", "Бішнупрыя-маніпуры" ], "br": [ "Брэтонская", "Брэтонская мова" ], "bs": [ "Баснійская", "Баснійская Вікіпедыя" ], "bug": [ "Бугійская" ], "bxr": [ "Бурацкая", "Бурацкая мова" ], "ca": [ "Каталанская", "Каталонская Вікіпедыя" ], "cbk-zam": [ "Чабакана" ], "cdo": [ "Усходнеміньская" ], "ce": [ "Чачэнская", "Чачэнская Вікіпедыя" ], "ceb": [ "Себуанская", "Себуанская Вікіпедыя" ], "ch": [ "Чамора" ], "cho": [ "Чакта" ], "chr": [ "Чэрокі", "Чэрокі (мова)" ], "chy": [ "Шаенская" ], "ckb": [ "Сарані", "Курдская мова" ], "co": [ "Карсіканская", "Карсіканская мова" ], "cr": [ "Кры" ], "crh": [ "Крымскататарская", "Крымскататарская мова" ], "cs": [ "Чэшская", "Чэшская Вікіпедыя" ], "csb": [ "Кашубская", "Кашубская Вікіпедыя" ], "cu": [ "Стараславянская", "Стараславянская Вікіпедыя" ], "cv": [ "Чувашская", "Чувашская Вікіпедыя" ], "cy": [ "Валійская", "Валійская Вікіпедыя" ], "da": [ "Дацкая", "Дацкая Вікіпедыя" ], "dag": [ "Дагбані" ], "de": [ "Нямецкая", "Нямецкая Вікіпедыя" ], "dga": [ "Паўднёвая дагары" ], "din": [ "Дзінка" ], "diq": [ "Зазакі", "Зазакі" ], "dsb": [ "Ніжнялужыцкая", "Ніжнялужыцкая Вікіпедыя" ], "dtp": [ "Цэнтральная дусунская" ], "dty": [ "Дацыялі" ], "dv": [ "Дывехі", "Дывехі (мова)" ], "dz": [ "Дзонг-кэ", "Дзонг-кэ" ], "ee": [ "Эвэ" ], "el": [ "Грэчаская", "Грэчаская Вікіпедыя" ], "eml": [ "Эміліяна-раманьёльская" ], "en": [ "Англійская", "Англійская Вікіпедыя" ], "eo": [ "Эсперанта", "Вікіпедыя на эсперанта" ], "es": [ "Іспанская", "Іспанская Вікіпедыя" ], "et": [ "Эстонская", "Эстонская Вікіпедыя" ], "eu": [ "Баскская", "Баскская Вікіпедыя" ], "ext": [ "Эстрэмадурская" ], "fa": [ "Персідская", "Персідская Вікіпедыя" ], "fat": [ "Фанці" ], "ff": [ "Фула" ], "fi": [ "Фінская", "Фінская Вікіпедыя" ], "fiu-vro": [ "Выруская", "Выруская мова" ], "fj": [ "Фіджыйская", "Фіджыйская мова" ], "fo": [ "Фарэрская", "Фарэрская мова" ], "fon": [ "Фон" ], "fr": [ "Французская", "Французская Вікіпедыя" ], "frp": [ "Франкаправансальская", "Франкаправансальская мова" ], "frr": [ "Паўночнафрызская", "Паўночнафрызская мова" ], "fur": [ "Фрыульская", "Фрыульская мова" ], "fy": [ "Заходнефрызская", "Заходнефрызская мова" ], "ga": [ "Ірландская", "Ірландская Вікіпедыя" ], "gag": [ "Гагаузская", "Гагаузская мова" ], "gan": [ "Гань" ], "gcr": [ "Гвіянская крэольская" ], "gd": [ "Шатландская гэльская", "Шатландская гэльская мова" ], "gl": [ "Галісійская", "Галісійская Вікіпедыя" ], "glk": [ "Гілянская" ], "gn": [ "Гуарані", "Гуарані (мова)" ], "gom": [ "Канкані" ], "gor": [ "Гарантала" ], "got": [ "Гоцкая", "Гоцкая мова" ], "gpe": [ "Ганская крэольская" ], "gu": [ "Гуджараці", "Гуджараці" ], "guc": [ "Гуахіро" ], "gur": [ "Фарэфарэ" ], "guw": [ "Гун" ], "gv": [ "Мэнская", "Мэнская мова" ], "ha": [ "Хаўса" ], "hak": [ "Хака" ], "haw": [ "Гавайская", "Гавайская мова" ], "he": [ "Іўрыт", "Вікіпедыя на іўрыце" ], "hi": [ " Хіндзі", "Вікіпедыя на хіндзі" ], "hif": [ "Фіджыйская хіндзі", "Фіджыйская мова" ], "ho": [ "Хіры-мантачу" ], "hr": [ "Харвацкая", "Харвацкая Вікіпедыя" ], "hsb": [ "Верхнелужыцкая" ], "ht": [ "Гаіцянская крэольская", "Гаіцянская Вікіпедыя" ], "hu": [ "Венгерская", "Венгерская Вікіпедыя" ], "hy": [ "Армянская", "Армянская Вікіпедыя" ], "hyw": [ "Заходнеармянская" ], "hz": [ "Герэра" ], "ia": [ "Інтэрлінгва", "Інтэрлінгва" ], "iba": [ "Ібан" ], "id": [ "Інданезійская", "Інданезійская Вікіпедыя" ], "ie": [ "Акцыдэнталь", "Акцыдэнталь" ], "ig": [ "Ігба", "Ігба (мова)" ], "igl": [ "Ігала" ], "ii": [ "Носу" ], "ik": [ "Інупіяк" ], "ilo": [ "Ілаканская" ], "inh": [ "Інгушская", "Інгушская мова" ], "io": [ "Іда", "Іда" ], "is": [ "Ісландская", "Ісландская Вікіпедыя" ], "isv": [ "Міжславянская", "Міжславянская мова" ], "it": [ "Італьянская", "Італьянская Вікіпедыя" ], "iu": [ "Інуктытут" ], "ja": [ "Японская", "Японская Вікіпедыя" ], "jam": [ "Ямайская крэольская" ], "jbo": [ "Ложбан", "Ложбан" ], "jv": [ "Яванская", "Яванская мова" ], "ka": [ " Грузінская", "Грузінская Вікіпедыя" ], "kaa": [ "Каракалпакская", "Каракалпакская мова" ], "kab": [ "Кабільская" ], "kai": [ "Карай-карай" ], "kbd": [ "Кабардзіна-чаркеская" ], "kbp": [ "Каб’е" ], "kg": [ "Конга", "Конга (мова)" ], "kge": [ "Комерынг" ], "khw": [ "Кхавар" ], "ki": [ "Кікую" ], "kj": [ "Кваньяма" ], "kk": [ "Казахская", "Казахская Вікіпедыя" ], "kl": [ "Грэнландская", "Грэнландская мова" ], "km": [ "Кхмерская", "Кхмерская мова" ], "kn": [ "Канада", "Канада (мова)" ], "knc": [ "Цэнтральная кануры" ], "ko": [ "Карэйская", "Карэйская Вікіпедыя" ], "koi": [ "Комі-пярмяцкая" ], "kr": [ "Кануры" ], "krc": [ "Карачаева-балкарская" ], "ks": [ "Кашмірская", "Кашмірская мова" ], "ksh": [ "Рыпуарская" ], "ku": [ "Курдская", "Курдская мова" ], "kv": [ "Комі", "Комі мова" ], "kw": [ "Корнская", "Корнская мова" ], "ky": [ "Кіргізская", "Кіргізская Вікіпедыя" ], "la": [ "Лацінская", "Лацінская Вікіпедыя" ], "lad": [ "Сефардская", "Сефардская мова" ], "lb": [ "Люксембургская", "Люксембургская мова" ], "lbe": [ "Лакская" ], "lez": [ "Лезгінская", "Лезгінская мова" ], "lfn": [ "Лінгва франка нова" ], "lg": [ "Луганда", "Луганда" ], "li": [ "Лімбургская" ], "lij": [ "Лігурская" ], "lld": [ "Ладзінская" ], "lmo": [ "Ламбардская" ], "ln": [ "Лінгала", "Лінгала" ], "lo": [ "Лаоская", "Лаоская мова" ], "lrc": [ "Паўночналурская" ], "lt": [ "Літоўская", "Літоўская Вікіпедыя" ], "ltg": [ "Латгальская", "Латгальская Вікіпедыя" ], "lv": [ "Латышская", "Латышская Вікіпедыя" ], "lzh": [ "Вэньянь" ], "mad": [ "Мадурская", "Мадурская мова" ], "mai": [ "Майтхілі" ], "map-bms": [ "Баньюмасанская" ], "mdf": [ "Макшанская", "Макшанская мова" ], "mg": [ "Малагасійская", "Малагасійская Вікіпедыя" ], "mh": [ "Маршальская" ], "mhr": [ "Лугавамарыйская" ], "mi": [ "Маары", "Маары (мова)" ], "min": [ "Мінангкабау", "Вікіпедыя на мове мінангкабау" ], "mk": [ "Македонская", "Македонская Вікіпедыя" ], "ml": [ "Малаялам", "Малаялам" ], "mn": [ "Мангольская", "Мангольская мова" ], "mni": [ "Маніпуры" ], "mnw": [ "Монская" ], "mo": [ "Малдаўская", "Малдаўская мова" ], "mr": [ "Маратхі", "Маратхі (мова)" ], "mrj": [ "Горнамарыйская" ], "ms": [ "Малайская", "Малайская Вікіпедыя" ], "mt": [ "Мальтыйская", "Мальтыйская мова" ], "mus": [ "Крыкская" ], "mwl": [ "Мірандская" ], "my": [ "Бірманская", "Бірманская мова" ], "myv": [ "Эрзянская", "Эрзянская мова" ], "mzn": [ "Мазандэранская" ], "na": [ "Наўруанская" ], "nah": [ "Астэкская", "Астэкскія мовы" ], "nan": [ "Паўднёваміньская", "Паўднёваміньская Вікіпедыя" ], "nap": [ "Неапалітанская", "Неапалітанская Вікіпедыя" ], "nds": [ "Ніжненямецкая", "Ніжненямецкая мова" ], "nds-nl": [ "Нідэрландская ніжнесаксонская" ], "ne": [ "Непальская", "Непальская мова" ], "new": [ "Неварская", "Неварская мова" ], "ng": [ "Ндонга" ], "nia": [ "Ніас" ], "nl": [ "Нідэрландская", "Нідэрландская Вікіпедыя" ], "nn": [ "Нарвежская (нюнорск)", "Нарвежская Вікіпедыя (нюнорск)" ], "no": [ "Нарвежская (букмал)", "Нарвежская Вікіпедыя (букмал)" ], "nov": [ "Навіяль", "Навіяль" ], "nqo": [ "Нко" ], "nrm": [ "Нармандская", "Нармандская мова" ], "nso": [ "Паўночны сота" ], "nv": [ "Наваха" ], "ny": [ "Ньянджа" ], "oc": [ "Аксітанская", "Аксітанская Вікіпедыя" ], "olo": [ "Лівікаўская карэльская", "Карэльская мова" ], "om": [ "Арома" ], "or": [ "Одыя", "Одыя (мова)" ], "os": [ "Асецінская", "Асецінская Вікіпедыя" ], "pa": [ "Панджабі" ], "pag": [ "Пангасінанская" ], "pam": [ "Капампанганская", "Капампанганская мова" ], "pap": [ "Пап’ямента" ], "pcd": [ "Пікардская", "Пікардская мова" ], "pcm": [ "Нігерыйская крэольская" ], "pdc": [ "Пенсільванска-нямецкая", "Пенсільванска-нямецкі дыялект" ], "pfl": [ "Пфальцская" ], "pi": [ " Палі" ], "pih": [ "Норфалкская" ], "pl": [ "Польская", "Польская Вікіпедыя" ], "pms": [ "П’емонцкая", "П’емонцкая Вікіпедыя" ], "pnb": [ "Заходнепенджабская" ], "pnt": [ "Пантыйская" ], "ps": [ "Пушту", "Пушту" ], "pt": [ "Партугальская", "Партугальская Вікіпедыя" ], "pwn": [ "Пайваньская" ], "qu": [ "Кечуа", "Мова кечуа" ], "rm": [ "Рэтараманская", "Рэтараманская мова" ], "rmy": [ "Цыганская", "Цыганская мова" ], "rn": [ "Рундзі" ], "ro": [ "Румынская", "Румынская Вікіпедыя" ], "roa-rup": [ "Арамунская", "Арамунская мова" ], "roa-tara": [ "Таранцінская" ], "ru": [ "Руская", "Руская Вікіпедыя" ], "rue": [ "Русінская", "Русінская Вікіпедыя" ], "rw": [ "Руанда" ], "sa": [ "Санскрыт", "Санскрыт" ], "sah": [ "Якуцкая", "Якуцкая мова" ], "sat": [ "Санталі" ], "sc": [ "Сардзінская", "Сардзінская мова" ], "scn": [ "Сіцылійская", "Сіцылійская Вікіпедыя" ], "sco": [ "Шатландская (германская)", "Шатландская раўнінная мова" ], "sd": [ "Сіндхі", "Сіндхі (мова)" ], "se": [ "Паўночнасаамская", "Паўночнасаамская мова" ], "sg": [ "Санга", "Санга (мова)" ], "sh": [ "Сербахарвацкая", "Сербахарвацкая Вікіпедыя" ], "shi": [ "Ташэльхіт" ], "shn": [ "Шанская" ], "si": [ "Сінгальская", "Сінгальская мова" ], "simple": [ "Спрошчаная англійская", "Вікіпедыя на спрошчанай англійскай мове" ], "sk": [ "Славацкая", "Славацкая Вікіпедыя" ], "skr": [ "Сарайкі" ], "sl": [ "Славенская", "Славенская Вікіпедыя" ], "sm": [ "Самаанская", "Самаанская мова" ], "smn": [ "Інары-саамская", "Інары-саамская мова" ], "sn": [ "Шона", "Шона (мова)" ], "so": [ "Самалійская", "Самалійская мова" ], "sq": [ "Албанская", "Албанская Вікіпедыя" ], "sr": [ "Сербская", "Сербская Вікіпедыя" ], "srn": [ "Сранан-тонга" ], "ss": [ "Сваці" ], "st": [ "Сесота", "Сота (мова)" ], "stq": [ "Усходнефрызская", "Усходнефрызская мова" ], "su": [ "Сунданская", "Сундская мова" ], "sv": [ "Шведская", "Шведская Вікіпедыя" ], "sw": [ "Суахілі", "Суахілі" ], "szl": [ "Сілезская", "Сілезская Вікіпедыя" ], "szy": [ "Сакізая" ], "ta": [ "Тамільская", "Тамільская Вікіпедыя" ], "tay": [ "Атаяльская" ], "tcy": [ "Тулу" ], "te": [ "Тэлугу", "Тэлугская Вікіпедыя" ], "tet": [ "Тэтум" ], "tg": [ "Таджыкская", "Таджыкская Вікіпедыя" ], "th": [ "Тайская", "Тайская Вікіпедыя" ], "ti": [ "Тыгрынья", "Тыгрынья" ], "tk": [ "Туркменская", "Туркменская мова" ], "tl": [ "Тагальская", "Тагальская Вікіпедыя" ], "tly": [ "Талышская" ], "tn": [ "Тсвана", "Тсвана (мова)" ], "to": [ "Танганская" ], "tok": [ "Такіпона", "Такіпона" ], "tpi": [ "Ток-пісін" ], "tr": [ "Турэцкая", "Турэцкая Вікіпедыя" ], "trv": [ "Седык" ], "ts": [ "Тсонга" ], "tt": [ "Татарская", "Татарская Вікіпедыя" ], "tum": [ "Тумбука" ], "tw": [ "Чві" ], "ty": [ "Таіцянская", "Таіцянская мова" ], "tyv": [ "Тувінская", "Тувінская мова" ], "udm": [ "Удмурцкая", "Удмурцкая Вікіпедыя" ], "ug": [ "Уйгурская", "Уйгурская мова" ], "uk": [ "Украінская", "Украінская Вікіпедыя" ], "ur": [ "Урду", "Вікіпедыя на урду" ], "uz": [ "Узбекская", "Узбекская Вікіпедыя" ], "ve": [ "Венда" ], "vec": [ "Венецкая" ], "vep": [ "Вепская", "Вепская мова" ], "vi": [ "В’етнамская", "В’етнамская Вікіпедыя" ], "vls": [ "Заходнефламандская", "Заходнефламандская група дыялектаў" ], "vo": [ "Валапюк", "Вікіпедыя на валапюк" ], "wa": [ "Валонская", "Валонская мова" ], "war": [ "Варайская", "Варайская Вікіпедыя" ], "wo": [ "Валоф" ], "wuu": [ "У" ], "xal": [ "Калмыцкая", "Калмыцкая мова" ], "xh": [ "Каса" ], "xmf": [ "Мегрэльская" ], "yi": [ "Ідыш", "Вікіпедыя на ідышы" ], "yo": [ "Ёруба", "Ёруба (мова)" ], "yue": [ " Кантонская", "Кантонскі дыялект" ], "za": [ "Чжуанская" ], "zea": [ "Зеландская" ], "zgh": [ "Стандартная мараканская берберская" ], "zh": [ "Кітайская", "Кітайская Вікіпедыя" ], "zh-classical": [ "Кітайская (вэньянь)", "Вэньянь" ], "zh-min-nan": [ "Паўднёваміньская", "Паўднёваміньская Вікіпедыя" ], "zh-yue": [ "Юэ" ], "zu": [ "Зулуская", "Зулу" ] } h2rywuspo8nxlzgbd63e2emzs05j70r Прыморскэ (Кілійскі раён) 0 636559 5159571 4971228 2026-06-29T22:07:05Z Spokiyny 153126 /* */ 5159571 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва=1551|крыніца насельніцтва=<ref>https://vylkivska-gromada.gov.ua/zvit-starosti-primorskogo-starostinskogo-okrugu-za-2025-rik-13-56-49-26-03-2026/</ref>|год перапісу=2026}} '''Прыморскэ'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Примо́рське}}) — вёска ў [[Кілійскі раён|Кілійскім раёне]] [[Адэская вобласць|Адэскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Кілійскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Кілійскага раёна]] 6vun5vr7dirv5hq2gg8cdewjcfdh0vo 5159626 5159571 2026-06-30T09:22:17Z M.L.Bot 261 афармленне 5159626 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна|Насельніцтва=1551|крыніца насельніцтва=<ref>https://vylkivska-gromada.gov.ua/zvit-starosti-primorskogo-starostinskogo-okrugu-za-2025-rik-13-56-49-26-03-2026/</ref>|год перапісу=2025}} '''Прыморскэ'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Примо́рське}}) — вёска ў [[Кілійскі раён|Кілійскім раёне]] [[Адэская вобласць|Адэскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Кілійскі раён}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Кілійскага раёна]] 2yc03c4lq7sdjib53qp1pjpttik7804 Струга-Красненскі раён 0 643649 5159479 4027424 2026-06-29T12:47:19Z Autumndancer 168015 5159479 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Струга-Красненскі раён''' ({{lang-ru|Струго-Красненский район}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) на паўночным усходзе [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу [[Стругі Красныя]]. == Геаграфія == Плошча раёна — 3164 км². Раён мяжуе з [[Порхаўскі раён|Порхаўсім]], [[Пскоўскі раён|Пскоўскім]], [[Гдоўскі раён|Гдоўскім]] і [[Плюскі раён|Плюскім раёнам]] Пскоўскай вобласці, а таксама з [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай вобласцю]]. Асноўныя рэкі — Курэя, Сітна, Люта, Пскава. Асноўныя азёры — Шчырскае, Чорнае, Долгае, Кебскае, Падольскае, Веленскае. == Буйныя населеныя пункты == * [[Цапелька]] {{зноскі}} {{Струга-Красненскі раён}} {{Пскоўская вобласць}} [[Катэгорыя:Раёны Пскоўскай вобласці]] 8n1lmia0x0s47mxl4pha3oc96uc2waf Акрэсціна 0 656049 5159532 5148224 2026-06-29T16:36:26Z 5159532 wikitext text/x-wiki {{Турма | Назва = Акрэсціна | Выява = [[Выява:Prison cell Akrestsina, Minsk .jpg|240px]] | Месцазнаходжанне = | Каардынаты = | Бягучы статус = | Рэжым бяспекі = | Колькасць месцаў = | Адкрыццё = | Зачыненне = | Знаходзіцца ў ведамстве = [[ГУУС Мінгарвыканкама]] | Начальнік = }} '''«Акрэ́сціна»''' ({{lang-ru|Окрестина}}) — комплекс месцаў зняволення ў [[Мінск]]у, размешчаны па [[1-ы завулак Акрэсціна (Мінск)|1-м завулку Акрэсціна]] (адсюль назва), на рагу [[вуліца Кулібіна (Мінск)|вуліцы Кулібіна]] і [[завулак Талаша (Мінск)|завулка Талаша]]. Комплекс складаецца з прыёмніка-размеркавальніка для непаўналетніх (дом № 38), [[ізалятар часовага ўтрымання|ізалятара часовага ўтрымання]] (№ 36А) і цэнтра ізаляцыі правапарушальнікаў (№ 36) [[ГУУС Мінгарвыканкама]]<ref name="tut19"/>. Часта выкарыстоўваецца рэжымам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] для катаванняў праціўнікаў рэжыму. «Акрэсціна» стала хадзячай назвай, «патрапіць на Акрэсціна» азначае быць затрыманым, або проста патрапіць у турму<ref name="tut19">{{cite web|author = Снежана Инанец|date = 2020-08-19|url = https://news.tut.by/society/697087|title = Не Окрестино. В честь кого на самом деле назван переулок, где находится печально известный изолятор|access-date = 2020-09-19|language = ru|archive-date = 21 красавіка 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210421200944/https://news.tut.by/society/697087|url-status = dead}}</ref>. З 2020 года стала сімвалам [[катаванні|катаванняў]] [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|мірных грамадзян, нязгодных з фальсіфікацыямі на выбарах]]<ref name="nashaniva.by">[https://nashaniva.by/?c=ar&i=257426 Арцыбіскуп Кандрусевіч памаліўся ля ізалятараў на Акрэсціна]</ref><ref>{{cite web |url=https://web.de/magazine/politik/ex-inhaftierte-belarus-folter-sterben-34999830 |title=Ex-Inhaftierte berichten von Folterungen durch Polizisten in Belarus |date=2020-08-19 |language=de|publisher={{нп3|Web.de|Web.de|de|Web.de}}|access-date=2020-08-23}}</ref><ref>{{cite web |first=Bernhard|last=Riedmann |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/belarus-schmerz-und-schwanensee-bilder-aus-minsk-a-51076b1c-620a-41e0-baba-12a850986bb2 |title=Schmerz und Schwanensee: Fotograf Andrei Liankevich dokumentiert die Lage in Belarus |publisher=[[Der Spiegel]] |date=2020-08-23 |language=de |access-date=2020-08-23}}</ref>. == Масавыя катаванні 9–14 жніўня 2020 года == {{Асноўны артыкул|Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)}} [[Файл:Збіты Стас Дзядоў.jpg|міні|злева|Збіты на Акрэсціна пратэстовец, затрыманы 11 жніўня 2020 года]] У дзень выбараў 9 жніўня 2020 года, адразу пасля галасавання, па ўсёй тэрыторыі Беларусі пачаліся масавыя пратэсты. Комплекс на Акрэсціна стаў адным з галоўных месцаў, куды масава звозілі затрыманых у [[Мінск]]у пратэстоўцаў. За пяць дзён (з 9 па 14 жніўня) праз Цэнтр ізаляцыі правапарушальнікаў (ЦІП), разлічаны на ўтрыманне ўсяго 110 чалавек, сілавікі прапусцілі больш за тры тысячы затрыманых грамадзян{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=4}}. Пры выгрузцы з [[Аўтазак|аўтазакаў]] супрацоўнікі [[АМАП (Беларусь)|АМАПа]] і ЦІП утваралі так званыя «калідоры смерці» — два шэрагі сілавікоў, праз якія затрыманыя павінны былі прабягаць пад бесперапыннымі ўдарамі [[Гумовая дубінка|гумовых дубінак]], ног і шчытоў{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=7-8}}. Пасля гэтага людзей ставілі на калені ўздоўж бетонных платоў ва ўнутраным дворыку ізалятара, прымушаючы ўпірацца галавой у зямлю, а рукі жорстка фіксавалі за спінай [[Пластыкавая сцяжка|будаўнічымі сцяжкамі]]{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=11-12}}. У такіх ненатуральных позах, якія выклікалі парушэнне кровазвароту і адміранне канечнасцяў, людзі знаходзіліся на вуліцы ад некалькіх гадзін да цэлых сутак. Любая спроба змяніць позу ці папрасіць вады каралася жорсткім збіццём{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=18, 23}}. Затрыманых не кармілі па некалькі сутак, акрамя выдачы некалькіх боханаў хлеба на дзясяткі чалавек. Ваду давалі ў мінімальных колькасцях: адна-дзве пластыкавыя бутэлькі на 50—100 чалавек, з якіх людзі пілі па чарзе, што стварала дадатковую пагрозу распаўсюджвання [[Каранавірусная інфекцыя COVID-19|COVID-19]]{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=17, 35}}. Многім адмаўлялі ў наведванні прыбіральні, з-за чаго яны былі вымушаныя спраўляць патрэбу пад сябе прама ў двары або ў перапоўненых камерах{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=20, 24}}. Медыцынская дапамога практычна не надавалася нават пры наяўнасці [[Чэрапна-мазгавая траўма|чэрапна-мазгавых траўмаў]], адкрытых пераломаў і прыступаў [[Эпілепсія|эпілепсіі]]. Дзяжурныя лекары Акрэсціна часта самі абражалі затрыманых і адмаўляліся выклікаць хуткую дапамогу, заяўляючы, што «да вяселля зажыве»{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=17}}{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=22}}. У ноч з 13 на 14 жніўня 2020 года сваякі людзей, якіх утрымлівалі на Акрэсціна, зафіксавалі гукі няспыннага збіцця, якія добра было чуваць на вуліцы. На запісах таксама можна было пачуць галасы людзей, якія крычаць ад болю і просяць літасці<ref name="Amnesty24">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/01/belarus-impunity-for-perpetrators-of-torture-reinforces-need-for-international-justice/|title=Belarus: Impunity for perpetrators of torture reinforces need for international justice|publisher=[[Amnesty International]]|date=2021-01-27|access-date=2021-02-24|language=en}}</ref>. 14 жніўня многіх людзей выпусцілі, дзясяткі чалавек паказвалі раны і траўмы ад збіцця<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=tikikCIuPrk «Положили мне в штаны гранату»: что делают с задержанными в Беларуси] // {{нп3|BBC Расія|BBC Расія|uk|BBC Росія}}. 14 августа 2020.</ref>. == Сістэматычнае пагаршэнне ўмоў утрымання == Пачынаючы з восені 2020 года кіраўніцтва [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]] пачало мэтанакіравана і сістэматычна пагаршаць умовы ўтрымання ў комплексе на Акрэсціна для асоб, арыштаваных па палітычных матывах, ствараючы так званыя «спецыяльныя ўмовы», якія праваабаронцы прыраўноўваюць да катаванняў{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=25, 28}}. Камеры падтрымліваліся ў стане хранічнай перанаселенасці ў 5—10 разоў: у чатырохмясцовыя камеры змяшчалі да 40—50 чалавек, у двухмясцовыя — да 24. З-за недахопу [[Кісларод|кіслароду]] сцены былі мокрымі ад кандэнсату, людзі задыхаліся. Сон быў магчымы толькі стоячы або па чарзе на бетоннай падлозе або пад ложкамі{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=16-18, 42}}. У арыштаваных цалкам адабралі [[Матрац|матрацы]], [[Падушка|падушкі]] і [[Пасцельная бялізна|пасцельную бялізну]]. У якасці метаду катаванняў і псіхалагічнага ціску ў перапоўненыя камеры на падлогу рэгулярна вылівалі вёдры вады з высокай канцэнтрацыяй хлоркі ([[Хлорная вада|хлорнай вады]]). Ядавітыя выпарэнні выклікалі [[Апёк|апёкі]] дыхальных шляхоў і вачэй, людзі пачыналі задыхацца і кашляць. Наглядчыкі пры гэтым катэгарычна адмаўляліся адчыняць вокны для ветрання{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=29-30}}. Вядомы выпадак, калі кіраўнік [[Аб’яднаная грамадзянская партыя|АГП]] [[Мікалай Георгіевіч Казлоў|Мікалай Казлоў]] быў дастаўлены ў бальніцу менавіта праз атручванне хлорам на Акрэсціна<ref name="заливают">{{Cite web|date=2021-04-06|title=На Окрестина камеры заливают хлоркой, в Жодино избивают, в Могилеве будят среди ночи. В каких условиях содержатся арестанты?|url=http://spring96.org/ru/news/102802|publisher=[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]]|language=ru}}</ref>. Адміністрацыя ізалятараў практыкавала катаванне [[Дэпрывацыя сну|дэпрывацыяй сну]]. Ноччу ў камерах пастаянна гарэла яркае святло, якое не дазваляла заснуць. Акрамя таго, наглядчыкі будзілі арыштаваных па некалькі разоў за ноч, прымушаючы іх ускокваць, падыходзіць да «кармушкі» (акенца ў дзвярах), называць сваё прозвішча і артыкул. Забаранялася сядзець і ляжаць на ложках з 6:00 да 22:00{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=30, 42}}. Былі цалкам забароненыя перадачы ад сваякоў: людзі не маглі атрымаць зменную бялізну, сродкі гігіены (у тым ліку зубныя шчоткі, мыла і туалетную паперу), цёплыя рэчы. У зімовы перыяд у камерах часта наўмысна адключалі ацяпленне, прымушаючы людзей мерзнуць на ледзяной падлозе{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=34, 39}}. У выніку [[Антысанітарыя|антысанітарыі]] ў камерах з'явіліся [[вошы]] і [[Блашчыцы|блашчыцы]]. Хворых з высокай тэмпературай не ізалявалі ад здаровых, што прыводзіла да масавага заражэння [[COVID-19]]{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=25, 39}}. У чэрвені 2021 года атрымаў агалоску выпадак, калі жанчыне, якая адбывала арышт на Акрэсціна, выдалілі [[яечнік]] з-за пераахалоджвання на ледзяной падлозе ізалятара<ref name="paslya">{{Cite web|date=2021-06-02|title=Пасля пераахалоджвання на Акрэсціна дзяўчыне выдалілі яечнік|url=https://euroradio.pl/paslya-peraahalodzhvannya-na-akrescina-dzyauchyne-vydalili-yaechnik|publisher=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]|language=be}}</ref>. == Сексуалізаваны гвалт, гамафобія і стаўленне да жанчын == {{Асноўны артыкул|Сексуальны гвалт}} {{Асноўны артыкул|Дыскрымінацыя ЛГБТ-людзей}} Сексуалізаваны гвалт і пагрозы яго прымянення сталі адным з інструментаў псіхалагічнага і фізічнага катавання на Акрэсціна. Затрыманым мужчынам супрацоўнікі АМАПа і ЦІП неаднаразова пагражалі [[Згвалтаванне|згвалтаваннем]] [[Гумовая дубінка|міліцэйскай дубінкай]], часта суправаджаючы гэта рассяканнем штаноў і бялізны нагамі або нажамі{{sfn|Трэцяя справаздача|2020|с=10, 20}}{{sfn|ЛГБТК+|2023|с=17}}. Зафіксаваныя выпадкі рэальнага згвалтавання мужчын шляхам пранікнення дубінкай у анальную адтуліну{{sfn|Трэцяя справаздача|2020|с=79}}{{sfn|ЛГБТК+|2023|с=20}}. У дачыненні да жанчын сілавікі таксама пастаянна выкарыстоўвалі пагрозы групавога згвалтавання, [[Абраза|абразы]] з сексуальным падтэкстам («прастытуткі», «[[Шлюха|шлюхі]]») і прымусовае распрананне. Дзяўчат прымушалі распранацца дагала і прысядаць, прычым часта такія дагляды праводзіліся ў прысутнасці супрацоўнікаў-мужчын або нават здымаліся імі на відэакамеру{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=16}}{{sfn|Трэцяя справаздача|2020|с=20, 28}}. Жанчын пазбаўлялі сродкаў гігіены падчас [[Менструацыя|менструацыі]], прапаноўваючы «выцірацца майкамі» або выкарыстоўваць адзін кавалак ваты на ўсю камеру{{sfn|Трэцяя справаздача|2020|с=17}}. [[Гамафобія]] і [[Трансфобія|трансфобія]] на дзяржаўным узроўні сталі дадатковым трыгерам для найбольш жорсткіх катаванняў. Любое адхіленне ад стэрэатыпнага ўяўлення сілавікоў пра «нарматыўную» знешнасць (кароткія валасы і [[Пірсінг|пірсінг]] у жанчын, доўгія ці афарбаваныя валасы, [[Макіяж|макіяж]] або татуіроўкі ў мужчын) прыводзіла да абвінавачванняў у прыналежнасці да [[ЛГБТ]]-супольнасці і ўзмоцненага гвалту. Супрацоўнікі мэтанакіравана зневажалі такіх затрыманых словамі нянавісці («[[Підар|підары]]», «петухі»), гвалтоўна абстрыгалі валасы{{sfn|ЛГБТК+|2023|с=12-14}}. [[Трансгендарнасць|Трансгендарных асоб]] змяшчалі ў камеры ў адпаведнасці з біялагічным полам і падвяргалі асобным здзекам, прымушаючы распранацца перад іншымі для дэманстрацыі геніталій{{sfn|ЛГБТК+|2023|с=16-17}}. == Пераслед антываенных пратэстоўцаў (2022) == {{Асноўны артыкул|Беларусь ва ўмовах расійска-ўкраінскай вайны}} Пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну ў лютым 2022 года]] і прадастаўлення Беларуссю сваёй тэрыторыі для расійскіх войскаў, у краіне адбыліся антываенныя пратэсты. 27 і 28 лютага былі затрыманыя каля 1100 чалавек, многіх з якіх даставілі на Акрэсціна. Стаўленне да затрыманых антываенных актывістаў было такім жа жорсткім, як і ў жніўні 2020 года. Іх утрымлівалі ў перапоўненых [[Карцар|карцэрах]] без ежы, вады і сродкаў гігіены, збівалі і аблівалі хлоркай, дэманструючы, што практыка катаванняў на Акрэсціна набыла пастаянны, руцінны характар{{sfn|Антываенны супраціў|2022|с=4, 12}}. == Асобы, адказныя за катаванні на Акрэсціна == Паводле сведчанняў соцень пацярпелых, ідэнтыфікаваны шэраг службовых асоб, якія непасрэдна кіравалі катаваннямі ў Цэнтры ізаляцыі правапарушальнікаў або асабіста бралі ў іх удзел: * [[Яўген Андрэевіч Шапецька]] — начальнік ЦІП. Паводле сведчанняў, ён асабіста кіраваў працэсам масавага збіцця і ўтрымання людзей у бесчалавечных умовах. У адказ на скаргі затрыманых на адсутнасць вады, ежы і матрацаў ён заяўляў: «Гэта ўсё робіцца для таго, каб вам не хацелася сюды вярнуцца», тым самым пацвярджаючы наўмысны характар стварэння катавальных умоў{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=47}}{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=25}}. * [[Яўген Аляксеевіч Урублеўскі]] — супрацоўнік ЦІП (старшы сяржант міліцыі). Апазнаны шматлікімі пацярпелымі як адзін з самых жорсткіх садыстаў, які мэтанакіравана збіваў людзей дубінкамі і нагамі ў прагулачных дворыках і калідорах, асабіста выліваў хлорку ў камеры, абражаў і пагражаў сексуальным гвалтам жанчынам{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=20, 50}}. * [[Ігар Уладзіслававіч Цішачкін]] — супрацоўнік ЦІП, які прымаў актыўны ўдзел у збіццях і знішчэнні асабістых рэчаў затрыманых{{sfn|Вязні Акрэсціна|2023|с=49}}. * [[Ігар Рыгор'евіч Кенюх]] — начальнік ІЧУ на Акрэсціна, адказны за стварэнне бесчалавечных умоў і ігнараванне скаргаў затрыманых на адсутнасць медыцынскай дапамогі{{sfn|Чацвёртая справаздача|2021|с=59}}. == Санкцыі ЕС, ЗША, іншых краін == Кіраўнікі і супрацоўнікі комплексу месца зняволенняў станавіліся суб’ектам забароны на паездкі і замарожвання актываў [[Еўрапейскі Саюз|Еўрапейскім Саюзам]] як частка [[Чорны спіс Еўрасаюза|Чорнага спісу Еўрасаюза]]<ref>{{Cite web|last=МГ/АА|title=Евросоюз утвердил новый пакет санкций против представителей Беларуси. Кто в списке?|url=https://belsat.eu/ru/news/21-06-2021-evrosoyuz-utverdil-personalnye-sanktsii-protiv-predstavitelej-belarusi/|date=2021-06-21|archive-url=https://archive.today/20210627064633/https://belsat.eu/ru/news/21-06-2021-evrosoyuz-utverdil-personalnye-sanktsii-protiv-predstavitelej-belarusi/|archive-date=27 чэрвеня 2021|access-date=2021-06-27|publisher=[[Белсат]]|language=ru|url-status=live}}</ref>. Згодна з рашэннем [[Савет Еўрапейскага саюза|Савета Еўрапейскага саюза]] ад 2 кастрычніка 2020 года Іван Сакалоўскі, дырэктар цэнтра ізаляцыі Акрэсціна, быў уключаны ў спіс за ''«бесчалавечнае і прыніжаючае годнасць абыходжанне, у тым ліку з прымяненнем катаванняў, у дачыненні да грамадзян, затрыманых у ізалятары»''<ref>{{Cite web|title=EUR-Lex - 02012D0642-20210227 - EN - EUR-Lex|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02012D0642-20210227|access-date=2021-06-26|publisher=[[EUR-Lex]]|language=en}}</ref>. Яго ж уключылі ў свае санкцыйныя спісы [[Вялікабрытанія]]<ref>{{Cite web|language=en|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/996772/Belarus.pdf|title=CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK|date=2021-06-25|publisher=Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury}}</ref>, [[Канада]]<ref>{{Cite web|url=https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/sanctions/consolidated-consolide.aspx?lang=eng|title=Consolidated Canadian Autonomous Sanctions List|date=2015-10-19|publisher=[[Міністэрства міжнародных спраў Канады]]|access-date=2021-06-29|language=en}}</ref>, [[Швейцарыя]]<ref>{{Cite web|last=Shields|first=Michael|coauthors=Liffey, Kevin|date=2021-07-07|editor-last=Liffey|editor-first=Kevin|title=Swiss widen sanctions list against Belarus|url=https://www.reuters.com/world/europe/swiss-widen-sanctions-list-against-belarus-2021-07-07/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707215407/https://www.reuters.com/world/europe/swiss-widen-sanctions-list-against-belarus-2021-07-07/|archive-date=2021-07-07|access-date=2021-07-10|publisher=[[Reuters]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-07-07|title=Sanctions program: Belarus: Verordnung vom 11. Dezember 2020 über Massnahmen gegenüber Belarus (SR 946.231.116.9), Anhang 1 Origin: EU Sanctions: Art. 2 Abs. 1 (Finanzsanktionen) und Art. 3 Abs. 1 (Ein- und Durchreiseverbot)|url=https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2021-07-07.pdf.download.pdf/Belarus_2021-07-07.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707175409/https://www.seco.admin.ch/dam/seco/de/dokumente/Aussenwirtschaft/Wirtschaftsbeziehungen/Exportkontrollen/Sanktionen/Verordnungen/Belarus/belarus_2021-07-07.pdf.download.pdf/Belarus_2021-07-07.pdf|archive-date=2021-07-07|access-date=2021-07-10|publisher={{нп3|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях|de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|language=en}}</ref>. 20 лістапада да кастрычніцкага пакета санкцый [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]] далучыліся [[Албанія]], [[Ісландыя]], [[Ліхтэнштэйн]], [[Нарвегія]], [[Паўночная Македонія]], [[Чарнагорыя]] і [[Украіна]]<ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the EU on the alignment of certain third countries concerning restrictive measures against Belarus |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/11/20/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-alignment-of-certain-third-countries-concerning-restrictive-measures-against-belarus/ |publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2020-11-20|access-date=2021-09-13|language=en}}</ref>. Згодна з рашэннем [[Савет Еўрапейскага саюза|Савета Еўрапейскага саюза]] ад 21 чэрвеня 2021 года ў ліст былі дададзены чарговыя службовыя асобы: Яўген Урублеўскі, старшы сяржант міліцыі, які паводле сведкаў і паведамленняў СМІ асабіста прымаў удзел у жорсткіх пабоях затрыманых мірных жыхароў, за ''«бесчалавечнае і прыніжаючае годнасць абыходжанне, уключаючы катаванні, у дачыненні да грамадзян, якія ўтрымліваюцца ў Цэнтры ізаляцыі правапарушальнікаў»'', Яўген Шапецька, дырэктар цэнтра ізаляцыі, за ''«жудасныя ўмовы ў цэнтры ізаляцыі і бесчалавечнае і прыніжаючае годнасць абыходжанне з грамадзянамі, якія ўдзельнічалі ў мірных акцыях пратэсту і былі затрыманыя»'', Ігар Кенюх, кіраўнік Ізалятара часовага ўтрымання, за ''«жудасныя ўмовы і за бесчалавечнае і зневажальнае годнасць абыходжанне,'' ''уключаючы збіццё і катаванні»'' ''і «ціск на медыцынскі персанал з мэтай выдалення лекараў»'', Глеб Дрыль і Уладзімір Лапыр, намеснікі кіраўніка Ізалятара часовага ўтрымання, за ''«жудасныя ўмовы і бесчалавечнае і зневажальнае годнасць абыходжанне, уключаючы збіццё і катаванні»'' ў дачыненні да затрыманых грамадзян<ref name="EU21062021">[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0997&from=EN COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/997] — [[EUR-Lex]], 21.06.2021</ref>. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]] далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя<ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the alignment of certain third countries with the Council Decision (CFSP) 2021/1002 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/07/06/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-eu-on-the-alignment-of-certain-countries-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus/|publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2021-07-06|access-date=2021-09-10|language=en}}</ref>. 9 жніўня гэтыя ж службовыя асобы патрапілі пад санкцыі [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]<ref>{{Cite web|date=2021-08-09|title=Treasury Holds the Belarusian Regime to Account on Anniversary of Fraudulent Election|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0315|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809161340/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0315|archive-date=2021-08-09|access-date=2021-08-10|publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-09|title=США расширили санкции в отношении официального Минска. Полный список|url=https://news.zerkalo.io/economics/1392.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809213314/https://news.zerkalo.io/economics/1392.html|archive-date=2021-08-09|access-date=2021-08-10|publisher=[[Zerkalo.io]]|language=ru}}</ref>. 21 чэрвеня 2021 года цэнтры ўтрымання на Акрэсціна былі дададзены да [[Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб|спісу спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], за, паводле відавочцаў, фізічны гвалт, у тым ліку катаванні і бесчалавечныя ўмовы падчас затрымання, — парушэнні [[Правы чалавека|правоў чалавека]], звязаныя з [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычнымі рэпрэсіямі]]<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0237 |title=Treasury and International Partners Condemn Ongoing Human Rights Abuses and Erosion of Democracy in Belarus|publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]|date=2021-06-21|access-date=2021-08-18|language=en}}</ref><ref>[https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/ OFAC Sanctions List Search], [[Міністэрства фінансаў ЗША]]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://okrestina.info Справаздача Міжнароднага камітэта па расследаванні катаванняў у Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220331012811/https://okrestina.info/ |date=31 сакавіка 2022 }} {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Палітычны крызіс у Беларусі}} [[Катэгорыя:Турмы Беларусі]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска]] [[Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША]] eqmccugy802v9yjbadrg0azl1urqv8q Партал:Кінематограф/Новыя артыкулы 100 658977 5159527 5159248 2026-06-29T15:51:26Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5159527 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Прыгоды парася Фунціка|2026-06-29T13:40:25Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Спадар Ніхто супраць Пуціна|2026-06-28T09:01:54Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Соф'я Валодчынская|2026-06-27T22:09:58Z|Rabbi Mendl}} {{Новы артыкул|Леон Немчык|2026-06-26T07:28:44Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Апошні сапраўдны мужчына|2026-06-24T14:58:55Z|Emilia Noah}} {{Новы артыкул|Білі Крудап|2026-06-24T13:13:55Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Вялікая рыба|2026-06-24T12:50:40Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Джон Фінч|2026-06-23T11:16:15Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Лоўдэрмілк|2026-06-23T06:34:11Z|Lucas artic}} {{Новы артыкул|This Is the Police 2|2026-06-22T18:02:00Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Дзік Кіні|2026-06-21T20:05:41Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Мультыплікацыйная студыя|2026-06-21T17:54:06Z|Feeleman}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 40jxvbn5lsxnuw0ym0pmluhnwa0b1ll Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй 0 661194 5159538 5158212 2026-06-29T16:42:32Z 5159538 wikitext text/x-wiki {{Спецслужба |Найменне=Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй МУС Беларусі |арыгінал= |эмблема= |апісанне= |краіна= |створана= |распушчана= |юрысдыкцыя= |штаб кватэра=[[Дом віцэ-губернатара (Мінск)|Дом віцэ-губернатара]], [[Рэвалюцыйная вуліца (Мінск)|Рэвалюцыйная вуліца]], [[Мінск]] |бюджэт= |колькасць= |папярэдняя= |пераемніца= |тып кіраўніка= |кіраўнік= |тып кіраўніка2= |намеснік= |сайт= }} '''Гало́ўнае ўпраўле́нне па барацьбе́ з арганізава́най злачы́ннасцю і кару́пцыяй (ГУБАЗіК)''' ({{lang-ru|Главное управление по борьбе с организованной преступностью и коррупцией (ГУБОПиК)}}) — упраўленне ў [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрстве ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]], якое актыўна выкарыстоўваецца для правядзення рэпрэсій супраць праціўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] і для задушэння акцый пратэсту<ref name="svaboda"/>. Супрацоўнікі ГУБАЗіК сістэматычна ўжываюць гвалт і катаванні да схопленых, здымаюць на відэа пагромы кватэр праціўнікаў рэжыму, прымушаюць выбачацца на відэакамеру за палітычную і грамадзянскую пазіцыю. Упраўленне таксама займаецца тылавой падтрымкай [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|расійскага ўварвання ва Украіну]], якое пачалося ў лютым 2022 года, захоплівае і ўжывае гвалт да людзей за публічную падтрымку Украіны{{Пераход|Рэпрэсіі за падтрымку Украіны}}. Цэнтральны офіс упраўлення размяшчаецца ў былым [[Дом віцэ-губернатара (Мінск)|доме віцэ-губернатара]] па [[Рэвалюцыйная вуліца (Мінск)|Рэвалюцыйнай вуліцы]], 3. == Асноўныя функцыі == [[Файл:Revaliucyjnaja street (Minsk, Belarus) p03.jpg|міні|Штаб упраўлення ў Мінску, вуліца Рэвалюцыйная, 3]] Упраўленне дэкларуе, што ягонымі асноўнымі функцыямі ёсць: * супрацьдзеянне карупцыі ў органах дзяржаўнай улады і прыярытэтных галінах эканомікі; * барацьба з арганізаванай злачыннасцю, у тым ліку транснацыянальнага і міжнароднага характару; * прадухіленне і раскрыццё цяжкіх і асабліва цяжкіх злачынстваў агульнакрымінальнай і эканамічнай накіраванасці, якія здзяйсняюцца арганізаванымі групамі; * прадухіленне тэрарыстычных і экстрэмісцкіх праяў; * усталяванне і ліквідацыя каналаў незаконнай міграцыі, а таксама выяўленне і прадухіленне іншых злачынстваў, якія здзяйсняюцца членамі арганізаваных груп, сфармаваных па нацыянальнай ці этнічнай прыкмеце альбо якія дзейнічаюць у арганізацыях дыяспар. Пра гэтым фактычна ўпраўленне таксама выкарыстоўваецца для рэпрэсій супраць праціўнікаў рэжыму Лукашэнкі, задушэння масавых пратэстаў і любых форм супраціву. Пасля фальсіфікацыі [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў 2020 года]] і пачатку палітычнага крызісу ў Беларусі, задушэнне пратэстаў і пераслед праціўнікаў рэжыму Лукашэнкі, катаванні, а таксама пагромы кватэр і ўстаноў, ёсць асноўным кірункам дзейнасці ўпраўлення<ref>{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/31871904.html|title = Сын за бацьку, маці за сына, брат за брата. Як беларускі рэжым помсьціць сваякам сваіх апанэнтаў|date = 27-5-2022|work = [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]}}</ref><ref>{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/31865950.html|title = «Запоем чытаў навіны „русского мира“ і крычаў, што на Кіеў трэба скінуць ядзерную бомбу». Што за людзі кіруюць ГУБАЗіКам|date = 25-5-2022|work = [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]}}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.svaboda.org/a/31879889.html|title = Родныя палітзьняволенай Вольгі Рытус: «Каб выбіць паказаньні, яе аблівалі вадой і пагражалі пасадзіць сына» |date = 2-6-2022|work = [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]}}</ref><ref>{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/31874675.html|title = Два пагромы адной вайны. Чаму сілавікі ў Беларусі — гэта і ёсьць акупацыя|author = Сяргей Дубавец|author-link = Сяргей Іванавіч Дубавец|date = 30-5-2022|work = [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]}}</ref>. == Гісторыя == 28 сакавіка 1991 года ў цэнтральным апараце [[Міністэрства ўнутраных спраў СССР|МУС СССР]] было заснавана галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю<ref>Приказ Министерства внутренних дел СССР от 28 марта 1991 года № 026 «О создании межрегиональных (региональных) управлений по борьбе с организованной преступностью МВД СССР»</ref>. У яго структуру ўвайшло міжрэгіянальнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю № 1, якое базавалася ў Мінску і знаходзілася ў аператыўным падпарадкаванні кіраўніцтва [[Міністэрства ўнутраных спраў БССР|МУС БССР]]. 30 снежня 2003 года Камітэт па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй пры МУС Беларусі быў скасаваны. Паўнамоцтвы камітэта і падпарадкаваных яму тэрытарыяльных і на транспарце спецыяльных падраздзяленняў па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй былі перададзены Міністэрству ўнутраных спраў, [[Галоўнае ўпраўленне ўнутраных спраў Мінскага гарвыканкама|галоўнаму ўпраўленню ўнутраных спраў Мінгарвыканкама]], упраўленням унутраных спраў аблвыканкамаў, [[Упраўленне ўнутраных спраў на транспарце МУС Беларусі|упраўленню ўнутраных спраў на транспарце]]<ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby09/sbor37/text37919.htm Указ Президента Республики Беларусь от 30 декабря 2003 года № 603 «О некоторых мерах по совершенствованию системы органов и подразделений внутренних дел Республики Беларусь»]</ref>. У МУС Беларусі было створана галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй. === Пасля палітычнага крызісу 2020 года === 20 лістапада 2020 года [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]] абвясціла пра запуск працэсу міжнароднага прызнання структур ГУБАЗіК і [[АМАП (Беларусь)|АМАП]] [[Тэрарызм|тэрарыстычнымі арганізацыямі]] ў сувязі з учыненымі імі злачынствамі ў час задушэння [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў і гвалту]] з боку [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]]<ref name="svaboda">{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/30960975.html|title = Сьвятлана Ціханоўская запускае працэс прызнаньня ГУБАЗіК і АМАП тэрарыстычнымі арганізацыямі |date = 2020-11-20|work = [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]}}</ref>. У другой палове 2020 года афіцэр ГУБАЗіК Станіслаў Лупаносаў перайшоў на бок апазіцыі, перадаў руху за свабодныя выбары вялікі масіў унутранай інфармацыі і з’ехаў з Беларусі<ref>{{cite web|author=Арцём Гарбацэвіч|title=Афіцэр ГУБАЗіКа, які перадаваў інфармацыю «Байполу», даў першае інтэрв’ю: Хай думаюць, што я адзін такі, хай супакойваюць сябе|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=270383|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-03-25|access-date=2021-12-15}}</ref>. У красавіку 2023 года Мінскі гарадскі суд завочна прыгаварыў Лупаносава да 18 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму і да штрафу<ref>{{cite web|url=https://spring96.org/be/news/111968|title=Былога афіцэра ГУБАЗіКа Станіслава Лупаносава завочна асудзілі да 18 гадоў калоніі|date=2023-06-16|work=[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]]}}</ref>. Ідэалогію ўпраўлення часта звязваюць з [[рашызм]]ам і рускім неанацызмам<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/333611|title=У Беларусі зʼявіўся «новы Яўген Прыгожын»?|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-01-07|access-date=2024-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nashaniva.com/335792|title=«Калі ён стане міністрам, Кубракоў падасца пацанёнкам». Гісторыя жыцця Мікалая Карпянкова|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-02-08}}</ref>. Супрацоўнікі ўпраўлення захопваюць беларусаў за нацыянальную сімволіку<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://euroradio.fm/gubazik-zatrymau-muzhchynu-za-lozung-zhyve-belarus|title=ГУБАЗіК затрымаў мужчыну за лозунг "Жыве Беларусь!"|work=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]|date=2023-09-27|access-date=2024-06-25}}</ref>, прымушаюць выводзіць татуіроўкі з нацыянальнай сімволікай, як гербам «[[Пагоня]]»<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://malanka.media/news/30871|title=«Погоня» — экстремистская, «Трезуб» — нацистский. За какие тату преследуют беларусов?|website=Маланка Медиа|date=2023-07-20|access-date=2024-06-25}}</ref> або цытатай [[Янка Купала|Янкі Купалы]]<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/323123|title=ГУБАЗіК прымусіў мужчыну звесці татуіроўку з радком «Не быць скотам»|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2023-08-02|access-date=2024-06-25}}</ref>. === Рэпрэсіі за падтрымку Украіны === Упраўленне падтрымала [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|Уварванне Расіі ва Украіну ў 2022 годзе]]. Так, ГУБАЗіК стварыў шматлікія падробленыя Тэлеграм-боты, якія ўдаюць сябе за сапраўдных ботаў для ініцыятыў у падтрымку Украіны ў гэтай вайне. Праз зварот у падробленыя боты ГУБАЗіК вылічвае і захоплівае актыўных прыхільнікаў Украіны ў Беларусі<ref>{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/31754617.html|title = «ГУБАЗіК стварае фэйкавыя тэлеграм-боты, каб лавіць людзей на жыўца». Як у Беларусі пачалі затрымліваць тых, хто гатовы дапамагаць Украіне |date = 15-3-2022|work = [[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|language = be}}</ref>. 11 сакавіка 2022 года ГУБАЗіК схапіў у Мінску актыўнага рэдактара [[Руская Вікіпедыя|рускамоўнага раздзела Вікіпедыі]] [[Марк Ізрайлевіч Бернштэйн|Марка Бернштэйна]], прычынай стала ягонае актыўнае рэдагаванне старонак пра [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварванне Расіі ва Украіну ў 2022 годзе]].<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.theverge.com/2022/3/11/22973293/wikipedia-editor-russia-belarus-ukraine|title=A top Wikipedia editor has been arrested in Belarus|author=Victoria Song|website=[[The Verge]]|date=2022-03-11|access-date=2022-03-12}}</ref><ref name="zerkalo.io">{{Cite web|lang=ru|url=https://news.zerkalo.io/life/11113.html|title=В Беларуси задержали Марка Бернштейна — активиста и популяризатора интернет-энциклопедии Wikipedia.org|website=[[Zerkalo.io]]|date=2022-03-11|access-date=2022-03-12}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://devby.io/news/gubop-zaderzhal-marka-bernshteina|title=В Беларуси задержали редактора Wikipedia Марка Бернштейна. Возможно, дело в российском законе "о фейках"|website=dev.by|access-date=2022-03-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tjournal.ru/news/560500-po-zaprosu-fsb-v-belarusi-zaderzhan-izvestnyy-redaktor-vikipedii-minchanin-mark-bernshteyn|title=По запросу ФСБ в Беларуси задержан известный редактор Википедии, минчанин Марк Бернштейн|author=Aleksey K|website=[[TJ]]|date=2022-03-11|lang=ru|access-date=22 сакавіка 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902072946/https://tjournal.ru/news/560500-po-zaprosu-fsb-v-belarusi-zaderzhan-izvestnyy-redaktor-vikipedii-minchanin-mark-bernshteyn|archive-date=2 верасня 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://euroradio.fm/u-minsku-zatrymali-topavaga-redaktara-vikipedyi|title=У Мінску затрымалі топавага рэдактара Вікіпедыі|work=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]}}</ref><ref name="4esnok.by">{{Cite web|lang=ru|url=https://4esnok.by/novosti/v-minske-zaderzhali-topovogo-redaktora-vikipedii-za-antirossijskie-materialy/|title=В Минске задержали топового редактора Википедии за "антироссийские материалы"|website= Общественно-политический журнал «Чеснок»|date=2022-03-11|access-date=2022-03-12}}</ref><ref name="info24.ru">{{Cite web|url=https://info24.ru/news/v-minske-zaderzhali-redaktora-vikipedii-za-rasprostranenie-antirossijskih-materialov.html|title=В Минске задержали редактора «Википедии» за распространение антироссийских материалов|website=Инфо24.ru|access-date=2022-03-12|lang=ru}}</ref><ref name="belsat.eu">{{Cite web|lang=ru|url=https://belsat.eu/ru/news/11-03-2022-bojtsy-gubopika-zaderzhali-it-spetsialista-i-blogera-marka-bernshtejna/|title=Бойцы ГУБОПиКа задержали IT-специалиста и блогера Марка Бернштейна|work=[[Белсат]]|access-date=2022-03-12}}</ref>. 23 сакавіка 2022 года ГУБАЗіК схапіў актывіста [[Зміцер Дашкевіч|Змітра Дашкевіча]], а пазней размясціў здымак, на якім палонны стаіць на фоне дзвярэй упраўлення, на дзвярах размешчаныя плакаты з літарамі Z і V у падтрымку расійскага ўварвання ва Украіну<ref>{{cite web|url = https://nashaniva.com/?c=ar&i=286945|title = У кабінетах ГУБАЗіКа вывесілі знакі расійскіх войскаў|date = 24-3-2022|work = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language = be}}</ref>. Упраўленне сістэмна захоплівае і ўжывае гвалт да людзей, якія падтрымліваюць Украіну<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://motolko.help/by-news/gubazik-zatrymay-ukrainku-za-padtrymku-svayoj-krainy-y-vajne/|title=ГУБАЗіК затрымаў украінку за падтрымку сваёй краіны ў вайне|last=МатолькаДапамажы|website=МатолькаДапамажы|access-date=2024-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/306319|title=ГУБАЗіК затрымаў стыліста Ігара Кароліка за падтрымку Украіны|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2022-12-27|access-date=2024-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/332205|title=За падтрымку Украіны і Палка Каліноўскага ў сацсетках затрымалі мінчука|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2023-12-14|access-date=2024-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32235870.html|title=Яшчэ чатырох беларусаў затрымалі за словы падтрымкі Ўкраіне ў чат-рулетцы|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2023-01-23|access-date=2024-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://euroradio.fm/magilyouca-zatrymali-za-padtrymku-ukrainy-u-tiktok|title=Магілёўца затрымалі за падтрымку Украіны ў TikTok|work=[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]|date=2022-09-02|access-date=2024-06-25}}</ref><ref>{{Cite web|lang=be|url=https://d3kcf2pe5t7rrb.cloudfront.net/345691|title=Жыхара Брэста, які зрабіў заўвагу жанчыне з трыкалорам і Z, сілавікі прымусілі прабачацца перад расіянамі|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-06-25|access-date=2024-06-25}}</ref>. У 2024 годзе стала вядома, што тэлеграм-канал «Белорусский силовик», у якім з прарасійскіх пазіцый прапагандуецца вайна ва Украіне, вядзе супрацоўнік ГУБАЗіК<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/353663|title=«Дамоклаў Меч». Канал «Белорусскій сіловік» настолькі прарасійскі, што многія меркавалі, што гэта расіяне яго вядуць. Не, за ім стаіць суперагент Лукашэнкі|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-10-22|access-date=2024-10-22}}</ref>. == Структура == * Першае ўпраўленне (па барацьбе з карупцыяй) ** Першы аддзел (па прадухіленні супрацьпраўнай дзейнасці ў органах дзяржаўнай улады і кіравання) ** Другі аддзел (па супрацьдзеянні ўсталяванню кантролю арганізаванай злачыннасці над эканомікай) ** Трэці аддзел (па прадухіленні легалізацыі даходаў, атрыманых злачынным шляхам) ** Чацвёрты аддзел (па супрацьдзеянні незаконнай трансплантацыі органаў і тканак чалавека і іншым карупцыйным правапарушэнням у сумежных абласцях медыцынскай дзейнасці) * Другое ўпраўленне (па прадухіленні і раскрыццю злачынстваў, якія носяць заказны і арганізаваны характар) ** Першы аддзел (па раскрыцці злачынстваў, якія носяць заказны і арганізаваны характар) ** Другі аддзел (па прадухіленні супрацьпраўнай дзейнасці «крымінальных аўтарытэтаў» і лідараў крымінальнага асяроддзя) ** Трэці аддзел (па вышуку ўдзельнікаў арганізаваных груп, якія ўцяклі ад органаў крымінальнага пераследу) ** Чацвёрты аддзел (па супрацьдзеянні агульнакрымінальнаму эктрэмізму) * Трэцяе ўпраўленне (па супрацьдзеянні эктрэмізму) ** Першы аддзел (па супрацьдзеянні эктрэмізму ў радыкальных грамадскіх і іншых фарміраванняў) ** Другі аддзел (па супрацьдзеянні эктрэмізму ў этнічных, рэлігійных утварэнняў і незаконнай міграцыі) * Чацвёртае ўпраўленне (агентурна-аператыўнай работы і арганізацыі аператыўна-вышуковай дзейнасці) ** Першы аддзел (агентурна-аператыўнай работы і аператыўна-тэхнічных мерапрыемстваў) ** Другі аддзел (арганізацыі аператыўна-вышуковай дзейнасці і аператыўнага аналізу) ** Трэці аддзел (аператыўна-прафілактычных мерапрыемстваў) ** Чацвёрты аддзел (аператыўна-дзяжурнай службы) ** Аддзел па абароне дзяржаўных сакрэтаў * Пятае ўпраўленне (па г. Мінску) * Шостае ўпраўленне (па Брэсцкай вобласці) * Сёмае ўпраўленне (па Віцебскай вобласці) * Восьмае ўпраўленне (па Гомельскай вобласці) * Дзявятае ўпраўленне (па Гомельскай вобласці) * Дзясятае ўпраўленне (па Мінскай вобласці) * Адзінаццатае ўпраўленне (па Магілёўскай вобласці) У структуру ўсіх тэрытарыяльных упраўленняў уваходзяць: першы аддзел (па барацьбе з карупцыяй), другі аддзел (па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю), трэці аддзел (па супрацьдзеянні экстрэмізму), чацвёрты аддзел (агентурна-аператыўнай работы і аператыўнага аналізу). == Начальнікі == * Сяргей Ігаравіч Рухлядзеў (4 сакавіка 1991 — 14 красавіка 1994)<ref name="hist">[https://www.mvd.gov.by/ru/page/glavnoe-upravlenie-po-bor-be-s-organizovannoj-prestupnost-yu-i-korrupciej/istoriya-gubopik История ГУБОПиК] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200715081208/https://www.mvd.gov.by/ru/page/glavnoe-upravlenie-po-bor-be-s-organizovannoj-prestupnost-yu-i-korrupciej/istoriya-gubopik |date=15 ліпеня 2020 }}</ref>, * Уладзімір Мікалаевіч Шафарэнка (12 жніўня 1994 — 13 сакавіка 1998)<ref name="hist"/>, * Міхаіл Міхайлавіч Мядзведзеў (13 сакавіка 1998 — 25 сакавіка 2003)<ref name="hist"/>, * Аляксандр Яўгенавіч Назаранка (2 ліпеня 2003 — 4 студзеня 2008)<ref name="hist"/>, * Алег Анатолевіч Пякарскі (26 лютага 2008 — 4 снежня 2009)<ref name="hist"/>, * Алег Анатолевіч Шаркоў (2010—2011)<ref name="hist"/>, * Альберт Геранімавіч Ляговіч (2012—2014)<ref name="hist"/>, * [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў]] (верасень 2014<ref>[https://xn--b1aew.xn--p1ai/upload/site1/document_journal/1-2016.pdf Сила, с которой необходимо считаться] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210131024551/https://xn--b1aew.xn--p1ai/upload/site1/document_journal/1-2016.pdf |date=31 студзеня 2021 }} // Журнал «Содружество», № 1 — 2016, С. 17</ref> — 19 лістапада 2020), * Андрэй Яўгенавіч Паршын (2021—2022)<ref>{{Cite web |url=https://belaruspartisan.by/life/529835/ |title=Начальником ГУБОПиК стал бывший глава службы безопасности МВД Андрей Паршин |access-date=27 студзеня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918204226/https://belaruspartisan.by/life/529835/ |archive-date=18 верасня 2021 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.sb.by/articles/groza-dlya-vsekh-ugroz.html Главному управлению по борьбе с организованной преступностью и коррупцией МВД Беларуси исполняется 30 лет]</ref>, * Дзмітрый Ковач (некалькі месяцаў у 2022 годзе), * Андрэй Валер’евіч Ананенка (з 2022). == Санкцыі == 21 чэрвеня 2021 года Галоўнае ўпраўленне было дададзена да санкцыйнага [[Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб|спісу спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] за разгортванне спецыялізаваных падраздзяленняў для здзяйснення гвалту супраць пратэстоўцаў, у тым ліку за рэйд у офіс апазіцыйнага кандыдата ў прэзідэнты, выкраданне [[Марыя Аляксандраўна Калеснікава|Марыі Калеснікавай]] і ўзяцце пад варту [[Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч|Рамана Пратасевіча]]. У санкцыйны спіс быў дададзены і былы начальнік упраўлення [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалай Карпянкоў]]<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0237 |title=Treasury and International Partners Condemn Ongoing Human Rights Abuses and Erosion of Democracy in Belarus|publisher=[[Міністэрства фінансаў ЗША]]|date=2021-06-21|access-date=2021-09-18|lang=en}}</ref>. У той жа дзень Карпянкоў таксама трапіў пад санкцыі ЕС<ref>{{Cite web|language=ru|url=https://belsat.eu/news/21-06-2021-eurazvyaz-zatsverdziu-novy-paket-sanktsyyau-suprats-pradstaunikou-belarusi-hto-u-spise/|title=Еўразвяз зацвердзіў новы пакет санкцыяў супраць прадстаўнікоў Беларусі. Хто ў спісе?