Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk Нясвіжскі раён 0 2387 5164213 4835705 2026-07-10T14:22:46Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164213 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка | Беларуская назва = Нясвіжскі раён | Арыгінальная назва = | Герб = | Сцяг = Flag of Niasviž.svg | Краіна = [[Беларусь]] | Статут = раён | Гімн = | Уваходзіць у = [[Мінская вобласць]] | Уключае = | Сталіца = [[Нясвіж]] | Буйныгорад = | Буйныягарады = | Датаўтварэння = [[15 студзеня]] [[1940]] | Скасаванне = | Раздзел = | Назва раздзела = | Глава2 = | Назва главы2 = | ВУП = | Год ВУП = | Месца па ВУП = | ВУП на душу насельніцтва = | Месца па ВУП на душу насельніцтва = | Мова = | Мовы = <small>'''Родная мова:'''</small> [[Беларуская мова|беларуская]] 82,63 %, [[руская мова|руская]] 15,35 %<br /><small>'''Размаўляюць дома:'''</small> беларуская 68,33 %, руская 26,64 %<ref name="belstat2009" /> | Насельніцтва = 41&nbsp;618 чал.<ref name="belstat2009">{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |title=Вынікі перапісу 2009 года |access-date=23 мая 2012 |archive-date=10 мая 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510053257/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |url-status=dead }}</ref> | Год перапісу = 2009 | Месца па насельніцтве = 11 | Шчыльнасць = 48,24 | Месца па шчыльнасці = 7 | Нацыянальны склад = [[беларусы]] — 88,85 %, <br /> [[рускія]] — 5,28 %, <br /> [[палякі]] — 4,0 %, <br /> [[украінцы]] — 1,09 %, <br /> іншыя — 0,78 %<ref name="belstat2009" /> | Канфесійны склад = | Плошча = 862,75<ref>[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc |date=4 сакавіка 2016 }} (па стане на 1 студзеня 2011 г.)</ref> | Месца па плошчы = 22 | Максімальная вышыня = 229,9 | Сярэдняя вышыня = | Мінімальная вышыня = | Шырата = | Даўгата = | Карта = Minsk-Oblast-Nesvizh.png | Часавыпояс = [[UTC+2]] | Абрэвіятура = | ISO = | FIPS = | Код аўтамабільных нумароў = | Сайт = http://nesvizh.by/ | Заўвагі = }} '''Нясві́жскі раё́н''' — [[Раён|адміністрацыйная адзінка]] ў складзе [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Утвораны [[15 студзеня]] [[1940]] г. Плошча — 863,3 кв.км. Насельніцтва (на 01.07.2009) 41500 чалавек, у тым ліку ў Нясвіжы — 14,3 тыс.чал. == Геаграфічнае становішча == Нясвіжскі раён размешчаны на паўднёвым захадзе Мінскай вобласці, цэнтр — [[Нясвіж]]. Уключае г.п. Гарадзею, 115 сельскіх населеных пунктаў, 13 сельскіх саветаў. Працягласць з поўначы на поўдзень складае 25 км, з захаду на ўсход — 38 км. Мяжуе з [[Карэліцкі раён|Карэліцкім раёнам]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]], [[Стаўбцоўскі раён|Стаўбцоўскім]], [[Капыльскі раён|Капыльскім]], [[Клецкі раён|Клецкім]] раёнамі Мінскай вобласці, [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім]] і [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім]] раёнамі [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Паўночная частка тэрыторыі раёна размешчана на [[Стаўбцоўская раўніна|Стаўбцоўскай раўніне]], паўднёвая — у межах [[Капыльская града|Капыльскай грады]]. Паверхня хвалістая, на поўдні — дробнагарыстая. Карысныя выкапні: торф, пясчана-гравійныя сумесі, будаўнічыя пяскі, гліна. Пад лесам занята 11 % тэрыторыі раёна, пад балотамі — 0,6 %. У раёне гідралагічны заказнік мясцовага значэння Малеўскі, помнікі прыроды рэспубліканскага значэння: хвоя Крымская, звычайная і горная ў Вінклераўскім лясніцтве, дуб пірамідны ў вёсцы Заазер’е, дуб ў вёсцы Козлы, [[лесапарк "Альба"]], 8 дубоў-волатаў, парк «Нясвіж». На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі [[Уша (прыток Нёмана)|Уша]], [[Сноўка (прыток Ушы)|Сноўка]] і [[Тур’я (левы прыток Нёмана)|Тур’я]] (басейн [[Нёман]]а), [[Лань (рака)|Лань]] і [[Цапра (рака)|Цапра]] (басейн [[Прыпяць|Прыпяці]]). == Гісторыя == [[Файл:1940. Нясвіжскі раён Баранавіцкай вобласці.svg|міні|злева|Нясвіжскі раён у складзе Баранавіцкай вобласці. 1940]] Нясвіжскі раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] [[БССР]]. Цэнтр — горад [[Нясвіж]]. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 17 сельсаветаў: [[Астроўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Астроўскі]], [[Быхаўшчынскі сельсавет|Быхаўшчынскі]], [[Гарадзейскі сельсавет|Гарадзейскі]], [[Грыцкевіцкі сельсавет|Грыцкевіцкі]], [[Казлоўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Казлоўскі]], [[Карцэвіцкі сельсавет|Карцэвіцкі]], [[Качановіцкі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Качановіцкі]], [[Квачоўскі сельсавет|Квачоўскі]], [[Ланскі сельсавет|Ланскі]], [[Ліпскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Ліпскі]], [[Лысіцкі сельсавет|Лысіцкі]], [[Лявонавіцкі сельсавет|Лявонавіцкі]], [[Навасёлкаўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Навасёлкаўскі]], [[Пагарэлецкі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Пагарэлецкі]], [[Сейлавіцкі сельсавет|Сейлавіцкі]], [[Сноўскі сельсавет|Сноўскі]], [[Юшавіцкі сельсавет|Юшавіцкі]], адначасова ўтвораны гарадскі пасёлак [[Гарадзея]]. З 8 студзеня 1954 года раён у складзе [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Быхаўшчынскі, Качановіцкі, Квачоўскі і Лявонавіцкі сельсаветы, утвораны [[Дубейкаўскі сельсавет|Дубейкаўскі]] і [[Нясвіжскі сельсавет]]ы. 9 жніўня 1960 года скасаваны Пагарэлецкі сельсавет. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны горад [[Клецк]], [[Бабаевіцкі сельсавет|Бабаевіцкі]], [[Галынкаўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Галынкаўскі]], [[Грыцэвіцкі сельсавет|Грыцэвіцкі]], [[Даматканавіцкі сельсавет|Даматканавіцкі]], [[Заастровіцкі сельсавет|Заастровіцкі]], [[Заляшанскі сельсавет|Заляшанскі]], [[Зубкоўскі сельсавет|Зубкоўскі]], [[Ліскаўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Ліскаўскі]], [[Межнаслабодскі сельсавет|Межнаслабодскі]], [[Морацкі сельсавет|Морацкі]], [[Нагорнаўскі сельсавет|Нагорнаўскі]], [[Сіняўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)|Сіняўскі]], [[Шчэпаўшчынскі сельсавет]]ы скасаванага [[Клецкі раён|Клецкага раёна]]. 31 студзеня 1966 года Межнаслабодскі сельсавет перайменаваны ў [[Тучанскі сельсавет|Тучанскі]]. 30 ліпеня 1966 года горад Клецк, Бабаевіцкі, Галынкаўскі, Грыцэвіцкі, Даматканавіцкі, Заастровіцкі, Заляшанскі, Зубкоўскі, Ліскаўскі, Морацкі, Нагорнаўскі, Сіняўскі, Шчэпіцкі (Шчэпаўшчынскі) сельсаветы перададзены адноўленаму Клецкаму раёну. 12 жніўня 1970 года скасаваны Лысіцкі сельсавет. 29 ліпеня 1971 года Дубейкаўскі сельсавет перайменаваны ў [[Лявонавіцкі сельсавет|Лявонавіцкі]]. 20 кастрычніка 1995 года Нясвіжскі раён і горад Нясвіж аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 28 мая 2013 года скасаваны Астроўскі, Грыцкевіцкі, Карцэвіцкі, Лявонавіцкі, Навасёлкаўскі і Юшавіцкі сельсаветы<ref>[http://pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 Решение Минского областного Совета депутатов от 28 мая 2013 г. № 234 Об изменении административно-территориального устройства районов Минской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160331143206/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=D913n0058646&p1=1 |date=31 сакавіка 2016 }}</ref>. == Насельніцтва == 42,4 тыс. жыхароў (пачатак 2007), з іх: гарадское насельніцтва — 18,4 тыс. чалавек (43 %), сельскае насельніцтва — 24 тыс. чалавек (57 %). З 1995 г. па 2006 г. насельніцтва раёна скарацілася на 5,6 тыс. чалавек. Каэфіцыент дэпапуляцыі складае 2,1 (2006). == Гаспадарчая дзейнасць == Землі сельскагаспадарчага карыстання складаюць 75,5 % плошчы зямель раёна. Сельскагаспадарчая спецыялізацыя: малочна-мясная жывёлагадоўля, свінагадоўля, птушкагадоўля. Вырошчваюць [[Збожжавыя культуры|збожжавыя]], кармавыя і тэхнічныя культуры, бульбу. Нясвіжскі раён на працягу 2013—2014 гг. трымаў 1-ае месца ў вобласці і 2-ое месца ў краіне па ўраджайнасці збожжавых і зернебабовых культур (71,9 цэнтнераў з гектара ў 2014 г.)<ref>{{cite news|url=http://nashaniva.by/?c=ar&i=139810|title=Карта ўраджайнасці Беларусі за 2014 год|date=27 снежня 2014|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2014-12-27}}</ref>. Раён таксама мае прадпрыемствы харчовай, швейнай, тарфяной прамысловасці, завод медпрэпаратаў у Нясвіжы, [[Гарадзейскі цукровы камбінат|цукровы камбінат]] і льнозавод у Гарадзеі; рыбную гаспадарку «Альба». == Транспарт == Па тэрыторыі раёна праходзіць электрыфікаваная чыгунка і рэспубліканская аўтамагістраль Брэст — Мінск {{Таблічка-by|М|1}}, Нясвіж злучаны аўтамабільнымі дарогамі з цэнтрамі суседніх раёнаў. == Старшыні Нясвіжскага райвыканкама == * 2002 — ? — [[Фёдар Іванавіч Прывалаў]] * [[5 сакавіка]] [[2018]] — [[13 лістапада]] [[2018]] — [[Генадзь Міхайлавіч Салавей]] == Вядомыя асобы == * [[Анатоль Іванавіч Бутэвіч]] * [[Аляксандра Мікалаеўна Гесь]] * [[Мікалай Дэмух]] (1920, в. [[Квачы (Нясвіжскі раён)|Квачы]] — ?) — удзельнік антысавецкага падполля ў Беларусі. * [[Рамуальд Іосіфавіч Клім]] * [[Аляксандр Незабытоўскі]] (1819, [[Смалічы (Нясвіжскі раён)|Смалічы]] — 1849) — беларускі і польскі пісьменнік. * [[Сяргей Новік-Пяюн]] ([[1906]], [[Лявонавічы (Нясвіжскі раён)|в. Лявонавічы]] — [[1994]]) — беларускі [[паэт]], [[празаік]]. * [[Тамара Генрыхаўна Пузіноўская]] * [[Васіль Антонавіч Аляшкевіч]] * [[Анісся Фамінічна Гецман]] * [[Уладзімір Адамавіч Жылка]] (1900, в. [[Макашы (Нясвіжскі раён)|Макашы]] — 1933) — рэпрэсаваны беларускі [[паэт]], [[перакладчык]], [[крытык]]. * [[Аляксандр Надсан]] (1926, [[Гарадзея]] — 2015) — беларускі грэка-каталіцкі святар, [[апостальскі візітатар]] для беларусаў-каталікоў у замежжы. * Віктар Сырыца (1953, в. Слабодка - 2015) - грамадскі дзеяч, даследчык, гісторык<ref>Віктар Сырыца, якім мы яго запомнілі https://www.intex-press.by/2015/11/10/viktar-syrytsa-yakim-my-yago-zapomnili/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220218203027/https://www.intex-press.by/2015/11/10/viktar-syrytsa-yakim-my-yago-zapomnili/ |date=18 лютага 2022 }}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Niasviž District}} {{OSM relation|71128|Нясвіжскі раён}} * [http://www.nesvizh.gov.by Нясвiжскі раённы выканаўчы камітэт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170719023852/http://www.nesvizh.gov.by/ |date=19 ліпеня 2017 }} {{ref-ru}} * [http://www.minsk-region.gov.by/ru/region/rajony-minskoj-oblasti/nesvizhskij-rajon Нясвiжскі раён на сайце Мінскага аблвыканкама] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170712114103/http://minsk-region.gov.by/ru/region/rajony-minskoj-oblasti/nesvizhskij-rajon |date=12 ліпеня 2017 }} {{ref-ru}} {{Нясвіжскі раён}} {{Адміністрацыйны падзел Мінскай вобласці}} {{Навігацыйная табліца з падгрупамі |navbar = plain |state = {{{state|collapsed}}} |загаловак = Нясвіжскі раён у гістарычных адміністрацыйных адзінках |спіс1 = {{Баранавіцкая вобласць|child|загаловак=Нясвіжскі раён у [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] (1940—1954)}} |спіс2 = {{Мінская вобласць БССР|child|загаловак=Нясвіжскі раён у [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] (з 1954)}} }} [[Катэгорыя:Нясвіжскі раён| ]] [[Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе]] s01div921jpooqa9bxmz0wjfbo8ko91 Пагоня (часопіс) 0 2418 5164372 5088739 2026-07-11T02:15:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164372 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Пагоня (значэнні)}} {{Часопіс |назва = «Пагоня» |арыгінал назвы = ''Пагоня'' |спецыялізацыя = літаратурна-мастацкі часопіс |перыядычнасць = месячнік (фактычна нерэгулярна) |тыраж = {{num|25}} }} '''«Пагоня»''' — літаратурна-грамадскі [[часопіс]] на [[Беларуская мова|беларускай мове]]. Выходзіў у 1945—1946 гадах у Зальцбургу ([[Аўстрыя]]) намаганнямі беларускіх эмігрантаў і перамешчаных асоб.<ref name="Moskwin">Масквін А. ''Białoruskie czasopiśmiennictwo emigracyjne. «Pahonia», «Sakavik», «Naperad!»''. — Warszawa: Wydział «Artes Liberales» UW, 2018. С. 21-40.</ref> Заснавальнік і фактычны рэдактар выдання — паэт [[Алесь Салавей]]; да падрыхтоўкі нумароў таксама далучыліся пісьменнікі [[Уладзімір Дудзіцкі]] і [[Аляксей Грыцук]].<ref name="Moskwin" /> Часопіс меў падназву «літаратурна-мастацкі месячнік». Усяго выйшла чатыры нумары, надрукаваныя на рататарнай машынцы накладам каля 25 асобнікаў кожны.<ref name="Moskwin" /> Нягледзячы на кароткі тэрмін існавання, ''Пагоня'' лічыцца адным з першых пасляваенных беларускіх літаратурных выданняў эміграцыі і важнай з’явай у гісторыі беларускай культуры ў выгнанні.<ref name="Moskwin" /><ref name="Hryshchanovich">Хрышчановіч Л. У. Часопіс «Пагоня» ў Аўстрыі // ''Беларускае слова: гісторыя і сучаснасць: навукова-метадычны зборнік''. — Мінск, 2010. С. 131—136.</ref> == Гісторыя == Часопіс узнік у другой палове 1945 года ў лагеры перамешчаных асоб у Зальцбургу, дзе пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] знаходзілася каля 300 беларусаў; прадстаўнікоў інтэлігенцыі было толькі 6-7 чалавек.<ref name="Moskwin" /> У гэтых умовах Алесь Салавей прапанаваў стварыць літаратурнае выданне, якое павінна было аб’яднаць вакол сябе беларусаў у выгнанні, падтрымаць іх духоўнае і нацыянальнае жыццё, а таксама даць магчымасць маладым аўтарам друкавацца па-беларуску. Паводле ўспамінаў і лістоў Салаўя, у арганізацыі і кіраўніцтве часопісам яму дапамагалі пісьменнік і публіцыст Уладзімір Дудзіцкі (псеўданім Мікола Дварэцкі) і Аляксей Грыцук, які займаўся перадусім тэхнічнымі і фінансавымі пытаннямі выдання.<ref name="Moskwin" /> Рашэнні пра падбор матэрыялаў прымаліся калегіяльна, але вызначальную ролю ў фарміраванні канцэпцыі і зместу ''Пагоні'' меў Салавей. На тытульным аркушы ''Пагоні'' фіксавалася падназва «літаратурна-мастацкі месячнік», аднак з-за матэрыяльных цяжкасцяў і лагерных умоў нумары выходзілі нерэгулярна.<ref name="Moskwin" /> Першы нумар датаваны снежнем 1945 года, другі выйшаў у красавіку 1946 года, трэці — з пазнакай «чэрвень—ліпень 1946», чацвёрты — у лістападзе 1946 года.<ref name="Moskwin" /> Наклад кожнага нумару складаў каля 25 асобнікаў; яны друкаваліся на рататарнай машынцы і распаўсюджваліся ў асноўным сярод беларусаў Зальцбурга і іншых лагераў перамешчаных асоб у Аўстрыі і Германіі.<ref name="Moskwin" /> У лістах да калег Алесь Салавей неаднаразова адзначаў цяжкасці з забеспячэннем паперай, фарбай і тэхнічнымі сродкамі друку, а таксама абмежаваным колам чытачоў, што ўрэшце перашкодзіла працягваць выданне пасля чацвёртага нумара.<ref name="Moskwin" /> Тым не менш, досвед ''Пагоні'' стаў важнай перадумовай для наступных беларускіх эміграцыйных выданняў у Еўропе (''Сакавік'', ''Наперад!'' і інш.).<ref name="Moskwin" /> == Змест і тэматыка == ''Пагоня'' задумвалася як літаратурна-мастацкі часопіс. Яго асноўнымі раздзеламі былі паэзія, проза і публіцыстыка аб актуальных грамадска-культурных і гістарычных праблемах Беларусі і беларускай эміграцыі.<ref name="Moskwin" /> У першым нумары рэдакцыя змясціла два праграмныя для беларускай нацыянальнай традыцыі тэксты — верш [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] «Пагоня» (1913) і гімн «Мы выйдзем шчыльнымі радамі» («Ваяцкі марш», 1919). Іх публікацыя сімвалічна падкрэслівала пераемнасць часопіса адносна ідэй Беларускай Народнай Рэспублікі і герба «Пагоня» як знака беларускай дзяржаўнасці і свабоды.<ref name="Moskwin" /> У тым жа нумары былі надрукаваны творы Максіма Багдановіча, у якіх асэнсоўвалася роля мастацтва і народнай творчасці, а таксама эсэ Сяргея Палуяна «Хрыстос уваскрос!», якое ў лагерным кантэксце чыталася як заклік да духоўнага і нацыянальнага адраджэння Беларусі.<ref name="Moskwin" /> Паэтычны раздзел ''Пагоні'' ўключаў вершы Алеся Салаўя, Уладзіміра Дудзіцкага, [[Майсей Сяднёў|Майсея Сяднёва]] і іншых аўтараў. Для большасці паэтычных тэкстаў характэрныя матывы настальгіі па Радзіме, боль ад разлукі з блізкімі, развагі пра лёс Беларусі, трагічны досвед вайны і выгнання, а таксама разважанні пра адказнасць творцы перад народам.<ref name="Moskwin" /> Раздзел прозы прадстаўлялі апавяданні [[Максім Гарэцкі|Максіма Гарэцкага]] («Страшная музыкава песня», «Лірныя спевы»), [[Ядвігін Ш.|Ядвігіна Ш.]] («Бярозка»), уласныя творы Алеся Салаўя («Белы снег», «Чужы» пад псеўданімам Тамара Залеская), Вольгі Таполы («Маці»), а таксама фрагменты рамана Уладзіміра Дудзіцкага «Голас крыві» (апавяданні «Перад бурай», «У палоне думак»), падпісаныя яго псеўданімам Мікола Дварэцкі.<ref name="Moskwin" /> Уключэнне класікаў (Багдановіча, Гарэцкага, Ядвігіна Ш.) побач з сучаснымі аўтарамі эміграцыі павінна было паказаць непарыўнасць беларускай літаратурнай традыцыі. Асобнае месца ў ''Пагоні'' займала публіцыстыка аб культурных і гістарычных тэмах: друкаваліся артыкулы пра становішча Беларусі пасля вайны, пра захаванне духоўнай і матэрыяльнай спадчыны, пра ролю беларускай культуры ў еўрапейскім кантэксце. У многіх тэкстах гаворка ішла пра спосабы захавання мовы і нацыянальнай ідэнтычнасці ў выгнанні.<ref name="Moskwin" /> == Рэдакцыя і аўтары == Паэт і публіцыст [[Алесь Салавей]] (Альфрэд Радзюк; 1915—1975) да вайны скончыў настаўніцкія курсы ў Мінску, друкаваўся ў перыёдыцы, падчас нямецкай акупацыі працаваў у беларускіх выданнях у Латвіі, у тым ліку быў намеснікам рэдактара газеты ''Новы шлях'' у Рызе.<ref name="Moskwin" /> Пасля вайны ён апынуўся ў Зальцбургу, дзе стаў адным з арганізатараў беларускага культурнага жыцця ў лагеры перамешчаных асоб і ініцыятарам выдання ''Пагоні''. Пазней эміграваў у Аўстралію, дзе працягваў літаратурную дзейнасць. [[Уладзімір Дудзіцкі]] (1914—1981) — паэт, празаік і перакладчык, удзельнік Другой сусветнай вайны, некалькі разоў арыштаваны савецкімі органамі бяспекі.<ref name="Moskwin" /> У ''Пагоні'' ён выступаў як адзін з арганізатараў выдання і адзін з найбольш актыўных аўтараў: друкаваў вершы, прозу і публіцыстычныя матэрыялы, а таксама фрагменты рамана «Голас крыві». Трэцім удзельнікам рэдакцыйнай групы быў [[Аляксей Грыцук]], які дапамагаў у тэхнічнай падрыхтоўцы нумароў, наглядаў за выдавецкімі і фінансавымі пытаннямі.<ref name="Moskwin" /> Акрамя асноўнай рэдакцыйнай тройкі, да супрацоўніцтва з часопісам прыцягваліся і іншыя беларускія пісьменнікі і інтэлектуалы, якія знаходзіліся ў лагерах перамешчаных асоб у Аўстрыі і Германіі. == Значэнне == Нягледзячы на вельмі невялікі наклад і кароткі тэрмін існавання, ''Пагоня'' стала адным з першых пасляваенных літаратурных часопісаў беларускай эміграцыі і прыкметнай з’явай у культурным жыцці беларусаў у Аўстрыі.<ref name="Moskwin" /> Па ацэнцы [[Андрэй Масквін|Андрэя Масквіна]], часопіс даваў беларускім перамешчаным асобам магчымасць чытаць сучасную літаратуру на роднай мове, адчуваць сувязь з Бацькаўшчынай і працягваць нацыянальную традыцыю ў выгнанні.<ref name="Moskwin" /> Даследчык падкрэслівае, што ''Пагоня'' разам з іншымі эміграцыйнымі выданнямі («Сакавік», «Наперад!») унесла паралельны і самастойны ўклад у захаванне беларускай мовы і культуры па-за межамі Савецкага Саюза.<ref name="Moskwin" /> Гісторыя і змест ''Пагоні'' сталі прадметам спецыяльных даследаванняў беларускіх літаратуразнаўцаў і мовазнаўцаў, у тым ліку Людмілы Хрышчановіч, якая прааналізавала часопіс у кантэксце беларускай літаратуры выгнання.<ref name="Hryshchanovich" /> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * [[Андрэй Масквін|Масквін А.]] ''Białoruskie czasopiśmiennictwo emigracyjne. «Pahonia», «Sakavik», «Naperad!»''