|date=2021-06-21|work=[[Белсат]]|archive-url=https://archive.today/20210627064633/https://belsat.eu/ru/news/21-06-2021-evrosoyuz-utverdil-personalnye-sanktsii-protiv-predstavitelej-belarusi/|archive-date=27 чэрвеня 2021|access-date=2021-06-27|url-status=live}}</ref><ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0997&from=EN COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/997] — [[EUR-Lex]], 21.06.2021</ref>, Вялікабрытаніі<ref>{{Cite web|language=en|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/996772/Belarus.pdf|title=CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK|website=Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury|date=2021-06-25}}</ref>, Канады<ref>{{Cite web|url=https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/sanctions/consolidated-consolide.aspx?lang=eng|title=Consolidated Canadian Autonomous Sanctions List|publisher=[[Міністэрства міжнародных спраў Канады]]|date=2015-10-19|access-date=2021-06-29|lang=en}}</ref>. 7 ліпеня да санкцый супраць Карпянкова далучылася Швейцарыя<ref>[https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html Searching for subjects of sanctions]</ref>. 2 снежня 2021 года начальнік ГУБАЗіК Андрэй Паршын і іншыя кіраўнікі ўпраўлення патрапілі пад санкцыі ЗША і Канады. Паршын тым самым днём быў уключаны і ў санкцыйны спіс Вялікабрытаніі<ref>{{cite web|title=ЗША і Вялікая Брытанія пашырылі санкцыі адносна Беларусі|url=https://www.svaboda.org/a/31590893.html|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=2021-12-02|access-date=2021-12-12}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|title=Backgrounder: Belarus sanctions|publisher=[[Міністэрства міжнародных спраў Канады]]|access-date=2022-01-02|lang=en|archive-date=2 студзеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102153921/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|url-status=dead}}</ref><ref>[https://motolko.help/by-news/hto-trapiy-pad-sankczyi-es-zsha-kanady-i-vyalikabrytanii-poyny-spis/ Хто трапіў пад санкцыі ЕС, ЗША, Канады і Вялікабрытаніі? Поўны спіс] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211215225036/https://motolko.help/by-news/hto-trapiy-pad-sankczyi-es-zsha-kanady-i-vyalikabrytanii-poyny-spis/ |date=15 снежня 2021 }}</ref>. У 2022 годзе да санкцый супраць Паршына далучыліся ЕС<ref>{{cite web|url=https://novychas.online/hramadstva/eurasajuz-uvjou-sankcyi-suprac-kiraunika-belteler|title=Еўрасаюз увёў санкцыі супраць кіраўніка «Белтэлерадыёкампаніі», Рыгора Азаронка і Людмілы Гладкай|date=2022-06-03|work=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]}}</ref> і Швейцарыя<ref>{{Cite web |url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html |title=Searching for subjects of sanctions |url-status=live |language=en }}</ref>. Летам 2024 года Еўрапейскі саюз і Швейцарыя ўвялі санкцыі супраць кіраўніка ГУБАЗіК Андрэя Ананенкі і дваіх яго намеснікаў<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2024/2116/oj|title=Council Decision (CFSP) 2024/2116 of 26 July 2024|publisher=[[EUR-Lex]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-102080.html|title=Ordinance on measures against Belarus|publisher={{iw|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях||de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|language=en|access-date=29 кастрычніка 2024|archive-date=28 снежня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228104229/https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-102080.html|url-status=dead}}</ref>. 27 студзеня 2025 года [[Канада]] ўвяла санкцыі супраць упраўлення і Ананенкі «ў сувязі з працяглымі грубымі і сістэматычнымі парушэннямі правоў чалавека рэжымам Лукашэнкі ў Беларусі, а таксама яго падтрымкай парушэння Расіяй суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны»<ref>{{cite web|url = https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/01/backgrounder-sanctions-against-individuals-and-entities-in-belarus.html|title = Backgrounder: Sanctions against individuals and entities in Belarus|date = 27.01.2025|work = Government of Canada|language = en|access-date = 28 студзеня 2025|archive-date = 1 лютага 2025|archive-url = https://web.archive.org/web/20250201062954/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/01/backgrounder-sanctions-against-individuals-and-entities-in-belarus.html|url-status = dead}}</ref>, а Вялікабрытанія пашырыла санкцыі на Ананенку і Бедункевіча<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/360347|title=Пасля выбараў Вялікабрытанія і Канада пашырылі свае санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2025-01-28}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|author=Арцём Гарбацэвіч|title=Афіцэр ГУБАЗіКа, які перадаваў інфармацыю «Байполу», даў першае інтэрв’ю: Хай думаюць, што я адзін такі, хай супакойваюць сябе|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=270383|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-03-25|access-date=2021-12-15}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША]] stv0eicb8gb0h7meu1u1f1bcz17tvbd Максім Аляксандравіч Знак 0 666751 5159539 5108604 2026-06-29T16:44:09Z 5159539 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Максі́м Алякса́ндравіч Знак''' (нар. {{ДН|4|9|1981}}, [[Мінск]]) — беларускі [[юрыст]], [[адвакат]] і [[палітык]], сябра прэзідыума [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]] першага склікання. Паэт, бард і музыкант. == Біяграфія == === Раннія гады. Юрыдычная дзейнасць === У 2004 годзе скончыў [[Юрыдычны факультэт БДУ|юрыдычны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]], пасля гэтага скончыў аспірантуру<ref name="bijahrafija">{{cite web|url = https://officelife.media/article/colleagues-say/19798-maksim-znak-biografiya/|title = Максим Знак: биография|author = |authorlink = |date = |publisher = officelife.media|language = ru|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200925235828/https://officelife.media/article/colleagues-say/19798-maksim-znak-biografiya/|archivedate = 31-12-2020|accessdate = 31-12-2020}}</ref>. У 2007 годзе заснаваў юрыдычную фірму «ЮрЗнак»<ref name="bijahrafija"/>. У 2006 годзе, пасля пратэстаў супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў, адбыў 14 сутак арышту ў Жодзіне<ref name=":0">{{Cite web|url=https://penbelarus.org/2025/12/13/maksim-znak.html|title=Максім Знак (вызвалены 13.12.2025)|website=Беларускі ПЭН|date=2025-12-13|access-date=2026-03-07}}</ref>. У 2009 годзе абараніў навуковую дысертацыю на тэму «Дыспазітыўнасць дагаворнай адказнасці ў грамадзянскім праве», яму была нададзеная навуковая ступень кандыдата юрыдычных навук<ref name="dva">{{cite web|url = https://www.borovtsovsalei.com/by/komanda/maksim-znak|title = Бараўцоў і Салей, каманда. Максім Знак|author = |authorlink = |date = |publisher = borovtsovsalei.com|language = |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210508215639/https://www.borovtsovsalei.com/by/komanda/maksim-znak|archivedate = 8 мая 2021|accessdate = 31-12-2020|url-status = dead}}</ref>. У 2013—2015 гадах вучыўся ў Бізнес-школе ІПМ. У варшаўскім [[Універсітэт Казьмінскага|Універсітэце Казьмінскага]] (Польшча) атрымаў ступень магістра бізнес-адміністравання. З 2011 года дацэнт юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзе вёў курс «Гаспадарчае права» ў МВА Інстытута бізнесу БДУ<ref name="dva"/>. === Выбары 2020 года. Зняволенне === У часе [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года]] стаў юрыстам у штабе кандыдата [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка|Віктара Бабарыкі]]<ref>{{cite web|url = https://babariko.vision/by/news-by/yuryst-shtaba-maksim-znak-pra-registraczyyu-viktara-babaryki-i-vashyya-zniklyya-podpisy|title = Юрыст Штаба Максім Знак пра рэгістрацыю Віктара Бабарыкі і вашыя зніклыя подпісы|author = |authorlink = |date = 13-7-2020|publisher = babariko.vision|language = |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210102203815/https://babariko.vision/by/news-by/yuryst-shtaba-maksim-znak-pra-registraczyyu-viktara-babaryki-i-vashyya-zniklyya-podpisy|archivedate = 2-1-2020|accessdate = 2-1-2021}}</ref>. 14 ліпеня 2020 года [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК Беларусі]] адмовіла Віктару Бабарыку ў рэгістрацыі, Максім Знак падаў скаргу на адмову ў рэгістрацыі кандыдата, аднак [[Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь|Вярхоўны суд]] адмовіў у скарзе<ref>{{cite web|url = https://novychas.by/palityka/vjarhouny-sud-admoviusja-razhljadac-skarhu-babaryk|title = Вярхоўны суд адмовіўся разглядаць скаргу Бабарыкі на нерэгістрацыю кандыдатам|author = |authorlink = |date = 23-7-2020|publisher = [[Новы Час (газета)|Новы Час]]|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = 2-1-2021}}</ref>. Таксама прадстаўляў інтарэсы [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] і [[Марыя Аляксандраўна Калеснікава|Марыі Калеснікавай]]<ref name=":0" />. [[Файл:First press conference of the Coordination Council of Belarus.jpg|міні|злева|Прэс-канферэнцыя Каардынацыйнай рады. Максім Знак другі справа]] Пасля выбараў і пачатку [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|масавых пратэстаў]], 15 жніўня пачалося фармаванне [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай Рады па арганізацыі працэсу пераадолення палітычнага крызісу]], дзе Максім Знак разам з [[Вольга Аляксандраўна Кавалькова|Вольгай Кавальковай]] прымаў заяўкі на ўступленне, а 18 жніўня ўвайшоў у асноўны склад Рады<ref>{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/30790399.html|title = Пра што гаварылі на прэс-канфэрэнцыі чальцы Каардынацыйнай рады для перадачы ўлады|author = |authorlink = |date = 18-8-2020|publisher = [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода]]|language = be-tarask|archiveurl = |archivedate = |accessdate = 2-1-2021}}</ref>. 19 жніўня на першым пасяджэнні Каардынацыйнай рады быў абраны ў яе прэзідыум, куды агулам увайшло 7 чалавек<ref>{{cite web|url = https://www.racyja.com/palityka/u-prezidyum-kaardynatsyjnaj-rady-abra/|title = У прэзідыум каардынацыйнай рады абраныя сем чалавек|publisher = [[Беларускае Радыё Рацыя]]|archiveurl = https://web.archive.org/web/20220331121314/https://www.racyja.com/palityka/u-prezidyum-kaardynatsyjnaj-rady-abra/|archivedate = 31 сакавіка 2022|accessdate = 2-1-2021|url-status = dead}}</ref>. 20 жніўня быў выкліканы ў [[Следчы камітэт Рэспублікі Беларусь|Следчы камітэт Беларусі]] для допыту ў рамках крымінальнай справы, узбуджанай супраць Каардынацыйнай рады<ref>{{cite web|url = https://nn.by/?c=ar&i=257509|title = Юрыста Максіма Знака выклікалі ў Следчы камітэт|author = |authorlink = |date = 20-8-2020|publisher = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language =be |archiveurl = |archivedate = |accessdate = 2-1-2021}}</ref>. 26 жніўня суправаджаў [[Святлана Аляксандраўна Алексіевіч|Святлану Алексіевіч]] на допыце ў Следчым камітэце, яна адмовілася даваць паказанні і была адпушчаная<ref>{{cite web|url = https://euroradio.fm/svyatlana-aleksievich-pryyshla-u-sledchy-kamitet-dopyt-pracyagvausya-15-hvilinau|title = Святлана Алексіевіч прыйшла ў Следчы камітэт. Допыт працягваўся 15 хвілінаў|author = |authorlink = |date = 26-8-2020|publisher = [[Еўрапейскае радыё для Беларусі]]|language = be |archiveurl = |archivedate = |accessdate = 2-1-2021}}</ref>. 31 жніўня абвясціў, што Каардынацыйная рада гатовая да дыялогу з прадстаўнікамі ўлады [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], у тым ліку наконт канстытуцыйнай рэформы<ref>{{cite web|url = https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/9335423|title = Оппозиция Белоруссии заявила о готовности вести диалог о конституционной реформе|author = |authorlink = |date = 31-8-2020|publisher =[[ТАСС]]|language = ru|archiveurl = |archivedate = |accessdate = 3-1-2021}}</ref>. Уначы 8 верасня Знак перастаў выходзіць на сувязь, пасля чаго 9 верасня ягоны адвакат [[Дзмітрый Віталевіч Лаеўскі|Дзмітрый Лаеўскі]] заявіў, што Знака паўторна выклікалі на допыт у Следчы камітэт. У той жа дзень стала вядома, што Знак стаў фігурантам крымінальнай справы пра магчымы «захоп улады» ў Беларусі, яго абвінавацілі ў «публічных закліках да захопу ўлады альбо сілавой змены канстытуцыйнага ладу краіны». Знак быў узяты пад варту, яму было прад’яўленае абвінавачанне паводле ч. 3 арт. 361 КК Беларусі (заклікі да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы)<ref name ="viasna">{{cite web|url = https://prisoners.spring96.org/be/person/maksim-znak|title = Палітвязні. Максім Знак|author = |authorlink = |date = |publisher = [[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]]|language = |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210102211546/https://prisoners.spring96.org/be/person/maksim-znak|archivedate = 3-1-2021|accessdate = 3-1-2021}}</ref>. 10 верасня 2020 года сумеснай заявай дванаццаці арганізацый, сярод якіх [[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]], [[Беларуская асацыяцыя журналістаў]], [[Беларускі Хельсінкскі камітэт|Беларускі Хельсінскі камітэт]], [[Беларускі ПЭН-цэнтр|Беларускі ПЕН-цэнтр]], быў прызнаны [[Палітычныя зняволеныя|палітычным зняволеным]]<ref>{{Cite web|date=2021-09-10|title=Патрабуем неадкладнага вызвалення Марыі Калеснікавай, Максіма Знака і Іллі Салея|url=http://spring96.org/be/news/99456|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010081827/https://spring96.org/be/news/99456|archive-date=2021-10-10|access-date=2021-10-10|website=|publisher=[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]]|language=be}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=2020-09-10|title=Калеснікава, Знак і Салей прызнаныя палітвязнямі|url=https://www.racyja.com/palityka/kalesnikava-znak-i-salej-pryznanyya-pa/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010082023/https://www.racyja.com/palityka/kalesnikava-znak-i-salej-pryznanyya-pa/|archive-date=2021-10-10|access-date=2021-10-10|website=|publisher=[[Беларускае Радыё Рацыя]]|language=}}</ref>. 11 верасня 2020 года «[[Amnesty International]]» прызнала Знака [[Вязень сумлення|вязнем сумлення]]<ref>{{Cite web|language=ru|url=https://eurasia.amnesty.org/2020/09/11/kak-v-belarusi-arestovali-ili-vyslali-vseh-chlenov-oppoziczionnogo-koordinaczionnogo-soveta-za-isklyucheniem-odnogo-zayavlenie-amnesty-international/|title=Заявление. Беларусь: «Похищают лучших из нас». Произвольные аресты и принудительные высылки из страны ведущих оппозиционеров|date=2021-09-11|publisher=[[Amnesty International]]|accessdate=2020-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125143113/https://eurasia.amnesty.org/2020/09/11/kak-v-belarusi-arestovali-ili-vyslali-vseh-chlenov-oppoziczionnogo-koordinaczionnogo-soveta-za-isklyucheniem-odnogo-zayavlenie-amnesty-international/|archivedate=2020-11-25}}</ref>. 14 верасня 2020 года шэфства над палітвязнем узяў [[Сяргей Лагадзінскі]], дэпутат [[Еўрапейскі парламент|Еўрапейскага парламента]]<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=Three more German MPs take over prisoners’ godparenthood for Tatsiana Kaneuskaya, Maxim Znak and Akihiro Hayeuski-Hanada|url=https://www.lphr.org/drei-weitere-deutsche-abgeordnete-uebernehmen-gefangenen-patenschaften-fuer-tatsiana-kaneuskaya-maxim-znak-und-akikhiro-hayeuski-hanada/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210720003932/https://www.lphr.org/en/drei-weitere-deutsche-abgeordnete-uebernehmen-gefangenen-patenschaften-fuer-tatsiana-kaneuskaya-maxim-znak-und-akikhiro-hayeuski-hanada/|archivedate=2021-07-20|accessdate=2021-10-22|publisher={{нп3|Libereco – Partnership for Human Rights|Libereco – Partnership for Human Rights|de|Libereco – Partnership for Human Rights}}|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Zur Situation der Jurist*innen in Belarus|url=https://dgo-online.org/kalender/berlin/2021/zur-situation-der-juristen-in-belarus/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304201825/https://www.dgo-online.org/kalender/berlin/2021/zur-situation-der-juristen-in-belarus/|archivedate=2021-03-04|accessdate=2021-10-22|website=|publisher={{нп3|Нямецкае таварыства вывучэння Усходняй Еўропы|Нямецкае таварыства вывучэння Усходняй Еўропы|uk|Німецьке товариство з вивчення Східної Європи}}|language=de}}</ref>. [[Справа Марыі Калеснікавай і Максіма Знака|Судовае разбіральніцтва]] пачалося 4 жніўня 2021 года. Крымінальная справа разглядалася ў закрытым судовым пасяджэнні, публічна была абвешчана толькі рэзалютыўная частка прысуду. 6 верасня 2021 года Мінскі абласны суд прызнаў Максіма Знака вінаватым у здзяйсненні злачынстваў, прадугледжаных ч. 1 арт. 357, ч. 3 арт. 361, ч. 1 арт. 361-1 Крымінальнага кодэкса, і прысудзіў да 10 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Гаворка ідзе, у прыватнасці, пра змову з мэтай захопу дзяржаўнай улады неканстытуцыйным шляхам, стварэнні экстрэмісцкага фарміравання і кіраванні такім фарміраваннем, публічных закліках да захопу дзяржаўнай улады<ref>[https://zviazda.by/be/news/20210906/1630928336-maryyu-kalesnikavu-prysudzili-da-11-gadou-maksima-znaka-da-10-gadou-kalonii Марыю Калеснікаву прысудзілі да 11 гадоў, Максіма Знака — да 10 гадоў калоніі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210906155338/https://zviazda.by/be/news/20210906/1630928336-maryyu-kalesnikavu-prysudzili-da-11-gadou-maksima-znaka-da-10-gadou-kalonii |date=6 верасня 2021 }}, [[Звязда (газета)|Звязда]]</ref>. У канцы 2021 года этапіраваны ў папраўчую калонію № 3 (Віцьба). У 2022 годзе Рабочая група ААН па адвольных затрыманнях прызнала зняволенне Знака парушэннем міжнародных нормаў і адвольным. 23 сакавіка 2022 года яго ўключылі ў «спіс экстрэмістаў», а 24 мая 2022 года — у спіс «тэрарыстаў» КДБ. З 9 лютага 2023 года Максім Знак знаходзіўся ў статусе «інкамунікада» — быў цалкам пазбаўлены сувязі са вонкавым светам, што прызнаецца гвалтоўным знікненнем. Усе адвакаты, якія яго абаранялі, былі пазбаўленыя ліцэнзій.<ref name=":0" /> === Пасля вызвалення ў 2025 годзе === 13 снежня 2025 года з групай 123 палітычных зняволеных вызвалены ў выніку сустрэчы [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнка]] з прадстаўніком [[Дональд Трамп|Дональда Трампа]] [[Джон Коўл|Джонам Коўлам]], прымусова дэпартаваны на тэрыторыю [[Украіна|Украіны]]<ref>{{Cite web|url=https://nashaniva.com/amp/be/383456|title=На волі Марыя Калеснікава, Віктар Бабарыка, Марына Золатава, Алесь Бяляцкі, Максім Знак! Агулам вызвалены 123 палітвязні|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date=2025-12-15}}</ref>. == Сям’я == Жонка — Надзея Знак, адвакатка. Сын Алесь<ref>{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/31024737.html|title = «Хаджу да яго штодня». Надзея Знак пра зьняволеньне свайго мужа Максіма Знака|author = |authorlink = |date = 29-12-2020|publisher = [[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода]]|language = be-tarask|archiveurl = |archivedate = |accessdate = 2-1-2021}}</ref>. == Прэміі і ўзнагароды == * Прэмія {{нп3|Міжнародная асацыяцыя юрыстаў|Міжнароднай асацыяцыі юрыстаў|uk|Міжнародна асоціація юристів}} за ўнёсак у абарону правоў чалавека (2021)<ref>{{Cite web|date=2021-10-28|title=Максім Знак і Людміла Казак — лаўрэаты прэміі IBA за ўнёсак у абарону правоў чалавека|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=279804|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211028175410/https://nashaniva.com/?c=ar&i=279804|archivedate=2021-10-28|accessdate=2021-10-28|website=|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language=be}}</ref> * Адзін з чатырох беларускіх юрыстаў уганараваных прэміяй «За абарону правоў чалавека-2021» Рады адвакатаў і юрыдычных супольнасцей Еўропы<ref>{{cite web|url=https://spring96.org/be/news/106018|title=Леанід Судаленка, Лілія Уласава, Максім Знак і Дзмітрый Лаеўскі атрымалі прэмію “За абарону правоў чалавека”|work=[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]]}}</ref>. * Адзін з лаўрэатаў французска-нямецкай прэміі ў галіне правоў чалавека 2022 года<ref>https://www.auswaertiges-amt.de/en/aussenpolitik/themen/menschenrechte/franco-german-prize/2501086</ref>. * Прэмія імя Алеся Адамовіча (2022) — за чалавечую годнасць і творчасць у нечалавечых умовах.<ref name=":0" /> * Кароткі спіс 2024 года Прэміі «Парушэнне спакою» (Disturbing the Peace) ад Цэнтра Вацлава Гавэла.<ref name=":0" /> * Прэмія 2005 года «Парушэнне спакою» (Disturbing the Peace) ад Цэнтра Вацлава Гавела.<ref name=":0" /> == Літаратурная і творчая дзейнасць == * Лаўрэат прэміі імя Францішка Аляхновіча (2021) за цыкл турэмных вершаў.<ref>{{cite web|url=https://penbelarus.org/premija_aliakhnovicha.html|title=Прэмія імя Францішка Аляхновіча|work=[[Беларускі ПЭН]]}}</ref> * Станам на сакавік 2026 года, ганаровы сябра Шведскага, Нарвежскага, Дацкага і Фінскага ПЭНаў.<ref name=":0" /> У 2022 годзе выйшла кніга паэзіі і прозы «Зэкамерон» на рускай, беларускай і нямецкай мовах. У 2023 годзе яна выйшла на англійскай і шведскай мовах, у 2025 годзе — на дацкай. Англійскі пераклад, зроблены Элай і Джымам Дынглі, атрымаў прэмію English PEN Translates award (2023)<ref>[https://www.englishpen.org/posts/news/pen-translates-winners-announced-2 PEN Translates winners announced] // English PEN, 31.01.2023.</ref> і ўвайшоў у кароткі спіс прэміі The Republic of Consciousness Prize (2024).<ref name=":0" /> Таксама Максім Знак вядомы як бард і музыкант. Піша песні з юнацтва, пасля 2017 года запісаў 4 альбомы: «Казкі», «Гарады», «Ветразь», «Мора».<ref name=":0" /> Аўтар песень «Годнасць ды воля» (2020), «Бульба» (напісана ў СІЗА), «Лятучы галандзец» (выканана Лявонам Вольскім) і «Знакі» (музыка Ганны Шаркуновай).<ref name=":0" /> * Пераможца фестывалю «Купалаўскія вакацыі» (2010).<ref name=":0" /> * Лаўрэат фестывалю «Бардаўская восень» (2018).<ref name=":0" /> === Бібліяграфія === * М. Знак. Зекамерон. — Москва: Время, 2022. ISBN 978-5-9691-2295-6. (руская мова) * М. Знак. Зэкамерон. — Беласток, 2022. ISBN 978-836-74-7101-5 (беларуская мова) * M. Znak. The Zekameron. — Edinburgh: Scotland Street Press, 2023. ISBN 9781910895757 (англійская мова) * M. Znak. Zekamerone: Geschichten aus dem Gefängnis. — Berlin: Suhrkamp Verlag, 2023. ISBN 978-3-518-12804-6. (нямецкая мова) * M. Znak. Zekamerone. — Stockholm: Ersatz, 2023. ISBN 978-91-88913-71-5. (шведская мова) * М. Знак. Зэкамерон. Вершы. Гутаркі. — Варшава: Полацкія лабірынты, 2024. ISBN 978-83-965621-3-5 (беларуская мова) * M. Znak. Zekameron. — København: Forlaget Underskoven, 2025. ISBN 978-87-943498-1-9. (дацкая мова) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Знак Максім Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Асобы, прызнаныя вязнямі сумлення арганізацыяй Amnesty International у Беларусі]] [[Катэгорыя:Юрысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Палітвязні Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены Каардынацыйнай рады]] [[Катэгорыя:Палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»]] o6dcvuy3ijtdllzigpa64xr557d74xy Харыет Андэрсан 0 673889 5159641 4112747 2026-06-30T10:57:06Z Autumndancer 168015 5159641 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Андэрсан}} {{Асоба}} '''Харыет Андэрсан''' (швед. Harriet Andersson, нар. {{ДН|14|2|1932}} г., {{МН|Стакгольм||}}, [[Швецыя]]) — шведская актрыса. == Біяграфія == Дэбютавала ў кіно ў 1949 годзе. Пазнаёмілася з [[Інгмар Бергман|Інгмарам Бергманам]] у гарадскім тэатры Мальмё ў пачатку 1950-х гадоў. У 1953 годзе сыграла загалоўную ролю ў яго фільме «Лета з Монікай». У далейшым знялася яшчэ ў дзевяці фільмах Бергмана. Агулам удзельнічала больш чым у 90 стужках. Адной з апошніх прыкметных работ у кіно стала невялікая роля Глорыі ў фільме [[Ларс фон Трыер|Ларса фон Трыера]] «Догвіль» (2003). У тэатры выконвала ролі ў такіх пастаноўках як «Гамлет» [[Уільям Шэкспір|Уільяма Шэкспіра]], «Дон Жуан» Мальера, «Дзікая качка» [[Генрык Ібсен|Генрыка Ібсена]], «Саната зданяў» Стрындберга, «Шэсць персанажаў у пошуках аўтара» [[Луіджы Пірандэла|Пірандэла]], «Замак» Кафкі і інш. У пачатку 1950-х сустракалася са шведскім акцёрам [[Пер Оскарсан|Перам Оскарсанам]]. Мела нядоўгія рамантычныя адносіны з Інгмарам Бергманам, а затым з акцёрам Гунарам Хельстромам. Была замужам за сябрам дзяцінства Берцілем Вейфельтам (1959—1964). У 1960 годзе нарадзіла дачку Петру, якую назвала ў гонар гераіні фільма «Усмешкі летняй ночы». У 1960-я гады сустракалася з фінскім палітыкам, кінарэжысёрам і прадзюсарам [[Ёрн Донер|Ёрнам Донерам]], сыграла ў некалькіх яго фільмах. У 1980—1982 гадах была замужам за Бобам Хокансанам. == Фільмаграфія == * (1982) «[[Фанні і Аляксандр]]» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Актрысы Швецыі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»]] {{DEFAULTSORT:Андэрсан Харыет}} ffok0qlhlwm6j6hris70e5l4c8xue0k Гун Вольгрэн 0 673926 5159644 4766406 2026-06-30T10:59:50Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ 5159644 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Гунель Маргарэт Харальдсдотэр Вольгрэн''' (швед. Gunnel Margaret Haraldsdotter Wållgren: {{ДН|16|11|1913}}, {{МН|Гётэбарг||}}, [[Швецыя]] — {{ДС|4|6|1983}}, {{МС|Стакгольм||}}) — шведская [[актрыса]]. == Біяграфія == Нарадзілася ў сям’і бізнэсмэна Харальда Вольгрэна (1880—1959) і Маргарэты Гімберг (1887—1976). Вырасла ў [[Гётэбарг]]у, лета праводзіла ў Квтксундзе (Вестманланд). З 1934 па 1937 год вучылася ў тэатральнай школе [[Каралеўскі драматычны тэатр|Каралеўскага драматычнага тэатра]], дзе яе аднакурсніцай была [[Сіф Руд]], а адным з выкладчыкаў — Хільда Боргстром. Пасля тэатральнай школы атрымала запрашэнне ў трупу Каралеўскага драматычнага тэатра, дзе стала адной з галоўных актрыс. Да ліку выдатных роляў, выкананых Вольгрэн — жонка Керлі ў п’есе паводле аповесці [[Джон Стэйнбек|Джона Стэйнбека]] «Аб мышах і людзях» (1940), Афелія ў пастаноўцы «Гамлета» (1942, загалоўную ролю выконваў [[Ларс Хансан]]), Жанна д’Арк ў спектаклі па п’есе Максвела Андэрсана «Жанна Латарынгская» (1944), Дачка Індры ў п’есе Стрындберга «Гульня сноў» (1955), Нора ў п’есе Ібсена «Лялечны дом» (1962), Герда у п’есе Стрындберга Oväder (1964) і Этель Тэер ў п’есе Эрнеста Томпсана «На залатым возеры» (1981). Акрамя Каралеўскага драматычнага тэатра Вольгрэн выступала ў некалькіх прыватных тэатрах Стакгольма — у «Новым тэатры», дзе граа ролі ў спектаклях паводле п’ес Чэхава ў пастаноўцы рэжысёра Пер-Акселя Бранера. У 1972 годзе Кент Андэрсан спецыяльна для Гун Вольгрэн напісаў п’есу Agnes. Спектакль быў пастаўлены «Скалатэатэрн» і меў поспех. Паспяховым быў і пастаўлены там жа спектакль [[Хасэ Экман]]а па класічнай п’есе Кесельрынга Arsenik och gamla spetsar (1970), у якім Вольгрэн удзельнічала разам з [[Біргіта Андэрсан|Біргітай Андэрсан]]. У кінематографе 1940-1950-х гадоў Гун Вольгрэн таксама стварыла шмат вобразаў моцных жанчын: малалетняй злачынцы ў Kvinnor i fångenskap (1943), Клары Фіны Гулебарг у фільме [[Густаў Муландэр|Густава Муландэра]] Kejsarn av Portugallien (1944), сцюардэсы ў фільме [[Хасэ Экман]]а Medan porten var stängd , Рут Кёлер ў фільме Kvinna utan ansikte (1947, па сцэнары [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]]), Біргіт у фільме Хасэ Экмана Var sin väg (1948), жанчыны-палітыка ў Glasberget (1953). Сярод пазнейшых роляў заслугоўваюць увагу ролю ў серыяле Söderkåkar (1970), Цётка Дантэ ў фільме Хасэ і Таге Mannen som slutade röka (1972), «Каралевы галубоў» Сафіі ў фільме па казачнай аповесці [[Астрыд Ліндгрэн]] «Браты Львінае сэрца» (1977) і адзначаная прэміяй «[[Залаты жук (прэмія)|Залаты жук]]» роля маці Салі ў фільме Sally och friheten (1981). Яе апошняя роля ў кіно — Хелена Экдаль у фільме Інгмара Бергмана «[[Фанні і Аляксандр]]» (1982) — стала найбольш ацэнены крытыкамі. Памерла ў 1983 годзе, пахавана ў Стакгольме на [[Паўночныя могілкі (Стакгольм)|Паўночных могілках]]. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{ізаляваны артыкул}} 4r8g3mvoczk97ljgdn8jnjg1iu7pufb Крысціна Шолін 0 674262 5159640 3888483 2026-06-30T10:55:56Z Autumndancer 168015 5159640 wikitext text/x-wiki {{Тэатральны дзеяч|Імя=Крысціна Шолін|Арыгінал імя={{lang-sv|Christina Schollin}}|Выява=[[File:Christina Schollin 1993.jpg|300px]]|Апісанне выявы=Крысціна Шолін у [[1993]] годзе.|Дата нараджэння=26.12.1937|Месца нараджэння=[[Стакгольм]], [[Швецыя]]|Грамадзянства={{SWE}}|Прафесія=[[Актрыса]]|Гады актыўнасці=[[1956]] - цяперашні час|Узнагароды=* Прэмія "Залаты жук" за лепшую жаночую ролю; * Медаль літаратуры і мастацтваў (2013)|imdb_id=0774622}} '''Крысціна Альма Элізабэт Шолін''' ({{lang-sv|Christina Alma Elisabet Schollin}}; нар. [[26 снежня]] [[1937]] года) ― [[Швецыя|шведская]] [[Акцёр|актрыса]] [[тэатр]]а і [[Кінамастацтва|кіно]]<ref>[http://www.svenskfilmdatabas.se/sv/Item/?type=person&itemid=65352 Christina Schollin (швед.). Swedish Film Institute.] </ref>. У першую чаргу вядомая міжнароднай аўдыторыі сваімі ролямі ў фільмах «Дарагі Джон», «Песнь [[Нарвегія|Нарвегіі]]», а таксама ў кінакарціне «[[Фанні і Аляксандр]]» рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]]<ref>[https://books.google.se/books?id=GxaBCgAAQBAJ&pg=PA162&lpg=PA162&dq=christina+schollin+fanny+och+alexander&source=bl&ots=-Gyk1WHYAu&sig=w5ULUMviYrxRRH_8JiuLwNOy6jg&hl=sv&sa=X&ved=0ahUKEwjOlJXB_uvWAhWEYJoKHeXeC244ChDoAQg6MAc#v=onepage&q=christina%20schollin%20fanny%20och%20alexander&f=false ''Vermilye, Jerry'' Ingmar Bergman: His Life and Films. McFarland (15 November 2006).]</ref>. == Біяграфія == Тэма "анёла" стала неад'емнай часткай вобраза Шолін. Да [[2011]] года яна мела свой уласны магазін падарункаў з адпаведнай тэматыкай, а таксама залу выканальніцкіх мастацтваў у [[Стары горад (Стакгольм)|Старым горадзе]] [[Стакгольм|Стакгольма]]. У Швецыі атрымала вялікую вядомасць за выкананне ролі Маргарыты Охман ў серыяле "Varuhuset" і ролі Біргіты Вастберг ў мыльнай оперы "Tre Kronor", серыі якой выходзілі ў [[1994]]-[[1996]] гг<ref>[https://www.allas.se/aretrunt/ Christina Schollin minns 30-årsjubilaren Varuhuset: ”Det var en härlig bitchroll” (9 March 2017).] </ref>. У наступныя гады набыла папулярнасць пасля ўдзелу ў серыяле "Wahlgrens värld", які трансляваўся на тэлеканале Kanal5 і быў прысвечаны жыццю і творчасці дачкі Шолін, Пернілы Вальгрэн, якая з'яўляецца спявачкай і актрысай<ref>[https://www.expressen.se/noje/bianca-ingrossos-ilska-mot-christina-schollin/ Bianca Ingrossos ilska – mot Christina Schollin.] </ref>. == Прыватнае жыццё == З [[1962]] года Крысціна ў шлюбе з акцёрам Хансам Вальгрэнам; у мужа і жонкі чацвёра дзяцей: Пітэр, Ніклас ([[мастак]] і [[акцёр]]), Перніла ([[Спявак|спявачка]] і [[Акцёр|актрыса]]) і Лінус (таксама з’яўляецца [[Акцёр|акцёрам]])<ref>[https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/vLkv4/sa-firar-wahlgren-sina-40-ar--ett-ar-for-sent Så firar Wahlgren sina 40 år — ett år för sent (швед.). ''Aftonbladet''.] </ref>. == Узнагароды == У 1966 годзе была ўдастоеная прэміі «Залаты жук» у намінацыі «Лепшая актрыса» за ролю ў фільме «Орман» рэжысёра Ханса Абрамса<ref>[http://www.svenskfilmdatabas.se/en/Item/?type=film&itemid=4734 Ormen (1966). ''The Swedish Film Database'']</ref>. {{Зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Шолін Крысціна}} [[Катэгорыя:Актрысы Швецыі]] h2ew9gfo66qxyjce7mbrk33uvvk86vx Лена Олін 0 674795 5159642 4984189 2026-06-30T10:58:08Z Autumndancer 168015 /* Фільмаграфія */ 5159642 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}} '''Лена Марыя Іона Олін''' ({{Lang-sv|Lena Maria Jonna Olin}}; нар. [[22 сакавіка]] [[1955]]) - [[Швецыя|шведская]] [[Акцёр|актрыса]]. Намінантка на прэмію «[[Оскар]]», «[[Залаты глобус]]», «[[Эмі]]» і [[BAFTA]]. == Біяграфія == [[Файл:Lena_Olin_and_Lasse_Hallström_at_the_Berlin_International_Film_Festival_2013.jpg|злева|міні|Лена Олін Ласэ Хальстрэм у 2013.]] Лена Олін нарадзілася 22 сакавіка 1955 года ў [[Стакгольм|Стакгольме]]. Бацька Сціг Олін — [[акцёр]], маці Брыт Холмберг — тэатральная [[Акцёр|актрыса]]. Дачка акцёраў, яна рана праявіла цікавасць да драмы і, скончыўшы школу, нядоўгі час працавала медсястрой у бальніцы і настаўніцай на замену. [[Інгмар Бергман]], сябар сям'і, параіў ёй паступіць у школу драмы. Яна аказалася адзінай студэнткай, прынятай у тым годзе ў Каралеўскі драматычны тэатр Стакгольма, дзе хутка стала ўзыходзячай зоркай<ref name=":0">[https://www.imdb.com/name/nm0000565/bio Lena Olin - Biography - IMDb]</ref>. У кастрычніку [[1974]] года Олін заваявала галоўную карону на конкурсе «Міс Скандынавія [[1975]]» у [[Хельсінкі]]. З канца 1970-х гадоў стала з'яўляцца ў шведскіх фільмах, а ў канцы 1980-х у некалькі амерыканскіх пастаноўках. У 1980 яна стала адной з першых актрыс, якія атрымалі прыз імя [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]], ініцыяваны ім самім, які ўручаецца з 1978 года. Сам [[Інгмар Бергман|Бергман]] быў адным з двух суддзяў<ref name=":0" />. Пасля ідэальнай ролі таямнічай і сэксуальна незалежнай жанчыны ў карціне Філіпа Каўфмана «[[Невыносная лёгкасць быцця]]» ([[1988]]), яна была намінаваная на Залаты глобус за лепшую ролю другога плана. Лена Олін атрымала намінацыю на «Оскар» ў той жа катэгорыі ў фільме Пола Мазурскага «Ворагі. Гісторыя кахання» ([[1989]]) ў 1990 годзе. З яе галівудскіх роляў вядомая праца ў фільме Сіднэя Полака «Гавана» ([[1990]]), у якім актрыса здымалася разам з [[Роберт Рэдфард|Робертам Рэдфардам]]. У 2001 годзе была намінаваная на прэмію [[BAFTA]] ў катэгорыі лепшая роля другога плана ў фільме «Шакалад», а ў 2003 годзе атрымала намінацыю на «[[Эмі]]» за выкананне другараднай ролі ў драматычным серыяле «Шпіёнка». == Прыватнае жыцце == Ад акцёра Ар'яна Рамберга, адносіны з якім скончыліся ў канцы 1980-х гадоў, у Лены ёсць сын Агюст Рамберг, кінарэжысёр і выканаўчы прадзюсар. У 1994 годзе Олін выйшла замуж за кінарэжысёра Ласэ Хальстрэма, і ў 1995 годзе ў іх нарадзілася дачка Тора. У цяперашні час жыве ў [[Нью-Ёрк|Нью-Ёрку]]<ref>[https://www.nytimes.com/2020/05/12/realestate/lena-olin-at-home-throw-pillows.html Lena Olin at Home - The New York Times.]</ref>. == Фільмаграфія == * (1982) «[[Фанні і Аляксандр]]» * (2008) «[[Чытальнік (фільм)|Чытальнік]]» — Роза / Ілана Мазер {{Зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Олін Лена}} [[Катэгорыя:Жанчыны Швецыі]] [[Катэгорыя:Актрысы Швецыі]] 14lem6rrt8ayi7innor15s6pscnmk9j Шаблон:Тоні 10 700878 5159567 4862153 2026-06-29T19:36:44Z Emilia Noah 155537 /* */ 5159567 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | імя = Тоні | загаловак = Прэмія «[[Тоні]]» | клас_цела = hlist | state = <includeonly>collapsed</includeonly> | загаловак1 = Намінацыі | спіс1 = * {{нп5|Прэмія «Тоні» за найлепшую п’есу|Найлепшая п’еса|en|Tony Award for Best Play}} * {{нп5|Прэмія «Тоні» за найлепшы мюзікл|Найлепшы мюзікл|en|Tony Award for Best Musical}} | загаловак2 = Цырымоніі | спіс2 = * {{нп5|Тоні (прэмія, 1947)|1947|en|1st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1948)|1948|en|2nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1949)|1949|en|3rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1950)|1950|en|4th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1951)|1951|en|5th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1952)|1952|en|6th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1953)|1953|en|7th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1954)|1954|en|8th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1955)|1955|en|9th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1956)|1956|en|10th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1957)|1957|en|11th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1958)|1958|en|12th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1959)|1959|en|13th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1960)|1960|en|14th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1961)|1961|en|15th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1962)|1962|en|16th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1963)|1963|en|17th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1964)|1964|en|18th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1965)|1965|en|19th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1966)|1966|en|20th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1967)|1967|en|21st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1968)|1968|en|22nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1969)|1969|en|23rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1970)|1970|en|24th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1971)|1971|en|25th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1972)|1972|en|26th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1973)|1973|en|27th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1974)|1974|en|28th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1975)|1975|en|29th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1976)|1976|en|30th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1977)|1977|en|31st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1978)|1978|en|32nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1979)|1979|en|33rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1980)|1980|en|34th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1981)|1981|en|35th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1982)|1982|en|36th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1983)|1983|en|37th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1984)|1984|en|38th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1985)|1985|en|39th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1986)|1986|en|40th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1987)|1987|en|41st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1988)|1988|en|42nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1989)|1989|en|43rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1990)|1990|en|44th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1991)|1991|en|45th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1992)|1992|en|46th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1993)|1993|en|47th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1994)|1994|en|48th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1995)|1995|en|49th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1996)|1996|en|50th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1997)|1997|en|51st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1998)|1998|en|52nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 1999)|1999|en|53rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2000)|2000|en|54th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2001)|2001|en|55th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2002)|2002|en|56th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2003)|2003|en|57th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2004)|2004|en|58th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2005)|2005|en|57th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2006)|2006|en|59th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2007)|2007|en|60st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2008)|2008|en|61nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2009)|2009|en|62rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2010)|2010|en|63th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2011)|2011|en|64th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2012)|2012|en|65th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2013)|2013|en|66th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2014)|2014|en|67th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2015)|2015|en|68th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2016)|2016|en|69th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2017)|2017|en|70th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2018)|2018|en|71st Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2019)|2019|en|72nd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2020)|2020|en|73rd Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2021)|2021|en|74th Tony Awards}} * {{нп5|Тоні (прэмія, 2022)|2022|en|75th Tony Awards}} * [[Тоні (прэмія, 2023)|2023]] * {{нп5|Тоні (прэмія, 2024)|2024|en|77th Tony Awards}} *{{не перакладзена 5|Тоні (прэмія, 2025)|2025|en|78th Tony Awards}} *''{{не перакладзена 5|Тоні (прэмія, 2026)|2026|en|79th Tony Awards}}'' | загаловак3 = Звязанае | спіс3 = * {{нп5|Спіс лаўрэатаў прэмій «Эмі», «Грэмі», «Оскар» і «Тоні»|ЭГОТ|en|List of EGOT winners}} }}{{#if:{{{nocat|}}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Катэгорыя:Прэмія «Тоні»]]}}}}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Узнагароды]] </noinclude> r2zmv9iej2jrwa4x8k4smcfe78nqmtv Сціна Экблад 0 702808 5159638 4080997 2026-06-30T10:54:13Z Autumndancer 168015 /* Біяграфія */ арфаграфія 5159638 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст}} '''Сціна Аса Марыя Экблад''' ({{lang-sv|Stina Åsa Maria Ekblad}}; нар. {{ДН|26|2|1954}}, вёска Солф, Астработнія, [[Фінляндыя]]) — шведскамоўная фінская [[актрыса]].<ref name=":0">{{Cite news|title=Stina Ekblad – The Swedish Film Database|url=http://www.svenskfilmdatabas.se/en/item/?type=PERSON&itemid=89376#biography|accessdate=2018-04-06}}</ref> == Біяграфія == Нарадзілася ў вёсцы Солф у фінскай правінцыі [[Астработнія (правінцыя)|Астработнія]] ў шведскай сям’і. Не маючы магчымасці атрымаць адукацыю на роднай мове ў [[Фінляндыя|Фінляндыі]], у семнаццаць гадоў пераехала ў [[Данія|Данію]], дзе скончыла школу і паступіла ў тэатральнае вучылішча. Як актрыса на працягу дзевяці гадоў працавала ў тэатры горада [[Одэнсэ]]. У [[1975]] годзе адбыўся яе дэбют на тэлебачанні: яна атрымала ролю ў фінска-шведскім тэлесерыяле ''Amirika''. У [[1980]] годзе пераехала ў [[Стакгольм]] і паступіла ў Стакгольмскі гарадскі тэатр. У [[1988]] годзе перайшла ў [[Каралеўскі драматычны тэатр]]. Адначасова пачала выкладаць у Стакгольмскім вышэйшым тэатральным вучылішчы.<ref name=":0" /> У кіно Экблад адзначана прэміяй «{{нп3|Залаты жук (прэмія)|Залаты жук|ru|Золотой жук (премия)}}» за ролю {{нп3|Агнес фон Крусеншэрна||ru|Крусеншерна, Агнес фон}} ў фільме рэжысёра [[Май Сетэрлінг]] ''«Amorosa»'' (1986) і роля Тэа ў фільме рэжысёра [[Бу Відэрберг]]а ''«Ormens väg på hälleberget»'' (1986). У далейшым яна яшчэ двойчы намінавалася на гэтую ўзнагароду: за 1996 і 2009 год. Акрамя гэтага, Экблад увасобіла на экране некалькі разнапланавых жаночых вобразаў: халодную і бясполую Ісмаэль у фільме ''«[[Фанні і Аляксандр]]»'' (1982), душэўную Сіры фон Эсэн у тэлесерыяле ''«August Strindberg ett liv»'' (1985). Сярод галоўных роляў — маркіза дэ Сад у тэлефільме [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] ''«Markisinnan de Sade»'' (1992). Таксама на працягу 2000 — 2010-х гадоў яна неаднаразова з’яўлялася ў ролі следчага Карын Ліндэр у серыяле пра інспектара Курта Валандэра. У жніўні [[2017]] года Экблад выступіла ў якасці вядучага праграмы Sommarpratare на P1.<ref>{{citeweb|url=http://sverigesradio.se/sida/avsnitt/927255?programid=2071|title=Stina Ekblad|accessdate=2017-08-22|publisher=Sveriges radio|lang=sv}}</ref>. {{зноскі}} 4i75lqlzlwehbo85mpbjhazhn483udg Фрага 0 710270 5159505 4137877 2026-06-29T13:51:54Z Autumndancer 168015 5159505 wikitext text/x-wiki '''Фрага''': == Прозвішча == * [[Мануэль Фрага]] — іспанскі палітык, дыпламат === Тапонім === * [[Фрага (Уэска)]] {{неадназначнасць}} 9art71fkdbcchdr8of9gh43v2plq3ak 5159558 5159505 2026-06-29T18:19:56Z M.L.Bot 261 5159558 wikitext text/x-wiki '''Фрага''' — шматзначнае паняцце. == Прозвішча == * [[Мануэль Фрага]] — іспанскі палітык, дыпламат == Тапонім == * [[Фрага (Уэска)]] {{неадназначнасць}} fisct4e4pwgemp6twk18718gz3s12hl Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення 0 729635 5159480 4789345 2026-06-29T12:52:07Z Ueschar 151377 Ueschar перанёс старонку [[Традыцыяналісцкая іспанская фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення]] у [[Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення]]: Адпаведна напісанню у БелЭн і БелСЭ 4789345 wikitext text/x-wiki {{партыя}} '''Традыцыяналісцкая іспанская фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення''' ({{lang-es|Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista}}) — кіруючая партыя [[Франкісцкая Іспанія|Франкісцкай Іспаніі]]. Была ўтворана ў [[1937]] годзе шляхам аб’яднання [[Фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення|Фалангі саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення]] і [[карлізм|карлістаў]], якія падчас [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў]] прадстаўлялі [[Нацыяналістычная фракцыя (Іспанія)|бок нацыяналістаў]] і змагаліся супраць [[Рэспубліканская фракцыя (Іспанія)|рэспубліканцаў]]{{Sfn|Thomàs|2020|p=39}}. У ідэалогіі партыі пераклікаліся [[фашызм]]<ref> *{{Harvnb|Blinkhorn|2003|pp=10–11}}; *{{Harvnb|Griffin|Feldman|2004|pp=82–83}}; *{{Harvnb|Thomàs|2020|pp=38–39}}</ref>, [[традыцыяналізм]]<ref>see e.g. González Cuevas 2008, pp. 1170–1171, Rodríguez Núñez 2013, Heleno Saña, ''Historia de la filosófia española'', Madrid 2007, {{ISBN|9788496710986}}, p. 255 and onwards, in popular discourse Pradera is "one of the icons and pilars of Francoism", see ''ABC'' 25.10.04, available [http://www.abc.es/hemeroteca/historico-25-10-2004/abc/Opinion/de-pradera-a-companys_96369808738.html here]</ref><ref>Gonzalo Redondo Galvez, ''Política, cultura y sociedad en la España de Franco, 1939–1975'', vol. 1, Pamplona 1999, {{ISBN|8431317132}}; according to the author, "el authoritarismo franquista no fue de signo fascista sino tradicionalista", according to another, "el authoritarismo franquista no fue de signo fascista sino tradicionalista", see Juan María Sanchez-Prieto, ''Lo que fué y lo que no fué Franco'', [in:] ''Nueva Revista de Política, Cultura y Arte'' 69 (2000), pp. 30–38</ref>, [[франкізм]]<ref>Cyprian P. Blamires (editor). ''World Fascism: A Historical Encyclopedia''. Santa Barbara, California, USA: ABC-CLIO, 2006. pp. 219-220.</ref>, [[таталітарызм]]<ref>{{Cite web|url=https://citas.in/frases/70334-francisco-franco-un-estado-totalitario-armonizara-en-espana-el-func/|title = Un estado totalitario armonizará en España el…}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aquifrases.com/frase/un-estado-totalitario-armonizara-en-espana-el-funcionamiento-67242|title=Un estado totalitario armonizará en España el|access-date=10 студзеня 2023|archive-date=13 студзеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113091740/https://www.aquifrases.com/frase/un-estado-totalitario-armonizara-en-espana-el-funcionamiento-67242|url-status=dead}}</ref>, [[нацыяналізм]]<ref>{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/30831069.pdf|title=The Extreme Right in Spain - Surviving in the Shadow of Franco|publisher=Hedda Samdahl Weltz|date=2014|website=core.ac.uk}}</ref> і {{нп3|нацыянал-каталіцызм||es|Nacionalcatolicismo}}<ref name="García-Fernández 2022">{{cite journal |author-last=García-Fernández |author-first=Mónica |date=February 2022 |title=From National Catholicism to Romantic Love: The Politics of Love and Divorce in Franco's Spain |journal=Contemporary European History |location=Cambridge and New York |publisher=Cambridge University Press |volume=31 |issue=1, Special Issue: ''The Contemporary European History Prize'' |pages=2–14 |doi=10.1017/S0960777321000515 |doi-access=free |issn=1469-2171}}</ref>. З [[1958]] года арганізацыя існавала як так званы «{{нп3|Нацыянальны рух (Іспанія)|Нацыянальны рух|es|Movimiento Nacional}}», прыпыніўшы сваю дзейнасць ў [[1977]]{{Sfn|Thomàs|2020|p=38}}. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{cite book |last1=Blinkhorn|first1=Martin|title=Fascists and Conservatives: The Radical Right and the Establishment in Twentieth-Century Europe |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-99712-1 |url=https://books.google.com/books?id=zr6JAgAAQBAJ&pg=PT10 |language=en}} * {{cite book |last1=Griffin |first1=Roger |last2=Feldman |first2=Matthew |title=Fascism: The 'fascist epoch' |date=2004 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-29019-7 |pages=82–83 |url=https://books.google.com/books?id=xeHuSpHzqGUC&pg=PA82 |access-date=2020-07-05 |language=en}} * {{Cite journal|url=http://revistascientificas.filo.uba.ar/index.php/che/article/view/9047/7829|volume=87|doi=10.34096/che.n87.9047|journal=Cuadernos de Historia de España|title=La Alemania nazi y el fascismo español durante la Guerra Civil|year=2020|first=Joan Maria|last=Thomàs|issue=87|page=38|publisher=[[Універсітэт Буэнас-Айрэса|Universidad de Buenos Aires]]|location=Buenos Aires|issn=0325-1195|language=es|doi-access=free}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Грамадзянская вайна ў Іспаніі}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Іспаніі]] [[Катэгорыя:Фашысцкія партыі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1937 годзе]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1977 годзе]] [[Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі]] ln5rfvthkffgltr55rzn9g5e1a7gj4r 5159482 5159480 2026-06-29T12:53:03Z Ueschar 151377 абнаўленне звестак 5159482 wikitext text/x-wiki {{партыя}} '''Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення''' ({{lang-es|Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista}}) — кіруючая партыя [[Франкісцкая Іспанія|Франкісцкай Іспаніі]]. Была ўтворана ў [[1937]] годзе шляхам аб’яднання [[Фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення|Фалангі саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення]] і [[карлізм|карлістаў]], якія падчас [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў]] прадстаўлялі [[Нацыяналістычная фракцыя (Іспанія)|бок нацыяналістаў]] і змагаліся супраць [[Рэспубліканская фракцыя (Іспанія)|рэспубліканцаў]]{{Sfn|Thomàs|2020|p=39}}. У ідэалогіі партыі пераклікаліся [[фашызм]]<ref> *{{Harvnb|Blinkhorn|2003|pp=10–11}}; *{{Harvnb|Griffin|Feldman|2004|pp=82–83}}; *{{Harvnb|Thomàs|2020|pp=38–39}}</ref>, [[традыцыяналізм]]<ref>see e.g. González Cuevas 2008, pp. 1170–1171, Rodríguez Núñez 2013, Heleno Saña, ''Historia de la filosófia española'', Madrid 2007, {{ISBN|9788496710986}}, p. 255 and onwards, in popular discourse Pradera is "one of the icons and pilars of Francoism", see ''ABC'' 25.10.04, available [http://www.abc.es/hemeroteca/historico-25-10-2004/abc/Opinion/de-pradera-a-companys_96369808738.html here]</ref><ref>Gonzalo Redondo Galvez, ''Política, cultura y sociedad en la España de Franco, 1939–1975'', vol. 1, Pamplona 1999, {{ISBN|8431317132}}; according to the author, "el authoritarismo franquista no fue de signo fascista sino tradicionalista", according to another, "el authoritarismo franquista no fue de signo fascista sino tradicionalista", see Juan María Sanchez-Prieto, ''Lo que fué y lo que no fué Franco'', [in:] ''Nueva Revista de Política, Cultura y Arte'' 69 (2000), pp. 30–38</ref>, [[франкізм]]<ref>Cyprian P. Blamires (editor). ''World Fascism: A Historical Encyclopedia''. Santa Barbara, California, USA: ABC-CLIO, 2006. pp. 219-220.</ref>, [[таталітарызм]]<ref>{{Cite web|url=https://citas.in/frases/70334-francisco-franco-un-estado-totalitario-armonizara-en-espana-el-func/|title = Un estado totalitario armonizará en España el…}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aquifrases.com/frase/un-estado-totalitario-armonizara-en-espana-el-funcionamiento-67242|title=Un estado totalitario armonizará en España el|access-date=10 студзеня 2023|archive-date=13 студзеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113091740/https://www.aquifrases.com/frase/un-estado-totalitario-armonizara-en-espana-el-funcionamiento-67242|url-status=dead}}</ref>, [[нацыяналізм]]<ref>{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/30831069.pdf|title=The Extreme Right in Spain - Surviving in the Shadow of Franco|publisher=Hedda Samdahl Weltz|date=2014|website=core.ac.uk}}</ref> і {{нп3|нацыянал-каталіцызм||es|Nacionalcatolicismo}}<ref name="García-Fernández 2022">{{cite journal |author-last=García-Fernández |author-first=Mónica |date=February 2022 |title=From National Catholicism to Romantic Love: The Politics of Love and Divorce in Franco's Spain |journal=Contemporary European History |location=Cambridge and New York |publisher=Cambridge University Press |volume=31 |issue=1, Special Issue: ''The Contemporary European History Prize'' |pages=2–14 |doi=10.1017/S0960777321000515 |doi-access=free |issn=1469-2171}}</ref>. З [[1958]] года арганізацыя існавала як так званы «{{нп3|Нацыянальны рух (Іспанія)|Нацыянальны рух|es|Movimiento Nacional}}», прыпыніўшы сваю дзейнасць ў [[1977]]{{Sfn|Thomàs|2020|p=38}}. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{cite book |last1=Blinkhorn|first1=Martin|title=Fascists and Conservatives: The Radical Right and the Establishment in Twentieth-Century Europe |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-99712-1 |url=https://books.google.com/books?id=zr6JAgAAQBAJ&pg=PT10 |language=en}} * {{cite book |last1=Griffin |first1=Roger |last2=Feldman |first2=Matthew |title=Fascism: The 'fascist epoch' |date=2004 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-29019-7 |pages=82–83 |url=https://books.google.com/books?id=xeHuSpHzqGUC&pg=PA82 |access-date=2020-07-05 |language=en}} * {{Cite journal|url=http://revistascientificas.filo.uba.ar/index.php/che/article/view/9047/7829|volume=87|doi=10.34096/che.n87.9047|journal=Cuadernos de Historia de España|title=La Alemania nazi y el fascismo español durante la Guerra Civil|year=2020|first=Joan Maria|last=Thomàs|issue=87|page=38|publisher=[[Універсітэт Буэнас-Айрэса|Universidad de Buenos Aires]]|location=Buenos Aires|issn=0325-1195|language=es|doi-access=free}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Грамадзянская вайна ў Іспаніі}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Іспаніі]] [[Катэгорыя:Фашысцкія партыі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1937 годзе]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1977 годзе]] [[Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі]] nvn0q49fu9icvk113e8fo3c0c27snsh Кніжны воз 0 730873 5159518 5088736 2026-06-29T14:27:12Z M.L.Bot 261 /* Змест */ 5159518 wikitext text/x-wiki {{Картка праграмы |назва = Кніжны воз |лагатып = |здымак экрана = |подпіс = |аўтар = |распрацоўшчык = Міхась Бутылін |тып = мабільны дадатак, аўдыякнігі |напісана на = |інтэрфейс = |мовы інтэрфейсу = [[Беларуская мова|беларуская]] |аперацыйныя сістэмы = Android 5.0+ (Lollipop, API 21); Windows XP, Vista, 7, 8, 8.1, Windows 10 |першы выпуск = 18 кастрычніка 2020 г. |апаратная платформа = |апошняя версія = 1.0.4 (27 жніўня 2021 г.) |дата апошняй версіі = |кандыдат у рэлізы = |дата кандыдата ў рэлізы = |бэта-версія = |дата бэта-версіі = |альфа-версія = |дата альфа-версіі = |тэставая версія = |дата тэставай версіі = |чытаныя фарматы = |ствараныя фарматы = |стан = актыўны |ліцэнзія = |сайт = https://knizhnyvoz.com/app/ |вікісховішча = }} '''«Кніжны воз»''' — аўдыёпраект, папулярная [[мабільная праграма]], чыталка дзіцячых аўдыёкніг (прафесійна агучаныя кнігі на беларускай мове для дзяцей і падлеткаў)<ref name="НН">{{cite web|url= https://d2o41s90g1m7rs.cloudfront.net/322897|title= «Хачу, каб дзіця не грузілі беларускай мовай, а каб яна была ў яго жыцці». Што такое казкатэрапія ад «Кніжнага воза»|date= 2023-07-30|publisher= [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate= 2023-08-29|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230829112544/https://d2o41s90g1m7rs.cloudfront.net/322897|archivedate= 29 жніўня 2023|url-status= live}}</ref><ref name="homeldays">{{cite web | date =2023-07-28 | url =https://homeldays.org/knizhny-voz-tjerapija-kazkami-dlja-dzjacej-i-daroslyh/ | title =“Кніжны Воз”: тэрапія казкамі для дзяцей і дарослых | publisher =Homeldays | accessdate =2023-08-29 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20230829095704/https://homeldays.org/knizhny-voz-tjerapija-kazkami-dlja-dzjacej-i-daroslyh/ | archivedate =29 жніўня 2023 | url-status =live }}</ref><ref name="НЧ">{{cite web|url= https://novychas.online/kultura/kryscina-drobysz-belaruskaja-litaratura-heta-ne|title= Крысціна Дробыш: беларуская літаратура — гэта не толькі Колас, Купала, Быкаў, гэта нашмат больш|author= Сяргей Пульша|date= 2022-08-24|publisher= [[Новы Час (газета)|Новы Час]]|accessdate= 2023-08-29|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230829111441/https://novychas.online/kultura/kryscina-drobysz-belaruskaja-litaratura-heta-ne|archivedate= 29 жніўня 2023|url-status= live}}</ref><ref name="Будзьма">{{cite web |url= https://budzma.org/news/knizhny-voz.html?sphrase_id=478155 |title= Стваральнік прыкладання «Кніжны воз» |date= 2023-08-29 |publisher= [[Будзьма беларусамі!]] |accessdate= 2022-06-28 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20230829090309/https://budzma.org/news/knizhny-voz.html?sphrase_id=478155 |archivedate= 29 жніўня 2023 |url-status= live }}</ref>. Памер — 28,9 [[Мегабайт|мб]]. Стваральнік — Міхась Бутылін, сузаснавальнік праекта агучкі — [[Крысціна Дробыш]]<ref>{{cite web| author =| date =2023-01-13| url =https://d367rzjs5oyeba.cloudfront.net/307312 | title =«Не варта да смерці гуляць у моцнага чалавека». Крысціна Дробыш — пра агучку дзіцячых кніг, працу на ТБ і антыдэпрэсанты|publisher =[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]| accessdate = 2023-01-31}}</ref>. Працуе з 18 кастрычніка 2020 года. Даступна ў [[App Store]] і [[Google Play]]<ref>{{cite web| author =| date =2022-06-22| url =https://news.zerkalo.io/cellar/15631.html | title =У Беларусі стварылі мабільны дадатак — чыталку дзіцячых аўдыёкніг «Кніжны воз» |publisher =[[Zerkalo.io]]| accessdate = 2023-01-30| lang =}}</ref>. == Змест == Мабільная праграма «Кніжны воз» -- гэта платформа, дзе размяшчаюць прафесійна агучаныя кнігі для дзяцей і падлеткаў на беларускай мове. Праграма дазваляе бясплатна слухаць аўдыякнігі як на [[смартфон]]е, так і праз [[камп’ютар]]<ref>{{cite web| author =| date =11 мая 2022| url =https://family.by/news/20947-knzhny-voz-dzicyachyya-adyeknzhk-pa-belarusku.html | title =«Кніжны воз»: дзiцячыя аўдыёкніжкі па-беларуску |publisher =Family.By| accessdate = 2023-01-30| lang =}}</ref>. Змест разнастайны, ад класічных «[[Рабінзон Круза|Прыгоды Рабінзона Круза]]», «[[Прыгоды Тома Соера]]» і «Маўглі» да твораў сучасных замежных і [[Беларуская дзіцячая літаратура|беларускіх дзіцячых пісьменнікаў]], як [[Алег Грушэцкі]], [[Алена Масла]], [[Ганна Валер’еўна Янкута|Ганна Янкута]], [[Надзея Ясмінска]], вершы [[Андрэй Генадзевіч Скурко|Андрэя Скурко]] і іншых<ref>{{cite web |url= https://bellit.info/audio/knizhny-voz.html|title= Кніжны Воз |author= |date= 2023-06-05 | publisher= Белліт|accessdate=2023-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230829071537/https://bellit.info/audio/knizhny-voz.html |archivedate= 2023-07-13}}</ref><ref>{{cite web| author =| date =2023-10-23| url = https://d367rzjs5oyeba.cloudfront.net/301377| title =Дзевяць мабільных праграм, якія павялічаць колькасць беларускамоўнага кантэнту ў вашым жыцці |publisher =[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]| accessdate = 2023-01-03| lang =}}</ref>. Таксама на платформе можна знайсці народныя казкі, легенды і паданні, аповесць «[[Ладдзя Роспачы (аповесць)|Ладдзя роспачы]]» [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]], «[[Хронікі Нарніі]]» [[Клайв Стэйплз Льюіс|Клайва Льюіса]]<ref>{{cite web| author =| date =2022-06-06| url = https://citydog.io/post/zaden-bel-knigi-app/| title =Класс! Беларусы создали приложение с детскими аудиокнигами на беларуском языке |publisher =CityDog.io| accessdate = 2023-01-30| lang =}}</ref>, «Слёзы Тубі» [[Янка Маўр|Янкі Маўра]], «Сабака Баскервіляў» [[Артур Конан Дойл|Артура Конан Дойла]], «Пітэр Пэн» і іншае<ref>{{cite web|url= https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-padletki-tsikavyatstsa-b/|title= Падлеткі цікавяцца беларускай мовай|author= Крысціна Дробыш|date= 2023-11-26|publisher= [[Беларускае Радыё Рацыя]]|accessdate= 2023-12-05|archiveurl= https://web.archive.org/web/20231205174031/https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-padletki-tsikavyatstsa-b/|archivedate= 5 снежня 2023|url-status= live}}</ref>. «Кніжны воз» агучвае не толькі кнігі, выдадзеныя друкам, але і тыя, што ёсць. толькі ў электронным варыянце<ref>{{cite web |url=https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-pra-praekt-audyyoknig/ |title=Крысціна Дробыш пра праект аўдыёкніг „Кніжны воз” |author=Алеся Вербаловіч |date=2023-08-14 |publisher=[[Беларускае Радыё Рацыя]] |accessdate=2023-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814123704/https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-pra-praekt-audyyoknig/ |archivedate=14 жніўня 2023 |url-status=live }}</ref>. Улічваючы, што праект не камерцыйны, фонд «Кніжнага возу» складаюць творы, на якія ўжо скончыліся аўтарскія правы, або самі аўтары ці выдавецтвы далі згоду на іх агучку<ref name="Будзьма" />. == Праца праекта == Удзельнікі праекта з’яўляюцца прафесіяналамі ў сваёй справе, многія маюць акадэмічную адукацыю і адпаведны досвед. У агучцы прымаюць удзел акторы вольнага [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Купалаўскага тэатра]]. Запісам, мантажом, музыкай і мастацкім афармленнем таксама займаюцца прафесіаналы ў адпаведнай галіне. Музыка для кніжак адмыслова пішацца камандай праекта пад адпаведны твор<ref name="Будзьма" />. З перакладамі замежных твораў праекту дапамагаюць як выдаўцы (напрыклад Валянціна Андрэева, уладальніца выдавецтва «[[Гутэнберг (выдавецтва)|Гутэнберг]]»), так і прафесійныя перакладчыкі ([[Ганна Валер’еўна Янкута|Ганна Янкута]])<ref name="homeldays" />. Праект супрацоўнічае з праектам «Кніжны рысь», які дае свае кнігі на публікацыю, з праектам «Бэйбус», які робіць анімаваныя вершы Андрэя Скурко, працаваў з праектам «Народныя казкі для дзетак», які зрабіў [[Алег Хаменка]]<ref name="homeldays" />. == Гісторыя праекта == «Кніжны воз» — гэта, найперш, дзіцячая літаратура, і сам праект ствараўся менавіта пад дзяцей<ref name="НЧ" />. Праца над праектам пачалася ў верасні 2020 года<ref name="homeldays" />. Першай кнігай, якая была агучана, стала «Прыгоды мышкі Пік-пік» [[Людміла Рублеўская|Людмілы Рублеўскай]]<ref name="НЧ" />. Доўгі час яна з’яўлялася найбольш папулярнай кнігай сярод карыстальнаў праекта<ref name="Будзьма" />. На пачатак 2021 года ў прыкладанні былі тры кніжкі. Да першай гадавіны праекта, у верасні 2021 года, было ўжо 10 кніжак. На канец ліпеня 2022 года была агучана 31 кніжка<ref name="Будзьма" />. На канец ліпеня 2023 года фонд налічваў больш за 60 кніжак для праслухоўвання, што склала амаль 200 гадзін запісаў<ref name="homeldays" />. Напачатку стварэння слухачоў у праекта было 20—25 чалавек на дзень. У сярэдзіне 2022 года гэтая лічба складала каля 500—600 чалавек на дзень<ref name="Будзьма" />. == Крыніцы == {{reflist}} [[Катэгорыя:Беларуская дзіцячая літаратура]] [[Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ]] [[Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце]] [[Катэгорыя:Мабільныя прылады]] [[Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы ў замежжы]] 460ppt1g2py482lpyqte6a5s5fd2zt2 5159519 5159518 2026-06-29T14:27:48Z M.L.Bot 261 /* Змест */ 5159519 wikitext text/x-wiki {{Картка праграмы |назва = Кніжны воз |лагатып = |здымак экрана = |подпіс = |аўтар = |распрацоўшчык = Міхась Бутылін |тып = мабільны дадатак, аўдыякнігі |напісана на = |інтэрфейс = |мовы інтэрфейсу = [[Беларуская мова|беларуская]] |аперацыйныя сістэмы = Android 5.0+ (Lollipop, API 21); Windows XP, Vista, 7, 8, 8.1, Windows 10 |першы выпуск = 18 кастрычніка 2020 г. |апаратная платформа = |апошняя версія = 1.0.4 (27 жніўня 2021 г.) |дата апошняй версіі = |кандыдат у рэлізы = |дата кандыдата ў рэлізы = |бэта-версія = |дата бэта-версіі = |альфа-версія = |дата альфа-версіі = |тэставая версія = |дата тэставай версіі = |чытаныя фарматы = |ствараныя фарматы = |стан = актыўны |ліцэнзія = |сайт = https://knizhnyvoz.com/app/ |вікісховішча = }} '''«Кніжны воз»''' — аўдыёпраект, папулярная [[мабільная праграма]], чыталка дзіцячых аўдыёкніг (прафесійна агучаныя кнігі на беларускай мове для дзяцей і падлеткаў)<ref name="НН">{{cite web|url= https://d2o41s90g1m7rs.cloudfront.net/322897|title= «Хачу, каб дзіця не грузілі беларускай мовай, а каб яна была ў яго жыцці». Што такое казкатэрапія ад «Кніжнага воза»|date= 2023-07-30|publisher= [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate= 2023-08-29|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230829112544/https://d2o41s90g1m7rs.cloudfront.net/322897|archivedate= 29 жніўня 2023|url-status= live}}</ref><ref name="homeldays">{{cite web | date =2023-07-28 | url =https://homeldays.org/knizhny-voz-tjerapija-kazkami-dlja-dzjacej-i-daroslyh/ | title =“Кніжны Воз”: тэрапія казкамі для дзяцей і дарослых | publisher =Homeldays | accessdate =2023-08-29 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20230829095704/https://homeldays.org/knizhny-voz-tjerapija-kazkami-dlja-dzjacej-i-daroslyh/ | archivedate =29 жніўня 2023 | url-status =live }}</ref><ref name="НЧ">{{cite web|url= https://novychas.online/kultura/kryscina-drobysz-belaruskaja-litaratura-heta-ne|title= Крысціна Дробыш: беларуская літаратура — гэта не толькі Колас, Купала, Быкаў, гэта нашмат больш|author= Сяргей Пульша|date= 2022-08-24|publisher= [[Новы Час (газета)|Новы Час]]|accessdate= 2023-08-29|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230829111441/https://novychas.online/kultura/kryscina-drobysz-belaruskaja-litaratura-heta-ne|archivedate= 29 жніўня 2023|url-status= live}}</ref><ref name="Будзьма">{{cite web |url= https://budzma.org/news/knizhny-voz.html?sphrase_id=478155 |title= Стваральнік прыкладання «Кніжны воз» |date= 2023-08-29 |publisher= [[Будзьма беларусамі!]] |accessdate= 2022-06-28 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20230829090309/https://budzma.org/news/knizhny-voz.html?sphrase_id=478155 |archivedate= 29 жніўня 2023 |url-status= live }}</ref>. Памер — 28,9 [[Мегабайт|мб]]. Стваральнік — Міхась Бутылін, сузаснавальнік праекта агучкі — [[Крысціна Дробыш]]<ref>{{cite web| author =| date =2023-01-13| url =https://d367rzjs5oyeba.cloudfront.net/307312 | title =«Не варта да смерці гуляць у моцнага чалавека». Крысціна Дробыш — пра агучку дзіцячых кніг, працу на ТБ і антыдэпрэсанты|publisher =[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]| accessdate = 2023-01-31}}</ref>. Працуе з 18 кастрычніка 2020 года. Даступна ў [[App Store]] і [[Google Play]]<ref>{{cite web| author =| date =2022-06-22| url =https://news.zerkalo.io/cellar/15631.html | title =У Беларусі стварылі мабільны дадатак — чыталку дзіцячых аўдыёкніг «Кніжны воз» |publisher =[[Zerkalo.io]]| accessdate = 2023-01-30| lang =}}</ref>. == Змест == Мабільная праграма «Кніжны воз» -- гэта платформа, дзе размяшчаюць прафесійна агучаныя кнігі для дзяцей і падлеткаў на беларускай мове. Праграма дазваляе бясплатна слухаць аўдыякнігі як на [[смартфон]]е, так і праз [[камп’ютар]]<ref>{{cite web| author =| date =11 мая 2022| url =https://family.by/news/20947-knzhny-voz-dzicyachyya-adyeknzhk-pa-belarusku.html | title =«Кніжны воз»: дзiцячыя аўдыёкніжкі па-беларуску |publisher =Family.By| accessdate = 2023-01-30| lang =}}</ref>. Змест разнастайны, ад класічных «[[Рабінзон Круза|Прыгоды Рабінзона Круза]]», «[[Прыгоды Тома Соера]]» і «Маўглі» да твораў сучасных замежных і [[Беларуская дзіцячая літаратура|беларускіх дзіцячых пісьменнікаў]], як [[Алег Грушэцкі]], [[Алена Масла]], [[Ганна Валер’еўна Янкута|Ганна Янкута]], [[Надзея Ясмінска]], вершы [[Андрэй Генадзевіч Скурко|Андрэя Скурко]] і іншых<ref>{{cite web |url= https://bellit.info/audio/knizhny-voz.html|title= Кніжны Воз |author= |date= 2023-06-05 | publisher= Белліт|accessdate=2023-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230829071537/https://bellit.info/audio/knizhny-voz.html |archivedate= 2023-07-13}}</ref><ref>{{cite web| author =| date =2023-10-23| url = https://d367rzjs5oyeba.cloudfront.net/301377| title =Дзевяць мабільных праграм, якія павялічаць колькасць беларускамоўнага кантэнту ў вашым жыцці |publisher =[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]| accessdate = 2023-01-03| lang =}}</ref>. Таксама на платформе можна знайсці народныя казкі, легенды і паданні, аповесць «[[Ладдзя Роспачы (аповесць)|Ладдзя роспачы]]» [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]], «[[Хронікі Нарніі]]» [[Клайв Стэйплз Льюіс|Клайва Льюіса]]<ref>{{cite web| author =| date =2022-06-06| url = https://citydog.io/post/zaden-bel-knigi-app/| title =Класс! Беларусы создали приложение с детскими аудиокнигами на беларуском языке |publisher =CityDog.io| accessdate = 2023-01-30| lang =}}</ref>, «Слёзы Тубі» [[Янка Маўр|Янкі Маўра]], «Сабака Баскервіляў» [[Артур Конан Дойл|Артура Конан Дойла]], «Пітэр Пэн» і іншае<ref>{{cite web|url= https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-padletki-tsikavyatstsa-b/|title= Падлеткі цікавяцца беларускай мовай|author= Крысціна Дробыш|date= 2023-11-26|publisher= [[Беларускае Радыё Рацыя]]|accessdate= 2023-12-05|archiveurl= https://web.archive.org/web/20231205174031/https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-padletki-tsikavyatstsa-b/|archivedate= 5 снежня 2023|url-status= live}}</ref>. «Кніжны воз» агучвае не толькі кнігі, выдадзеныя друкам, але і тыя, што ёсць толькі ў электронным варыянце<ref>{{cite web |url=https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-pra-praekt-audyyoknig/ |title=Крысціна Дробыш пра праект аўдыёкніг „Кніжны воз” |author=Алеся Вербаловіч |date=2023-08-14 |publisher=[[Беларускае Радыё Рацыя]] |accessdate=2023-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814123704/https://www.racyja.com/kultura/krystsina-drobysh-pra-praekt-audyyoknig/ |archivedate=14 жніўня 2023 |url-status=live }}</ref>. Улічваючы, што праект не камерцыйны, фонд «Кніжнага возу» складаюць творы, на якія ўжо скончыліся аўтарскія правы, або самі аўтары ці выдавецтвы далі згоду на іх агучку<ref name="Будзьма" />. == Праца праекта == Удзельнікі праекта з’яўляюцца прафесіяналамі ў сваёй справе, многія маюць акадэмічную адукацыю і адпаведны досвед. У агучцы прымаюць удзел акторы вольнага [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Купалаўскага тэатра]]. Запісам, мантажом, музыкай і мастацкім афармленнем таксама займаюцца прафесіаналы ў адпаведнай галіне. Музыка для кніжак адмыслова пішацца камандай праекта пад адпаведны твор<ref name="Будзьма" />. З перакладамі замежных твораў праекту дапамагаюць як выдаўцы (напрыклад Валянціна Андрэева, уладальніца выдавецтва «[[Гутэнберг (выдавецтва)|Гутэнберг]]»), так і прафесійныя перакладчыкі ([[Ганна Валер’еўна Янкута|Ганна Янкута]])<ref name="homeldays" />. Праект супрацоўнічае з праектам «Кніжны рысь», які дае свае кнігі на публікацыю, з праектам «Бэйбус», які робіць анімаваныя вершы Андрэя Скурко, працаваў з праектам «Народныя казкі для дзетак», які зрабіў [[Алег Хаменка]]<ref name="homeldays" />. == Гісторыя праекта == «Кніжны воз» — гэта, найперш, дзіцячая літаратура, і сам праект ствараўся менавіта пад дзяцей<ref name="НЧ" />. Праца над праектам пачалася ў верасні 2020 года<ref name="homeldays" />. Першай кнігай, якая была агучана, стала «Прыгоды мышкі Пік-пік» [[Людміла Рублеўская|Людмілы Рублеўскай]]<ref name="НЧ" />. Доўгі час яна з’яўлялася найбольш папулярнай кнігай сярод карыстальнаў праекта<ref name="Будзьма" />. На пачатак 2021 года ў прыкладанні былі тры кніжкі. Да першай гадавіны праекта, у верасні 2021 года, было ўжо 10 кніжак. На канец ліпеня 2022 года была агучана 31 кніжка<ref name="Будзьма" />. На канец ліпеня 2023 года фонд налічваў больш за 60 кніжак для праслухоўвання, што склала амаль 200 гадзін запісаў<ref name="homeldays" />. Напачатку стварэння слухачоў у праекта было 20—25 чалавек на дзень. У сярэдзіне 2022 года гэтая лічба складала каля 500—600 чалавек на дзень<ref name="Будзьма" />. == Крыніцы == {{reflist}} [[Катэгорыя:Беларуская дзіцячая літаратура]] [[Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ]] [[Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце]] [[Катэгорыя:Мабільныя прылады]] [[Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы ў замежжы]] ed899oc7fbqtjxnn1o0q6m8rjrv7x5h Канстанцін Генадзевіч Моластаў 0 740134 5159540 5133413 2026-06-29T16:48:32Z 5159540 wikitext text/x-wiki {{ДД |званне = {{РБ, Генерал-маёр}} }} '''Канстанцін Генадзевіч Моластаў''' (нар. {{ДН|30|5|1970}}, [[Краснаармейск (Саратаўская вобласць)|Краснаармейск]], [[Саратаўская вобласць]], [[РСФСР]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, пагранічнік. Старшыня [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь]] (з 30 мая 2023). Генерал-маёр (2023). == Біяграфія == Нарадзіўся 30 мая 1970 года ў [[Краснаармейск (Саратаўская вобласць)|Краснаармейску]] [[Саратаўская вобласць|Саратаўскай вобласці]] [[РСФСР]]. З 1977 па 1987 год вучыўся ў сярэдняй школе № 7 г. Гродна<ref name="grod">[https://grodnonews.by/news/vlast/20688-polkovnik-konstantin-molostov-naznachen-nachal-nikom-grodnenskoy-pogranichnoy-gruppy.html Полковник Константин Молостов назначен начальником Гродненской пограничной группы]</ref>. У 1988 годзе з Гродна быў прызваны на тэрміновую ваенную службу ў пагранічныя войскі. З лістапада 1988 года па жнівень 1989 года праходзіў тэрміновую службу ў Сярэднеазіяцкай пагранічнай акрузе<ref name="gpk">[https://gpk.gov.by/gpk/rukovodstvo/ Руководящий состав]</ref>. У 1993 годзе скончыў Алмацінскае вышэйшае пагранічнае каманднае вучылішча КДБ СССР імя Ф. Э. Дзяржынскага, у 2004 годзе — Пагранічную акадэмію Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі, у 2011 годзе — [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]], у 2019 годзе — [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://www.belta.by/president/view/novym-predsedatelem-gospogrankomiteta-naznachen-konstantin-molostov-569223-2023/ Новым председателем Госпогранкомитета назначен Константин Молостов]</ref>. З 1993 па 1996 год — намеснік начальніка, з 1996 па 2001 год — начальнік пагранічнай заставы Гродзенскага пагранічнага атрада<ref name="gpk"/><ref>[https://president.gov.by/be/events/rassmotrenie-kadrovyh-voprosov-1685451656 Разгляд кадравых пытанняў]</ref>. З 2004 па 2005 год — намеснік начальніка штаба — начальнік аддзела штаба Гомельскага пагранічнага атрада<ref name="gpk"/>. З 2005 па 2007 год — намеснік начальніка штаба — начальнік аддзела штаба Лідскага пагранічнага атрада<ref name="gpk"/>. З 2007 па 2009 год праходзіў службу на розных пасадах у Гродзенскім пагранічным атрадзе<ref name="gpk"/>. З 2009 па 2012 год — першы намеснік начальніка пагранічнай групы — начальнік аператыўнага ўпраўлення Брэсцкай пагранічнай групы<ref name="gpk"/>. З 2012 года па верасень 2014 года камандаваў Полацкім пагранічным атрадам<ref name="grod"/>. З верасня 2014 года па 30 мая 2023 года працаваў начальнікам 16-й (Гродзенскай) пагранічнай групы пагранічнай службы<ref name="gpk"/>. 2 снежня 2021 года Міністэрства фінансаў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] ўключыла Моластава ў [[Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб|амерыканскі санкцыйны спіс]]<ref name=currenttime>{{cite web |url=https://www.currenttime.tv/a/usa-sanction-belarus/31590880.html |title=США, Канада и Великобритания ввели новые санкции против Беларуси. В списки попали сын Лукашенко и глава Госпогранкомитета |work=[[Настоящее Время]] |date=2021-12-02 |accessdate=2021-12-28 |archive-date=2021-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215205939/https://www.currenttime.tv/a/usa-sanction-belarus/31590880.html |url-status=live |language=ru }}</ref>. Таксама ён трапіў пад санкцыі [[Канада|Канады]]<ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|title=Backgrounder: Belarus sanctions|publisher=[[Міністэрства міжнародных спраў Канады]]|accessdate=2022-01-02|lang=en|archive-date=2 студзеня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102153921/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2021/12/belarus-sanctions.html|url-status=dead}}</ref> і ў [[чорны спіс Еўрасаюза]]<ref>{{cite web|title=ЕС ввел новые санкции против Белоруссии|url=https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2021/12/02/898573-es-vvel-novie-sanktsii-protiv-belorussii|publisher=[[Ведомости]]|date=2021-12-02|accessdate=2021-12-24|author=Илья Лакстыгал, Глеб Мишутин, Василий Милькин|archive-date=2021-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224194657/https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2021/12/02/898573-es-vvel-novie-sanktsii-protiv-belorussii|url-status=live|lang=ru}}</ref>. 20 снежня Моластава ў свой санкцыйны спіс уключыла Швейцарыя<ref>[https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/suche_sanktionsadressaten.html Searching for subjects of sanctions]</ref>. 22 снежня да адпаведнага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Сербія, Чарнагорыя<ref>{{cite web|title=Declaration by the High Representative on behalf of the European Union on the alignment of certain countries concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/12/22/declaration-by-the-high-representative-on-behalf-of-the-european-union-on-the-alignment-of-certain-countries-concerning-restrictive-measures-in-view-of-the-situation-in-belarus/|publisher=[[Савет Еўрапейскага саюза]]|date=2021-12-22|accessdate=2021-12-23|language=en}}</ref>. [[Спіс дэпутатаў Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання|Дэпутат Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання]]. 30 мая 2023 года прызначаны старшынёй [[Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://blr.belta.by/president/view/kiraunik-dzjarzhpagrankamiteta-i-kirauniki-mjastsovaj-vertykali-lukashenka-razgledzeu-kadravyja-pytanni-128522-2023/ Кіраўнік Дзяржпагранкамітэта і кіраўнікі мясцовай вертыкалі. Лукашэнка разгледзеў кадравыя пытанні]</ref>. 27 чэрвеня 2023 года прысвоена званне генерал-маёра<ref>[https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-uruchyu-generalskija-pagony-vyshejshamu-afitserskamu-skladu-129537-2023/ Лукашэнка ўручыў генеральскія пагоны вышэйшаму афіцэрскаму складу]</ref>. == Сям’я == Жанаты. Сын — Захар Канстанцінавіч Моластаў, капітан, першы намеснік каменданта пагранічнай камендатуры «Гудагай». == Узнагароды == * [[медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|Медаль «За бездакорную службу» III ступені]] (2001)<ref>Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 22 студзеня 2001 года № 33 «Аб узнагароджанні групы ваеннаслужачых, асоб начальніцкага складу органаў унутраных спраў i прыраўнаваных да iх асоб медалём „За бездакорную службу“ I, II, III ступенi»</ref>, * [[медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|медаль «За бездакорную службу» II ступені]], * [[медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|медаль «За бездакорную службу» I ступені]], * нагрудны знак «Ганаровы пагранічнік Садружнасці Незалежных Дзяржаў» (2017)<ref>[http://www.skpw.ru/sections/skpw/honbordman.html Список лиц, награжденных нагрудным знаком «Почетный пограничник Содружества Независимых Государств»]</ref>, * [[юбілейны медаль «100 год органам пагранічнай службы Беларусі»]] (2018), * [[ордэн «За службу Радзіме»|ордэн «За службу Радзіме» III ступені]] (2018)<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31800198 Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 23 мая 2018 года № 188 «Аб узнагароджанні»]</ref>, * [[медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы» (Беларусь)|медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы»]] (2022)<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32200180 Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 мая 2022 года № 180 «Аб узнагароджанні»]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Дзеючы Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь}} {{Старшыні ДПК РБ}} {{DEFAULTSORT:Моластаў Канстанцін Генадзевіч}} [[Катэгорыя:Пагранічнікі]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] [[Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання]] [[Катэгорыя:Пагранічнікі Беларусі]] ggap1nuf9bsvo5ybaz6ubggg2ovx5pq Нюэнсканс 0 752700 5159543 4629513 2026-06-29T17:23:56Z DzBar 156353 шаблон 5159543 wikitext text/x-wiki {{Крэпасць}} '''Нюэнсканс''' ({{lang-sv|Nyenskans}}, «Неўскае ўмацаванне», {{lang-ru|Ниеншанц}}) — [[крэпасць]], што была заснавана ў 1611 годзе і з’яўлялася галоўным [[Абарончае збудаванне|умацаваннем]] шведскага горада '''Нюэн''' ({{Lang-sv|Nyen}}), або '''Нюэнштата'''. Горад, і крэпасць, што яго абараняла, месціліся па берагах ракі [[Охта (прыток Нявы)|Охты]], у месцы яе злучэння з ракой [[Нява]] Альтэрнатыўныя варыянты назвы крэпасці — '''Нюэшанц''', '''Шлотбург''', '''Канец'''. Крэпасць Нюэншанц на Охцінскім мысе і горад Нюэн на Вялікай Охце з’яўляліся найбуйнейшымі гарадскімі паселішчамі, што існавалі на тэрыторыі цяперашняга [[Санкт-Пецярбург]]а на момант яго заснавання. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Крэпасці Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі]] [[Катэгорыя:Помнікі пад пагрозай знішчэння]] [[Катэгорыя:Інгерманландыя]] [[Катэгорыя:Колішнія гарады Еўропы]] imbn1yf1sp6gtgmtoh5gzuggjm8b6bw Партал:Навука/Новыя артыкулы 100 753022 5159528 5158653 2026-06-29T15:51:38Z NirvanaBot 40832 +3 новых 5159528 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Сяргей Львовіч Нікалаеў|2026-06-29T13:24:45Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Аляксандр Віктаравіч Гусеў|2026-06-29T12:08:39Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Таццяна Аляксееўна Агапкіна|2026-06-28T16:38:57Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Арон Барысавіч Даўгапольскі|2026-06-26T13:58:13Z|~2026-36760-65}} {{Новы артыкул|Жазэф Бертран|2026-06-26T07:31:39Z|Ueschar}} {{Новы артыкул|Ранка Матасавіч|2026-06-26T07:08:30Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Жазэф Дэнікер|2026-06-25T09:03:31Z|Ueschar}} {{Новы артыкул|Аляксандр Рыгоравіч Жураўлёў|2026-06-24T19:51:10Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Вячаслаў Васілевіч Жыбуль|2026-06-24T19:27:50Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Уільям Мітчэл|2026-06-24T04:52:14Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Аляксандр Аляксандравіч Зімін|2026-06-23T19:30:42Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Станіслаў Смолька|2026-06-23T10:35:07Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Уладзімір Васілевіч Друшчыц|2026-06-22T19:14:44Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Захарыюш Мадзялеўскі|2026-06-22T15:28:36Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Жан Адры|2026-06-22T11:13:42Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Сяргей Аляксандравіч Друшчыц|2026-06-22T10:21:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> tim8rto5fltnz4aecw099vp5drqruzs Партал:Геаграфія/Новыя артыкулы 100 753274 5159526 5159247 2026-06-29T15:51:16Z NirvanaBot 40832 +3 новых 5159526 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Орана|2026-06-29T13:06:09Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Глыбокае (возера, Апочацкі раён)|2026-06-29T13:00:53Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Цапелька|2026-06-29T12:43:38Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Новая Аколіца|2026-06-28T10:11:30Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Вуліца Філатава (Мінск)|2026-06-25T17:33:08Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Джэксан (Агая)|2026-06-25T12:41:45Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Дэфаянс (Агая)|2026-06-25T12:01:54Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Дэлавэр (Агая)|2026-06-25T11:09:43Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Ле-Перэ-сюр-Марн|2026-06-22T11:18:33Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Дублін (Агая)|2026-06-22T09:39:01Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Гроў-Сіці (Агая)|2026-06-22T06:22:37Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Кінгстан-на-Тэмзе|2026-06-22T06:11:54Z|Autumndancer}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 2fqhglnwncbuze03uimo26j8x9x478r Партал:Беларусь/Новыя артыкулы 100 753287 5159523 5159244 2026-06-29T15:50:42Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5159523 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Барыс Іванавіч Пятніцкі|2026-06-28T19:20:43Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Магілёўская губернская турма|2026-06-28T18:56:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Магілёўскі губернскі камітэт грамадскай бяспекі|2026-06-28T18:33:06Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Уладзімір Кармілкін|2026-06-28T15:38:55Z|M.L.Bot}} {{Новы артыкул|Беларускі суднабудаўнічы трэст|2026-06-28T12:15:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сяргей Васілевіч Бабіч|2026-06-28T10:34:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Новая Аколіца|2026-06-28T10:11:30Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мікалай Іванавіч Яшын|2026-06-28T08:56:22Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Віккру|2026-06-28T08:10:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ян Генрык Валадковіч|2026-06-26T14:25:18Z|Kanstas}} {{Новы артыкул|Аляксандр Фёдаравіч Рашчупкін|2026-06-26T12:38:11Z|Culamar}} {{Новы артыкул|Вуліца Філатава (Мінск)|2026-06-25T17:33:08Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Фёдар Іванавіч Заслаўскі|2026-06-25T14:13:48Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Іван Юр’евіч Заслаўскі|2026-06-25T13:42:41Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Ігар Пятровіч Карней|2026-06-25T13:41:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Беларускі саюз майстроў народнай творчасці|2026-06-25T08:12:09Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> cp9pxb2woaabl5yj0y27g81uu1qo2v0 Пятро Жаўняровіч 0 760409 5159593 5138597 2026-06-30T07:19:57Z ~2026-37322-58 170496 /* Навуковая і літаратурная дзейнасць */ 5159593 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Жаўняровіч}} {{навуковец}} '''Пятро́ Жаўняро́віч''', поўнае імя '''Пётр Пятро́віч Жаўняро́віч''' (нар. [[2 студзеня]] [[1959]], в. [[Азярэц (Вілейскі раён)|Азярэц]], [[Вілейскі раён]], [[Маладзечанская вобласць]]) — беларускі [[Філалогія|філолаг]], пісьменнік, перакладчык, рэдактар. [[Кандыдат філалагічных навук]] (2006), [[дацэнт]] (2010). == Біяграфія == У 1978 годзе скончыў [[Мінскі радыётэхнічны тэхнікум]]. Два гады служыў у войску, потым працаваў на Мінскім вытворчым аб’яднанні «[[Інтэграл (кампанія)|Інтэграл]]». У 1990 годзе скончыў [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «Беларуская і руская мова і літаратура»<ref>{{Cite web|url=https://scientby.nlb.by/by/documents/168075|title=Жаўняровіч Пётр Пятровіч, кандыдат філалагічных навук, журналістыка - Вучоныя Беларусі|website=scientby.nlb.by|access-date=2024-03-04|url-status=dead}}</ref> і працаваў выкладчыкам у Мінскім дзяржаўным прафесійна-тэхнічным каледжы электронікі. У 2006—2023 гадах — старшы выкладчык, дацэнт кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання (потым, са зменай назвы, кафедры медыялінгвістыкі і рэдагавання) [[Факультэт журналістыкі БДУ|факультэта журналістыкі]] БДУ. У 2006 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Публіцыстыка Уладзіміра Караткевіча: моўны факт у вызначэнні жанру» (навуковы кіраўнік — [[Віктар Іванавіч Іўчанкаў|Віктар Іўчанкаў]])<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://kamunikat.org/publitsystyka-uladzimira-karatkevicha-mowny-fakt-u-vyznachenni-zhanru-zhawnyarovich-pyotr|title=Публіцыстыка Уладзіміра Караткевіча: моўны факт у вызначэнні жанру|website=Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org|access-date=2024-03-04}}</ref>. З верасня 2023 года — рэдактар аддзела прозы часопіса «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]». == Навуковая і літаратурная дзейнасць == Даследуе творчасць [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]], укладальнік і рэдактар тамоў 25-томнага Збору твораў Уладзіміра Караткевіча. Аўтар дзвюх манаграфій. Разглядае праблемы рэдагавання журналісцкіх тэкстаў, аўтар вучэбных дапаможнікаў па рэдагаванні тэкстаў на [[Беларуская мова|беларускай мове]]. Аўтар больш як 80 навуковых публікацый. Аўтар зборнікаў вершаў «Расторганая прастора» і "Размаітае сумоўе". Пераклаў на беларускую мову раман «[[Браты Карамазавы]]» [[Фёдар Міхайлавіч Дастаеўскі|Фёдара Дастаеўскага]] і вершы [[Аляксей Канстанцінавіч Талстой|Аляксея Канстанцінавіча Талстога]], на [[Руская мова|рускую мову]] — усе раманы («[[Хрыстос прызямліўся ў Гародні|Хрыстос прызямліўся ў Гародні: Евангелле ад Іуды]]», «Каласы пад сярпом тваім», «Чорны замак Альшанскі», «Леаніды не вернуцца да Зямлі») і аповесці Уладзіміра Караткевіча і яго вершы, тры раманы Віктара Праўдзіна, аповесці іншых беларускіх пісьменнікаў. == Бібліяграфія == {{калонкі|2|малы=так}} * Асновы рэдагавання на беларускай мове: зборнік трэніровачных практыкаванняў і практычных работ: вучэбны дапаможнік. — Мазыр : Белы Вецер, 2005. — 49 с. — ISBN 985-486-449-9. * Асновы рэдагавання тэкстаў службовай дакументацыі. — Мінск: Беларусь, 2006. — 174 с. * Публіцыстычны дыскурс Уладзіміра Караткевіча. — Мінск : РІВШ, 2011. — 244 с. — ISBN 978-985-500-456-2. * Стылістыка дзелавога маўлення і рэдагаванне службовых дакументаў. — Мінск : РІПА, 2014. — 276 с. — ISBN 978-985-503-359-3. * Даведнік па літаратурнай праўцы : арфаграфічны, пунктуацыйны, лексічны, граматычны, сінтаксічны, тэхнічны ўзроўні / П. Жаўняровіч; уст. слова В. Іўчанкава; пад. рэд. В. Іўчанкава. — Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2017. — 448 с. — ISBN 978-985-471-915-3. * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Даведнік па літаратурнай праўцы : арфаграфічны, пунктуацыйны, лексічны, граматычны, сінтаксічны, тэхнічны ўзроўні|арыгінал = |спасылка = |адказны = пад. рэд. В. Іўчанкава|выданне = 2-е выд., стэр|месца = Мінск|выдавецтва = Адукацыя і выхаванне|год = 2021|том = |старонкі = |старонак = 488|серыя = |isbn = 978-985-599-294-4|тыраж = |ref = }} * Расторганая прастора : вершы. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 110 с. — ISBN 978-985-7209-74-3. * Рэдагаванне твораў Уладзіміра Караткевіча: сігніфікацыя і экстралінгвістыка. — Мінск : БДУ, 2022. — 203 с. — ISBN 978-985-881-206-5. ; Пераклады * Короткевич, В. С. Христос приземлился в Городне: (Евангелие от Иуды) / Владимир Короткевич; пер. с белорус. и коммент. Петра Жолнеровича — Минск : Літаратура і Мастацтва, 2011. — 544 с. — ISBN 978-985-6994-05-3. * Дастаеўскі, Ф. М. Браты Карамазавы : раман у чатырох частках з эпілогам / Ф. М. Дастаеўскі; пераклад з рускай мовы Пятра Жаўняровіча. — Мінск : ІП А. М. Янушкевіч, 2017. — Электрон. тэкст. дан. (колькасць 0,881 Мб). — Лічбавае электрон. выд. — Загал. з тытул. экрана. * Короткевич, В. Дикая охота короля Стаха. Цыганский король : повести / В. Короткевич; пер. с белорус. и коммент. Петра Жолнеровича. — СПб.; М. : Речь, 2017. — 288 с., ил. ISBN 978-5-9268-2522-7. * Короткевич, В. С. Дикая охота короля Стаха : последняя повесть «Семейных преданий рода Яновских», рассказанная Андреем Белорецким / Владимир Короткевич; коммент. и пер. с белорус. Петра Жолнеровича. — Минск : Беларусь, 2018. 191 с., ил. ISBN 978-985-01-1254-5. * Короткевич, В. С. Колосья под серпом твоим : роман / Владимир Короткевич; пер. с белорус. Петра Жолнеровича. — Минск : Беларусь, 2019. — 735 с. ISBN 978-985-01-1321-4. * Короткевич, В. С. Ладья Отчаяния : повести / Владимир Короткевич ; пер. с белорус. Петра Жолнеровича. - Минск : Беларусь, 2019. - 287 с. ISBN 978-985-01-1320-7. {{калонкі/канец}} == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * {{Cite web|lang=be|url=https://www.youtube.com/watch?v=QCiJVcdFKfw|title=На шляху да беларускага слова: Пятро Жаўняровіч|publisher=youtube.com|access-date=2024-03-05}} * {{Cite web|lang=be|url=https://www.youtube.com/watch?v=AKJZZ3pDcR0|title=Пятро Жаўняровіч {{!}} СУРАЗМОЎЦЫ|website=youtube.com|access-date=2024-03-05}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Жаўняровіч Пятро}} [[Катэгорыя:Філолагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову]] 45ep7td4mxmb6zs86zr4sc2gfgl8pn8 5159615 5159593 2026-06-30T09:02:24Z M.L.Bot 261 5159615 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Жаўняровіч}} {{навуковец}} '''Пятро́ Жаўняро́віч''', поўнае імя '''Пётр Пятро́віч Жаўняро́віч''' (нар. [[2 студзеня]] [[1959]], [[Азярэц (Вілейскі раён)|Азярэц]], [[Вілейскі раён]], [[Маладзечанская вобласць]]) — беларускі [[Філалогія|філолаг]], пісьменнік, перакладчык, рэдактар. [[Кандыдат філалагічных навук]] (2006), [[дацэнт]] (2010). == Біяграфія == У 1978 годзе скончыў [[Мінскі радыётэхнічны тэхнікум]]. Два гады служыў у войску, потым працаваў на Мінскім вытворчым аб’яднанні «[[Інтэграл (кампанія)|Інтэграл]]». У 1990 годзе скончыў [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці «Беларуская і руская мова і літаратура»<ref>{{Cite web|url=https://scientby.nlb.by/by/documents/168075|title=Жаўняровіч Пётр Пятровіч, кандыдат філалагічных навук, журналістыка - Вучоныя Беларусі|website=scientby.nlb.by|access-date=2024-03-04|url-status=dead}}</ref> і працаваў выкладчыкам у Мінскім дзяржаўным прафесійна-тэхнічным каледжы электронікі. У 2006—2023 гадах — старшы выкладчык, дацэнт кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання (потым, са зменай назвы, кафедры медыялінгвістыкі і рэдагавання) [[Факультэт журналістыкі БДУ|факультэта журналістыкі]] БДУ. У 2006 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Публіцыстыка Уладзіміра Караткевіча: моўны факт у вызначэнні жанру» (навуковы кіраўнік — [[Віктар Іванавіч Іўчанкаў|Віктар Іўчанкаў]])<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://kamunikat.org/publitsystyka-uladzimira-karatkevicha-mowny-fakt-u-vyznachenni-zhanru-zhawnyarovich-pyotr|title=Публіцыстыка Уладзіміра Караткевіча: моўны факт у вызначэнні жанру|website=Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org|access-date=2024-03-04}}</ref>. З верасня 2023 года — рэдактар аддзела прозы часопіса «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]». == Навуковая і літаратурная дзейнасць == Даследуе творчасць [[Уладзімір Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]], укладальнік і рэдактар тамоў 25-томнага Збору твораў Уладзіміра Караткевіча. Аўтар дзвюх манаграфій. Разглядае праблемы рэдагавання журналісцкіх тэкстаў, аўтар вучэбных дапаможнікаў па рэдагаванні тэкстаў на [[Беларуская мова|беларускай мове]]. Аўтар больш як 80 навуковых публікацый. Аўтар зборнікаў вершаў «Расторганая прастора» і «Размаітае сумоўе». Пераклаў на беларускую мову раман «[[Браты Карамазавы]]» [[Фёдар Міхайлавіч Дастаеўскі|Фёдара Дастаеўскага]] і вершы [[Аляксей Канстанцінавіч Талстой|Аляксея Канстанцінавіча Талстога]], на [[Руская мова|рускую мову]] — усе раманы («[[Хрыстос прызямліўся ў Гародні|Хрыстос прызямліўся ў Гародні: Евангелле ад Іуды]]», «Каласы пад сярпом тваім», «Чорны замак Альшанскі», «Леаніды не вернуцца да Зямлі») і аповесці Уладзіміра Караткевіча і яго вершы, тры раманы [[Віктар Праўдзін|Віктара Праўдзіна]], аповесці іншых беларускіх пісьменнікаў. == Бібліяграфія == {{калонкі|2|малы=так}} * Асновы рэдагавання на беларускай мове: зборнік трэніровачных практыкаванняў і практычных работ: вучэбны дапаможнік. — Мазыр : Белы Вецер, 2005. — 49 с. — ISBN 985-486-449-9. * Асновы рэдагавання тэкстаў службовай дакументацыі. — Мінск: Беларусь, 2006. — 174 с. * Публіцыстычны дыскурс Уладзіміра Караткевіча. — Мінск : РІВШ, 2011. — 244 с. — ISBN 978-985-500-456-2. * Стылістыка дзелавога маўлення і рэдагаванне службовых дакументаў. — Мінск : РІПА, 2014. — 276 с. — ISBN 978-985-503-359-3. * Даведнік па літаратурнай праўцы : арфаграфічны, пунктуацыйны, лексічны, граматычны, сінтаксічны, тэхнічны ўзроўні / П. Жаўняровіч; уст. слова В. Іўчанкава; пад. рэд. В. Іўчанкава. — Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2017. — 448 с. — ISBN 978-985-471-915-3. * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Даведнік па літаратурнай праўцы : арфаграфічны, пунктуацыйны, лексічны, граматычны, сінтаксічны, тэхнічны ўзроўні|арыгінал = |спасылка = |адказны = пад. рэд. В. Іўчанкава|выданне = 2-е выд., стэр|месца = Мінск|выдавецтва = Адукацыя і выхаванне|год = 2021|том = |старонкі = |старонак = 488|серыя = |isbn = 978-985-599-294-4|тыраж = |ref = }} * Расторганая прастора : вершы. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 110 с. — ISBN 978-985-7209-74-3. * Рэдагаванне твораў Уладзіміра Караткевіча: сігніфікацыя і экстралінгвістыка. — Мінск : БДУ, 2022. — 203 с. — ISBN 978-985-881-206-5. ; Пераклады * Короткевич, В. С. Христос приземлился в Городне: (Евангелие от Иуды) / Владимир Короткевич; пер. с белорус. и коммент. Петра Жолнеровича — Минск : Літаратура і Мастацтва, 2011. — 544 с. — ISBN 978-985-6994-05-3. * Дастаеўскі, Ф. М. Браты Карамазавы : раман у чатырох частках з эпілогам / Ф. М. Дастаеўскі; пераклад з рускай мовы Пятра Жаўняровіча. — Мінск : ІП А. М. Янушкевіч, 2017. — Электрон. тэкст. дан. (колькасць 0,881 Мб). — Лічбавае электрон. выд. — Загал. з тытул. экрана. * Короткевич, В. Дикая охота короля Стаха. Цыганский король : повести / В. Короткевич; пер. с белорус. и коммент. Петра Жолнеровича. — СПб.; М. : Речь, 2017. — 288 с., ил. ISBN 978-5-9268-2522-7. * Короткевич, В. С. Дикая охота короля Стаха : последняя повесть «Семейных преданий рода Яновских», рассказанная Андреем Белорецким / Владимир Короткевич; коммент. и пер. с белорус. Петра Жолнеровича. — Минск : Беларусь, 2018. 191 с., ил. ISBN 978-985-01-1254-5. * Короткевич, В. С. Колосья под серпом твоим : роман / Владимир Короткевич; пер. с белорус. Петра Жолнеровича. — Минск : Беларусь, 2019. — 735 с. ISBN 978-985-01-1321-4. * Короткевич, В. С. Ладья Отчаяния : повести / Владимир Короткевич; пер. с белорус. Петра Жолнеровича. — Минск : Беларусь, 2019. — 287 с. ISBN 978-985-01-1320-7. {{калонкі/канец}} == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * {{Cite web|lang=be|url=https://www.youtube.com/watch?v=QCiJVcdFKfw|title=На шляху да беларускага слова: Пятро Жаўняровіч|publisher=youtube.com|access-date=2024-03-05}} * {{Cite web|lang=be|url=https://www.youtube.com/watch?v=AKJZZ3pDcR0|title=Пятро Жаўняровіч {{!}} СУРАЗМОЎЦЫ|website=youtube.com|access-date=2024-03-05}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Жаўняровіч Пятро}} [[Катэгорыя:Філолагі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову]] ibonlyc80kvsq4809sri3nsd0zwf3uw Партал:Спорт/Новыя артыкулы 100 763680 5159529 5159249 2026-06-29T15:51:48Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5159529 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976|2026-06-29T14:44:19Z|Sudghdjdjs}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980|2026-06-29T14:13:44Z|Sudghdjdjs}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1984|2026-06-29T10:25:06Z|Sudghdjdjs}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1988|2026-06-29T08:37:38Z|~2026-37208-86}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1992|2026-06-28T09:20:41Z|~2026-37290-08}} {{Новы артыкул|Чэмпіянат Еўропы па футболе 1996|2026-06-27T17:50:27Z|~2026-36917-71}} {{Новы артыкул|Паркур|2026-06-27T00:00:01Z|IshaBarnes}} {{Новы артыкул|Ураджай (стадыён, Нясвіж)|2026-06-19T08:08:17Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Спартак (стадыён, Полацк)|2026-06-19T07:58:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Аляксандр Уладзіміравіч Федаровіч|2026-06-17T16:34:04Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|El Sol Rojo|2026-06-14T16:57:44Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Палац лёгкай атлетыкі (Гомель)|2026-06-14T07:42:04Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> kn3dzozqf05ds364yhyesi71qt5zyz7 Сяргей Канстанцінавіч Носаў 0 765368 5159467 4747117 2026-06-29T12:17:28Z StarDeg 16311 5159467 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Носаў}} {{ДД}} '''Сяргей Канстанцінавіч Носаў''' ({{lang-ru|Серге́й Константи́нович Но́сов}}; нар. {{ДН|17|2|1961}}, {{МН|Магнітагорск||}}, [[Чалябінская вобласць]], [[РСФСР]]) — расійскі палітык. Губернатар Магаданскай вобласці з 13 верасня 2018 г. (врио 28 мая — 13 верасня 2018 г.). Член прэзідыума Дзяржаўнага Савета Расійскай Федэрацыі з 28 студзеня па 2 жніўня 2019 года і з 21 снежня 2020 года. Член Вышэйшай рады партыі «[[Адзіная Расія]]». Кіраўнік горада [[Ніжні Тагіл]] (2012—2018), віцэ-губернатар Свярдлоўскай вобласці (ліпень-кастрычнік 2012), генеральны дырэктар Ніжнетагільскага металургічнага камбіната (1999—2005). З-за падтрымкі ўварвання Расіі на Украіну і незаконнай дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі ўсіх краін Еўрасаюза, ЗША і шэрагу іншых дзяржаўПерайсці да падзелу «Санкцыі». 20 мая 2024 года з рабочым візітам наведаў [[Беларусь|Рэспубліку Беларусь]]. {{зноскі}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі}} {{DEFAULTSORT:Носаў}} 3537gb2oa0y8ljxz1ur97kklwdru79m Эрланд Юзефсан 0 772795 5159643 4835076 2026-06-30T10:59:04Z Autumndancer 168015 5159643 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Юзефсан}} {{Кінематаграфіст}} '''Эрланд Юзефсан''' ({{lang-sv|Erland Josephson}}; {{ДН|15|6|1923}}, {{МН|Стакгольм||}} — {{ДС|25|2|2012}}, там жа) — шведскі [[акцёр]] тэатра і кіно, рэжысёр, [[пісьменнік]]. Сусветную вядомасць атрымаў дзякуючы галоўным ролям у фільмах [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] і [[Андрэй Таркоўскі|Андрэя Таркоўскага]]. Іграў таксама ў кінакарцінах Даміяна Даміяні, Карла Лідзані, Філіпа Каўфмана, Іштвана Сабо, Май Сетэрлінг, Тэа Ангелапуласа, Пітэра Грынуэя. Зняў тры фільмы як рэжысёр. Увасобіў [[Фрыдрых Ніцшэ|Фрыдрыха Ніцшэ]] ў фільме Ліліяны Кавані «Па той бок дабра і зла» (1977). Іграў у тэатрах Хельсінгбарга, Гётэбарга, з 1956 — акцёр Драматэна ў Стакгольме (у 1966—1975 — дырэктар тэатра). З 16 кастрычніка па 10 лістапада 1998 года пад патранажам Юзефсана ў Стакгольме праходзіў 7-ы фестываль «Саюза тэатраў Еўропы». == Фільмаграфія == * (1982) «[[Фанні і Аляксандр]]» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Юзефсан}} 05aezogcdonsd1rh92bxn9k4wsh8vle Алег Дзмітрыевіч Кананенка 0 773955 5159581 4845732 2026-06-30T03:35:19Z StarDeg 16311 5159581 wikitext text/x-wiki {{Касманаўт}} '''Алег Дзмітрыевіч Кананенка''' ({{lang-ru|Олег Дмитриевич Кононенко}}; {{ВД-Прэамбула}}) — расійскі касманаўт, Герой Расійскай Федэрацыі (2009), Герой Туркменістана (2019). Першы касмічны палёт здзейсніў у 2008 годзе, другі — у 2011—2012 гадах, а трэці і чацвёрты — у 2015 і 2018—2019 гадах. Ён узначальвае расійскі атрад касманаўтаў з 2016 года. Алег Кананенка адправіўся ў пяты касмічны палёт 15 верасня 2023 года на караблі «Саюз МС-24» разам з расіянінам Мікалаем Чубам і амерыканкай Лорэл О’Харай. О’Хара вярнулася на гэтым жа караблі 6 красавіка з расійскім касманаўтам [[Алег Віктаравіч Навіцкі|Алегам Навіцкім]] і беларускай [[Марына Вітальеўна Васілеўская|Марынай Васілеўскай]]. 5 чэрвеня 2024 года ўпершыню ў свеце Алег Кананенка набраў 1000 сутак па сумарнай працягласці касмічных палётаў<ref>[https://zviazda.by/be/news/20240605/1717569734-aleg-kananenka-stau-pershym-u-svece-chalavekam-yaki-sumarna-pravyou-u zviazda.by]</ref>. З Мікалаем Чубам яны ўстанавілі рэкорд па працягласці знаходжання на [[МКС]] за час аднаго палёту<ref>[https://zviazda.by/be/news/20240921/1726902893-rasiyskiya-kasmanauty-ustanavili-rekord-pa-pracyaglasci-znahodzhannya-na zviazda.by]</ref>, вярнуўшыся на Зямлю 23 верасня разам з амерыканкай Трэйсі Дайсан, якая прыляцела з Навіцкім і Васілеўскай на «Саюзе МС-25». == Зноскі == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Кананенка Алег Дзмітрыевіч}} [[Катэгорыя:Касманаўты Расіі]] qjhnutchtl6adeyjlkxmkbxin42mr9n 5159582 5159581 2026-06-30T03:36:00Z StarDeg 16311 5159582 wikitext text/x-wiki {{Касманаўт}} '''Алег Дзмітрыевіч Кананенка''' ({{lang-ru|Олег Дмитриевич Кононенко}}; {{ВД-Прэамбула}}) — расійскі касманаўт, Герой Расійскай Федэрацыі (2009), Герой Туркменістана (2019). Першы касмічны палёт здзейсніў у 2008 годзе, другі — у 2011—2012 гадах, а трэці і чацвёрты — у 2015 і 2018—2019 гадах. Ён узначальвае расійскі атрад касманаўтаў з 2016 года. Алег Кананенка адправіўся ў пяты касмічны палёт 15 верасня 2023 года на караблі «Саюз МС-24» разам з расіянінам Мікалаем Чубам і амерыканкай Лорэл О’Харай. О’Хара вярнулася на гэтым жа караблі 6 красавіка з расійскім касманаўтам [[Алег Віктаравіч Навіцкі|Алегам Навіцкім]] і беларускай [[Марына Вітальеўна Васілеўская|Марынай Васілеўскай]]. 5 чэрвеня 2024 года ўпершыню ў свеце Алег Кананенка набраў 1000 сутак па сумарнай працягласці касмічных палётаў<ref>[https://zviazda.by/be/news/20240605/1717569734-aleg-kananenka-stau-pershym-u-svece-chalavekam-yaki-sumarna-pravyou-u zviazda.by]</ref>. З Мікалаем Чубам яны ўстанавілі рэкорд па працягласці знаходжання на [[МКС]] за час аднаго палёту<ref>[https://zviazda.by/be/news/20240921/1726902893-rasiyskiya-kasmanauty-ustanavili-rekord-pa-pracyaglasci-znahodzhannya-na zviazda.by]</ref>, вярнуўшыся на Зямлю 23 верасня разам з амерыканкай Трэйсі Дайсан, якая прыляцела з Навіцкім і Васілеўскай на «Саюзе МС-25». == Зноскі == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»}} {{DEFAULTSORT:Кананенка Алег Дзмітрыевіч}} [[Катэгорыя:Касманаўты Расіі]] 0iccmj9xezkti712j5hgv8j4kgjln6e Дэкстэр 0 776749 5159597 5113199 2026-06-30T08:23:46Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Тэлесерыялы пра серыйных забойцаў]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159597 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Дэкстэр (значэнні)}} {{Тэлесерыял |выява = Dexter Logo.svg }} '''«Дэкстар»''' ({{lang-en|Dexter}}) — [[ЗША|амерыканскі]] крымінальны драматычны серыял, які паказваўся на [[Showtime]] з 1 кастрычніка [[2006 год у гісторыі тэлебачання|2006]] года па 22 верасня [[2013 год у гісторыі тэлебачання|2013]] года. Серыял атрымаў у асноўным станоўчыя водгукі, а таксама мноства ўзнагарод, уключаючы два «[[Залаты глобус|Залатыя глобусы]]», атрыманыя [[Майкл Карлайл Хол|Майклам Сі Холам]] і [[Джон Літгау|Джонам Літгау]] за ролі Дэкстара Моргана і Артура Мітчэла адпаведна. Фінал чацвёртага сезона выйшаў у эфір 13 снежня 2009 года для рэкорднай аўдыторыі ў 2,6 мільёна гледачоў, што зрабіла яго самым прагляданым эпізодам арыгінальнага серыяла на Showtime на той момант<ref name="Hibberd1214">{{Cite news |last=Hibberd |first=James |title="Dexter" Season Finale Slashes Records |work=ABC News |date=2019-12-14}}</ref><ref name="Weprin">{{Cite news |last=Weprin |first=Alex |title=Cable Ratings: "Dexter" Draws Record Rating For Showtime |work=Broadcasting & Cable |date=2009-12-08}}</ref>. == Сюжэт == Серыял створаны па матывах аднайменнай серыі раманаў амерыканскага пісьменніка [[Джэф Ліндсі|Джэфа Ліндсі]], пачынаючы з першай кнігі «Дрэмлючы дэман Дэкстара» ({{lang-en|Darkly Dreaming Dexter}}) Судовы эксперт па крыві ў паліцыі [[Маямі]] Дэкстар адначасова серыйны забойца, але трымаецца строгага кодэкса, забівае толькі тых, хто, на яго думку, заслугоўвае пакарання. Ён палюе на злачынцаў, якім удаецца пазбегнуць правасуддзя. Яго навыкі працы са слядамі крыві і глыбокія веды крыміналістыкі аказваюцца вельмі карыснымі. == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт}} * {{Imdb title|0773262}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы 2006 года]] [[Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы пра серыйных забойцаў]] rjeowc4ui3576nwrak4ui8p4290itms Дэкстэр: Першародны грэх 0 782457 5159598 4934832 2026-06-30T08:24:03Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Тэлесерыялы пра серыйных забойцаў]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159598 wikitext text/x-wiki {{Тэлесерыял}} '''«Дэкстэр: Першародны грэх»''' ({{lang-en|Dexter: Original Sin}}) — [[ЗША|амерыканскі]] тэлесерыял у жанры крымінальнай драмы, які з’яўляецца [[прыквел]]ам тэлесерыяла «[[Дэкстэр]]». Серыял выйшаў на платформе [[Showtime|Paramount+ with Showtime]] 13 снежня [[2024 год у гісторыі тэлебачання|2024]] года<ref name="Series premiere">{{Cite web|url=https://variety.com/2024/tv/news/dexter-original-sin-premiere-date-first-teaser-1236141421/|title='Dexter' Prequel Series 'Original Sin' Sets Premiere Date, Drops First Teaser|work=Variety|first=Joe|last=Otterson|date=2004-09-12|access-date=2004-09-12|archive-date=2004-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912131903/https://variety.com/2024/tv/news/dexter-original-sin-premiere-date-first-teaser-1236141421/|url-status=live}}</ref>. Пасля выхаду серыяла ''«Дэкстэр: Першародны грэх»'' ён стаў самай трансляванай прэм’ерай Showtime, набраўшы больш за 2,1 мільёна гледачоў па ўсім свеце<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/dexter-original-sin-showtime-premiere-ratings/|title='Dexter: Original Sin' Becomes Showtime's Most Streamed Premiere With Over 2.1 Million Global Cross-Platform Viewers|work=TheWrap|first=Lucas|last=Manfredi|date=2024-12-20|access-date=2025-01-20}}</ref>. == Сюжэт == Дзеянне адбываецца за 15 гадоў да падзей першага сезона «Дэкстэра». Гары Морган працуе дэтэктывам у аддзеле па расследаванні забойстваў і выхоўвае Дэбру і Дэкстэра. У Дэкстэра Гары заўважае нездаровую цягу да забойстваў і спрабуе ўтаймаваць яго жорсткія жаданні. == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт}} * {{Imdb title|32252772}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2025-02-10}} [[Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы 2024 года]] [[Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы пра серыйных забойцаў]] qw2l0qqvl309h1f1x00dps5tg885sw5 Глеб Сяргеевіч Нікіцін 0 789819 5159469 5014000 2026-06-29T12:18:28Z StarDeg 16311 5159469 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Нікіцін}} {{ДД}} '''Глеб Сяргеевіч Нікіцін''' ({{lang-ru|Глеб Сергеевич Никитин}}; нар. {{ДН|24|8|1977}}, {{МН|Ленінград||}}) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар [[Ніжагародская вобласць|Ніжагародскай вобласці]] з 26 верасня 2018 г. (чва 26 верасня 2017 г. — 26 верасня 2018 г.). Сакратар ніжагародскага рэгіянальнага аддзялення партыі «[[Адзіная Расія]]» з 14 лістапада 2019 года. Мае федэральны дзяржаўны грамадзянскі класны чын «Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1-га класа». За падтрымку ўварвання Расіі на Украіну і дачыненне да дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўрасаюза і шэрагу іншых дзяржаў. Скончыў у 1999 годзе [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт|Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт эканомікі і фінансаў]] па спецыяльнасці «Фінансы і крэдыт» з адзнакай. У 2004 годзе — юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Юрыспрудэнцыя». У 2008 годзе — Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і муніцыпальнае кіраванне». У 2012 годзе — з адзнакай скончыў праграму MBA бізнес-школы Калумбійскага ўніверсітэта і Лонданскай школы бізнэсу. {{зноскі}} {{Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі}} {{DEFAULTSORT:Нікіцін}} [[Катэгорыя:Губернатары Ніжагародскай вобласці]] 95zviy1uo5dp33bflt5g6f79qp5hpta Замаскварэчча (раён Масквы) 0 791439 5159495 5032621 2026-06-29T13:27:05Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Замаскварэчча]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159495 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка}} '''Замаскварэчча''' ({{lang-ru|Замоскворе́чье}}) — раён і муніцыпальнае ўтварэнне ў [[Цэнтральная адміністрацыйная акруга|Цэнтральнай адміністрацыйнай акрузе]] [[Масква|Масквы]], размешчаныя ў лукавіне [[Масква-рака|ракі Масквы]], на правым яе беразе, на поўдзень ад [[Маскоўскі Крэмль|Крамля]]. Насельніцтва — 55 293 чал. (2024). Тэрыторыя 4,32 км². У раёне Замаскварэчча размешчаны станцыі метро «[[Новакузнецкая (станцыя метро)|Новакузнецкая]]», «[[Траццякоўская (станцыя метро)|Траццякоўская]]», «[[Павялецкая (станцыя метро, Замаскварэцкая лінія)|Павялецкая]]», «[[Дабрынінская (станцыя метро)|Дабрынінская]]», «[[Серпухаўская (станцыя метро)|Серпухаўская]]». == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Тэрыторыя і межы == Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы Масквы, у складзе Цэнтральнай адміністрацыйнай акругі. Контуры муніцыпалітэта праходзяць па восях наступных геаграфічных аб’ектаў (па гадзіннікавай стрэлцы): па восі Кажэўніцкай вуліцы, Летнікаўскай вуліцы, Жукава праезду, Дубінінскай вуліцы, 4-га і 1-га Шчыпкоўскіх завулка, вуліцы Паўла Андрэева, Мытнай вуліцы, — Каровій Вал, заходняй і паўночнай межам Серпухаўской плошчы, вуліцы [[Вялікая Ардынка]] і Кадашоўскай набярэжнай, Чыгуннага моста, вуліцы Балчуг, рэчышча Масквы-ракі, Наваспаскага моста да Кажэўніцкай вуліцы. Замаскварэчча мяжуе з раёнамі [[Якіманка (раён Масквы)|Якіманка]], [[Данілаўскі раён (Масква)|Данілаўскі]], [[Таганскі раён|Таганскі]] і [[Цвярскі раён (Масква)|Цвярскі]]. {{зноскі}} {{Адміністрацыйны падзел Масквы}} [[Катэгорыя:Раёны Масквы]] [[Катэгорыя:Замаскварэчча]] ld923uj742llvkht245httaxwcng6h6 Жак Бушэ дэ Перт 0 795080 5159499 5059771 2026-06-29T13:39:17Z Ueschar 151377 арфаграфія 5159499 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Жак Бушэ{{націск}} дэ Перт''' ({{lang-fr|Jacques Boucher de Perthes}}; {{ВД-Прэамбула}}) — французскі археолаг. Адкрыў самую старажытную эпоху ў гісторыі чалавецтва — [[палеаліт]]. Сабраў вялікую калекцыю палеалітычных прылад працы, сцвярджаў, што імі карысталіся [[чалавек|людзі]] — сучаснікі [[мамант]]а і іншых вымерлых жывёл. Думкі Жака Бушэ дэ Перта супярэчылі поглядам тагачасных [[палеанталогія|палеантолагаў]]. Толькі ў 1860-я г. [[дарвінізм|дарвіністы]] ацанілі яго адкрыццё. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|3|Бушэ дэ Перт}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2025-11-22}} {{DEFAULTSORT:Бушэ дэ Перт}} [[Катэгорыя:Археолагі Францыі]] n9bx9gg2r3b65522axi9apstbx8bi54 Горкаўскі край 0 798414 5159605 5116362 2026-06-30T08:41:38Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе]]; +[[Катэгорыя:Зніклі ў 1936 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159605 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Горкаўскі край |Арыгінальная назва = {{lang-ru|Горьковский край}} |Герб = |Сцяг = |Шырыня герба = |Шырыня сцяга = |Апісанне герба = |Апісанне сцяга = |Краіна = {{Сцягафікацыя|СССР}} |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = Край |узровень = |CoordScale = |Гімн = |Статус = [[Край]] |Уваходзіць у = [[РСФСР]] |Уключае = |Сталіца = [[Горкі (Расія)|Горкі]] |Буйны горад = |Буйныя гарады = [[Іжэўск]], [[Кіраў (Кіраўская вобласць)|Вятка]], [[Іашкар-Ала]], [[Чэбаксары]] |Датаўтварэння = 15 ліпеня [[1929]] |Скасаванне = 5 снежня [[1936]] |Глава = |Назва главы = |Глава2 = |Назва главы2 = |Глава3 = |Назва главы3 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = [[Руская мова|руская]] |Мовы = |Насельніцтва = 7 753 900 чал. |Год перапісу = 1931 |Працэнт ад насельніцтва = |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = 29,1 чал./км² |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = [[рускія]] — 76,5%, [[чувашы]] — 9,1%, [[удмурты|вацякі (удмурты)]] — 5,9%, [[марыйцы]] — 4,2% |Канфесійны склад = |Плошча = 266 920 км² |Працэнт ад плошчы = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Карта = Russian SFSR - Gorky Krai (1930.07.20).png |Памер карты = 250px |Карта адміністрацыйнай адзінкі = Nizhegorodskiy kray.jpg |Памер карты аа = 250px |Часавы пояс = |Абрэвіятура = |ISO = |Лічбавы ідэнтыфікатар = |Від ідэнтыфікатара = |Лічбавы ідэнтыфікатар2 = |Від ідэнтыфікатара2 = |Лічбавы ідэнтыфікатар3 = |Від ідэнтыфікатара3 = |FIPS = |Тэлефонны код = |Паштовыя індэксы = |Інтэрнэт-дамен = |Код аўтамабільных нумароў = |Сайт = |Катэгорыя ў Commons = | Да = Ніжагародская вобласць (РСФСР) | Пасля = Горкаўская вобласць |Заўвагі = {{Ордэн Леніна|тып=рэгіён}} }} '''Го́ркаўскі край''' ({{lang-ru|Горьковский край}}), да [[1932]] года&nbsp; '''Ніжагародскі край''' ({{lang-ru|Нижегородский край}})&nbsp;— адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка [[РСФСР]], якая існавала ў [[1929]]—[[1936]] гадах. Адміністрацыйны цэнтр&nbsp;— горад [[Горкі (Расія)|Горкі]] (ада 1932 года — [[Ніжні Ноўгарад]]). == Гісторыя == Утвораны як Ніжагародскі край 15 ліпеня [[1929]] года ў выніку аб’яднання [[Ніжагародская вобласць (РСФСР)|Ніжагародскай вобласці]], [[Марыйская аўтаномная вобласць|Марыйскай аўтаномнай вобласці]], [[Воцкая аўтаномная вобласць|Воцкай аўтаномнай вобласці]] і [[Чувашская АССР|Чувашскай АССР]]. Першапачаткова тэрыторыя края дзялілася (акрамя нацыянальных аўтаномій) на 7 [[акруга (СССР)|акруг]], якія, у сваю чаргу, дзяліліся на раёны. 23 ліпеня [[1930]] года ўсе акругі Ніжагародскага края былі скасаваны, а іх раёны падпарадкаваны непасрэдна краявым уладам. На [[1 кастрычніка]] [[1931]] года мелася: * аўтаномных рэспублік — 1 ([[Чувашская АССР]]); * аўтаномных абласцей — 2 ([[Марыйская аўтаномная вобласць|Марыйская АВ]] і [[Воцкая аўтаномная вобласць|Воцкая (Удмурцкая) АВ]]); * раёнаў — 145; * сельсаветаў — 3718; * гарадоў — 35, у тым ліку вылучаных у самастойныя адміністрацыйна-гаспадарчыя адзінкі — 5 (горад [[Ніжні Ноўгарад]] — 350 251 жыхар, горад [[Іжэўск]] — 98 205 жыхароў, горад [[Вятка]] — 73 534 жыхары, з падпарадкаванымі сельсаветамі — 161 642 жыхары, горад [[Чэбаксары]] — 12 246 жыхароў, горад [[Іашкар-Ала]] — 7600 жыхароў); * рабочых пасёлкаў — 19; * сельскіх населеных пунктаў — 41 773. На [[1 студзеня]] 1931 года насельніцтва края складала 7 753 900 чалавек, у тым ліку 1 066 100 — гарадское (15,9 %), шчыльнасць насельніцтва — 29,1 чал./км², плошча — 266 920 км². Буйнымі населенымі пунктамі Ніжагародскага края былі таксама: * г. [[Дзяржынск (Расія)|Дзяржынск]] — 37 689 жыхароў; * г. [[Мурам]] — 26 837 жыхароў; * г. [[Алатыр]] — 22 680 жыхароў; * [[рабочы пасёлак|р. п.]] [[Кулябакі]] — 21 088 жыхароў; * г. [[Арзамас]] — 21 036 жыхароў; * г. [[Паўлава (горад, Ніжагародская вобласць)|Паўлава]] — 20 632 жыхары. 1 лютага [[1932]] года [[УЦВК]] пастанавіў выключыць [[Кумёнскі раён]] з ліку раёнаў Ніжагародскага края<ref>{{cite web|url=http://sssr.regnews.org/doc/bw/5h.htm|title=Постановление ВЦИК от 01.02.1932 «О частичном изменении в административном делении Нижегородского края»|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173237/http://sssr.regnews.org/doc/bw/5h.htm|archive-date=2017-09-14|accessdate=2017-09-14|url-status=dead|lang=ru}}</ref>. 7 кастрычніка 1932 года ў сувязі з перайменаваннем Ніжняга Ноўгарада ў Горкі, Ніжагародскі край перайменаваны ў Горкаўскі. 7 снежня [[1934]] года з усходніх і паўночна-ўсходніх раёнаў Горкаўскага края і заходніх раёнаў [[Свярдлоўская вобласць|Свярдлоўскай вобласці]] была вылучана новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка — [[Кіраўскі край]] з [[Удмурцкая аўтаномная вобласць|Удмурцкай аўтаномнай вобласцю]] у тым ліку<ref>{{cite web|url=http://sssr.regnews.org/doc/nw/70.htm|title=Постановление ВЦИК от 07.12.1934 «О разделении Горьковского края»|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173207/http://sssr.regnews.org/doc/nw/70.htm|archive-date=2017-09-14|accessdate=2017-09-14|url-status=dead|lang=ru}}</ref>. 5 снежня [[1936]] года Горкаўскі край быў падзелены на [[Горкаўская вобласць|Горкаўскую вобласць]], Чувашскую АССР і [[Марыйская АССР|Марыйскую АССР]], ператвораную з аўтаномнай вобласці. == Адміністрацыйны падзел == У 1929—1930 гадах у склад края ўваходзілі Чувашская АССР, Воцкая і Марыйская аўтаномныя вобласці і 7 акруг: * [[Арзамаская акруга|Арзамаская]], * [[Вяцкая акруга|Вяцкая]], * [[Кацельніцкая акруга|Кацельніцкая]], * [[Мурамская акруга|Мурамская]], * [[Ніжагародская акруга|Ніжагародская]], * [[Налінская акруга|Налінская]], * [[Шар’інская акруга|Шар’інская]]. == Кіраўніцтва == * жнівень 1924 — 20 лютага 1934 — [[Андрэй Аляксандравіч Жданаў]] — 1-ы сакратар Ніжагародскага (Горкаўскага) крайкама УКП(б) (з 10 жніўня 1929 года), з 1924 года — адказны сакратар губернскага камітэта УКП(б). * 21 лютага 1934 — май 1937 — [[Эдуард Карлавіч Прамнэк]] — 1-ы сакратар Горкаўскага краявога — абласнога камітэта партыі. == Узнагароды == * [[Ордэн Леніна]] (1934)<ref>{{cite web|url=https://www.archive-nnov.ru/?id=12941|title=Историческая справка о подвиге трудовой доблести. Город Горький в период Великой Отечественной войны|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417032631/https://www.archive-nnov.ru/?id=12941|archive-date=2021-04-17|accessdate=2023-01-10|url-status=live|lang=ru}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{cite web|url=http://geo.1september.ru/article.php?ID=200102105|title=Первая (и вторая) советская реформа, укрупнение единиц административно-территориального деления в 1923—1929 гг.|lang=ru}} {{РСФСР}} {{Скасаваныя краі РСФСР}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гісторыя адміністрацыйнага падзелу Расіі]] [[Катэгорыя:Гісторыя рэгіёнаў Расіі]] [[Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел РСФСР]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1936 годзе]] a6owd0eey36ewvd9tbzhvwnzp9gkwsu Спіс беларускіх хакеістаў, абраных на драфце НХЛ 0 806527 5159503 5147252 2026-06-29T13:47:07Z Mormon 96585 5159503 wikitext text/x-wiki Ніжэй прадстаўлены спіс [[Беларусь|беларускіх]] [[Хакей з шайбай|хакеістаў]], абраных у розныя гады на драфтах [[Нацыянальная хакейная ліга|Нацыянальнай хакейнай лігі]]. == Гісторыя == Самым першым гульцом выбраным на драфце стаў [[Абаронца (хакей)|абаронца]] Юрый Крыважыха, выбраны на драфце [[Драфт НХЛ 1988|1988]] года ў 10-м раундзе па агульным 220-м нумарам камандай «[[Чыкага Блэкхокс]]»<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://hockey.by/news/sobytie/news352633.html|title=45 белорусов были выбраны за всю историю драфтов НХЛ|website=hockey.by|date=2025-06-29}}</ref>. Апошнім па стане на 2026 год з’яўляецца [[варатар]] Мацвей Нікановіч, абраны камандай «[[Манрэаль Канадыенс|Пітсбург Пінгвінз]]». Пачынаючы з 2016 г. па 2026 г. на кожным драфце быў абраны хаця б адзін беларус<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://belarushockey.com/nhl/article_list5/belorusskie-imena-na-drafte-nhl-42-hokkeista/?ysclid=mo2rw33hpb68086945|title=Белорусские имена на драфте НХЛ|author=Сергей Данильченко|website=belarushockey.com|date=2025-06-27}}</ref>. == Спіс хакеістаў == [[Файл:Aliaksei Protas 2021.jpg|міні|Аляксей Протас абраны ў 2019 годзе клубам «Вашынгтон Кэпіталз» у 3-м раундзе пад агульным 91-м нумарам.]] [[Файл:Yegor Sharangovich 11 4 2023.jpg|міні|Ягор Шаранговіч выбраны ў 2018 годзе клубам «Нью-Джэрсі Дэвілз» у 5-м раундзе пад агульным 141-м нумарам.]] [[Файл:Mikhail Grabovski - New York Islanders.jpg|міні|Міхаіл Грабоўскі выбраны ў 2004 годзе клубам «Манрэаль Канадыенс» у 5-м раундзе пад агульным 150-м нумарам.]] Усяго за перыяд з 1991 г. па 2026 г. клубы НХЛ выбралі 48 беларускіх хакеістаў. З іх 15 згулялі хаця б адзін матч у рэгулярных чэмпіянатах НХЛ. ''Абазначэнні: У — варатар; З — абаронца; ЛН — левы нападаючы; ПН — правы нападаючы; ЦН — цэнтральны нападаючы. Выдзелены гульцы, якія згулялі хаця б адзін матч у НХЛ'' {| class="wikitable" |+ !Год драфта !Раунд !Нумар выбару !Хакеіст !Клуб, які абраў гульца |- | rowspan="3" |2026 |4 |97 |Яраслаў Брызгалаў (В) |[[Ванкувер Кэнакс]] |- |5 |149 |Данііл Русаковіч (В) |[[Нью-Джэрсі Дэвілз]] |- |5 |160 |Мацвей Нікановіч (В) |[[Пітсбург Пінгвінз]] |- | rowspan="3" |2025 |3 |82 |Арсень Радзькоў (В) |[[Манрэаль Канадыенс]] |- |4 |110 |[[Борыкаў, Ягор Аляксандравіч|Ягор Борыкаў]] (ПН) |[[Юта Мамат]] |- |7 |199 |Яўген Прохараў (В) |[[Бафала Сейбрз]] |- | rowspan="3" |2024 |1 |2 |'''Арцём Ляўшуноў (З)''' |[[Чыкага Блэкхокс]] |- |3 |75 |'''Ілля Протас (ЛН)''' |[[Вашынгтон Кэпіталз]] |- |3 |83 |Павел Майсевіч (В) |[[Вегас Голдэн Найтс]] |- | rowspan="5" |2023 |3 |85 |Ягор Сідараў (З) |[[Анахайм Дакс]] |- |3 |88 |Вадзім Мароз (ПН) |[[Арызона Каётыс]] |- |4 |116 |Андрэй Лашко (ЦН) |[[Сіэтл Кракен]] |- |6 |186 |Данііл Карповіч (З) |Нью-Джэрсі Дэвілз |- |7 |198 |Сцяпан Звягін (ЛН) |[[Фларыда Пантэрз]] |- |2022 |7 |225 |Іван Жыгалаў (В) |[[Каларада Эвеланш|Каларада Эвэланш]] |- | rowspan="3" |2021 |2 |41 |Даніла Клімовіч (ПН) |Ванкувер Кэнакс |- |3 |78 |'''Аляксей Коласаў (В)''' |[[Філадэльфія Флаерз]] |- |3 |82 |Дзмітрый Кузьмін (З) |[[Вініпег Джэтс]] |- | rowspan="2" |2020 |6 |162 |Яўген Аксенцюк (ЛН) |[[Далас Старз]] |- |7 |205 |'''Ілля Салаўёў (З)''' |[[Калгары Флэймз]] |- | rowspan="2" |2019 |2 |52 |'''Уладзіслаў Калячонак (З)''' |Фларыда Пантэрз |- |3 |91 |'''Аляксей Протас (ЦН)''' |Вашынгтон Кэпіталз |- | rowspan="2" |2018 |5 |141 |'''[[Ягор Аляксандравіч Шаранговіч|Ягор Шаранговіч]]''' '''(ЦН)''' |[[Нью-Джэрсі Дэвілз]] |- |5 |151 |Уладзіслаў Яроменка (З) |[[Нэшвіл Прэдатарз]] |- |2017 |4 |107 |'''Максім Сушко (ПН)''' |Філадэльфія Флаерз |- |2016 |7 |186 |[[Сцяпан Мікалаевіч Фалькоўскі|Сцяпан Фалькоўскі]] (З) |Калгары Флэймз |- |2012 |6 |180 |Артур Гаврус (ПН) |Нью-Джэрсі Дэвілз |- |2009 |7 |183 |Кірыл Гатавец (З) |[[Тампа Бэй Лайтнінг]] |- |2008 |4 |98 |[[Міхаіл Ігаравіч Стэфановіч|Міхаіл Стэфановіч]] (ЦН) |Таронта Мэйпл Ліфс |- Ігаравіч Міхаіл Ігаравіч Стэфановіч |2005 |7 |200 |'''[[Сяргей Алегавіч Касціцын|Сяргей Касціцын]] (ЛН)''' |Манрэаль Канадыенс |- | rowspan="3" |2004 |5 |150 |'''[[Міхаіл Юр’евіч Грабоўскі|Міхаіл Грабоўскі]] (ЦН)''' |Манрэаль Канадыенс |- |5 |151 |Сяргей Коласаў (ПН) |Дэтройт Рэд Уінгз |- |7 |218 |Сяргей Кукушкін (ПН) |Далас Старз |- | rowspan="2" |2003 |1 |10 |'''[[Андрэй Алегавіч Касціцын|Андрэй Касціцын]] (ПН)''' |Манрэаль Канадыенс |- |3 |101 |Канстанцін Захараў (ПН) |Сэнт-Луіс Блюз |- | rowspan="2" |1999 |1 |18 |'''[[Канстанцін Кальцоў]] (ПН)''' |Пітсбург Пінгвінз |- |9 |259 |Яўген Курылін (ЦН) |Караліна Харыкейнз |- |1997 |3 |68 |Сяргей Ярковіч (З) |[[Эдмантан Ойлерз]] |- |1996 |1 |9 |'''[[Руслан Альбертавіч Салей|Руслан Салей]] (З)''' |Анахайм Майці Дакс |- |1995 |3 |59 |'''Уладзімір Цыплакоў (ЛН)''' |[[Лос-Анджэлес Кінгз]] |- | rowspan="3" |1993 |4 |86 |Сяргей Алімпіеў (ЛН) |[[Нью-Ёрк Рэйнджэрс]] |- |7 |163 |Аляксандр Журык (З) |Эдмантан Ойлерз |- |9 |212 |Віталь Казель (ЦН) |Анахайм Майці Дакс |- |1992 |5 |120 |Дзмітрый Старасценка (ПН) |Нью-Ёрк Рэйнджэрс |- |1991 |10 |220 |'''[[Аляксандр Леанідавіч Андрыеўскі|Аляксандр Андрыеўскі]] (ПН)''' |Чыкага Блэкхокс |- |1990 |6 |114 |Андрэй Кавалёў (ЛН) |Вашынгтон Кэпіталз |- |1989 |11 |231 |Аляксандр Юдзін (З) |Калгары Флэймз |- |1988 |10 |209 |Юрый Крыважыха (З) |Манрэаль Канадыенс |} == Статыстыка == * Самае вялікае прадстаўніцтва — на драфце 2025 выбралі адразу пяць беларускіх гульцоў. * Самы высокі нумар на драфце — Арцём Ляўшуноў быў абраны пад агульным другім нумарам на драфце 2025 года,<ref name=":0" /> пазней за ўсіх — Іван Жыгалаў у 2023 (агульны 225-ы нумар). * Часцей за ўсё беларусаў выбіралі ў 3-м раундзе драфта (11 разоў). * У першым раундзе былі выбраны 4 гульцы: Руслан Салей, Андрэй Касціцын, Канстанцін Кальцоў і Арцём Ляўшуноў. * Часцей за ўсё беларусаў на драфце выбіралі «Манрэаль Канадыенс» (4 разы), «Анахайм Дакс/Анахайм Майці Дакс», «Вашынгтон Кэпіталз» (3 разы).<ref name=":0" /> <!-- === Каментарыі === # На момент драфта Кривожиха являлся гражданином СССР, первым задрафтованным игроком с белорусским гражданством является Дмитрий Старостенко # Помимо этого в регулярных чемпионатах сыграли 4 незадрафтованных игрока: Олег Микульчик, Дмитрий Коробов, Роман Граборенко и Никита Толопило # Также на этом драфте в 3-м раунде под 70-м номером был выбран уроженец Минска Даниил Мисюль, являющийся гражданином России --> {{rq|grammar|categorise|wikify|sources|refless}} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-18}} [[Катэгорыя:Нацыянальная хакейная ліга]] [[Катэгорыя:Хакеісты Беларусі]] ni44nvtjfm8m39nj1qlch3wa5c9eeo8 Вікіпедыя:Праект:Вікі любіць Зямлю 4 807592 5159613 5141415 2026-06-30T08:58:25Z M.L.Bot 261 /* Некаторыя магчымыя аб’екты */ 5159613 wikitext text/x-wiki Асноўная старонка конкурсу [[commons:Commons:Wiki Loves Earth 2026|Commons:Wiki Loves Earth 2026]]. Лакальная старонка на Вікісховішчы — [[commons:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in Belarus|Commons:Wiki Loves Earth 2026 in Belarus]]. Адбудзецца з 00:00 15 мая 2026 да 23:59 31 ліпеня 2026 года, беларускага часу (UTC+3); Адзначыць свой магчымы ўдзел можна на старонцы [[Вікіпедыя:Праект:Вікі любіць Зямлю/Удзельнікі]]. '''[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wle-by СПАСЫЛКА ДЛЯ ЗАГРУЗКІ ФОТА]''' — загружайце менавіта праз гэту спасылку, якая заканчваецца на ''&campaign=wle-by'', бо загружанае праз звычайны Майстар не трапіць на конкурс, прынамсі без дадатковых для гэтага дзеянняў. == Некаторыя магчымыя аб’екты == Тут можна знайсці аб’екты для фота, але спіс можа быць не поўным. Асноўны прынцып — аб’ект мусіць быць на нейкім узроўні афіцыйна прызнаны помнікам прыроды або ахоўнай прыроднай тэрыторыяй, або быць на гэтай тэрыторыі. Жаба на тэрыторыі заказніка таксама аб’ект, хаця пажадана, каб яе ахова была адной з мэт гэтага заказніка. Каардынаты жабе, адпаведна, трэба надаваць ідэнтычныя каардынатам заказніка або больш дакладныя. * [[:be-tarask:Мясцовыя заказьнікі Беларусі]] * [[:be-tarask:Мясцовыя помнікі прыроды Беларусі]] {| |<categorytree>Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Беларусі</categorytree> |} {{ВЛЗ-навігацыйны шаблон}} == Гл. таксама == Аказалася, раней ўжо кімсьці арганізовалася, але не знайшоў адразу -- [[Вікіпедыя:Вікі любіць зямлю]]. 8kft2ej6l8v1n3y0zqd2xau0uwb0ac3 5159614 5159613 2026-06-30T08:59:16Z M.L.Bot 261 дададзена [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Вікі любіць зямлю]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5159614 wikitext text/x-wiki Асноўная старонка конкурсу [[commons:Commons:Wiki Loves Earth 2026|Commons:Wiki Loves Earth 2026]]. Лакальная старонка на Вікісховішчы — [[commons:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in Belarus|Commons:Wiki Loves Earth 2026 in Belarus]]. Адбудзецца з 00:00 15 мая 2026 да 23:59 31 ліпеня 2026 года, беларускага часу (UTC+3); Адзначыць свой магчымы ўдзел можна на старонцы [[Вікіпедыя:Праект:Вікі любіць Зямлю/Удзельнікі]]. '''[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wle-by СПАСЫЛКА ДЛЯ ЗАГРУЗКІ ФОТА]''' — загружайце менавіта праз гэту спасылку, якая заканчваецца на ''&campaign=wle-by'', бо загружанае праз звычайны Майстар не трапіць на конкурс, прынамсі без дадатковых для гэтага дзеянняў. == Некаторыя магчымыя аб’екты == Тут можна знайсці аб’екты для фота, але спіс можа быць не поўным. Асноўны прынцып — аб’ект мусіць быць на нейкім узроўні афіцыйна прызнаны помнікам прыроды або ахоўнай прыроднай тэрыторыяй, або быць на гэтай тэрыторыі. Жаба на тэрыторыі заказніка таксама аб’ект, хаця пажадана, каб яе ахова была адной з мэт гэтага заказніка. Каардынаты жабе, адпаведна, трэба надаваць ідэнтычныя каардынатам заказніка або больш дакладныя. * [[:be-tarask:Мясцовыя заказьнікі Беларусі]] * [[:be-tarask:Мясцовыя помнікі прыроды Беларусі]] {| |<categorytree>Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Беларусі</categorytree> |} {{ВЛЗ-навігацыйны шаблон}} == Гл. таксама == Аказалася, раней ўжо кімсьці арганізовалася, але не знайшоў адразу -- [[Вікіпедыя:Вікі любіць зямлю]]. [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Вікі любіць зямлю]] 382dl90tcrsrnuro830v5xx6blq8mu2 Людвік Калянкоўскі 0 808510 5159548 5146540 2026-06-29T17:36:20Z DBatura 73587 /* Біяграфія */ 5159548 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Людвік Калянкоўскі''' ({{lang-pl|Ludwik Kolankowski}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Польшча|польскі]] вучоны, {{гісторык|Польшчы|XX стагоддзя}}, [[медыявіст]], {{педагог|Польшчы|XX стагоддзя}}, доктар права (1906), прафесар, першы [[рэктар]] [[Універсітэт Мікалая Каперніка|універсітэта Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]], грамадскі дзеяч, [[Сенат Польшчы|сенатар Польшчы]] (1938—1939). == Біяграфія == У 1902—1906 гадах вывучаў гісторыю ў [[Львоўскі ўніверсітэт|Львоўскім універсітэце]], затым да 1907 года працягнуў навучанне ва [[Берлінскі ўніверсітэт|ўніверсітэце Берліна]]. Атрымаў доктарскую ступень у галіне права. Вучань [[Браніслаў Дэмбінскі|Браніслава Дэмбінскага]] і [[Людвік Фінкель Фінкель|Людвіка Фінкеля]]. Працаваў у бібліятэках [[Львоўскі ўніверсітэт|Львоўскага]] і [[Бібліятэка Ягелонскага ўніверсітэта|Ягелонскага ўніверсітэтаў]]. З 1918 года — супрацоўнік [[Міністэрства замежных спраў Польшчы]], кіраваў усходнім аддзелам і літоўска-беларускім аддзяленнем, быў паўнамоцным прадстаўніком па рэарганізацыі польскіх устаноў у [[Масква|Маскве]] і [[Вена|Вене]]. У 1919 годзе — камісар [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель]] і прадстаўнік [[начальнік дзяржавы|начальніка]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] ва [[Універсітэт Стэфана Баторыя|Універсітэце Стэфана Баторыя]] у [[Вільня|Вільні]]. У 1931 годзе — [[дацэнт]], прафесар [[Універсітэт Стэфана Баторыя|Універсітэта Стэфана Баторыя]]. У 1931—1936 гадах загадваў кафедрай гісторыі Усходняй Еўропы. У 1936—1939 гадах узначальваў кафедру гісторыі Польшчы. У снежні 1936 года яму было прысвоена званне ардынарнага прафесара польскай гісторыі на гуманітарным факультэце [[Львоўскі ўніверсітэт|ўніверсітэта імя Яна Казіміра]] ў [[Львоў|Львове]]е. З 1934 года — [[член-карэспандэнт]] [[Польская акадэмія ведаў|Польскай акадэміі ведаў]]. У 1937—1947 гадах — прэзідэнт Польскага гістарычнага таварыства, пазней быў яго ганаровым членам. Пасля [[Польская кампанія вермахта (1939)|пачатку Другой сусветнай вайны]] пераехаў у Варшаву. У 1945 годзе быў адным з арганізатараў [[Лодзінскі ўніверсітэт|Лодзінскага ўніверсітэта]], з ліпеня па верасень 1946 года — віцэ-канцлер гэтай ВНУ. У 1946 годзе прызначаны першым рэктарам [[Універсітэт Мікалая Каперніка|універсітэта Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]], займаў пасаду рэктара да 31 жніўня 1948 года. Бацька [[Зыгмунт Калянкоўскі|Зыгмунта Калянкоўскага]] (1913—1998), гісторыка і архівіста. == Узнагароды == * Камандорскі крыж [[ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] (1931) * Афіцэрскі крыж [[ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] * Доктар [[honoris causa]] [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]] == Выбраныя публікацыі == * Kościół a cerkiew w Galicyi Wschodniej, Kraków, 1909. * W pięćsetlecie Horodła, Kraków 1913. * Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, t. 1: 1377—1499, Warszawa, 1930. * Sylweta Jagiellonów: w pięćsetną rocznicę śmierci kr. Władysława Jagiełły, Warszawa 1934. * Jagiellonowie i Unja, Lwów 1936. * Polska Jagiellonów: dzieje polityczne, Lwów, 1936 * Rycerstwo obertyńskie 1531 r., Lwów, 1938. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://senat.edu.pl/historia/senat-rp-w-latach-1922-1939/senatorowie-ii-rp/senator/ludwik-kolankowski Ludwik Kolankowski]{{ref|pl}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Бібліятэкары]][[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]][[Катэгорыя:Медыевісты Польшчы]][[Катэгорыя:Сенатары Польшчы]] 1bjr1ug7emg52wz3k95veeylrm3lxxh 5159549 5159548 2026-06-29T17:37:33Z DBatura 73587 /* Біяграфія */ 5159549 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Людвік Калянкоўскі''' ({{lang-pl|Ludwik Kolankowski}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Польшча|польскі]] вучоны, {{гісторык|Польшчы|XX стагоддзя}}, [[медыявіст]], {{педагог|Польшчы|XX стагоддзя}}, доктар права (1906), прафесар, першы [[рэктар]] [[Універсітэт Мікалая Каперніка|універсітэта Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]], грамадскі дзеяч, [[Сенат Польшчы|сенатар Польшчы]] (1938—1939). == Біяграфія == У 1902—1906 гадах вывучаў гісторыю ў [[Львоўскі ўніверсітэт|Львоўскім універсітэце]], затым да 1907 года працягнуў навучанне ва [[Берлінскі ўніверсітэт|ўніверсітэце Берліна]]. Атрымаў доктарскую ступень у галіне права. Вучань [[Браніслаў Дэмбінскі|Браніслава Дэмбінскага]] і [[Людвік Фінкель Фінкель|Людвіка Фінкеля]]. Працаваў у бібліятэках [[Львоўскі ўніверсітэт|Львоўскага]] і [[Бібліятэка Ягелонскага ўніверсітэта|Ягелонскага ўніверсітэтаў]]. З 1918 года — супрацоўнік [[Міністэрства замежных спраў Польшчы]], кіраваў усходнім аддзелам і літоўска-беларускім аддзяленнем, быў паўнамоцным прадстаўніком па рэарганізацыі польскіх устаноў у [[Масква|Маскве]] і [[Вена|Вене]]. У 1919 годзе — камісар [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх зямель]] і прадстаўнік [[начальнік дзяржавы|начальніка]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] ва [[Універсітэт Стэфана Баторыя|Універсітэце Стэфана Баторыя]] ў [[Вільня|Вільні]]. У 1931 годзе — [[дацэнт]], прафесар [[Універсітэт Стэфана Баторыя|Універсітэта Стэфана Баторыя]]. У 1931—1936 гадах загадваў кафедрай гісторыі Усходняй Еўропы. У 1936—1939 гадах узначальваў кафедру гісторыі Польшчы. У снежні 1936 года яму было прысвоена званне ардынарнага прафесара польскай гісторыі на гуманітарным факультэце [[Львоўскі ўніверсітэт|ўніверсітэта імя Яна Казіміра]] ў [[Львоў|Львове]]е. З 1934 года — [[член-карэспандэнт]] [[Польская акадэмія ведаў|Польскай акадэміі ведаў]]. У 1937—1947 гадах — прэзідэнт Польскага гістарычнага таварыства, пазней быў яго ганаровым членам. Пасля [[Польская кампанія вермахта (1939)|пачатку Другой сусветнай вайны]] пераехаў у Варшаву. У 1945 годзе быў адным з арганізатараў [[Лодзінскі ўніверсітэт|Лодзінскага ўніверсітэта]], з ліпеня па верасень 1946 года — віцэ-канцлер гэтай ВНУ. У 1946 годзе прызначаны першым рэктарам [[Універсітэт Мікалая Каперніка|універсітэта Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]], займаў пасаду рэктара да 31 жніўня 1948 года. Бацька [[Зыгмунт Калянкоўскі|Зыгмунта Калянкоўскага]] (1913—1998), гісторыка і архівіста. == Узнагароды == * Камандорскі крыж [[ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] (1931) * Афіцэрскі крыж [[ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] * Доктар [[honoris causa]] [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]] == Выбраныя публікацыі == * Kościół a cerkiew w Galicyi Wschodniej, Kraków, 1909. * W pięćsetlecie Horodła, Kraków 1913. * Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, t. 1: 1377—1499, Warszawa, 1930. * Sylweta Jagiellonów: w pięćsetną rocznicę śmierci kr. Władysława Jagiełły, Warszawa 1934. * Jagiellonowie i Unja, Lwów 1936. * Polska Jagiellonów: dzieje polityczne, Lwów, 1936 * Rycerstwo obertyńskie 1531 r., Lwów, 1938. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://senat.edu.pl/historia/senat-rp-w-latach-1922-1939/senatorowie-ii-rp/senator/ludwik-kolankowski Ludwik Kolankowski]{{ref|pl}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Бібліятэкары]][[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]][[Катэгорыя:Медыевісты Польшчы]][[Катэгорыя:Сенатары Польшчы]] 2falt9zwtq27qpie6x0ttsobyry3ch6 Taxman 0 809722 5159588 5156057 2026-06-30T06:10:06Z Цімур 27525 5159588 wikitext text/x-wiki {{Песня | Назва = Taxman | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Аўтар = [[Джордж Харысан]] | Альбом = [[Revolver]] | Дата выпуску = [[5 жніўня]] [[1966]] | Дата запісу = 20 красавіка — 21 красавіка 1966 | Жанр = {{flatlist| * [[Рок-музыка|рок]]<ref>[https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-beatles-songs-20110919/taxman-19691231 "Greatest Beatles Songs"] {{Wayback|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-beatles-songs-20110919/taxman-19691231 |date=20180629130846 }}. [[Rolling Stone]].</ref> * [[гаражны рок]]<ref>Pete Prown, Harvey P. Newquist, Jon F. Eiche,"Legends of rock guitar: the essential reference of rock's greatest guitarists",ISBN 0-7935-4042-9, p.28.</ref> * [[псіхадэлічны рок]]<ref>Chris Gregory. Who Could Ask For More?: Reclaiming The Beatles. p. 125. "Two brilliantly incendiary ascending guitar solos played by Paul transform the song into a psychedelic opus."</ref> }} | Працягласць = 02:39 | Лэйбл = [[Parlophone]] | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Папярэдняя = | Нумар2 = 1 | Наступная = [[Eleanor Rigby]] | Нумар3 = 2 | Яшчэ = }} '''«Taxman»''' ({{tr|Зборшчык падаткаў|Падатковы інспектар}}) — песня [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт]]а «[[The Beatles]]», напісаная [[Джордж Харысан|Джорджам Харысанам]] пры ўдзеле [[Джон Ленан|Джона Ленана]]. == Запіс і выпуск песні == Запіс песні быў пачаты [[20 красавіка]] [[1966]] года, «[[The Beatles]]» падрыхтавалі чатыры дублі (рытм-трэка без [[вакал]]у), толькі два з якіх былі запісаны ад пачатку да канца. На наступны дзень у іншай аранжыроўцы было зроблена яшчэ 11 дубляў. У альбоме ''«[[Anthology 2]]»'' гучыць адзінаццаты дубль песні, у якім ёсць устаўка-хуткамоўка «{{lang-en2|Anybody got a bit of money?}}» ({{tr|Хто-небудзь мае трохі грошай?}}), у канчатковым варыянце замененая на «Mr Wilson, Mr Heath». Гэтае накладанне і [[коўбел]] [[Рынга Стар|Стара]] былі зроблены 22 красавіка, а 16 мая [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] запісаў партыю [[сола-гітара|сола-гітары]] ў сярэдзіне і ў канцы песні. [[Джордж Харысан|Харысан]] асабліва быў задаволены гэтым сола, зробленым у манеры індыйскай музыкі. «Taxman» увайшла ў рэпертуар канцэртнага турнэ [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] па [[Японія|Японіі]] ў [[1991]] годзе з [[Эрык Клэптан|Эрыкам Клэптанам]]. Тады Харысан заявіў: {{пачатак цытаты}} «Гэта песня, якая будзе папулярнай незалежна ад часу, ці то шасцідзясятыя, сямідзясятыя, васьмідзясятыя або дзевяностыя. Заўжды будзе зборшчык падаткаў». {{канец цытаты}} У [[ЗША]] [[радыё]]-[[дыджэй|дыджэі]] і тэлевізійныя рэпарцёры штогод транслююць песню к 15 красавіка (або праз адзін-тры дні пасля 15-га, к уікэндам і выхадным), ка дню вяртання [[падаходны падатак|падаходнага падатку]] ў [[ЗША|Амерыцы]]. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Джордж Харысан]] — вакал, [[рытм-гітара]] * [[Джон Ленан]] — [[гарманічны вакал]] * [[Пол Мак-Картні]] — [[бас-гітара|бас]], [[лід-гітара]], [[гарманічны вакал]] * [[Рынга Стар]] — [[барабаны]] * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — прадзюсар * [[Джэф Эмерык]] — інжынер == Кавер-версіі == * гурта «[[Tom Petty and the Heartbreakers]]» у [[трыб'ют]]-альбоме [[2002]] года — ''«[[Concert For George]]»'' * [[Біл Уаймэн|Біла Уаймэна]] * [[«Дзіўны Эл» Янкавіч|«Дзіўнага Эла» Янкавіча]] (пародыя на песню — «Pac-Man», музычная застаўка да папулярнай камп'ютарнай гульні — ''«[[Pac-Man]]»'') == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * (1980) [[Джордж Харысан]] «Я пра сябе», [[Лондан]], Phoenix. ISBN 0-7538-1734-9. * (1999) Уолтэр Эверэт «The Beatles як музыканты», [[ЗША]], Універсітэцкая прэса Оксфарда, ISBN 0-19-512941-5. * (2000) [[Дэвід Шэф]] «Усё, пра што мы кажам: апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она», прэса Святога Марціна, ISBN 0-312-25464-4. * (2005) [[Іэн Макдональд]] «Рэвалюцыя ў галаве: запісы „The Beatles“ і шасцідзясятыя» (другая рэдакцыя), [[Лондан]], ISBN 1-84413-828-3. == Спасылкі == * [http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/t.shtml Нататкі Алана Полака пра песню «Taxman»]{{ref|en}} * [http://www.lyrics007.com/The%20Beatles%20Lyrics/Taxman%20Lyrics.html Тэкст песні]{{ref|en}} * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/_/Taxman Песня «Taxman»] на сайце [[Last.fm]] {{The Beatles}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Песні на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] dgz74vvx5tf7f38gu1ejd3kbr5n0q3l 5159589 5159588 2026-06-30T06:11:01Z Цімур 27525 /* Спасылкі */ 5159589 wikitext text/x-wiki {{Песня | Назва = Taxman | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Аўтар = [[Джордж Харысан]] | Альбом = [[Revolver]] | Дата выпуску = [[5 жніўня]] [[1966]] | Дата запісу = 20 красавіка — 21 красавіка 1966 | Жанр = {{flatlist| * [[Рок-музыка|рок]]<ref>[https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-beatles-songs-20110919/taxman-19691231 "Greatest Beatles Songs"] {{Wayback|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-beatles-songs-20110919/taxman-19691231 |date=20180629130846 }}. [[Rolling Stone]].</ref> * [[гаражны рок]]<ref>Pete Prown, Harvey P. Newquist, Jon F. Eiche,"Legends of rock guitar: the essential reference of rock's greatest guitarists",ISBN 0-7935-4042-9, p.28.</ref> * [[псіхадэлічны рок]]<ref>Chris Gregory. Who Could Ask For More?: Reclaiming The Beatles. p. 125. "Two brilliantly incendiary ascending guitar solos played by Paul transform the song into a psychedelic opus."</ref> }} | Працягласць = 02:39 | Лэйбл = [[Parlophone]] | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Папярэдняя = | Нумар2 = 1 | Наступная = [[Eleanor Rigby]] | Нумар3 = 2 | Яшчэ = }} '''«Taxman»''' ({{tr|Зборшчык падаткаў|Падатковы інспектар}}) — песня [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт]]а «[[The Beatles]]», напісаная [[Джордж Харысан|Джорджам Харысанам]] пры ўдзеле [[Джон Ленан|Джона Ленана]]. == Запіс і выпуск песні == Запіс песні быў пачаты [[20 красавіка]] [[1966]] года, «[[The Beatles]]» падрыхтавалі чатыры дублі (рытм-трэка без [[вакал]]у), толькі два з якіх былі запісаны ад пачатку да канца. На наступны дзень у іншай аранжыроўцы было зроблена яшчэ 11 дубляў. У альбоме ''«[[Anthology 2]]»'' гучыць адзінаццаты дубль песні, у якім ёсць устаўка-хуткамоўка «{{lang-en2|Anybody got a bit of money?}}» ({{tr|Хто-небудзь мае трохі грошай?}}), у канчатковым варыянце замененая на «Mr Wilson, Mr Heath». Гэтае накладанне і [[коўбел]] [[Рынга Стар|Стара]] былі зроблены 22 красавіка, а 16 мая [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] запісаў партыю [[сола-гітара|сола-гітары]] ў сярэдзіне і ў канцы песні. [[Джордж Харысан|Харысан]] асабліва быў задаволены гэтым сола, зробленым у манеры індыйскай музыкі. «Taxman» увайшла ў рэпертуар канцэртнага турнэ [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] па [[Японія|Японіі]] ў [[1991]] годзе з [[Эрык Клэптан|Эрыкам Клэптанам]]. Тады Харысан заявіў: {{пачатак цытаты}} «Гэта песня, якая будзе папулярнай незалежна ад часу, ці то шасцідзясятыя, сямідзясятыя, васьмідзясятыя або дзевяностыя. Заўжды будзе зборшчык падаткаў». {{канец цытаты}} У [[ЗША]] [[радыё]]-[[дыджэй|дыджэі]] і тэлевізійныя рэпарцёры штогод транслююць песню к 15 красавіка (або праз адзін-тры дні пасля 15-га, к уікэндам і выхадным), ка дню вяртання [[падаходны падатак|падаходнага падатку]] ў [[ЗША|Амерыцы]]. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Джордж Харысан]] — вакал, [[рытм-гітара]] * [[Джон Ленан]] — [[гарманічны вакал]] * [[Пол Мак-Картні]] — [[бас-гітара|бас]], [[лід-гітара]], [[гарманічны вакал]] * [[Рынга Стар]] — [[барабаны]] * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — прадзюсар * [[Джэф Эмерык]] — інжынер == Кавер-версіі == * гурта «[[Tom Petty and the Heartbreakers]]» у [[трыб'ют]]-альбоме [[2002]] года — ''«[[Concert For George]]»'' * [[Біл Уаймэн|Біла Уаймэна]] * [[«Дзіўны Эл» Янкавіч|«Дзіўнага Эла» Янкавіча]] (пародыя на песню — «Pac-Man», музычная застаўка да папулярнай камп'ютарнай гульні — ''«[[Pac-Man]]»'') == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * (1980) [[Джордж Харысан]] «Я пра сябе», [[Лондан]], Phoenix. ISBN 0-7538-1734-9. * (1999) Уолтэр Эверэт «The Beatles як музыканты», [[ЗША]], Універсітэцкая прэса Оксфарда, ISBN 0-19-512941-5. * (2000) [[Дэвід Шэф]] «Усё, пра што мы кажам: апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она», прэса Святога Марціна, ISBN 0-312-25464-4. * (2005) [[Іэн Макдональд]] «Рэвалюцыя ў галаве: запісы „The Beatles“ і шасцідзясятыя» (другая рэдакцыя), [[Лондан]], ISBN 1-84413-828-3. == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/_/Taxman Песня «Taxman»] на сайце [[Last.fm]] {{The Beatles}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Песні на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] 3w3qgh98ecg1d3pqsgcq459yr9ipp1i Соф'я Валодчынская 0 810046 5159476 5159416 2026-06-29T12:38:01Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5159476 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Соф'я Валодчынская |выява = |шырыня = |апісанне выявы = Соф'я Валодчынская |імя пры нараджэнні = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{RUS}} |гады актыўнасці = [[2016]] — наш час |кірунак = актрыса тэатра і кіно |кінастудыя = |imdb_id = |сайт = |месца працы = тэатр «Арлекініяда» }} '''Соф'я Валодчынская''' (нар. {{ДН|22|11|1996}}, {{МН|Масква||}}, [[Расія]]) — актрыса [[Тэатр|тэатра]] и [[Кінематограф|кіно]]. Вядома ролямі ў серыялах «Топі», «Камбінацыя», фільме «Таямніцы Карэнінай». == Біяграфія == Дачка вядомага беларускага калекцыянера і мецэната Аляксандра Валодчынскага, які пераехаў у Маскву, сярэдняя з трох яго дачок<ref>[https://kiozk.ru/article/kollekcia-karavan-istorij/sofa-volodcinskaa-eto-cudo-kotoroe-slucilos-so-mnoj-bolse-goda-nazad-prodolzaetsa-do-sikh- Соф'я Валодчынская: «Гэты цуд, які здарыўся са мной больш за год таму, працягваецца да гэтага часу»]</ref>. Скончыла Клас-цэнтр 686 па музыцы і драматургіі. У 2018 годзе скончыла акцёрскі факультэт Расійскай Акадэміі тэатральнага мастацтва. Вучылася ў Сяргея Галамазава і Паўла Хомскага. Ролі у Вучэбным тэатры: * Алена Крыўцова ў п'есе «[[Мяшчане]]. Спроба чытання» паводле [[Максім Горкі|Максіма Горкага]], рэжысёр Сяргей Галамазаў; * Ганна Паўлаўна Вышнеўская ў п'есе «Даходнае месца» паводле [[Аляксандр Мікалаевіч Астроўскі|А. М. Астроўскага]], рэжысёр Дзяніс Асокін; * Іпаліта ў камедыі «Сон у летнюю ноч» па [[Шэкспір]]у, рэжысёр-пастаноўшчык Рамунэ Хадаркайце. Працавала ў Маскоўскім губернскім тэатры пад кіраўніцтвам [[Сяргей Віталевіч Бязрукаў|Сяргея Бязрукава]]. Выканала ролю Ганны Паўлаўны ў спектаклі «Парушыцель» паводле твора [[Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын|М. Я. Салтыкова-Шчадрына]] «У бальніцы для вар'ятаў», рэжысёр Павел Арцем'еў. Прэм'ера адбылася 1 і 2 снежня 2018 года. Пасля сыходу Соф'і з гэтага тэатра спектакль быў зняты з рэпертуару<ref>[https://m-g-t.ru/performance/vozmutitel/ Маскоўскі Губернскі тэатр. Спектакль «Парушыцель»]</ref>. Пазней перайшла у тэатр «Арлекініяда» пад кіраўніцтвам Вадзіма Дзямчога. Паралельна працуе фотамадэллю, удзельнічала ў рэкламных здымках для [[Chanel]] і іншых вядомых брэндаў адзення і ювелірных упрыгожванняў<ref>[https://umagazine.ru/stars/interview/moe-pokolenie-eto-lyudi-kotorye-smogut-chto-to-izmenit-sofya-volodchinskaya-delitsya-myslyami-o-sver Umagazine.ru «Маё пакаленне — гэта людзі, якія змогуць нешта змяніць» — Соф'я Валодчынская дзеліцца думкамі аб аднагодках і любімым адзенні]</ref>. У лютым 2026 года была запрошана ў якасці мадэлі да ўдзелу ў New York Fashion Week. === Ролі ў кіно === {{У фільме верх}} {{У фільме|2016|Злачынства|Преступление|Марыя Вішня}} {{У фільме|2017|Складаныя жаданні простага чалавека|Сложные желания простого человека|Крысціна}} {{У серыяле||2019|Былыя-2|Бывшие-2|Эпізод}} {{У фільме|2020|Быць Віктарам Пелевіным. Кім-кім?|Быть Виктором Пелевиным. Кем-кем?||}} {{У серыяле||2021|Топі|Топи|Эля Мусаева}} {{У серыяле||2022|The Цёлкі|The Тёлки|Ксюша}} {{У серыяле|2023||Забіць Рыту (другая назва — «Хімічка»<ref>[https://www.kinomania.ru/serials/khimichka Хімічка (серыял 2023)]</ref>)|Убить Риту|Пермякова}} {{У серыяле|2024||Таямніцы Карэнінай|Тайны Карениной|[[Ганна Карэніна]]}} {{У серыяле|2024||Камбінацыя (серыял)|Комбинация (сериал)|Нюра Кавалёва}} {{У фільме|2024|Руская жонка|Русская жена|Ясмін}} {{У серыяле|2024||Сергій супраць паскуддзя. Яга.|Сергий против нечисти. Яга|Іфрыт}} {{У фільме|2024|Маскі|Маски|Віка}} {{У фільме|2025|Любові больш няма|Любови больше нет|Любоў Іванаўна}} {{У фільме|2026|Хронікі зніклай экспедыцыі|Хроники пропавшей экспедиции||}} {{У фільме ніз}} == Асабістае жыццё == [[Файл:2015.03.10_Volodchinski_Family_in_Minsk,_Belarus,_Palace_of_Republic._Photo_by_Tatiana_Markina.jpg|міні|Соф’я Валодчынская з сёстрамі (у сярэдзіне) і бацькам. Мінск, 2015 год.]] Бацькі Соф'і развяліся, калі ёй было 9 гадоў. У 10 гадоў яна пераехала жыць да бацькі. Расла ў бурным асяроддзі культурнага жыцця Масквы. Бацька быў музычным прадзюсарам, калекцыянерам твораў старажытнага жывапісу. Яго калекцыя неаднаразова дэманстравалася ў [[Дзяржаўная Траццякоўская галерэя|Траццякоўскай галерэі]], [[Дзяржаўны музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна|Пушкінскім]] і [[Дзяржаўны Рускі музей|Рускім]] музеях, у [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]. Соф'я разам з сёстрамі таксама бралі ўдзел у адкрыццях выставак бацькоўскай калекцыі<ref>[?lahttps://pushkinmuseum.art/news/archive/2021/01/24/index.php Пушкінскі музей. «Пайшоў з жыцця Аляксандр Навумавіч Валодчынскі»]</ref>. На выхаванне будучай актрысы паўплываў дзядзька, стрыечны брат бацькі — тэатральны рэжысёр Арсень Сагальчык. Блізкімі сябрамі сям'і былі акцёры і прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі — [[Леанід Сямёнавіч Канеўскі|Леанід Канеўскі]], [[Іосіф Давыдавіч Кабзон|Іосіф Кабзон]], Клара Новікава. [[File:2015.03.10 Праздник внесения Свитка Торы, дар Александра Володчинского минской Общине «Бэйс Исроэль». Фото – Татьяна Маркина 14.jpg|міні|Унёсак новага Скрутка [[Тора|Торы]] мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль».]] У 2015 годзе Соф'я разам з бацькам і сёстрамі падарылі мінскай яўрэйскай суполцы «Бэйс Ісраэль» новы Скрутак [[Тора|Торы]], напісаны ў гонар бабулі Соф'і — Эты Айзікаўны і іншых продкаў сям'і Валодчынскіх. Соф'я прыязджала ў Мінск і ўдзельнічала разам з сям'ёй у цырымоніі перадачы Скрутка<ref>[https://ont.by/ru/society-ru/view/ceremoniya-vneseniya-novogo-svitka-tori-proshla-v-iydejskoj-religioznoj-obs-51484-2015#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BE%D1%82%20%D1%81%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BA%20%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%20%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80,%D0%B8%20%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8%20%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D1%81%20%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9. Цырымонія ўнясення новага Скрутка Торы прайшла ў іудзейскай рэлігійнай суполцы «Бэйс Ісраэль»]</ref>. У 2016 годзе Соф'я разам з бацькам адкрывала выстаўку яго калекцыі ў [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://www.sb.by/articles/kollektsiya-dostoynaya-muzeya.html SB.by Наталля Сцяпура. «Калекцыя, вартая музея»]</ref>. Летнія здымкі серыяла «Топі» праходзілі ў Беларусі, на радзіме продкаў Соф'і. Прабабуля Соф'і жыла ў мястэчку [[Смілавічы]] і вучылася ў адной школе разам з будучым мастаком [[Хаім Суцін|Хаімам Суціным]]<ref>[https://www.sb.by/articles/vse-nachalos-s-lyubvi.html SB.by Юліяна Леановіч. «Усё пачалося з кахання»]</ref>. == Зноскі == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://biogr.net/sofia-volodchinskaia/ Біягр. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.kinopoisk.ru/name/6011205/ Кінапошук. Соф'я Валодчынская.] * [https://www.vokrug.tv/person/show/16119197661/ VokrugTV. Соф'я Валодчынская.] * [https://infakty.ru/biografiya/sofja-volodchinskaja/ Infakty Соф'я Валодчынская.] {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-29}} [[Катэгорыя:Фільмаграфія да дапрацоўкі]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Кінематаграфісты без IMDb]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы Расіі]] [[Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лістапада]] icey3o8wntv91upu5wcce8yx0yulwph LTV1 0 810047 5159475 5158962 2026-06-29T12:37:59Z KrBot 24355 + {{няма катэгорый}} 5159475 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard ib-tv-channel" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |LTV1 |- class="infobox-data" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:LTV1_(2022).svg|class=ib-tv-channel-logo|frameless]] |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Краіна | class="infobox-data" | [[Латвія]] |- class="infobox-header notheme" colspan="2" ! class="infobox-label" scope="row" | Зона вяшчання | class="infobox-data label" | Латвія |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" | Штаб-кватэра | class="infobox-data" | [[Рыга]], [[Латвія]] |- class="infobox-data" ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Праграмаванне |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | Мова | class="infobox-data category" | [[Латышская мова|Латышская]] |- style="display:none" ! class="infobox-label" scope="row" | Фармат выявы | class="infobox-data" | [[1080i]] (HDTV) |- class="official-website" ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Уласнасць |- ! class="infobox-label" scope="row" | Уладальнік | class="infobox-data" | [[Грамадскія СМІ Латвіі|ЛСМ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | Сястрынскія каналы | class="infobox-data" | [[LTV7]] |- ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Гісторыя |- ! class="infobox-label" scope="row" | Запушчана | class="infobox-data" | 6 лістапад 1954<span style="display:none">&nbsp;( <span class="bday dtstart published updated">1954-11-06</span> )</span> |- ! colspan="2" class="infobox-header notheme" | Спасылкі |- ! class="infobox-label" scope="row" | Вэб-сайт | class="infobox-data" | <span class="official-website"><span class="url">[https://replay.lsm.lv/lv/tiesraide/ltv1/ Афіцыйны сайт]</span></span> |} '''LTV1''' ( [[Латышская мова|лат.]] : ''Latvijas Televīzija 1'' ) — агульнанацыянальны канал. Уваходзіць у склад [[Латвійскае тэлебачанне|Latvijas Televīzija]], падраздзялення латвійскага грамадскага вяшчальніка [[Грамадскія СМІ Латвіі|LSM]]. Канал прапануе навіны, аналітыку, ток-шоу, інтэрв'ю, [[Дакументальнае кіно|дакументальныя]] фільмы, мастацкія фільмы, тэлесерыялы, культурныя праграмы, тэатральныя пастаноўкі, [[Канцэрт|канцэрты]], спартыўныя рэпартажы, віктарыны, музычныя праграмы і забаўляльныя шоу. == Лагатыпы і ідэнтычнасці == <gallery> Файл:LTV1_Logo_1991_-_1995.png|alt=1991 to 1997| 1991–1997 гг. Файл:LTV1_Logo_1995_-_2000.png|alt=1997 to 2000| 1997–2000 гг. Файл:LTV1_Logo_2000_-_2002.png|alt=2000 to 2002| 2000–2002 гг. Файл:LTV_Latvian_Television_logo.png|alt=2003 to 2006| 2003–2006 гг. Файл:LTV1_logo.svg|alt=2006 to 2013| 2006–2013 гг. Файл:LTV1_Logo.png|alt=2013 to 2017| 2013–2017 гг. Файл:LTV1_logo_2017.png|alt=2017 to 2022| 2017–2022 гг. Файл:LTV1_(2022).svg|alt=2022 to present| Бягучы лагатып (2022 г.) </gallery> == Зноскі == {{Крыніцы}} {{няма катэгорый|date=2026-06-29}} l9dsr4tnyy2iavxxojffpr8hfg76331 Спадар Ніхто супраць Пуціна 0 810062 5159474 5159063 2026-06-29T12:37:48Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5159474 wikitext text/x-wiki {{Фільм|Год=2025|imdb_id=tt34965515|from=Q131976228}}'''Спадар Ніхто супраць Пуціна''' ({{Lang-ru|Господин Никто против Путина}}<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе. Его показали на главном фестивале независимого кино в США|website=|date=2025-01-31|publisher=[[Meduza]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204224717/https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|archive-date=2025-02-04|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://holod.media/2025/01/31/rossijskoj-shkole-dokumentalnyj/|title=В российской школе тайно сняли документальный фильм о «патриотическом» воспитании|website=|date=2025-01-30|publisher=[[Холод (издание)|Холод]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201021033/https://holod.media/2025/01/31/rossijskoj-shkole-dokumentalnyj/|archive-date=2025-02-01|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.thebarentsobserver.com/militarizacia-obrazovania-v-rossii/424202|title=Милитаризация образования в России|first=Олеся|last=Кривцова|website=|date=2025-02-05|publisher={{нп|The Barents Observer|The Barents Observer|en|The Barents Observer}}|access-date=2025-02-06}}</ref>, {{lang-en|Mr. Nobody Against Putin}}<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.filmcenter.cz/en/films-people/4777-mr-nobody-against-putin|title=Mr. Nobody Against Putin|date=|publisher=Czech Film Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20250209180941/https://www.filmcenter.cz/en/films-people/4777-mr-nobody-against-putin|archive-date=2025-02-09|access-date=2025-02-06|url-status=live}}</ref>) — [[Данія|дацка]]-[[Чэхія|чэшскі]] [[Дакументальнае кіно|дакументальны фільм]] 2025 года, зняты сурэжысёрамі ''Паўлам Таланкіным'' і ''Дэвідам Барэнштэйнам''; апошні таксама выступіў аўтарам сцэнара<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.golosameriki.com/a/mister-nikto-protiv-putina-poluchil-spetspriz-zhyuri-na-festivale-sandens/7960213.html|title=«Мистер Никто против Путина» получил спецприз жюри на фестивале Сандэнс|first=Олег|last=Сулькин|website=|date=2025-02-02|publisher=[[Голос Америки]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. Карціна апавядае пра змены ў расійскай школе, якія адбыліся пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|ўварвання Расіі на Украіну]] пад уздзеяннем дзяржаўнай прапаганды і [[Мілітарызм|мілітарызацыі]]<ref name=":2">{{Cite web|lang=ru|url=https://echofm.online/stories/mister-nikto-protiv-putina-tak-nazyvaetsya-dokumentalnyj-film-o-rossijskoj-shkole-kotoryj-na-dnyah-byl-pokazan-na-kinofestivale-sandens-v-ssha|title=«Мистер Никто против Путина» — так называется документальный фильм о российской школе, который на днях был показан на кинофестивале «Сандэнс» в США|website=|date=2025-01-31|publisher=[[Эхо (интернет-издание)|Эхо]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250202105441/https://echofm.online/stories/mister-nikto-protiv-putina-tak-nazyvaetsya-dokumentalnyj-film-o-rossijskoj-shkole-kotoryj-na-dnyah-byl-pokazan-na-kinofestivale-sandens-v-ssha|archive-date=2025-02-02|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=ru|url=https://vot-tak.tv/84793857/talankin-propaganda-v-shkolah|title=«Господин никто», ставший «предателем» в Z-кругах. История провинциального учителя, который снял кино о пропаганде в российской школе|website=|date=2025-02-01|publisher=[[Вот Так (тэлеканал)|Вот Так]]|access-date=2025-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://nemoskva.net/2025/01/31/chelyabinskij-uchitel-snyal-film-o-propagande-v-shkolah-premera-na-sandense/|title=«Господин Никто против Путина»: челябинский учитель тайно снял документальный фильм о военной пропаганде в школе|website=|date=2025-01-31|publisher=Говорит НеМосква|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131155917/https://nemoskva.net/2025/01/31/chelyabinskij-uchitel-snyal-film-o-propagande-v-shkolah-premera-na-sandense/|archive-date=2025-01-31|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|title="Фильм про любовь к стране". Как и зачем бывший педагог из Челябинской области снимал свою школу во время войны|website=|date=2025-02-05|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214055705/https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|archive-date=2025-02-14|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>. Павел Таланкін працаваў педагогам-арганізатарам і відэаграфам у школе №1 горада [[Карабаш (Чалябінская вобласць)|Карабаша]] ў [[Чалябінская вобласць|Чэлябінскай вобласці]]<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|title="Фильм про любовь к стране". Как и зачем бывший педагог из Челябинской области снимал свою школу во время войны|website=|date=2025-02-05|publisher=[[Настоящее время (телеканал)|Настоящее время]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214055705/https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|archive-date=2025-02-14|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>. У яго абавязкі ўваходзіла арганізацыя і здымка такіх мерапрыемстваў, як лінейкі, конкурсы і адкрытыя ўрокі<ref name=":5">{{Cite web|lang=ru|url=https://zona.media/article/2025/01/30/mr-nobody|title=«Говорят, что я подонок». Учитель из Челябинской области снимал школу во время войны — и показал свой фильм на фестивале «Сандэнс»|website=|date=2025-01-30|publisher=[[Медиазона]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. Пасля пачатку [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|ўварвання ва Украіну]] ў лютым 2022 года ён сумесна з амерыканскім рэжысёрам Дэвідам Барэнштэйнам употай пачаў распрацоўку дакументальнага фільма, які адсочвае ўзмацненне прапаганды ў навучальнай установе<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.golosameriki.com/a/mister-nikto-protiv-putina-poluchil-spetspriz-zhyuri-na-festivale-sandens/7960213.html|title=«Мистер Никто против Путина» получил спецприз жюри на фестивале Сандэнс|first=Олег|last=Сулькин|website=|date=2025-02-02|publisher=[[Голос Америки]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. Летам 2024 года Таланкін пакінуў Расію са знятым на працягу двух гадоў матэрыялам, з якога была зманціравана канчатковая версія фільма <ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе. Его показали на главном фестивале независимого кино в США|website=|date=2025-01-31|publisher=[[Meduza]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204224717/https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina|archive-date=2025-02-04|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://glasnaya.media/2025/01/31/shkolnyj-uchitel-iz-urala-tajno-snyal-dokumentalnyj-film-o-voenno-patrioticheskoj-propagande-v-svoej-shkole/|title=Школьный учитель из Урала тайно снял документальный фильм о военно-патриотической пропаганде в своей школе|website=|date=2025-01-31|publisher=Гласная|access-date=2025-02-05}}</ref>. Вучні і выкладчыкі не давалі згоды на выкарыстанне знятых кадраў у фільме «Спадар Ніхто супраць Пуціна»<ref name=":3">{{Cite web|lang=ru|url=https://vot-tak.tv/84793857/talankin-propaganda-v-shkolah|title=«Господин никто», ставший «предателем» в Z-кругах. История провинциального учителя, который снял кино о пропаганде в российской школе|website=|date=2025-02-01|publisher=[[Вот Так (телеканал)|Вот Так]]|access-date=2025-02-05}}</ref> . Прэм'ера адбылася 25 студзеня 2025 года на фестывалі незалежнага кіно «[[Сандэнс (кінафестываль)|Сандэнс]]»<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|title="Фильм про любовь к стране". Как и зачем бывший педагог из Челябинской области снимал свою школу во время войны|website=|date=2025-02-05|publisher=[[Настоящее время (телеканал)|Настоящее время]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214055705/https://www.currenttime.tv/a/mr-nobody-against-putin-karabash-propaganda/33303701.html|archive-date=2025-02-14|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>, дзе фільм удастоіўся спецыяльнага прыза журы<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://nordiskfilmogtvfond.com/news/stories/mr-nobody-against-putin-scoops-the-special-jury-award-of-sundances-world-cinema-documentary-competition|title=Mr. Nobody Against Putin scoops the Special Jury Award of Sundance’s World Cinema Documentary Competition|website=|date=2025-02-04|publisher=Nordisk Film & TV Fond|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210204939/https://nordiskfilmogtvfond.com/news/stories/mr-nobody-against-putin-scoops-the-special-jury-award-of-sundances-world-cinema-documentary-competition|archive-date=2025-02-10|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/news/2025/01/31/mstislav-chernov-poluchil-nagradu-za-rezhissuru-na-festivale-sandens-za-film-2000-metrov-do-andreevki-u-filma-rossiyskogo-uchitelya-gospodin-nikto-protiv-putina-spetspriz-zhyuri|title=Мстислав Чернов получил награду за режиссуру на фестивале «Сандэнс» за фильм «2000 метров до Андреевки». У фильма российского учителя «Господин Никто против Путина» — спецприз жюри|website=|date=2025-02-01|publisher=[[Meduza]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203023555/https://meduza.io/news/2025/01/31/mstislav-chernov-poluchil-nagradu-za-rezhissuru-na-festivale-sandens-za-film-2000-metrov-do-andreevki-u-filma-rossiyskogo-uchitelya-gospodin-nikto-protiv-putina-spetspriz-zhyuri|archive-date=2025-02-03|access-date=2025-02-05|url-status=live}}</ref>. У далейшым праца была адзначана прэстыжнымі прэміямі «Роберт»<ref name=":22">{{Cite web|url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/488511/|title=''The Girl with the Needle'' and ''Second Victims'' dominate Denmark's Robert Awards|first=Davide|last=Abbatescianni|website=|date=2026-02-02|publisher=[[Cineuropa]]|access-date=2026-02-14}}</ref> і [[BAFTA]]<ref name=":23">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2026/jan/27/bafta-film-awards-2026-full-list-of-nominations|title=Bafta film awards 2026: full list of nominations|date=2026-01-27|lang=en|work=|issn=0261-3077|access-date=2026-01-27|author=Guardian film|url-status=live|publisher=[[The Guardian]]}}</ref>, а ў сакавіку 2026 года была ўдастоена прэміі «[[Оскар (кінапрэмія, 2026)|Оскар]]» за лепшы дакументальны фільм<ref name="oscarwin">[https://www.theguardian.com/film/2026/mar/16/mr-nobody-against-putin-wins-the-best-documentary-oscar Mr Nobody Against Putin wins the best documentary Oscar]</ref>. Фільм атрымаў станоўчыя водгукі заходніх крытыкаў<ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/mr_nobody_against_putin/reviews|title=Mr. Nobody Against Putin - Movie Reviews|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media]]|access-date=2025-02-05}}</ref>, у той час як у Расіі ён быў забаронены, а Таланкін быў абвешчаны «замежным агентам»; праўладныя расійскія сродкі масавай інфармацыі назвалі карціну «антырасійскай»<ref name=":4" />, а самога Таланкіна — «здраднікам»<ref name=":5">{{Cite web|lang=ru|url=https://zona.media/article/2025/01/30/mr-nobody|title=«Говорят, что я подонок». Учитель из Челябинской области снимал школу во время войны — и показал свой фильм на фестивале «Сандэнс»|website=|date=2025-01-30|publisher=[[Медиазона]]|access-date=2025-02-05}}</ref>. 