. — Warszawa: Wydział «Artes Liberales» UW, 2018. * ''Хрышчановіч Л. У.'' Часопіс «Пагоня» ў Аўстрыі // ''Беларускае слова: гісторыя і сучаснасць: навукова-метадычны зборнік''. — Мінск, 2010. — С. 131—136. * ''Пагоня: літаратурна-мастацкі месячнік''. — Зальцбург, 1945—1946. — № 1-4. == Гл. таксама == * [[Сакавік (часопіс)]] * [[Наперад! (часопіс)]] == Спасылкі == * ''Маркевіч М.'' Інфармацыя перад усім // ''Пагоня'' [Электронны рэсурс]. — Газета «Пагоня». — Рэжым доступу: http://pahonia.promedia.by/?page=348. {{Недаступная спасылка}} * [http://www.belarusians.co.uk/skaryna.html Бібліятэка імя Францішка Скарыны ў Лондане]{{Недаступная спасылка}}. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Аўстрыі]] [[Катэгорыя:Часопісы Аўстрыі]] [[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]] [[Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы]] ez5om5e08jmf49i7kvlrvp9z6kds97i Палессе (Браслаўскі раён) 0 10123 5164418 4878999 2026-07-11T07:17:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164418 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|Спасылка=Палессе, значэнні}} {{НП-Беларусь |статус = Хутар |беларуская назва = Палессе |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat=55.5464458465576 |long=27.0846462249756 |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 32|lat_sec = 47 |lon_dir = E|lon_deg = 27|lon_min = 05|lon_sec = 05 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Браслаўскі |сельсавет = Ахрэмавецкі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243008269 }} '''Палессе''' ({{lang-ru|Полесье}}) — [[хутар]] у [[Браслаўскі раён|Браслаўскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Ахрэмавецкі сельсавет|Ахрэмавецкага сельсавета]]. == Гісторыя == Перад вайной у вёсцы жыло 15 чалавек у 5 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/3673 Полесье] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160306074513/http://db.narb.by/search/3673 |date=6 сакавіка 2016 }} {{ref-ru}}</ref>. У кастрычніку 1943 года гітлераўцамі было спалена 5 дамоў<ref name="Бер"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Ахрэмавецкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Ахрэмавецкі сельсавет]] bhpcfa9xcay7401m3s5u8cv0nfnkgso Парад Перамогі 0 14972 5164501 5086687 2026-07-11T11:28:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164501 wikitext text/x-wiki [[Выява:Victory Parade 1945.ogv|400px|right|thumb|<center>''Парад Перамогі'', [[24 чэрвеня]] [[1945]] года.</center>]] [[Выява:Победа.jpg|thumb|right|230px|Кіданне нацысцкіх сцягоў да падножжа [[Маўзалей Леніна|Маўзалея]]]] '''Пара́д Перамо́гі''' — [[парад]], які адбыўся [[24 чэрвеня]] [[1945]] года ў [[Масква|Маскве]] на [[Чырвоная плошча|Чырвонай плошчы]] ў гонар перамогі над [[Трэці рэйх|нацысцкай Германіей]] у [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайне]]. 22 чэрвеня 1945 года ў цэнтральных газетах СССР быў апублікаваны загад Вярхоўнага галоўнакамандуючага № 370. : ''Для адзначэння перамогі над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне прызначаю 24 чэрвеня 1945 года ў Маскве на Чырвонай плошчы парад войскаў Дзеючай арміі, Ваенна-Марскога Флоту і Маскоўскага гарнізона — Парад Перамогі. На парад вывесці: зводныя палкі франтоў, зводны полк наркамата абароны, зводны полк Ваенна-марскога Флоту, ваенныя акадэміі, ваенныя вучылішчы і войскі Маскоўскага гарнізона. : Парад Перамогі прыняць майму намесніку Маршалу Савецкага Саюза Жукаву. Камандаваць Парадам Перамогі Маршалу Савецкага Саюза Ракасоўскаму. Агульнае кіраўніцтва па арганізацыі параду ўскладаю на камандуючага войскамі Маскоўскай ваеннай акругі і начальніка гарнізона горада Масквы генерал-палкоўніка Арцем'ева.'' : '''''Вярхоўны Галоўнакамандуючы, Маршал Савецкага Саюза І. Сталін''''' Парад прымаў [[Маршал Савецкага Саюза]] [[Георгій Жукаў|Г. К. Жукаў]]. Камандаваў парадам Маршал Савецкага Саюза [[Канстанцін Ракасоўскі|К. К. Ракасоўскі]]. Жукаў і Ракасоўскі праехалі па Чырвонай плошчы на белым і вараным канях. [[Іосіф Сталін]] назіраў за парадам з трыбуны [[Маўзалей Леніна|Маўзалею Леніна]]. На трыбуне таксама прысутнічалі [[Вячаслаў Молатаў|Молатаў]], [[Міхаіл Калінін|Калінін]], [[Клімент Варашылаў|Варашылаў]], [[Сямён Будзённы|Будзённы]] і іншыя члены [[Палітбюро ЦК КПСС|Палітбюро]]. На парадзе ўрачыстым маршам прайшлі зводныя палкі франтоў у наступным парадку: [[Карэльскі фронт|Карэльскага]], [[Ленінградскі фронт|Ленінградскага]], [[Першы Прыбалтыйскі фронт|1-га Прыбалтыйскага]], [[Трэці Беларускі фронт|3-га]], [[Другі Беларускі фронт|2-га]] і [[Першы Беларускі фронт|1-га Беларускіх]], [[Першы Украінскі фронт|1-га]], [[4-ы Украінскі фронт|4-га]], [[Другі Украінскі фронт|2-га]] і [[Трэці Украінскі фронт|3-га Украінскіх]], зводны полк [[Ваенна-марскі флот|Ваенна-Марскога Флоту]]. У складзе палка 1-га Беларускага фронту спецыяльнай калоннай прайшлі прадстаўнікі [[Войска Польскае|Войска Польскага]]. Наперадзе зводных палкоў франтоў ішлі камандуючыя франтамі і войскамі, [[Герой Савецкага Саюза|Героі Савецкага Саюза]] неслі сцягі праслаўленых часцей і злучэнняў. Марш зводных палкоў завяршала калона салдат, якія неслі 200 апушчаных сцягоў і штандараў разгромленых нацысцкіх войскаў. Гэтыя сцягі былі кінуты на адмысловы памост ля падножжа Маўзалею Леніна. Першым быў кінуты асабісты штандарт [[Адольф Гітлер|Гітлера]]. Потым урачыстым маршам прайшлі часці Маскоўскага гарнізона: зводны полк Наркамата абароны, ваеннай акадэміі, ваенныя і сувораўскія вучылішчы, зводная конная брыгада, артылерыйскія, мотамеханізаваныя, паветрана-дэсантныя і танкавыя часткі і падраздзяленні. Параду Перамогі прысвечаны [[Парад Перамогі, фільм|аднайменны фільм]], зняты ў [[1945]] годзе, адзін з першых каляровых фільмаў у [[СССР]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=c2DqWGY1QHM Рэстаўрыраваны кінафільм аб Парадзе Перамогі, 1945]</ref> __NOTOC__ == Цікавыя факты == * Конь Жукава быў [[церская парода|церскай пароды]] (мянушка — Кумір). Конь Ракасоўскага быў [[караковая парода|караковай пароды]]. Яго мянушка — Полюс. * Рашэнне аб правядзенні Параду Перамогі было прынята Сталіным у сярэдзіне мая 1945-га, практычна адразу пасля разгрому апошняй групоўкі нямецка-фашысцкіх войскаў 13-га мая. * Падчас Параду Перамогі ліў дождж, гэта добра відаць на кінахроніцы. * Беспрэцэндэнтная з'ява ва ўсёй сусветнай гісторыі парадаў пераможцаў — Парад Перамогі прымаў не сам Вярхоўны Галоўнакамандуючы (Сталін), а яго намеснік (Жукаў). == Гл. таксама == * [[Дзень Перамогі]] * [[Марш палонных немцаў па Маскве]] {{зноскі}} == Літаратура == * Сто военных парадов. — Москва: Воениздат, 1974. * [http://www.history.tver.ru/pp/content.htm Парад Победы. Жизни и судьбы.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070607224356/http://www.history.tver.ru/pp/content.htm |date=7 чэрвеня 2007 }} — Тверь: ЗАО «Хлеб», 2005. * Варенников В. Парад Победы. — Москва: Вагриус. == Спасылкі == {{commons|Category:Moscow Victory Parade|Парад Перамогі}} * [http://victory.rusarchives.ru/catalogue/rubr.php?id=23&page=1] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070420173639/http://victory.rusarchives.ru/catalogue/rubr.php?id=23&page=1 |date=20 красавіка 2007 }}, [http://www.diament.ru/archive/victory.html] — Фатаграфіі з Параду Перамогі * [http://www.youtube.com/watch?v=c2DqWGY1QHM Рэстаўраваны кінафільм аб Парадзе Перамогі, 1945] * [http://www.russtv.ru/content2/russ/russ_neofit/russ_neofit4.shtml Відэаздымка Параду Перамогі]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090219125120/http://russtv.ru/content2/russ/russ_neofit/russ_neofit4.shtml |date=19 лютага 2009 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=NjGtR_whEQc Відэа на youtube] [[Катэгорыя:Ваенныя парады]] [[Катэгорыя:Вялікая Айчынная вайна]] [[Катэгорыя:1945 год у СССР]] hkweg0bh1ugzu5esla1fjmm51y8baqx Орша 0 15252 5164296 5124423 2026-07-10T20:15:54Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164296 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Орша (значэнні)}} {{НП-Беларусь |статус = горад |беларуская назва = Орша |выява = Orša Montage (2017).jpg |подпіс = |вобласць = Віцебская |раён = Аршанскі }} '''О́рша'''<ref name="NNP"/> ({{lang-be-trans|Orša}}), часам '''Во́рша''' ({{lang-be-latin|Vorša}}) — горад у [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]], адміністрацыйны цэнтр [[Аршанскі раён|Аршанскага раёна]], на [[Дняпро|Дняпры]] пры ўпадзенні ў яго [[Аршыца|ракі Аршыцы]]. За 93 км ад [[Віцебск]]а. Вузел чыгунак (лініі на [[Мінск]], [[Магілёў]], [[Крычаў]], [[Смаленск]], [[Віцебск]], [[Лепель]]) і аўтамабільных дарог. == Назва == На думку географа [[Вадзім Жучкевіч|В. Жучкевіча]], тапонім ''Орша'' паходзіць ад ракі [[Аршыца|Ршы]] ({{мона|Ръша}}, цяперашняй Аршыцы), гэты гідронім аднесці да групы даволі частых цяпер Ржы, Ржаўкі, Ржачы, Ржанкі<ref name="KTSB"/>. Таксама ёсць версіі пра [[Балцкія мовы|балцкае]] (ад наймення [[ляшчына|ляшчыны]]) або [[Фіна-ўгорскія мовы|фіна-ўгорскае]] (''вада, якая бяжыць у рэчышчы'' — [[рака]]) паходжанне<ref name="pamiać"/>. Да нашага часу адбылася натуральная трансфармацыя пачатковага ''Рша'' праз форму ''Арша́'' і перанос націску на першы склад, а таксама афармленне ў мясцовых гаворках і [[Беларуская альтэрнатыўная арфаграфія (2005)|альтэрнатыўнай норме беларускай мовы]] варыянту прыстаўным зычным ''в'' — ''Ворша''<ref name="belsat" />. У акадэмічным правапісе прыстаўны ''в'' не пішацца, бо паходжанне тапоніма няпэўнае<ref name="Прадмова" />. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Оршы}} === Ранняе Сярэднявечча === {{main|Аршанскія курганныя магільнікі}} Дзядзінец старажытнай Оршы (плошча 0,57 га) размяшчаецца каля сутокаў рэк [[Аршыца|Аршыцы]] і [[Дняпро|Дняпра]], дзе археолагі выявілі паселішчы [[Бронзавы век на Беларусі|бронзавага]] і [[Жалезны век на Беларусі|жалезнага]] вякоў<ref name="ehb357"/>. На думку Аляксандра Шынкевіча, Орша магла ўзнікнуць як адзін з пагранічных фарпостаў [[Полацкая зямля|Полацкай зямлі]] на ўсходзе, імаверна, каля 1021 года, калі кіеўскі князь [[Яраслаў Мудры|Яраслаў]] саступіў полацкаму князю [[Брачыслаў Ізяславіч|Брачыславу]] гарады [[Віцебск]] і [[Усвяты]]<ref name="ehb358" />. Але ні з якіх крыніц гэта не вынікае і археалагічнымі даследаваннямі не пацвярджаецца. Часта лічаць, што ўпершыню Орша згадана ў «[[Аповесць мінулых гадоў|Аповесці мінулых гадоў]]» пад 1067 годам як ''Ръша'', каля якой 10 ліпеня схоплены полацкі князь [[Усяслаў Чарадзей|Усяслаў]], які пераплыў з сынамі на чаўне Дняпро для перамоў з кіеўскімі князямі і быў узяты ў палон. Але па будове летапіснага сказу імаверней, што мелася на ўвазе рака [[Аршыца]]. Паводле археалагічных даследаванняў на месцы горада тады было толькі невялікае [[вёска|вясковае паселішча]], яно імаверна абслугоўвала [[шлях з вараг у грэкі]]. Імаверна, горад пабудаваны ў 1101—1116 гадах менскім князем [[Глеб Менскі|Глебам Усяславічам]]<ref name="Liaŭko"/>. Пасля захопу ў 1116 годзе Оршы ў князя Глеба, на думку некаторых даследчыкаў, горад аказаўся ў складзе [[Смаленскае княства|Смаленскага княства]]<ref name="HŠBNiD"/>. === Вялікае Княства Літоўскае === З пачатку княжання ў Віцебску [[Альгерд]]а (1320 год) Орша ў складзе [[Віцебскае княства|Віцебскага княства]] далучана да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref name="evkl"/> як цэнтр намесніцтва ў [[Віцебскае княства|Віцебскім княстве]]. У першай палове [[XIV стагоддзе|XIV ст.]] у сувязі з прыгранічным размяшчэннем горада вялікім князем [[Альгерд]]ам вакол горада былі ўзведзены [[Аршанскія гарадскія ўмацаванні|абарончыя ўмацаванні]], а ў [[1398]]—[[1407]] гадах ужо па загадзе [[Вітаўт]]а на месцы [[гарадзішча]] быў пабудаваны [[Аршанскі замак|мураваны замак]]<ref name="evkl"/>. Аршанская харугва брала ўдзел у [[Грунвальдская бітва|Грунвальдскай бітве]] (15.7.1410). З дакументаў [[XV стагоддзе|XV ст.]] вядома, што ў месце дзейнічала [[мытня]]. [[Файл:Autor nieznany (malarz z kręgu Lukasa Cranacha Starszego), Bitwa pod Orszą.jpg|thumb|злева|Невядомы мастак. «[[Бітва пад Оршай, карціна|Бітва пад Оршай]]». [[Нацыянальны музей у Варшаве|Нацыянальны музей Польшчы]]]] У [[1505]] годзе левым беразе Дняпра насупраць замка ўзведзена драўляная [[Свята-Ільінская царква (Орша)|царква Святога Ільі]] — самая ранняя культавая пабудова з вядомых на тэрыторыі Оршы<ref name="АПС"/>. Паводле падання яна была пабудавана пасля пажару на месцы папярэдняга аднайменнага драўлянага храма [[1460]] г., узведзенага па загадзе вялікага князя літоўскага і караля польскага [[Казімір IV Ягелончык|Казіміра IV]]<ref name="ПХБ"/>. Вакол царквы развілася [[Слабада (паселішча)|слабада]], якая ад яе атрымала назву [[Ільінская слабада|Ільінскай]]<ref name="АПС"/>. У першай палове [[XVI ст.]] Орша неаднаразова была занята маскоўскімі войскамі<ref name="evkl"/>. У час [[Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)|вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім]] (1512—1522) непадалёк ад Оршы [[8 верасня]] [[1514]] года адбылася [[бітва пад Оршай|адна з найбуйнейшых бітваў]] пачатку [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] на тэрыторыі [[Еўропа|Еўропы]], у выніку якой абаронцы Вялікага Княства Літоўскага перамаглі колькасна большае [[Масковія|войска маскоўскіх захопнікаў]]. Пра гэту перамогу ў [[1520-я|1520]]—[[1530-я]] гады невядомы мастак напісаў першую ва [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропе]] [[Бітва пад Оршай (карціна)|батальную карціну]] (захоўваецца ў [[Нацыянальны музей у Варшаве|Нацыянальным музеі Польшчы]]). [[Файл:Mikałaj Radzivił Čorny. Мікалай Радзівіл Чорны (1842).jpg|140px|thumb|[[Мікалай Радзівіл «Чорны»|Радзівіл «Чорны»]]]] З [[1560-я|1560-х]] гадоў горад стаў цэнтрам [[Аршанскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Аршанскага павета]] [[Віцебскае ваяводства|Віцебскага ваяводства]]. У [[1555]] годзе вядомы палітычны і рэлігійны дзеяч [[Мікалай Радзівіл «Чорны»]] заснаваў у Оршы першы на тэрыторыі сучаснай Беларусі [[пратэстанцтва|пратэстанцкі]] [[Аршанскі збор|кальвінскі збор]]<ref name="evkl"/>. Горад меў гандлёвыя сувязі з [[Расія]]й, [[Польшча]]й, [[Прыбалтыка]]й, [[Украіна]]й, быў транзітным цэнтрам, важным пунктам вялікага гандлёвага шляху з Расіі ў Польшчу i Прыбалтыку<ref name="evkl"/>, які праходзіў па тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага з усходу на захад. [[Файл:Aršanski zamak. Аршанскі замак (XVI).jpg|thumb|злева|[[Аршанскі замак]] з карты XVI ст.]] У [[1558]] годзе картограф [[Мацей Струбіч]] надрукаваў карту «Апісанне Вялікага Княства Літоўскага, Лівоніі і Масковіі», на якой упершыню значылася Орша. У наступным [[1559]] годзе горад [[Аршанскае права|атрымаў частковае самакіраванне]] (абраны [[войт]] і 6 памочнікаў), а ў [[1577]] годзе аршанцы дамагліся права збудаваць [[гасціны двор]] і [[васкабойня|васкабойню]], а прыбыткі ад іх пускаць на ''«потребы местские»''. У [[1573]] годзе ў Оршы з’явіліся [[езуіты]]. З [[1592]] года існавала [[праваслаўнае брацтва]]<ref name="evkl"/>, зацверджанае вялікім князем [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазам]]. [[Файл:Vorša. Ворша (1780).jpg|140px|thumb|[[Герб Оршы|Магдэбургскі герб]]]] [[23 лістапада]] [[1593]] года [[Спіс каралёў польскіх|кароль]] і [[Спіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] [[Жыгімонт Ваза]] надаў Оршы грамату аб гарадскім органе самакіравання, а [[13 снежня]] [[1620]] года горад атрымаў [[Магдэбургскае права]], пячатку і [[герб Оршы|герб]] «''у блакітным полі залаты паўмесяц, паміж рагамі якога сярэбраны крыж''»<ref name="evkl"/><ref name="HBH"/> (гэты герб мае афіцыйны статус і ў наш час). У [[1616]] годзе пры дапамозе [[Леў Сапега|Льва Сапегі]] езуіты адкрылі тут свой [[Аршанскі езуіцкі калегіум|калегіум]]<ref name="evkl"/>. [[Файл:Орша ў 17 стагоддзі.svg|thumb|злева|Орша ў 17 стагоддзі. 1 — [[Аршанскі замак|замак]], {{nobr|2 — [[Надняпроўскі пасад|Надняпроўе]]}}, 3 — [[Зааршынны пасад|Зааршынне]], {{nobr|4 — Васкрасенская царква}}, 5 — Мікольская царква, 6 — [[Ільінская слабада|Задняпроўе]], 7 — [[Свята-Ільінская царква (Орша)|Ільінская царква]], 8 — [[Куцеінскі манастыр]].]] [[3 мая]] [[1621]] года аршанцы зацвердзілі [[Аршанскае права|ўласны гарадскі статут]], выпрацаваны на аснове магдэбургскае права<ref name="evkl"/>. Атрымаўшы Магдэбургскае права, гараджане пабудавалі [[гандлёвыя рады]] і [[Аршанская ратуша|ратушу]] з вежай, гадзіннікам і вялікім звонам, у якой праходзілі пасяджэнні [[магістрат]]а і суда. У [[1649]] годзе ў горадзе пры [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)|царкве Раства Багародзіцы]] пачала працаваць [[Брацкія школы ў Вялікім Княстве Літоўскім|брацкая праваслаўная школа]]. У [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] (1654—1667) маскоўскае войска зруйнавала Оршу. У 1661 годзе [[Сойм Рэчы Паспалітай|Вальны сойм]] вынес адмысловую пастанову аб наданні палёгак гораду ў сувязі з ваеннымі спусташэннямі, якія дзейнічалі да [[1614]] года<ref name="evkl"/>. У [[1623]] годзе ў некаторай аддаленасці ад сярэдневяковай Оршы, у [[Куцеінская слабада|Куцеінскай слабадзе]] на сродкі [[магілёўскае праваслаўнае брацтва|магілёўскага праваслаўнага брацтва]] пабудаваны праваслаўны мужчынскі [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Богаяўленскі манастыр]]<ref name="АПС"/>. У [[1631]] годзе заснаваны жаночы [[Куцеінскі Прачысценскі манастыр]]<ref name="БЭ1А"/>. У [[1691]] годзе пабудавана саборная [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)|царква Раства Багародзіцы]]. У [[XVII ст.]] заснаваны кляштары [[Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў (Орша)|бернардзінцаў]] ([[1636]]), [[Касцёл Святога Юзафа Абручніка і кляштар дамініканцаў (Орша)|дамініканцаў]] ([[1649]]), [[Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў (Орша)|францысканцаў]] ([[1680]]), [[Манастыр базыльян (Орша)|базыльянак]], у [[XVIII стагоддзе|XVIII стагоддзі]] — [[Касцёл Святой Тройцы і кляштар трынітарыяў (Орша)|трынітарыяў]] ([[1714]]), [[базыльяны|Пакроўскі базыльянскі манастыр]] (1758, 1774). Дзейнічалі кляштары [[Аршанскі кляштар місіянераў|місіянераў]] (1752), [[Аршанскі кляштар марыявітак|марыявітак]] (18 ст.), цэрквы Ушэсця (1757), Іаана Багаслова (1790) і інш<ref name="evkl"/>. У [[XVII ст.]] Орша была адным з найбуйнейшых мастацкіх цэнтраў Беларусі, у горадзе існавалі 26 відаў [[Рамёствы|рамёстваў]]. Тут працавалі [[разьбяр]]ы Іпаліт, Герасім i Арсеній, [[цясляр|цесляры]] Восіп Андрэеў і Андрэй Фёдараў, [[гравёр]] Паісій, [[ювелір]] і [[чаканшчык]] Афанасій Воўчак, майстры-[[збройнік]]і і [[мастак]]і. З Оршы паходзяць рукапісныя помнікі беларускага пісьменства «Лісты» (1567—1587) [[Ф. С. Кміта-Чарнабыльскі|Ф. С. Кміты-Чарнабыльскага]], «[[Збор польскіх і рускіх вершаў]]» (канец [[XVII ст.]]), «[[Аршанскі кодэкс]]» (да [[1693]])<ref name="evkl"/>, у 1812 г. у Оршы знойдзена «[[Аршанскае Евангелле]]» (кан. 12 — пач. 13 ст.). У [[1630]]—[[1655]] гадах пры [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскім Богаяўленскім манастыры]] дзейнічала [[Куцеінская друкарня|друкарня]] асветніка [[Спірыдон Собаль|Спірыдона Собаля]], у якой выйшла больш за 20 кніг на кірыліцы. Наклад некаторых выданняў дасягаў 500 экзэмпляраў. Найбольш вядомыя кнігі: «Букварь», «Молитвослов», «Псалтырь». <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Vorša, Bernardynskaja. Ворша, Бэрнардынская (XVIII).jpg|[[Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў (Орша)|Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі пры кляштары бернардзінцаў]] з карты XVIII ст. Vorša, Jezuicki. Ворша, Езуіцкі (A. Kładnicki, 1835) (2).jpg|[[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і калегіум езуітаў, Орша|Касцёл Святога Міхаіла Арханёла пры калегіуме езуітаў]], 1835 Vorša, Kuciejna. Ворша, Куцейна (D. Strukov, 1864-67).jpg|[[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр]], другая палова XIX ст. Vorša, Kuciejna. Ворша, Куцейна (D. Strukov, 1864-67) (4).jpg|[[Куцеінскі Прачысценскі манастыр]], XIX ст. </gallery> З [[1740]] года езуіцкі калегіум атрымаў статус вышэйшай навучальнай установы. Тут выкладалі [[філасофія|філасофію]], [[граматыка|граматыку]], [[паэтыка|паэтыку]], [[рыторыка|рыторыку]], [[логіка|логіку]]. Пры калегіуме працавала музычная [[Бурса (навучальная ўстанова)|бурса]] і [[Аршанскі школьны тэатр|школьны тэатр]]. Аршанскі калегіум езуітаў дзейнічаў да [[1820]] года. У XVII—XVIII стагоддзях Орша мела аблічча манастырскага горада. Амаль палову яе зямель займалі кляштары і манастыры, частка з якіх знаходзілася па-за межамі горада. 