11 красавіка 2026 года поўная версія фільма была апублікавана на [[YouTube]]-канале рускай службы BBC. == Зноскіоскі == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=wu6W34_6mYs|title=Господин Никто против Путина, Документальный фильм Би-би-си|website=YouTube|access-date=2026-05-16}} * {{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2026/02/08/gospodin-nikto-protiv-putina-udivitelnyy-dok-o-propagande-soprotivlenii-i-patriotizme|title=«Господин Никто против Путина» — удивительный док о пропаганде, сопротивлении и патриотизме Этот фильм не только заслужил номинацию на «Оскар», но и вызвал массовое возмущение — даже среди антивоенной интеллигенции|website=Meduza|access-date=2026-02-08}} * {{Cite web|lang=en|url=https://businessdoceurope.com/sundance-world-cinema-comp-mr-nobody-against-putin-by-david-borenstein-and-pavel-talankin/|title=Sundance World Cinema Comp: Mr Nobody Against Putin by David Borenstein and Pavel Talankin|first=Geoffrey|last=Macnab|website=|date=2025-01-30|publisher=Business Doc Europe|access-date=2025-02-06}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.hammertonail.com/reviews/mr-nobody-against-putin/|title=Mr. Nobody Against Putin|first=Christopher|last=Reed|website=|date=2025-01-29|publisher=Hammer to Nail|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205164601/https://www.hammertonail.com/reviews/mr-nobody-against-putin/|archive-date=2025-02-05|access-date=2025-02-06|url-status=live}} * {{Cite web|lang=en|url=https://irresistiblemagazine.com.au/sundance-film-review-mr-nobody-against-putin/|title=Sundance Film Review: Mr. Nobody Against Putin|date=2025-01-26|publisher=Irresistible Magazine|access-date=2025-02-06}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.indiewire.com/criticism/movies/mr-nobody-against-putin-review-1235088408/|title=‘Mr. Nobody Against Putin’ Review: A Riveting Look Inside an Increasingly Totalitarian Russia|first=Christian|last=Blauvelt|website=|date=2025-01-26|publisher=[[IndieWire]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211195831/https://www.indiewire.com/criticism/movies/mr-nobody-against-putin-review-1235088408/|archive-date=2025-02-11|access-date=2025-02-07|url-status=live}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.themovieblog.com/2025/02/mr-nobody-against-putin-screens-at-sundance-2025/|title=Mr. Nobody Against Putin Screens At Sundance 2025|first=Connie|last=Wilson|website=|date=2025-02-11|publisher=The Movie Blog|access-date=2025-10-24}} * {{Cite web|lang=en|url=https://variety.com/2025/film/global/mr-nobody-against-putin-kremlin-sundance-1236283374/|title=‘Mr. Nobody Against Putin’ Director on Lifting the Lid on Kremlin Pro-War Propaganda in Sundance Documentary|first=Leo|last=Barraclough|website=|date=2025-01-24|publisher=[[Variety]]|access-date=2025-10-24}} * {{Cite web|lang=en|url=https://www.newportthisweek.com/articles/must-see-mr-nobody-documents-ideological-warfare/|title=Newport FILM presents “Mr. Nobody Against Putin,” a Russian/Ukraine History Lesson|author=King, Loren|website=|date=2025-04-10|publisher=Newport This Week|access-date=2025-10-24}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-29}} [[Катэгорыя:Адукацыя ў Расіі]] [[Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове]] [[Катэгорыя:Фільмы на рускай мове]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Фільмы з памылкай у IMDb]] [[Катэгорыя:Фільмы 2025 года]] [[Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Антываенныя фільмы]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Расіі]] [[Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)]] [[Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2025 года]] 91zw00m4hnbiqq13j9y88vbzltwnaox Беларускі суднабудаўнічы трэст 0 810076 5159473 5159175 2026-06-29T12:37:37Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5159473 wikitext text/x-wiki {{Прадпрыемства |назва = Беларускі суднабудаўнічы трэст |тып = [[Дзяржаўнае прадпрыемства]] |заснавана = 1 лістапада 1945 |скасавана = 28 снежня 1949 |размяшчэнне = {{Сцягафікацыя|БССР}}, [[Гомель]] |галіна = [[Суднабудаванне]] }} '''Белару́скі суднабудаўні́чы трэст''' (поўная назва — ''Беларускі суднабудаўнічы трэст Галоўнага ўпраўлення верфяў драўлянага суднабудавання Народнага камісарыята (з 1946&nbsp;— Міністэрства) рачнога флоту СССР'') — дзяржаўнае прамысловае прадпрыемства ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]], якое дзейнічала ў галіне рачнога [[Суднабудаванне|суднабудавання]] і [[Суднарамонт|суднарамонту]] ў 1945—1949 гадах, неўзабаве пасля заканчэння [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Размяшчалася ў [[Гомель|Гомелі]]. == Гісторыя == Прадпрыемства было створана ў лістападзе 1945&nbsp;года (паводле архіўных дакументаў, пачало дзейнічаць з 1 лістапада 1945&nbsp;года<ref name="fk">{{cite web|url=https://fk.archives.gov.by/fond/122628/|title=Фонд BY ГАГом ф. 970. Белорусский судостроительный трест Главного управления верфей деревянного судостроения Народного комиссариата (с 1946 - Министерства) речного флота СССР, г. Гомель|publisher=Фондовый каталог государственных архивов Республики Беларусь|accessdate=28 чэрвеня 2026|lang=ru}}</ref>). Трэст арганізавалі на базе ваенна-аднаўленчых атрадаў [[Дняпроўскае параходства|Дняпроўскага]] і [[Днепра-Дзвінскае параходства|Днепра-Дзвінскага параходства]], якія займаліся аднаўленнем рачной інфраструктуры і флоту пасля вызвалення тэрыторыі рэспублікі ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]<ref name="arch">Государственный архив Гомельской области: путеводитель. Минск, 2009. С. 136–137, 157–158, 162, 169.</ref>{{sfn|Пушкін, Агееў|2022|с=37}}. Установа знаходзілася ў падпарадкаванні Галоўнага ўпраўлення верфяў драўлянага суднабудавання [[Міністэрства рачнога флоту СССР|Народнага камісарыята (з 1946&nbsp;года&nbsp;— Міністэрства) рачнога флоту СССР]]<ref name="fk"/><ref name="sprav">{{cite web|url=https://archives.gov.by/home/arhivnye-spravochniki/mezharhivnye-spravochniki/gosudarstvennye-arhivy-respubliki-belarus-1944-1997-kratkij-spravochnik/soderzhanie-ch-2/gosudarstvennye-arhivy-respubliki-belarus-1944-1997-kratkij-spravochnik-8|title=Государственные архивы Республики Беларусь (1944—1997). Краткий справочник. Фонды учреждений, организаций и предприятий промышленности|publisher=Архивы Беларуси|accessdate=28 чэрвеня 2026|lang=ru}}</ref>. У склад Беларускага суднабудаўнічага трэста ўваходзілі шэсць верфяў, раскіданых па буйных суднаходных рэках краіны: [[Шацілкаўская верф|Шацілкаўская]], [[Нараўлянская верф|Нараўлянская]], [[Рэчыцкая верф|Рэчыцкая]], [[Давыд-Гарадоцкая верф|Давыд-Гарадоцкая]], [[Чэрыкаўская верф|Чэрыкаўская]] і Макашынская верфі<ref name="arch"/>{{sfn|Пушкін, Агееў|2022|с=37}}. У адпаведнасці са штатнымі раскладамі і вытворчымі планамі, трэст і яго верфі займаліся будаўніцтвам драўляных суднаў, здачай іх у эксплуатацыю, а таксама суднарамонтам і рацыяналізатарскай дзейнасцю<ref name="fk"/>. Прадпрыемства праіснавала адносна кароткі час і ў ходзе далейшай рэарганізацыі сістэмы кіравання прамысловасцю было ліквідавана ў снежні 1949&nbsp;года (афіцыйна 28 снежня 1949&nbsp;года)<ref name="fk"/>{{sfn|Пушкін, Агееў|2022|с=37}}. Дакументы трэста захоўваюцца ў [[Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці|Дзяржаўным архіве Гомельскай вобласці]]<ref name="fk"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|ref=Пушкін, Агееў, 2022|спасылка=https://www.bgut.by/sites/default/files/userfiles/EF/GD/img/publikacii/126-2022_mn_pushkin_i.a._ageeu_a.r._kadravy_patencyyal_kanchatkovy_u_druk.pdf|аўтар=[[Ігар Аляксандравіч Пушкін|Пушкін І. А.]], [[Аляксандр Рыгоравіч Агееў|Агееў А. Р.]]|загаловак=Кадравы патэнцыял прамысловасці ўсходніх рэгіёнаў БССР (1944–1991)|год=2022|месца=Магілёў|выдавецтва=БДУТ|старонак=302|isbn=978-985-7281-36-7}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-29}} [[Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Кампаніі, скасаваныя ў 1949 годзе]] [[Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля]] [[Катэгорыя:Суднабудаўнічыя прадпрыемствы Беларусі]] [[Катэгорыя:1945 год у Гомелі]] sw9rtp7vmrmiukjwgq333tkwv5016wh Таццяна Аляксееўна Агапкіна 0 810078 5159472 5159267 2026-06-29T12:37:31Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5159472 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Тацця́на Аляксе́еўна Ага́пкіна''' ({{ДН|22|1|1958}}, [[Масква]], [[СССР]]) — савецкі і расійскі [[фалькларыст]]-[[славіст]], [[этналінгвіст]]. [[Доктар філалагічных навук]], [[галоўны навуковы супрацоўнік]] аддзела этналінгвістыкі і фальклору [[Інстытут славяназнаўства РАН|Інстытута славяназнаўства РАН]]. == Біяграфія == У 1980 годзе скончыла філалагічны факультэт [[МДУ імя М. В. Ламаносава]], у 1981—1983 гадах навучалася ў [[Аспірантура|аспірантуры]] пры кафедры фальклору таго ж універсітэта. Са студзеня 1984 года працуе ў Аддзеле этналінгвістыкі і фальклору Інстытута славяназнаўства РАН<ref name="Персоналия на inslav.ru" />. У 1985 годзе абараніла [[Кандыдат навук|кандыдацкую]] [[Дысертацыя|дысертацыю]] «"Встреча весны" в обрядовой поэзии восточных славян», у 2004 годзе — доктарскую дысертацыю «Мифопоэтические основы славянского народного календаря. Весенне-летний цикл». У 2000—2023 гадах была галоўным рэдактарам выдавецтва «Индрик». == Навуковая дзейнасць == Аўтар больш за 550 работ (манаграфій, артыкулаў, публікацый архіўных і палявых матэрыялаў), апублікаваных у Беларусі, Расіі, Украіне, Балгарыі, Сербіі, Славеніі, Францыі і ЗША<ref name="Персоналия на inslav.ru"/><ref name="bibliograf2013"/>. Адзін з аўтараў 5-томнай энцыклапедыі «Славянские древности» (1995—2012) і энцыклапедычнага слоўніка «Славянская мифология» (Масква, 1995; 2002; 2010; Бялград, 2001). '''Манаграфіі''' * Этнографические связи календарных песен. Встреча весны в обрядах и фольклоре восточных славян. М., 2000. * Мифопоэтические основы славянского народного календаря. Весенне-летний цикл. М., 2002. * Восточнославянские лечебные заговоры в сравнительном освещении: Сюжетика и образ мира. М., 2010. * Деревья в славянской народной традиции. Очерки. М., 2019. * Заговоры из архивных источников XVIII — первой трети XX в. В 2 тт. Т. 1. М., 2023. У сааўтарстве: * Полесские заговоры (в записях 1970—1990-х гг.) / Сост., подготовка текстов и примеч. Т. А. Агапкиной, [[Алена Яўгеньеўна Леўкіеўская|Е. Е. Левкиевской]], [[Андрэй Львовіч Тапаркоў|А. Л. Топоркова]]. М., 2003. * Восточнославянские заговоры: Материалы к функциональному указателю сюжетов и мотивов. Аннотированная библиография / Авторы-составители Т. А. Агапкина, А. Л. Топорков. М., 2014. * Сисиниева легенда в фольклорных и рукописных традициях Ближнего Востока, Балкан и Восточной Европы. М., 2017. == Крыніцы == {{крыніцы|refs= <ref name="Персоналия на inslav.ru">[http://www.inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/831-2011-08-29-08-34-05 Персоналия] {{Wayback|url=http://www.inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/831-2011-08-29-08-34-05 |date=20161026222021 }} на сайце Інстытута славяназнаўства РАН</ref> <ref name="bibliograf2013">{{кніга|загаловак=Славянская этнолингвистика: Библиография|выданне=4-е, испр. и доп.|месца=М.|выдавецтва=Индрик|год=2013|старонак=240|спасылка=http://www.inslav.ru/images/stories/pdf/2013_Slav_etnolingvistika_bibliografija.pdf|archivedate=2019-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190819085738/http://inslav.ru/images/stories/pdf/2013_Slav_etnolingvistika_bibliografija.pdf}}</ref> }} == Літаратура == * {{кніга|загаловак=Российские фольклористы: Справочник|месца=М.|год=1994}} * {{кніга|загаловак=Славянская этнолингвистика: Библиография|спасылка=http://www.inslav.ru/resursy/elektronnaya-biblioteka/319-----2008|выданне=3-е изд., испр. и доп|месца=М.|год=2008}} == Спасылкі == * [http://www.inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/831-2011-08-29-08-34-05 Персоналия] на сайце Інстытута славяназнаўства РАН {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-06-29}} [[Катэгорыя:Фалькларысты СССР]] [[Катэгорыя:Фалькларысты Расіі]] [[Катэгорыя:Славісты Расіі]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Этнографы Расіі]] 7z47guoykximmrp8wf600csvgf8789s Святаслаў Мікалаевіч Рэрых 0 810098 5159511 5159430 2026-06-29T14:02:20Z Autumndancer 168015 5159511 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Рэрых}} {{Мастак |фон = |імя = Святаслаў Рэрых |імя пры нараджэнні = |партрэт = Artist Svetoslav Roerich.jpg |шырыня = 220px |загаловак = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |грамадзянства = {{Расійская імперыя}} <br /> {{Сцягафікацыя|Індыя}} |нацыянальнасць = |жанр = |вучоба = [[Каралеўская акадэмія мастацтваў]] <br /> [[Калумбійскі ўніверсітэт]] <br /> [[Гарвардскі ўніверсітэт]] |стыль = |працы = |заступнікі = |уплыў = |уплыў на = |узнагароды = |вікісховішча = }} '''Святаслаў Мікалаевіч Рэрых''' (10 (23) кастрычніка [[1904]], [[Санкт-Пецярбург]] — {{ДС|30|01|1993}}, [[Бангалор]], [[Індыя]]) — рускі і індыйскі мастак, грамадскі дзеяч, ганаровы чалец Акадэміі мастацтваў СССР з 1978 года. Асноўныя жанры яго творчасці — [[Пейзаж|пейзажны жывапіс]], [[Партрэт|партрэты]] і [[Сімвалізм|сімвалічныя кампазіцыі]]. Ён быў сынам [[Мікалай Канстанцінавіч Рэрых|Мікалая]] і Алены Рэрых і малодшым братам Юрыя Рэрыха.<ref name="roerich1">{{cite book |last= Северюхин |first= Д.Я. |author-link= |date=1994 |title= Художники русской эмиграции. 1917—1941 |publisher= Издательство Чернышёва |edition= |pages=391 |chapter= Рэрих, Святослав Николаевич |url= https://archive.org/details/1917-1941.-.-.-1994/page/391/mode/2up? |isbn=9780195156829 }}</ref><ref name="roerich3">{{cite book |last= |first= |author-link= |date=1975 |title= Большая советская энциклопедия (3-е изд.) |publisher= |edition= |pages=42 |chapter= Рэрих, Святослав Николаевич |url= https://archive.org/details/B-001-032-747-ALL/page/42/mode/2up |isbn= }}</ref> == Дзяцінства == Святаслаў Рэрых нарадзіўся 10 (23) кастрычніка 1904 года ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і рускага мастака Мікалая Рэрыха і Алены Рэрых. С. Рэрых пачаў займацца жывапісам і скульптурай у раннім узросце, наведваў заняткі ў школе [[Таварыства заахвочвання мастацтваў|Імператарскага таварыства спрыяння мастацтву]] ў Санкт-Пецярбургу. У 1913 годзе ён паступіў у гімназію імя Карла Ягана Мая.<ref name="roerich1"></ref> У дзяцінстве бацька часта браў яго з сабою ў археалагічныя экспедыцыі. У 1916 годзе, падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], ён разам з сям’ёй пераязджае ў [[Фінляндыя|Фінляндыю]].<ref name="roerich1"></ref> У 1919 годзе Святаслаў Рэрых пачаў вывучаць архітэктуру ў Каралеўскай акадэміі мастацтваў у Лондане. Разам з бацькам браў удзел у стварэнні дэкарацый для опер «Снягурка», «Садко» і «[[Князь Ігар (опера)|Князь Ігар]]».<ref name="roerich5">{{Cite web|url=https://art-roerich.org.ua/?q=nasledie/SNRerih.html|title=Святослав Николаевич Рерих|website=|accessdate=|archive-date=2025-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250113062154/https://art-roerich.org.ua/?q=nasledie/SNRerih.html}}</ref> == Вучоба і праца ў ЗША == Святаслаў Рэрых працягнуў сваю архітэктурную адукацыю ў Злучаных Штатах, спачатку навучаючыся на архітэктурным факультэце [[Калумбійскі ўніверсітэт|Калумбійскага ўніверсітэта]], дзе атрымаў ступень бакалаўра. Пасля — у [[Гарвардскі ўніверсітэт|Гарвардскім універсітэце]], адначасова наведваючы скульптурнае аддзяленне [[Масачусецкі тэхналагічны інстытут|ўніверсітэта Масачусетса]].<ref name="roerich1"></ref> У 1923 годзе, ва ўзросце 19 гадоў, ён стаў дырэктарам міжнароднага мастацкага цэнтра «Corona Mundi» (Вянец Свету), а пазней — віцэ-прэзідэнтам Музея Мікалая Рэрыха ў Нью-Ёрку.<ref name="roerich5"></ref> У 1924 годзе ён разам з бацькам накіраваўся ў [[Брытанская Індыя|Брытанскую Індыю]], але ў тым жа годзе вярнуўся ў Злучаныя Штаты, дзе працягнуў працу ў культурных і адукацыйных арганізацыях, заснаваных Рэрыхамі.<ref name="roerich2">{{cite book |last= Северюхин |first= Д.Я. |author-link= |date=1994 |title= Художники русской эмиграции. 1917—1941 |publisher= Издательство Чернышёва |edition= |pages=392 |chapter= Рэрих, Святослав Николаевич |url= https://archive.org/details/1917-1941.-.-.-1994/page/391/mode/2up? |isbn=9780195156829 }}</ref> У 1925 годзе ён арганізаваў свае першыя персанальныя выставы ў Злучаных Штатах і хутка зарэкамендаваў сябе як партрэтыст.<ref name="roerich5"></ref> У 1926 годзе блізу сотні яго прац былі паказаныя на выставе ў [[Філадэльфія|Філадэльфіі]], прысвечанай 150-годдзю падпісання ў гэтым горадзе [[Дэкларацыя незалежнасці ЗША|Дэкларацыі Незалежнасці ЗША]], і атрымалі Гран-пры.<ref name="roerich2"></ref> == Праца ў Індыі == Пасля завяршэння вучобы ў 1931 годзе С. Рэрых канчаткова пасяліўся з бацькамі ў Індыі.<ref name="roerich2"></ref> З 1930 па 1945 год ён прымаў удзел у працы Гімалайскага навукова-даследчага інстытута «Урусваці», узначальваў яго прыродазнаўчы аддзел.<ref name="roerich5"></ref> У 1944 годзе, працуючы над дэкарацыямі да фільма, ён пазнаёміўся з вядомай індыйскай кінаактрысай Дэвікай Рані. У 1945 годзе яны ажаніліся ў даліне Кулу.<ref name="roerich2"></ref> У Індыі ён актыўна ўдзельнічаў у грамадскім і культурным жыцці і аддаваў больш часу жывапісу. Шматлікія карціны Святаслава Рэрыха прысвечаныя Індыі, разнастайнасці яе культурных традыцый і вытанчанасці духоўнага жыцця.<ref name="roerich5"></ref> Апроч пейзажаў, ён стварыў мноства партрэтаў.<ref>{{cite book |last= Федотова |first= О. |author-link= |date=2001 |title= Русские художники |publisher= Терра |edition= |pages=259-260 |chapter= Рэрих, Святослав Николаевич |url= https://archive.org/details/russkiekhudozhni0000unse/page/258/mode/2up?q=%D0%A1%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2+%D0%A0%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%85 |isbn=5-275-00130-4 }}</ref> Яго карціны з выявамі [[Джавахарлал Нэру|Джавахарлала Нэру]] і [[Індзіра Гандзі|Індыры Гандзі]] размешчаныя ў гістарычнай Цэнтральнай зале парламенту Індыі ў [[Нью-Дэлі]].<ref name="roerich2"></ref><ref name="roerich6">{{cite book |last= Зайцева |first=Галина |author-link= |date=2023 |title= Научно-методические подходы к изучению, восстановлению и музеефикации усадьбы Святослава Рериха и Девики Рани |publisher= |edition= |pages=328 |chapter= |url= https://cyberleninka.ru/article/n/nauchno-metodicheskie-podhody-k-izucheniyu-vosstanovleniyu-i-muzeefikatsii-usadby-svyatoslava-reriha-i-deviki-rani-tataguni-v-indii/viewer|isbn= }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.smr.ru/centre/win/facts/india/kino02.htm|title=Девика Рани: первая леди индийского экрана|website=|accessdate=|archive-date=2010-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100131065405/http://www.smr.ru/centre/win/facts/india/kino02.htm }}</ref> Рэрых нарадзіўся грамадзянінам [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], але пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|бальшавіцкай рэвалюцыі]] стаў асобай без грамадзянства. Пражываючы ў Індыі з 1930-х гадоў, ён атрымаў індыйскае грамадзянства 21 сакавіка 1960 года. Святаслаў Рэрых — аўтар манаграфіі па гісторыі мастацтва «Мастацтва ў даліне Кулу» (1967), а таксама шэрагу артыкулаў і выступленняў па гісторыі мастацтва і філасофіі. Сярод філасофскіх праблем, якія разглядаліся Святаславам Рэрыхам, — роля мастацтва ў грамадстве. У 1972 годзе ён заснаваў культурна-асветніцкі цэнтр мастацтваў «Чытракала Парышад», які з часам стаўся аддзяленнем мясцовага ўніверсітэта.<ref name="roerich5"></ref> == Візіты ў СССР == С. Рэрых неаднаразова наведваў СССР. Першая выстава яго карцін у СССР адбылася ў 1960 годзе ў [[Дзяржаўны музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна|Пушкінскім музеі]] ў Маскве. Праз некалькі месяцаў карціны былі выстаўленыя ў [[Эрмітаж|Эрмітажы]].<ref name="roerich2"></ref> Калі ў 1974 годзе СССР адзначаў 100-годдзе з дня нараджэння Мікалая Рэрыха, дзеля выставы ў Маскве Святаслаў Рэрых прывёз з Індыі 288 карцін, напісаных ім самым і яго бацькам.<ref name="roerich4">{{Cite web|url= http://lib.roerich-museum.ru/node/180 |title= Куда дели Рериха? Загадка музея Востока|website=|accessdate=|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207204359/http://lib.roerich-museum.ru/node/180 }}</ref> Гэтыя карціны пазней былі паказаныя ў рамках перасоўнай выставы па ўсёй краіне. Таксама ў 1974 годзе Рэрых прывёз у СССР 42 карціны з архітэктурнай серыі свайго бацькі, падараваныя яму Кэтрын Кэмпбэл-Стыбэ са Швейцарыі, і перадаў іх Міністэрству культуры. Пазней Кэмпбэл- Стыбэ ахвяравала СССР яшчэ каля 100 карцін Рэрыхаў. <ref name="roerich4"></ref> У 1984 годзе, у 110-годдзе з дня нараджэння бацькі і ў свой уласны 80-ты дзень нараджэння, Святаслаў Рэрых і яго жонка прынялі ўдзел у трохдзённай міжнароднай канферэнцыі ў Маскве, прысвечанай унёску Рэрыхаў у сусветную культуру.<ref name="roerich3"></ref> На гэтай канферэнцыі было вырашана заснаваць у Маскве Музей М.К. Рэрыха. У 1987 годзе С. Рэрыха прымаў у Крамлі [[Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў|Міхал Гарбачоў]], і было дасягнутае пагадненне пра заснаванне музея Мікалая Рэрыха ў Расіі, які пазней быў перайменаваны ў Міжнародны цэнтр Рэрыха.<ref name="roerich5"></ref> У 1990 годзе Святаслаў Рэрых перадаў частку сямейнага архіву і карцін у Фонд Рэрыхаў у Маскве.<ref name="roerich4"></ref> == Пахаванне == 30 студзеня 1993 года С. Рэрых памёр у горадзе Бангалор, Індыя.<ref name="roerich5"></ref> Ён быў пахаваны ў сваім маёнтку Татагуні, а пазней побач з ім была пахаваная яго жонка Дэвіка Рані Рэрых.<ref name="roerich6"></ref> == Узнагароды і званні == [[Файл:RR5110-0057R.gif|150px|міні|Памятная манета банка Расіі]] У 1962 годзе С. Рэрых атрымаў адну з вышэйшых дзяржаўных узнагарод Індыі — Падма Бхушан.<ref name="roerich2"></ref> Таксама ён быў уганараваны званнем ганаровага акадэміка Акадэміі мастацтваў СССР (1978 г.) і з’яўляўся ганаровым чальцом Балгарскай акадэміі мастацтваў.<ref>{{cite book |last= |first= |author-link= |date= |title= Современный енциклопедический словарь |publisher= |edition= |pages= |chapter= Рэрих Святослав Николаевич |url= https://encyclopediadic.slovaronline.com/52896-RERIH |isbn= }}</ref><ref name="roerich6"></ref> {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Рэрых Святаслаў Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Мастакі Расіі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэнаў Індыі]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы народаў]] [[Катэгорыя:Эмігранты з Расійскай імперыі]] hdmsupqvd3cit1vvrqaibqd56xqa519 Прэмія імя Міхала Анемпадыстава 0 810101 5159456 5159454 2026-06-29T12:03:18Z M.L.Bot 261 /* 2024 */ 5159456 wikitext text/x-wiki {{пішу}} '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022-2023 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава, Вольга Бубіч, Максім Тымінько, Андрэй Дурэйка, Артур Вакараў. ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч і Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі і Ксенія Шталенкова (Артура Камароўскш «Corpus Vile») * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Машы Мароз, Валеры Мароз, Ігара Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Артур Вакараў (Алега Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргея Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяны Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»). == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * i2m6gqzyqv6hrnbzjf537qqtc6kvf78 5159471 5159456 2026-06-29T12:37:19Z M.L.Bot 261 /* 2022-2023 */ 5159471 wikitext text/x-wiki {{пішу}} '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2023 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * ipu9zeon7ub1rx0hvjeriz2fcxg9wf4 5159486 5159471 2026-06-29T13:06:41Z M.L.Bot 261 5159486 wikitext text/x-wiki {{пішу}} '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2018 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2019 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2021 == '''Журы:''' Кароткі спіс * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя»)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2022 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2023 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * rgohp63nkhdituuzxhdwp4bd8qjning 5159488 5159486 2026-06-29T13:13:26Z M.L.Bot 261 /* 2021 */ 5159488 wikitext text/x-wiki {{пішу}} '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2018 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2019 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2021 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2022 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2023 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * rpbr3jmbzd6uhdvs2zplp22iwiljh38 5159490 5159488 2026-06-29T13:16:42Z M.L.Bot 261 5159490 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2018 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2019 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2021 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2022 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2023 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * b9625betc7koxv0jr84hb918qm1g501 5159491 5159490 2026-06-29T13:19:06Z M.L.Bot 261 5159491 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2023 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2026 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * d1stkbqka8o93c03u8oivb5t691fka5 5159546 5159491 2026-06-29T17:27:00Z M.L.Bot 261 /* Спасылкі */ 5159546 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2023 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2026 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Беларускія літаратурныя прэміі}} {{Бібліяінфармацыя}} 3pvqjxshxi271k09bb3xsa950c1l8wu 5159551 5159546 2026-06-29T17:44:10Z M.L.Bot 261 5159551 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская штогадовая мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі — Беларускі ПЭН-цэнтр, Беларускі саюз дызайнераў, Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «Open Culture».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' Адам Глобус, Вольга Бабкова, [[Уладзімір Цэслер]], Артур Клінаў, Антаніна Слабодчыкава, Алена Дашкевіч, Юрый Тарэеў, Васіліса Паляніна.<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * '''Грыгорый Кацнэльсон''' (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * Аляксандр Лучына (VEHA «Найлепшы бок»), * Арцём Масюкевіч (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * Агата Пойзан («Вясна 2017»), * Анастасія Стальмахова (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * Святлана Татарнікава (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * Сяргей Шаматульскі (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * Уладзіслава Юрчанка (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (2), Адам Бароўскі, Адам Глобус (2), Максім Жбанкоў, Артур Клінаў (2), Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна (2), Антаніна Слабодчыкава (2), Юрый Тарэеў (2). ; Кароткі спіс * Жанна Гладко, Вольга Гапеева («Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова (3), Антаніна Слабодчыкава (3), Адам Бароўскі (2), Генадзь Мацур (2), Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2023 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава (2), Вольга Бубіч (2), Максім Тымінько (2), Андрэй Дурэйка (2), Артур Вакараў (2). ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == Журы: Ганна Чыстасердава (3), Вольга Бубіч (3), Максім Тымінько (3), Андрэй Дурэйка (3), Артур Вакараў (3). Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2026 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Беларускія літаратурныя прэміі}} {{Бібліяінфармацыя}} lk1e0falqv467s3x2f5vbvur8q4vvet 5159554 5159551 2026-06-29T18:03:36Z M.L.Bot 261 5159554 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская штогадовая мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі — [[Беларускі ПЭН-цэнтр]], [[Беларускі саюз дызайнераў]], Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «[[Open Culture]]».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' [[Адам Глобус]], [[Вольга Уладзіміраўна Бабкова|Вольга Бабкова]], [[Уладзімір Цэслер]], [[Артур Аляксандравіч Клінаў|Артур Клінаў]], [[Антаніна Слабодчыкава]], [[Алена Радкевіч|Алена Дашкевіч]], [[Юрый Тарэеў]], [[Васіліса Паляніна]].<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * {{Не перакладзена 5|Грыгорый Міхайлавіч Кацнэльсон|'''Грыгорый Кацнэльсон'''|ru|Кацнельсон, Григорий Михайлович}} (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * [[Аляксандр Лучына]] (VEHA «Найлепшы бок»), * [[Арцём Масюкевіч]] (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * [[Агата Пойзан]] («Вясна 2017»), * [[Анастасія Стальмахова]] (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * [[Святлана Татарнікава]] (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * [[Сяргей Шаматульскі]] (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * [[Уладзіслава Юрчанка]] (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова, Адам Бароўскі, Адам Глобус, Максім Жбанкоў, Артур Клінаў, Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна, Антаніна Слабодчыкава, Юрый Тарэеў. ; Кароткі спіс * Жанна Гладко (Вольга Гапеева «Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова, Антаніна Слабодчыкава, Адам Бароўскі, Генадзь Мацур, Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2023 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава, Вольга Бубіч, Максім Тымінько, Андрэй Дурэйка, Артур Вакараў. ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == Журы: Ганна Чыстасердава, Вольга Бубіч, Максім Тымінько, Андрэй Дурэйка, Артур Вакараў. Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2026 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Беларускія літаратурныя прэміі}} {{Бібліяінфармацыя}} fsrgdcndf7w61bwkjs2fd7fqgbed260 5159556 5159554 2026-06-29T18:12:55Z M.L.Bot 261 /* 2019 */ 5159556 wikitext text/x-wiki '''Прэмія імя Міхала Анемпадыстава''' — беларуская штогадовая мастацкая прэмія. Заснавана ў 2019 годзе, названа ў памяць беларускага дызайнера, паэта, мастака і культуролага [[Міхал Анемпадыстаў|Міхала Анемпадыства]]. Заснавальнікі — [[Беларускі ПЭН-цэнтр]], [[Беларускі саюз дызайнераў]], Лятучы ўніверсітэт, ТАА «H&L» і фонд «[[Open Culture]]».<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|title=Беларускі ПЭН-цэнтр запачаткаваў прэмію імя Міхала Анемпадыстава|author=Алена Вільтоўская|first=|last=|website=БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ|date=2019-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082634/https://www.racyja.com/kultura/belaruski-pen-tsentar-zapachatkavau-pr/|archive-date=2019-08-22|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/225318|title=Распачаўся прыём заявак на Прэмію імя Міхала Анемпадыстава|website=Наша Ніва|date=2019-02-14|access-date=2026-06-29}}</ref> Прэмія надаецца аўтару (або некалькім аўтарам) лепшай вокладкі беларускай кнігі<ref name=":0" />. Беларускай кнігай лічыцца кніга, якая адпавядае як мінімум двум з наступных крытэрыяў: выдадзена ў беларускім выдавецтве; напісана беларускім аўтарам; напісана па-беларуску або перакладзена з беларускай; яе змест звязаны з Беларуссю або яе культурай. Журы ацэньвае дызайн, паліграфічнае выкананне, а таксама адпаведнасць зместу кнігі<ref name=":0" />. == 2019 == '''Журы:''' [[Адам Глобус]], [[Вольга Уладзіміраўна Бабкова|Вольга Бабкова]], [[Уладзімір Цэслер]], [[Артур Аляксандравіч Клінаў|Артур Клінаў]], [[Антаніна Слабодчыкава]], [[Алена Дашкевіч]], [[Юрый Тарэеў]], [[Васіліса Паляніна]].<ref name=":1">{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/29866348.html|title=Прэмію імя Міхала Анемпадыстава атрымаў мастак з Санкт-Пецярбургу. ФОТА|last=Вс|website=Радыё Свабода|date=2019-04-07|access-date=2026-06-29}}</ref> ; Кароткі спіс * {{Не перакладзена 5|Грыгорый Міхайлавіч Кацнэльсон|'''Грыгорый Кацнэльсон'''|ru|Кацнельсон, Григорий Михайлович}} (Рычарда Гавяліс «Віленскі покер»), * [[Анатоль Лазар]] (Чарльз Букоўскі «Чытво»), * [[Аляксандр Лучына]] (VEHA «Найлепшы бок»), * [[Арцём Масюкевіч]] (Святлана Алексіевіч «Галасы Утопіі»), * [[Агата Пойзан]] («Вясна 2017»), * [[Анастасія Стальмахова]] (Вольга Шпарага «Сообщество-после-Холокоста: на пути к обществу инклюзии»), * [[Святлана Татарнікава]] (Уладзімір Ягоўдзік, Павел Татарнікаў «Залатая шарсцінка, срэбная павуцінка: беларускія народныя казкі»), * [[Сяргей Шаматульскі]] (Павел Касцюкевіч «Бульба ў райскім садзе»), * Сяргей Шаматульскі (Вольга Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых»), * [[Уладзіслава Юрчанка]] (Антон Кулон «Сіняя кніга беларускага алкаголіка ПЛЮС»).<ref name=":1" /> == 2020 == '''Журы:''' Вольга Бабкова, Адам Бароўскі, Адам Глобус, Максім Жбанкоў, Артур Клінаў, Генадзь Мацур, Васіліса Паляніна, Антаніна Слабодчыкава, Юрый Тарэеў. ; Кароткі спіс * Жанна Гладко (Вольга Гапеева «Чорныя макі»), * Павел Дарохін (Крысціна Бандурына «Homo»), * Наталля Паваляева (Іда Ліндэ «Паехаць на поўнач, каб памерцi»), * Наталля Паваляева (Джэйн Остэн «Пыха і перадузятасць»), * Кацярына Пікірэня (Міхаіл Вешым «Англійскі сусед»), * '''Кацярына Пікірэня і Павел Касцюкевіч''' (Джэром Клапка Джэром «Трое ў чоўне і пёс з імі»). == 2021 == '''Журы:''' Вольга Бабкова, Антаніна Слабодчыкава, Адам Бароўскі, Генадзь Мацур, Кацярына Пікарэня. ; Кароткі спіс * Кацярына Даманнікава і Андрэй Ганчарук (Алесь Плотка «Лотас на асфальце»), * Павел Дарохін (Збых Слупоўскі «Нарысы сучаснага краязнаўства»), * Павел Дарохін (Юры Іздрык «Папяросы»), * '''Алена Дашкевіч''' («Простыя словы. Міхал Анемпадыстаў»), * Анатоль Лазар (Змiцер Лукашук, Максiм Гаруноў «Беларуская нацыянальная ідэя»), * Наталля Паваляева (Юлія Цімафеева «ROT»). == 2022 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Лізавета Дубінчына, Дар’я Кулікова (Дар’я Бялькевіч «Слёзы на вецер». Мінск, Янушкевіч, 2021), * Анатоль Лазар (Васіль Вітка «Плыў па мору чамадан». Мінск, Koska, 2021), * '''Анатоль Лазар''' («НЕрасстраляныя», укладанне С. Будкіна, В. Жыбуля. Мінск, Янушкевіч, 2021)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/302046|title=Прэмію Анемпадыстава прысудзілі Анатолю Лазару за вокладку кнігі «НЕрасстраляныя»|website=Наша Ніва|date=2022-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> * Анатоль Лазар, Аліса Лазар (Іван Мележ «Людзі на балоце». Мінск, Папуры, 2021), * Аляксандр Лучына («Апошні фотаздымак» (VEHA). Мінск, Галіяфы, 2021), * Маргарыта Сянькова («Эда. Песні пра багоў». Мінск, Галіяфы, 2021) * Сяргей Шабохін (Кабаясі Іса «Выбраныя хайку». Мінск, Галіяфы, 2021), * Сяргей Шаматульскі (Зміцер Крэс «Вялесава племя». Вільня, Логвінаў, 2021). == 2023 == '''Журы:''' Ганна Чыстасердава, Вольга Бубіч, Максім Тымінько, Андрэй Дурэйка, Артур Вакараў. ; Кароткі спіс * ''ананім'' (Альгерд Бахарэвіч «Вершы»), * '''Яна Галушкіна''' (VEHA «Людзі Лесу»), * Анатоль Лазар (Янка Купала «Выбранае»), * Анатоль Лазар (Васіль Быкаў «Знак Бяды»), * Юлія Лар’янава і Таня Скарынкіна (Таня Скарынкіна «YESМАМОЧКА»), * Кацярына Пікірэня (Ганна Комар «Мы вернемся»), * Кацярына Пікірэня (Вальжына Морт «Песні для мёртвых і ўваскрэслых»), * Кацярына Пікірэня (Макс Шчур «Там, дзе нас няма»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/abvjascili-pjeramozhcu-premii-anjempadystava.html|title=Абвясцілі пераможцу прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2024-10-28|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2024 == Журы: Ганна Чыстасердава, Вольга Бубіч, Максім Тымінько, Андрэй Дурэйка, Артур Вакараў. Кароткі спіс * '''Святлана Дземідовіч, Лукаш Левандоўскі''' (Наста Кудасава, Святлана Дземідовіч «Побач»), * Артур Камароўскі, Ксенія Шталенкова (Артур Камароўскі «Corpus Vile»), * Анатоль Лазар (Алесь Разанаў «З маланкаю ў сэрцы»), * Кацярына Пікірэня («Анталогія паэтак: выбранае Вальжынай Морт»), * Кацярына Пікірэня (Мэір Шалеў «За сіняй гарой»), * Адам Паўлоўскі (Андрэй Сцепанюк «Зямля над белай ракой»), * Сяргей Шабохін (Зінаіда Бандарына «Да новага заўтра»), * Сяргей Шабохін (Яўгенія Пфляўмбаўм «Сонца»), * Сяргей Шаматульскі (Сяргей Лескець «Шэпт»).<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/9-knih-pretenduc-na-uznaharodu-za-najljepshy-dyzajn.html|title=9 кніг прэтэндуе на ўзнагароду за найлепшы дызайн – Белліт|date=2024-10-21|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/douhi-spis-premii-za-najljepshy-dyzajn-vokladki.html|title=Доўгі спіс прэміі за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2024-10-07|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/spis-naminantau-na-zvannje-najljepshaha-dyzajnu-vokladki.html|title=Спіс намінантаў на найлепшы дызайн кніжнай вокладкі – Белліт|date=2024-09-30|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2025 == '''Журы:''' ; Кароткі спіс * Артур Вакараў (Алег Латышонак «Жаўнеры БНР»), * Анастасія Вішнякова (Наталка Кучмель «Залатое»), * Маша Мароз і Ігар Юхневіч (Маша Мароз, Валерый Мароз, Ігар Бабкоў, Ганна Карпенка «Доўгая дарога дамоў»), * Андрэй Пакроўскі і Ігар Юхневіч (Сяргей Прылуцкі «Гіброіды»), * '''Ігар Юхневіч і Маша Мароз''' ([[Голя з Ополя]] «Мое баба — діректор морга»), * Ігар Юхневіч, Аляксандр Пажытак і Верна Харт (Таццяна Заміроўская «Эвридика, проверь, выключила ли ты газ»).<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7816/artykul/3593720,%D0%B0%D0%B1%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%96-%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81-%D0%BF%D1%80%D1%8D%D0%BC%D1%96%D1%96-%D1%96%D0%BC%D1%8F-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0|title=Абвешчаны кароткі спіс прэміі імя Міхала Анемпадыстава - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2026-06-29}}</ref> Доўгі спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/u-douhim-spisje-na-najljepshy-dyzajn-vokladki-20-naminantau.html|title=Абвесцілі доўгі спіс намінатаў на найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2025-10-08|access-date=2026-06-29}}</ref> Поўны спіс:<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/zhury-abvjascila-pouny-spis-premii-anjempadystava.html|title=Журы абвясціла поўны спіс Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2025-09-23|access-date=2026-06-29}}</ref> == 2026 == Збор заявак пачаўся 16 сакавіка 2026 года.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/pryjom-zajavak-na-premiju-za-najljepshy-dyzajn-knizhnaj-vokladki.html|title=Прыём заявак на прэмію за найлепшы дызайн вокладкі – Белліт|date=2026-03-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == У культуры == У 2026 годзе ў выдавецтве «Połackija Łabirynty» па слядах прэміі імя Анемпадыстава выйшла кніга «Форма прысутнасці. Дваццаць размоў пра кніжную вокладку», прысвечана візуальнай мове беларускай кнігі, яе эстэтыцы і людзям, якія яе ствараюць. У выданні — вокладкі, гісторыі, кантэксты і ўвесь працэс афармлення беларускай кнігі.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/roznaje/20-razmou-pra-kniznuju-vokladku.html|title=20 размоў пра кніжную вокладку – навінка па слядах Прэміі Анемпадыстава – Белліт|date=2026-06-17|access-date=2026-06-29}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{Беларускія літаратурныя прэміі}} {{Бібліяінфармацыя}} 6wfr611y93delnxg0uobr0l94t5zr9s Катэгорыя:Гарацый 14 810104 5159457 2026-06-29T12:03:57Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}} {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Катэгорыі паэтаў|Гарацый]]» 5159457 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}} {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Катэгорыі паэтаў|Гарацый]] kmxvv84pyg8v6ve1n7j1zxf2yfaaaj8 Аляксандр Віктаравіч Гусеў 0 810105 5159458 2026-06-29T12:08:39Z StarDeg 16311 Новая старонка: «'''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. 27 ліпеня 1963, Азёрскае, Калужская вобласць) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013...» 5159458 wikitext text/x-wiki '''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. 27 ліпеня 1963, Азёрскае, Калужская вобласць) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013—2017). Генеральны дырэктар «Варонежсінтэзкаўчуку» (2007—2009). За падтрымку ўварвання Расіі ва Украіну і ажыццяўленне дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўразвяза, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых дзяржаў. oyr1jw3ay6dc68ng0d8cz97jlgl4v4i 5159459 5159458 2026-06-29T12:08:58Z StarDeg 16311 5159459 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. 27 ліпеня 1963, Азёрскае, Калужская вобласць) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013—2017). Генеральны дырэктар «Варонежсінтэзкаўчуку» (2007—2009). За падтрымку ўварвання Расіі ва Украіну і ажыццяўленне дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўразвяза, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых дзяржаў. 3vdauo37tixw9mfwc59mmtocp3uap11 5159460 5159459 2026-06-29T12:11:33Z StarDeg 16311 5159460 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. 27 ліпеня 1963, Азёрскае, Калужская вобласць) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013—2017). Генеральны дырэктар «Варонежсінтэзкаўчуку» (2007—2009). За падтрымку ўварвання Расіі ва Украіну і ажыццяўленне дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўразвяза, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых дзяржаў. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Гусеў Аляксандр Віктаравіч}} tdxrw4ewzpu0fw2in2dqp1wby87t6ei 5159461 5159460 2026-06-29T12:12:44Z StarDeg 16311 5159461 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. 27 ліпеня 1963, Азёрскае, Калужская вобласць) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013—2017). Генеральны дырэктар «Варонежсінтэзкаўчуку» (2007—2009). За падтрымку ўварвання Расіі ва Украіну і ажыццяўленне дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўразвяза, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых дзяржаў. {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі}} {{DEFAULTSORT:Гусеў Аляксандр Віктаравіч}} dcsiyrs99dm2atsd26sn539xcfgui5n 5159462 5159461 2026-06-29T12:13:56Z StarDeg 16311 5159462 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Гусеў}} {{ДД}} '''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. [[27 ліпеня]] [[1963]], Азёрскае, Калужская вобласць) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013—2017). Генеральны дырэктар «Варонежсінтэзкаўчуку» (2007—2009). За падтрымку ўварвання Расіі ва Украіну і ажыццяўленне дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўразвяза, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых дзяржаў. {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі}} {{DEFAULTSORT:Гусеў Аляксандр Віктаравіч}} jj76aouxi6s6gzan3qci3rs3lyq39ba 5159464 5159462 2026-06-29T12:15:13Z StarDeg 16311 5159464 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Гусеў}} {{ДД}} '''Аляксандр Віктаравіч Гусеў''' (нар. [[27 ліпеня]] [[1963]], Азёрскае, [[Калужская вобласць]]) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Губернатар Варонежскай вобласці з 15 верасня 2018 г. (врио 25 снежня 2017 г. — 15 верасня 2018 г.). Кіраўнік гарадской акругі горад Варонеж (2013—2017). Генеральны дырэктар «Варонежсінтэзкаўчуку» (2007—2009). За падтрымку ўварвання Расіі ва Украіну і ажыццяўленне дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей знаходзіцца пад санкцыямі краін Еўразвяза, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых дзяржаў. {{Бібліяінфармацыя}} {{Кіраўнікі рэгіёнаў Расіі}} {{DEFAULTSORT:Гусеў Аляксандр Віктаравіч}} rxtv5u0vhlczfkrl7k5e4kow5ep0rmm Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Расійскай імперыі 14 810106 5159465 2026-06-29T12:15:21Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Арганізацыі Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Расіі]]» 5159465 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Арганізацыі Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Расіі]] 4f8pcbeiktv7sheoyas2svlzhg0r5r4 Катэгорыя:Грасета 14 810107 5159468 2026-06-29T12:18:16Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гарады Тасканы]]» 5159468 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гарады Тасканы]] 5kylxsxh9zif9o707k36o9sr7okb255 Катэгорыя:Гётынгенская акадэмія навук 14 810108 5159470 2026-06-29T12:34:06Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гётынген]] [[Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Германіі]]» 5159470 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гётынген]] [[Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Германіі]] 4cgx7xlxyr1kc8ph67ffl5hsqtmbcki Цапелька 0 810109 5159477 2026-06-29T12:43:38Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{НП-Расія}} '''Цапелька''' ({{lang-ru|Цапе́лька}}) — вёска ў паўднёвай частцы [[Струга-Красненскі раён|Струга-Красненскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад Навасельскай воласці. Вёска размешчана за 46 км на паўночны ўсход ад г...» 5159477 wikitext text/x-wiki {{НП-Расія}} '''Цапелька''' ({{lang-ru|Цапе́лька}}) — вёска ў паўднёвай частцы [[Струга-Красненскі раён|Струга-Красненскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад Навасельскай воласці. Вёска размешчана за 46 км на паўночны ўсход ад горада [[Пскоў]] на аўтадарозе Санкт-Пецярбург — Пскоў — Кіеў М20. [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці]] c1daxf3kt47s21ekqb71t144w71gns4 5159478 5159477 2026-06-29T12:46:39Z Autumndancer 168015 5159478 wikitext text/x-wiki {{НП-Расія}} '''Цапелька''' ({{lang-ru|Цапе́лька}}) — вёска ў паўднёвай частцы [[Струга-Красненскі раён|Струга-Красненскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад Навасельскай воласці. Вёска размешчана за 46 км на паўночны ўсход ад горада [[Пскоў]] на аўтадарозе Санкт-Пецярбург — Пскоў — Кіеў М20. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Крыніцы == {{крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці]] m01o1sbhmkqqin1bm4jemvzhf4qtyhl Традыцыяналісцкая іспанская фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення 0 810110 5159481 2026-06-29T12:52:08Z Ueschar 151377 Ueschar перанёс старонку [[Традыцыяналісцкая іспанская фаланга саветаў нацыянальнага сіндыкалісцкага наступлення]] у [[Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення]]: Адпаведна напісанню у БелЭн і БелСЭ 5159481 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення]] 0u6m0za0196b3jaim3zsn0qn54d4rlt Глыбокае (возера, Апочацкі раён) 0 810111 5159483 2026-06-29T13:00:53Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Возера}} '''Глыбокае''' ({{lang-ru|Глубо́кое}}) — возера ў Глыбокаўскай воласці [[Апочацкі раён|Апочацкага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Плошча — 0,88 км² (88 га). Максімальная глыбіня — 36 м, сярэдняя глыбіня — 17 м. Самае глыбок...» 5159483 wikitext text/x-wiki {{Возера}} '''Глыбокае''' ({{lang-ru|Глубо́кое}}) — возера ў Глыбокаўскай воласці [[Апочацкі раён|Апочацкага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Плошча — 0,88 км² (88 га). Максімальная глыбіня — 36 м, сярэдняя глыбіня — 17 м. Самае глыбокае возера Пскоўскай вобласці. На беразе возера размешчана вёска Глыбокае. Глухое. Адносіцца да басейна ракі Кудка, прытоку ракі Вялікай. [[Катэгорыя:Азёры Пскоўскай вобласці]] 5rqnrdr9xggi5m0sa1twepax8pes4rq Орана 0 810112 5159485 2026-06-29T13:06:09Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Возера}} '''Орана''' ({{lang-ru|О́роно}}) — возера [[Себежскі раён|Себежскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Паўночнае, паўночна-заходняе і ўсходняе ўзбярэжжа адносяцца да горада [[Себеж]] і Себежскага гарадскога паселішча. Возера знаходзіцц...» 5159485 wikitext text/x-wiki {{Возера}} '''Орана''' ({{lang-ru|О́роно}}) — возера [[Себежскі раён|Себежскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Паўночнае, паўночна-заходняе і ўсходняе ўзбярэжжа адносяцца да горада [[Себеж]] і Себежскага гарадскога паселішча. Возера знаходзіцца на тэрыторыі Себежскага нацыянальнага парка. Плошча - 5,79 км ² (578,6 га, з адным востравам - 5,81 км² або 580,6 га). Максімальная глыбіня – 20,0 м, сярэдняя глыбіня – 6,0 м. На беразе возера размешчаны горад [[Себеж]], а таксама вёскі Ілава, Міронава, Угарынка. [[Катэгорыя:Азёры Пскоўскай вобласці]] 2nkk9okxdh5vonvnsiuspdxvf4cschc 5159487 5159485 2026-06-29T13:07:02Z Autumndancer 168015 5159487 wikitext text/x-wiki {{Возера}} '''Орана''' ({{lang-ru|О́роно}}) — возера [[Себежскі раён|Себежскага раёна]] [[Пскоўская вобласць|Пскоўскай вобласці]]. Паўночнае, паўночна-заходняе і ўсходняе ўзбярэжжа адносяцца да горада [[Себеж]] і Себежскага гарадскога паселішча. Возера знаходзіцца на тэрыторыі Себежскага нацыянальнага парка. Плошча - 5,79 км ² (578,6 га, з адным востравам - 5,81 км² або 580,6 га). Максімальная глыбіня – 20,0 м, сярэдняя глыбіня – 6,0 м. На беразе возера размешчаны горад [[Себеж]], а таксама вёскі Ілава, Міронава, Угарынка. {{зноскі}} [[Катэгорыя:Азёры Пскоўскай вобласці]] 3hbf8o8db1w6uadhm1fotc2cz7o2yv3 Катэгорыя:Дызельныя рухавікі 14 810113 5159489 2026-06-29T13:14:25Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Рухавік унутранага згарання]]» 5159489 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Рухавік унутранага згарання]] swqkasflvib414da0z6qeh8hb3vm1lp Мануэль Фрага 0 810114 5159492 2026-06-29T13:21:31Z Ueschar 151377 Новая старонка: «{{Палітык | Імя = Мануэль Фрага Ірыбарнэ | Арыгінал імя = {{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}} | Выява = Mr. Manuel Fraga Iribarne (Spaanse minister), Bestanddeelnr 914-8477 (cropped).jpg | Шырыня = 250px | Апісанне выявы = Мануэль Фрага ў 1964 годзе | Дата нараджэння = 23 лістапада 1922 | Месц...» 5159492 wikitext text/x-wiki {{Палітык | Імя = Мануэль Фрага Ірыбарнэ | Арыгінал імя = {{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}} | Выява = Mr. Manuel Fraga Iribarne (Spaanse minister), Bestanddeelnr 914-8477 (cropped).jpg | Шырыня = 250px | Апісанне выявы = Мануэль Фрага ў 1964 годзе | Дата нараджэння = 23 лістапада 1922 | Месца нараджэння = [[Вілальба|Віла́льба]], [[Луга (правінцыя)|правінцыя Луга]], [[Галісія]], [[Іспанія]] | Дата смерці = 15 студзеня 2012 | Месца смерці = [[Мадрыд]], [[Іспанія]] | Грамадзянства = [[Іспанія]] | Адукацыя = [[Мадрыдскі ўніверсітэт|Мадрыдскі ўніверсітэт Камплутэнсе]] | Партыя = [[Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення|ІФТ і ХНСН]]; [[Народны альянс (Іспанія)|Народны альянс]]; [[Народная партыя (Іспанія)|Народная партыя]] | Род дзейнасці = [[палітык]], [[дыпламат]], [[прафесар]] | Commons = Manuel Fraga Iribarne }} '''Мануэ́ль Фра́га Ірыба́рнэ''' ({{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}}; 23 лістапада 1922, [[Вілальба|Віла́льба]], [[Галісія]] — 15 студзеня 2012, [[Мадрыд]]) — іспанскі палітык, дыпламат і прафесар права. Міністр інфармацыі і турызму ў перыяд [[Франкісцкая Іспанія|франкісцкай дыктатуры]] (1962—1969), пасол Іспаніі ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] (1973—1975), віцэ-прэм’ер і міністр унутраных спраў у першыя месяцы пасля смерці [[Франсіска Франка]] (1975—1976). Пасля пачатку [[Іспанскі пераход да дэмакратыі|пераходу Іспаніі да дэмакратыі]] быў адным з сямі аўтараў праекта [[Канстытуцыя Іспаніі|Канстытуцыі 1978 года]], заснавальнікам [[Народны альянс (Іспанія)|Народнага альянсу]], які пазней ператварыўся ў [[Народная партыя (Іспанія)|Народную партыю]]. У 1990—2005 гадах узначальваў урад [[Галісія|Галісіі]].<ref name="congreso">{{Cite web|url=https://www.congreso.es/gl/busqueda-de-diputados?_diputadomodule_mostrarFicha=true&codParlamentario=305&idLegislatura=I&mostrarAgenda=false&p_p_id=diputadomodule&p_p_lifecycle=0&p_p_mode=view&p_p_state=normal|title=Manuel Fraga Iribarne|publisher=Congreso de los Diputados|language=gl|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta">{{Cite web|url=https://www.xunta.gal/todos-os-presidentes|title=Manuel Fraga Iribarne. Todos os presidentes da Xunta de Galicia|publisher=Xunta de Galicia|language=gl|access-date=2026-06-29}}</ref> == Раннія гады і адукацыя == Мануэль Фрага нарадзіўся ў галісійскім мястэчку Вілальба ў правінцыі Луга. Атрымаў юрыдычную адукацыю ў [[Мадрыдскі ўніверсітэт|Мадрыдскім універсітэце]], абараніў доктарскую дысертацыю па праве і рана пачаў акадэмічную кар’еру. У 1940—1950-я гады ён працаваў у дзяржаўных установах, а таксама выкладаў палітычнае і канстытуцыйнае права.<ref name="uc3m">{{Cite web|url=https://humanidadesdigitales.uc3m.es/s/catedraticos/item/60436|title=Fraga Iribarne, Manuel|publisher=Universidad Carlos III de Madrid|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta" /> У 1951 годзе Фрага пачаў палітычную дзейнасць як генеральны сакратар Інстытута іспанамоўнай культуры. Пазней займаў пасады ў Нацыянальнай радзе адукацыі, Міністэрстве адукацыі і [[Інстытут палітычных даследаванняў (Іспанія)|Інстытуце палітычных даследаванняў]].<ref name="xunta" /> == Міністр інфармацыі і турызму == У 1962 годзе Фрага быў прызначаны міністрам інфармацыі і турызму. Гэтае міністэрства адказвала не толькі за развіццё турызму, але і за кантроль над друкам, выдавецкай справай, кіно, радыё і іншымі сродкамі масавай інфармацыі. Менавіта пасля гэтага прызначэння яго імя стала шырока вядомым у Іспаніі.<ref name="novychas">{{Cite web|url=https://novychas.online/poviaz/jak-halouny-prapahandyst-franka-stau-adnym-z-arhit|title=Як галоўны прапагандыст Франка стаў адным з архітэктараў дэмакратычнай Іспаніі|last=Карамян|first=Яўген|website=Новы Час|date=2026-06-27|language=be|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta" /> Да рэформаў Фрага [[Цэнзура|цэнзура]] ў Іспаніі дзейнічала пераважна як папярэдні кантроль: тэксты, сцэнарыі і выданні правяраліся да публікацыі, а непажаданыя фрагменты выпраўляліся або забараняліся. Асабліва жорстка кантраляваліся палітычныя выказванні, але цэнзура закранала і маральна-бытавую сферу: з фільмаў маглі прыбіраць сцэны пацалункаў, з тэкстаў — намёкі на сексуальнасць або шлюбную нявернасць, а выявы жанчын падпраўляліся адпаведна афіцыйным уяўленням пра прыстойнасць.<ref name="novychas" /> Найбольш вядомым праектам Фрага стаў ''Закон аб друку і друкаваных выданнях'' 1966 года, вядомы як «закон Фрага» ({{lang-es|Ley Fraga}}). Ён фармальна адмяняў абавязковую папярэднюю цэнзуру для друкаваных выданняў, аднак захоўваў магчымасць пакарання пасля публікацыі. Улады маглі канфіскоўваць тыражы, накладаць штрафы і закрываць выданні, калі лічылі, што яны парушаюць межы, вызначаныя ўладай.<ref name="novychas" /><ref name="boe1966">{{Cite web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1966-3501|title=Ley 14/1966, de 18 de marzo, de Prensa e Imprenta|publisher=Boletín Oficial del Estado|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> Першым вядомым выпадкам прымянення новай сістэмы стаў выпадак пісьменніка [[Ісаак Мантэра|Ісаака Мантэра]]. Ён паспрабаваў выдаць раней забароненую версію сваёй кнігі, але тыраж быў канфіскаваны яшчэ ў друкарні, а самому аўтару пагражалі зняволеннем.<ref name="novychas" /> Асаблівую ролю ў новым механізме кантролю меў артыкул 2 закона. Ён дазваляў караць выданні за недастатковую «павагу да інстытутаў улады». Са спасылкай на гэты артыкул у 1968 годзе часова прыпыніла сваю дзейнасць газета ''Madrid,'' якая лічылася пляцоўкай умерана-ліберальнага крыла ўнутры франкісцкай сістэмы; у лістападзе 1971 года, ужо пры пераемніку Фрага на пасадзе міністра, яна была канчаткова закрыта.<ref name="novychas" /><ref name="madrid-closure">{{Cite web|url=https://www.publico.es/politica/madrid-periodico-nacio-falangista-murio-monarquico-franquismo-clausuro.html|title='Madrid', el periódico que nació falangista y murió monárquico que el franquismo clausuró|website=Público|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> У апазіцыйных колах і частцы прэсы з-за ягонай ролі ў цэнзуры і прапагандзе Фрага пачалі называць «іспанскім Гебельсам».<ref name="novychas" /> == Справа Хуліяна Грымаў == Асобнае месца ў палітычнай біяграфіі Фрагі займае справа [[Хуліян Грымаў|Хуліяна Грымаў Гарсіі]], аднаго з кіраўнікоў камуністычнага падполля ў Іспаніі. Грымаў быў арыштаваны ў 1962 годзе, абвінавачаны ў злачынствах часоў [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайны ў Іспаніі]] і асуджаны [[Ваенны трыбунал|ваенным трыбуналам]] да смяротнага пакарання. Працэс выклікаў міжнародныя пратэсты, а просьбы аб памілаванні паступалі ад вядомых палітычных і рэлігійных дзеячаў.<ref name="novychas" /> Як міністр інфармацыі Фрага ўдзельнічаў у дзяржаўнай кампаніі, якая павінна была прадставіць Грымаў як злачынцу і апраўдаць прысуд. Калі пасля суда разглядалася пытанне аб памілаванні, Фрага быў сярод міністраў, якія падтрымалі рашэнне не змякчаць прысуд. Грымаў быў расстраляны ў красавіку 1963 года.<ref name="novychas" /> == Пасля смерці Франка == Пасля смерці Франка ў лістападзе 1975 года Фрага ўвайшоў ва ўрад [[Карлас Арыяс Навара|Карласа Арыяса Навара]] як віцэ-прэм’ер і міністр унутраных спраў. Ён займаў гэтую пасаду да ліпеня 1976 года.<ref name="congreso" /><ref name="xunta" /> Гэты перыяд прыпаў на пачатак палітычнай лібералізацыі, але таксама на сутыкненні паміж сіламі бяспекі і [[Рабочы рух|рабочым рухам]]. Найбольш трагічным эпізодам сталі падзеі ў [[Віторыя-Гасцейс|Віторыі]] 3 сакавіка 1976 года, калі падчас разгону рабочага сходу паліцыя забіла пяць чалавек і параніла больш за сотню. Адказнасць за гэтыя падзеі нярэдка ўскладаюць на Фрагі як на міністра ўнутраных спраў.<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/espana/2026-03-03/el-gobierno-condena-la-actuacion-desproporcionada-de-la-policia-armada-en-la-matanza-de-vitoria-de-hace-50-anos.html|title=El Gobierno condena la actuación desproporcionada de la Policía Armada en la matanza de Vitoria de hace 50 años|website=El País|date=2026-03-03|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> == Народны альянс і Канстытуцыя 1978 года == [[Файл:Manuel Fraga.jpg|міні|злева|Фрага ў перыяд кіраўніцтва [[Народны альянс (Іспанія)|Народным альянсам]], каля 1979—1982 гадоў.]] У 1977 годзе Фрага заснаваў [[Народны альянс (Іспанія)|Народны альянс]] ({{lang-es|Alianza Popular}}), правакансерватыўную партыю, якая аб’яднала частку былых франкісцкіх чыноўнікаў і кансерватыўных палітыкаў, якія ўхвалілі пераход да парламентарызму. Пазней гэтая партыя стала асновай [[Народная партыя (Іспанія)|Народнай партыі]], адной з галоўных палітычных сіл сучаснай Іспаніі.