11 кляштараў і манастыроў з велічнымі вежамі касцёлаў і бліскучымі [[купал]]амі цэркваў надавалі Оршы асабліва ўзнёслы выгляд. Двухпавярховыя камяніцы для жылля манахаў панавалі над драўлянымі аднапавярховымі дамамі аршанцаў. Для невялікага горада такое архітэктурнае спалучэнне было рэдкай адметнасцю. === Расійская імперыя === [[Файл:Orsha COA (Mogilyov Governorate) (1781).png|thumb|140пкс|Расійскі герб Оршы]] У выніку [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] у [[1772]] годзе Орша ўвайшла ў склад [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], дзе з’яўлялася цэнтрам [[Аршанская правінцыя|Аршанскай правінцыі]] да [[1775]] года. У [[1776]] годзе расійскія ўлады пазбавілі горад Магдэбургскага права<ref name="ehb358"/>. У гэты час тут налічвалася 309 будынкаў. У [[1778]] годзе з’явіўся праект перапланіроўкі Оршы, які прадугледжваў рэгуляванне вулічнай сеткі, узбуйненне кварталаў, стварэнне непадалёк ад цэнтра новай плошчы з гасціным дваром і адміністрацыйнымі ўстановамі. [[16 жніўня]] [[1781]] года гораду даравалі новы расійскі герб «''верхняя частка гербу на залатым полі герб Расіі, ніжняя частка — на блакітным полі пяць стрэл''». З 1802 года Орша стала цэнтрам [[Аршанскі павет (Расійская імперыя)|Аршанскага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. У [[1812]] годзе ў Оршы выявілі ўнікальны помнік пісьменнасці — «[[Аршанскае Евангелле]]», якое датуецца [[XII]]—[[XIII]] стагоддзямі. [[Файл:Vorša. Ворша (Lauvergne, 1840).jpg|thumb|злева|250px|[[Аршанскі езуіцкі калегіум|Езуіцкі калегіум]]. [[Б. Лавернь]], 1840]] У час [[Вайна 1812 года|вайны 1812 года]] французы занялі Оршу і пры адступленні спалілі яе. Гарадскім [[інтэндант]]ам у час французскага панавання быў [[Стэндаль|Анры Бейль]]<ref name="ng"/>, пазней ужо вядомы як французскі пісьменнік [[Стэндаль]]. У часы вайны ў Оршы былі ўзведзены 2 масты цераз Дняпро. Новы план забудовы горада зацвердзілі толькі ў 1848 годзе. [[28 жніўня]] [[1863]] года паводле прысуду расійскага ваеннага суда ў Оршы расстралялі [[Ігнат Мартынавіч Будзіловіч|Ігната Будзіловіча]] — кіраўніка паўстанцкага аддзела, які дзейнічаў у Аршанскім павеце ў часе [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызваленчага паўстання]]. Па задушэнні паўстання расійскія ўлады закрылі ўсе кляштары, а большасць касцёлаў перадалі [[Руская праваслаўная царква|Рускай праваслаўнай царкве]] для перабудовы пад цэрквы з мэтай [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыі края]]. У другой палове [[XIX ст.]] Орша — буйны чыгуначны вузел. У [[1880]] годзе ў Оршы працавала 5 навучальных устаноў, а ў пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] — ужо 9 (657 навучэнцаў). З [[1881]] года пачаўся рэгулярны пасажырскі рух ракой да [[Магілёў|Магілёва]]. У гэты час у Оршы было 815 драўляных і 22 мураваныя будынкі, 163 крам. У 1880—1881 гг. дзейнічала [[Аршанская пенькатрапальная мануфактура]], у якой працавала 75 чалавек; у пачатку [[1890]] года ў горадзе працавала 15 прамысловых прадпрыемстваў (пенькатрапальнае, гарбарнае, крухмальнае, цагельнае, піваварнае і інш.), 9 навучальных устаноў (657 вучняў у 1894 годзе), бальніца, 6 лекараў, 2 аптэкі, 3 бібліятэкі, 2 кнігарні, друкарня. Адкрыліся новыя ўстановы: тэлеграфная станцыя (1869 год) і гарадская публічная бібліятэка (1899 год), з 1906 года — рэальнае вучылішча, з 1911 года — жаночая настаўніцкая семінарыя. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Vorša, Kuciejna. Ворша, Куцейна (1901-18) (2).jpg|[[Куцеінскі Прачысценскі манастыр|Куцеінскі манастыр Прачыстай Багародзіцы]], XX ст. Vorša, Kuciejna, Pračyścienski. Ворша, Куцейна, Прачысьценскі (1901) (2).jpg|[[Куцеінскі Прачысценскі манастыр|Куцеінскі манастыр Прачыстай Багародзіцы]], 1910 Vorša, Mahiloŭskaja. Ворша, Магілёўская (1907-17) (2).jpg|[[Касцёл Святой Тройцы і кляштар трынітарыяў (Орша)|Касцёл Святой Тройцы пры кляштары трынітарыяў]], XX ст. Vorša, Zaaršyńnie, Baharodzickaja. Ворша, Зааршыньне, Багародзіцкая (1901-18).jpg|[[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)|Царква Раства Багародзіцы]], XX ст. Vorša, Daminikanskaja. Ворша, Дамініканская (J. Dzieržanoŭski, 1913).jpg|[[Касцёл Святога Юзафа Абручніка і кляштар дамініканцаў (Орша)|Касцёл дамініканцаў]], 1913 Vorša, Daminikanskaja-Franciškanski. Ворша, Дамініканская-Францішканскі (J. Dzieržanoŭski, 1913).jpg|[[Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў (Орша)|Кляштар францысканцаў]], 1913 Vorša, Pakroŭski, Bazylanski. Ворша, Пакроўскі, Базылянскі (A. Astankovič, 1905).jpg|[[Манастыр базыльян (Орша)|Царква Пакрова Багародзіцы пры манастыры базыльян]], 1907 Vorša, Słabadzkaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Ворша, Слабадзкая, Петрапаўлаўская (1941).jpg|Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла, 1941 Vorša, Daminikanskaja-Franciškanski. Ворша, Дамініканская-Францішканскі (1945-49).jpg|[[Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў (Орша)|Касцёл Святога Антонія пры кляштары францысканцаў]], 1940 </gallery> === Найноўшы час === У канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў у Оршы апрацоўвалі [[лён]] і [[скура|скуру]], выраблялі [[крухмал]], [[цэгла|цэглу]], [[піва]], працавалі механічныя і жалезаліцейныя майстэрні. У месце вялася здабыча [[вапняк]]у. Орша славілася [[вапна]]й так, што аршанцы доўгі час мелі мянушку «вапеннікі». На Дняпры працавала [[прыстань]], якая мела вялікае значэнне ў жыцці горада. Праз прыстань праходзілі грузавыя і пасажырскія [[параход]]ы (штогод каля 100 суднаў). Існавалі рэгулярныя кірункі руху да [[Магілёў|Магілёва]]. У час [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рэвалюцыі 1905—1907 гг.]] на Аршаншчыне ў [[1906]] г. адбылася [[Аршанская канферэнцыя сялян]], якая стала пэўным крокам у палітычнай барацьбе. З [[1915]] года выдавалася газета [[Оршанский вестник (1915)|«Оршанский вестник»]]. <gallery mode="packed" heights=150px> Файл:Vorša, Dniapro. Ворша, Дняпро (M. Astankovič, 1890-99) (3).jpg|Агульны выгляд горада з Дняпра, пач. XX ст. Файл:Vorša, Dniapro-Zadniaproŭje, Illinskaja. Ворша, Дняпро-Задняпроўе, Ільлінская (1904).jpg|Від на [[Задняпроўе]]. Прыстань і Ільінская царква, 1904 Vorša, Dniapro. Ворша, Дняпро (XX).jpg|З боку Дняпра, XX ст. Vorša, Aršyca. Ворша, Аршыца (1901-18).jpg|З боку Аршыцы, 1900 Vorša, Zaaršyńnie. Ворша, Зааршыньне (1907).jpg|Зааршынне, 1907 Vorša, Aršyca-Zaaršyńnie, Daminikanski-Baharodzickaja. Ворша, Аршыца-Зааршыньне, Дамініканскі-Багародзіцкая (1901-18).jpg|Зааршынне, XX ст. </gallery> У [[Першая сусветная вайна|Першую сусветную вайну]] ў лютым — кастрычніку [[1918]] года Оршу займалі нямецкія войскі. У 1917—1920 гадах у горадзе дзейнічалі органы і арганізацыі розных палітычных сіл. Ад 1 студзеня 1919 года горад у складзе [[БССР|Беларускай ССР]]<ref name="at"/>, а з 16 студзеня ў [[РСФСР]]. У 1924 годзе ў выніку [[Узбуйненне БССР|ўзбуйнення БССР]] Орша вярнулася ў склад Беларусі, дзе стала цэнтрам [[Аршанскі раён|раёна]]. У 1924—1930 гг. цэнтр [[Аршанская акруга|Аршанскай акругі]]. З 1938 года ў [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. <gallery mode="packed" perrow="4" heights="150px"> Выява:Vorša, mieskaja ŭprava.jpg|Управа Выява:Vorša, Aršyca-Zaaršyńnie. Ворша, Аршыца-Зааршыньне (1904).jpg|Рэчка Аршыца Выява:Vorša. Ворша (1895).jpg|Параходная прыстань Выява:Vorša, gimnazija. Ворша, гімназія (XX).jpg|[[Аршанская жаночая гімназія|Жаночая гімназія]] </gallery> У часы [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], [[14 ліпеня]] [[1941]] года [[савецкая армія]] ўжыла каля Оршы новую зброю — устаноўку залпавага агню «[[Баявая машына рэактыўнай артылерыі|Кацюша]]». Камандаваў батарэяй «Кацюш» капітан [[Іван Флёраў|І. Флёраў]]. [[16 ліпеня]] [[1941]] года Оршу занялі нямецкія войскі. У горадзе дзейнічала [[Аршанскае падполле|патрыятычнае падполле]]. Існавала група [[Партызаны|партызан]]-падпольшчыкаў на чале з [[Канстанцін Заслонаў|Канстанцінам Заслонавым]], якая дзейнічала ў аршанскім чыгуначным дэпо. Гэтая група зрабіла 93 падрывы [[цягнік]]оў за 3 месяцы 1942 года. У сакавіку таго ж года К. Заслонаў быў вымушаны схавацца ў лесе ад праследавання нямецкай акупацыйнай улады, аднак ён не спыніў сваёй дзейнасці; партызан загінуў 14 лістапада 1942 года. [[27 чэрвеня]] [[1944]] года Оршу занялі войскі [[Трэці Беларускі фронт|Трэцяга Беларускага фронту]]. За гады вайны акупанты знішчылі прамысловыя прадпрыемствы і больш 75 % жыллёвага фонду горада. 30 лістапада 1959 года ў гарадскую рысу ўключана вёска [[Гразівец (Аршанскі раён)|Гразівец]] [[Пішчалаўскі сельсавет|Пішчалаўскага сельсавета]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 30 лістапада 1959 г. Аб уключэнні ў гарадскую мяжу горада Оршы вёскі Гразівец Пішчалаўскага сельскага Савета Аршанскага раёна // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 16.</ref>, 16 верасня 1966 года — вёска [[Пустынкі (Аршанскі раён)|Пустынкі]] [[Першамайскі сельсавет (Аршанскі раён)|Першамайскага сельсавета]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР Аб уключэнні ў мяжу горада Оршы вёскі Пустынкі Першамайскага сельсавета Аршанаскага раёна ад 16 верасня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1966, № 28 (1148).</ref>. У 1950—1970-я гады савецкія ўлады знішчылі царкву Пакрова Багародзіцы і манастыр базыльян, [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)|царкву Раства Багародзіцы]], францысканскі касцёл Святога Антонія, [[Куцеінскі Прачысценскі манастыр|Куцеінскі манастыр Прачыстай Багародзіцы]], іншыя помнікі сакральнай архітэктуры, амаль цалкам зруйнавалі гістарычную забудову [[XVII]]—[[XX]] стагоддзяў. На месцы старажытнага горада паўстала пустэча. [[Файл:Coat of Arms of Orša, Belarus, 1967.png|thumb|140пкс|Савецкі герб Оршы]] [[11 сакавіка]] [[1971]] года савецкія ўлады зацвердзілі новы савецкі герб Оршы, аўтарамі якога былі Гаранскі і Янкоўскі. У чэрвені [[1984]] года за мужнасць і стойкасць, выяўленыя ў гады [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], Оршу ўзнагародзілі [[ордэн]]ам [[ордэн Айчыннай вайны I ступені|Айчыннай вайны I ступені]]. 24-25 красавіка 1991 года ўдзельнікі [[Красавіцкія забастоўкі ў Беларусі (1991)|палітычнай стачкі]] блакіравалі чыгуначны вузел. [[Файл:Orsha city 2010.JPG|міні|злева|Цэнтр горада. 2010]] [[19 верасня]] [[2008]] года ў Оршы прайшоў штогадовы [[Дажынкі (фестываль)|фестываль «Дажынкі»]]. У рамках падрыхтоўкі да мерапрыемства горад значна ўпарадкавалі. Агулам было ўзведзена альбо рэканструявана больш за 500 аб’ектаў. Рамантаваліся гарадскія [[гасцініца|гасцініцы]], [[мост]] цераз Аршыцу, чыгуначны і аўтамабільны вакзалы. Былі ўзведзены стадыён і лазня. Уздоўж берага Дняпра ўтварыўся дзіцячы парк з атракцыёнамі і невялікім паўкругам. Праводзілася добраўпарадкаванне жыллёвага фонду цэнтра горада, Цэнтральнай плошчы і гарадскага парку, дзе праходзілі асноўныя мерапрыемствы свята. Частку старых дамоў знішчылі, каб пашырыць цэнтральныя вуліцы. На падрыхтоўцы Оршы да свята працавала больш за 800 прадпрыемстваў з усёй краіны<ref name="ximik"/>. Работы на аршанскіх помніках гісторыі і архітэктуры пачаліся яшчэ ў 2007 годзе: рамонт даху ў [[Аршанскі езуіцкі калегіум|езуіцкім калегіуме]] (помнік архітэктуры [[XVII ст.]]), рэканструкцыя 30-метровай вежы гэтага комплексу, на якой паставілі [[купал]] і гадзіннік. Па заканчэнні работ тут адкрыўся гістарычны музей і бібліятэка. Пры рэканструкцыі комплексу Аршанскага езуіцкага калегіума будаўнікі неаднаразова знаходзілі чалавечыя косці і чарапы. У часы СССР у гэтых будынках размяшчалася вязніца. Мяркуецца, што знойдзеныя рэшткі належаць ахвярам камуністычнага рэжыму<ref name="Hrablieŭski"/>. 16 сакавіка 2010 года ў склад горада ўключаны пасёлак [[Лясны (Аршанскі раён)|Лясны]] [[Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)|Бабініцкага сельсавета]]<ref>[https://maps.by/upload/docs/pdf/ib/2010/abolition2010.pdf Пералік найменняў геаграфічных аб’ектаў, спыніўшых сваё існаванне за 2010 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230924160735/https://maps.by/upload/docs/pdf/ib/2010/abolition2010.pdf |date=24 верасня 2023 }}{{ref-ru}}</ref>. [[14 студзеня]] [[2013|2013 года]] Указам [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] за нумарам 27 «Аб аб’яднанні раёнаў і гарадоў абласнога падпарадкавання Рэспублікі Беларусь, якія маюць агульны адміністрацыйны цэнтр» Орша была пазбаўлена статусу горада абласнога падпарадкавання<ref name="pravo.by"/>. == Узнагароды == У 2025 годзе Савет кіраўнікоў дзяржаў СНД надаў Оршы ганаровае званне Садружнасці незалежных дзяржаў «Горад працоўнай славы. 1941-1945 гг.»<ref>{{Cite web|url=https://cis.minsk.by/reestrv2/doc/7129#text|title=Решение Совета Глав государств СНГ от 26 июня 2025 года}}</ref>. == Геаграфія == [[Файл:Орша. Краявід з гарадзішча.jpg|thumb|Даліна Аршыцы з гарадзішча]] Геамарфалагічныя ўмовы гарадской тэрыторыі адзначаны двума фактарамі — размяшчэннем горада Оршы ў межах [[Аршанскае ўзвышша|Аршанскага ўзвышша]] і адначасова, даліны ракі [[Дняпро|Днепр]] і яго прытокаў [[Аршыца|р. Аршыцы]] і [[Адроў|Адрова]]. Гэтыя фактары абумоўліваюць узгорысты рэльеф з вялікімі перападамі вышынь, якія дасягаюць у заходняй частцы горада 12—13 м, ва ўсходняй — 20 м. Найбольш высокая частка горада — раён вуліцы Дамініканскай, дзе абсалютная адзнака вышыні — 192,14 м. Больш роўная паверхня — гэта раён паміж чыгуначнымі станцыямі Орша-Усходняя і Орша-Заходняя. Агульны ўхіл тэрыторыі горада ідзе ў бок рэчышч Дняпра, Аршыцы і Адрова, агульная даўжыня якіх у межах горада перавышае 6 км. Такі добра выражаны рэльеф практычна поўнасцю забяспечвае паверхневы сцёк з гарадской тэрыторыі. У межах горада шмат паркаў: гарадскі, Прыдняпроўскі, Тэкстыльшчыкаў, парк Герояў, Піянераў і інш. У ваколіцах горада распаўсюджаны сасновыя, яловыя, змешаныя і дробналісцёвыя лясы. У даліне Дняпра знаходзіцца Аршанская мінеральная крыніца<ref name="pamiać-2"/>. === Клімат === Клімат Оршы вільготны кантынентальны з цёплым летам і адносна халоднай і снежнай зімой. {{Клімат горада |Горад_род=Оршы |Становішча = left |Крыніца = [http://www.belgidromet.by/uploads/files/Temperatura-vozduxa-i-pochvy-1981-2010-1.pdf Справочник по климату Беларуси, Часть I] (тэмпература), [http://belgidromet.by/uploads/files/osadki-1981-2010.pdf Справочник по климату Беларуси, Часть II] (ападкі) | Сту_сяр=-5.4|Сту_сяр_апад=38 | Лют_сяр=-5.7| Лют_сяр_апад=33 | Сак_сяр=-1.1| Сак_сяр_апад=35 | Кра_сяр=6.4| Кра_сяр_апад=40 | Май_сяр=12.6| Май_сяр_апад=64 | Чэр_сяр=15.9| Чэр_сяр_апад=91 | Ліп_сяр=17.9| Ліп_сяр_апад=80 | Жні_сяр=16.7| Жні_сяр_апад=71 | Вер_сяр=11.3| Вер_сяр_апад=65 | Кас_сяр=5.8| Кас_сяр_апад=56 | Ліс_сяр=-0.2| Ліс_сяр_апад=45 | Сне_сяр=-4.2| Сне_сяр_апад=39 | Год_сяр=5.8| Год_сяр_апад=657 | Сту_сяр_мін=-8.1 | Сту_сяр_макс=-3.0 | Лют_сяр_мін=-9.1 | Лют_сяр_макс=-2.7 | Сак_сяр_мін=-4.6 | Сак_сяр_макс=2.6 | Кра_сяр_мін=1.7 | Кра_сяр_макс=11.6 | Май_сяр_мін=6.9 | Май_сяр_макс=18.3 | Чэр_сяр_мін=10.6 | Чэр_сяр_макс=21.3 | Ліп_сяр_мін=12.4 | Ліп_сяр_макс=23.5 | Жні_сяр_мін=11.3 | Жні_сяр_макс=22.4 | Вер_сяр_мін=6.9 | Вер_сяр_макс=16.3 | Кас_сяр_мін=2.7 | Кас_сяр_макс=9.6 | Ліс_сяр_мін=-2.4 | Ліс_сяр_макс=2.1 | Сне_сяр_мін=-6.8| Сне_сяр_макс=-2.0 | Год_сяр_мін=1.8 | Год_сяр_макс=10.0 |Сту_а_макс=10.3 | Сту_а_мін=-39.0 | Лют_а_макс=12.1 | Лют_а_мін=-36.3 | Сак_а_макс=18.3 | Сак_а_мін=-34.9 | Кра_а_макс=29.1 | Кра_а_мін=-16.0 | Май_а_макс=31.0 | Май_а_мін=-4.9 | Чэр_а_макс=32.4 | Чэр_а_мін=-2.3 | Ліп_а_макс=35.2 | Ліп_а_мін=2.3 | Жні_а_макс=38.2 | Жні_а_мін=0.0 | Вер_а_макс=30.2 | Вер_а_мін=-5.5 | Кас_а_макс=24.3 | Кас_а_мін=-11.5 | Ліс_а_макс=13.7 | Ліс_а_мін=-23.8 | Сне_а_макс=10.6 | Сне_а_мін=-34.9 | Год_а_макс=38.2 | Год_а_мін=-39.0 |}} == Насельніцтва == Дэмаграфія Оршы значна залежала ад гістарычных абставін. Спрыяльнае геаграфічнае становішча заўсёды ўплывала на павелічэнне колькасці жыхароў. Найбольшы рост насельніцтва ў горадзе прыпадае на перыяды мірнага жыцця. У сваю чаргу, войны значна памяншалі колькасць жыхароў<ref name="wg"/>. * '''XVII стагоддзе''': сярэдзіна стагоддзя — 5 тыс. чал.<ref name="zamki"/>; 1667 — 1 тыс. чал.<ref name="evkl"/> * '''XVIII стагоддзе''': 1772 — 793 чал.<ref name="ehb358"/>; 1776 — 1,7 чал.<ref name="ehb358"/> * '''XIX стагоддзе''': 1880 — 5&nbsp;025 чал. (2&nbsp;606 муж. і 2&nbsp;419 жан.), у тым ліку 1&nbsp;321 праваслаўных, 220 каталікоў, 2&nbsp;484 іудзеі<ref name="HSKP"/>; у горадзе жыло 82 сям’і купцоў 1 і 2 гільдый, 229 асоб з пасведчаннямі на дробны гандаль, 113 — на рамяство<!--Спасылка не працуе <ref name="unibel"/>-->; 1881 — 5&nbsp;025 чал.<ref name="ehb358"/>; 1896 — 8&nbsp;338 чал. (4&nbsp;015 муж. і 4&nbsp;313 жан.), з іх паводле веры: праваслаўных 4&nbsp;175, раскольнікаў 62, каталікоў 664, пратэстантаў 125, іудзеяў 3&nbsp;231, іншых 71; паводле саслоўя: мяшчан 6&nbsp;453, купцоў і ганаровых грамадзян 268, ваеннага стану 419, шляхты 245, духоўнага звання 161, сялян 722, іншых 60<ref name="academic"/>; 1897 — 13&nbsp;161 чал.{{sfn|Беларусь|1995}} * '''XX стагоддзе''': 1904 — 14&nbsp;764 чал.; 1912 — 21&nbsp;583 чал.<ref name="HBSP"/>; 1923 — 18 тыс. чал.<ref name="SHE"/>; 1938 — 37,6 тыс. чал.{{sfn|Беларусь|1995}}; 1939 — 37 тыс. чал.; 1944 — 3 тыс. чал;* 1959 — 64,4 тыс. чал.; 1964 — 79 тыс. чал.; 1970 — 100,6 тыс. чал.{{sfn|Беларусь|1995}}; 1979 — 111 тыс. чал.<ref name="bse"/>; 1979 — 112&nbsp;397 чал.; 1989 — 123 тыс. чал.; 1995 — 125 тыс. чал.<ref name="VES"/>(126,5{{sfn|Беларусь|1995}}); 1998 — 125,7 тыс. чал. * '''XXI стагоддзе''': 2006 — 125&nbsp;530 чал.; 2009 — 122,2 тыс. чал. (разам з падпарадкаванымі гарадскому савету населенымі пунктамі — 139 тыс. чал.<ref name="nn"/> 51 нацыянальнасці<ref name="vr"/>); 2009 — 117&nbsp;225 чал. (перапіс)<ref name="belstat2009"/>; 2016 — 116&nbsp;552 чал.<ref name="2016-Estimate"/>; 2017 — 115&nbsp;938 чалавек <ref name="2017-Estimate"/>; 2019 — 114 135 чалавек.<ref>{{Cite web |title=Архіўная копія |url=http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_13322/ |access-date=29 ліпеня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715032926/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_13322/ |archive-date=15 ліпеня 2019 |url-status=dead }}</ref>, 2020 — 108 100, 2025 — 101 662 чал.<ref>{{Cite web|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/1fd/m8rjdl8603e7eza52sufglw21em8gdks.pdf|title=Wayback Machine|website=www.belstat.gov.by|access-date=2025-04-12|archive-date=30 сакавіка 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250330075701/https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/1fd/m8rjdl8603e7eza52sufglw21em8gdks.pdf|url-status=dead}}</ref> {{Bar chart years |Шырыня выявы = 1100 |Вышыня выявы = 350 |Максімум шкалы = 130000 |Крок большай шкалы = 10000 |Крок меншай шкалы = 5000 |Колер большай шкалы = gray(0.8) |Колер меншай шкалы = gray(0.6) |Колер слупка = rgb(0.77,0.9,0.6) |Шырыня слупка = 23 |Зрушэнне пазнакі = (-10,5) |Год1 = 1650 |Значэнне1 = 5000 |Год2 = 1667 |Значэнне2 = 1000 |Год3 = 1772 |Значэнне3 = 793 |Год4 = 1776 |Значэнне4 = 1700 |Год5 = 1880 |Значэнне5 = 5025 |Год6 = 1896 |Значэнне6 = 8338 |Год7 = 1897 |Значэнне7 = 13161 |Год8 = 1904 |Значэнне8 = 14764 |Год9 = 1912 |Значэнне9 = 21583 |Год10 = 1923 |Значэнне10 = 18000 |Год11 = 1939 |Значэнне11 = 37000 |Год12 = 1944 |Значэнне12 = 3000 |Год13 = 1959 |Значэнне13 = 64400 |Год14 = 1970 |Значэнне14 = 100600 |Год15 = 1979 |Значэнне15 = 112397 |Год16 = 1989 |Значэнне16 = 123000 |Год17 = 1998 |Значэнне17 = 125700 |Год18 = 2001 |Значэнне18 = 123247 |Год19 = 2006 |Значэнне19 = 120566 |Год20 = 2009 |Значэнне20 = 117225 |Год21 = 2016 |Значэнне21 = 116552 |Год22 = 2017 |Значэнне22 = 115938 |Год23 = 2018 |Значэнне23 = 115052 |Год24 = 2019 |Значэнне24 = 114135 |Год25 = 2020 |Значэнне25 = 108100 }} == Эканоміка == Горад з’яўляецца апорным шматфункцыянальным цэнтрам трансеўрапейскай транспартнай сеткі з развітой прамысловасцю і адносна развітой сацыяльна-культурнай сферай. Прадпрыемствы машынабудавання ([[Аршанскі станкабудаўнічы завод «Чырвоны барацьбіт»]], [[Аршанскі інструментальны завод]]) і металаапрацоўкі ([[Аршанскі камбінат зборных жалезабетонных вырабаў і канструкцый]]), лёгкай (РУВГП «[[Аршанскі льнокамбінат]]», фірма «Світанак», [[Аршанская фабрыка мастацкіх вырабаў]] і інш.), харчовай прамысловасці (ААТ «Аршанскі мясакамбінат», ААТ «[[Аршанскі мясакансервавы камбінат]]»), вытворчасці будаўнічых матэрыялаў. [[Файл:Вокзал, Орша-центральная.jpg|thumb|[[Станцыя Орша-Цэнтральная|Чыгуначны вакзал Орша-Цэнтральная]]]] Чыгуначныя станцыі: [[Орша-Паўночная]], [[Орша-Заходняя]], [[Орша-Усходняя]], [[Орша-Цэнтральная]]. == Культура == * [[Музейны комплекс гісторыі і культуры Аршаншчыны]] ** [[Аршанскі мемарыяльны музей Канстанціна Сяргеевіча Заслонава|Ваенна-гістарычны музей імя Героя Савецкага Саюза К. С. Заслонава]] ** [[Аршанскі музей гісторыі і культуры горада|Музей гісторыі і культуры горада Орша]] ** [[Аршанскі музей драўлянай скульптуры разьбяра Сямёна Сцяпанавіча Шаўрова|Музей драўлянай скульптуры разьбяра С. С. Шаўрова]] ** [[Музей Уладзіміра Караткевіча|Аршанскі музей У. С. Караткевіча]] ** [[Аршанская гарадская мастацкая галерэя В. А. Грамыкі]] ** [[Аршанскі этнаграфічны музей «Млын»]] == Адукацыя == З [[1573]] года ў Оршы знаходзіліся езуіты, якія на той час шырока займаліся асветай. У заснаваным імі [[Аршанскі езуіцкі калегіум|калегіуме]] ([[1616]]) навучанне праводзілася на еўрапейскім узроўні. З [[1740]] года калегіум меў статус вышэйшай навучальнай установы. Тут выкладалі [[філасофія|філасофію]], [[граматыка|граматыку]], [[паэтыка|паэтыку]], [[рыторыка|рыторыку]], [[логіка|логіку]]. Пры калегіуме працавала [[музыка|музычнае]] вучылішча і [[Аршанскі школьны тэатр|школьны тэатр]]. Аршанскі калегіум езуітаў дзейнічаў да [[1820]] года. У [[1880]] годзе ў Оршы працавала 5 навучальных устаноў, а ў пачатку [[20 стагоддзе|XX ст.]] — ужо 9 (657 навучэнцаў), у ліку якіх гарадское рэальнае вучылішча, духоўнае вучылішча, жаночая гімназія, жаночая настаўніцкая семінарыя. 15 кастрычніка 1906 г. — дзень адкрыцця рэальнага вучылішча (ліквідавана ў 1918), у якім да 1910 г. працаваў вядомы рэвалюцыянер, бальшавік [[Панцеляймон Мікалаевіч Лепяшынскі|П. М. Лепяшынскі]]. 3 1911 да 1919 г. працавала жаночая настаўніцкая семінарыя. Нягледзячы на, здавалася б, немалую колькасць разнастайных навучальных устаноў, узровень народнай адукацыі ў Оршы ў канцы 19 — пач. 20 ст. трэба лічыць нізкім. Так, па перапісе 1897 года непісьменныя складалі каля палавіны — 48,2 % насельніцтва горада. Масавую непісьменнасць абумовілі недастатковая колькасць школ і высокая плата за навучанне. Сёння ў горадзе дзейнічаюць 22 агульнаадукацыйныя школы, спецыяльная і дапаможная школы, 44 дашкольныя ўстановы. Адкрыты ўстановы новага тыпу — гімназія № 10 і агульнаадукацыйны ліцэй у горадзе Барань. У горадзе 7 устаноў пазашкольнай адукацыі. Гэта эколага-біялагічны цэнтр дзяцей і моладзі, станцыя юных тэхнікаў, цэнтр дзіцячай творчасці, цэнтр дзіцяча-юнацкага турызму і краязнаўства, 2 дзіцяча-юнацкія спартыўныя школы і аэраклуб. Прафесійную адукацыю даюць: * [[Аршанскі дзяржаўны політэхнічны прафесійна-тэхнічны каледж]]; * [[Аршанскі дзяржаўны прафесійны ліцэй тэкстыльшчыкаў імя Г. В. Сямёнава]]<ref>'' Барысава, А. '' Ліцэю лёгкай прамысловасці — 40 гадоў / А. Барысава // Аршанская газета. — 2009. — 24 Кастро. — С. 3 {{ref-ru}}</ref>; * [[Аршанскі каледж ВДУ імя П. М. Машэрава]]; * [[Аршанскі дзяржаўны каледж харчавання]]; * [[Аршанскі дзяржаўны медыцынскі каледж]]; * [[Аршанскі дзяржаўны механіка-эканамічны каледж]]<ref name="Hatoŭskaja">''Гатоўская, Л.'' Няхай у жыцці будзе ўсё «выдатна» / Л. Гатоўская // Аршанская газета. — 2009. — 21 сак. — С. 3. Пра Аршанскім дзяржаўным механіка-эканамічным каледжы, якому споўнілася 55 гадоў. {{ref-ru}}</ref>; * [[Аршанскі каледж Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту]]<ref>Арлова, О. Аршанскаму тэхнікуму [чыгуначнага транспарту] — 75 гадоў! // Чыгуначнік Беларусі. — 2004. — 28 каст. — С. 3. {{ref-ru}}</ref>. == Медыцына == У структуру гарадскога тэрытарыяльнага медыцынскага аб’яднання № 1 уваходзяць: гарадская бальніца імені Н. Сямашкі, паліклініка № 1 і № 3, дзіцячая паліклініка, процітуберкулёзны дыспансэр, псіханеўралагічны дыспансэр, кожна-венералагічны дыспансер, дзіцячая стаматалагічная паліклініка, станцыя хуткай неадкладнай медыцынскай дапамогі, станцыя пералівання крыві, Дом дзіцяці, дзіцячая малочная кухня, Андрэеўшчынская ўрачэбная амбулаторыя і інш. Магутнасць амбулаторна-паліклінічных устаноў складае 333,8 наведванняў у змену на 10 тыс. насельніцтва. Маецца 1145 ложкаў кругласутачнага прыбывання<ref name="Šutava"/>. == Спорт == У горадзе 4 стадыёны, 53 спартыўныя залы, 5 басейнаў, 4 міні-басейны ў дзіцячых установах. З 2008 года пасля рэканструкцыі пачаў працаваць гарадскі стадыён. У 5 ДЮСШ займаюцца 1768 юнакоў і дзяўчат, заняткі з якімі праводзяць 83 выкладчыкі, пяць з каторых носяць ганаровае званне «Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь». У горадзе працуюць два суддзі вышэйшай нацыянальнай катэгорыі і 20 суддзяў нацыянальнай катэгорыі. Выхаванцамі гарадскіх фізкультурных устаноў з’яўляюцца шасцікратны чэмпіён свету, прызёр Алімпійскіх гульняў па канькабежным спорце Ігар Жалязоўскі, якому ў 1994 годзе было прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Оршы», шматразовыя чэмпіёны свету і Еўропы па барацьбе самба Святлана Селіханава, Людміла Бядрыцкая і Анжаліка Савейка, чэмпіён па веласіпедным спорце Ігар Сумнікаў, першы ў гісторыі беларускага дзюдо чэмпіён свету сярод юніёраў Дзяніс Кунцэвіч і чэмпіён Сусветнай універсіяды па дзюдо Дзяніс Калтанюк<ref name="pamiać-3"/>. [[File:Орша2.JPG|thumb|200px|справа|[[Аршанскі езуіцкі калегіум|Будынак былога езуіцкага калегіума]]]] [[File:Orša, Śv. Jazepa. Орша, Св. Язэпа.jpg|thumb|200px|справа|[[Касцёл Святога Юзафа Абручніка і кляштар дамініканцаў (Орша)|Касцёл Святога Юзафа Абручніка]]]] [[File:Будынак былога вадзянога млына. г. Ворша.JPG|thumb|200px|справа|Вадзяны млын і мост цераз замкавы роў]] [[File:Орша. Свята-Богаяўленскі Куцеінскі мужчынскі манастыр.jpg|thumb|200px|справа|[[Свята-Троіцкая царква (Орша)|Свята-Духаўская царква]]]] [[Выява:Karatkievich.Orsha.jpg|thumb|200px|справа|Помнік Уладзіміру Караткевічу ў Оршы. Скульптар Голубеў I.]] == Славутасці == === Гістарычныя будынкі === * [[Аршанскі езуіцкі калегіум|Будынак былога езуіцкага калегіума]] (XVII—XVIII стагоддзі) — {{ГККРБ 4|212Г000113}}. * [[Вадзяны млын (Орша)|Будынак былога вадзянога млына]] (1902 год) — {{ГККРБ 4|212Г000109}}. * [[Будынак рэальнага вучылішча (Орша)|Будынак былога рэальнага вучылішча]] (1906 год) — {{ГККРБ 4|213Г000893}}. * [[Аршанская жаночая гімназія|Будынак былой жаночай гімназіі]] (пачатак XX стагоддзя), вул. Міру, 6 — {{ГККРБ 4|213Г000117}}. * [[Будынак гарадской друкарні (Орша)|Будынак гарадской друкарні]] (1905 год) — {{ГККРБ 4|213Г000938}}. * [[Орша-Цэнтральная|Будынак чыгуначнага вакзала]] (1912, 1930—1950 гады) — {{ГККРБ 4|213Г000106}}. * [[Дом па вуліцы Леніна, 11 (Орша)|Будынак]] (канец XIX — пачатак XX стагоддзя), вул. У. Леніна, 11 — {{ГККРБ 4|213Г000114}}. * [[Дом па вуліцы Леніна, 26 (Орша)|Будынак]] (пачатак XX стагоддзя), вул. У. Леніна, 26 — {{ГККРБ 4|213Г000115}}. * [[Дом па вуліцы Леніна, 35 (Орша)|Будынак]] (канец XIX — пачатак XX стагоддзя), вул. У. Леніна, 35 — {{ГККРБ 4|213Г000892}}. * [[Дом па вуліцы Леніна, 35 (Орша)|Будынак]] (канец XIX — пачатак XX стагоддзя), вул. У. Леніна, 43 — {{ГККРБ 4|213Г000892}}. * [[Дом па вуліцы Малакова, 5|Будынак]] (1845 год), вул. Малакова, 5 — {{ГККРБ 4|213Г000894}}. * [[Манастыр базыльян (Орша)|Корпус былога базыльянскага манастыра]] (2-я палова XVIII стагоддзя) — {{ГККРБ 4|212Г000118}}. * [[Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў (Орша)|Корпус былога кляштара бернардзінцаў]] (XVIII стагоддзе) — {{ГККРБ 4|212Г000891}}. * [[Касцёл Святой Тройцы і кляштар трынітарыяў (Орша)|Корпус былога кляштара трынітарыяў]] (1714—1717 гады) — {{ГККРБ 4|213Г000111}}. * [[Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў (Орша)|Корпус былога кляштара францысканцаў]] (XVIII стагоддзе) — {{ГККРБ 4|212Г000889}}. * [[Мост цераз замкавы роў (Орша)|Мост цераз замкавы роў]] (1902 год) — {{ГККРБ 4|212Г000937}}. === Культавае дойлідства === * [[Касцёл Святога Юзафа Абручніка і кляштар дамініканцаў (Орша)|Касцёл Святога Юзафа Абручніка]] (1780—1808 гады) — {{ГККРБ 4|212Г000120}}. * [[Касцёл Беззаганнага Сэрца Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Орша)|Касцёл Беззаганнага Сэрца Найсвяцейшай Дзевы Марыі]]. * [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскі Богаяўленскі мужчынскі манастыр]] (XVII—XVIII стагоддзі): [[Свята-Троіцкая царква (Орша)|Свята-Духаўская царква]] (1624—1626), жылы корпус — {{ГККРБ 4|212Г000121}} * [[Свята-Ільінская царква (Орша)|Свята-Ільінская царква]] (1880 год) — {{ГККРБ 4|213Г000110}}. * [[Свята-Леанідаўская царква (Орша)|Свята-Леанідаўская царква]] (канец XX стагоддзя). * [[Свята-Міхайлаўская царква (Орша)|Свята-Міхайлаўская царква]] (1995 год). * [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Орша)|Свята-Раства-Багародзіцкая царква]] (XVII стагоддзе, 2000-я гады) — {{ГККРБ 4|213Г000107}}. * [[Царква ў гонар Раства Хрыстова (Орша)|Царква ў гонар Раства Хрыстова]] (пачатак XXI стагоддзя). === Помнікі археалогіі === * [[Орша (агаленне)|Агаленне горных парод «Орша»]] — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. * [[Аршанскі замак|Замчышча]] (XIV—XVII стагоддзі) — {{ГККРБ 4|211В000887}}. * [[Аршанскае гарадзішча|Гарадзішча]] (XI—XVII стагоддзі) — {{ГККРБ 4|211В000936}}. * Культурны пласт [[Зааршынны пасад|Зааршыннага пасада]] (XII—XVIII стагоддзі) — {{ГККРБ 4|212В000890}} * [[Аршанскія курганныя магільнікі|Курганныя магільнікі]] (3-е тысячагоддзе да н.э.). * [[Надняпроўскі пасад]] (XV—XVIII стагоддзі) — {{ГККРБ 4|212В000888}}. * [[Аршанскія стаянкі|Стаянкі каменнага веку]]. === Помнікі гісторыі === * Брацкая магіла (1941—1944 гады) — {{ГККРБ 4|213Д000112}}. * Брацкая магіла (1941—1944 гады) — {{ГККРБ 4|213Д000119}}. * Магіла К. С. Заслонава і Я. В. Каржэня (1942 год) — {{ГККРБ 4|213Д000122}}. * [[Аршанскі мемарыяльны комплекс «Кацюша»|Мемарыяльны комплекс «Кацюша»]] (1960 год) — {{ГККРБ 4|213Д000116}}. * [[Мемарыяльны парк герояў]] (1966). * [[Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву (Орша)|Помнік Канстанціну Сяргеевічу Заслонаву]] (1955 год) — {{ГККРБ 4|213Д000108}}. === Страчаная спадчына === * [[Аршанскія гарадскія ўмацаванні|Гарадскія ўмацаванні]] (XIV—XVIII стагоддзі). * [[Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў (Орша)|Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі пры кляштары бернардзінцаў]] (2-я палова XVIII стагоддзя) — страчаны ў 2-й палове XIX стагоддзя. * [[Касцёл Святога Антонія і кляштар францысканцаў (Орша)|Касцёл Святога Антонія пры кляштары францысканцаў]] (1768 год) — знесены ў 1970-я гады. * [[Касцёл Святой Тройцы і кляштар трынітарыяў (Орша)|Касцёл Святой Тройцы пры кляштары трынітарыяў]] (сярэдзіна XVIII стагоддзя) — знішчаны ў 1950-я гады. * [[Манастыр базыльян (Орша)|Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы пры базыльянскім манастыры]] (1758—1774 гады) — знішчана ў 1967 годзе. * [[Успенскі манастыр (Орша)|Успенскі манастыр]] (1631 год) — закрыты ў 1918, адноўлены ў 1996 годзе. == Вядомыя ўраджэнцы і жыхары == {{main|Вядомыя асобы Оршы|Ганаровыя грамадзяне Оршы}} {{div col}} * [[Рэнэ Амель]] — французскі велагоншчык, алімпійскі медаліст. * [[Людміла Аляксандраўна Анікеева|Людміла Анікеева]] ({{н}} 1955) — беларускі палітык. * [[Аляксандр Рыгоравіч Арлоў (віцэ-адмірал)|Аляксандр Арлоў]] — савецкі военачальнік, віцэ-адмірал. * [[Наталля Іванаўна Астаповіч|Наталля Астаповіч]] ({{н}} 1940) — навуковец. Доктар біялагічных навук (1989), прафесар (1999). * [[Юрый Багушэвіч (пісьменнік)|Юрый Багушэвіч]] — беларускі пісьменнік і перакладчык. * [[Леанід Андрэевіч Барэйша|Леанід Барэйша]] ({{н}} 1947) — беларускі футбаліст і трэнер. * [[Браніслаў Адольфавіч Бароўскі|Браніслаў Бароўскі]] — Герой Сацыялістычнай Працы. * [[Сяргей Вакар]] — беларускі скульптар. * [[Леў Выгоцкі]] — заснавальнік культурна-гістарычнай школы ў псіхалогіі. * [[Васіль Вячаслававіч Васільеў|Васіль Васільеў]] ({{н}} 1954) — беларускі мастак. * [[Фрыда Абрамаўна Вігдарава|Фрыда Вігдарава]] — пісьменніца і журналістка. * [[Роза Іосіфаўна Ганчарова|Роза Ганчарова]] ({{н}} 1938) — вучоны ў галіне генетыкі. Доктар біялагічных навук (1991), прафесар. * [[Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч|Міхаіл Дарашэвіч]] — беларускі вучоны-геадэзіст. * [[Францішак Дзеружынскі]] — беларускі рэлігійны дзеяч. * [[Георгій Міхайлавіч Зайцаў|Георгій Зайцаў]] — савецкі военачальнік, генерал-маёр. * [[Ларыса Міхайлаўна Зуева|Ларыса Зуева]] ({{н}} 1957) — [[беларусь|беларуская]] [[мастачка]]. * [[Ігар Леанідавіч Жук|Ігар Жук]] ({{н}} 1964) — беларускі мастак. * [[Уладзімір Уладзіміравіч Жвікаў|Уладзімір Жвікаў]] (нар. 1950) — беларускі палітык. * [[Вольга Аляксандраўна Талаева|Вольга Талаева]] — спартсменка, інструктар па шорт-трэку [[Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь|Мінспорту Беларусі]]. * [[Ігар Канстанцінавіч Сумнікаў|Ігар Сумнікаў]] — спартсмен (веласіпедны спорт, шашэйныя гонкі). * [[Марына Міхайлаўна Жарская|Марына Жарская]] — беларуская спартсменка. * [[Барыс Пятровіч Захарчэня|Барыс Захарчэня]] — савецкі фізік. * [[Сяргей Віктаравіч Каплякоў|Сяргей Каплякоў]] — беларускі спартсмен. * [[Уладзімір Сямёнавіч Караткевіч|Уладзімір Караткевіч]] (1930—1984) — беларускі пісьменнік. * [[Алег Паўлавіч Козыраў|Алег Козыраў]] ({{н}}. 1951) — беларускі архітэктар. * [[Самуэль Кміціч]] — аршанскі харунжы, правобраз Анджэя Кміціца ў рамане [[Генрык Сянкевіч|Г. Сянкевіча]] «Патоп». * [[Мікола Купава]] — беларускі мастак. * [[Аляксандр Кучынскі]] — беларускі прафесійны шашэйны велагоншчык. * [[Барыс Савельевіч Ласкін|Барыс Ласкін]] — сцэнарыст. * [[Валерый Мікалаевіч Лапцінскі|Валерый Лапцінскі]] — беларускі [[матэматык]]. * [[Антаніна Леанідаўна Лангіна|Антаніна Лангіна]] — шашыстка. * [[Зінаіда Якаўлеўна Мажэйка|Зінаіда Мажэйка]] — беларускі этнамузыказнавец. * [[Аляксандр Макаранка]] — беларускі штангіст. * [[Георгій Рыгоравіч Мандзалеўскі|Георгій Мандзалеўскі]] — валейбаліст. * [[Леў Пятровіч Мацкевіч]] (1903—1968) — беларускі архітэктар. * [[Аляксандр Міронаў]] — беларускі празаік, перакладчык. * [[Якаў Навуменка]] — беларускі спявак, [[Народны артыст Беларусі]] (2011). * [[Абрам Іосіфавіч Нодаў]] — патолагаанатам, [[доктар медыцынскіх навук]], прафесар. * [[Самуіл Саламонавіч Палякоў]] — канцэсіянер і будаўнік чыгункі ў [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. * [[Леанід Рудніцкі]] — пісьменнік * [[Павел Паўлавіч Саковіч]] — беларускі пісьменнік. * [[Уладзімір Львовіч Сарочкін]] (1937—1992) — беларускі архітэктар. * [[Дзмітрый Сямёнавіч Снежка]] — беларускі літаратуразнавец, перакладчык, эсперантыст. * [[Аляксандр Васільевіч Сцепаненка|Аляксандр Сцепаненка]] (1938—2005) — вучоны ў галіне апрацоўкі металаў. Доктар тэхнічных навук (1974). * [[Аліна Талай]] — беларуская лёгкаатлетка. * [[Галіна Уладзіміраўна Трафімава|Галіна Трафімава]] ({{н}} 1960) — беларуская пісьменніца. * [[Леанід Ігнатавіч Трушко|Леанід Трушко]] — беларускі [[акцёр]]. * [[Таццяна Шаракова]] — беларуская веласіпедыстка. * [[Іван Васільевіч Манькоўскі|Іван Манькоўскі]] (1913—2000) — Герой Сацыялістычнай Працы. * [[Іван Данілавіч Пашкевіч]] (1913—1996) — Герой Сацыялістычнай Працы. * [[Іосіф Андрыянавіч Юркоў|Іосіф Юркоў]] (1903—1976) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966). * [[Аляксандр Калістратавіч Шэвераў|Аляксандр Шэвераў]] ({{н}} 1938) — беларускі мастак. * [[Сямён Сцяпанавіч Шаўроў|Сямён Шаўроў]] (1916—2000) — беларускі самадзейны майстар разьбы па дрэве. * [[Аляксандр Мікалаевіч Шынкевіч|Аляксандр Шынкевіч]] ({{н}} 1956) — беларускі краязнавец. * [[Веніямін Львовіч Фабрыкант|Веніямін Фабрыкант]] (1908—1981) — вучоны-энергетык, доктар тэхнічных навук, прафесар. * [[Самуіл Якаўлевіч Клябанаў|Самуіл Клябанаў]] (1910—1942) — беларускі і савецкі лётчык, адкрывальнік паветраных трас у [[Ненецкая аўтаномная акруга|Ненецкай акрузе]] [[РСФСР]]. {{div col end}} == Гарады-пабрацімы == * {{Сцяг Малдовы}} [[Бэлць]], [[Малдова]] * {{Сцяг Францыі}} [[Воз-ан-Влен]], [[Францыя]] * {{Сцяг Расіі}} [[Вязьма]], [[Расія]] * {{Сцяг Польшчы}} [[Міньск Мазавецкі]], [[Польшча]] * {{Сцяг Балгарыі}} [[Пернік (Балгарыя)|Пернік]], [[Балгарыя]] == Гл. таксама == * [[Apraxia]] * [[Аршанскае паўстанне]] * [[Аршанская жаночая настаўніцкая семінарыя]] * [[Оршанский вестник]] * [[Аршанскае права]] * [[Гарады Віцебскай вобласці]] * [[Гарады Беларусі]] * [[Спіс вуліц Оршы]] * [[Аршанская газета]] * [[Аршанскі аўтобус]] * [[Телеком-экспресс]] * [[Трыбуна тэкстыльшчыка]] * [[Аршанская бітва (фестываль)]] == Зноскі == {{Reflist|2|refs= <ref name="gki">[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc |date=4 сакавіка 2016 }} (па стане на 1 студзеня 2011 г.)