<ref name="novychas" /><ref name="xunta" /> На выбарах 1977 года Фрага быў абраны дэпутатам Кангрэса ад Мадрыда. Ён увайшоў у склад групы з сямі палітыкаў, якія падрыхтавалі праект Канстытуцыі Іспаніі 1978 года, за што яго называюць адным з «бацькаў Канстытуцыі».<ref name="congreso" /><ref name="novychas" /> У 1982—1986 гадах Фрага быў лідарам парламенцкай апазіцыі. У 1987—1989 гадах быў дэпутатам [[Еўрапейскі парламент|Еўрапейскага парламента]] ад Народнага альянсу.<ref name="ep">{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/1689/MANUEL_FRAGA%2BIRIBARNE/history/2|title=Manuel Fraga Iribarne. History of parliamentary service|publisher=European Parliament|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Старшыня ўрада Галісіі == У канцы 1980-х гадоў Фрага перанёс палітычную дзейнасць у родную Галісію. Пасля выбараў 1989 года ён стаў старшынёй урада Галісіі і заняў пасаду 5 лютага 1990 года. Ён кіраваў аўтаномнай супольнасцю да 2005 года.<ref name="xunta" /> На гэтай пасадзе Фрага спалучаў агульнаіспанскі кансерватызм з увагай да галісійскай рэгіянальнай ідэнтычнасці. Яго ўрады рабілі стаўку на развіццё інфраструктуры, умацаванне аўтаномных інстытутаў і палітычную стабільнасць. [[Файл:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|міні|Валанцёры ачышчаюць узбярэжжа Галісіі пасля катастрофы танкера ''Prestige'', 2003 год.]] Апошні перыяд яго кіраўніцтва быў азмрочаны катастрофай танкера ''[[Prestige (танкер)|Prestige]]'' ў 2002 годзе, якая выклікала маштабнае забруджванне ўзбярэжжа Галісіі і пратэсты супраць дзеянняў цэнтральнага і галісійскага ўрадаў.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2002/dec/16/oilspills.pollution|title=Thousands join Prestige protest|website=The Guardian|date=2002-12-16|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Апошнія гады і смерць == Пасля зыходу з пасады старшыні ўрада Галісіі Фрага застаўся ў палітыцы. У 2006—2011 гадах ён быў сенатарам [[Сенат Іспаніі|Сената Іспаніі]], прызначаным парламентам Галісіі.<ref name="xunta" /> У апошнія гады палітычнай кар’еры ён таксама выступаў за далейшую лібералізацыю інфармацыйнага заканадаўства, што кантраставала з ягонай ранейшай роляй у сістэме франкісцкай цэнзуры.<ref name="novychas" /> Памёр Мануэль Фрага 15 студзеня 2012 года ў Мадрыдзе ва ўзросце 89 гадоў.<ref name="xunta" /> == Ацэнкі == Ацэнкі дзейнасці Фрагі застаюцца супярэчлівымі. Для прыхільнікаў ён быў прагматычным дзяржаўным дзеячам, які дапамог іспанскім правым упісацца ў дэмакратычную сістэму і тым самым зменшыў рызыку палітычнага хаосу пасля смерці Франка. Для крытыкаў ён застаецца сімвалам цэнзуры, прапаганды і рэпрэсіўнага боку франкісцкай дзяржавы.<ref name="novychas" /> == Заўвагі == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Manuel Fraga Iribarne}} * {{Cite web|url=https://www.congreso.es/gl/busqueda-de-diputados?_diputadomodule_mostrarFicha=true&codParlamentario=305&idLegislatura=I&mostrarAgenda=false&p_p_id=diputadomodule&p_p_lifecycle=0&p_p_mode=view&p_p_state=normal|title=Manuel Fraga Iribarne|publisher=Congreso de los Diputados|language=gl}} * {{Cite web|url=https://www.xunta.gal/todos-os-presidentes|title=Manuel Fraga Iribarne. Todos os presidentes da Xunta de Galicia|publisher=Xunta de Galicia|language=gl}} {{DEFAULTSORT:Фрага Ірыбарнэ, Мануэль}} [[Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Іспаніі]] [[Катэгорыя:Міністры Іспаніі]] [[Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Іспаніі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Іспаніі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мадрыдскага ўніверсітэта Камплутэнсе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе]] 0cn0n36j5l1hfkq1fvrthviijm0ebpg 5159504 5159492 2026-06-29T13:50:53Z Autumndancer 168015 5159504 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фрага}} {{Палітык | Імя = Мануэль Фрага Ірыбарнэ | Арыгінал імя = {{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}} | Выява = Mr. Manuel Fraga Iribarne (Spaanse minister), Bestanddeelnr 914-8477 (cropped).jpg | Шырыня = 250px | Апісанне выявы = Мануэль Фрага ў 1964 годзе | Дата нараджэння = 23 лістапада 1922 | Месца нараджэння = [[Вілальба|Віла́льба]], [[Луга (правінцыя)|правінцыя Луга]], [[Галісія]], [[Іспанія]] | Дата смерці = 15 студзеня 2012 | Месца смерці = [[Мадрыд]], [[Іспанія]] | Грамадзянства = [[Іспанія]] | Адукацыя = [[Мадрыдскі ўніверсітэт|Мадрыдскі ўніверсітэт Камплутэнсе]] | Партыя = [[Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення|ІФТ і ХНСН]]; [[Народны альянс (Іспанія)|Народны альянс]]; [[Народная партыя (Іспанія)|Народная партыя]] | Род дзейнасці = [[палітык]], [[дыпламат]], [[прафесар]] | Commons = Manuel Fraga Iribarne }} '''Мануэ́ль Фра́га Ірыба́рнэ''' ({{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}}; 23 лістапада 1922, [[Вілальба|Віла́льба]], [[Галісія]] — 15 студзеня 2012, [[Мадрыд]]) — іспанскі палітык, дыпламат і прафесар права. Міністр інфармацыі і турызму ў перыяд [[Франкісцкая Іспанія|франкісцкай дыктатуры]] (1962—1969), пасол Іспаніі ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] (1973—1975), віцэ-прэм’ер і міністр унутраных спраў у першыя месяцы пасля смерці [[Франсіска Франка]] (1975—1976). Пасля пачатку [[Іспанскі пераход да дэмакратыі|пераходу Іспаніі да дэмакратыі]] быў адным з сямі аўтараў праекта [[Канстытуцыя Іспаніі|Канстытуцыі 1978 года]], заснавальнікам [[Народны альянс (Іспанія)|Народнага альянсу]], які пазней ператварыўся ў [[Народная партыя (Іспанія)|Народную партыю]]. У 1990—2005 гадах узначальваў урад [[Галісія|Галісіі]].<ref name="congreso">{{Cite web|url=https://www.congreso.es/gl/busqueda-de-diputados?_diputadomodule_mostrarFicha=true&codParlamentario=305&idLegislatura=I&mostrarAgenda=false&p_p_id=diputadomodule&p_p_lifecycle=0&p_p_mode=view&p_p_state=normal|title=Manuel Fraga Iribarne|publisher=Congreso de los Diputados|language=gl|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta">{{Cite web|url=https://www.xunta.gal/todos-os-presidentes|title=Manuel Fraga Iribarne. Todos os presidentes da Xunta de Galicia|publisher=Xunta de Galicia|language=gl|access-date=2026-06-29}}</ref> == Раннія гады і адукацыя == Мануэль Фрага нарадзіўся ў галісійскім мястэчку Вілальба ў правінцыі Луга. Атрымаў юрыдычную адукацыю ў [[Мадрыдскі ўніверсітэт|Мадрыдскім універсітэце]], абараніў доктарскую дысертацыю па праве і рана пачаў акадэмічную кар’еру. У 1940—1950-я гады ён працаваў у дзяржаўных установах, а таксама выкладаў палітычнае і канстытуцыйнае права.<ref name="uc3m">{{Cite web|url=https://humanidadesdigitales.uc3m.es/s/catedraticos/item/60436|title=Fraga Iribarne, Manuel|publisher=Universidad Carlos III de Madrid|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta" /> У 1951 годзе Фрага пачаў палітычную дзейнасць як генеральны сакратар Інстытута іспанамоўнай культуры. Пазней займаў пасады ў Нацыянальнай радзе адукацыі, Міністэрстве адукацыі і [[Інстытут палітычных даследаванняў (Іспанія)|Інстытуце палітычных даследаванняў]].<ref name="xunta" /> == Міністр інфармацыі і турызму == У 1962 годзе Фрага быў прызначаны міністрам інфармацыі і турызму. Гэтае міністэрства адказвала не толькі за развіццё турызму, але і за кантроль над друкам, выдавецкай справай, кіно, радыё і іншымі сродкамі масавай інфармацыі. Менавіта пасля гэтага прызначэння яго імя стала шырока вядомым у Іспаніі.<ref name="novychas">{{Cite web|url=https://novychas.online/poviaz/jak-halouny-prapahandyst-franka-stau-adnym-z-arhit|title=Як галоўны прапагандыст Франка стаў адным з архітэктараў дэмакратычнай Іспаніі|last=Карамян|first=Яўген|website=Новы Час|date=2026-06-27|language=be|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta" /> Да рэформаў Фрага [[Цэнзура|цэнзура]] ў Іспаніі дзейнічала пераважна як папярэдні кантроль: тэксты, сцэнарыі і выданні правяраліся да публікацыі, а непажаданыя фрагменты выпраўляліся або забараняліся. Асабліва жорстка кантраляваліся палітычныя выказванні, але цэнзура закранала і маральна-бытавую сферу: з фільмаў маглі прыбіраць сцэны пацалункаў, з тэкстаў — намёкі на сексуальнасць або шлюбную нявернасць, а выявы жанчын падпраўляліся адпаведна афіцыйным уяўленням пра прыстойнасць.<ref name="novychas" /> Найбольш вядомым праектам Фрага стаў ''Закон аб друку і друкаваных выданнях'' 1966 года, вядомы як «закон Фрага» ({{lang-es|Ley Fraga}}). Ён фармальна адмяняў абавязковую папярэднюю цэнзуру для друкаваных выданняў, аднак захоўваў магчымасць пакарання пасля публікацыі. Улады маглі канфіскоўваць тыражы, накладаць штрафы і закрываць выданні, калі лічылі, што яны парушаюць межы, вызначаныя ўладай.<ref name="novychas" /><ref name="boe1966">{{Cite web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1966-3501|title=Ley 14/1966, de 18 de marzo, de Prensa e Imprenta|publisher=Boletín Oficial del Estado|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> Першым вядомым выпадкам прымянення новай сістэмы стаў выпадак пісьменніка [[Ісаак Мантэра|Ісаака Мантэра]]. Ён паспрабаваў выдаць раней забароненую версію сваёй кнігі, але тыраж быў канфіскаваны яшчэ ў друкарні, а самому аўтару пагражалі зняволеннем.<ref name="novychas" /> Асаблівую ролю ў новым механізме кантролю меў артыкул 2 закона. Ён дазваляў караць выданні за недастатковую «павагу да інстытутаў улады». Са спасылкай на гэты артыкул у 1968 годзе часова прыпыніла сваю дзейнасць газета ''Madrid,'' якая лічылася пляцоўкай умерана-ліберальнага крыла ўнутры франкісцкай сістэмы; у лістападзе 1971 года, ужо пры пераемніку Фрага на пасадзе міністра, яна была канчаткова закрыта.<ref name="novychas" /><ref name="madrid-closure">{{Cite web|url=https://www.publico.es/politica/madrid-periodico-nacio-falangista-murio-monarquico-franquismo-clausuro.html|title='Madrid', el periódico que nació falangista y murió monárquico que el franquismo clausuró|website=Público|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> У апазіцыйных колах і частцы прэсы з-за ягонай ролі ў цэнзуры і прапагандзе Фрага пачалі называць «іспанскім Гебельсам».<ref name="novychas" /> == Справа Хуліяна Грымаў == Асобнае месца ў палітычнай біяграфіі Фрагі займае справа [[Хуліян Грымаў|Хуліяна Грымаў Гарсіі]], аднаго з кіраўнікоў камуністычнага падполля ў Іспаніі. Грымаў быў арыштаваны ў 1962 годзе, абвінавачаны ў злачынствах часоў [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайны ў Іспаніі]] і асуджаны [[Ваенны трыбунал|ваенным трыбуналам]] да смяротнага пакарання. Працэс выклікаў міжнародныя пратэсты, а просьбы аб памілаванні паступалі ад вядомых палітычных і рэлігійных дзеячаў.<ref name="novychas" /> Як міністр інфармацыі Фрага ўдзельнічаў у дзяржаўнай кампаніі, якая павінна была прадставіць Грымаў як злачынцу і апраўдаць прысуд. Калі пасля суда разглядалася пытанне аб памілаванні, Фрага быў сярод міністраў, якія падтрымалі рашэнне не змякчаць прысуд. Грымаў быў расстраляны ў красавіку 1963 года.<ref name="novychas" /> == Пасля смерці Франка == Пасля смерці Франка ў лістападзе 1975 года Фрага ўвайшоў ва ўрад [[Карлас Арыяс Навара|Карласа Арыяса Навара]] як віцэ-прэм’ер і міністр унутраных спраў. Ён займаў гэтую пасаду да ліпеня 1976 года.<ref name="congreso" /><ref name="xunta" /> Гэты перыяд прыпаў на пачатак палітычнай лібералізацыі, але таксама на сутыкненні паміж сіламі бяспекі і [[Рабочы рух|рабочым рухам]]. Найбольш трагічным эпізодам сталі падзеі ў [[Віторыя-Гасцейс|Віторыі]] 3 сакавіка 1976 года, калі падчас разгону рабочага сходу паліцыя забіла пяць чалавек і параніла больш за сотню. Адказнасць за гэтыя падзеі нярэдка ўскладаюць на Фрагі як на міністра ўнутраных спраў.<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/espana/2026-03-03/el-gobierno-condena-la-actuacion-desproporcionada-de-la-policia-armada-en-la-matanza-de-vitoria-de-hace-50-anos.html|title=El Gobierno condena la actuación desproporcionada de la Policía Armada en la matanza de Vitoria de hace 50 años|website=El País|date=2026-03-03|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> == Народны альянс і Канстытуцыя 1978 года == [[Файл:Manuel Fraga.jpg|міні|злева|Фрага ў перыяд кіраўніцтва [[Народны альянс (Іспанія)|Народным альянсам]], каля 1979—1982 гадоў.]] У 1977 годзе Фрага заснаваў [[Народны альянс (Іспанія)|Народны альянс]] ({{lang-es|Alianza Popular}}), правакансерватыўную партыю, якая аб’яднала частку былых франкісцкіх чыноўнікаў і кансерватыўных палітыкаў, якія ўхвалілі пераход да парламентарызму. Пазней гэтая партыя стала асновай [[Народная партыя (Іспанія)|Народнай партыі]], адной з галоўных палітычных сіл сучаснай Іспаніі.<ref name="novychas" /><ref name="xunta" /> На выбарах 1977 года Фрага быў абраны дэпутатам Кангрэса ад Мадрыда. Ён увайшоў у склад групы з сямі палітыкаў, якія падрыхтавалі праект Канстытуцыі Іспаніі 1978 года, за што яго называюць адным з «бацькаў Канстытуцыі».<ref name="congreso" /><ref name="novychas" /> У 1982—1986 гадах Фрага быў лідарам парламенцкай апазіцыі. У 1987—1989 гадах быў дэпутатам [[Еўрапейскі парламент|Еўрапейскага парламента]] ад Народнага альянсу.<ref name="ep">{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/1689/MANUEL_FRAGA%2BIRIBARNE/history/2|title=Manuel Fraga Iribarne. History of parliamentary service|publisher=European Parliament|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Старшыня ўрада Галісіі == У канцы 1980-х гадоў Фрага перанёс палітычную дзейнасць у родную Галісію. Пасля выбараў 1989 года ён стаў старшынёй урада Галісіі і заняў пасаду 5 лютага 1990 года. Ён кіраваў аўтаномнай супольнасцю да 2005 года.<ref name="xunta" /> На гэтай пасадзе Фрага спалучаў агульнаіспанскі кансерватызм з увагай да галісійскай рэгіянальнай ідэнтычнасці. Яго ўрады рабілі стаўку на развіццё інфраструктуры, умацаванне аўтаномных інстытутаў і палітычную стабільнасць. [[Файл:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|міні|Валанцёры ачышчаюць узбярэжжа Галісіі пасля катастрофы танкера ''Prestige'', 2003 год.]] Апошні перыяд яго кіраўніцтва быў азмрочаны катастрофай танкера ''[[Prestige (танкер)|Prestige]]'' ў 2002 годзе, якая выклікала маштабнае забруджванне ўзбярэжжа Галісіі і пратэсты супраць дзеянняў цэнтральнага і галісійскага ўрадаў.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2002/dec/16/oilspills.pollution|title=Thousands join Prestige protest|website=The Guardian|date=2002-12-16|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Апошнія гады і смерць == Пасля зыходу з пасады старшыні ўрада Галісіі Фрага застаўся ў палітыцы. У 2006—2011 гадах ён быў сенатарам [[Сенат Іспаніі|Сената Іспаніі]], прызначаным парламентам Галісіі.<ref name="xunta" /> У апошнія гады палітычнай кар’еры ён таксама выступаў за далейшую лібералізацыю інфармацыйнага заканадаўства, што кантраставала з ягонай ранейшай роляй у сістэме франкісцкай цэнзуры.<ref name="novychas" /> Памёр Мануэль Фрага 15 студзеня 2012 года ў Мадрыдзе ва ўзросце 89 гадоў.<ref name="xunta" /> == Ацэнкі == Ацэнкі дзейнасці Фрагі застаюцца супярэчлівымі. Для прыхільнікаў ён быў прагматычным дзяржаўным дзеячам, які дапамог іспанскім правым упісацца ў дэмакратычную сістэму і тым самым зменшыў рызыку палітычнага хаосу пасля смерці Франка. Для крытыкаў ён застаецца сімвалам цэнзуры, прапаганды і рэпрэсіўнага боку франкісцкай дзяржавы.<ref name="novychas" /> == Заўвагі == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Manuel Fraga Iribarne}} * {{Cite web|url=https://www.congreso.es/gl/busqueda-de-diputados?_diputadomodule_mostrarFicha=true&codParlamentario=305&idLegislatura=I&mostrarAgenda=false&p_p_id=diputadomodule&p_p_lifecycle=0&p_p_mode=view&p_p_state=normal|title=Manuel Fraga Iribarne|publisher=Congreso de los Diputados|language=gl}} * {{Cite web|url=https://www.xunta.gal/todos-os-presidentes|title=Manuel Fraga Iribarne. Todos os presidentes da Xunta de Galicia|publisher=Xunta de Galicia|language=gl}} {{DEFAULTSORT:Фрага Ірыбарнэ, Мануэль}} [[Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Іспаніі]] [[Катэгорыя:Міністры Іспаніі]] [[Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Іспаніі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Іспаніі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мадрыдскага ўніверсітэта Камплутэнсе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе]] olo17aimr6iyxqoa8ahcqitwuuqm3xt 5159512 5159504 2026-06-29T14:04:43Z Ueschar 151377 арфаграфія 5159512 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фрага}} {{Палітык | Імя = Мануэль Фрага Ірыбарнэ | Арыгінал імя = {{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}} | Выява = Mr. Manuel Fraga Iribarne (Spaanse minister), Bestanddeelnr 914-8477 (cropped).jpg | Шырыня = 250px | Апісанне выявы = Мануэль Фрага ў 1964 годзе | Дата нараджэння = 23 лістапада 1922 | Месца нараджэння = [[Вілальба|Вілальба]], [[Луга (правінцыя)|правінцыя Луга]], [[Галісія]], [[Іспанія]] | Дата смерці = 15 студзеня 2012 | Месца смерці = [[Мадрыд]], [[Іспанія]] | Грамадзянства = [[Іспанія]] | Адукацыя = [[Мадрыдскі ўніверсітэт|Мадрыдскі ўніверсітэт Камплутэнсе]] | Партыя = [[Іспанская фаланга традыцыяналістаў і хунтаў нацыянал-сіндыкалісцкага наступлення|ІФТ і ХНСН]]; [[Народны альянс (Іспанія)|Народны альянс]]; [[Народная партыя (Іспанія)|Народная партыя]] | Род дзейнасці = [[палітык]], [[дыпламат]], [[прафесар]] | Commons = Manuel Fraga Iribarne }} '''Мануэ́ль Фра́га Ірыба́рнэ''' ({{lang-es|Manuel Fraga Iribarne}}; 23 лістапада 1922, [[Вілальба]], [[Галісія]] — 15 студзеня 2012, [[Мадрыд]]) — іспанскі палітык, дыпламат і прафесар права. Міністр інфармацыі і турызму ў перыяд [[Франкісцкая Іспанія|франкісцкай дыктатуры]] (1962—1969), пасол Іспаніі ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] (1973—1975), віцэ-прэм’ер і міністр унутраных спраў у першыя месяцы пасля смерці [[Франсіска Франка]] (1975—1976). Пасля пачатку [[Іспанскі пераход да дэмакратыі|пераходу Іспаніі да дэмакратыі]] быў адным з сямі аўтараў праекта [[Канстытуцыя Іспаніі|Канстытуцыі 1978 года]], заснавальнікам [[Народны альянс (Іспанія)|Народнага альянсу]], які пазней ператварыўся ў [[Народная партыя (Іспанія)|Народную партыю]]. У 1990—2005 гадах узначальваў урад [[Галісія|Галісіі]].<ref name="congreso">{{Cite web|url=https://www.congreso.es/gl/busqueda-de-diputados?_diputadomodule_mostrarFicha=true&codParlamentario=305&idLegislatura=I&mostrarAgenda=false&p_p_id=diputadomodule&p_p_lifecycle=0&p_p_mode=view&p_p_state=normal|title=Manuel Fraga Iribarne|publisher=Congreso de los Diputados|language=gl|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta">{{Cite web|url=https://www.xunta.gal/todos-os-presidentes|title=Manuel Fraga Iribarne. Todos os presidentes da Xunta de Galicia|publisher=Xunta de Galicia|language=gl|access-date=2026-06-29}}</ref> == Раннія гады і адукацыя == Мануэль Фрага нарадзіўся ў галісійскім мястэчку Вілальба ў правінцыі Луга. Атрымаў юрыдычную адукацыю ў [[Мадрыдскі ўніверсітэт|Мадрыдскім універсітэце]], абараніў доктарскую дысертацыю па праве і рана пачаў акадэмічную кар’еру. У 1940—1950-я гады ён працаваў у дзяржаўных установах, а таксама выкладаў палітычнае і канстытуцыйнае права.<ref name="uc3m">{{Cite web|url=https://humanidadesdigitales.uc3m.es/s/catedraticos/item/60436|title=Fraga Iribarne, Manuel|publisher=Universidad Carlos III de Madrid|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta" /> У 1951 годзе Фрага пачаў палітычную дзейнасць як генеральны сакратар Інстытута іспанамоўнай культуры. Пазней займаў пасады ў Нацыянальнай радзе адукацыі, Міністэрстве адукацыі і [[Інстытут палітычных даследаванняў (Іспанія)|Інстытуце палітычных даследаванняў]].<ref name="xunta" /> == Міністр інфармацыі і турызму == У 1962 годзе Фрага быў прызначаны міністрам інфармацыі і турызму. Гэтае міністэрства адказвала не толькі за развіццё турызму, але і за кантроль над друкам, выдавецкай справай, кіно, радыё і іншымі сродкамі масавай інфармацыі. Менавіта пасля гэтага прызначэння яго імя стала шырока вядомым у Іспаніі.<ref name="novychas">{{Cite web|url=https://novychas.online/poviaz/jak-halouny-prapahandyst-franka-stau-adnym-z-arhit|title=Як галоўны прапагандыст Франка стаў адным з архітэктараў дэмакратычнай Іспаніі|last=Карамян|first=Яўген|website=Новы Час|date=2026-06-27|language=be|access-date=2026-06-29}}</ref><ref name="xunta" /> Да рэформаў Фрага [[Цэнзура|цэнзура]] ў Іспаніі дзейнічала пераважна як папярэдні кантроль: тэксты, сцэнарыі і выданні правяраліся да публікацыі, а непажаданыя фрагменты выпраўляліся або забараняліся. Асабліва жорстка кантраляваліся палітычныя выказванні, але цэнзура закранала і маральна-бытавую сферу: з фільмаў маглі прыбіраць сцэны пацалункаў, з тэкстаў — намёкі на сексуальнасць або шлюбную нявернасць, а выявы жанчын падпраўляліся адпаведна афіцыйным уяўленням пра прыстойнасць.<ref name="novychas" /> Найбольш вядомым праектам Фрага стаў ''Закон аб друку і друкаваных выданнях'' 1966 года, вядомы як «закон Фрага» ({{lang-es|Ley Fraga}}). Ён фармальна адмяняў абавязковую папярэднюю цэнзуру для друкаваных выданняў, аднак захоўваў магчымасць пакарання пасля публікацыі. Улады маглі канфіскоўваць тыражы, накладаць штрафы і закрываць выданні, калі лічылі, што яны парушаюць межы, вызначаныя ўладай.<ref name="novychas" /><ref name="boe1966">{{Cite web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1966-3501|title=Ley 14/1966, de 18 de marzo, de Prensa e Imprenta|publisher=Boletín Oficial del Estado|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> Першым вядомым выпадкам прымянення новай сістэмы стаў выпадак пісьменніка [[Ісаак Мантэра|Ісаака Мантэра]]. Ён паспрабаваў выдаць раней забароненую версію сваёй кнігі, але тыраж быў канфіскаваны яшчэ ў друкарні, а самому аўтару пагражалі зняволеннем.<ref name="novychas" /> Асаблівую ролю ў новым механізме кантролю меў артыкул 2 закона. Ён дазваляў караць выданні за недастатковую «павагу да інстытутаў улады». Са спасылкай на гэты артыкул у 1968 годзе часова прыпыніла сваю дзейнасць газета ''Madrid,'' якая лічылася пляцоўкай умерана-ліберальнага крыла ўнутры франкісцкай сістэмы; у лістападзе 1971 года, ужо пры пераемніку Фрага на пасадзе міністра, яна была канчаткова закрыта.<ref name="novychas" /><ref name="madrid-closure">{{Cite web|url=https://www.publico.es/politica/madrid-periodico-nacio-falangista-murio-monarquico-franquismo-clausuro.html|title='Madrid', el periódico que nació falangista y murió monárquico que el franquismo clausuró|website=Público|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> У апазіцыйных колах і частцы прэсы з-за ягонай ролі ў цэнзуры і прапагандзе Фрага пачалі называць «іспанскім Гебельсам».<ref name="novychas" /> == Справа Хуліяна Грымаў == Асобнае месца ў палітычнай біяграфіі Фрагі займае справа [[Хуліян Грымаў|Хуліяна Грымаў Гарсіі]], аднаго з кіраўнікоў камуністычнага падполля ў Іспаніі. Грымаў быў арыштаваны ў 1962 годзе, абвінавачаны ў злачынствах часоў [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|Грамадзянскай вайны ў Іспаніі]] і асуджаны [[Ваенны трыбунал|ваенным трыбуналам]] да смяротнага пакарання. Працэс выклікаў міжнародныя пратэсты, а просьбы аб памілаванні паступалі ад вядомых палітычных і рэлігійных дзеячаў.<ref name="novychas" /> Як міністр інфармацыі Фрага ўдзельнічаў у дзяржаўнай кампаніі, якая павінна была прадставіць Грымаў як злачынцу і апраўдаць прысуд. Калі пасля суда разглядалася пытанне аб памілаванні, Фрага быў сярод міністраў, якія падтрымалі рашэнне не змякчаць прысуд. Грымаў быў расстраляны ў красавіку 1963 года.<ref name="novychas" /> == Пасля смерці Франка == Пасля смерці Франка ў лістападзе 1975 года Фрага ўвайшоў ва ўрад [[Карлас Арыяс Навара|Карласа Арыяса Навара]] як віцэ-прэм’ер і міністр унутраных спраў. Ён займаў гэтую пасаду да ліпеня 1976 года.<ref name="congreso" /><ref name="xunta" /> Гэты перыяд прыпаў на пачатак палітычнай лібералізацыі, але таксама на сутыкненні паміж сіламі бяспекі і [[Рабочы рух|рабочым рухам]]. Найбольш трагічным эпізодам сталі падзеі ў [[Віторыя-Гасцейс|Віторыі]] 3 сакавіка 1976 года, калі падчас разгону рабочага сходу паліцыя забіла пяць чалавек і параніла больш за сотню. Адказнасць за гэтыя падзеі нярэдка ўскладаюць на Фрагі як на міністра ўнутраных спраў.<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/espana/2026-03-03/el-gobierno-condena-la-actuacion-desproporcionada-de-la-policia-armada-en-la-matanza-de-vitoria-de-hace-50-anos.html|title=El Gobierno condena la actuación desproporcionada de la Policía Armada en la matanza de Vitoria de hace 50 años|website=El País|date=2026-03-03|language=es|access-date=2026-06-29}}</ref> == Народны альянс і Канстытуцыя 1978 года == [[Файл:Manuel Fraga.jpg|міні|злева|Фрага ў перыяд кіраўніцтва [[Народны альянс (Іспанія)|Народным альянсам]], каля 1979—1982 гадоў.]] У 1977 годзе Фрага заснаваў [[Народны альянс (Іспанія)|Народны альянс]] ({{lang-es|Alianza Popular}}), правакансерватыўную партыю, якая аб’яднала частку былых франкісцкіх чыноўнікаў і кансерватыўных палітыкаў, якія ўхвалілі пераход да парламентарызму. Пазней гэтая партыя стала асновай [[Народная партыя (Іспанія)|Народнай партыі]], адной з галоўных палітычных сіл сучаснай Іспаніі.<ref name="novychas" /><ref name="xunta" /> На выбарах 1977 года Фрага быў абраны дэпутатам Кангрэса ад Мадрыда. Ён увайшоў у склад групы з сямі палітыкаў, якія падрыхтавалі праект Канстытуцыі Іспаніі 1978 года, за што яго называюць адным з «бацькаў Канстытуцыі».<ref name="congreso" /><ref name="novychas" /> У 1982—1986 гадах Фрага быў лідарам парламенцкай апазіцыі. У 1987—1989 гадах быў дэпутатам [[Еўрапейскі парламент|Еўрапейскага парламента]] ад Народнага альянсу.<ref name="ep">{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/1689/MANUEL_FRAGA%2BIRIBARNE/history/2|title=Manuel Fraga Iribarne. History of parliamentary service|publisher=European Parliament|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Старшыня ўрада Галісіі == У канцы 1980-х гадоў Фрага перанёс палітычную дзейнасць у родную Галісію. Пасля выбараў 1989 года ён стаў старшынёй урада Галісіі і заняў пасаду 5 лютага 1990 года. Ён кіраваў аўтаномнай супольнасцю да 2005 года.<ref name="xunta" /> На гэтай пасадзе Фрага спалучаў агульнаіспанскі кансерватызм з увагай да галісійскай рэгіянальнай ідэнтычнасці. Яго ўрады рабілі стаўку на развіццё інфраструктуры, умацаванне аўтаномных інстытутаў і палітычную стабільнасць. [[Файл:PrestigeVolunteersInGaliciaCoast.jpg|міні|Валанцёры ачышчаюць узбярэжжа Галісіі пасля катастрофы танкера ''Prestige'', 2003 год.]] Апошні перыяд яго кіраўніцтва быў азмрочаны катастрофай танкера ''[[Prestige (танкер)|Prestige]]'' ў 2002 годзе, якая выклікала маштабнае забруджванне ўзбярэжжа Галісіі і пратэсты супраць дзеянняў цэнтральнага і галісійскага ўрадаў.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2002/dec/16/oilspills.pollution|title=Thousands join Prestige protest|website=The Guardian|date=2002-12-16|language=en|access-date=2026-06-29}}</ref> == Апошнія гады і смерць == Пасля зыходу з пасады старшыні ўрада Галісіі Фрага застаўся ў палітыцы. У 2006—2011 гадах ён быў сенатарам [[Сенат Іспаніі|Сената Іспаніі]], прызначаным парламентам Галісіі.<ref name="xunta" /> У апошнія гады палітычнай кар’еры ён таксама выступаў за далейшую лібералізацыю інфармацыйнага заканадаўства, што кантраставала з ягонай ранейшай роляй у сістэме франкісцкай цэнзуры.<ref name="novychas" /> Памёр Мануэль Фрага 15 студзеня 2012 года ў Мадрыдзе ва ўзросце 89 гадоў.<ref name="xunta" /> == Ацэнкі == Ацэнкі дзейнасці Фрагі застаюцца супярэчлівымі. Для прыхільнікаў ён быў прагматычным дзяржаўным дзеячам, які дапамог іспанскім правым упісацца ў дэмакратычную сістэму і тым самым зменшыў рызыку палітычнага хаосу пасля смерці Франка. Для крытыкаў ён застаецца сімвалам цэнзуры, прапаганды і рэпрэсіўнага боку франкісцкай дзяржавы.<ref name="novychas" /> == Заўвагі == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Manuel Fraga Iribarne}} * {{Cite web|url=https://www.congreso.es/gl/busqueda-de-diputados?_diputadomodule_mostrarFicha=true&codParlamentario=305&idLegislatura=I&mostrarAgenda=false&p_p_id=diputadomodule&p_p_lifecycle=0&p_p_mode=view&p_p_state=normal|title=Manuel Fraga Iribarne|publisher=Congreso de los Diputados|language=gl}} * {{Cite web|url=https://www.xunta.gal/todos-os-presidentes|title=Manuel Fraga Iribarne. Todos os presidentes da Xunta de Galicia|publisher=Xunta de Galicia|language=gl}} {{DEFAULTSORT:Фрага Ірыбарнэ, Мануэль}} [[Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Іспаніі]] [[Катэгорыя:Міністры Іспаніі]] [[Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Іспаніі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Іспаніі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мадрыдскага ўніверсітэта Камплутэнсе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе]] rp3e4a4imp3cir4jutm74mauk16x2an Катэгорыя:Жанчыны IX стагоддзя 14 810115 5159493 2026-06-29T13:24:19Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле стагоддзяў|Жанчыны|9|стагоддзя}} {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Жанчыны паводле стагоддзяў|9]] [[Катэгорыя:Постаці IX стагоддзя]]» 5159493 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле стагоддзяў|Жанчыны|9|стагоддзя}} {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Жанчыны паводле стагоддзяў|9]] [[Катэгорыя:Постаці IX стагоддзя]] sxse1u9bc0dd7n6tspquh1ci7cywwdj Сяргей Львовіч Нікалаеў 0 810116 5159494 2026-06-29T13:24:45Z Цімур 27525 Новая старонка: «{{Навуковец}} '''Сярге́й Льво́віч Нікала́еў''' ([[25 снежня]] [[1954]], [[Новасібірск]]) — расійскі лінгвіст, спецыяліст у галіне [[параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальна-гістарычнага мовазнаўства]], [[славянскія мовы|славянскай]] акцэнталогія|акцэнта...» 5159494 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Сярге́й Льво́віч Нікала́еў''' ([[25 снежня]] [[1954]], [[Новасібірск]]) — расійскі лінгвіст, спецыяліст у галіне [[параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальна-гістарычнага мовазнаўства]], [[славянскія мовы|славянскай]] [[акцэнталогія|акцэнталогіі]] і [[дыялекталогія|дыялекталогіі]], прадстаўнік [[Маскоўская школа лінгвістычнай кампаратывістыкі|Маскоўскай школы кампаратывістыкі]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Георгій Сяргеевіч Старасцін|Старостин, Г. С.]] и др.|загаловак=К истокам языкового разнообразия. Десять бесед о сравнительно-историческом языкознании с Е. Я. Сатановским|адказны=|выданне=|месца=М.|выдавецтва=Издательский дом «Дело» РАНХиГС|год=2015|старонкі=246|старонак=584|isbn=978-5-7749-1054-0, УДК 81-115, ББК 81|isbn2=}}</ref>. == Біяграфія == Скончыў філалагічны факультэт [[Цвярскі дзяржаўны ўніверсітэт|Калінінскага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую [[дысертацыя|дысертацыю]] «Балто-славянская акцентуационная система и её индоевропейские истоки». З 1986 года працуе ў [[Інстытут славяназнаўства РАН|Інстытуце славяназнаўства і балканістыкі]]. З 1987 года з'яўляецца кіраўніком рэгулярных [[дыялекталогія|дыялекталагічных]] экспедыцый у галіне [[усходнеславянскія мовы|усходнеславянскіх]] [[гаворка|гаворак]]. У 1992 годзе па сукупнасці работ абараніў [[Доктар навук|доктарскую]] [[Дысертацыя|дысертацыю]] ў форме навуковага даклада «Сравнительно-историческая акцентология и лингвогенез славян». Цяпер узначальвае Групу славянскага [[глотагенез]]у. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 Старонка] {{Wayback|url=http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 |date=20140102192013 }} на сайце Інстытута славяназнаўства РАН]] * [http://www.gramota.ru/book/village/about.html Кароткая біяграфічная даведка] {{Wayback|url=http://www.gramota.ru/book/village/about.html |date=20090906214606 }} * [https://web.archive.org/web/20030525104402/http://jugan2.narod.ru/nikolaev.html Аўтабіяграфія] * [http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library Сеткавыя публікацыі па рускай дыялектнай фанетыцы] {{Wayback|url=http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library |date=20140102192237 }} {{ВС}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Славісты Расіі]] [[Катэгорыя:Індаеўрапеісты]] [[Катэгорыя:Русісты]] [[Катэгорыя:Гісторыкі мовы]] [[Катэгорыя:Этымолагі]] [[Катэгорыя:Кампаратывісты]] [[Катэгорыя:Акцэнтолагі]] [[Катэгорыя:Паліглоты]] 2kxjs7nszen5n03nmeg6ixfzxbozv38 5159561 5159494 2026-06-29T18:31:57Z Цімур 27525 5159561 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Сярге́й Льво́віч Нікала́еў''' ([[25 снежня]] [[1954]], [[Новасібірск]]) — расійскі лінгвіст, спецыяліст у галіне [[параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальна-гістарычнага мовазнаўства]], [[славянскія мовы|славянскай]] [[акцэнталогія|акцэнталогіі]] і [[дыялекталогія|дыялекталогіі]], прадстаўнік [[Маскоўская школа лінгвістычнай кампаратывістыкі|Маскоўскай школы кампаратывістыкі]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Георгій Сяргеевіч Старасцін|Старостин, Г. С.]] и др.|загаловак=К истокам языкового разнообразия. Десять бесед о сравнительно-историческом языкознании с Е. Я. Сатановским|адказны=|выданне=|месца=М.|выдавецтва=Издательский дом «Дело» РАНХиГС|год=2015|старонкі=246|старонак=584|isbn=978-5-7749-1054-0, УДК 81-115, ББК 81|isbn2=}}</ref>. == Біяграфія == Скончыў філалагічны факультэт [[Цвярскі дзяржаўны ўніверсітэт|Калінінскага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую [[дысертацыя|дысертацыю]] «Балто-славянская акцентуационная система и её индоевропейские истоки». З 1986 года працуе ў [[Інстытут славяназнаўства РАН|Інстытуце славяназнаўства і балканістыкі]]. З 1987 года з'яўляецца кіраўніком рэгулярных [[дыялекталогія|дыялекталагічных]] экспедыцый у галіне [[усходнеславянскія мовы|усходнеславянскіх]] [[гаворка|гаворак]]. У 1992 годзе па сукупнасці работ абараніў [[Доктар навук|доктарскую]] [[Дысертацыя|дысертацыю]] ў форме навуковага даклада «Сравнительно-историческая акцентология и лингвогенез славян». Цяпер узначальвае Групу славянскага [[глотагенез]]у. == Навуковая дзейнасць == З'яўляецца спецыялістам па славянскім і індаеўрапейскім параўнальна-гістарычным мовазнаўстве. Сфера заняткаў ахоплівае славянскую, [[балта-славянскія мовы|балта-славянскую]] і індаеўрапейскую гістарычную [[акцэнталогія|акцэнталогію]], параўнальную [[граматыка|граматыку]] [[паўночнакаўказскія мовы|паўночнакаўказскіх моў]], гіпатэтычную [[сіна-каўказскія мовы|сіна-каўказскую]] [[макрасям'я|макрасям'ю]] моў, гіпатэтычную [[амерындскія мовы|амерындскую]] макрасям'ю. На працягу больш чым 20 гадоў з'яўляецца кіраўніком і арганізатарам комплексных лінгвістычных экспедыцый на тэрыторыі распаўсюджання ўсходнеславянскіх гаворак ([[Карпаты]], рускі Паўночны Захад, [[Беларусь]], [[Палессе]]) і архаічных стараштокаўскіх гаворак [[сербахарвацкая мова|сербахарвацкай мовы]] ([[Славонія]], сумесна з харвацкімі калегамі), аўтарам спецыяльных палявых праграм па ўсходнеславянскай гістарычнай дыялекталогіі. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 Старонка] {{Wayback|url=http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 |date=20140102192013 }} на сайце Інстытута славяназнаўства РАН]] * [http://www.gramota.ru/book/village/about.html Кароткая біяграфічная даведка] {{Wayback|url=http://www.gramota.ru/book/village/about.html |date=20090906214606 }} * [https://web.archive.org/web/20030525104402/http://jugan2.narod.ru/nikolaev.html Аўтабіяграфія] * [http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library Сеткавыя публікацыі па рускай дыялектнай фанетыцы] {{Wayback|url=http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library |date=20140102192237 }} {{ВС}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Славісты Расіі]] [[Катэгорыя:Індаеўрапеісты]] [[Катэгорыя:Русісты]] [[Катэгорыя:Гісторыкі мовы]] [[Катэгорыя:Этымолагі]] [[Катэгорыя:Кампаратывісты]] [[Катэгорыя:Акцэнтолагі]] [[Катэгорыя:Паліглоты]] 49d79bkcy24lk087qr419lsc5u55wsy 5159562 5159561 2026-06-29T18:32:46Z Цімур 27525 /* Спасылкі */ 5159562 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Сярге́й Льво́віч Нікала́еў''' ([[25 снежня]] [[1954]], [[Новасібірск]]) — расійскі лінгвіст, спецыяліст у галіне [[параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальна-гістарычнага мовазнаўства]], [[славянскія мовы|славянскай]] [[акцэнталогія|акцэнталогіі]] і [[дыялекталогія|дыялекталогіі]], прадстаўнік [[Маскоўская школа лінгвістычнай кампаратывістыкі|Маскоўскай школы кампаратывістыкі]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Георгій Сяргеевіч Старасцін|Старостин, Г. С.]] и др.|загаловак=К истокам языкового разнообразия. Десять бесед о сравнительно-историческом языкознании с Е. Я. Сатановским|адказны=|выданне=|месца=М.|выдавецтва=Издательский дом «Дело» РАНХиГС|год=2015|старонкі=246|старонак=584|isbn=978-5-7749-1054-0, УДК 81-115, ББК 81|isbn2=}}</ref>. == Біяграфія == Скончыў філалагічны факультэт [[Цвярскі дзяржаўны ўніверсітэт|Калінінскага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую [[дысертацыя|дысертацыю]] «Балто-славянская акцентуационная система и её индоевропейские истоки». З 1986 года працуе ў [[Інстытут славяназнаўства РАН|Інстытуце славяназнаўства і балканістыкі]]. З 1987 года з'яўляецца кіраўніком рэгулярных [[дыялекталогія|дыялекталагічных]] экспедыцый у галіне [[усходнеславянскія мовы|усходнеславянскіх]] [[гаворка|гаворак]]. У 1992 годзе па сукупнасці работ абараніў [[Доктар навук|доктарскую]] [[Дысертацыя|дысертацыю]] ў форме навуковага даклада «Сравнительно-историческая акцентология и лингвогенез славян». Цяпер узначальвае Групу славянскага [[глотагенез]]у. == Навуковая дзейнасць == З'яўляецца спецыялістам па славянскім і індаеўрапейскім параўнальна-гістарычным мовазнаўстве. Сфера заняткаў ахоплівае славянскую, [[балта-славянскія мовы|балта-славянскую]] і індаеўрапейскую гістарычную [[акцэнталогія|акцэнталогію]], параўнальную [[граматыка|граматыку]] [[паўночнакаўказскія мовы|паўночнакаўказскіх моў]], гіпатэтычную [[сіна-каўказскія мовы|сіна-каўказскую]] [[макрасям'я|макрасям'ю]] моў, гіпатэтычную [[амерындскія мовы|амерындскую]] макрасям'ю. На працягу больш чым 20 гадоў з'яўляецца кіраўніком і арганізатарам комплексных лінгвістычных экспедыцый на тэрыторыі распаўсюджання ўсходнеславянскіх гаворак ([[Карпаты]], рускі Паўночны Захад, [[Беларусь]], [[Палессе]]) і архаічных стараштокаўскіх гаворак [[сербахарвацкая мова|сербахарвацкай мовы]] ([[Славонія]], сумесна з харвацкімі калегамі), аўтарам спецыяльных палявых праграм па ўсходнеславянскай гістарычнай дыялекталогіі. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 Старонка] {{Wayback|url=http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 |date=20140102192013 }} на сайце Інстытута славяназнаўства РАН * [http://www.gramota.ru/book/village/about.html Кароткая біяграфічная даведка] {{Wayback|url=http://www.gramota.ru/book/village/about.html |date=20090906214606 }} * [https://web.archive.org/web/20030525104402/http://jugan2.narod.ru/nikolaev.html Аўтабіяграфія] * [http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library Сеткавыя публікацыі па рускай дыялектнай фанетыцы] {{Wayback|url=http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library |date=20140102192237 }} {{ВС}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Славісты Расіі]] [[Катэгорыя:Індаеўрапеісты]] [[Катэгорыя:Русісты]] [[Катэгорыя:Гісторыкі мовы]] [[Катэгорыя:Этымолагі]] [[Катэгорыя:Кампаратывісты]] [[Катэгорыя:Акцэнтолагі]] [[Катэгорыя:Паліглоты]] 1e5maq4bhsk4wbab8z4po7zjqft0sk2 5159563 5159562 2026-06-29T18:33:49Z Цімур 27525 /* Навуковая дзейнасць */ 5159563 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Сярге́й Льво́віч Нікала́еў''' ([[25 снежня]] [[1954]], [[Новасібірск]]) — расійскі лінгвіст, спецыяліст у галіне [[параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальна-гістарычнага мовазнаўства]], [[славянскія мовы|славянскай]] [[акцэнталогія|акцэнталогіі]] і [[дыялекталогія|дыялекталогіі]], прадстаўнік [[Маскоўская школа лінгвістычнай кампаратывістыкі|Маскоўскай школы кампаратывістыкі]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Георгій Сяргеевіч Старасцін|Старостин, Г. С.]] и др.|загаловак=К истокам языкового разнообразия. Десять бесед о сравнительно-историческом языкознании с Е. Я. Сатановским|адказны=|выданне=|месца=М.|выдавецтва=Издательский дом «Дело» РАНХиГС|год=2015|старонкі=246|старонак=584|isbn=978-5-7749-1054-0, УДК 81-115, ББК 81|isbn2=}}</ref>. == Біяграфія == Скончыў філалагічны факультэт [[Цвярскі дзяржаўны ўніверсітэт|Калінінскага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую [[дысертацыя|дысертацыю]] «Балто-славянская акцентуационная система и её индоевропейские истоки». З 1986 года працуе ў [[Інстытут славяназнаўства РАН|Інстытуце славяназнаўства і балканістыкі]]. З 1987 года з'яўляецца кіраўніком рэгулярных [[дыялекталогія|дыялекталагічных]] экспедыцый у галіне [[усходнеславянскія мовы|усходнеславянскіх]] [[гаворка|гаворак]]. У 1992 годзе па сукупнасці работ абараніў [[Доктар навук|доктарскую]] [[Дысертацыя|дысертацыю]] ў форме навуковага даклада «Сравнительно-историческая акцентология и лингвогенез славян». Цяпер узначальвае Групу славянскага [[глотагенез]]у. == Навуковая дзейнасць == З'яўляецца спецыялістам па славянскім і індаеўрапейскім параўнальна-гістарычным мовазнаўстве. Сфера заняткаў ахоплівае славянскую, [[балта-славянскія мовы|балта-славянскую]] і індаеўрапейскую гістарычную акцэнталогію, параўнальную [[граматыка|граматыку]] [[паўночнакаўказскія мовы|паўночнакаўказскіх моў]], гіпатэтычную [[сіна-каўказскія мовы|сіна-каўказскую]] [[макрасям'я|макрасям'ю]] моў, гіпатэтычную [[амерындскія мовы|амерындскую]] макрасям'ю. На працягу больш чым 20 гадоў з'яўляецца кіраўніком і арганізатарам комплексных лінгвістычных экспедыцый на тэрыторыі распаўсюджання ўсходнеславянскіх гаворак ([[Карпаты]], рускі Паўночны Захад, [[Беларусь]], [[Палессе]]) і архаічных стараштокаўскіх гаворак [[сербахарвацкая мова|сербахарвацкай мовы]] ([[Славонія]], сумесна з харвацкімі калегамі), аўтарам спецыяльных палявых праграм па ўсходнеславянскай гістарычнай дыялекталогіі. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 Старонка] {{Wayback|url=http://inslav.ru/ob-institute/sotrudniki/358-2010-06-09-18-14-01 |date=20140102192013 }} на сайце Інстытута славяназнаўства РАН * [http://www.gramota.ru/book/village/about.html Кароткая біяграфічная даведка] {{Wayback|url=http://www.gramota.ru/book/village/about.html |date=20090906214606 }} * [https://web.archive.org/web/20030525104402/http://jugan2.narod.ru/nikolaev.html Аўтабіяграфія] * [http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library Сеткавыя публікацыі па рускай дыялектнай фанетыцы] {{Wayback|url=http://dialect-phon.ruslang.ru/?id=library |date=20140102192237 }} {{ВС}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Славісты Расіі]] [[Катэгорыя:Індаеўрапеісты]] [[Катэгорыя:Русісты]] [[Катэгорыя:Гісторыкі мовы]] [[Катэгорыя:Этымолагі]] [[Катэгорыя:Кампаратывісты]] [[Катэгорыя:Акцэнтолагі]] [[Катэгорыя:Паліглоты]] nb82vg6fpxdm5htbp7c7t5n44ee7fmp Катэгорыя:Замаскварэчча 14 810117 5159496 2026-06-29T13:29:24Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Раёны Масквы]]» 5159496 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Раёны Масквы]] qqot9o1vv5ec3xzflh6w3kqy2rbf7to Прыгоды парася Фунціка 0 810118 5159500 2026-06-29T13:40:25Z Culamar 102133 Створана перакладам старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/153683218|Приключения поросёнка Фунтика]]» 5159500 wikitext text/x-wiki {{Мультфільм}}'''«Прыгоды парася Фунціка»''' — савецкі чатырохсерыйны мультфільм Анатоля Соліна, зняты па сцэнары Валерыя Шульжыка і Юрыя Фрыдмана (у тытрах пазначаны пад псеўданімам «Юрый Сідараў»), асновай якога стала іх двухактная п’еса «Чацвёртае парася» (1976). Выпускаўся творчым аб’яднаннем «Экран» у 1986—1988 гадах. У 2026 годзе кінакампаніі «Вольга» і «Кінацэх» аб’явілі пра пачатак вытворчасці ігравога фільма на аснове мультфільма, а таксама пра пошук маладога акцёра на галоўную ролю. Вядома, што Фунцік у фільме будзе не парсюком, а звычайным хлопчыкам. Паводле слоў генеральнага прадзюсара «Кінацэха» Андрэя Ліпава, «новы праект стане не проста экранізацыяй мультфільма, а спробай пераасэнсаваць героя для новага пакалення». Здымкі карціны пачаліся вясной 2026 года<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/forbeslife/554233-po-motivam-priklucenij-porosenka-funtika-snimut-polnometraznyj-fil-m|title=По мотивам «Приключений поросенка Фунтика» снимут полнометражный фильм|author=Ольга Мамиконян|date=2026-26-01|publisher=[[Forbes (Россия)|Forbes]]}}</ref>. == Сюжэт == === Няўлоўны Фунцік === У нейкім мястэчку прагная і эгаістычная ўладальніца крамы цацак «Сляза дзіцяці», прадпрымальная спадарыня Беладонна, эксплуатавала парася Фунціка, які для яе выманьваў грошы ў мінакоў: ён публічна выступаў з казкай «[[Тры парасяты]]» і далей прасіў ''«падаць на домікі для бяздомных парасят»''. Сумленны і высакародны па натуры Фунцік, не вытрымаўшы пакут сумлення і не жадаючы больш падманваць людзей, урэшце збег ад Беладонны. Яна, не жадаючы губляць крыніцу прыбытку, прыступае да маштабных пошукаў парася і звяртаецца да начальніка паліцыі Факстроту. Той пасылае па следзе Фунціка двух сваіх лепшых (па яго словах) шпікаў — Добера і Пінчэра. Паўсюль распаўсюджваюцца аб’явы пра вышук ўцекача і ўзнагародзе за яго злоў. Фунцік тым часам сустракаецца з двума цыркачамі — клоўнам-фокуснікам дзядзечкам Мокусам і яго малпачкай-асістэнтам Бамбіна (якія заўважылі Фунтыка ў лесе). Яны прапануюць яму паехаць разам з імі ў суседні горад на гастролі. Парсючок згаджаецца, каб там прынародна выкрыць Беладонну і рэабілітавацца перад ашуканымі раней ім людзьмі. З дапамогай нованабытых сяброў Фунціку атрымоўваецца абдурыць празмеру заўзятых, але недалёкіх Дабера і Пінчара. У выніку паліцэйскія дэтэктывы па памылцы прыцягваюць да Беладоны замест парасяці знойдзены імі ў смеццевым баку стары дзіравы бот, чым прыводзяць яе ў лютасць. === Фунцік і шпікі === Беладонна пасылае Добера і Пінчара далей адсочваць Фунціка. Але, выдатна разумеючы, што на іх асабліва разлічваць не даводзіцца, яна вырашае дзейнічаць сама і заваблівае цыркачоў у балота, дзе іх машына захрасае. Ім дапамагае адтуль выбрацца бегемот, які жыве ў хаціне на балоце (якому Фунцік даў мянушку «Шакалад» з-за скуры шакаладнага колеру). Шакалад расказвае, што раней жыў у горадзе і прадаваў паветраныя шары на вуліцах. Але зайздросная Беладонна разбурыла яго кар’еру: ёй не падабалася, што яе дрэнныя, дзіравыя шары ў параўнанні з больш якаснымі шарамі Шакалада не карыстаюцца вялікім попытам, а таму яна нацкавала паліцыянтаў на непажаданага канкурэнта, запатрабаваўшы ад вартавых парадку выгнаць яго з горада з канфіскацыяй. Цыркачы ўгаворваюць Шакалада далучыцца да іх і выступаць у якасці асілка на цыркавой арэне. Да лютасці Беладонны, чарговая спроба Добера і Пінчара (якія замаскіраваліся пад паляўнічага і сабаку) схапіць Фунціка зноў правальваецца з-за іх нязграбнасці, і Беладонна вырашае перахапіць уцекачоў на першай жа бензакалонцы. === Фунцік і бабулька з вусамі === Беладонна, пераканаўшыся, што ад «лепшых» шпікоў толку мала і яны будуць толькі мяшаць, вырашае дзейнічаць выключна самастойна, для чаго маскіруецца пад мужчыну-запраўшчыка, бо ў цыркачоў як раз скончыўся бензін у аўтамабілі. Аднак усе яе спробы схапіць Фунціка зноў па розных прычынах церпяць няўдачу, аж да таго, што даведзеная да крайнасці Беладонна вырашае падаць цыркачам кавы з моцнадзейнай снатворнай. Але ў выніку з-за Фунціка, які ненаўмысна павярнуў паднос з кававымі кубкамі, яна сама ж па памылцы выпівае яго і засынае. Цыркачы вырашаюць адвезці Беладонну ў найбліжэйшы гатэль, дзе ёсць тэлефон, каб выклікаць урача. А шпікі Добер і Пінчар, якія па загадзе Беладонны ўвесь гэты час хаваліся ў скрыні з запчасткамі і ў выніку тамака захраслі (з-за таго, што Шакалад незнарок паставіў на вечка скрыні цяжкі гаршчок з пальмай), паехалі ў ім, і, вызваліўшыся, урэзаліся ва ўказальнік на скрыжаванні дарог. Пасля гэтага яны вымушаны далажыць Факстроту, што «бабулю ўзялі ў палон», а яны «трапілі ва ўтыль», чым прыводзяць яго ў такую лютасьць, што ён, размахваючы шабляй, выпадкова перасякае стропы на сваім паветраным шары і, вываліўшыся з кошыка, вісіць, зачапіўшыся за якар, пагражае цыркачам арыштам, а тыя, будучы захопленыя небяспечным трукам, дружна апладыруюць яму. === Фунцік у цырку === Цыркачы прывозяць Беладонну ў прыдарожную гасцініцу «Тры дарогі», якой валодае яе знаёмы — прадпрымальнік Дурыла, такі ж прагны, як і яна сама. Тамака яна прыходзіць у сябе. Вельмі хутка разабраўшыся ў сітуацыі, цыркачы своечасова збягаюць з гасцініцы. Тады Беладонна вырашае больш не ганяцца за імі, а схапіць проста на арэне ў цырку, адразу пасля заканчэння паказу. Шпікі таксама знаходзяцца ў цырку пад выглядам пажарных<ref>{{Артыкул|год=2023-10-16|doi=10.12737/2037407}}</ref> (хоць цыркачы лёгка іх пазнаюць у твар). Але і на гэты раз спроба Беладонны схапіць парася правальваецца і прыводзіць да таго, што Фунцік, лётаючы на паветраным шарыку пад купалам цырка, публічна прызнаецца гледачам, што Беладонна прымушала яго іх падманваць і забірала сабе ўсе іх грошы, і заклікае іх спыніць наведванне яе крамы. Цыркачам атрымоўваецца зноў збегчы ад Беладонны, якая ў бяссільнай лютасьці запусціла ў шпікоў туфлямі (туфлі пры гэтым рыкашэцяць ад касак шпікоў і пападаюць па чарзе ў Дурыла і Факстрота). У канцы Фунцік з сумам кажа дзядзьку Мокусу, што яму шкада пакідаць гэты горад, але той суцяшае яго, кажучы, што яны сюды яшчэ вернуцца. == Узнагароды == * 1989 — Галоўны прыз на Міжнародным кінафестывалі дзіцячых тэлевізійных праграм у Пекіне (КНР). == Спіс серый == # ''Няўлоўны Фунцік'' (1986) # ''Фунцік і шпікі'' (1986) # ''Фунцік і бабулька з вусамі'' (1987) # ''Фунцік у цырку'' (1988) == Персанажы == === Станоўчыя === * '''Фунцік''' — «залатаноснае парася» і [[пратаганіст]] тэтралогіі. Уцёк ад спадарыні Беладонны, бо яна прымушала яго падманваць мінакоў, выпрошваючы ў іх грошы «на домікі для бяздомных парасят». Выпадкова сустрэў у лесе дзядзечку Мокуса і Бамбіна і стаў падарожнічаць з імі, каб радаваць дзяцей на вясёлых цыркавых паказах. Любімая фраза: «Шчыра-шчыра?!». * '''Дзядзька Фокус Мокус''' — пажылы вандроўны [[клоўн]] і штукар, рамантычны і чуллівы, пры гэтым асцярожны і разумны. Любіць і ўмее паказваць фокусы (чым займаецца ўжо сорак гадоў), аднак не церпіць ашуканцаў. * '''Бамбіна''' — ручная малпачка дзядзечкі Мокуса, а таксама яго кіроўца і асістэнт. Любіць складаць [[Двухрадкоўе|двухрадкоўі]]. Лепшы сябар Фунціка. * '''Шакалад''' — бегемот, які жыве на балоце, куды яго выгнала паліцыя з горада па патрабаванні Беладонны. Раней прадаваў [[Паветраны шарык|паветраныя шарыкі]]. Сустрэўшы дзядзечку Мокуса і яго спадарожнікаў, вырашае да іх далучыцца, каб выступаць асілкам на цыркавой арэне. Любіць салодкае. === Адмоўныя === * '''Спадарыня Беладонна''' — галоўны антаганіст тэтралогіі. Пажылая дама, якая скалаціла мільённае багацце ад крамы «Сляза дзіцяці», былая гаспадыня Фунціка. Пасля ўцёкаў парася ў пачатку мультфільма займаецца выключна яго пошукамі і зловам, што ёй у нейкай меры атрымоўваецца, але ненадоўга. Хітрая, падступная, грубая, але асабліва сярод кепскага характару адрозніваецца прагнасцю, несумленнасцю і цынізмам. Перад Беладоннай паддобрываецца і Факстрот, бо яна багатая і ўплывовая персона. * '''Шпікі''': Пінчар-старэйшы — «лепшы шпік з дыпломам», тоўсты і каржакаваты, Добер-малодшы — «лепшы шпік без дыплома», худы і цыбаты. Абодва дурныя, але верныя сваёй справе, даюць справаздачу перад Факстротам. * '''Факстрот''' — начальнік паліцыі. Трымае пост на [[Паветраны шар|паветраным шары]]. Увесь час паддобрываецца і дае справаздачу перад Беладоннай. * '''Дурыла''' — гаспадар гасцініцы «Тры дарогі» і стары знаёмы Беладонны. Скупы, але дурнаваты. Выслугоўваецца перад Беладоннай, магчыма, разлічваючы на [[Узнагарода|ўзнагароду]]. У арыгінальнай п’есе быў персанаж Трыёліна — дзяўчынка-служанка, якая прыслужвала Дурылу і пазней збегала разам з цыркачамі. Хоць у мульт-адаптацыю Трыяліна не патрапіла (аднак фонавая мелодыя, якая прайграваецца ў першай серыі перад тым, як Мокус і Бамбіна чуюць плач Фунціка, першапачаткова была запланаваная як тэма Трыяліны), яна прысутнічае ў навэлізацыі Шульжыка. У сваю чаргу начальнік паліцыі Факстрот у п’есе з’яўляецца толькі ў самым канцы і ў той частцы, якая ў сюжэце мульт-адаптацыі не прысутнічае. == Ролі агучвалі == * Зоя Пыльнова — ''Фунцік / Бамбіна <small>(3, 4 серыі)</small>'' * [[Армен Барысавіч Джыгарханян|Армэн Джыгарханян]] — ''дзядзечка Мокус'' * [[Ірына Вадзімаўна Мураўёва|Ірына Мураўёва]] — ''Бамбіна <small>(1, 2 серыі)</small>'' * [[Георгій Іванавіч Буркоў|Георгій Буркоў]] - ''Шакалад <small>(2 серыя)</small>'' * [[Вольга Аляксандраўна Аросева|Вольга Аросева]] — ''спадарыня Беладонна'' (вакал — Раіса Мухаметшына) * [[Спартак Васілевіч Мішулін|Спартак Мішулін]] — ''шпік Пінчар / Шакалад <small>(4 серыя)</small>'' * Юрый Валынцаў — ''шпік Добер / Шакалад <small>(3 серыя)</small>'' * Анатоль Баранцаў — ''Факстрот'' * Барыс Рунге — ''Дурыла'' == Здымачная група == * Аўтары сцэнарыя — Валер Шульжык, Юрый Сідараў * Рэжысёр — Анатоль Солін * Мастак-пастаноўшчык — Іна Пшанічная * Аператар — Эрнст Гаман * Кампазітар — Уладзімір Львоўскі * Гукааператар — Сяргей Кель * Мастакі-мультыплікатары: ** Святлана Січкар ** Андрэй Колкаў ** Аляксандр Елізараў ** Уладзімір Спорыхін ** Ігар Самохін ** Ірына Гундырова ** Міхаіл Зайцаў ** Барыс Тузановіч ** Сямён Пяцецкі * Мастакі: ** Ігар Меднік ** Аляксандр Січкар ** Галіна Чэрнікава ** Ніна Іванчава ** Аляксандр Брэжнеў ** Яўген Вевурка ** Ігар Ерамееў ** Алена Караваева ** Алена Сударыкава ** Сяргей Алесаў ** Алена Нікіціна * Мантажоры — Людміла Рубан, Галіна Драбініна, Святлана Сімухіна * Рэдактар – Любоў Стэфанава * Дырэктар — Лідзія Варанцова == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Солин А.И., Пшеничная И.А.