</ref> <ref name="2017-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2017}}</ref> <ref name="belstat2009">{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |title=Вынікі перапісу 2009 года |access-date=23 мая 2012 |archive-date=10 мая 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510053257/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |url-status=dead }}</ref> <ref name="NNP">{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> <ref name="KTSB">{{Крыніцы/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 273.</ref> <ref name="pamiać">{{Крыніцы/Памяць/Орша і Аршанскі раён|к}}</ref> <ref name="belsat">{{cite web | author = [[Вольга Іскрык|Іскрык В.]], [[Зміцер Саўка|Саўка З.]] | date = 16.01.2011 | url = http://www.belsat.eu/be/nasze_programy/episode/m,759,sapraudnyia-nazvy-bielaruskikh-gharadou.html | title = Сапраўдныя назвы беларускіх гарадоў | publisher = [http://www.belsat.eu Белсат ТВ] | access-date = 9 чэрвеня 2011 | archive-date = 21 верасня 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110921194032/http://www.belsat.eu/be/nasze_programy/episode/m,759,sapraudnyia-nazvy-bielaruskikh-gharadou.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="Прадмова">{{Cite web |url=http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/16876/1/%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%20%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%9E%20%D0%A0%D0%91_%D0%91%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BB.pdf |title=Лемцюгова В. П. : Прадмова да даведніка «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» |access-date=13 сакавіка 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130155121/http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/16876/1/%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%20%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%9E%20%D0%A0%D0%91_%D0%91%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BB.pdf |archive-date=30 лістапада 2016 |url-status=dead }}</ref> <ref name="ehb357">[[Аляксандр Шынкевіч|Шынкевіч А.]] Орша // {{Крыніцы/ЭГБ|5к}} С. 357.</ref> <ref name="ehb358">[[Аляксандр Шынкевіч|Шынкевіч А.]] Орша // {{Крыніцы/ЭГБ|5к}} С. 358.</ref> <ref name="Liaŭko">В. Ляўко…</ref> <ref name="HŠBNiD">{{Крыніцы/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы, 2005|Principality of Smalensk in the 12th century|354}}</ref> <ref name="evkl">{{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=2|старонкі=|артыкул=Орша|аўтар=}}</ref> <ref name="АПС">{{крыніцы/Археалогія Беларусі|1|Аршанскія пасады і слабоды}}</ref> <ref name="ПХБ">{{крыніцы/Праваслаўныя храмы Беларусі|}}</ref> <ref name="HBH">{{Крыніцы/Геральдыка беларускіх гарадоў|к}} С. 210.</ref> <ref name="БЭ1А">{{крыніцы/БЭ|1|Аршанскі Куцеінскі Успенскі манастыр}}</ref> <ref name="ng">Корбут В. [http://pda.ng.by/ru/issues?art_id=32108 «Галоўная краса горада — манастыры», або Па слядах Стэндаля і Напалеона] {{Архівавана|url=https://archive.today/20120712071843/http://pda.ng.by/ru/issues?art_id=32108 |date=12 ліпеня 2012 }} // «[[Народная газета]]», 13 мая 2009.</ref> <ref name="at">{{Крыніцы/150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref> <ref name="ximik">[http://ximik.info/modules.php?name=News&file=article&sid=1501 На «Дожинки-2008» в Орше потратят 400 миллиардов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110720035815/http://ximik.info/modules.php?name=News&file=article&sid=1501 |date=20 ліпеня 2011 }} // [[БелТА]], 14 лютага 2008.{{ref-ru}}</ref> <ref name="Hrablieŭski">{{cite web | author = Граблевский О. | date = 24.07.2008 | url = http://www.belaruspartisan.org/bp-forte/?page=100&backPage=6&news=26397&newsPage=0 | title = И дожинки, и докопки | publisher = [http://regionby.org/ Bulletinonline.org] | language = ru | access-date = 24 жніўня 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120308154414/http://www.belaruspartisan.org/bp-forte/?page=100&backPage=6&news=26397&newsPage=0 | archive-date = 8 сакавіка 2012 | url-status = dead }}</ref> <ref name="pravo.by">{{cite web|title=Указ Президента Республики Беларусь от 14 января 2013 г. № 27 «Об объединении районов и городов областного подчинения Республики Беларусь, имеющих общий административный центр»|url=http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=P31300027&p1=1&p5=0|date=14 студзеня 2013|access-date=7 лютага 2016|language=ru|publisher=Нацыянальны прававы Інтэрнэт-[[партал]] Рэспублікі Беларусь|format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205703/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=12551&p0=P31300027&p1=1&p5=0|archive-date=4 сакавіка 2016|url-status=dead}}</ref> <ref name="pamiać-2">Аршанскі раён // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1999. — Кн. 1. — С. 23-24.</ref> <ref name="wg">{{Спасылка| url = http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1230970461&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-43&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=520257041| загаловак = Orsha| выдавецтва = [http://www.world-gazetteer.com/ World Gazetteer]| дата = 3 лістапада 2010| title = Архіўная копія| access-date = 31 жніўня 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120112104449/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1230970461&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-43&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=520257041| archive-date = 12 студзеня 2012| url-status = dead}}</ref> <ref name="zamki">{{Крыніцы/Замкі Беларусі|к}} С. 86.</ref> <ref name="HSKP">Orsza // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|7}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/598 598].</ref> <!--Спасылка не працуе <ref name="unibel">{{Спасылка |url = http://www.okvgu.unibel.by/index.php?id=orsha&sub=01| загаловак = Экскурс у гісторыю горада Орша| выдавецтва = [http://www.okvgu.unibel.by/ Аршанскі каледж]|дата = 3 лістапада 2010 | мова =ru }}</ref>--> <ref name="academic">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/75542/Орша Орша] // {{Крыніцы/ЭСБЕ}}</ref> <ref name="HBSP">{{Крыніцы/Гарады Беларусі на старых паштоўках|201}}</ref> <ref name="SHE">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/sie/12723/ОРША Орша] // {{Крыніцы/Савецкая гістарычная энцыклапедыя}}</ref> <ref name="bse">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/116999/Орша Орша] // {{Крыніцы/Вялікая Савецкая Энцыклапедыя (3 выданне)}}</ref> <ref name="VES">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/222550 Орша] // {{Крыніцы/Вялікі энцыклапедычны слоўнік}}</ref> <ref name="nn">[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=24919 У 14 гарадах Беларусі колькасць насельніцтва перавышае 100 тыс. чалавек] // «[[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]]», [[26 сакавіка]] [[2009]] г.</ref> <ref name="vr">{{Спасылка| url = http://www.vitebsk-region.by/goroda/10-orsha.html| загаловак = Орша| выдавецтва = [http://www.vitebsk-region.by Витебский облисполком]| дата = 3 лістапада 2010| мова = ru| title = Архіўная копія| access-date = 31 жніўня 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120118125753/http://www.vitebsk-region.by/goroda/10-orsha.html| archive-date = 18 студзеня 2012| url-status = dead}}</ref> <ref name="2016-Estimate">{{Крыніцы/Насельніцтва Беларусі 2016}}</ref> <ref name="Šutava">Шутова, О. «Заморозка» не в пользу больных / О. Шутова // Народнае слова. — 2009. — 20 чэрв. — С. 2.''О заседании президиума Оршанского городского Совета депутатов, на котором шла речь о планах по оптимизации и реконструкции сети лечебных учреждений города''.</ref> <ref name="pamiać-3">Шыдлоўскі, Л. І. Аршаншчына спартыўная / Л. І. Шыдлоўскі // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 390—395.</ref> }} == Літаратура == * ''Асіноўскі С''. Орша: залатыя стрэлы на блакітным полі / С. М. Асіноўскі. — Мн., 1997. — 428 с. * ''Памяць''. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі: у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн., 2000. * ''Шынкевіч А''. Аршанская даўніна / А. М. Шынкевіч. — Мн., 1992. — 141 с. * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Орша|545}} == Спасылкі == {{OSM relation|178128|Орша}} * [http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/ORSHA-gorod.htm Прыдзвінскі край — горад Орша] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120121235658/http://www.vlib.by//PRIDVINIE-1/ORSHA-gorod.htm |date=21 студзеня 2012 }} * [http://kimpress.by/index.phtml?page=2&id=3635 Тямніцы Аршанскай лаўры//Адкуль пайшоў «Буквар»?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160310060607/http://kimpress.by/index.phtml?page=2&id=3635 |date=10 сакавіка 2016 }} — Газета «Культура» Антановіч Кастусь * [https://www.gismeteo.by/weather-orsha-4236/ Надвор’е ў горадзе Орша] {{Аршанскі раён}} {{Віцебская вобласць}} {{Населеныя пункты на Дняпры}} [[Катэгорыя:Орша| ]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1067 годзе]] 6lni93phtwe1ptspb5gjgknkrojoeek Вікіпедыя:Да выдалення 4 16411 5164391 5163074 2026-07-11T05:22:10Z Emilia Noah 155537 /* Архіў */ У архіў. 5164391 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Міхаіл Канстанцінавіч Лазар]] == : {{Выдаліць}} Ні публікацый, ні АК. --[[Удзельнік:Autumndancer|Autumndancer]] ([[Размовы з удзельнікам:Autumndancer|размовы]]) 08:30, 23 чэрвеня 2026 (+03) == [[Metal Gear Solid 3: Snake Eater]] == Машынны недапераклад. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:40, 6 чэрвеня 2026 (+03) :пераклад не машынны, проста я перакладаў менавіта так каб ўсё было як у англійскім тэксце. гад дэмн [[Удзельнік:ABECOME SAWYER|ABECOME SAWYER]] ([[Размовы з удзельнікам:ABECOME SAWYER|размовы]]) 09:58, 7 чэрвеня 2026 (+03) == [[Кэнто Масуда]] == Вынесены да выдалення а 03:12 31 сакавіка 2026 года удзельнікам {{Вікіпедыст|Wooze}} з каментарыем: «not notable + crosswiki spam». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:24, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, наконт ''not notable'' можна было б паспрачацца, калі б у артыкуле меўся змест. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:35, 6 чэрвеня 2026 (+03). == [[Праваабаронцы за свабодныя выбары]] == Значнасць сумнеўная, ніякіх крыніц, апроч афіляваных інфастаронак, але ёсць некалькі спасылак з іншых артыкулаў на яго. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:54, 4 чэрвеня 2026 (+03) * Яго дублікат «[[Лагон]]», ці то ЛагоС, выставіў да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:10, 4 чэрвеня 2026 (+03) == [[NGC 971]] == Не артыкул, аб'ект каталога галактык, унесены туды памылкова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:41, 30 мая 2026 (+03) == [[Максім Андрэевіч Крупейчанка]] == : артыкул [https://ru.wikipedia.org/wiki/Крупейченко,_Максим_Андреевич Крупейченко, Максим Андреевич] выдалены з РуВікі праз адстутнасць доказаў энцыклапедычнай значнасці, стаіць забарона стварэння, меліся спробы несанкцыянаванага аднаўлення старонкі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:07, 27 мая 2026 (+03) == [[TEDxUlicaMińska]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Ёсць значнасць, TEDx. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 01:49, 5 мая 2026 (+03) ::Для гэтага існуе асобны артыкул пра [[TED (канферэнцыя)|TEDx]]. Так якраз ёсць беларускі раздзел для запаўнення. Няма сэнсу ствараць асобны артыкул для падзеі звычайнай. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:06, 14 мая 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Выпадак даволі пагранічны, але мне здаецца, што ўсё ж артыкул трэба пакінуць. Тэма мае незалежнае асвятленне ў некалькіх крыніцах, у тым ліку ў матэрыялах Белсат, Deutsche Welle, Зеркала, MOST і Радыё Рацыя. Частка крыніц сапраўды мае навінавы або анонсавы характар, але ёсць і матэрыялы, дзе падзея разглядаецца не толькі як кароткая згадка, а з апісаннем кантэксту, праграмы і выступоўцаў. Таксама з'явіліся артыкулы, якія выйшлі ўжо пасля івенту, што кажа не толькі пра навінавы характар падзеі ([https://citydog.io/post/zaden-besplatnyye-vystupleniya/]). Таму мінімальныя патрабаванні агульнага крытэрыю значнасці выглядаюць сціпла выкананымі.<br />Пры гэтым артыкул варта дапрацаваць. Добра было б скараціць інтэрпрэтацыйныя фармулёўкі, прыбраць другасныя дэталі, якія не ўплываюць на значнасць, і пакінуць больш сухі энцыклапедычны выклад. Але недахопі цяперашняга тэксту гэта падстава для рэдагавання, а не для выдалення тэмы. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:51, 9 ліпеня 2026 (+03) {{/Падвал}} 96ao2gjztk9rwdeji66ulwpz5kiwfj0 5164395 5164391 2026-07-11T05:24:54Z Emilia Noah 155537 /* Архіў */ 5164395 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Міхаіл Канстанцінавіч Лазар]] == : {{Выдаліць}} Ні публікацый, ні АК. --[[Удзельнік:Autumndancer|Autumndancer]] ([[Размовы з удзельнікам:Autumndancer|размовы]]) 08:30, 23 чэрвеня 2026 (+03) == [[Metal Gear Solid 3: Snake Eater]] == Машынны недапераклад. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:40, 6 чэрвеня 2026 (+03) :пераклад не машынны, проста я перакладаў менавіта так каб ўсё было як у англійскім тэксце. гад дэмн [[Удзельнік:ABECOME SAWYER|ABECOME SAWYER]] ([[Размовы з удзельнікам:ABECOME SAWYER|размовы]]) 09:58, 7 чэрвеня 2026 (+03) == [[Кэнто Масуда]] == Вынесены да выдалення а 03:12 31 сакавіка 2026 года удзельнікам {{Вікіпедыст|Wooze}} з каментарыем: «not notable + crosswiki spam». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:24, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, наконт ''not notable'' можна было б паспрачацца, калі б у артыкуле меўся змест. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:35, 6 чэрвеня 2026 (+03). == [[Праваабаронцы за свабодныя выбары]] == Значнасць сумнеўная, ніякіх крыніц, апроч афіляваных інфастаронак, але ёсць некалькі спасылак з іншых артыкулаў на яго. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:54, 4 чэрвеня 2026 (+03) * Яго дублікат «[[Лагон]]», ці то ЛагоС, выставіў да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:10, 4 чэрвеня 2026 (+03) == [[NGC 971]] == Не артыкул, аб'ект каталога галактык, унесены туды памылкова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:41, 30 мая 2026 (+03) == [[Максім Андрэевіч Крупейчанка]] == : артыкул [https://ru.wikipedia.org/wiki/Крупейченко,_Максим_Андреевич Крупейченко, Максим Андреевич] выдалены з РуВікі праз адстутнасць доказаў энцыклапедычнай значнасці, стаіць забарона стварэння, меліся спробы несанкцыянаванага аднаўлення старонкі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:07, 27 мая 2026 (+03) {{/Падвал}} hfqz9pob5j9bvki014lht2rxj3zo8dp Нью-Ёрк 0 18471 5164201 5006071 2026-07-10T12:37:40Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164201 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Спасылка=Нью-Ёрк (значэнні)}} {{НП |статус = Горад |від рэгіёна = Штат |рэгіён = Штат Нью-Ёрк|Нью-Ёрк |ранейшыя імёны = Новы Амстэрдам |статус з = 1653 |add1n = Мянушкі |add1 = «[[Вялікі яблык]]» («The Big Apple»),<br />«Liberty City», NYC }} [[Файл:New-York-Jan2005.jpg|thumb|400px|Від на [[Манхэтэн]] з [[Эмпайр-стэйт-білдынг]].]] '''Нью-Ёрк''', таксама '''Новы Ёрк''' ({{Lang-en|New York City}}) — горад у штаце [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|Злучаных Штатаў Амерыкі]], адзін з [[найбуйнейшыя гарады свету|найбуйнейшых гарадоў свету]]. Насельніцтва 8 335 897 чалавек ([[2022]], ацэнка)<ref name="2022PopEst">{{cite web|title=New York City's Current Population Estimates and Trends – 2022|url=https://www.nyc.gov/assets/planning/download/pdf/planning-level/nyc-population/population-estimates/population-trends-2022.pdf|access-date=October 10, 2023|publisher=New York City}}</ref>, з прыгарадамі — 20,61 млн. Размешчаны на беразе [[Атлантычны акіян|Атлантычнага акіяна]] ў паўднёва-ўсходняй частцы штата [[Нью-Ёрк (штат)|Нью-Ёрк]]. Нью-Ёрк быў заснаваны ў пачатку [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] [[Нідэрланды|галандскімі]] каланістамі. Да 1664 года горад зваўся «[[Новы Амстэрдам]]». Горад адміністрацыйна складаецца з 5 [[бора]], кожнае з якіх з’яўляецца асобнаю акругаю ў складзе штата: [[Бронкс]] (акруга Бронкс), [[Бруклін]] (акруга Кінгс), [[Квінс]] (акруга Квінс), [[Манхэтэн]] (акруга Нью-Ёрк) і [[Статэн-Айленд]] (акруга Рычманд). Асноўныя славутасці размешчаны ў Манхэтэне. Сярод іх: гістарычныя [[хмарачос]]ы ([[Эмпайр-стэйт-білдынг]], [[Крайслер-білдынг]]), [[Ракфелер-цэнтр]], мастацкі [[музей Метраполітэн]], [[Метраполітэн-Опера]], [[Музей сучаснага мастацтва Саламона Гугенхайма]] (жывапіс), [[Амерыканскі прыродазнаўчагістрычны музей]] (шкілеты дыназаўраў і планетарый), легендарны атэль «[[атэль Чэлсі|Чэлсі]]», штаб-кватэра [[ААН]], [[Гарлем]].<ref>[https://arrestedworld.com/places-in-new-york/ 20 лепшых месцаў для наведвання ў Нью-Ёрку]{{Недаступная спасылка}} (en) на сайце падарожніцкага блога aarrestedworld.com</ref> == Гісторыя == На тэрыторыі, якую сёння займае горад Нью-Ёрк<ref>Гаворачы аб гісторыі горада Нью-Ёрка, трэба мець на ўвазе, што ў сучаснай тэрыторыі ён існуе толькі з [[1898]] года. Да гэтага існавала некалькі самастойных тэрыторый, і толькі адна з іх называлася ''горад Нью-Ёрк''. Крыніцы не заўсёды надаюць гэтаму значэнне. Адны пры апісанні гісторыі Нью-Ёрка да 1898 года расказваюць толькі аб падзеях у гістарычным Нью-Ёрка — Манхэтэне, замоўчваючы гісторыю астатніх частак цяперашняга горада, іншыя, наадварот, называюць Нью-Ёркам мясціны, якія ў час апісваемых падзей так не зваліся.</ref>, задоўга да з’яўлення тут еўрапейцаў, жылі такія індзейскія плямёны, як ''манахатоў'' і ''канарсі''. Гэта пацвярджаюць знаходкі наканечнікаў стрэл і іншых артэфактаў у раёнах горада, не забудаваных будынкамі, як, напрыклад, Інвуд-Хіл-Парк і Рыверсайд-Парк. Еўрапейскія паселішчы пачаліся ў [[1626]] годзе з галандскага паселішча [[Новы Амстэрдам]] (''Nieuw Amsterdam'') на паўднёвым ускрайку [[Манхэтэн]]а. У [[1664]] годзе англійскія караблі захапілі горад, не сустрэўшы супраціўлення, і ён быў пераназваны ў Нью-Ёрк, у гонар [[Якаў II Сцюарт|герцага Ёркскага]]<ref>{{cite web|url=http://www.mrnussbaum.com/13colonies/printables/njcolony.pdf|title=The New Jersey Colony|publisher=MrNussbaum.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003002258/http://www.mrnussbaum.com/13colonies/printables/njcolony.pdf|archivedate=3 кастрычніка 2011}}</ref><ref>[http://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm «Kingston Discover 300 Years of New York History Dutch colonies»]. National Park Service, U.S. Department of the Interior.</ref>. У канцы другой англа-галандскай вайны ў [[1667]] годзе галандцы афіцыйна перадалі Нью-Ёрк англічанам і ўзамен атрымалі калонію [[Сурынам]]. У пачатку [[Вайна за незалежнасць ЗША|Вайны за незалежнасць]] сучасная тэрыторыя горада была арэнай важных бітваў. У выніку [[Бруклінская бітва|Бруклінскай бітвы]] ў [[Бруклін]]е пачаўся вялікі пажар, у якім вялікая частка горада згарэла, і ён да канца вайны трапіў у рукі [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], пакуль амерыканцы ізноў нe завалодалі ім у [[1783]] годзе. Гэты дзень, пад назвай «Дзень эвакуацыі» (англічан), доўга святкаваўся ў Нью-Ёрку. На працягу [[19 стагоддзе|XIX стагоддзя]] насельніцтва горада імкліва расло дзякуючы бурнаму прытоку вялікай колькасці імігрантаў<ref>Ira Rosenwaike (1972). [http://books.google.com/books?id=2OR2yeASrfIC&pg=PA55&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false «Population history of New York City»]. p.55.</ref>. У [[1811]] годзе быў распрацаваны доўгатэрміновы генеральны план развіцця горада, па якім сетка вуліц была пашырана, ахапіўшы ўвесь Манхэтэн. Да [[1835]] года Нью-Ёрк абагнаў [[Філадэльфія|Філадэльфію]], стаўшы самым вялікім горадам Злучаных Штатаў. У [[Грамадзянская вайна ў ЗША|Грамадзянскую вайну]] трывалыя гандлёвыя сувязі горада з Поўднем, а таксама рост яго імігранцкага насельніцтва, прывялі да расколу паміж прыхільнікамі Саюза і прыхільнікамі Канфедэрацыі, які дасягнуў найвышэйшай ступені ў {{нп4|Бунты ў Нью-Ёрку з-за прызыву, 1863|«Прызыўных мяцяжах»|ru|Бунты в Нью-Йорке из-за призыва (1863)}}, самых значных грамадзянскіх беспарадках у амерыканскай гісторыі. Пасля вайны тэмп іміграцыі з Еўропы рэзка ўзрос, і Нью-Ёрк стаў першым прыпынкам для мільёнаў людзей, якія прыбывалі ў Злучаныя Штаты ў пошуках новага і лепшага жыцця. [[Файл:5 Boroughs Labels New York City Map.png|thumb|300px|<span style="color:blue;">1: Манхэтэн</span>, <span style="color:yellow;">2: Бруклін</span>, <span style="color:orange;">3: Квінс</span>, <span style="color:red;">4: Бронкс</span>, <span style="color:purple;">5: Стэйтэн-Айленд</span>]] У [[1898]] годзе горад Нью-Ёрк набыў сённяшнія межы: перш ён складаўся з Манхэтэна і [[Бронкс]]а, далучанага да горада з поўдня, ад акругі Уэстчэстэр (заходні Бронкс у [[1874]] годзе, астатняя тэрыторыя — у [[1895]] годзе). У 1898, паводле новага законапраекта, была створана новая муніцыпальная адзінка, першапачаткова названая [[Вялікі Нью-Ёрк]]. Новы горад быў падзелены на пяць раёнаў. Раёны [[Манхэтэн]] і [[Бронкс]] пашырылі свае межы і пакрывалі цяпер тэрыторыю першапачатковага горада і ўсю астатнюю частку Нью-Ёркскай акругі. Раён [[Бруклін]] складаўся з горада Брукліна і некалькіх муніцыпалітэтаў ва ўсходняй частцы акругі Кінгс. Раён [[Квінс]] быў заснаваны ў заходняй частцы акругі Квінс і пакрываў некалькі невялікіх мястэчак і пасёлкаў, уключаючы Лонг Айленд Сіці, Асторыю і Флашынг. Раён [[Стэйтэн-Айленд]] цалкам умясціў акругу Рычманд. Усе былыя гарадскія органы кіравання гэтых раёнаў былі скасаваны. Праз год тэрыторыя акругі Квінс, якая не ўвайшла ў межы раёна Квінс, стала акругай Насо ({{lang-en|Nassau}})<ref>Насо (''Nassau'') не ўваходзіць у горад Нью-Ёрк.</ref>. У [[1914]] заканадаўчыя ўлады штата стварылі акругу Бронкс, а Нью-Ёркская акруга паменшылася да памераў аднаго Манхэтэна. Сёння пяць раёнаў Нью-Ёрка ў асноўным супадаюць межамі з адпаведнымі акругамі. [[Файл:Liberty-statue-with-manhattan.jpg|thumb|200px|злева|[[Статуя Свабоды]] на фоне [[Манхэтэн]]а]] У першай палове [[20 стагоддзе|XX стагоддзя]] горад стаў сусветным цэнтрам прамысловасці, гандлю і сувязі. У [[1930-я|1930-x]] гадах абрысы Нью-Ёрка ўзняліся ў вышыню з пабудоваю некалькіх найвышэйшых небаскробаў свету. Пасля [[Другая сусветная вайна|Другой Сусветнай вайны]] Нью-Ёрк стаў бясспрэчным сусветным горадам-лідарам. Пабудова штаб-кватэры [[ААН]] у Нью-Ёрку сімвалізавала ўнікальнае палітычнае значэнне горада. Нью-Ёрк таксама замяніў [[Парыж]] у якасці цэнтру сусветнага мастацтва<ref>Burns, Ric (August 22, 2003). [http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/transcript/newyork-transcript/ «The Center of the World — New York: A Documentary Film (Transcript)»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131212093853/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/transcript/newyork-transcript/ |date=12 снежня 2013 }}. PBS.</ref>. Адначасова з гэтым адбываліся працэсы пераезду часткі насельніцтва ў прыгарады, што прывяло да павольнага памяншэння колькасці насельніцтва. Пасля, змены ў прамысловасці і гандлю і рост злачыннасці ўцягнулі ў [[1970-я|1970-х]] гадах Нью-Ёрк у сацыяльны і эканамічны крызіс<ref>Christopher Effgen (September 11, 2001). [http://www.disastercenter.com/crime/nycrime.htm «New York Crime Rates 1960—2009»]. Disastercenter.com.</ref>. Тэракты [[11 верасня]] [[2001]] года закранулі і [[Вашынгтон]], але менавіта Нью-Ёрк пацярпеў больш за ўсё ад атак на [[Сусветны гандлёвы цэнтр]] і шчыльнага з’едлівага дыму, які працягваў валіць з яго развалін на працягу некалькіх месяцаў пасля падзення веж-двайнят у пажары. Нягледзячы на гэта, расчыстка эпіцэнтра выбуху была скончана хутчэй, чым планавалася. Новы [[Сусветны гандлёвы цэнтр 1]], які быў пабудаваны на месцы былых веж-двайнят Сусветнага гандлёвага цэнтра, з’яўляецца самым высокім небаскробам у Заходнім паўшар’і<ref>[http://www.cnn.com/2013/11/12/travel/one-world-trade-center-tallest-us-building/index.html?hpt=hp_t2 It’s official: One World Trade Center to be tallest U.S. skyscraper]. CNN.</ref> і чацвёртым самым высокім будынкам у свеце. Шпіль новага будынка дасягае сімвалічнай вышыні ў 1776 футаў (541,3 м), якая спасылаецца на год атрымання ЗША незалежнасці<ref>[http://skyscraperpage.com/diagrams/?cityID=8 New York City Skyscraper Diagram]. Skyscraper Source Media.</ref><ref>[http://www.ibtimes.com/one-world-trade-center-top-tallest-building-new-york-city-photos-700251 One World Trade Center On Top As Tallest Building In New York City]. The International Business Times.</ref>. Рух пратэсту «[[Захапі Уол-стрыт]]», мерапрыемствы якога адбываліся ў парку Зукоці ў фінансавым раёне Ніжняга Манхэтэна, пачаўся [[17 верасня]] [[2011]] года, атрымаўшы ўсеагульную ўвагу і пашырэнне руху супраць сацыяльнай і эканамічнай няроўнасці ва ўсім свеце<ref>[http://occupywallst.org/about/ OccupyWallStreet — About]. The Occupy Solidarity Network, Inc.</ref>. == Геаграфія == Горад Нью-Ёрк уключае востраў [[Манхэтэн]], востраў [[Стэйтэн-Айленд]], заходнюю частку вострава [[Лонг-Айленд]], частку паўночнаамерыканскага мацерыка — [[Бронкс]], і некалькі невялікіх астравоў у нью-ёркскай гавані. Нью-Ёрк знаходзіцца прыкладна на 40° паўночнай шыраты і 74° заходняй даўгаты. Найвышэйшым пунктам Нью-Ёрка з’яўляецца пагорак [[Тот-Хіл]], вышынёй 125 метраў, які знаходзіцца на Стэйтэн-Айлендзе, які з’яўляецца самым узгорыстым, прасторным і найменей заселеным раёнам горада. У густанаселеным Манхэтэне, наадварот, зямля абмежаваная і дарагая, што тлумачыць такую вялікая колькасць высокіх будынкаў і [[небаскроб]]аў. Згодна з [[Бюро Перапісу ЗША]], горад мае плошчу 1214,4 км², з якіх 785,6 км² — суша і 428,8 км² (35,31 %) — вада. Паводле апошніх геалагічных даследаванняў амерыканскіх навукоўцаў, праведзеных у [[2008]] годзе, у 40 кіламетрах на поўнач ад горада перасякаюцца два геалагічныя разломы, што робіць імавернымі землетрасенні магнітудай да 7 балаў. Прычым месца перасячэння размяшчаецца побач з [[Атамная электрастанцыя|АЭС]]. Таму будуць распрацаваны дадатковыя меры абароны будынкаў і атамнай электрастанцыі. === Клімат === Нью-Ёрк знаходзіцца на параўнальна нізкіх шыротах: так, Нью-Ёрк ляжыць прыкладна на адной шыраце са [[Стамбул]]ам, [[Мадрыд]]ам, [[Ташкент]]ам, [[Баку]] і [[Пекін]]ам. Па класіфікацыі клімату [[Кёпен]]а, Нью-Ёрк знаходзіцца на мяжы паміж вільготным кантынентальным і вільготным субтрапічным кліматам. Ападкі размеркаваны параўнальна раўнамерна на працягу года. Сярэднегадавая колькасць гадзін сонечнага ззяння — 2680 гадзін. Нягледзячы на тое, што горад знаходзіцца на ўзбярэжжы акіяна, розніца ў тэмпературы паміж летам і зімой досыць вялікая, бо пераважны рух паветраных мас праходзіць з боку мацерыка. Уплыў акіяна другарадны, але ўсё ж некалькі змякчае ваганні тэмператур. Яшчэ адным фактарам з’яўляецца шчыльная гарадская забудова, якая робіць горад некалькі цяплейшым, чым наваколлі. Зімою ў Нью-Ёрку тэмпература ў сярэднім вагаецца паміж −2&nbsp;°C і +5&nbsp;°C, з нярэдкімі адхіленнямі ад нормы. Амаль кожнай зімой выпадае [[снег]], у сярэднім 60 см на год. Вясна мяккая, з тэмпературай ад 7&nbsp;°C да 16&nbsp;°C. Летам у Нью-Ёрку параўнальна горача, сярэдняя тэмпература вагаецца ад 19&nbsp;°C да 28&nbsp;°C, маюцца перыяды высокай вільготнасці паветра. Часта тэмпература перавышае 32&nbsp;°C, а зрэдку дасягае 38&nbsp;°C спякоты і вышэй. Восень у Нью-Ёрку прыемная, з тэмпературай ад 10&nbsp;°C да 18&nbsp;°C. Аднак нью-ёркскае надвор’е вельмі непрадказальнае і час ад часу здзіўляе нью-ёркцаў мяккай, амаль бясснежнай зімой або даволі адчувальнай прахалодай летам. Бывала, што яшчэ ў красавіку здаралася моцная [[мяцеліца]], якая пакрывала Нью-Ёрк тоўстым пластом снегу. Часам тэмпература можа рэзка вагацца ад дня да дня. Вандроўцам рэкамендуецца сачыць за прагнозам надвор’я і мець некалькі відаў адзення позняй восенню і ранняй вясной. {{Клімат горада |Горад_род=Нью-Ёрка |Крыніца=[http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/ny/305801.pdf NOAA] [http://pogoda.ru.net/usclimate/KNYC.htm Надвор'е і клімат] | Сту_сяр=0.3 | Сту_сяр_апад=104.9 | Лют_сяр=1.8 | Лют_сяр_апад=80 | Сак_сяр=5.8 | Сак_сяр_апад=111 | Кра_сяр=11.7 | Кра_сяр_апад=108.7 | Май_сяр=16.9 | Май_сяр_апад=119.1 | Чэр_сяр=21.9 | Чэр_сяр_апад=97.5 | Ліп_сяр=24.7 | Ліп_сяр_апад=117.3 | Жні_сяр=24.0 | Жні_сяр_апад=107.2 | Вер_сяр=20.0 | Вер_сяр_апад=107.4 | Кас_сяр=13.8 | Кас_сяр_апад=97.8 | Ліс_сяр=8.7 | Ліс_сяр_апад=110.7 | Сне_сяр=3.1 | Сне_сяр_апад=100.3 | Год_сяр=12.7 | Год_сяр_апад=1262.1 | Сту_сяр_мін=-2.8 | Сту_сяр_макс=3.5 | Лют_сяр_мін=-1.7 | Лют_сяр_макс=5.3 | Сак_сяр_мін=1.8 | Сак_сяр_макс=9.8 | Кра_сяр_мін=7.1 | Кра_сяр_макс=16.2 | Май_сяр_мін=12.2 | Май_сяр_макс=21.6 | Чэр_сяр_мін=17.6 | Чэр_сяр_макс=26.3 | Ліп_сяр_мін=20.4 | Ліп_сяр_макс=28.9 | Жні_сяр_мін=19.9 | Жні_сяр_макс=28.1 | Вер_сяр_мін=16.0 | Вер_сяр_макс=24.0 | Кас_сяр_мін=10.0 | Кас_сяр_макс=17.7 | Ліс_сяр_мін=5.3 | Ліс_сяр_макс=12.1 | Сне_сяр_мін=0.0 | Сне_сяр_макс=6.1 | Год_сяр_мін=8.8 | Год_сяр_макс=16.6 | Сту_а_макс=22.2 | Сту_а_мін=-21.1 | Лют_а_макс=23.9 | Лют_а_мін=-26.1 | Сак_а_макс=30.0 | Сак_а_мін=-15.0 | Кра_а_макс=35.6 | Кра_а_мін=-11.1 | Май_а_макс=37.2 | Май_а_мін=0.0 | Чэр_а_макс=38.3 | Чэр_а_мін=6.7 | Ліп_а_макс=41.1 | Ліп_а_мін=11.1 | Жні_а_макс=40.0 | Жні_а_мін=10.0 | Вер_а_макс=38.9 | Вер_а_мін=3.9 | Кас_а_макс=34.4 | Кас_а_мін=-2.2 | Ліс_а_макс=28.9 | Ліс_а_мін=-11.1 | Сне_а_макс=23.9 | Сне_а_мін=-25.0 | Год_а_макс=41.1 | Год_а_мін=-26.1 |}} == Эканоміка == [[Файл:Times Square at Night New York City November 2003.jpg|thumb|200px|Таймс Сквер]] Нью-Ёрк з’яўляецца цэнтрам міжнароднага бізнесу і гандлю ў свеце, а таксама шматлікіх галін прамысловасці ў Злучаных Штатах. Ён з’яўляецца фінансавым цэнтрам краіны: у ім находзяцца такія біржы, як [[Нью-Ёркская фондавая біржа]], [[NASDAQ]], [[American Stock Exchange]], [[New York Mercantile Exchange]] і [[New York Board of Trade]]. Нью-Ёркская фінансавая галіна засяроджана на [[Уол-стрыт]] у ніжнім Манхэтэне. Горад з’яўляецца буйным цэнтрам банкаўскай справы і [[фінансы|фінансаў]], сусветнага гандлю, [[транспарт]]у, [[турызм]]у, рынку [[нерухомасць|нерухомасці]], новых [[сродкі масавай інфармацыі|сродкаў масавай інфармацыі]], а таксама традыцыйных сродкаў масавай інфармацыі, [[рэклама|рэкламы]], юрыдычных паслуг, [[бухгалтарскі ўлік|бухгалтарскага ўліку]], [[страхаванне|страхавання]], моды і мастацтва ў Злучаных Штатах. Нью-Ёркская фондавая біржа на [[Уол-стрыт]] — найбуйнейшая ў свеце біржай па агульнай рыначнай капіталізацыі публічных кампаній<ref>[http://www.world-exchanges.org/files/2013_WFE_Market_Highlights.pdf 2013 WFE Market Highlights] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140327112731/http://www.world-exchanges.org/files/2013_WFE_Market_Highlights.pdf |date=27 сакавіка 2014 }}. World Federation of Exchanges.</ref>. Нерухомасць з’яўляецца асноўнай рухаючай сілай у эканоміцы горада. Агульны кошт усёй маёмасці Нью-Ёрка быў ацэнены ў 914,8 мільярдаў долараў ЗША на [[2015]] год<ref name="nyc-fiscalyear2015">[http://www.nyc.gov/html/dof/downloads/pdf/press_release/fy2015_ta_roll_press_release.pdf Department of finance publishes fiscal year 2015 tentative assessment roll] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140202200729/http://www.nyc.gov/html/dof/downloads/pdf/press_release/fy2015_ta_roll_press_release.pdf |date=2 лютага 2014 }}. New York City Department of Finance.</ref>. Кампанія [[Time Warner Center]] мае найвялікшую колькасць уласнасці ў горадзе<ref name="nyc-fiscalyear2015"/>. Станам на [[2013]] год сусветныя рэкламныя агенцтвы [[Omnicom Group]] і [[Interpublic Group]], якія базіруюцца ў Манхэтэне, разам мелі гадавы прыбытак каля $ 21 млрд, што адлюстроўвае ролю Нью-Ёрка ў якасці вядучага сусветнага цэнтра рэкламнай індустрыі. Нью-Ёрк быў першапачатковым цэнтрам амерыканскай кінематаграфіі, пакуль яна не перамясцілася ў [[Галівуд]], але і цяпер у Нью-Ёрку працягваюць вырабляць некаторыя фільмы і тэлеперадачы. Нью-Ёрк таксама сталіца моды ЗША, тут находзяцца штаб-кватэры шматлікіх мадэльераў. У Нью-Ёрку находзіцца мноства выдавецтваў, і тут часта ўпершыню друкуюцца новыя кнігі. Іншыя важныя сектары ўключаюць медыцынскія даследаванні і [[тэхналогія|тэхналогіі]], некамерцыйныя ўстановы і [[універсітэт|ўніверсітэты]]. == Транспарт == Да грамадскага транспарту Нью-Ёрка адносяцца [[Нью-Ёркскі метрапалітэн|метрапалітэн]], аўтобусы, таксі, гарадскі цягнік Статэн-Айленда, канатная дарога на [[востраў Рузвельта|востраве Рузвельта]], цягнік-аэраэкспрэс і паром на [[Статэн-Айленд]]. Амаль усе з гэтых сістэм, а таксама прыгарадныя цягнікі і аўтобусы эксплуатуюцца адной кампаніяй ([[MTA]]) і маюць адзіную сістэму аплаты праезду па магнітных квітках. У адрозненне ад іншых буйных гарадоў [[ЗША]], грамадскі транспарт — самы папулярны спосаб перамяшчэння. Так, у [[2005]] годзе 54,6 % жыхароў Нью-Ёрка дабіраліся да працы, выкарыстоўваючы грамадскі транспарт<ref>Les Christie (June 29, 2007). [http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm «New Yorkers are Top Transit Users»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080516222801/http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |date=16 мая 2008 }}. CNNMoney.com (Cable News Network).</ref>. Прыкладна кожны трэці карыстальнік грамадскага транспарту ў ЗША і дзве трэці карыстальнікаў чыгункі жыве ў Нью-Ёрку і яго прыгарадах. Гэта моцна адрознівае яго ад астатняй часткі краіны, дзе каля 90 % жыхароў прыгарадаў выкарыстоўваюць уласныя аўтамабілі для перамяшчэння да рабочага месца. Нью-Ёрк — адзіны горад у Злучаных Штатах, дзе больш чым у палове хатніх гаспадарак няма аўтамабіля, пры гэтым у [[Манхэтэн]]е аналагічны паказчык перавышае 75 %, а ў цэлым па краіне працэнт падобных хатніх гаспадарак складае ўсяго 8 %. Згодна з Бюро перапісу ЗША, жыхары Нью-Ёрка ў сярэднім трацяць 38,4 хвіліны ў дзень для таго, каб дабрацца да сваёй працы. === Метрапалітэн === [[Файл:NYCT R142.jpg|thumb|200px|Цягнік нью-ёркскага метро на паверхні]] {{Асноўны артыкул|Нью-Ёркскі метрапалітэн}} Метрапалітэн Нью-Ёрка ўключае ў сябе 468 станцый на 34 маршрутах, мае агульную даўжыню ў 1355 км і з’яўляецца самым працяглым у свеце па агульнай даўжыні маршрутаў (самы доўгі па лініях — [[Шанхайскі метрапалітэн|шанхайскі]]). Метро ахоплівае 4 з 5-ці гарадскіх раёнаў ([[Манхэтэн]], [[Бруклін]], [[Квінс]] і [[Бронкс]]). Яно традыцыйна называецца «subway» (падземка), аднак 40 % шляхоў і трэць станцый знаходзяцца на паверхні і размешчаны на ўзроўні зямлі альбо на эстакадзе. Першая лінія метрапалітэна ў Нью-Ёрку была адкрыта ў [[1868]] годзе прыватнай кампаніяй [[BRT]]. Да [[1932]] года метрапалітэн знаходзіўся ва прыватнай уласнасці і належаў дзвюм кампаніям: [[BRT]] і [[IRT]]. Затым да іх дадалася муніцыпальная кампанія, якая ў [[1940]] годзе скупіла абедзве прыватныя і аб’яднала гарадскі метрапалітэн у адзіны гаспадарчы комплекс. У цяперашні час кіруючая метрапалітэнам кампанія [[МТА]] таксама кіруе і сеткай гарадскіх аўтобусных маршрутаў. За выключэннем некаторых маршрутаў, метрапалітэн працуе 24 гадзіны ў дзень, перавозячы каля чатырох мільёнаў чалавек за суткі. У цяперашні час пачалася распрацоўка праекта па пераводзе нью-ёркскага метрапалітэна на аўтаматычнае кіраванне. Кошт праезду станам на май [[2011]] года наступны: аднаразовая паездка — $ 2,25 (аднаразовы білет для паездкі на метро дае права на працягу 2-х гадзін працягнуць паездку на аўтобусе гарадской аўтобуснай сеткі, якая таксама кіруецца МТА); за праязны квіток на 7 сутак трэба аддаць $ 29, на 14 сутак — $ 52, на 30 сутак — $ 104. Пры гэтым шматдзённы праязны білет дае права на неаднаразовы без абмежаванняў праезд у метрапалітэне і ў аўтобусах горада на працягу тэрміну яго дзеяння. Адлік пачатку тэрміну дзеяння праязнога (гэта значыць фіксацыя першых сутак выкарыстання квітка) робіцца з моманту першага праходу праз турнікет метрапалітэна альбо аўтобуса незалежна ад часу праходу і заканчваецца ў 24 гадзін апошніх сутак дзеяння. === Аўтобус === Нью-Ёрк мае развітую сетку [[аўтобус]]ных маршрутаў, якая штодня перавозіць звыш 2 мільёнаў пасажыраў. Аўтобусная сетка Нью-Ёрка ўключае больш за 200 мясцовых, якія курсіруюць выключна па сваім раёне, і 30 скарасных міжраённых маршрутаў, на якіх працуе звыш 5900 аўтобусаў. Кожны мясцовы маршрут мае нумар і літарны прэфікс, які пазначае раён, які ён абслугоўвае (B — [[Бруклін]], Bx — [[Бронкс]], M — [[Манхэтэн]], Q — [[Квінс]], S — [[Статэн-Айленд]]), а скарасныя маршруты пазначаныя прэфіксам X. Кошт праезду станам на студзень [[2010]] года — $ 2,25, які можна аплаціць манетамі пры ўваходзе ў пярэднія дзверы аўтобуса ў аўтамаце, размешчаным перад вадзіцелем. Пры гэтым у вадзіцеля можна папрасіць «трансфер». Гэты дакумент дазваляе на працягу дзвюх гадзін зрабіць перасадку і без аплаты працягнуць рух на іншым аўтобусе (у спадарожным альбо перасякаючым кірунку, але не ў зваротным), альбо на метро. Таксама для праезду можна скарыстацца квітком, выдадзеным у метрапалітэне, пасля выкарыстання гэтага квітка для паездкі на цягніку метро. === Гарадскі цягнік === Не звязаная з метро і прыгараднымі цягнікамі, лінія гарадскога цягніка на [[Статэн-Айленд]]зе мае цягнікі, аналагічныя метрапалітэнаўскім, і дзейнічае пад кіраваннем той жа кампаніі [[MTA]]. Разглядаюцца праекты па пераўтварэнню дзеючых і закінутых чыгуначных ліній вострава ў дзве лініі [[лёгкі метрапалітэн|лёгкага метрапалітэна]]. == Гарады-пабрацімы == Спіс гарадоў-пабрацімаў Нью-Ёрка<ref>[http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml New York City Global Partners] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080521052322/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml |date=21 мая 2008 }}</ref>: * {{Сцяг Егіпта|20px}} [[Каір]] ({{lang-ar|القاهرة}}), [[Егіпет]] ([[1982]]) * {{Сцяг Кітая|20px}} [[Пекін]] ({{lang-zh|北京}}), [[Кітай]] ([[25 лютага]] [[1983]])<ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=21 жніўня 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|archivedate=17 студзеня 2010|url-status=dead}}</ref> * {{Японія}} [[Токіа]] ({{lang-ja|東京}}), [[Японія]] ([[1960]]) * {{Іспанія}} [[Мадрыд]], [[Іспанія]] ([[1982]])<ref name="hermanadas">{{cite web | title = Mapa Mundi de las ciudades hermanadas | publisher = Ayuntamiento de Madrid | url = http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD Madrid city council