|загаловак=Задумать и нарисовать мультфильм|год=2014|месца=Москва|выдавецтва=ВГИК|старонак=300|isbn=978-5-87149-165-2}} == Спасылкі == * [http://www.animator.ru/db/?p=show_person&pid=381&sp=1 Галоўны Прыз на МКФ] * {{Imdb title|2141241|«Неуловимый Фунтик»}} * {{Imdb title|2145051|«Фунтик и сыщики»}} * {{Imdb title|2145049|«Фунтик и старушка с усами»}} * {{Imdb title|2145053|«Фунтик в цирке»}} * [https://web.archive.org/web/20131030160401/http://mebu.ru/stf/catalog.php?fl=1 Творчае аб’яднанне «ЭКРАН»] {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Мультсерыялы СССР]] [[Катэгорыя:Мультфільмы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] 7tin4l9t4gd8t6s16k5a2ukx1st44lw 5159501 5159500 2026-06-29T13:42:46Z Culamar 102133 5159501 wikitext text/x-wiki {{Мультфільм}}'''«Прыгоды парася Фунціка»''' — савецкі чатырохсерыйны мультфільм Анатоля Соліна, зняты па сцэнары Валерыя Шульжыка і Юрыя Фрыдмана (у тытрах пазначаны пад псеўданімам «Юрый Сідараў»), асновай якога стала іх двухактная п’еса «Чацвёртае парася» (1976). Выпускаўся творчым аб’яднаннем «Экран» у 1986—1988 гадах. У 2026 годзе кінакампаніі «Вольга» і «Кінацэх» аб’явілі пра пачатак вытворчасці ігравога фільма на аснове мультфільма, а таксама пра пошук маладога акцёра на галоўную ролю. Вядома, што Фунцік у фільме будзе не парсюком, а звычайным хлопчыкам. Паводле слоў генеральнага прадзюсара «Кінацэха» Андрэя Ліпава, «новы праект стане не проста экранізацыяй мультфільма, а спробай пераасэнсаваць героя для новага пакалення». Здымкі карціны пачаліся вясной 2026 года<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/forbeslife/554233-po-motivam-priklucenij-porosenka-funtika-snimut-polnometraznyj-fil-m|title=По мотивам «Приключений поросенка Фунтика» снимут полнометражный фильм|author=Ольга Мамиконян|date=2026-26-01|publisher=[[Forbes (Россия)|Forbes]]}}</ref>. == Сюжэт == === Няўлоўны Фунцік === У нейкім мястэчку прагная і эгаістычная ўладальніца крамы цацак «Сляза дзіцяці», прадпрымальная спадарыня Беладонна, эксплуатавала парася Фунціка, які для яе выманьваў грошы ў мінакоў: ён публічна выступаў з казкай «[[Тры парасяты]]» і далей прасіў ''«падаць на домікі для бяздомных парасят»''. Сумленны і высакародны па натуры Фунцік, не вытрымаўшы пакут сумлення і не жадаючы больш падманваць людзей, урэшце збег ад Беладонны. Яна, не жадаючы губляць крыніцу прыбытку, прыступае да маштабных пошукаў парася і звяртаецца да начальніка паліцыі Факстроту. Той пасылае па следзе Фунціка двух сваіх лепшых (па яго словах) шпікаў — Добера і Пінчэра. Паўсюль распаўсюджваюцца аб’явы пра вышук ўцекача і ўзнагародзе за яго злоў. Фунцік тым часам сустракаецца з двума цыркачамі — клоўнам-фокуснікам дзядзечкам Мокусам і яго малпачкай-асістэнтам Бамбіна (якія заўважылі Фунтыка ў лесе). Яны прапануюць яму паехаць разам з імі ў суседні горад на гастролі. Парсючок згаджаецца, каб там прынародна выкрыць Беладонну і рэабілітавацца перад ашуканымі раней ім людзьмі. З дапамогай нованабытых сяброў Фунціку атрымоўваецца абдурыць празмеру заўзятых, але недалёкіх Дабера і Пінчара. У выніку паліцэйскія дэтэктывы па памылцы прыцягваюць да Беладоны замест парасяці знойдзены імі ў смеццевым баку стары дзіравы бот, чым прыводзяць яе ў лютасць. === Фунцік і шпікі === Беладонна пасылае Добера і Пінчара далей адсочваць Фунціка. Але, выдатна разумеючы, што на іх асабліва разлічваць не даводзіцца, яна вырашае дзейнічаць сама і заваблівае цыркачоў у балота, дзе іх машына захрасае. Ім дапамагае адтуль выбрацца бегемот, які жыве ў хаціне на балоце (якому Фунцік даў мянушку «Шакалад» з-за скуры шакаладнага колеру). Шакалад расказвае, што раней жыў у горадзе і прадаваў паветраныя шары на вуліцах. Але зайздросная Беладонна разбурыла яго кар’еру: ёй не падабалася, што яе дрэнныя, дзіравыя шары ў параўнанні з больш якаснымі шарамі Шакалада не карыстаюцца вялікім попытам, а таму яна нацкавала паліцыянтаў на непажаданага канкурэнта, запатрабаваўшы ад вартавых парадку выгнаць яго з горада з канфіскацыяй. Цыркачы ўгаворваюць Шакалада далучыцца да іх і выступаць у якасці асілка на цыркавой арэне. Да лютасці Беладонны, чарговая спроба Добера і Пінчара (якія замаскіраваліся пад паляўнічага і сабаку) схапіць Фунціка зноў правальваецца з-за іх нязграбнасці, і Беладонна вырашае перахапіць уцекачоў на першай жа бензакалонцы. === Фунцік і бабулька з вусамі === Беладонна, пераканаўшыся, што ад «лепшых» шпікоў толку мала і яны будуць толькі мяшаць, вырашае дзейнічаць выключна самастойна, для чаго маскіруецца пад мужчыну-запраўшчыка, бо ў цыркачоў як раз скончыўся бензін у аўтамабілі. Аднак усе яе спробы схапіць Фунціка зноў па розных прычынах церпяць няўдачу, аж да таго, што даведзеная да крайнасці Беладонна вырашае падаць цыркачам кавы з моцнадзейнай снатворнай. Але ў выніку з-за Фунціка, які ненаўмысна павярнуў паднос з кававымі кубкамі, яна сама ж па памылцы выпівае яго і засынае. Цыркачы вырашаюць адвезці Беладонну ў найбліжэйшы гатэль, дзе ёсць тэлефон, каб выклікаць урача. А шпікі Добер і Пінчар, якія па загадзе Беладонны ўвесь гэты час хаваліся ў скрыні з запчасткамі і ў выніку тамака захраслі (з-за таго, што Шакалад незнарок паставіў на вечка скрыні цяжкі гаршчок з пальмай), паехалі ў ім, і, вызваліўшыся, урэзаліся ва ўказальнік на скрыжаванні дарог. Пасля гэтага яны вымушаны далажыць Факстроту, што «бабулю ўзялі ў палон», а яны «трапілі ва ўтыль», чым прыводзяць яго ў такую лютасьць, што ён, размахваючы шабляй, выпадкова перасякае стропы на сваім паветраным шары і, вываліўшыся з кошыка, вісіць, зачапіўшыся за якар, пагражае цыркачам арыштам, а тыя, будучы захопленыя небяспечным трукам, дружна апладыруюць яму. === Фунцік у цырку === Цыркачы прывозяць Беладонну ў прыдарожную гасцініцу «Тры дарогі», якой валодае яе знаёмы — прадпрымальнік Дурыла, такі ж прагны, як і яна сама. Тамака яна прыходзіць у сябе. Вельмі хутка разабраўшыся ў сітуацыі, цыркачы своечасова збягаюць з гасцініцы. Тады Беладонна вырашае больш не ганяцца за імі, а схапіць проста на арэне ў цырку, адразу пасля заканчэння паказу. Шпікі таксама знаходзяцца ў цырку пад выглядам пажарных<ref>{{артыкул|спасылка=http://dx.doi.org/10.12737/2037407|аўтар=Dmitriy Poldnikov|загаловак=Comparative History of Foreign Law in 2 tt.|год=2023-10-16|doi=10.12737/2037407}}</ref> (хоць цыркачы лёгка іх пазнаюць у твар). Але і на гэты раз спроба Беладонны схапіць парася правальваецца і прыводзіць да таго, што Фунцік, лётаючы на паветраным шарыку пад купалам цырка, публічна прызнаецца гледачам, што Беладонна прымушала яго іх падманваць і забірала сабе ўсе іх грошы, і заклікае іх спыніць наведванне яе крамы. Цыркачам атрымоўваецца зноў збегчы ад Беладонны, якая ў бяссільнай лютасьці запусціла ў шпікоў туфлямі (туфлі пры гэтым рыкашэцяць ад касак шпікоў і пападаюць па чарзе ў Дурыла і Факстрота). У канцы Фунцік з сумам кажа дзядзьку Мокусу, што яму шкада пакідаць гэты горад, але той суцяшае яго, кажучы, што яны сюды яшчэ вернуцца. == Узнагароды == * 1989 — Галоўны прыз на Міжнародным кінафестывалі дзіцячых тэлевізійных праграм у Пекіне ([[КНР]]). == Спіс серый == # ''Няўлоўны Фунцік'' (1986) # ''Фунцік і шпікі'' (1986) # ''Фунцік і бабулька з вусамі'' (1987) # ''Фунцік у цырку'' (1988) == Персанажы == === Станоўчыя === * '''Фунцік''' — «залатаноснае парася» і [[пратаганіст]] тэтралогіі. Уцёк ад спадарыні Беладонны, бо яна прымушала яго падманваць мінакоў, выпрошваючы ў іх грошы «на домікі для бяздомных парасят». Выпадкова сустрэў у лесе дзядзечку Мокуса і Бамбіна і стаў падарожнічаць з імі, каб радаваць дзяцей на вясёлых цыркавых паказах. Любімая фраза: «Шчыра-шчыра?!». * '''Дзядзька Фокус Мокус''' — пажылы вандроўны [[клоўн]] і штукар, рамантычны і чуллівы, пры гэтым асцярожны і разумны. Любіць і ўмее паказваць фокусы (чым займаецца ўжо сорак гадоў), аднак не церпіць ашуканцаў. * '''Бамбіна''' — ручная малпачка дзядзечкі Мокуса, а таксама яго кіроўца і асістэнт. Любіць складаць [[Двухрадкоўе|двухрадкоўі]]. Лепшы сябар Фунціка. * '''Шакалад''' — бегемот, які жыве на балоце, куды яго выгнала паліцыя з горада па патрабаванні Беладонны. Раней прадаваў [[Паветраны шарык|паветраныя шарыкі]]. Сустрэўшы дзядзечку Мокуса і яго спадарожнікаў, вырашае да іх далучыцца, каб выступаць асілкам на цыркавой арэне. Любіць салодкае. === Адмоўныя === * '''Спадарыня Беладонна''' — галоўны антаганіст тэтралогіі. Пажылая дама, якая скалаціла мільённае багацце ад крамы «Сляза дзіцяці», былая гаспадыня Фунціка. Пасля ўцёкаў парася ў пачатку мультфільма займаецца выключна яго пошукамі і зловам, што ёй у нейкай меры атрымоўваецца, але ненадоўга. Хітрая, падступная, грубая, але асабліва сярод кепскага характару адрозніваецца прагнасцю, несумленнасцю і цынізмам. Перад Беладоннай паддобрываецца і Факстрот, бо яна багатая і ўплывовая персона. * '''Шпікі''': Пінчар-старэйшы — «лепшы шпік з дыпломам», тоўсты і каржакаваты, Добер-малодшы — «лепшы шпік без дыплома», худы і цыбаты. Абодва дурныя, але верныя сваёй справе, даюць справаздачу перад Факстротам. * '''Факстрот''' — начальнік паліцыі. Трымае пост на [[Паветраны шар|паветраным шары]]. Увесь час паддобрываецца і дае справаздачу перад Беладоннай. * '''Дурыла''' — гаспадар гасцініцы «Тры дарогі» і стары знаёмы Беладонны. Скупы, але дурнаваты. Выслугоўваецца перад Беладоннай, магчыма, разлічваючы на [[Узнагарода|ўзнагароду]]. У арыгінальнай п’есе быў персанаж Трыёліна — дзяўчынка-служанка, якая прыслужвала Дурылу і пазней збегала разам з цыркачамі. Хоць у мульт-адаптацыю Трыяліна не патрапіла (аднак фонавая мелодыя, якая прайграваецца ў першай серыі перад тым, як Мокус і Бамбіна чуюць плач Фунціка, першапачаткова была запланаваная як тэма Трыяліны), яна прысутнічае ў навэлізацыі Шульжыка. У сваю чаргу начальнік паліцыі Факстрот у п’есе з’яўляецца толькі ў самым канцы і ў той частцы, якая ў сюжэце мульт-адаптацыі не прысутнічае. == Ролі агучвалі == * Зоя Пыльнова — ''Фунцік / Бамбіна <small>(3, 4 серыі)</small>'' * [[Армен Барысавіч Джыгарханян|Армэн Джыгарханян]] — ''дзядзечка Мокус'' * [[Ірына Вадзімаўна Мураўёва|Ірына Мураўёва]] — ''Бамбіна <small>(1, 2 серыі)</small>'' * [[Георгій Іванавіч Буркоў|Георгій Буркоў]] — ''Шакалад <small>(2 серыя)</small>'' * [[Вольга Аляксандраўна Аросева|Вольга Аросева]] — ''спадарыня Беладонна'' (вакал — Раіса Мухаметшына) * [[Спартак Васілевіч Мішулін|Спартак Мішулін]] — ''шпік Пінчар / Шакалад <small>(4 серыя)</small>'' * Юрый Валынцаў — ''шпік Добер / Шакалад <small>(3 серыя)</small>'' * Анатоль Баранцаў — ''Факстрот'' * Барыс Рунге — ''Дурыла'' == Здымачная група == * Аўтары сцэнарыя — Валер Шульжык, Юрый Сідараў * Рэжысёр — Анатоль Солін * Мастак-пастаноўшчык — Іна Пшанічная * Аператар — Эрнст Гаман * Кампазітар — Уладзімір Львоўскі * Гукааператар — Сяргей Кель * Мастакі-мультыплікатары: ** Святлана Січкар ** Андрэй Колкаў ** Аляксандр Елізараў ** Уладзімір Спорыхін ** Ігар Самохін ** Ірына Гундырова ** Міхаіл Зайцаў ** Барыс Тузановіч ** Сямён Пяцецкі * Мастакі: ** Ігар Меднік ** Аляксандр Січкар ** Галіна Чэрнікава ** Ніна Іванчава ** Аляксандр Брэжнеў ** Яўген Вевурка ** Ігар Ерамееў ** Алена Караваева ** Алена Сударыкава ** Сяргей Алесаў ** Алена Нікіціна * Мантажоры — Людміла Рубан, Галіна Драбініна, Святлана Сімухіна * Рэдактар — Любоў Стэфанава * Дырэктар — Лідзія Варанцова == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Солин А.И., Пшеничная И.А.|загаловак=Задумать и нарисовать мультфильм|год=2014|месца=Москва|выдавецтва=ВГИК|старонак=300|isbn=978-5-87149-165-2}} == Спасылкі == * [http://www.animator.ru/db/?p=show_person&pid=381&sp=1 Галоўны Прыз на МКФ] * {{Imdb title|2141241|«Неуловимый Фунтик»}} * {{Imdb title|2145051|«Фунтик и сыщики»}} * {{Imdb title|2145049|«Фунтик и старушка с усами»}} * {{Imdb title|2145053|«Фунтик в цирке»}} * [https://web.archive.org/web/20131030160401/http://mebu.ru/stf/catalog.php?fl=1 Творчае аб’яднанне «ЭКРАН»] {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Мультсерыялы СССР]] [[Катэгорыя:Мультфільмы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] orkvxf66crzvbx1992j12iqf82ha4rt Рэрых 0 810119 5159509 2026-06-29T14:00:28Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «'''Рэрых''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Мікалай Канстанцінавіч Рэрых]] — рускі філосаф, мастак * [[Святаслаў Мікалаевіч Рэрых]] — рускі мастак {{неадназначнасць}}» 5159509 wikitext text/x-wiki '''Рэрых''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Мікалай Канстанцінавіч Рэрых]] — рускі філосаф, мастак * [[Святаслаў Мікалаевіч Рэрых]] — рускі мастак {{неадназначнасць}} oem1o0761q9e2z7sava2tkljwmjppzx Катэгорыя:Захворванні рыб 14 810120 5159510 2026-06-29T14:01:00Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Захворванні жывёл|Рыбы]] [[Катэгорыя:Іхтыялогія]]» 5159510 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Захворванні жывёл|Рыбы]] [[Катэгорыя:Іхтыялогія]] dc9o1q3iys4ck26wqs06q7khqylxdst Прэмія імя Міхаіла Анемпадыстава 0 810121 5159513 2026-06-29T14:08:01Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Прэмія імя Міхала Анемпадыстава]] 5159513 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Прэмія імя Міхала Анемпадыстава]] ebf29h3hlyfwu39bf0elfcli1d8n50x Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980 0 810122 5159514 2026-06-29T14:13:44Z Sudghdjdjs 170457 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[11 чэрвеня|11]] — [[22 чэрвеня]] [[1980]] |чэмпіён = {{Футбол|FRG}} |2 месца = {{Футбол|BEL}} |3 месца = {{Футбол|TCH}} |4 месца = {{Футбол|ITA}} |гульняў = 14 |гледачо...» 5159514 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[11 чэрвеня|11]] — [[22 чэрвеня]] [[1980]] |чэмпіён = {{Футбол|FRG}} |2 месца = {{Футбол|BEL}} |3 месца = {{Футбол|TCH}} |4 месца = {{Футбол|ITA}} |гульняў = 14 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976|1976]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1984|1984]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980''' — шосты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[11 чэрвеня|11]] па [[22 чэрвеня]] [[1980]] года ў [[Італія|Італіі]]<ref>https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1980/</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група 1 === {| class="wikitable" style="font-size: 100%; text-align: center" |- !width="15"|# !width="160"|Каманда !width="20" title="Гульні"|І !width="20" title="Выйграныя"|В !width="20" title="Згуляныя ўнічыю"|Н !width="20" title="Прайграныя"|П !width="50" title="Забітыя і прапушчаныя мячы"|М !width="30" title="Розніца мячоў"|± !width="40"|Ачкі |- bgcolor=#ccffcc |1||style="text-align: left"|{{Футбол|ФРГ}}||3||2||1||0||4 − 2||+2||'''5''' |- bgcolor=#eeeecc |2||style="text-align: left"|{{футбол|TCH}}||3||1||1||1||4 − 3||+1||'''3''' |- |3||style="text-align: left"|{{футбол|Нідэрланды}}||3||1||1||1||4 − 4||0||'''3''' |- |4||style="text-align: left"|{{футбол|Грэцыя}}||3||0||1||2||1 − 4||−3||'''1''' |} === Група 2 === {| class="wikitable" style="font-size: 100%; text-align: center" |- !width="15"|# !width="160"|Каманда !width="20" title="Гульні"|І !width="20" title="Выйграныя"|В !width="20" title="Згуляныя ўнічыю"|Н !width="20" title="Прайграныя"|П !width="50" title="Забітыя і прапушчаныя мячы"|М !width="30" title="Розніца мячоў"|± !width="40"|Ачкі |- bgcolor=#ccffcc |1||style="text-align: left"|{{футбол|Бельгія}}||3||1||2||0||3 − 2||+1||'''4''' |- bgcolor=#eeeecc |2||style="text-align: left"|{{футбол|Італія}}||3||1||2||0||1 − 0||+1||'''4''' |- |3||style="text-align: left"|{{футбол|Англія}}||3||1||1||1||3 − 3||0||'''3''' |- |4||style="text-align: left"|{{Футбол|Іспанія}}||3||0||1||2||2 − 4||−2||'''1''' |} === Матч за 3-е месца === 21.06 — Чэхаславакія — Італія — 1:1 (9:8 - па пен.) === Фінал === 22.06 — Бельгія — ФРГ — 1:2 {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1980]] [[Катэгорыя:1980 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1980 года]] oohlgjqz4xntx0043v6yo81jk2szi8x 5159515 5159514 2026-06-29T14:14:05Z Sudghdjdjs 170457 5159515 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[11 чэрвеня|11]] — [[22 чэрвеня]] [[1980]] |чэмпіён = {{Футбол|FRG}} |2 месца = {{Футбол|BEL}} |3 месца = {{Футбол|TCH}} |4 месца = {{Футбол|ITA}} |гульняў = 14 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976|1976]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1984|1984]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980''' — шосты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[11 чэрвеня|11]] па [[22 чэрвеня]] [[1980]] года ў [[Італія|Італіі]]<ref>https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1980/</ref>. == Фінальны турнір == === Групавы этап === === Група 1 === {| class="wikitable" style="font-size: 100%; text-align: center" |- !width="15"|# !width="160"|Каманда !width="20" title="Гульні"|І !width="20" title="Выйграныя"|В !width="20" title="Згуляныя ўнічыю"|Н !width="20" title="Прайграныя"|П !width="50" title="Забітыя і прапушчаныя мячы"|М !width="30" title="Розніца мячоў"|± !width="40"|Ачкі |- bgcolor=#ccffcc |1||style="text-align: left"|{{Футбол|ФРГ}}||3||2||1||0||4 − 2||+2||'''5''' |- bgcolor=#eeeecc |2||style="text-align: left"|{{футбол|TCH}}||3||1||1||1||4 − 3||+1||'''3''' |- |3||style="text-align: left"|{{футбол|Нідэрланды}}||3||1||1||1||4 − 4||0||'''3''' |- |4||style="text-align: left"|{{футбол|Грэцыя}}||3||0||1||2||1 − 4||−3||'''1''' |} === Група 2 === {| class="wikitable" style="font-size: 100%; text-align: center" |- !width="15"|# !width="160"|Каманда !width="20" title="Гульні"|І !width="20" title="Выйграныя"|В !width="20" title="Згуляныя ўнічыю"|Н !width="20" title="Прайграныя"|П !width="50" title="Забітыя і прапушчаныя мячы"|М !width="30" title="Розніца мячоў"|± !width="40"|Ачкі |- bgcolor=#ccffcc |1||style="text-align: left"|{{футбол|Бельгія}}||3||1||2||0||3 − 2||+1||'''4''' |- bgcolor=#eeeecc |2||style="text-align: left"|{{футбол|Італія}}||3||1||2||0||1 − 0||+1||'''4''' |- |3||style="text-align: left"|{{футбол|Англія}}||3||1||1||1||3 − 3||0||'''3''' |- |4||style="text-align: left"|{{Футбол|Іспанія}}||3||0||1||2||2 − 4||−2||'''1''' |} === Матч за 3-е месца === 21.06 — Чэхаславакія — Італія — 1:1 (9:8 - па пен.) === Фінал === 22.06 — Бельгія — ФРГ — 1:2 {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1980]] [[Катэгорыя:1980 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1980 года]] oat6r09jhf6f2i0xc2qcwp11ek7zn1n Катэгорыя:Чэрвень 1988 года 14 810123 5159516 2026-06-29T14:14:33Z StachLysy 62453 Новая старонка: «{{Месяцы паводле гадоў}}» 5159516 wikitext text/x-wiki {{Месяцы паводле гадоў}} ml4lnt82pyvjor7f6inigkr4j8h6ub1 Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976 0 810124 5159520 2026-06-29T14:44:19Z Sudghdjdjs 170457 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Чэхаславакія}} |лога = |час = [[16 чэрвеня|16]] — [[20 чэрвеня]] [[1976]] |чэмпіён = {{Футбол|TCH}} |2 месца = {{Футбол|FRG}} |3 месца = {{Футбол|NED}} |4 месца = {{Футбол|YUG}} |гульняў = 4 |гл...» 5159520 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Чэхаславакія}} |лога = |час = [[16 чэрвеня|16]] — [[20 чэрвеня]] [[1976]] |чэмпіён = {{Футбол|TCH}} |2 месца = {{Футбол|FRG}} |3 месца = {{Футбол|NED}} |4 месца = {{Футбол|YUG}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972|1972]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980|1980]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976''' — пяты чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[16 чэрвеня|16]] па [[20 чэрвеня]] [[1976]] года ў [[Чэхаславакія| Чэхаславакіі]] <ref>https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1976/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнір4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |16 чэрвеня. [[Заграб]]|'''{{футбол|TCH}}''' (д. в.)|'''3'''|{{футбол|Нідэрланды}}|1 |17 чэрвеня. [[Белград]]|{{футбол|YUG}}|2|'''{{футбол|ФРГ}}''' (д. в.)|'''4''' <!-- фінал --> |20 чэрвеня. [[Белград]]|'''{{футбол|TCH}}''' (пен.)|'''2&nbsp;(5)'''|{{футбол|ФРГ}}|2&nbsp;(3) |19 чэрвеня. [[Заграб]]|'''{{футбол|Нідэрланды}}''' (д. в.)|'''3'''|{{футбол|YUG}}|2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1976]] [[Катэгорыя:1976 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1976 года]] me821crkgccxkj7kgb75tw7r2slm0c2 5159531 5159520 2026-06-29T16:32:17Z Sudghdjdjs 170457 5159531 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Чэхаславакія}} |лога = |час = [[16 чэрвеня|16]] — [[20 чэрвеня]] [[1976]] |чэмпіён = {{Футбол|TCH}} |2 месца = {{Футбол|FRG}} |3 месца = {{Футбол|NED}} |4 месца = {{Футбол|YUG}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972|1972]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1980|1980]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976''' — пяты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[16 чэрвеня|16]] па [[20 чэрвеня]] [[1976]] года ў [[Чэхаславакія|Чэхаславакіі]] <ref>https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1976/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнір4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |16 чэрвеня. [[Заграб]]|'''{{футбол|TCH}}''' (д. в.)|'''3'''|{{футбол|Нідэрланды}}|1 |17 чэрвеня. [[Белград]]|{{футбол|YUG}}|2|'''{{футбол|ФРГ}}''' (д. в.)|'''4''' <!-- фінал --> |20 чэрвеня. [[Белград]]|'''{{футбол|TCH}}''' (пен.)|'''2&nbsp;(5)'''|{{футбол|ФРГ}}|2&nbsp;(3) |19 чэрвеня. [[Заграб]]|'''{{футбол|Нідэрланды}}''' (д. в.)|'''3'''|{{футбол|YUG}}|2 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1976]] [[Катэгорыя:1976 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1976 года]] 9e2gdkzkcpwyh4mmecqfmlor0vn8n3h Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972 0 810125 5159535 2026-06-29T16:38:50Z Sudghdjdjs 170457 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Бельгія}} |лога = |час = [[14 чэрвеня|14]] — [[18 чэрвеня]] [[1972]] |чэмпіён = {{Футбол|FRG}} |2 месца = {{Футбол|URS}} |3 месца = {{Футбол|BEL}} |4 месца = {{Футбол|HUN}} |гульняў = 4 |гледачо...» 5159535 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Бельгія}} |лога = |час = [[14 чэрвеня|14]] — [[18 чэрвеня]] [[1972]] |чэмпіён = {{Футбол|FRG}} |2 месца = {{Футбол|URS}} |3 месца = {{Футбол|BEL}} |4 месца = {{Футбол|HUN}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968|1968]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976|1976]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972''' — чацвёрты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[14 чэрвеня|14]] па [[18 чэрвеня]] [[1972]] года ў [[Бельгія|Бельгіі]] <ref>https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1972/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнир4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |14 чэрвеня. [[Антверпен]]|{{футбол|Бельгія}}|1|'''{{футбол|ФРГ}}'''|'''2''' |14 чэрвеня. [[Брусэль]]|{{футбол|Венгрыя}}|0|'''{{футбол|СССР}}'''|'''1''' <!-- фінал --> |18 чэрвеня. [[Брусэль]]|'''{{футбол|ФРГ}}'''|'''3'''|{{футбол|СССР}}|0 |17 чэрвеня. [[Льеж]]|{{футбол|Венгрыя}}|1|'''{{футбол|Бельгія}}'''|'''2''' }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1972]] [[Катэгорыя:1972 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1972 года]] ok8bptuqqmnwl736gzdcryz88pvrewi 5159536 5159535 2026-06-29T16:39:52Z Sudghdjdjs 170457 5159536 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Бельгія}} |лога = |час = [[14 чэрвеня|14]] — [[18 чэрвеня]] [[1972]] |чэмпіён = {{Футбол|FRG}} |2 месца = {{Футбол|URS}} |3 месца = {{Футбол|BEL}} |4 месца = {{Футбол|HUN}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968|1968]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1976|1976]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972''' — чацвёрты [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[14 чэрвеня|14]] па [[18 чэрвеня]] [[1972]] года ў [[Бельгія|Бельгіі]] <ref>https://www.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1972/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнір4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |14 чэрвеня. [[Антверпен]]|{{футбол|Бельгія}}|1|'''{{футбол|ФРГ}}'''|'''2''' |14 чэрвеня. [[Брусэль]]|{{футбол|Венгрыя}}|0|'''{{футбол|СССР}}'''|'''1''' <!-- фінал --> |18 чэрвеня. [[Брусэль]]|'''{{футбол|ФРГ}}'''|'''3'''|{{футбол|СССР}}|0 |17 чэрвеня. [[Льеж]]|{{футбол|Венгрыя}}|1|'''{{футбол|Бельгія}}'''|'''2''' }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1972]] [[Катэгорыя:1972 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1972 года]] 5yyv4f3cmyvnzj4gtnecnfun162vyov Катэгорыя:2026 год у Паўночнай Амерыцы 14 810126 5159547 2026-06-29T17:31:33Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:2026 год паводле кантынентаў|Паўночная Амерыка]] [[Катэгорыя:Гады XXI стагоддзя ў Паўночнай Амерыцы]] [[Катэгорыя:2020-я ў Паўночнай Амерыцы]]» 5159547 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя}} [[Катэгорыя:2026 год паводле кантынентаў|Паўночная Амерыка]] [[Катэгорыя:Гады XXI стагоддзя ў Паўночнай Амерыцы]] [[Катэгорыя:2020-я ў Паўночнай Амерыцы]] agq9jn9bb6uqtncpoy6tgp6isthttmu Катэгорыя:2026 год у касманаўтыцы 14 810127 5159550 2026-06-29T17:39:08Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Касманаўтыка паводле гадоў}}{{Навігацыя}}» 5159550 wikitext text/x-wiki {{Касманаўтыка паводле гадоў}}{{Навігацыя}} si27qky5z4wf29mnpf7ju8h6brqldc1 Катэгорыя:Метады псіхалогіі 14 810128 5159552 2026-06-29T18:01:02Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Эксперыментальная псіхалогія]] [[Катэгорыя:Псіхалогія]] [[Катэгорыя:Метады даследаванняў|Псіхалогія]]» 5159552 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Эксперыментальная псіхалогія]] [[Катэгорыя:Псіхалогія]] [[Катэгорыя:Метады даследаванняў|Псіхалогія]] hc3qpvkz0th1761t9w5aa3gr795txl9 Катэгорыя:Эксперыментальная псіхалогія 14 810129 5159553 2026-06-29T18:02:55Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Эксперыменты]] [[Катэгорыя:Раздзелы псіхалогіі]]» 5159553 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Эксперыменты]] [[Катэгорыя:Раздзелы псіхалогіі]] 8e0s4jsjedone54h8f0fyea22tbn578 Катэгорыя:Псіхалагічныя эксперыменты 14 810130 5159555 2026-06-29T18:05:29Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Эксперыментальная псіхалогія]] [[Катэгорыя:Эксперыменты над людзьмі]]» 5159555 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Эксперыментальная псіхалогія]] [[Катэгорыя:Эксперыменты над людзьмі]] 325udc61kj3p5yaojxu6tz1rqa2tbt0 Аляксандр Барысавіч Страхаў 0 810131 5159565 2026-06-29T18:54:47Z Цімур 27525 Новая старонка: «{{Навуковец}} '''Алякса{{subst:націск}}ндр Бары{{subst:націск}}савіч Стра{{subst:націск}}хаў''' ([[10 снежня]] [[1948]], [[СССР]] — [[27 студзеня]] [[2021]], [[Бостан]], [[ЗША]]) — рускі [[лінгвіст]], [[этнограф]]. [[Кандыдат філалагічных навук]] (1986). == Біяграфія == У 1972 годзе скончыў філалагі...» 5159565 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} '''Алякса́ндр Бары́савіч Стра́хаў''' ([[10 снежня]] [[1948]], [[СССР]] — [[27 студзеня]] [[2021]], [[Бостан]], [[ЗША]]) — рускі [[лінгвіст]], [[этнограф]]. [[Кандыдат філалагічных навук]] (1986). == Біяграфія == У 1972 годзе скончыў філалагічны факультэт [[МДУ імя М. В. Ламаносава]]. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую [[дысертацыя|дысертацыю]] «Терминология и семиотика славянского бытового и обрядового печенья». З 1989 года жыў у [[Бостан]]е. З 1993 года — рэдактар і выдавец міжнароднага часопіса ''Palaeoslavica''. == Выбраныя працы == * Культ хлеба у восточных славян. Опыт этнолингвистического исследования. München, 1991 (= Slavistische Beiträge, Bd. 275). 244 стр. * Путятина Минея на май. Подготовка текста и параллели М. Ф. Мурьянова; редакция, предисловие и текстолого-палеографический комментарий А. Б. Страхова. Palaeoslavica, vol. VI/1998, стр. 114—208; vol. VII/1999, стр. 136—217; vol. VIII/2000, стр. 123—221. * Новгородские и псковские «переходы» мл’ > н’, tl > кл, dl > гл: альтернативные решения. Palaeoslavica, vol. VII/1999, стр. 275—296> Palaeoslavica, vol. VIII/2000, стр. 273—296. * Об орнаментальных принципах организации строки в древнерусских текстах как основе графико-орфографического варьирования. Palaeoslavica, vol. IX/2001, стр. 5-71. * Ночь перед Рождеством: народное христианство и рождественская обрядность на Западе и у славян. Cambridge, Mass., 2003 (= Palaeoslavica XI. Supplementum 1). 380 стр. == Крыніцы == {{крыніцы}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы]] [[Катэгорыя:Этнографы]] [[Катэгорыя:Славісты]] opxnn4o7ggjbeuzzme8ryo4fh8bib6w Eleanor Rigby 0 810132 5159590 2026-06-30T06:53:37Z Цімур 27525 Новая старонка: «{{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | За...» 5159590 wikitext text/x-wiki {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 28—29 красавіка, 6 чэрвеня 1966, [[Эбі-Роўд (студыя)|студыя «Эбі-Роўд»]] | Жанр = {{flatlist| * [[барока-поп]]<ref>Stanley, Bob (20 September 2007). [https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 "Pop: Baroque and a soft place"] {{Wayback|url=https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 |date=20130921163856 }}. [[The Guardian]]. London. Film & music section, p. 8.</ref> * [[арт-рок]]<ref>Rodriguez, Robert (2012). Revolver: How the Beatles Reimagined Rock 'n' Roll. Milwaukee, WI: Backbeat Books. ISBN 978-1-61713-009-0.</ref> }} | Кампазітар = [[Ленан — Мак-Картні]] | Працягласць = 2:06 | Лэйбл = [[Capitol Records]] {{Сцягафікацыя|ЗША}}<br>[[Parlophone]]/[[EMI]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Яшчэ = | Агляды = *«[[Rolling Stone]]» [https://www.rollingstone.com/news/story/6595982/eleanor_rigby спасылка] | Назва2 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | Папярэдні = [[Paperback Writer]] | Пап_год = 1966 | Год = 1966 | Наступны = [[Strawberry Fields Forever]] | Наступны2 = [[Penny Lane]] | Наст_год = 1967 }} '''Eleanor Rigby''' ({{IPA|[ˈɛlənər ˈrɪɡbi]}}, ''Э́лінар Ры́гбі'') — [[песня]] [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт|рок-гурта]] [[The Beatles]], напісаная [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]]<ref name="miles281">Барри Майлз ''«Пол Маккартни: Много лет назад»'' ([[1997]]), стр. 281.</ref>. З двайным [[струнны квартэт|струнным квартэтам]] пад кіраўніцтвам [[Джордж Генры Марцін|Джорджа Марціна]] і цудоўным тэкстам на тэму [[адзінота|адзіноты]] песня працягнула эпоху карэнных змен у творчасці гурта, якая пачалася пасля выпуску альбома ''[[Rubber Soul]]''. «Eleanor Rigby» стала адным з найбольш наватарскіх твораў «[[The Beatles]]»: нечаканая тэматыка, [[сюжэт]], [[стылістыка]], [[аранжыроўка]] на многія гады задалі стандарт развіцця ў [[поп-музыка|папулярнай музыцы]]<ref name=music-facts>[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ Факты о песне «Eleanor Rigby»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ |date=20090818174621 }} на сайце ''music-facts.ru''{{ref|ru}}</ref>. У кампазіцыі спалучыліся [[балада|баладная]] мелодыя, суровая [[марш (музыка)|маршавы]] поступ і водгулле [[Хрысціянская Царква|царкоўнай]] [[Паліфонія|паліфоніі]]<ref name=metamorfoza>[http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 Фрагмент из статьи «Стилевые метаморфозы рока или путь к „третьей“ музыке»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029203055/http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 |date=2013-10-29 }}{{ref|ru}}</ref>. У [[1966]] годзе песня атрымала прэмію «[[Грэмі]]» ў намінацыі за ''«Лепшы вакал у стылі рок-н-рол (мужчынскі ці жаночы)»'', а ў [[2004]] годзе «Eleanor Rigby» заняла 137 месца ў спісе ''«[[500 найвялікшых песень усіх часоў паводле часопіса Rolling Stone]]»''<ref name="rs500s">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs |title=The Rolling Stone 500 найвялікшых песень усіх часоў |publisher=[[Rolling Stone]] |access-date=2007-03-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/6642LDK3b?url=http://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407 |archive-date=2012-03-10 }}</ref>. Кампазіцыя апавядае гісторыю самотнай дзяўчыны і [[святар]]а. Героі песні — глыбока [[адзінота|самотныя]] людзі, лёсы якіх пераплятаюцца, толькі калі дзяўчына памірае ў [[царква (збудаванне)|царкве]], дзе [[пропаведзь|прапаведуе]] святар. Не выключана, што персанажы гэтай песні з'яўляюцца ўсяго толькі зборнымі вобразамі, а не канкрэтнымі людзьмі. «Eleanor Rigby» згадваецца ў некаторых кнігах пра [[класічная музыка|класічную музыку]], дзе прызнаецца, што яна мала ў чым саступае многім песням вялікіх [[кампазітар]]аў мінулага<ref name="music-facts"/>. [[Кампазітар]] Говард Гудал кажа пра яе: ''«Ашаламляльнае перакліканне бездакорных [[мелодыя|мелодый]], з якім у гісторыі еўрапейскай музыкі, магчыма, можа параўнацца толькі [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарт]]», «адна з нямногіх спроб выратавання заходняй музычнай сістэмы» ад «шматгадовай эпідэміі [[авангард]]у», «[[горад|гарад]]ская версія трагічнай [[балада|балады]], напісаная на аснове [[Лад (музыка)|дарыйскага ладу]]»''<ref name="music-facts"/>. == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * ''«Анталогія The Beatles»'' ([[2000]]), [[Сан-Францыска]]: «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8. * Марк Льюісан «Сесіі гуказапісу The Beatles» ([[1988]]), [[Нью-Ёрк]], «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1. * {{кніга |аўтар = Іэн Макдональд. |спасылка = https://books.google.com.ua/books?id=gjY5AQAAIAAJ&q=isbn:1844138283&dq=isbn:1844138283&hl=ru&sa=X&ei=pPimT9OUJMPPsgbCzPSLBQ&redir_esc=y |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы The Beatles і шасцідзясятыя |арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles’ Records and the Sixties |выданне = 2nd ed |месца = London |allpages = 554 |выдавецтва = Pimlico |год = 2005 |isbn = 1-844-13828-3 }} * Бары Майлз ''«Пол Мак-Картні: Шмат гадоў таму»'' ([[1997]]), «Henry Holt & Company», Нью-Ёрк ISBN 0-8050-5249-6 * Дэвід Шэф ''«Усё, пра што мы кажам: Апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она»'' ([[2000]]), Прэса Святога Марціна, [[Нью-Ёрк]] ISBN 0-312-25464-4 * Стыў Цёрнэр «Запіс цяжкага дня: Гісторыя за кожнай песняй The Beatles», [[Нью-Ёрк]], «Harper Paperbacks». ISBN 0-06-084409-4. * Марк Уолгрэн «The Beatles на запісе» ([[1982]]), [[Нью-Ёрк]], «Simon & Schuster». ISBN 0-671-45682-2. * Марк Уілкерсан «Дзівоснае падарожжа: жыццё Піта Таўнсгенда» ([[2006]]) * {{Кніга|аўтар=Jann Wenner|частка=John Lennon|спасылка частка=https://archive.org/details/rollingstoneinte0000unse/page/128/mode/2up|загаловак=The Rolling Stone Interviews: Talking with the Legends of Rock & Roll, 1967—1980|мова=en|месца=N. Y.|выдавецтва=St. Martin’s Press|выданне=1|pages=128–155|allpages=426|год=1981|isbn=0-312-68954-3|ref=RS Interviews}} == Спасылкі == * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1088454/REVEALED-The-haunting-life-story-pops-famous-songs--Eleanor-Rigby.html Біяграфія сапраўднай Элінар Рыгбі]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20080827231853/http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/img0075.htm Помнік Элінар Рыгбі, усталяваны ў Ліверпулі]{{ref|en}} * [http://www.pesni.ru/song/11003/ Акорды песні «Eleanor Rigby»] на сайце ''pesni.ru'' {{ВС}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] a3ttzvef6qdno2dkpg76le06ru7wg0z 5159591 5159590 2026-06-30T06:55:12Z Цімур 27525 5159591 wikitext text/x-wiki {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 28—29 красавіка, 6 чэрвеня 1966, [[Эбі-Роўд (студыя)|студыя «Эбі-Роўд»]] | Жанр = {{flatlist| * [[барока-поп]]<ref>Stanley, Bob (20 September 2007). [https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 "Pop: Baroque and a soft place"] {{Wayback|url=https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 |date=20130921163856 }}. [[The Guardian]]. London. Film & music section, p. 8.</ref> * [[арт-рок]]<ref>Rodriguez, Robert (2012). Revolver: How the Beatles Reimagined Rock 'n' Roll. Milwaukee, WI: Backbeat Books. ISBN 978-1-61713-009-0.</ref> }} | Кампазітар = [[Ленан — Мак-Картні]] | Працягласць = 2:06 | Лэйбл = [[Capitol Records]] {{Сцягафікацыя|ЗША}}<br>[[Parlophone]]/[[EMI]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Яшчэ = | Агляды = *«[[Rolling Stone]]» [https://www.rollingstone.com/news/story/6595982/eleanor_rigby спасылка] | Назва2 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | Папярэдні = [[Paperback Writer]] | Пап_год = 1966 | Год = 1966 | Наступны = [[Strawberry Fields Forever]] | Наступны2 = [[Penny Lane]] | Наст_год = 1967 }} '''Eleanor Rigby''' ({{IPA|[ˈɛlənər ˈrɪɡbi]}}, ''Э́лінар Ры́гбі'') — [[песня]] [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт|рок-гурта]] [[The Beatles]], напісаная [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]]<ref name="miles281">Барри Майлз ''«Пол Маккартни: Много лет назад»'' ([[1997]]), стр. 281.</ref>. З двайным [[струнны квартэт|струнным квартэтам]] пад кіраўніцтвам [[Джордж Генры Марцін|Джорджа Марціна]] і цудоўным тэкстам на тэму [[адзінота|адзіноты]] песня працягнула эпоху карэнных змен у творчасці гурта, якая пачалася пасля выпуску альбома ''[[Rubber Soul]]''. «Eleanor Rigby» стала адным з найбольш наватарскіх твораў «[[The Beatles]]»: нечаканая тэматыка, [[сюжэт]], [[стылістыка]], [[аранжыроўка]] на многія гады задалі стандарт развіцця ў [[поп-музыка|папулярнай музыцы]]<ref name=music-facts>[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ Факты пра песню «Eleanor Rigby»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ |date=20090818174621 }} на сайце ''music-facts.ru''{{ref|ru}}</ref>. У кампазіцыі спалучыліся [[балада|баладная]] мелодыя, суровая [[марш (музыка)|маршавы]] поступ і водгулле [[Хрысціянская Царква|царкоўнай]] [[Паліфонія|паліфоніі]]<ref name=metamorfoza>[http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 Фрагмент з артыкула «Стилевые метаморфозы рока или путь к "третьей" музыке»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029203055/http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 |date=2013-10-29 }}{{ref|ru}}</ref>. У [[1966]] годзе песня атрымала прэмію «[[Грэмі]]» ў намінацыі за ''«Лепшы вакал у стылі рок-н-рол (мужчынскі ці жаночы)»'', а ў [[2004]] годзе «Eleanor Rigby» заняла 137 месца ў спісе ''«[[500 найвялікшых песень усіх часоў паводле часопіса Rolling Stone]]»''<ref name="rs500s">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs |title=The Rolling Stone 500 найвялікшых песень усіх часоў |publisher=[[Rolling Stone]] |access-date=2007-03-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/6642LDK3b?url=http://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407 |archive-date=2012-03-10 }}</ref>. Кампазіцыя апавядае гісторыю самотнай дзяўчыны і [[святар]]а. Героі песні — глыбока [[адзінота|самотныя]] людзі, лёсы якіх пераплятаюцца, толькі калі дзяўчына памірае ў [[царква (збудаванне)|царкве]], дзе [[пропаведзь|прапаведуе]] святар. Не выключана, што персанажы гэтай песні з'яўляюцца ўсяго толькі зборнымі вобразамі, а не канкрэтнымі людзьмі. «Eleanor Rigby» згадваецца ў некаторых кнігах пра [[класічная музыка|класічную музыку]], дзе прызнаецца, што яна мала ў чым саступае многім песням вялікіх [[кампазітар]]аў мінулага<ref name="music-facts"/>. [[Кампазітар]] Говард Гудал кажа пра яе: ''«Ашаламляльнае перакліканне бездакорных [[мелодыя|мелодый]], з якім у гісторыі еўрапейскай музыкі, магчыма, можа параўнацца толькі [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарт]]», «адна з нямногіх спроб выратавання заходняй музычнай сістэмы» ад «шматгадовай эпідэміі [[авангард]]у», «[[горад|гарад]]ская версія трагічнай [[балада|балады]], напісаная на аснове [[Лад (музыка)|дарыйскага ладу]]»''<ref name="music-facts"/>. == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * ''«Анталогія The Beatles»'' ([[2000]]), [[Сан-Францыска]]: «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8. * Марк Льюісан «Сесіі гуказапісу The Beatles» ([[1988]]), [[Нью-Ёрк]], «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1. * {{кніга |аўтар = Іэн Макдональд. |спасылка = https://books.google.com.ua/books?id=gjY5AQAAIAAJ&q=isbn:1844138283&dq=isbn:1844138283&hl=ru&sa=X&ei=pPimT9OUJMPPsgbCzPSLBQ&redir_esc=y |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы The Beatles і шасцідзясятыя |арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles’ Records and the Sixties |выданне = 2nd ed |месца = London |allpages = 554 |выдавецтва = Pimlico |год = 2005 |isbn = 1-844-13828-3 }} * Бары Майлз ''«Пол Мак-Картні: Шмат гадоў таму»'' ([[1997]]), «Henry Holt & Company», Нью-Ёрк ISBN 0-8050-5249-6 * Дэвід Шэф ''«Усё, пра што мы кажам: Апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она»'' ([[2000]]), Прэса Святога Марціна, [[Нью-Ёрк]] ISBN 0-312-25464-4 * Стыў Цёрнэр «Запіс цяжкага дня: Гісторыя за кожнай песняй The Beatles», [[Нью-Ёрк]], «Harper Paperbacks». ISBN 0-06-084409-4. * Марк Уолгрэн «The Beatles на запісе» ([[1982]]), [[Нью-Ёрк]], «Simon & Schuster». ISBN 0-671-45682-2. * Марк Уілкерсан «Дзівоснае падарожжа: жыццё Піта Таўнсгенда» ([[2006]]) * {{Кніга|аўтар=Jann Wenner|частка=John Lennon|спасылка частка=https://archive.org/details/rollingstoneinte0000unse/page/128/mode/2up|загаловак=The Rolling Stone Interviews: Talking with the Legends of Rock & Roll, 1967—1980|мова=en|месца=N. Y.|выдавецтва=St. Martin’s Press|выданне=1|pages=128–155|allpages=426|год=1981|isbn=0-312-68954-3|ref=RS Interviews}} == Спасылкі == * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1088454/REVEALED-The-haunting-life-story-pops-famous-songs--Eleanor-Rigby.html Біяграфія сапраўднай Элінар Рыгбі]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20080827231853/http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/img0075.htm Помнік Элінар Рыгбі, усталяваны ў Ліверпулі]{{ref|en}} * [http://www.pesni.ru/song/11003/ Акорды песні «Eleanor Rigby»] на сайце ''pesni.ru'' {{ВС}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] 26ykqavdicdzo298p818g0zscedqfju 5159594 5159591 2026-06-30T07:24:49Z Цімур 27525 5159594 wikitext text/x-wiki {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 28—29 красавіка, 6 чэрвеня 1966, [[Эбі-Роўд (студыя)|студыя «Эбі-Роўд»]] | Жанр = {{flatlist| * [[барока-поп]]<ref>Stanley, Bob (20 September 2007). [https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 "Pop: Baroque and a soft place"] {{Wayback|url=https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 |date=20130921163856 }}. [[The Guardian]]. London. Film & music section, p. 8.</ref> * [[арт-рок]]<ref>Rodriguez, Robert (2012). Revolver: How the Beatles Reimagined Rock 'n' Roll. Milwaukee, WI: Backbeat Books. ISBN 978-1-61713-009-0.</ref> }} | Кампазітар = [[Ленан — Мак-Картні]] | Працягласць = 2:06 | Лэйбл = [[Capitol Records]] {{Сцягафікацыя|ЗША}}<br>[[Parlophone]]/[[EMI]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Яшчэ = | Агляды = *«[[Rolling Stone]]» [https://www.rollingstone.com/news/story/6595982/eleanor_rigby спасылка] | Назва2 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | Папярэдні = [[Paperback Writer]] | Пап_год = 1966 | Год = 1966 | Наступны = [[Strawberry Fields Forever]] | Наступны2 = [[Penny Lane]] | Наст_год = 1967 }} '''Eleanor Rigby''' ({{IPA|[ˈɛlənər ˈrɪɡbi]}}, ''Э́лінар Ры́гбі'') — [[песня]] [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт|рок-гурта]] [[The Beatles]], напісаная [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]]<ref name="miles281">Барри Майлз ''«Пол Маккартни: Много лет назад»'' ([[1997]]), стр. 281.</ref>. З двайным [[струнны квартэт|струнным квартэтам]] пад кіраўніцтвам [[Джордж Генры Марцін|Джорджа Марціна]] і цудоўным тэкстам на тэму [[адзінота|адзіноты]] песня працягнула эпоху карэнных змен у творчасці гурта, якая пачалася пасля выпуску альбома ''[[Rubber Soul]]''. «Eleanor Rigby» стала адным з найбольш наватарскіх твораў «[[The Beatles]]»: нечаканая тэматыка, [[сюжэт]], [[стылістыка]], [[аранжыроўка]] на многія гады задалі стандарт развіцця ў [[поп-музыка|папулярнай музыцы]]<ref name=music-facts>[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ Факты пра песню «Eleanor Rigby»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ |date=20090818174621 }} на сайце ''music-facts.ru''{{ref|ru}}</ref>. У кампазіцыі спалучыліся [[балада|баладная]] мелодыя, суровая [[марш (музыка)|маршавы]] поступ і водгулле [[Хрысціянская Царква|царкоўнай]] [[Паліфонія|паліфоніі]]<ref name=metamorfoza>[http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 Фрагмент з артыкула «Стилевые метаморфозы рока или путь к "третьей" музыке»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029203055/http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 |date=2013-10-29 }}{{ref|ru}}</ref>. У [[1966]] годзе песня атрымала прэмію «[[Грэмі]]» ў намінацыі за ''«Лепшы вакал у стылі рок-н-рол (мужчынскі ці жаночы)»'', а ў [[2004]] годзе «Eleanor Rigby» заняла 137 месца ў спісе ''«[[500 найвялікшых песень усіх часоў паводле часопіса Rolling Stone]]»''<ref name="rs500s">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs |title=The Rolling Stone 500 найвялікшых песень усіх часоў |publisher=[[Rolling Stone]] |access-date=2007-03-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/6642LDK3b?url=http://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407 |archive-date=2012-03-10 }}</ref>. Кампазіцыя апавядае гісторыю самотнай дзяўчыны і [[святар]]а. Героі песні — глыбока [[адзінота|самотныя]] людзі, лёсы якіх пераплятаюцца, толькі калі дзяўчына памірае ў [[царква (збудаванне)|царкве]], дзе [[пропаведзь|прапаведуе]] святар. Не выключана, што персанажы гэтай песні з'яўляюцца ўсяго толькі зборнымі вобразамі, а не канкрэтнымі людзьмі. «Eleanor Rigby» згадваецца ў некаторых кнігах пра [[класічная музыка|класічную музыку]], дзе прызнаецца, што яна мала ў чым саступае многім песням вялікіх [[кампазітар]]аў мінулага<ref name="music-facts"/>. [[Кампазітар]] Говард Гудал кажа пра яе: ''«Ашаламляльнае перакліканне бездакорных [[мелодыя|мелодый]], з якім у гісторыі еўрапейскай музыкі, магчыма, можа параўнацца толькі [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарт]]», «адна з нямногіх спроб выратавання заходняй музычнай сістэмы» ад «шматгадовай эпідэміі [[авангард]]у», «[[горад|гарад]]ская версія трагічнай [[балада|балады]], напісаная на аснове [[Лад (музыка)|дарыйскага ладу]]»''<ref name="music-facts"/>. == Выпуск == Eleanor Rigby была выпушчана [[5 жніўня]] [[1966]] года. Яе выпуск адбыўся адначасова з выпускам альбома ''[[Revolver]]'' ([[Бок «А» і бок «Б»|«Б»-бок]] [[сінгл]]а — ''[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]'') пад [[лэйбл]]ам «[[Parlophone]]» у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і «[[Capitol Records|Capitol]]» у [[ЗША]]<ref name="lewisohn200">Льюісан (1988), с. 200.</ref>. Песня чатыры тыдні запар займала пазіцыю № 1 у спісе брытанскіх [[хіт-парад]]аў<ref name="macdonald">Макдональд (2005), с. 203-205.</ref>, аднак у хіт-парадах [[ЗША|Амерыкі]] здолела дасягнуць толькі адзінаццатай пазіцыі<ref name="walgren">Уолгрын (1982), с. 48.</ref>. == Гістарычныя факты == [[Файл:Rigby.jpg|міні|200px|Надмагілле Элінар Рыгбі]] У 80-х гадах на могілках, што прылягаюць да [[Царква Святога Пятра (Ліверпуль)|Царквы Святога Пятра]] ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]], была знойдзена магіла Элінар Рыгбі, у некалькіх ярдах ад якой знаходзілася магіла нейкага Мак-Кензі<ref name="anthology208">«Анталогія The Beatles» (2000), с. 208.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |title=Надмагілле «Eleanor Rigby» на могілках Царквы Святога Пятра ў Ліверпулі |access-date=2007-03-09 |archive-url=https://www.webcitation.org/66haj87lF?url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |archive-date=2012-04-05 }}</ref>. Сапраўдная Элінар Рыгбі нарадзілася ў [[1895]] годзе, была замужам за чалавекам па імені Томас Вудс і пражыла сваё жыццё ў [[Вултан]]е — прыгарадзе [[Ліверпуль|Ліверпуля]]. Элінар памерла [[10 кастрычніка]] [[1939]] года ва ўзросце 44 гадоў. Ці стала пахаваная тут Элінар крыніцай натхнення для напісання песні, дагэтуль невядома, але яе надмагілле стала месцам паломніцтва паклоннікаў творчасці [[The Beatles]], якія прыязджаюць у [[Ліверпуль]]<ref name="Beatles Bible">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |publisher=Біблія The Beatles |title=Eleanor Rigby |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sa5dqJ?url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |archive-date=2011-01-28 }}</ref>. У снежні [[1982]] года ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]] на Стэнлі Стрыт, непадалёк ад Мэцью-стрыт, усталяваны помнік — статуя Элінар Рыгбі, жанчыны, якая самотна сядзіць на лаве. Гэтае месца стала нязменным сімвалам самотных людзей усяго свету. На шыльдзе побач са статуяй выбіта прысвячэнне: Eleanor Rigby. «All the lonely people …» ''({{tr-en|Элінар Рыгбі. «Усім самотным людзям»}})''. У [[відэакліп|кліп]]е [[1995]] года на песню [[Free as a Bird]] у адным з кадраў паказаны магіла Элінар і фігура святара Мак-Кензі, якая аддаляецца ад яе<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s332Tt0zxYs |title=Гл. поўны запіс відэакліпа The Beatles — «Free as a Bird» (1977/1995) |access-date=2017-09-28 |archive-date=2018-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180901172658/https://www.youtube.com/watch?v=s332Tt0zxYs |url-status=live }}</ref>. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Пол Мак-Картні]] — [[вакал]] * [[Джон Ленан]] — [[гарманічны вакал]] * [[Джордж Харысан]] — гарманічны вакал * Тоні Гілберт — [[скрыпка]] * Сідні Сакс — скрыпка * Джон Шарп — скрыпка * Юрген Хес — скрыпка * Стэфен Шынглз — альт * Джон Андервуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] * [[Дэрэк Сімпсан]] — [[віяланчэль]] * [[Норман Джонс]] — віяланчэль * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[аранжыроўшчык]] * [[Джэф Эмерык]] — [[інжынер]] == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * ''«Анталогія The Beatles»'' ([[2000]]), [[Сан-Францыска]]: «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8. * Марк Льюісан «Сесіі гуказапісу The Beatles» ([[1988]]), [[Нью-Ёрк]], «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1. * {{кніга |аўтар = Іэн Макдональд. |спасылка = https://books.google.com.ua/books?id=gjY5AQAAIAAJ&q=isbn:1844138283&dq=isbn:1844138283&hl=ru&sa=X&ei=pPimT9OUJMPPsgbCzPSLBQ&redir_esc=y |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы The Beatles і шасцідзясятыя |арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles’ Records and the Sixties |выданне = 2nd ed |месца = London |allpages = 554 |выдавецтва = Pimlico |год = 2005 |isbn = 1-844-13828-3 }} * Бары Майлз ''«Пол Мак-Картні: Шмат гадоў таму»'' ([[1997]]), «Henry Holt & Company», Нью-Ёрк ISBN 0-8050-5249-6 * Дэвід Шэф ''«Усё, пра што мы кажам: Апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она»'' ([[2000]]), Прэса Святога Марціна, [[Нью-Ёрк]] ISBN 0-312-25464-4 * Стыў Цёрнэр «Запіс цяжкага дня: Гісторыя за кожнай песняй The Beatles», [[Нью-Ёрк]], «Harper Paperbacks». ISBN 0-06-084409-4. * Марк Уолгрэн «The Beatles на запісе» ([[1982]]), [[Нью-Ёрк]], «Simon & Schuster». ISBN 0-671-45682-2. * Марк Уілкерсан «Дзівоснае падарожжа: жыццё Піта Таўнсгенда» ([[2006]]) * {{Кніга|аўтар=Jann Wenner|частка=John Lennon|спасылка частка=https://archive.org/details/rollingstoneinte0000unse/page/128/mode/2up|загаловак=The Rolling Stone Interviews: Talking with the Legends of Rock & Roll, 1967—1980|мова=en|месца=N. Y.|выдавецтва=St. Martin’s Press|выданне=1|pages=128–155|allpages=426|год=1981|isbn=0-312-68954-3|ref=RS Interviews}} == Спасылкі == * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1088454/REVEALED-The-haunting-life-story-pops-famous-songs--Eleanor-Rigby.html Біяграфія сапраўднай Элінар Рыгбі]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20080827231853/http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/img0075.htm Помнік Элінар Рыгбі, усталяваны ў Ліверпулі]{{ref|en}} * [http://www.pesni.ru/song/11003/ Акорды песні «Eleanor Rigby»] на сайце ''pesni.ru'' {{ВС}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] k1nx84ov12ikb8apt68wjjgar85hy79 5159595 5159594 2026-06-30T07:26:35Z Цімур 27525 /* Гістарычныя факты */ 5159595 wikitext text/x-wiki {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 28—29 красавіка, 6 чэрвеня 1966, [[Эбі-Роўд (студыя)|студыя «Эбі-Роўд»]] | Жанр = {{flatlist| * [[барока-поп]]<ref>Stanley, Bob (20 September 2007). [https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 "Pop: Baroque and a soft place"] {{Wayback|url=https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 |date=20130921163856 }}. [[The Guardian]]. London. Film & music section, p. 8.</ref> * [[арт-рок]]<ref>Rodriguez, Robert (2012). Revolver: How the Beatles Reimagined Rock 'n' Roll. Milwaukee, WI: Backbeat Books. ISBN 978-1-61713-009-0.</ref> }} | Кампазітар = [[Ленан — Мак-Картні]] | Працягласць = 2:06 | Лэйбл = [[Capitol Records]] {{Сцягафікацыя|ЗША}}<br>[[Parlophone]]/[[EMI]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Яшчэ = | Агляды = *«[[Rolling Stone]]» [https://www.rollingstone.com/news/story/6595982/eleanor_rigby спасылка] | Назва2 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | Папярэдні = [[Paperback Writer]] | Пап_год = 1966 | Год = 1966 | Наступны = [[Strawberry Fields Forever]] | Наступны2 = [[Penny Lane]] | Наст_год = 1967 }} '''Eleanor Rigby''' ({{IPA|[ˈɛlənər ˈrɪɡbi]}}, ''Э́лінар Ры́гбі'') — [[песня]] [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт|рок-гурта]] [[The Beatles]], напісаная [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]]<ref name="miles281">Барри Майлз ''«Пол Маккартни: Много лет назад»'' ([[1997]]), стр. 281.</ref>. З двайным [[струнны квартэт|струнным квартэтам]] пад кіраўніцтвам [[Джордж Генры Марцін|Джорджа Марціна]] і цудоўным тэкстам на тэму [[адзінота|адзіноты]] песня працягнула эпоху карэнных змен у творчасці гурта, якая пачалася пасля выпуску альбома ''[[Rubber Soul]]''. «Eleanor Rigby» стала адным з найбольш наватарскіх твораў «[[The Beatles]]»: нечаканая тэматыка, [[сюжэт]], [[стылістыка]], [[аранжыроўка]] на многія гады задалі стандарт развіцця ў [[поп-музыка|папулярнай музыцы]]<ref name=music-facts>[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ Факты пра песню «Eleanor Rigby»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ |date=20090818174621 }} на сайце ''music-facts.ru''{{ref|ru}}</ref>. У кампазіцыі спалучыліся [[балада|баладная]] мелодыя, суровая [[марш (музыка)|маршавы]] поступ і водгулле [[Хрысціянская Царква|царкоўнай]] [[Паліфонія|паліфоніі]]<ref name=metamorfoza>[http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 Фрагмент з артыкула «Стилевые метаморфозы рока или путь к "третьей" музыке»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029203055/http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 |date=2013-10-29 }}{{ref|ru}}</ref>. У [[1966]] годзе песня атрымала прэмію «[[Грэмі]]» ў намінацыі за ''«Лепшы вакал у стылі рок-н-рол (мужчынскі ці жаночы)»'', а ў [[2004]] годзе «Eleanor Rigby» заняла 137 месца ў спісе ''«[[500 найвялікшых песень усіх часоў паводле часопіса Rolling Stone]]»''<ref name="rs500s">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs |title=The Rolling Stone 500 найвялікшых песень усіх часоў |publisher=[[Rolling Stone]] |access-date=2007-03-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/6642LDK3b?url=http://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407 |archive-date=2012-03-10 }}</ref>. Кампазіцыя апавядае гісторыю самотнай дзяўчыны і [[святар]]а. Героі песні — глыбока [[адзінота|самотныя]] людзі, лёсы якіх пераплятаюцца, толькі калі дзяўчына памірае ў [[царква (збудаванне)|царкве]], дзе [[пропаведзь|прапаведуе]] святар. Не выключана, што персанажы гэтай песні з'яўляюцца ўсяго толькі зборнымі вобразамі, а не канкрэтнымі людзьмі. «Eleanor Rigby» згадваецца ў некаторых кнігах пра [[класічная музыка|класічную музыку]], дзе прызнаецца, што яна мала ў чым саступае многім песням вялікіх [[кампазітар]]аў мінулага<ref name="music-facts"/>. [[Кампазітар]] Говард Гудал кажа пра яе: ''«Ашаламляльнае перакліканне бездакорных [[мелодыя|мелодый]], з якім у гісторыі еўрапейскай музыкі, магчыма, можа параўнацца толькі [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарт]]», «адна з нямногіх спроб выратавання заходняй музычнай сістэмы» ад «шматгадовай эпідэміі [[авангард]]у», «[[горад|гарад]]ская версія трагічнай [[балада|балады]], напісаная на аснове [[Лад (музыка)|дарыйскага ладу]]»''<ref name="music-facts"/>. == Выпуск == Eleanor Rigby была выпушчана [[5 жніўня]] [[1966]] года. Яе выпуск адбыўся адначасова з выпускам альбома ''[[Revolver]]'' ([[Бок «А» і бок «Б»|«Б»-бок]] [[сінгл]]а — ''[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]'') пад [[лэйбл]]ам «[[Parlophone]]» у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і «[[Capitol Records|Capitol]]» у [[ЗША]]<ref name="lewisohn200">Льюісан (1988), с. 200.</ref>. Песня чатыры тыдні запар займала пазіцыю № 1 у спісе брытанскіх [[хіт-парад]]аў<ref name="macdonald">Макдональд (2005), с. 203-205.</ref>, аднак у хіт-парадах [[ЗША|Амерыкі]] здолела дасягнуць толькі адзінаццатай пазіцыі<ref name="walgren">Уолгрын (1982), с. 48.</ref>. == Гістарычныя факты == [[Файл:Rigby.jpg|міні|200px|Надмагілле Элінар Рыгбі]] У 80-х гадах на могілках, што прылягаюць да [[Царква Святога Пятра (Ліверпуль)|Царквы Святога Пятра]] ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]], была знойдзена магіла Элінар Рыгбі, у некалькіх ярдах ад якой знаходзілася магіла нейкага Мак-Кензі<ref name="anthology208">«Анталогія The Beatles» (2000), с. 208.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |title=Надмагілле «Eleanor Rigby» на могілках Царквы Святога Пятра ў Ліверпулі |access-date=2007-03-09 |archive-url=https://www.webcitation.org/66haj87lF?url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |archive-date=2012-04-05 }}</ref>. Сапраўдная Элінар Рыгбі нарадзілася ў [[1895]] годзе, была замужам за чалавекам па імені Томас Вудс і пражыла сваё жыццё ў [[Вултан]]е — прыгарадзе [[Ліверпуль|Ліверпуля]]. Элінар памерла [[10 кастрычніка]] [[1939]] года ва ўзросце 44 гадоў. Ці стала пахаваная тут Элінар крыніцай натхнення для напісання песні, дагэтуль невядома, але яе надмагілле стала месцам паломніцтва паклоннікаў творчасці [[The Beatles]], якія прыязджаюць у [[Ліверпуль]]<ref name="Beatles Bible">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |publisher=Біблія The Beatles |title=Eleanor Rigby |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sa5dqJ?url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |archive-date=2011-01-28 }}</ref>. У снежні [[1982]] года ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]] на Стэнлі Стрыт, непадалёк ад Мэцью-стрыт, усталяваны помнік — статуя Элінар Рыгбі, жанчыны, якая самотна сядзіць на лаве. Гэтае месца стала нязменным сімвалам самотных людзей усяго свету. На шыльдзе побач са статуяй выбіта прысвячэнне: Eleanor Rigby. «All the lonely people …» ''({{tr-en|Элінар Рыгбі. «Усім самотным людзям»}})''. У [[відэакліп|кліп]]е [[1995]] года на песню [[Free as a Bird]] у адным з кадраў паказаны магіла Элінар і фігура святара Мак-Кензі, якая аддаляецца ад яе. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Пол Мак-Картні]] — [[вакал]] * [[Джон Ленан]] — [[гарманічны вакал]] * [[Джордж Харысан]] — гарманічны вакал * Тоні Гілберт — [[скрыпка]] * Сідні Сакс — скрыпка * Джон Шарп — скрыпка * Юрген Хес — скрыпка * Стэфен Шынглз — альт * Джон Андервуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] * [[Дэрэк Сімпсан]] — [[віяланчэль]] * [[Норман Джонс]] — віяланчэль * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[аранжыроўшчык]] * [[Джэф Эмерык]] — [[інжынер]] == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * ''«Анталогія The Beatles»'' ([[2000]]), [[Сан-Францыска]]: «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8. * Марк Льюісан «Сесіі гуказапісу The Beatles» ([[1988]]), [[Нью-Ёрк]], «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1. * {{кніга |аўтар = Іэн Макдональд. |спасылка = https://books.google.com.ua/books?id=gjY5AQAAIAAJ&q=isbn:1844138283&dq=isbn:1844138283&hl=ru&sa=X&ei=pPimT9OUJMPPsgbCzPSLBQ&redir_esc=y |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы The Beatles і шасцідзясятыя |арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles’ Records and the Sixties |выданне = 2nd ed |месца = London |allpages = 554 |выдавецтва = Pimlico |год = 2005 |isbn = 1-844-13828-3 }} * Бары Майлз ''«Пол Мак-Картні: Шмат гадоў таму»'' ([[1997]]), «Henry Holt & Company», Нью-Ёрк ISBN 0-8050-5249-6 * Дэвід Шэф ''«Усё, пра што мы кажам: Апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она»'' ([[2000]]), Прэса Святога Марціна, [[Нью-Ёрк]] ISBN 0-312-25464-4 * Стыў Цёрнэр «Запіс цяжкага дня: Гісторыя за кожнай песняй The Beatles», [[Нью-Ёрк]], «Harper Paperbacks». ISBN 0-06-084409-4. * Марк Уолгрэн «The Beatles на запісе» ([[1982]]), [[Нью-Ёрк]], «Simon & Schuster». ISBN 0-671-45682-2. * Марк Уілкерсан «Дзівоснае падарожжа: жыццё Піта Таўнсгенда» ([[2006]]) * {{Кніга|аўтар=Jann Wenner|частка=John Lennon|спасылка частка=https://archive.org/details/rollingstoneinte0000unse/page/128/mode/2up|загаловак=The Rolling Stone Interviews: Talking with the Legends of Rock & Roll, 1967—1980|мова=en|месца=N. Y.|выдавецтва=St. Martin’s Press|выданне=1|pages=128–155|allpages=426|год=1981|isbn=0-312-68954-3|ref=RS Interviews}} == Спасылкі == * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1088454/REVEALED-The-haunting-life-story-pops-famous-songs--Eleanor-Rigby.html Біяграфія сапраўднай Элінар Рыгбі]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20080827231853/http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/img0075.htm Помнік Элінар Рыгбі, усталяваны ў Ліверпулі]{{ref|en}} * [http://www.pesni.ru/song/11003/ Акорды песні «Eleanor Rigby»] на сайце ''pesni.ru'' {{ВС}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] q4iao1o9wl94q1e6ba35x4z221a3l9n 5159596 5159595 2026-06-30T07:42:02Z Цімур 27525 5159596 wikitext text/x-wiki {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 28—29 красавіка, 6 чэрвеня 1966, [[Эбі-Роўд (студыя)|студыя «Эбі-Роўд»]] | Жанр = {{flatlist| * [[барока-поп]]<ref>Stanley, Bob (20 September 2007). [https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 "Pop: Baroque and a soft place"] {{Wayback|url=https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 |date=20130921163856 }}. [[The Guardian]]. London. Film & music section, p. 8.</ref> * [[арт-рок]]<ref>Rodriguez, Robert (2012). Revolver: How the Beatles Reimagined Rock 'n' Roll. Milwaukee, WI: Backbeat Books. ISBN 978-1-61713-009-0.</ref> }} | Кампазітар = [[Ленан — Мак-Картні]] | Працягласць = 2:06 | Лэйбл = [[Capitol Records]] {{Сцягафікацыя|ЗША}}<br>[[Parlophone]]/[[EMI]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Яшчэ = | Агляды = *«[[Rolling Stone]]» [https://www.rollingstone.com/news/story/6595982/eleanor_rigby спасылка] | Назва2 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | Папярэдні = [[Paperback Writer]] | Пап_год = 1966 | Год = 1966 | Наступны = [[Strawberry Fields Forever]] | Наступны2 = [[Penny Lane]] | Наст_год = 1967 }} '''Eleanor Rigby''' ({{IPA|[ˈɛlənər ˈrɪɡbi]}}, ''Э́лінар Ры́гбі'') — [[песня]] [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт|рок-гурта]] [[The Beatles]], напісаная [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]]<ref name="miles281">Барри Майлз ''«Пол Маккартни: Много лет назад»'' ([[1997]]), стр. 281.</ref>. З двайным [[струнны квартэт|струнным квартэтам]] пад кіраўніцтвам [[Джордж Генры Марцін|Джорджа Марціна]] і цудоўным тэкстам на тэму [[адзінота|адзіноты]] песня працягнула эпоху карэнных змен у творчасці гурта, якая пачалася пасля выпуску альбома ''[[Rubber Soul]]''. «Eleanor Rigby» стала адным з найбольш наватарскіх твораў «[[The Beatles]]»: нечаканая тэматыка, [[сюжэт]], [[стылістыка]], [[аранжыроўка]] на многія гады задалі стандарт развіцця ў [[поп-музыка|папулярнай музыцы]]<ref name=music-facts>[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ Факты пра песню «Eleanor Rigby»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ |date=20090818174621 }} на сайце ''music-facts.ru''{{ref|ru}}</ref>. У кампазіцыі спалучыліся [[балада|баладная]] мелодыя, суровая [[марш (музыка)|маршавы]] поступ і водгулле [[Хрысціянская Царква|царкоўнай]] [[Паліфонія|паліфоніі]]<ref name=metamorfoza>[http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 Фрагмент з артыкула «Стилевые метаморфозы рока или путь к "третьей" музыке»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029203055/http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 |date=2013-10-29 }}{{ref|ru}}</ref>. У [[1966]] годзе песня атрымала прэмію «[[Грэмі]]» ў намінацыі за ''«Лепшы вакал у стылі рок-н-рол (мужчынскі ці жаночы)»'', а ў [[2004]] годзе «Eleanor Rigby» заняла 137 месца ў спісе ''«[[500 найвялікшых песень усіх часоў паводле часопіса Rolling Stone]]»''<ref name="rs500s">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs |title=The Rolling Stone 500 найвялікшых песень усіх часоў |publisher=[[Rolling Stone]] |access-date=2007-03-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/6642LDK3b?url=http://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407 |archive-date=2012-03-10 }}</ref>. Кампазіцыя апавядае гісторыю самотнай дзяўчыны і [[святар]]а. Героі песні — глыбока [[адзінота|самотныя]] людзі, лёсы якіх пераплятаюцца, толькі калі дзяўчына памірае ў [[царква (збудаванне)|царкве]], дзе [[пропаведзь|прапаведуе]] святар. Не выключана, што персанажы гэтай песні з'яўляюцца ўсяго толькі зборнымі вобразамі, а не канкрэтнымі людзьмі. «Eleanor Rigby» згадваецца ў некаторых кнігах пра [[класічная музыка|класічную музыку]], дзе прызнаецца, што яна мала ў чым саступае многім песням вялікіх [[кампазітар]]аў мінулага<ref name="music-facts"/>. [[Кампазітар]] Говард Гудал кажа пра яе: ''«Ашаламляльнае перакліканне бездакорных [[мелодыя|мелодый]], з якім у гісторыі еўрапейскай музыкі, магчыма, можа параўнацца толькі [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарт]]», «адна з нямногіх спроб выратавання заходняй музычнай сістэмы» ад «шматгадовай эпідэміі [[авангард]]у», «[[горад|гарад]]ская версія трагічнай [[балада|балады]], напісаная на аснове [[Лад (музыка)|дарыйскага ладу]]»''<ref name="music-facts"/>. == Выпуск == Eleanor Rigby была выпушчана [[5 жніўня]] [[1966]] года. Яе выпуск адбыўся адначасова з выпускам альбома ''[[Revolver]]'' ([[Бок «А» і бок «Б»|«Б»-бок]] [[сінгл]]а — ''[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]'') пад [[лэйбл]]ам «[[Parlophone]]» у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і «[[Capitol Records|Capitol]]» у [[ЗША]]<ref name="lewisohn200">Льюісан (1988), с. 200.</ref>. Песня чатыры тыдні запар займала пазіцыю № 1 у спісе брытанскіх [[хіт-парад]]аў<ref name="macdonald">Макдональд (2005), с. 203-205.</ref>, аднак у хіт-парадах [[ЗША|Амерыкі]] здолела дасягнуць толькі адзінаццатай пазіцыі<ref name="walgren">Уолгрын (1982), с. 48.</ref>. == Гістарычныя факты == [[Файл:Rigby.jpg|міні|200px|Надмагілле Элінар Рыгбі]] У 80-х гадах на могілках, што прылягаюць да [[Царква Святога Пятра (Ліверпуль)|Царквы Святога Пятра]] ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]], была знойдзена магіла Элінар Рыгбі, у некалькіх ярдах ад якой знаходзілася магіла нейкага Мак-Кензі<ref name="anthology208">«Анталогія The Beatles» (2000), с. 208.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |title=Надмагілле «Eleanor Rigby» на могілках Царквы Святога Пятра ў Ліверпулі |access-date=2007-03-09 |archive-url=https://www.webcitation.org/66haj87lF?url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |archive-date=2012-04-05 }}</ref>. Сапраўдная Элінар Рыгбі нарадзілася ў [[1895]] годзе, была замужам за чалавекам па імені Томас Вудс і пражыла сваё жыццё ў [[Вултан]]е — прыгарадзе [[Ліверпуль|Ліверпуля]]. Элінар памерла [[10 кастрычніка]] [[1939]] года ва ўзросце 44 гадоў. Ці стала пахаваная тут Элінар крыніцай натхнення для напісання песні, дагэтуль невядома, але яе надмагілле стала месцам паломніцтва паклоннікаў творчасці [[The Beatles]], якія прыязджаюць у [[Ліверпуль]]<ref name="Beatles Bible">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |publisher=Біблія The Beatles |title=Eleanor Rigby |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sa5dqJ?url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |archive-date=2011-01-28 }}</ref>. У снежні [[1982]] года ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]] на Стэнлі Стрыт, непадалёк ад Мэцью-стрыт, усталяваны помнік — статуя Элінар Рыгбі, жанчыны, якая самотна сядзіць на лаве. Гэтае месца стала нязменным сімвалам самотных людзей усяго свету. На шыльдзе побач са статуяй выбіта прысвячэнне: Eleanor Rigby. «All the lonely people …» ''({{tr-en|Элінар Рыгбі. «Усім самотным людзям»}})''. У [[відэакліп|кліп]]е [[1995]] года на песню [[Free as a Bird]] у адным з кадраў паказаны магіла Элінар і фігура святара Мак-Кензі, якая аддаляецца ад яе. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Пол Мак-Картні]] — [[вакал]] * [[Джон Ленан]] — [[гарманічны вакал]] * [[Джордж Харысан]] — гарманічны вакал * Тоні Гілберт — [[скрыпка]] * Сідні Сакс — скрыпка * Джон Шарп — скрыпка * Юрген Хес — скрыпка * Стэфен Шынглз — альт * Джон Андервуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] * [[Дэрэк Сімпсан]] — [[віяланчэль]] * [[Норман Джонс]] — віяланчэль * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[аранжыроўшчык]] * [[Джэф Эмерык]] — [[інжынер]] == [[Чарт]]ы == === [[Вялікабрытанія]] === {| class="wikitable" !align="center" bgcolor="white" colspan="31"|{{Сцяг Вялікабрытаніі}} Чарт Вялікабрытаніі з 11 жніўня 1966 года |- style="background-color: #white;" !align="center"|Тыдзень !01 !02 !03 !04 !05 !06 !07 !08 !09 !10 !11 !12 !13 |- !align="center" style="background-color: #white;"|Пазіцыя |08 |style="background-color:lightgreen"|01 |style="background-color:lightgreen"|01 |style="background-color:lightgreen"|01 |style="background-color:lightgreen"|01 |03 |05 |09 |18 |26 |30 |33 |42 |} === [[UK Singles Chart]] === {| class="wikitable" !align="center" bgcolor="white" colspan="31"|{{Сцяг Вялікабрытаніі}} Чарт «[[UK Singles Chart]]» з [[30 жніўня]] [[1986]] года |- style="background-color: #white;" !align="center"|Тыдзень !01 !02 |- !align="center" style="background-color: #white;"|Пазіцыя |style="background-color:lightgreen"|63 |81 |} == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * ''«Анталогія The Beatles»'' ([[2000]]), [[Сан-Францыска]]: «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8. * Марк Льюісан «Сесіі гуказапісу The Beatles» ([[1988]]), [[Нью-Ёрк]], «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1. * {{кніга |аўтар = Іэн Макдональд. |спасылка = https://books.google.com.ua/books?id=gjY5AQAAIAAJ&q=isbn:1844138283&dq=isbn:1844138283&hl=ru&sa=X&ei=pPimT9OUJMPPsgbCzPSLBQ&redir_esc=y |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы The Beatles і шасцідзясятыя |арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles’ Records and the Sixties |выданне = 2nd ed |месца = London |allpages = 554 |выдавецтва = Pimlico |год = 2005 |isbn = 1-844-13828-3 }} * Бары Майлз ''«Пол Мак-Картні: Шмат гадоў таму»'' ([[1997]]), «Henry Holt & Company», Нью-Ёрк ISBN 0-8050-5249-6 * Дэвід Шэф ''«Усё, пра што мы кажам: Апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она»'' ([[2000]]), Прэса Святога Марціна, [[Нью-Ёрк]] ISBN 0-312-25464-4 * Стыў Цёрнэр «Запіс цяжкага дня: Гісторыя за кожнай песняй The Beatles», [[Нью-Ёрк]], «Harper Paperbacks». ISBN 0-06-084409-4. * Марк Уолгрэн «The Beatles на запісе» ([[1982]]), [[Нью-Ёрк]], «Simon & Schuster». ISBN 0-671-45682-2. * Марк Уілкерсан «Дзівоснае падарожжа: жыццё Піта Таўнсгенда» ([[2006]]) * {{Кніга|аўтар=Jann Wenner|частка=John Lennon|спасылка частка=https://archive.org/details/rollingstoneinte0000unse/page/128/mode/2up|загаловак=The Rolling Stone Interviews: Talking with the Legends of Rock & Roll, 1967—1980|мова=en|месца=N. Y.|выдавецтва=St. Martin’s Press|выданне=1|pages=128–155|allpages=426|год=1981|isbn=0-312-68954-3|ref=RS Interviews}} == Спасылкі == * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1088454/REVEALED-The-haunting-life-story-pops-famous-songs--Eleanor-Rigby.html Біяграфія сапраўднай Элінар Рыгбі]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20080827231853/http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/img0075.htm Помнік Элінар Рыгбі, усталяваны ў Ліверпулі]{{ref|en}} * [http://www.pesni.ru/song/11003/ Акорды песні «Eleanor Rigby»] на сайце ''pesni.ru'' {{ВС}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] f4q7p7sj1lxz7oy3cgcm67nowwp3t3q 5159621 5159596 2026-06-30T09:17:28Z Цімур 27525 5159621 wikitext text/x-wiki {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[The Beatles]] | Альбом = [[Revolver]] | Бок А = «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» (двайны бок A) | Выпушчаны = [[5 жніўня]] [[1966]] <small>(Вялікабрытанія)</small><br>[[8 жніўня]] [[1966]] <small>(ЗША)</small> | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 28—29 красавіка, 6 чэрвеня 1966, [[Эбі-Роўд (студыя)|студыя «Эбі-Роўд»]] | Жанр = {{flatlist| * [[барока-поп]]<ref>Stanley, Bob (20 September 2007). [https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 "Pop: Baroque and a soft place"] {{Wayback|url=https://www.theguardian.com/music/2007/sep/21/popandrock1 |date=20130921163856 }}. [[The Guardian]]. London. Film & music section, p. 8.</ref> * [[арт-рок]]<ref>Rodriguez, Robert (2012). Revolver: How the Beatles Reimagined Rock 'n' Roll. Milwaukee, WI: Backbeat Books. ISBN 978-1-61713-009-0.</ref> }} | Кампазітар = [[Ленан — Мак-Картні]] | Працягласць = 2:06 | Лэйбл = [[Capitol Records]] {{Сцягафікацыя|ЗША}}<br>[[Parlophone]]/[[EMI]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Прадзюсар = [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] | Яшчэ = | Агляды = *«[[Rolling Stone]]» [https://www.rollingstone.com/news/story/6595982/eleanor_rigby спасылка] | Назва2 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | Папярэдні = [[Paperback Writer]] | Пап_год = 1966 | Год = 1966 | Наступны = [[Strawberry Fields Forever]] | Наступны2 = [[Penny Lane]] | Наст_год = 1967 }} '''Eleanor Rigby''' ({{IPA|[ˈɛlənər ˈrɪɡbi]}}, ''Э́лінар Ры́гбі'') — [[песня]] [[Англія|англійскага]] [[рок-гурт|рок-гурта]] [[The Beatles]], напісаная [[Пол Мак-Картні|Полам Мак-Картні]]<ref name="miles281">Барри Майлз ''«Пол Маккартни: Много лет назад»'' ([[1997]]), стр. 281.</ref>. З двайным [[струнны квартэт|струнным квартэтам]] пад кіраўніцтвам [[Джордж Генры Марцін|Джорджа Марціна]] і цудоўным тэкстам на тэму [[адзінота|адзіноты]] песня працягнула эпоху карэнных змен у творчасці гурта, якая пачалася пасля выпуску альбома ''[[Rubber Soul]]''. «Eleanor Rigby» стала адным з найбольш наватарскіх твораў «[[The Beatles]]»: нечаканая тэматыка, [[сюжэт]], [[стылістыка]], [[аранжыроўка]] на многія гады задалі стандарт развіцця ў [[поп-музыка|папулярнай музыцы]]<ref name=music-facts>[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ Факты пра песню «Eleanor Rigby»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Eleanor_Rigby/ |date=20090818174621 }} на сайце ''music-facts.ru''{{ref|ru}}</ref>. У кампазіцыі спалучыліся [[балада|баладная]] мелодыя, суровая [[марш (музыка)|маршавы]] поступ і водгулле [[Хрысціянская Царква|царкоўнай]] [[Паліфонія|паліфоніі]]<ref name=metamorfoza>[http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 Фрагмент з артыкула «Стилевые метаморфозы рока или путь к "третьей" музыке»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029203055/http://satanaz666.mylivepage.ru/wiki/195/199 |date=2013-10-29 }}{{ref|ru}}</ref>. У [[1966]] годзе песня атрымала прэмію «[[Грэмі]]» ў намінацыі за ''«Лепшы вакал у стылі рок-н-рол (мужчынскі ці жаночы)»'', а ў [[2004]] годзе «Eleanor Rigby» заняла 137 месца ў спісе ''«[[500 найвялікшых песень усіх часоў паводле часопіса Rolling Stone]]»''<ref name="rs500s">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs |title=The Rolling Stone 500 найвялікшых песень усіх часоў |publisher=[[Rolling Stone]] |access-date=2007-03-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/6642LDK3b?url=http://www.rollingstone.com/music/lists/the-500-greatest-songs-of-all-time-20110407 |archive-date=2012-03-10 }}</ref>. Кампазіцыя апавядае гісторыю самотнай дзяўчыны і [[святар]]а. Героі песні — глыбока [[адзінота|самотныя]] людзі, лёсы якіх пераплятаюцца, толькі калі дзяўчына памірае ў [[царква (збудаванне)|царкве]], дзе [[пропаведзь|прапаведуе]] святар. Не выключана, што персанажы гэтай песні з'яўляюцца ўсяго толькі зборнымі вобразамі, а не канкрэтнымі людзьмі. «Eleanor Rigby» згадваецца ў некаторых кнігах пра [[класічная музыка|класічную музыку]], дзе прызнаецца, што яна мала ў чым саступае многім песням вялікіх [[кампазітар]]аў мінулага<ref name="music-facts"/>. [[Кампазітар]] Говард Гудал кажа пра яе: ''«Ашаламляльнае перакліканне бездакорных [[мелодыя|мелодый]], з якім у гісторыі еўрапейскай музыкі, магчыма, можа параўнацца толькі [[Вольфганг Амадэй Моцарт|Моцарт]]», «адна з нямногіх спроб выратавання заходняй музычнай сістэмы» ад «шматгадовай эпідэміі [[авангард]]у», «[[горад|гарад]]ская версія трагічнай [[балада|балады]], напісаная на аснове [[Лад (музыка)|дарыйскага ладу]]»''<ref name="music-facts"/>. == Выпуск == Eleanor Rigby была выпушчана [[5 жніўня]] [[1966]] года. Яе выпуск адбыўся адначасова з выпускам альбома ''[[Revolver]]'' ([[Бок «А» і бок «Б»|«Б»-бок]] [[сінгл]]а — ''[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]'') пад [[лэйбл]]ам «[[Parlophone]]» у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і «[[Capitol Records|Capitol]]» у [[ЗША]]<ref name="lewisohn200">Льюісан (1988), с. 200.</ref>. Песня чатыры тыдні запар займала пазіцыю № 1 у спісе брытанскіх [[хіт-парад]]аў<ref name="macdonald">Макдональд (2005), с. 203-205.</ref>, аднак у хіт-парадах [[ЗША|Амерыкі]] здолела дасягнуць толькі адзінаццатай пазіцыі<ref name="walgren">Уолгрын (1982), с. 48.</ref>. == Гістарычныя факты == [[Файл:Rigby.jpg|міні|200px|Надмагілле Элінар Рыгбі]] У 80-х гадах на могілках, што прылягаюць да [[Царква Святога Пятра (Ліверпуль)|Царквы Святога Пятра]] ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]], была знойдзена магіла Элінар Рыгбі, у некалькіх ярдах ад якой знаходзілася магіла нейкага Мак-Кензі<ref name="anthology208">«Анталогія The Beatles» (2000), с. 208.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |title=Надмагілле «Eleanor Rigby» на могілках Царквы Святога Пятра ў Ліверпулі |access-date=2007-03-09 |archive-url=https://www.webcitation.org/66haj87lF?url=http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/rogerrigbyc.htm |archive-date=2012-04-05 }}</ref>. Сапраўдная Элінар Рыгбі нарадзілася ў [[1895]] годзе, была замужам за чалавекам па імені Томас Вудс і пражыла сваё жыццё ў [[Вултан]]е — прыгарадзе [[Ліверпуль|Ліверпуля]]. Элінар памерла [[10 кастрычніка]] [[1939]] года ва ўзросце 44 гадоў. Ці стала пахаваная тут Элінар крыніцай натхнення для напісання песні, дагэтуль невядома, але яе надмагілле стала месцам паломніцтва паклоннікаў творчасці [[The Beatles]], якія прыязджаюць у [[Ліверпуль]]<ref name="Beatles Bible">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |publisher=Біблія The Beatles |title=Eleanor Rigby |access-date=2008-10-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sa5dqJ?url=http://www.beatlesbible.com/songs/eleanor-rigby/ |archive-date=2011-01-28 }}</ref>. У снежні [[1982]] года ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]] на Стэнлі Стрыт, непадалёк ад Мэцью-стрыт, усталяваны помнік — статуя Элінар Рыгбі, жанчыны, якая самотна сядзіць на лаве. Гэтае месца стала нязменным сімвалам самотных людзей усяго свету. На шыльдзе побач са статуяй выбіта прысвячэнне: Eleanor Rigby. «All the lonely people …» ''({{tr-en|Элінар Рыгбі. «Усім самотным людзям»}})''. У [[відэакліп|кліп]]е [[1995]] года на песню [[Free as a Bird]] у адным з кадраў паказаны магіла Элінар і фігура святара Мак-Кензі, якая аддаляецца ад яе. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Пол Мак-Картні]] — [[вакал]] * [[Джон Ленан]] — [[гарманічны вакал]] * [[Джордж Харысан]] — гарманічны вакал * Тоні Гілберт — [[скрыпка]] * Сідні Сакс — скрыпка * Джон Шарп — скрыпка * Юрген Хес — скрыпка * Стэфен Шынглз — альт * Джон Андервуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] * [[Дэрэк Сімпсан]] — [[віяланчэль]] * [[Норман Джонс]] — віяланчэль * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[аранжыроўшчык]] * [[Джэф Эмерык]] — [[інжынер]] == [[Кавер-версія|Кавер]]-версіі == === Студыйныя версіі === {{Сінгл | Назва = Eleanor Rigby | Вокладка = | Выканаўца = [[Рэй Чарльз]] | Альбом = [[Portrait of Ray]] | Выпушчаны = сакавік 1968 | Фармат = [[Грампласцінка|7”]] | Запісаны = 1968 | Жанр = [[рытм-энд-блюз]] | Кампазітар = [[Джон Ленан|Ленан]]/[[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] | Працягласць = 2 хв. 11 с. | Лэйбл = [[ABC Records]] ({{Сцягафікацыя|ЗША}}) | Прадзюсар = [[Сід Фелер]] | Папярэдні = [[Come Rain Or Come Shine]] | Пап_год = 1968 | Год = 1968 | Наступны = [[Understanding]] | Наст_год = 1968 }} Агулам было выпушчана каля 61 кавер-версіі песні<ref name="coversfull">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html |title=Трэкліст кавер-версій песень Beatles |archive-url=https://www.webcitation.org/66hajeWwj?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html |archive-date=2012-04-05 }}</ref>, сярод іх: # Версія [[1967]] года [[Джоан Баэз]], якая ўвайшла ў альбом спявачкі ''[[Joan (альбом)|Joan]]''. # Версія [[Рэй Чарльз|Рэя Чарльза]], выпушчаная сінглам, увайшла ў альбом музыканта ''A Portrait of Ray'' ([[1968]]). # Версія [[Арэта Франклін|Арэты Франклін]] для альбома ''[[This Girl's in Love with You (альбом)|This Girl’s in Love with You]]'' ([[1970]]), якая выйшла [[сінгл]]ам. # [[Італія|Італьянскі]] спявак і кінаакцёр [[Адрыяна Чэлентана]] ў 1986 годзе запісаў версію кампазіцыі на італьянскай мове, якая ўвайшла ў яго альбом ''[[I miei americani 2]]''. # [[Рок-гурт]] [[Kansas]] запісаў песню, якая ўвайшла ў альбом 1998 года ''[[Always Never the Same]]''. # Гурт [[Pain]] зрабіў запіс гэтай песні, якая ў далейшым увайшла ў альбом музыкантаў 2002 года ''[[Nothing Remains the Same]]''. # [[Гітарыст]] гурта [[Twisted Sister]] [[Эдзі Ахеда]] запісаў кавер-версію песні для свайго сольнага альбома [[2006]] года ''[[Axes 2 Axes]]''. # [[Санкт-Пецярбург|Піцерскі]] гурт [[Animal Jazz]] выканаў песню на сінгле 2003 года «15». # У 2012 годзе [[Масква|маскоўскі]] гурт «[[Слот (гурт)|Слот]]» прыняў удзел у праекце Let it Beatles, запісаўшы песню Eleanor Reagby. === «Жывыя» выкананні === * [[The Supremes]] выканалі песню, уключыўшы яе ў адно са сваіх канцэртных папуры разам з гуртом [[The Temptations]]. === [[Семпл]]ы === * У [[1994]] годзе [[Ірландыя|ірландская]] спявачка [[Шынейд О’Конар]] выкарыстала тэматыку песні для сваёй кампазіцыі «[[Famine]]», якая ўвайшла ў альбом ''[[Universal Mother]]''. Песня была пазней паўторна зведзена і выпушчана [[сінгл]]ам у [[1995]] годзе. Кампазіцыя ўвайшла ў «Топ 40» [[Вялікабрытанія|брытанскіх]] музычных хітоў. == [[Чарт]]ы == === [[Вялікабрытанія]] === {| class="wikitable" !align="center" bgcolor="white" colspan="31"|{{Сцяг Вялікабрытаніі}} Чарт Вялікабрытаніі з 11 жніўня 1966 года |- style="background-color: #white;" !align="center"|Тыдзень !01 !02 !03 !04 !05 !06 !07 !08 !09 !10 !11 !12 !13 |- !align="center" style="background-color: #white;"|Пазіцыя |08 |style="background-color:lightgreen"|01 |style="background-color:lightgreen"|01 |style="background-color:lightgreen"|01 |style="background-color:lightgreen"|01 |03 |05 |09 |18 |26 |30 |33 |42 |} === [[UK Singles Chart]] === {| class="wikitable" !align="center" bgcolor="white" colspan="31"|{{Сцяг Вялікабрытаніі}} Чарт «[[UK Singles Chart]]» з [[30 жніўня]] [[1986]] года |- style="background-color: #white;" !align="center"|Тыдзень !01 !02 |- !align="center" style="background-color: #white;"|Пазіцыя |style="background-color:lightgreen"|63 |81 |} == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * ''«Анталогія The Beatles»'' ([[2000]]), [[Сан-Францыска]]: «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8. * Марк Льюісан «Сесіі гуказапісу The Beatles» ([[1988]]), [[Нью-Ёрк]], «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1. * {{кніга |аўтар = Іэн Макдональд. |спасылка = https://books.google.com.ua/books?id=gjY5AQAAIAAJ&q=isbn:1844138283&dq=isbn:1844138283&hl=ru&sa=X&ei=pPimT9OUJMPPsgbCzPSLBQ&redir_esc=y |загаловак = Пераварот у мазгах: запісы The Beatles і шасцідзясятыя |арыгінал = Revolution in the Head: The Beatles’ Records and the Sixties |выданне = 2nd ed |месца = London |allpages = 554 |выдавецтва = Pimlico |год = 2005 |isbn = 1-844-13828-3 }} * Бары Майлз ''«Пол Мак-Картні: Шмат гадоў таму»'' ([[1997]]), «Henry Holt & Company», Нью-Ёрк ISBN 0-8050-5249-6 * Дэвід Шэф ''«Усё, пра што мы кажам: Апошняе асноўнае інтэрв'ю з Джонам Ленанам і Ёка Она»'' ([[2000]]), Прэса Святога Марціна, [[Нью-Ёрк]] ISBN 0-312-25464-4 * Стыў Цёрнэр «Запіс цяжкага дня: Гісторыя за кожнай песняй The Beatles», [[Нью-Ёрк]], «Harper Paperbacks». ISBN 0-06-084409-4. * Марк Уолгрэн «The Beatles на запісе» ([[1982]]), [[Нью-Ёрк]], «Simon & Schuster». ISBN 0-671-45682-2. * Марк Уілкерсан «Дзівоснае падарожжа: жыццё Піта Таўнсгенда» ([[2006]]) * {{Кніга|аўтар=Jann Wenner|частка=John Lennon|спасылка частка=https://archive.org/details/rollingstoneinte0000unse/page/128/mode/2up|загаловак=The Rolling Stone Interviews: Talking with the Legends of Rock & Roll, 1967—1980|мова=en|месца=N. Y.|выдавецтва=St. Martin’s Press|выданне=1|pages=128–155|allpages=426|год=1981|isbn=0-312-68954-3|ref=RS Interviews}} == Спасылкі == * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1088454/REVEALED-The-haunting-life-story-pops-famous-songs--Eleanor-Rigby.html Біяграфія сапраўднай Элінар Рыгбі]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20080827231853/http://www.sjsfiles.btinternet.co.uk/img0075.htm Помнік Элінар Рыгбі, усталяваны ў Ліверпулі]{{ref|en}} * [http://www.pesni.ru/song/11003/ Акорды песні «Eleanor Rigby»] на сайце ''pesni.ru'' {{ВС}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] mpfpele8wvips16461rl3x73vf2l8eg Катэгорыя:Тэлесерыялы пра серыйных забойцаў 14 810133 5159599 2026-06-30T08:25:51Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Творы пра серыйных забойцаў|Серыйны]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы паводле тэматыкі]]» 5159599 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Творы пра серыйных забойцаў|Серыйны]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы паводле тэматыкі]] qtw4h8xx42z6bqjkntu2cqtw4y7wt30 Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968 0 810134 5159600 2026-06-30T08:32:02Z Sudghdjdjs 170457 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[14 чэрвеня|14]] — [[18 чэрвеня]] [[1972]] |чэмпіён = {{Футбол|ITA}} |2 месца = {{Футбол|YUG}} |3 месца = {{Футбол|ENG}} |4 месца = {{Футбол|URS}} |гульняў = 4 |гледачоў...» 5159600 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[14 чэрвеня|14]] — [[18 чэрвеня]] [[1972]] |чэмпіён = {{Футбол|ITA}} |2 месца = {{Футбол|YUG}} |3 месца = {{Футбол|ENG}} |4 месца = {{Футбол|URS}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1964|1964]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972|1972]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968''' — трэці [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[5 чэрвеня|5]] па [[10 чэрвеня]] [[1968]] года ў [[Італія| Італіі]] <ref>https://ru.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1968/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнір4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |5 чэрвеня. [[Неапаль]]|'''{{футбол|Італія}}''' (па жэрабю)|'''0'''|{{футбол|СССР}}|0 |5 чэрвеня. [[Фларэнцыя]]|'''{{футбол|YUG}}'''|'''1'''|{{футбол|Англія}}|0 <!-- фінал --> |8 чэрвеня. [[Рым]] (перайграванне 10 чэрвеня)|'''{{футбол|Італія}}'''|'''2 (1)'''|{{футбол|YUG}}|0 (1) |8 чэрвеня. [[Рым]]|'''{{футбол|Англія}}'''|'''2'''|{{футбол|СССР}}|0 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1968]] [[Катэгорыя:1968 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1968 года]] k74nypf6djfi5qf1n8c6wu58wfvnjcd 5159602 5159600 2026-06-30T08:33:26Z Sudghdjdjs 170457 5159602 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[5 чэрвеня|5]] — [[10 чэрвеня]] [[1968]] |чэмпіён = {{Футбол|ITA}} |2 месца = {{Футбол|YUG}} |3 месца = {{Футбол|ENG}} |4 месца = {{Футбол|URS}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1964|1964]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972|1972]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968''' — трэці [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[5 чэрвеня|5]] па [[10 чэрвеня]] [[1968]] года ў [[Італія| Італіі]] <ref>https://ru.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1968/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнір4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |5 чэрвеня. [[Неапаль]]|'''{{футбол|Італія}}''' (па жэрабю)|'''0'''|{{футбол|СССР}}|0 |5 чэрвеня. [[Фларэнцыя]]|'''{{футбол|YUG}}'''|'''1'''|{{футбол|Англія}}|0 <!-- фінал --> |8 чэрвеня. [[Рым]] (перайграванне 10 чэрвеня)|'''{{футбол|Італія}}'''|'''2 (1)'''|{{футбол|YUG}}|0 (1) |8 чэрвеня. [[Рым]]|'''{{футбол|Англія}}'''|'''2'''|{{футбол|СССР}}|0 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1968]] [[Катэгорыя:1968 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1968 года]] lzo5xcfxe30rdgu1nv9b07kwv7kggb4 5159603 5159602 2026-06-30T08:33:42Z Sudghdjdjs 170457 5159603 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Італія}} |лога = |час = [[5 чэрвеня|5]] — [[10 чэрвеня]] [[1968]] |чэмпіён = {{Футбол|ITA}} |2 месца = {{Футбол|YUG}} |3 месца = {{Футбол|ENG}} |4 месца = {{Футбол|URS}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1964|1964]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1972|1972]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968''' — трэці [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[5 чэрвеня|5]] па [[10 чэрвеня]] [[1968]] года ў [[Італія|Італіі]] <ref>https://ru.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1968/</ref>. == Фінальны турнір == {{Турнір4 <!--Дата-Месца/1-я каманда/галы 1-й каманды/2-я каманда/галы 2-й каманды --> <!-- паўфіналы --> |5 чэрвеня. [[Неапаль]]|'''{{футбол|Італія}}''' (па жэрабю)|'''0'''|{{футбол|СССР}}|0 |5 чэрвеня. [[Фларэнцыя]]|'''{{футбол|YUG}}'''|'''1'''|{{футбол|Англія}}|0 <!-- фінал --> |8 чэрвеня. [[Рым]] (перайграванне 10 чэрвеня)|'''{{футбол|Італія}}'''|'''2 (1)'''|{{футбол|YUG}}|0 (1) |8 чэрвеня. [[Рым]]|'''{{футбол|Англія}}'''|'''2'''|{{футбол|СССР}}|0 }} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1968]] [[Катэгорыя:1968 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1968 года]] l7uabu7p687afspr3yljxyx89p195x1 Катэгорыя:Гісторыя адукацыі 14 810135 5159601 2026-06-30T08:32:16Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Адукацыя]] [[Катэгорыя:Гісторыя паводле тэм|Адукацыя]] {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}}» 5159601 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Адукацыя]] [[Катэгорыя:Гісторыя паводле тэм|Адукацыя]] {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} 8ty678ked7hg984a1dcwkdpe9xyffyf Катэгорыя:Гісторыя Удмурціі 14 810136 5159604 2026-06-30T08:38:25Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гісторыя рэгіёнаў Расіі|Удмурція]] [[Катэгорыя:Удмурція]]» 5159604 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Гісторыя рэгіёнаў Расіі|Удмурція]] [[Катэгорыя:Удмурція]] 24p1hy1yhg9briu3tyafucnq4xqs0jh Чэмпіянат Еўропы па футболе 1964 0 810137 5159606 2026-06-30T08:45:56Z Sudghdjdjs 170457 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Іспанія}} |лога = |час = [[17 чэрвеня|17]] — [[21 чэрвеня]] [[1964]] |чэмпіён = {{Футбол|ESP}} |2 месца = {{Футбол|URS}} |3 месца = {{Футбол|HUN}} |4 месца = {{Футбол|DEN}} |гульняў = 4 |гледачо...» 5159606 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Іспанія}} |лога = |час = [[17 чэрвеня|17]] — [[21 чэрвеня]] [[1964]] |чэмпіён = {{Футбол|ESP}} |2 месца = {{Футбол|URS}} |3 месца = {{Футбол|HUN}} |4 месца = {{Футбол|DEN}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1960|1960]] |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1968|1968]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1964''' — другі [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[17 чэрвеня|17]] па [[21 чэрвеня]] [[1964]] года ў [[Іспанія|Іспаніі]] <ref>https://ru.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1964/</ref>. == Фінальны турнір == {| border=0 cellpadding=0 cellspacing=0 style="font-size: 90%; margin:1em 2em 1em 1em;" | | align="center" colspan="2" style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f2f2f2|{{{RD1|Паўфіналы}}} | colspan="2" | | align="center" colspan="2" style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=gold|{{{RD2|Фінал}}} |- | | width=160| | width=50| | width=20| | width=25| | width=160| | width=50| |- | height=6| | colspan="6" rowspan="1"|[[17 чэрвеня]] |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{Футбол|ESP}}''' ([[дадатковы час|д. ч.]]) | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''2''' | align=center style="border-width:0 0 2px 0; border-style:solid;border-color:black;"| |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{футбол|HUN}} | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''1''' | rowspan="10" align=center style="border-width:2px 2px 2px 0; border-style:solid;border-color:black;"| |- | height=6| | |- | height=6| | colspan="4" rowspan="1"| | colspan="2" rowspan="1"|[[21 чэрвеня]] |- | height=6| | rowspan="2" colspan="3"| | align=center style="border-width:0 0 2px 0; border-style:solid;border-color:black;"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{Футбол|ESP}}''' | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''2''' |- | height=6| | align=center style="border-width:2px 0 0 0; border-style=solid;border-color:black;"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{Футбол|URS}} | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''1''' |- | height=6| | |- | height="6"| | |- | height=6| | colspan="4" rowspan="1"| | colspan="2" rowspan="1" align="center" style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#cc9966"|{{{Consol|Трэцяе месца}}} |- | height=6| | colspan="2" rowspan="1"|[[17 чэрвеня]] | colspan="1" rowspan="1"| | colspan="2" rowspan="1"|[[20 чэрвеня]] |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|'''{{Футбол|URS}}''' | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''3''' | colspan="1" rowspan="1"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|'''{{футбол|HUN}}''' ([[дадатковы час|д. ч.]]) | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9" align="center"|'''3''' |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"| {{футбол|DEN}} | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''0''' | align=center style="border-width:2px 0 0 0; border-style:solid;border-color:black;"| | colspan="1" rowspan="1"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{футбол|DEN}} | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9" align="center"|'''1''' |} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1964]] [[Катэгорыя:1964 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1964 года]] cqetz8vjvfz81oa69nsuqkyuk20oydu Катэгорыя:Джалал-Абадская вобласць 14 810138 5159608 2026-06-30T08:50:06Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Вобласці Кыргызстана]]» 5159608 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Вобласці Кыргызстана]] 1m8514uze0t5ban0jel5vt5htqu17tt Катэгорыя:Заходне-Капская правінцыя 14 810139 5159611 2026-06-30T08:55:57Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Правінцыі ПАР]]» 5159611 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Правінцыі ПАР]] ctmmw8ewc3hw945tun4nityz6kojfhs Чэмпіянат Еўропы па футболе 1960 0 810140 5159612 2026-06-30T08:56:22Z Sudghdjdjs 170457 Новая старонка: «{{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Францыя}} |лога = |час = [[6 чэрвеня|6]] — [[10 чэрвеня]] [[1960]] |чэмпіён = {{Футбол|URS}} |2 месца = {{Футбол|YUG}} |3 месца = {{Футбол|TCH}} |4 месца = {{Футбол|FRA}} |гульняў = 4 |гледачоў...» 5159612 wikitext text/x-wiki {{Спаборніцтва футбольных зборных |месца = {{Сцягафікацыя|Францыя}} |лога = |час = [[6 чэрвеня|6]] — [[10 чэрвеня]] [[1960]] |чэмпіён = {{Футбол|URS}} |2 месца = {{Футбол|YUG}} |3 месца = {{Футбол|TCH}} |4 месца = {{Футбол|FRA}} |гульняў = 4 |гледачоў = |папярэдні чэмпіянат = |наступны чэмпіянат = [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 1964|1964]] }} '''Чэмпіянат Еўропы па футболе 1960''' — першы [[чэмпіянат Еўропы па футболе]], які праходзіў з [[6 чэрвеня|6]] па [[10 чэрвеня]] [[1960]] года ў [[Францыя|Францыі]] <ref>https://ru.uefa.com/uefaeuro/history/seasons/1960/</ref>. == Фінальны турнір == {| border=0 cellpadding=0 cellspacing=0 style="font-size: 90%; margin:1em 2em 1em 1em;" | | align="center" colspan="2" style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f2f2f2|{{{RD1|Паўфіналы}}} | colspan="2" | | align="center" colspan="2" style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=gold|{{{RD2|Фінал}}} |- | | width=160| | width=50| | width=20| | width=25| | width=160| | width=50| |- | height=6| | colspan="6" rowspan="1"|6 ліпеня |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{футбол|CSK}} | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|0 | align=center style="border-width:0 0 2px 0; border-style:solid;border-color:black;"| |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|'''{{футбол|URS}}''' | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''3''' | rowspan="10" align=center style="border-width:2px 2px 2px 0; border-style:solid;border-color:black;"| |- | height=6| | |- | height=6| | colspan="4" rowspan="1"| | colspan="2" rowspan="1"|10 ліпеня |- | height=6| | rowspan="2" colspan="3"| | align=center style="border-width:0 0 2px 0; border-style:solid;border-color:black;"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|'''{{футбол|URS}}''' | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''2''' |- | height=6| | align=center style="border-width:2px 0 0 0; border-style:solid;border-color:black;"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{футбол|YUG}} | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|1 |- | height=6| | |- | height="6"| | |- | height=6| | colspan="4" rowspan="1"| | colspan="2" rowspan="1" align="center" style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#cc9966"|{{{Consol|Трэцяе месца}}} |- | height=6| | colspan="2" rowspan="1"|6 ліпеня | colspan="1" rowspan="1"| | colspan="2" rowspan="1"|9 ліпеня |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{футбол|FRA}} | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|4 | colspan="1" rowspan="1"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|'''{{футбол|CSK}}''' | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9" align="center"|'''2''' |- | height=6| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"| '''{{футбол|YUG}}''' | align=center style="border:1px solid #aaa;" bgcolor=#f9f9f9|'''5''' | align=center style="border-width:2px 0 0 0; border-style:solid;border-color:black;"| | colspan="1" rowspan="1"| | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9"|{{футбол|FRA}} | style="border:1px solid #aaa;" bgcolor="#f9f9f9" align="center"|0 |} {{Зноскі}} {{Чэмпіянаты Еўропы па футболе}} [[Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па футболе|1960]] [[Катэгорыя:1960 год у футболе]] [[Катэгорыя:Чэрвень 1960 года]] 31fg44jh5dlh1v8ohq91bcprnejgafu Катэгорыя:Зямная кара 14 810141 5159617 2026-06-30T09:05:16Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Літасфера]] [[Катэгорыя:Абалонкі Зямлі]]» 5159617 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|}}{{Навігацыя}} [[Катэгорыя:Літасфера]] [[Катэгорыя:Абалонкі Зямлі]] j3jn6dlms6s9wmmfame752420wwql6x Катэгорыя:Калон 14 810142 5159619 2026-06-30T09:15:02Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Грашовыя адзінкі паводле алфавіта]]» 5159619 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Грашовыя адзінкі паводле алфавіта]] su7zwol1eeemf7aae3dzez4scjrypr7 Уладзімір Віктаравіч Уйба 0 810143 5159627 2026-06-30T09:28:38Z StarDeg 16311 Новая старонка: «'''Уладзімір Віктаравіч Уйба''' (нар. 4 кастрычніка 1958, Омск, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач і вучоны ў галіне прафілактычнай медыцыны. Першы намеснік начальніка Галоўнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны Ра...» 5159627 wikitext text/x-wiki '''Уладзімір Віктаравіч Уйба''' (нар. 4 кастрычніка 1958, Омск, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач і вучоны ў галіне прафілактычнай медыцыны. Першы намеснік начальніка Галоўнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі з 7 лістапада 2024 года. Кіраўнік Рэспублікі Комі з 23 верасня 2020 года па 5 лістапада 2024 года (врио 2 красавіка — 23 верасня 2020). Сакратар Комі рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 29 студзеня 2022 года па 28 лістапада 2024 года (врио 3 снежня 2021 — 29 студзеня 2022). У 2004—2020 гадах — кіраўнік Федэральнага медыка-біялагічнага агенцтва Расіі, у 2020 годзе — намеснік міністра аховы здароўя Расійскай Федэрацыі (22 студзеня — 2 красавіка 2020). Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1-га класа (2012). Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі, заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі. З-за падтрымкі расійскай вайны супраць Украіны знаходзіцца пад персанальнымі міжнароднымі санкцыямі: Вялікабрытаніі — з 26 ліпеня 2022 года, Канады — з 19 жніўня 2022 года, Украіны — з 19 кастрычніка 2022 года і ЗША — з 15 снежня 2022 года. r9c57ddc085qhpa4caj2y40pn54co3p 5159628 5159627 2026-06-30T09:29:20Z StarDeg 16311 5159628 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Уладзімір Віктаравіч Уйба''' (нар. 4 кастрычніка 1958, Омск, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач і вучоны ў галіне прафілактычнай медыцыны. Першы намеснік начальніка Галоўнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі з 7 лістапада 2024 года. Кіраўнік Рэспублікі Комі з 23 верасня 2020 года па 5 лістапада 2024 года (врио 2 красавіка — 23 верасня 2020). Сакратар Комі рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 29 студзеня 2022 года па 28 лістапада 2024 года (врио 3 снежня 2021 — 29 студзеня 2022). У 2004—2020 гадах — кіраўнік Федэральнага медыка-біялагічнага агенцтва Расіі, у 2020 годзе — намеснік міністра аховы здароўя Расійскай Федэрацыі (22 студзеня — 2 красавіка 2020). Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1-га класа (2012). Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі, заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі. З-за падтрымкі расійскай вайны супраць Украіны знаходзіцца пад персанальнымі міжнароднымі санкцыямі: Вялікабрытаніі — з 26 ліпеня 2022 года, Канады — з 19 жніўня 2022 года, Украіны — з 19 кастрычніка 2022 года і ЗША — з 15 снежня 2022 года. r4agiwbctdkshqubz09r6xpk084j6qs 5159629 5159628 2026-06-30T09:30:52Z StarDeg 16311 5159629 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Уладзімір Віктаравіч Уйба''' (нар. 4 кастрычніка 1958, Омск, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач і вучоны ў галіне прафілактычнай медыцыны. Першы намеснік начальніка Галоўнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі з 7 лістапада 2024 года. Кіраўнік Рэспублікі Комі з 23 верасня 2020 года па 5 лістапада 2024 года (врио 2 красавіка — 23 верасня 2020). Сакратар Комі рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 29 студзеня 2022 года па 28 лістапада 2024 года (врио 3 снежня 2021 — 29 студзеня 2022). У 2004—2020 гадах — кіраўнік Федэральнага медыка-біялагічнага агенцтва Расіі, у 2020 годзе — намеснік міністра аховы здароўя Расійскай Федэрацыі (22 студзеня — 2 красавіка 2020). Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1-га класа (2012). Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі, заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі. З-за падтрымкі расійскай вайны супраць Украіны знаходзіцца пад персанальнымі міжнароднымі санкцыямі: Вялікабрытаніі — з 26 ліпеня 2022 года, Канады — з 19 жніўня 2022 года, Украіны — з 19 кастрычніка 2022 года і ЗША — з 15 снежня 2022 года. {{Бібліяінфармацыя}} ltzzrild9f87j1060tjdjx00p21z1sm 5159661 5159629 2026-06-30T11:58:14Z Culamar 102133 шаблон 5159661 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Уладзімір Віктаравіч Уйба''' ({{ВД-Прэамбула}}) — расійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач і вучоны ў галіне прафілактычнай медыцыны. Першы намеснік начальніка Галоўнага ваенна-медыцынскага ўпраўлення Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі з 7 лістапада 2024 года. Кіраўнік Рэспублікі Комі з 23 верасня 2020 года па 5 лістапада 2024 года (врио 2 красавіка — 23 верасня 2020). Сакратар Комі рэгіянальнага аддзялення партыі «Адзіная Расія» з 29 студзеня 2022 года па 28 лістапада 2024 года (врио 3 снежня 2021 — 29 студзеня 2022). У 2004—2020 гадах — кіраўнік Федэральнага медыка-біялагічнага агенцтва Расіі, у 2020 годзе — намеснік міністра аховы здароўя Расійскай Федэрацыі (22 студзеня — 2 красавіка 2020). Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1-га класа (2012). Заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі, заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі. З-за падтрымкі расійскай вайны супраць Украіны знаходзіцца пад персанальнымі міжнароднымі санкцыямі: Вялікабрытаніі — з 26 ліпеня 2022 года, Канады — з 19 жніўня 2022 года, Украіны — з 19 кастрычніка 2022 года і ЗША — з 15 снежня 2022 года. {{Бібліяінфармацыя}} tn4qgwplhigy4v96p4ydvszsonqlivu Фанні і Аляксандр 0 810144 5159632 2026-06-30T10:46:29Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Фільм}} '''«Фані і Аляксандр»''' (швед. Fanny och Alexander) — фільм шведскага рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] 1982 года, які заваяваў чатыры статуэткі прэміі «[[Оскар]]» і прэмію «[[Залаты глобус]]». Карціна існуе ў двух версіях — поўнай тэлевізійнай і ка...» 5159632 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Фані і Аляксандр»''' (швед. Fanny och Alexander) — фільм шведскага рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] 1982 года, які заваяваў чатыры статуэткі прэміі «[[Оскар]]» і прэмію «[[Залаты глобус]]». Карціна існуе ў двух версіях — поўнай тэлевізійнай і кароткай кінаверсіі. Бергман адзначаў: «Тэлевізійны варыянт — галоўны. Менавіта за гэты фільм я сёння гатовы адказваць галавой. Кінапракат быў неабходны, але не меў першараднага значэння». [[Катэгорыя:Фільмы 1982 года]] 6au80osk0bandeuh77d1irymbeublz5 5159633 5159632 2026-06-30T10:47:49Z Autumndancer 168015 5159633 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Фані і Аляксандр»''' ({{lang-sv|Fanny och Alexander}}) — фільм шведскага рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] 1982 года, які заваяваў чатыры статуэткі прэміі «[[Оскар]]» і прэмію «[[Залаты глобус]]». Карціна існуе ў двух версіях — поўнай тэлевізійнай і кароткай кінаверсіі. Бергман адзначаў: «Тэлевізійны варыянт — галоўны. Менавіта за гэты фільм я сёння гатовы адказваць галавой. Кінапракат быў неабходны, але не меў першараднага значэння». {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1982 года]] ibqjhz5qdbich43vh71gsgbpe6p8aso 5159634 5159633 2026-06-30T10:52:14Z Autumndancer 168015 Autumndancer перанёс старонку [[Фані і Аляксандр]] у [[Фанні і Аляксандр]]: паводле БЭ 5159633 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Фані і Аляксандр»''' ({{lang-sv|Fanny och Alexander}}) — фільм шведскага рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] 1982 года, які заваяваў чатыры статуэткі прэміі «[[Оскар]]» і прэмію «[[Залаты глобус]]». Карціна існуе ў двух версіях — поўнай тэлевізійнай і кароткай кінаверсіі. Бергман адзначаў: «Тэлевізійны варыянт — галоўны. Менавіта за гэты фільм я сёння гатовы адказваць галавой. Кінапракат быў неабходны, але не меў першараднага значэння». {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1982 года]] ibqjhz5qdbich43vh71gsgbpe6p8aso 5159636 5159634 2026-06-30T10:52:30Z Autumndancer 168015 5159636 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Фанні і Аляксандр»''' ({{lang-sv|Fanny och Alexander}}) — фільм шведскага рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] 1982 года, які заваяваў чатыры статуэткі прэміі «[[Оскар]]» і прэмію «[[Залаты глобус]]». Карціна існуе ў двух версіях — поўнай тэлевізійнай і кароткай кінаверсіі. Бергман адзначаў: «Тэлевізійны варыянт — галоўны. Менавіта за гэты фільм я сёння гатовы адказваць галавой. Кінапракат быў неабходны, але не меў першараднага значэння». {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1982 года]] sllci1w8ob7bda68l8im2bvfl7llxvy 5159637 5159636 2026-06-30T10:53:29Z Autumndancer 168015 5159637 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Фанні і Аляксандр»'''<ref>{{Крыніцы/БелЭн|3}} — артыкул Інгмар Бергман</ref> ({{lang-sv|Fanny och Alexander}}) — фільм шведскага рэжысёра [[Інгмар Бергман|Інгмара Бергмана]] 1982 года, які заваяваў чатыры статуэткі прэміі «[[Оскар]]» і прэмію «[[Залаты глобус]]». Карціна існуе ў двух версіях — поўнай тэлевізійнай і кароткай кінаверсіі. Бергман адзначаў: «Тэлевізійны варыянт — галоўны. Менавіта за гэты фільм я сёння гатовы адказваць галавой. Кінапракат быў неабходны, але не меў першараднага значэння». {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1982 года]] gcaokeqfyu2ll0v7fav55wnrbynjlsz Фані і Аляксандр 0 810145 5159635 2026-06-30T10:52:15Z Autumndancer 168015 Autumndancer перанёс старонку [[Фані і Аляксандр]] у [[Фанні і Аляксандр]]: паводле БЭ 5159635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Фанні і Аляксандр]] 2pvvksy9pzy7k9f6xergahudjdwjpsl Даўгапольскі 0 810146 5159648 2026-06-30T11:03:06Z Цімур 27525 Новая старонка: «'''Даўгапо{{subst:націск}}льскі''' — прозвішча, а таксама тапонім. == Прозвішча == * [[Арон Барысавіч Даўгапольскі]] (1930—2012) — савецкі і ізраільскі лінгвіст. * [[Цодзік Львовіч Даўгапольскі]] (1879—1959) — яўрэйскі пісьменнік. == Тапонім == * [[Даўгапольскі сельсавет]]...» 5159648 wikitext text/x-wiki '''Даўгапо́льскі''' — прозвішча, а таксама тапонім. == Прозвішча == * [[Арон Барысавіч Даўгапольскі]] (1930—2012) — савецкі і ізраільскі лінгвіст. * [[Цодзік Львовіч Даўгапольскі]] (1879—1959) — яўрэйскі пісьменнік. == Тапонім == * [[Даўгапольскі сельсавет]] — адмінінстратыўна-тэрытарыяльная адзінка ў [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. {{неадназначнасць}} [[Катэгорыя:Прозвішчы паводле алфавіта]] jt6iu0u8e3ul6p65c13nz5d6y1wu5k9 5159649 5159648 2026-06-30T11:03:53Z Цімур 27525 5159649 wikitext text/x-wiki '''Даўгапо́льскі''' — прозвішча, а таксама тапонім. == Прозвішча == * [[Арон Барысавіч Даўгапольскі]] (1930—2012) — савецкі і ізраільскі лінгвіст. * [[Цодзік Львовіч Даўгапольскі]] (1879—1959) — яўрэйскі пісьменнік. == Тапонім == * [[Даўгапольскі сельсавет]] — адмінінстрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Гарадоцкі раён|Гарадоцкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. {{неадназначнасць}} [[Катэгорыя:Прозвішчы паводле алфавіта]] mnbuyzicjn77u8ss6qwhaonknmynvay Песня пра майго Сіда 0 810147 5159650 2026-06-30T11:05:09Z Ілля Касакоў 21245 Новая старонка: «'''Песня пра майго Сіда''' ([[Іспанская мова|ісп.]] Cantar de mío Cid) — помнік іспанскага [[Эпас|гераічнага эпасу]]. Складзены невядомым аўтарам у [[XII стагоддзе|ХІІ стагоддзі]], захаваўся ў няпоўным рукапісе 1307 года, упершыню выданы ў XVIII стагоддзі (1779). Гістарычную а...» 5159650 wikitext text/x-wiki '''Песня пра майго Сіда''' ([[Іспанская мова|ісп.]] Cantar de mío Cid) — помнік іспанскага [[Эпас|гераічнага эпасу]]. Складзены невядомым аўтарам у [[XII стагоддзе|ХІІ стагоддзі]], захаваўся ў няпоўным рукапісе 1307 года, упершыню выданы ў XVIII стагоддзі (1779). Гістарычную аснову паэмы склалі падзеі [[Рэканкіста|Рэканкісты]] — барацьба іспанцаў з [[Арабы|арабамі]], якія захапілі [[Пірэнеі]]. Галоўны герой — доблесны і мудры [[Сід Кампеадор|Сід]] (ад [[Арабская мова|арабскага]] «сеід», што азначае пан), гістарычным прататыпам якога стаў [[Каралеўства Кастылія|кастыльскі]] военачальнік Радрыга Дыяс дэ Бівар, празваны Кампеадорам (воінам). У ідэалізаваным вобразе Сіда ўвасобіліся характэрныя рысы змагара за вызваленне радзімы ад [[Маўры|маўраў]], вернага каралю [[Васалітэт|васала]], абаронцы народа ад уціску феадальнай знаці. Дэмакратызм і народнасць паэмы выявіліся ў разнастайнасці яе тэматыкі (палітычнай, ваеннай, бытавой, сямейнай), адсутнасці гіпербалізацыі ў адлюстраванні людзей і падзей, выразнай і яркай мове, блізкай да народнай. Помнік лічыцца першым шэдэўрам іспанскай літаратуры, значна паўплываў на яе далейшае развіццё. Вобраз Сіда адлюстраваны ў творах [[П’ер Карнель|П. Карнеля]], [[Мануэль Мачада|М. Мачада-і-Руіса]], навуковых працах І. Гердэра. Беларускі пераклад зрабілі [[Якуб Лапатка]] і [[Лявон Баршчэўскі]]. == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|12|«Песня пра майго Сіда»|Т. У. Кавалёва|328}} * Спеў пра Майго Сіда / са стараіспанскай пераклад Якуба Лапаткі і Лявона Баршчэўскага. — Мінск : Раман Цымбераў, 2025. * [https://litdiaspora.org.ua/poeziia/10923-pisnia-pro-mogo-sida/ Пісня про мого Сіда = Cantar de mio Cid] / Із староеспанської мови перек. проф. д-р Богдан І. Лончина; Укр. Катол. унів. ім. св. Климента Папи. — [[Рым|Roma]]: Universita Cattolica Ucraina, 1972. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта]][[Катэгорыя:Літаратура Іспаніі]][[Катэгорыя:Эпічныя паэмы]][[Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура]] a0x8poinzgy3175i9rzi3c5k2d00w7x Анастасія (фільм, 1956) 0 810148 5159652 2026-06-30T11:12:35Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «{{Фільм}} '''«Анастасія'''» ({{lang-en|Anastasia}}) — меладрама 1956 года з [[Інгрыд Бергман]] і [[Юл Брынер|Юлам Брынерам]] у галоўных ролях. Экранізацыя аднайменнай французскай п'есы Марселя Морэт. Калі здымкі толькі пачаліся, то прадзюсары думалі, што Ганна Андэрсан уж...» 5159652 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Анастасія'''» ({{lang-en|Anastasia}}) — меладрама 1956 года з [[Інгрыд Бергман]] і [[Юл Брынер|Юлам Брынерам]] у галоўных ролях. Экранізацыя аднайменнай французскай п'есы Марселя Морэт. Калі здымкі толькі пачаліся, то прадзюсары думалі, што Ганна Андэрсан ужо мёртвая, і толькі ў сярэдзіне яны даведаліся, што яна ўсё яшчэ жывая, з-за чаго ім прыйшлося ў тэрміновым парадку прыехаць да яе ў ФРГ і папрасіць згоду на выкарыстанне яе гісторыі. [[Катэгорыя:Фільмы 1956 года]] my05ob3qdrj0j0248xp95h2j7rrrfp3 5159653 5159652 2026-06-30T11:13:31Z Autumndancer 168015 5159653 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Анастасія'''» ({{lang-en|Anastasia}}) — меладрама 1956 года з [[Інгрыд Бергман]] і [[Юл Брынер|Юлам Брынерам]] у галоўных ролях. Экранізацыя аднайменнай французскай п'есы Марселя Морэт. Калі здымкі толькі пачаліся, то прадзюсары думалі, што Ганна Андэрсан ужо мёртвая, і толькі ў сярэдзіне яны даведаліся, што яна ўсё яшчэ жывая, з-за чаго ім прыйшлося ў тэрміновым парадку прыехаць да яе ў ФРГ і папрасіць згоду на выкарыстанне яе гісторыі. {{зноскі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1956 года]] 53w91yniy9jcag5quagmnb8a94su6ik Катэгорыя:Чэрвень 1960 года 14 810149 5159657 2026-06-30T11:48:27Z StachLysy 62453 Новая старонка: «{{Месяцы паводле гадоў}}» 5159657 wikitext text/x-wiki {{Месяцы паводле гадоў}} ml4lnt82pyvjor7f6inigkr4j8h6ub1 Катэгорыя:Чэрвень 1968 года 14 810150 5159658 2026-06-30T11:48:30Z StachLysy 62453 Новая старонка: «{{Месяцы паводле гадоў}}» 5159658 wikitext text/x-wiki {{Месяцы паводле гадоў}} ml4lnt82pyvjor7f6inigkr4j8h6ub1 Катэгорыя:Чэрвень 1976 года 14 810151 5159659 2026-06-30T11:48:32Z StachLysy 62453 Новая старонка: «{{Месяцы паводле гадоў}}» 5159659 wikitext text/x-wiki {{Месяцы паводле гадоў}} ml4lnt82pyvjor7f6inigkr4j8h6ub1 Катэгорыя:Чэрвень 1980 года 14 810152 5159660 2026-06-30T11:48:35Z StachLysy 62453 Новая старонка: «{{Месяцы паводле гадоў}}» 5159660 wikitext text/x-wiki {{Месяцы паводле гадоў}} ml4lnt82pyvjor7f6inigkr4j8h6ub1