webpage}}</ref> * {{Сцяг Дамініканскай Рэспублікі}} [[Санта-Дамінга]], [[Дамініканская Рэспубліка]] ([[1983]]) * {{Венгрыя}} [[Будапешт]], [[Венгрыя]] ([[1992]]) * {{Ізраіль}} [[Іерусалім]], [[Ізраіль]] ([[1993]]) * {{Вялікабрытанія}} [[Лондан]], [[Вялікабрытанія]] ([[2001]]) * {{ПАР}} [[Яханэсбург]], [[ПАР]] ([[2003]]) === Гарады-партнёры === * {{Італія}} [[Рым]], [[Італія]] ([[1992]]) == Сімвалы Нью-Ёрка == * [[Статуя Свабоды]] * [[Эмпайр Стэйт Білдынг]] == Адукацыя == * [[Нью-Ёркскі ўніверсітэт]] * [[Калумбійскі ўніверсітэт]] * [[Фордхэмскі ўніверсітэт]] == Вядомыя асобы == * [[Джэром Дэвід Сэлінджэр]] * [[Герман Мелвіл]] * [[Пітэр Фальк]] * [[Роберт Опенгеймер]] * [[Вашынгтон Ірвінг]] * [[Джэніс Дзікінсан]] * [[Джэніфер Лопес]] * [[Клэр Дэйнс]] * [[Лары Кінг]] * [[Мэй Уэст]] * [[Эн Хэтэўэй]] * [[Крысціна Агілера]] * [[Джэсі]] == Гл. таксама == * [[Ліберці-Сіці]] * [[Спіс самых высокіх будынкаў у Нью-Ёрку]] * [[Спіс фільмаў, у якіх руйнуецца Нью-Ёрк]] * [[Этнічныя анклавы Нью-Ёрка]] * [[Сусветны гандлёвы цэнтр 7]] * [[Тэатральны квартал (Нью-Ёрк)|Тэатральны квартал]] * [[Бруклінскі музей]] * [[Цэнтральны вакзал Нью-Ёрка]] * [[Colgate-Palmolive]] * [[Вадасховішча Жаклін Кенэдзі Анасіс]] * [[Сабор Святога Кірылы Тураўскага]] == Зноскі == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{бібліяінфармацыя}} {{Гарады-мільённікі ЗША}} {{DEFAULTSORT:Нью-Ёрк}} [[Катэгорыя:Нью-Ёрк| ]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1624 годзе]] fkewdtcjh8xdtqlftwdcid5twkoohsz Нікабарскія астравы 0 18709 5164232 4609020 2026-07-10T15:46:29Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164232 wikitext text/x-wiki {{Група астравоў |Назва = Нікабарскія астравы |Нацыянальная назва = en/Nicobar Islands |Карта = Nicobar Islands.jpg |Подпіс карты = |Пазіцыйная карта = Індыйскі акіян |Архіпелаг = |Акваторыя = Індыйскі акіян |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 05|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 93|lon_min = 48|lon_sec = |region = |CoordScale = |Колькасць астравоў = 19 |Найбуйнейшы востраў = Востраў Вялікі Нікабар |Агульная плошча = 1841 |Найвышэйшы пункт = 642 |Краіна = Індыя |Насельніцтва = 36819 |Год перапісу = 2011 |Выява = Nicobar islands 1 trinket camorta.jpg |Подпіс выявы = Выгляд з паветра |Катэгорыя на Вікісховішчы = Nicobar Islands }} '''Нікаба́рскія астравы''' ({{lang-en|Nicobar Islands}}) — [[архіпелаг]] з 19 [[востраў|астравоў]] у [[Індыйскі акіян|Індыйскім акіяне]], паміж [[Бенгальскі заліў|Бенгальскім залівам]] і [[Андаманскае мора|Андаманскім морам]]. Частка саюзнай тэрыторыі [[Індыя|Індыі]] [[Андаманскія і Нікабарскія астравы]]. Плошча 1841 км². Насельніцтва ([[2011]] г.) — 36 819 чал., значную частку складаюць карэнныя [[нікабарцы]]. == Геаграфія і прырода == [[Файл:Nicobar Pigeon.jpg|thumb|left|Нікабарскі голуб]] Нікабарскія астравы з’яўляюцца часткай [[востраў|астраўной]] дугі, якая ўзнікла ў выніку сутыкнення Інда-Аўстралійскай і Еўразійскай [[літасферная пліта|літасферных пліт]]. Гэта даволі [[Сейсмалогія|сейсманебяспечны]] рэгіён. Буйныя астравы ўяўляюць сабою вяршыні падводнага хрыбта, у той час як самыя малыя ўтварыліся дзякуючы [[Каралавыя паліпы|каралам]]. Найбольшы [[востраў Вялікі Нікабар]] займае плошчу 1045,1 км². [[Клімат]] субэкватарыяльны і трапічны мусонны. Штогадовая сярэдняя тэмпература вагаецца ад 22 да 30° C. Штогадовыя ападкі складаюць 3000 — 3800 мм, прычым большасць прыходзіцца на сезон [[дождж|мусонаў]] ([[лета|летні]] перыяд). Нікабарскія астравы вылучаюцца ў самастойны [[экарэгіён]]. [[Флора]] сушы падзяляецца на арэалы прыбярэжных [[Мангры|мангравых лясоў]] і ўнутраных вечназялёных і лістападных трапічных і субтрапічных [[лес|лясоў]]. На некаторых астравах маюцца шырокія [[луг]]і, якія ўзніклі, хутчэй за ўсё, у выніку ўмяшання чалавека. У адрозненне ад суседніх [[Андаманскія астравы|Андаманскіх астравоў]], Нікабарскія астравы не былі злучаны ў мінулым з [[Еўразія|мацерыком]]. Мясцовая [[прырода]] развівалася ізалявана, што прывяло да адноснай беднасці [[фаўна|фаўны]] і з’яўлення шматлікіх эндэмічных відаў [[птушкі|птушак]]. Сустракаюцца таксама [[пацукі]], [[яшчаркі]], [[насякомыя|казуркі]]. == Гісторыя == [[Файл:Landscape in Car-Nicobar Village of Sawi.jpg|thumb|left|Вёска Саві на востраве Кар-Нікабар, 1895 г.]] Мяркуецца, што першыя людзі, якія з’явіліся на Нікабарскіх астравах у [[каменны век|каменным]] — [[жалезны век|жалезным]] вяках дзвюма міграцыйнымі хвалямі з Паўднёва-Усходняй [[Азія|Азіі]], у выніку склалі супольнасць [[нікабарцы|нікабарцаў]]. З пачатку нашай эры Нікабарскія астравы былі прамежкавым пунктам спынення [[гандаль|гандлёвых]] [[карабель|караблёў]] паміж [[Індыя]]й і [[Вялікія Зондскія астравы|Зондскім архіпелагам]]. Пра іх існаванне паведамлялі [[Клаўдзій Пталемей|Пталемей]] і [[Марка Пола]]. Сучасная назва ўзнікла ў выніку скажэння дравідыйскай назвы «Голыя людзі», як гандляры называлі мясцовых тубыльцаў. З [[XVI стагоддзе|XVI]] ст. астравы ўключаліся у склад розных індыйскіх [[дзяржава|дзяржаў]], але сапраўднага кантролю яны тут не мелі. У [[1869]] г. анэксаваны [[Вялікабрытанія]]й. У [[1872]] г. адміністрацыйна аб’яднаны разам з [[Андаманскія астравы|Андаманскімі астравамі]]. У [[1942]]—[[1945]] гг. акупаваны [[Японія]]й. У [[1947]] г. увайшлі ў склад Індыі. Нікабарскія астравы моцна пацярпелі падчас [[Землетрасенне ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе|цунамі 2004 г.]] == Насельніцтва == {{Асноўны артыкул|Нікабарцы}} == Спасылкі == * [http://india-travel.goto-india.com/14/geology-and-ecology-of-nicobar-islands/ Geology and Ecology of Nicobar Islands] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111220151957/http://india-travel.goto-india.com/14/geology-and-ecology-of-nicobar-islands/ |date=20 снежня 2011 }} * [http://www.indiawaterportal.org/node/17429 Impact of the 2004 tsunami on the geology of Car Nicobar Island] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121127200629/http://www.indiawaterportal.org/node/17429 |date=27 лістапада 2012 }} * [http://www.andaman.org/NICOBAR/book/history/prehistory+general/prehistory.htm The Nicobar Islands. Nicobarese early history and prehistory]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081224064510/http://www.andaman.org/NICOBAR/book/history/prehistory+general/prehistory.htm |date=24 снежня 2008 }} * [http://www.andamanonline.in/About/profile/history/index.html History of Andaman & Nicobar] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141215163141/http://www.andamanonline.in/about/Profile/History/index.html |date=15 снежня 2014 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Андаманскія і Нікабарскія астравы]] [[Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна]] [[Катэгорыя:Астравы Індыі]] sqy4yvnsdfbetqcgj6fegedidjp3oys Павел Ян Сапега 0 19401 5164367 4947648 2026-07-11T01:06:00Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164367 wikitext text/x-wiki {{ДД |беларускае імя =Павел Ян Сапега |герб = Herb Sapiehów.PNG |подпіс герба = [[Ліс (герб)|Герб «Ліс»]] | тытул = [[Ваявода віленскі]] | перыядпачатак = 1656 | перыядканец = 1665 | перыяд праўлення = | папярэднік = [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януш Радзівіл]] | пераемнік = [[Міхал Казімір Радзівіл]] | тытул_2 = [[Вялікі гетман літоўскі]] | перыядпачатак_2 = 1656 | перыядканец_2 = 1665 | перыяд праўлення_2 = | папярэднік_2 = [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Януш Радзівіл]] | пераемнік_2 = [[Міхал Казімір Пац]] |жонка = Соф'я з [[Зяновічы|Зяновічаў]]<br />Ганна Барбара з [[Копаці|Копацяў]] |дзеці = ''ад 1-га шлюбу'': [[Тэадора Аляксандра Сапега|Тэадора Аляксандра]], [[Міхал Сапега|Міхал]]<br />''ад 2-га шлюбу'': [[Казімір Ян Сапега|Казімір Ян]], [[Бенедыкт Павел Сапега|Бенедыкт Павел]], [[Францішак Стэфан Сапега|Францішак Стэфан]], [[Лявон Базыль Сапега|Лявон Базыль]], Кацярына Ганна, Канстанцыя, Соф'я, Тэрэза }} '''Па́вел Ян Сапе́га''' ([[1609]] або [[1610]] — {{ДС|30|12|1665}}, {{МС|Ружаны||}}) — [[Вялікае Княства Літоўскае|вялікалітоўскі]] ваенны і дзяржаўны дзеяч. [[Абозны вялікі літоўскі]] (1638—1645), [[падстолі вялікі літоўскі]] (1645—1646), [[ваяводы віцебскія|ваявода віцебскі]] (1646—1656), [[гетман вялікі літоўскі]] і [[ваявода віленскі]] (з 1656){{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}. Быў старостам [[рослаў]]скім (з 1640) і [[здзітаў]]скім (з 1645){{sfn|ЭнцВКЛ|2005}}, у 1656 годзе прыняў спадчыну памёрлага брата [[Казімір Леў Сапега|Казіміра Льва]] — [[Ружаны]], [[Косава (горад)|Косава]], [[Ляхавічы]], [[Быхаў]], [[Чарэя|Чарэю]] і [[Мялешкавічы (Чашніцкі раён)|Мялешкавічы]]. == Біяграфія == Прадстаўнік [[Чарэйска-ружанская лінія роду Сапегаў|чарэйска-ружанскай]] лініі магнацкага роду [[Сапегі|Сапегаў]] герба [[Ліс (герб)|«Ліс»]], сын [[Ян Пётр Сапега|Яна Пятра]], старосты ўсвяцкага, і Соф’і з Вейгераў. Па смерці бацькоў знаходзіўся пад апекай брата [[Андрэй Станіслаў Сапега|Андрэя Станіслава]], а з 1625 года — кузіна бацькі [[Леў Сапега|Льва]]. Навучаўся ў [[Бранева|Брунсбергу]], аднак з прычыны нястачы грошай мусіў спыніць атрыманне адукацыі. Да смерці рабіў памылкі пры пісьме, як на лаціне, так і па-польску. З 1633 годзе ў чыне гусарскага ротмістра пад [[Смаленск]]ам распачаў вайсковую службу пад камандай [[Крыштаф Радзівіл|Крыштафа Радзівіла]]. 22 сакавіка 1634 года атрымаў цяжкае раненне ў выніку выбуху міны пры аблозе крэпасці [[Белы (горад)|Белай]]. У 1635 годзе стаў каралеўскім дваранінам. Дзякуючы жонцы караля і вялікага князя [[Уладзіслаў Ваза|Уладзіслава Вазы]] — [[Цэцылія Рэната Габсбург|Цэцыліі Рэнаце]] — 14 лютага 1638 года здабыў урад [[абозны вялікі літоўскі|абознага вялікага літоўскага]]. У 1640 годзе атрымаў Рослаўскае староства. Абіраўся паслом на соймы 1640 і 1641 гадоў. З 20 красавіка 1645 года — [[падстолі вялікі літоўскі]]. Па смерці [[Крыштаф Кішка|Крыштафа Кішкі]] з 18 кастрычніка 1646 года — ваявода віцебскі. [[Пасол соймавы|Пасол]] на сойм 1647 года, дзе яго абралі да Скарбавага Трыбунала на 1648 год. У 1648 годзе заклікаў як мага найхутчэй распачаць баявыя дзеянні супраць [[Багдан Хмяльніцкі|Хмяльніцкага]], таксама падтрымліваў адданне ўсёй ваеннай улады [[Іерамія Міхал Вішнявецкі|Іераміі Вішнявецкаму]], без прызначэння яго [[гетман]]ам. У 1649 годзе пасол на сойме ў [[Кракаў|Кракаве]], дзе ізноў абраны да Скарбавага Трыбунала. У тым самым годзе стаў маршалкам [[Літоўскі Трыбунал|Літоўскага Трыбунала]]. У 1649—1650 гадах браў удзел у рэарганізацыі граніцы паміж [[Люблінскае ваяводства (1474—1795)|Люблінскім]] і [[Падляшскае ваяводства (1513—1795)|Падляшскім ваяводствамі]]. На сойме 1650 года трэці раз абраны да Скарбовага Трыбунала. З 1651 года браў удзел у вайне з казакамі. У [[Бітва пад Берасцечкам|бітве пад Берасцечкам]] камандаваў харугваю [[Казімір Леў Сапега|Казіміра Льва Сапегі]]. Не ўдзельнічаў у [[Бітва пад Батогам (1652)|бітве пад Батогам]], відавочна знаходзіўся ў абозе [[гетман польны каронны|гетмана польнага кароннага]] [[Станіслаў Лянцкаронскі, гетман|Станіслава Лянцкаронскага]]. У канцы года ізноў абраны да Скарбавага Трыбунала. У жніўні 1653 года намінаваны на ваяводу смаленскага, але не прыняў таго ўрада, бо не хацеў браць адказнасць за смаленскую крэпасць перад маскоўскай пагрозай. У другой палове 1654 года стварыў прыватныя аддзелы за грошы [[Казімір Леў Сапега|Казіміра Льва Сапегі]], якія мусілі ўжывацца супраць [[Багдан Хмяльніцкі|Багдана Хмяльніцкага]]. Пасварыўся з [[гетман вялікі літоўскі|гетманам вялікім літоўскім]] [[Януш Радзівіл (1612—1655)|Янушам Радзівілам]] і не злучыў свае аддзелы з літоўскім войскам, змагаючыся сам. [[Файл:Pavał Jan Sapieha. Павал Ян Сапега (L. Willatz, 1667).jpg|thumb|Партрэт Паўла Яна Сапегі. Willatz, 1667]] Да паловы 1655 года быў прыхільнікам супрацоўніцтва з [[Швецыя|шведамі]], дзеля перамогі над [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавай]], але не прыняў шведскай пратэкцыі. У [[Паўночная вайна (1655—1660)|вайну Рэчы Паспалітай са Швецыяй]] (1655) застаўся прыхільнікам Уніі Літвы з Польшчай і ўзначаліў шляхту верную [[Ян Казімір|Яну Казіміру]]. Увосень 1655 года збіраў войска Вялікага Кнства Літоўскага, для дапамогі польскаму войску. Прыпыніў гэтым наступ маскоўскага войска на чале з Урусавым, які здолеў некалькі разоў разбіць войска Паўла Сапегі. Гэта прымусіла яго ў канцы лістапада прыняць пратэкцыю шведскага караля Карла Густава. Таемна аднак працягваў стасункі з Польшчай. Яго паслы спаткаліся ў студзені 1656 года з Янам Казімірам у [[Ланьцут|Ланьцуце]], дзе прызналіся ў вернасці каралю. Далейшыя ваенныя дзеянні праводзіў на ўласны розум. У пачатку сакавіка атрымаў булаву [[гетман вялікі літоўскі|гетмана вялікага літоўскага]] і ваяводы віленскага, што значна ажывіла ваенныя дзеянні. 12 сакавіка 1656 года разбіў пад [[Янаў Падляскі|Янавым Падляскім]] [[Багуслаў Радзівіл|Багуслава Радзівіла]]. Потым накіраваўся на раку Сан, дзе быў разбіты шведскім войскам. 12 красавіка заняў [[Люблін]], а 24 красавіка стаяў пад [[Варшава]]й. З прычыны адсутнасці пяхоты і артылерыі не мог рэальна пагражаць фартыфікацыі, арганізаваў блакаду гораду да падыходу войска караля 30 чэрвеня. Па сваім прыбыцці Ян Казімір Ваза пачаў палітыку падзелу літоўскага войска між двума гетманамі, выразна падтрымліваючы [[гетман польны літоўскі|гетмана польнага]] [[Вінцэнт Корвін Гасеўскі|Вінцэнта Гасеўскага]]. Гэта справакавала ахалоджанне стасункаў з каралём і пасварыла з Вінцэнтам Гасеўскім. Аднак Павел Сапега ўзяў удзел у некаторых каляваршаўскіх бітвах. Пасля бітвы адыйшоў да [[Брэст]]а, высылаючы адтуль пасольства да караля для абароны сваіх перавагаў перад гетманам польным. У канцы года даслаў частку свайго войска на дапамогу Гасеўскаму, які рушыў на Прусы. Падтрымаў фінансава дэлегацыі для перамір’я з Масквою. У пачатку 1657 года абвастрыўся канфлік з Гасеўскім. Па здабыцці 27 студзеня [[Тыкоцін]]а сапегаўскім войскам, тое заснавала канфедэрацыю супраць караля, дамагаючыся аплаты, а таксама вяртання ўсіх паўнамаоцтваў вялікаму гетману. [[Ян Казімір]] залагодзіў сітуацыю перадаўшы Паўлу Сапегу [[Шаўлі|Шавельскую]] эканомію. Калі ж кароль паспрабаваў аддзяліць часткі Вінцэнта Гасеўскага з літоўскага войска ў другой палове сакавіка дайшло да таго, што Сапега на адмову нават пакінуў войсковыя дзеянні і з’ехаў. Кіраваць войскам застаўся яго кузін палкоўнік [[Крыштаф Францішак Сапега|Крыштаф Сапега]]. У лістападзе склікаў у Брэсце літоўскую канвакацыю, на якой усе прысутныя літоўскія сенатары і шляхта выразна выступілі супраць каралеўскай палітыкі адносна Літвы. У сакавіку 1658 года прыбыў па загаду караля ў Варшаву, на так званы «варшаўскі з’езд», дзе за кошт згоды з Вінцэнтам Гасеўскім атрымаў урэгуляванне фінансавых спраў з літоўскім войскам да 9 лістапада 1658 года. Горача дамагаўся падпісання перамір’я з Масквою, што супярэчыла палітыцы Кароны. [[Файл:Pavał Jan Sapieha. Павал Ян Сапега (1709).jpg|thumb|Павел Ян Сапега. [[Кодань]], [[1709]]]] На сойме 1658 года не атрымаў поўнай кампенсацыі за выдаткі на войска з асабістых зберажэнняў у 1655 годзе — з належных больш за 1 млн злотых яму вярнулі толькі 593 809 зл. На загад караля браў удзел у выправе на маскоўскае войска. На просьбу Сапегі ўстрымацца, гетман польны [[Вінцэнт Корвін Гасеўскі|Вінцэнт Гасеўскі]] сам заатакаваў маскоўскае войска ў [[Бітва пад Веркамі|бітве пад Веркамі]], быў разбіты і трапіў да няволі. Намагаўся адбіць Гасеўскага, падзяліўшы сваё войска на дзве часткі, адну пад уласнай камандай, другую пад кіраўніцтвам [[Самуэль Кміціч|Самуэля Кміціча]]. Але гэта не дапамагло, а самога яго кароль звінаваціў у спрыянні паражэнні Гасеўскага, што прывяло да далейшага ахалоджання з дваром. Няволя Вінцэнта Гасеўскага была зручнай для Сапегі, каб атрымаць кіраўніцтва над усім літоўскім войскам. Аднак [[Ян Казімір]] прызначыў камандуючым левага крыла літоўскай арміі [[Самуэль Камароўскі|Самуэля Камароўскага]]. Запатрабаваў 730 тыс. [[злоты]]х як дадатковую кампенсацыю за грошы на войска з уласнага кошта пагражаючы не падпісаць [[Гадзяцкая дамова|Гадзяцкі дагавор]]. Сварка скончылася перамогай Сапегі — яму вярнулі грошы, а Ян Казімір першы раз заўважыў моц сапегаўскай апазіцыі на Літве. Акрамя таго даслаў паслоў у [[Вена|Вену]], прапануючы падаць кандыдата на польскі сталец з дынастыі [[Габсбургі|Габсбургаў]]. Выказваўся за вядзенне вайны на адзін фронт — перамір’я з Масквой, заканчэння вайны са Шведамі і толькі потым накіравання ўсіх сіл супраць Масквы. У маі 1659 года адмовіўся ад камандвання, спасылаючыся на слабы стан здароўя, а ў сапраўднасці праз нязгоду з каралём. У канцы 1659 — пачатку 1660 гадоў спрабаваў спыніць наступ князя Івана Хаванскага. У гэтай кампаніі выявіліся ўсе хібы Паўла Сапегі — не здолеў не толькі арганізаваць абарону, але і не выявіў ініцыятывы, апрача спробаў адцягнуць ваенныя сілы занятых вайной са шведамі з Жамойці і Польшчы. Кароль звінаваціў Сапегу ў няздатнасці і перадаў усю ваенную ўладу [[Аляксандр Гіларый Палубінскі|Аляксандру Палубінскаму]]. У красавіку 1660 года пры згодзе Паўла Сапегі ўтварылася Літоўская канфедэрацыя, якая спрабавала прыцягнуць увагу ўлады Кароны да Вялікага Княства. Канфедэрацыя была распушчана ў маі таго ж года пасля вяртання Сапегу ўсіх правоў. У чэрвені 1660 года рушыў разам з кароннай дывізіяй [[Стэфан Чарнецкі|Стэфана Чарнецкага]] на маскоўскае войска. Аб’яднаныя сілы разграмілі войска Хаванскага ў [[Бітва пад Палонкай|Бітве пад Палонкай]], а потым вызвалілі значную частку Беларусі. Па злучэнні з дывізіяй левага крыла Паца правялі [[Бітва на Басі|бітву на Басі]] з арміяй князя Далгарукага. Пазней стомпленае, нешматлікае літоўскае войска, якому неплацілі шмат год прымусіла Паўла Сапегу да перапынку ў ваенных дзеянняў. Гэта прывяло да яго канфлікту з С. Чарнецкім, які хацеў паскорыць марш, падганяемы Янам Казімірам. У студзені 1661 года, адазваны каралём, мусіў вызваліць [[Вільня|Вільню]], але гэта ў яго не атрымалася. На сойме 1661 года склаў лічбу сваіх ваенных дзеяў, прыклаўшы між іншым 120 здабытых харугваў, што на малы час дазволіла зблізіцца з каралеўскім дваром. Аднак неўзабаве, губляючы свае пазіцыі ў бунтуючым літоўскім войску, пачаў збліжацца з [[Ежы Себасцьян Любамірскі|Ежы Любамірскім]] як гарантам шляхецкіх вольнасцей. [[Файл:Biaroza Kartuskaja, Klaštarnaja, Pavał Jan Sapieha. Бяроза Картуская, Кляштарная, Павал Ян Сапега (T. Gameren, 1680).jpg|thumb|Эпітафія Паўлу Яну Сапегу ў Барозаўскім кляштары, [[1680]]]] [[Image:POL Warsaw Pałac Ursynów6.jpg|thumb|left|Помнік на [[Урсынаўскі палац|Урсынаўскім палацы]] (Варшава)]] Хваляванні ў літоўскім войску прывялі да забойства ў лістападзе 1662 года маршалка саюза літоўскага [[Крыштаф Жэромскі|Крыштафа Жэромскага]] і [[гетман польны літоўскі|гетмана польнага]] [[Вінцэнт Корвін Гасеўскі|Вінцэнта Гасеўскага]], віну за гэта ўсклалі на Паўла Сапегу. Гэта не дазволіла яму перадаць булаву польнага гетмана свайму прыхільніку. Праводзіў перамовы з узбунтавалым літоўскім войскам, што прывяло да роспуску канфедэрацыі ў жніўні 1663 года. Браў удзел у зімовай кампаніі 1663/1664 супраць [[Масква|Масквы]]. Але праз яе маруднасць перадаў камандванне свайму [[гетман польны літоўскі|гетману польнаму]] [[Міхал Казімір Пац|Міхаілу Казіміру Пацу]]. Улетку 1664 года склікаў літоўскае [[паспалітае рушэнне]], каб прымусіць Яна Казіміра падпісаць перамір’е з [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавай]]. Браў удзел у сойме 1665 года, не вынес выраку [[Ежы Любамірскі|Ежы Любамірскаму]], не пагадзіўся таксама на выкарыстанне супраць яго літоўскага войска. Увесь 1665 год праводзіў прыдворныя інтрыгі, то адмаўляючы складзены супраць караля [[Vivente rege]], то пераходзячы ў апазіцыю да яго. Увесь час намагаўся атрымаць бенефікацыю для свае сям’і. Ян Казімір спрабаваў зменшыць уплыў Сапегаў на Літве, падтрымліваючы [[Пацы|Пацаў]]. Смерць Паўла Яна Сапегі стала вялікай палёгкакй для двара. Памёр пасля цяжкай хваробы ў [[Ружаны|Ружанах]]. Пахаваны ў [[Бяроза (горад)|Бярозе]] ў [[Бярозаўскі кляштар|касцёле картэзіянаў]]. == Сям’я == Павел Сапега быў двойчы жанаты. Першы шлюб адбыўся ў канцы 1636 года ці ў пачатку 1637 года з Соф’яй з [[Зяновічы|Зяновічаў]] (пам. 1639). З першага шлюбу падобна нарадзіўся сын [[Міхал Сапега (сын Паўла Яна Сапегі)|Міхал]] (памёр згодна «Генеалогіі» Мыліуса ў 1640 годзе, а згодна з Касакоўскім — у 1646 годзе) і дачка Тэадора Аляксандра (1639 — 05.10.1678), з 1661 года другая жонка [[Падканцлер літоўскі|падканцлера літоўскага]] [[Аляксандр Крыштаф Нарушэвіч|Аляксандра Нарушэвіча]], а з 11 ліпеня 1671 года жонка [[Уладзіслаў Тышкевіч (1644—1684)|Уладзіслава Тышкевіча]], [[Крайчы вялікі літоўскі|крайчага літоўскага]]<ref name="Сільвановіч">Станіслаў Сільвановіч. [http://pdf.kamunikat.org/download.php?item=25431-1.pdf Гісторыя маёнткаў Лунна, воля і лёсы іх уладальнікаў]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref name="Rachuba">Rachuba, A. Sapieha Paweł / Ŕ. Rachuba // Polski Słownik Biograficzny. — T. 35. — Warszawa — Kraków, 1994</ref>. У другім шлюбе, які адбыўся паміж 15 мая 1640 года і 22 сакавіка 1641 года, з Ганнай Барбарай з [[Копці (род)|Копцяў]] (1627 — 17.04.1707), меў дзецей<ref name="Сільвановіч"/><ref name="Rachuba"/>: * [[Казімір Ян Сапега|Казімір Ян]]; * [[Бенедыкт Павел Сапега|Бенедыкт Павел]]; * [[Францішак Стэфан Сапега|Францішак Стэфан]]; * [[Лявон Базыль Сапега|Лявон Базыль]]; * Кацярына Ганна (пам. пасля 1699), з 15 студзеня 1668 года жонка [[Аляксандр Міхал Любамірскі|Аляксандра Міхала Любамірскага]], старосты сандэцкага і пераяслаўскага, а потым жонка [[Ян Ліпскі|Яна Ліпскага]], старосты сандэцкага; * Канстанцыя (11.03.1651 — 1691), з 1676 года жонка [[Геранім Сангушка|Гераніма Сангушкі]], старосты суражскага; * Тэрэза (1652 — 13.04.1737), віленская бернардзінка; * Соф’я (памерла ў красавіку 1694), з 1688 года жонка [[Мікалай Грудзінскі|Мікалая Грудзінскага]], старосты галубскага. == У культуры == Ідэалізаваная постаць Паўла Сапегі выступае ў рамане [[Генрык Сянкевіч|Генрыка Сянкевіча]] [[Патоп (раман)|«Патоп»]]<ref name="Сільвановіч"/>. == Галерэя == <center><gallery widths=150 heights=150 caption="Іканаграфія Паўла Яна Сапегі" perrow="4"> Pavał Jan Sapieha. Павал Ян Сапега (C. Laurentio, 1670) (3).jpg|C. Laurentio, каля [[1670]] Pavał Jan Sapieha. Павал Ян Сапега (1663).jpg|P. Landry, [[1663]] Pavał Jan Sapieha. Павал Ян Сапега (XIX).jpg|Невядомы мастак, [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] Pawel Jan Sapieha (264240).jpg|[[Войцех Герсан]], [[1860]]—[[1866]] </gallery></center> {{Зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭнцВКЛ|том=2|старонкі=548|артыкул=Сапегі|аўтар=[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]]}} {{Вялікія гетманы літоўскія}} {{Ваяводы віленскія}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Сапега Павел Ян}} [[Катэгорыя:Сапегі|Павел Ян]] [[Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Гетманы вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Ваяводы віленскія]] [[Катэгорыя:Ваяводы віцебскія]] [[Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Абозныя вялікія літоўскія]] [[Катэгорыя:Старосты здзітаўскія]] [[Катэгорыя:Старосты рослаўскія]] [[Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў (Рэч Паспалітая)]] ia7bpz0u2hkl0qcoceyp3bwxrd8o3id Панславізм 0 19509 5164469 4713290 2026-07-11T10:29:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164469 wikitext text/x-wiki [[Файл:Flag of Yugoslavia (1918–1943).svg|thumb|right|[[Панславянскія колеры|Славянскі сцяг]], прапанаваны на Панславянскай канферэнцыі ў [[Прага|Празе]] ў 1848 годзе]] '''Панславі́зм''' — культурная і палітычная плынь сярод [[славяне|славянскіх]] народаў, у аснове якой пакладзена ідэя пра неабходнасць палітычнага аб’яднання славян на падмурку этнічнай, культурнай і моўнай агульнасці. Сфарміравалася ў канцы XVIII — 1-й палове XIX ст. == Панславізм Цэнтральнай Еўропы == Паняцце «панславізм» прапанавана ў [[Чэхія|Чэхіі]] [[Ян Геркель|Янам Геркелем]] у 1826 годзе. Палітычныя погляды большасці славянскіх народаў, ідэі [[Вялікая французская рэвалюцыя|Вялікай французскай рэвалюцыі]] і нямецкага рамантызму, славянскае нацыянальнае адраджэнне — фактары, якія прывялі да з’яўлення сярод заходніх і паўднёвых славян — [[Чэхі|чэха]] [[Ёсеф Дамброўскі|Ё. Дамброўскі]], [[Славакі|славакаў]] [[Павел Ёзэф Шафарык|П. Шафарык]] і [[Ян Колар|Я. Колар]], харвата Л. Гай, серба [[Вук Стэфанавіч Караджыч|В. Караджыч]] і іншых — ідэй славянскага адзінства і культурнай супольнасці. Поспехі [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] ў войнах супраць [[Турцыя|Турцыі]] і напалеонаўскіх войнах былі прычынай фарміравання некаторымі славянскімі дзеячамі ідэі пра палітычнае і моўнае аб’яднанне славян пад уладай Расіі, лічачы, што гэта дапаможа славянскім народам у барацьбе супраць іншаземнай улады (Ё. Дамброўскі, [[Ёсеф Юнгман|Ё. Юнгман]], Л. Гай і інш.). Некаторыя з іх пазней змянілі свае погляды (Л. Гай, [[Людавіт Штур|Л. Штур]], [[Карэл Гаўлічак-Бароўскі|К. Гаўлічак-Бароўскі]]). Іншыя прыхільнікі панславізму, галоўным прадстаўніком якіх быў чэх [[Францішак Палацкі]], выступалі за захаванне [[Аўстрыйская імперыя|Аўстрыйскай імперыі]] і за ператварэнне яе ў федэрацыю славян, аўстрыйцаў і венграў. Пасля ператварэння Аўстрыйскай імперыі ў [[Аўстра-Венгрыя|Аўстра-Венгрыю]] (1867) Францішак Палацкі перагледзеў сваю канцэпцыю і браў удзел у арганізаваным расійскімі панславістамі Славянскім з’ездзе 1867 года ў Маскве. Сярод палякаў, якія знаходзіліся пад моцным уплывам рамантычнага патрыятызму і ідэй аднаўлення незалежнасці [[Польшча|Польшчы]], ідэі панславізму спарадзілі дзве плыні: прарасійскую ([[Станіслаў Сташыц|С. Сташыц]], [[Аўгуст Цяшкоўскі|А. Цяшкоўскі]]) і антырасійскую ([[Адам Міцкевіч|А. Міцкевіч]], [[Анджэй Тавяньскі|А. Тавяньскі]], [[Казімір Брадзінскі|К. Брадзінскі]]). Астатнія лічылі, што галоўную ролю ў аб’яднанні славян мусіць мець Польшча. == Панславізм у Расіі == [[Файл:Портрет историка Михаила Петровича Погодина.jpg|thumb|160px|[[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М. П. Пагодзін]]]] [[Файл:KonstantinAksakov.jpg|thumb|160px|[[Канстанцін Сяргеевіч Аксакаў|К. С. Аксакаў]]]] У самой Расіі ў канцы 1830-х гадоў у працах [[Міхаіл Пятровіч Пагодзін|М. П. Пагодзіна]] былі дэклараваны сцвярджэнні пра перавагу славян над іншымі народамі, «варожасці Захаду», пра неабходнасць устанаўлення гегемоніі Расіі над усім славянскім светам. Праекты палітычнага аб’яднання славян пад эгідай Расійскай імперыі распрацоўвалі яшчэ ў ХVIII—XIX ст. [[Андрэй Афанасьевіч Самборскі|А. А. Самборскі]], [[Васілій Фёдаравіч Маліноўскі|В. Ф. Маліноўскі]] і іншыя. Расійскія [[славянафілы]] ў 1840—1850-х — [[Канстанцін Сяргеевіч Аксакаў|К. С. Аксакаў]], [[Аляксей Сцяпанавіч Хамякоў|А. С. Хамякоў]], [[Іван Васілевіч Кірэеўскі|І. В. Кірэеўскі]] і іншыя — выступілі з ідэяй проціпастаўлення славянскага праваслаўнага свету з Расіяй на чале «хворай», бязвернай Еўропе. Сапернікі славянафілаў — заходнікі ([[Пётр Якаўлевіч Чаадаеў|П. Я. Чаадаеў]], [[Аляксандр Іванавіч Герцэн|А. І. Герцэн]]) — не прызнавалі асаблівай ролі Расіі сярод славянскіх народаў. Паражэнне ў [[Крымская вайна|Крымскай вайне 1853—1856 гадоў]], [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]] — гэтыя фактары выклікалі актывізацыю расійскіх панславістаў, якая вылілася ў правядзенні Славянскага з’езду (1867) у Маскве і дзейнасці славянскіх камітэтаў. Панславянскія ідэі займалі важнае месца ў тэарэтычных пошуках [[Іван Сяргеевіч Аксакаў|І. С. Аксакава]], [[Мікалай Якаўлевіч Данілеўскі|М. Я. Данілеўскага]], [[Канстанцін Мікалаевіч Леонцьеў|К. М. Леонцьева]], навуковых распрацоўках вучонага-славіста [[Уладзімір Іванавіч Ламанскі|У. І. Ламанскага]]. Найбольшую палітычную вагу панславізм меў у 1870-я гады, асабліва ў перыяд [[Руска-турэцкая вайна 1877-1878|руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў]], калі справа дайшла да рэальных знешнепалітычных дзеянняў. Шэраг прадстаўнікоў дзяржаўных узброеных сіл Расіі — князь У. Чаркаскі, генералы [[Міхаіл Рыгоравіч Чарняеў|М. Р. Чарняеў]], [[Міхаіл Дзмітрыевіч Скобелеў|М. Д. Скобелеў]], [[Расціслаў Андрэевіч Фадзееў|Р. А. Фадзееў]] — былі прыхільнікамі панславізму. == Панславізм у ХХ ст == У канцы XIX ст. ідэі панславізму страцілі папулярнасць. Яны адрадзіліся перад [[Першая сусветная вайна|1-й сусветнай вайной 1914—1918 гадоў]] у форме ''неаславізма'' (або ''неапанславізма''). Расійскія неаславісты (галоўны дзеяч — граф У. Бобрынскі разам з дзеячамі іншых славянскіх краін (чэх [[Карэл Крамарж|К. Крамарж]], славенец І. Грабар і інш.) правялі славянскі кангрэс у [[Прага|Празе]] (1906) і [[Сафія|Сафіі]] (1910), каб дасягнуць міжславянскага збліжэння перад магчымай нямецкай пагрозай. Рэвалюцыйныя падзеі 1917 года на пэўны час пахавалі ідэі панславізма ў Расіі, бо іх асуджалі [[Карл Маркс|К. Маркс]], [[Фрыдрых Энгельс|Ф. Энгельс]] і [[Уладзімір Ільіч Ленін|У. Ленін]]. З пачаткам [[Другая сусветная вайна|2-й сусветнай вайны]] (1939—1945) была адноўленая старая расійская палітыка датычна славян. У жніўні 1941 года ў Маскве быў створаны Усеславянскі камітэт. Славянскія камітэты ўзніклі ў [[ЗША]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Канада|Канадзе]], ініцыятывай і ўдзелам камуністаў славянскага паходжання. Пасля I-га Усеславянскага з’езду ў Маскве ў 1946 годзе прайшоў славянскі кангрэс у [[Бялград]]зе, куды з’ехаліся дэлегаты з усіх славянскіх краін. Пасля абвастрэння адносін паміж [[Югаславія]]й і [[СССР]] усе славянскія камітэты спынілі сваю дзейнасць. === Рускія панславісты === * [[Канстанцін Леонцьеў]] * [[Міхаіл Бакунін]] * [[Міхаіл Чарняеў]] * [[Мікалай Якаўлевіч Данілеўскі|Мікалай Данілеўскі]] == Цытаты == <blockquote>«''Ладко разумеў, да якой ступені няроўныя сілы, і ўскладаў надзеі на бацьку ўсіх славян, вялікага рускага цара, які, быць можа, пажадае працягнуць магутную руку на дапамогу прыгнечаным сынам''». [[Жуль Верн]] «Дунайскі лоцман»</blockquote> == Літаратура == * ''Рокина Г.'' [http://ec-dejavu.ru/p/Panslavism.html Панславизм] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190418083728/http://ec-dejavu.ru/p/Panslavism.html |date=18 красавіка 2019 }} // Теория и практика славянской взаимности в истории словацко-русских связей XIX в. / Г. Рокина. — Казань, 2005. — С. 5-30. == Спасылкі == * [http://slawia.org/ Партал панславяністаў ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110728030016/http://slawia.org/ |date=28 ліпеня 2011 }} * [http://izviestija.info IZVIESTIJA.info — Панславянская газета онлайн.]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111110001747/http://izviestija.info/ |date=10 лістапада 2011 }} * [http://izviestija.info/memorandum-ix-2011-ns.html Меморандум группы пользователей и создателей междусловянских языков.] * http://www.neoslavonic.org {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140128014740/http://www.neoslavonic.org/ |date=28 студзеня 2014 }} [[Катэгорыя:Славянізацыя]] [[Катэгорыя:Панславізм| ]] hb9p2cksg0le43xt91a2kymdsqjctad Лявон Бароўскі 0 24636 5164450 5129653 2026-07-11T09:39:54Z ~2026-39073-68 170999 псеўданім Pergrubius 5164450 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Бароўскі}} {{ДД}} '''Лявон Баро́ўскі''' або '''Леан Бароўскі''' ({{lang-pl|Leon Borowski}}; {{ДН|27|5|1784}}, Пінскі павет — {{ДС|4|4|1846}}, [[Вільня]]) — літаратуразнавец, філолаг, гісторык і тэарэтык літаратуры, педагог і публіцыст; адзін з вядомых прафесараў [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]] 1820-х гадоў, калі [[Адам Міцкевіч]] і яго аднагодкі атрымлівалі ў Вільні адукацыю; член [[таварыства шубраўцаў]] (дзе меў псеўданім Pergrubius). == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая 1784 года ў [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскім павеце]] [[Берасцейскае ваяводства|Берасцейскага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Скончыў гімназію ў [[Паставы|Паставах]]. Вучыўся ў Віленскім універсітэце, адначасова працаваў там сакратаром (1801—1807). У 1803 годзе атрымаў навуковую ступень кандыдата філасофіі. У 1807—1811 гадах выкладаў рыторыку і паэтыку ў [[Свіслацкая гімназія|Свіслацкай гімназіі]]. У 1814 годзе, пасля смерці прафесара [[Эўсэбіюш Славацкі|Эўсэбіюша Славацкага]], пачаў выкладаць рыторыку, паэзію, філасофскую граматыку ў Віленскім універсітэце. У 1816 годзе атрымаў ступень магістра філасофіі, з 1821 года — экстраардынарны прафесар, з 1823 года — ардынарны прафесар. Бліскучы лектар, першым пачаў вучыць на семінарах аналізу літаратуры. Аказаў значны ўплыў на Адама Міцкевіча, быў адным з першых прыхільнікаў яго паэзіі і першым назваў геніям. Лекцыі Л. Бароўскага слухалі і іншыя будучыя пісьменнікі, у тым ліку [[Сімонас Даўкантас]], [[Сімонас Станявічус]], [[Юльюш Славацкі]]. Пасля закрыцця Віленскага ўніверсітэта (1832), у 1833 годзе прызначаны прафесарам [[Гамілетыка|гамілетыкі]] ў рымска-каталіцкую Віленскую духоўную акадэмію і да 1842 года выкладаў там гамілетыку і польскую літаратуру, пакуль Акадэмія не была пераведзена з Вільні ў [[Санкт-Пецярбург]]. Доўгі час служыў цэнзарам польскіх выданняў. [[Файл:Bernardine Cemetery Leon Borowski.JPG|thumb|Магіла Л. Бароўскага]] Памёр 4 красавіка 1846 года ў Вільні. Пахаваны ў Вільні на [[Бернардзінскія могілкі (Вільня)|Бернардынскіх могілках]]. На тыльным баку надмагілля ў выглядзе скалы ў 1900 годзе была змешчана шыльда з тэкстам на польскай мове, дзе Леан Бароўскі названы першым, хто распазнаў у Адама Міцкевіча нацыянальнага генія, і тым, хто сфарміраваў самых выдатных польскіх паэтаў і празаікаў XIX стагоддзя. Помнік упрыгожаны таксама вершаванай [[эпітафія]]й [[Марыя Канапніцкая|Марыі Канапніцкай]]. == Дзейнасць == Выгадаваны на літаратурных густах XVIII стагоддзя, Леан Бароўскі лічыцца адным з заснавальнікаў [[рамантызм]]у ў [[Польская літаратура|польскай літаратуры]]; спрабаваў узгадняць яго з [[класіцызм]]ам. Быў знаёмы з творамі класічных літаратур. Перакладаў з [[Лацінская мова|латыні]], [[Французская мова|французскай]], [[Англійская мова|англійскай]] на польскую мову. Сярод перакладаў Бароўскага — камедыі [[Мальер]]а «Скупы» і «Жанчыны філосафы», фрагменты твораў [[Шэкспір]]а, [[Джон Мільтан|Мільтана]], [[Байран]]а. Пасля Бароўскага застаўся ў рукапісе пераклад «[[Дон Кіхот (раман)|Дон Кіхота]]» з іспанскага арыгінала. Выдаў паэму «Манахамахія» [[Ігнацы Красіцкі|Ігнацыя Красіцкага]] са сваімі навуковымі каментарамі. У 1815—1826 гадах супрацоўнічаў з часопісам «[[Dziennik Wileński (1815)|Dziennik Wileński]]», дзе публікавалася адна з галоўных прац Леана Бароўскага «Заўвагі пра паэзію і рыторыку з пункту гледжання іх падабенства і адрознення» ({{lang-pl|«Uwagi nad poezją i wymową pod względem ich podobieństwa i różnicy»}}). Аўтар прац па педагогіцы, біяграфіі Эўсэбіюша Славацкага, сачыненняў ''«Uwagi nad poezją i wymową»'' (1820); ''«Retoryka»'' (1824); «O poznawaniu zdolności umysłowych w młodzieży» (1826). == Літаратура == * ''Kasperavičienė Audronė, Surwiło Jerzy.'' Przechadzki po Wilnie. Zarzecze. Cmentarz Bernardyński. — Wilno: Efekt, 1997. — С. 49—50. — 132 с. * ''Конан У. М.'' Бароўскі Лявон // Мысліцелі i асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / гал. рэд. Б. I. Сачанка. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1995. — С. 364—366. — 672 с. — 6000 экз. — ISBN 985-11-0016-1. * {{Крыніцы/ЭГБ|6-2|Бароўскі Леан|[[Уладзімір Конан]]|328—329}} * {{крыніцы/БіЕ|Боровский, Лев}}{{ref-ru}} * ''Algis Kalėda.'' Leonas Borovskis // Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. III (Beketeriai-Chakasai). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2003. — 371 p.{{ref-lt}} == Спасылкі == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Бароўскі Лявон}} [[Катэгорыя:Выкладчыкі Свіслацкай гімназіі]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай духоўнай акадэміі]] [[Катэгорыя:Філаматы]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расійскай імперыі]] 8xp5fvz1bua2cdpjnpcpebcpdlaefmm 5164502 5164450 2026-07-11T11:30:23Z M.L.Bot 261 5164502 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Бароўскі}} {{ДД}} '''Лявон Баро́ўскі''' або '''Леан Бароўскі''' ({{lang-pl|Leon Borowski}}; {{ДН|27|5|1784}}, Пінскі павет — {{ДС|4|4|1846}}, [[Вільня]]) — літаратуразнавец, філолаг, гісторык і тэарэтык літаратуры, педагог і публіцыст; адзін з вядомых прафесараў [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]] 1820-х гадоў, калі [[Адам Міцкевіч]] і яго аднагодкі атрымлівалі ў Вільні адукацыю; член [[таварыства шубраўцаў]] (з псеўданімам Pergrubius). == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая 1784 года ў [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскім павеце]] [[Берасцейскае ваяводства|Берасцейскага ваяводства]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Скончыў гімназію ў [[Паставы|Паставах]]. Вучыўся ў Віленскім універсітэце, адначасова працаваў там сакратаром (1801—1807). У 1803 годзе атрымаў навуковую ступень кандыдата філасофіі. У 1807—1811 гадах выкладаў рыторыку і паэтыку ў [[Свіслацкая гімназія|Свіслацкай гімназіі]]. У 1814 годзе, пасля смерці прафесара [[Эўсэбіюш Славацкі|Эўсэбіюша Славацкага]], пачаў выкладаць рыторыку, паэзію, філасофскую граматыку ў Віленскім універсітэце. У 1816 годзе атрымаў ступень магістра філасофіі, з 1821 года — экстраардынарны прафесар, з 1823 года — ардынарны прафесар. Бліскучы лектар, першым пачаў вучыць на семінарах аналізу літаратуры. Аказаў значны ўплыў на Адама Міцкевіча, быў адным з першых прыхільнікаў яго паэзіі і першым назваў геніям. Лекцыі Л. Бароўскага слухалі і іншыя будучыя пісьменнікі, у тым ліку [[Сімонас Даўкантас]], [[Сімонас Станявічус]], [[Юльюш Славацкі]]. Пасля закрыцця Віленскага ўніверсітэта (1832), у 1833 годзе прызначаны прафесарам [[Гамілетыка|гамілетыкі]] ў рымска-каталіцкую Віленскую духоўную акадэмію і да 1842 года выкладаў там гамілетыку і польскую літаратуру, пакуль Акадэмія не была пераведзена з Вільні ў [[Санкт-Пецярбург]]. Доўгі час служыў цэнзарам польскіх выданняў. [[Файл:Bernardine Cemetery Leon Borowski.JPG|thumb|Магіла Л. Бароўскага]] Памёр 4 красавіка 1846 года ў Вільні. Пахаваны ў Вільні на [[Бернардзінскія могілкі (Вільня)|Бернардынскіх могілках]]. На тыльным баку надмагілля ў выглядзе скалы ў 1900 годзе была змешчана шыльда з тэкстам на польскай мове, дзе Леан Бароўскі названы першым, хто распазнаў у Адама Міцкевіча нацыянальнага генія, і тым, хто сфарміраваў самых выдатных польскіх паэтаў і празаікаў XIX стагоддзя. Помнік упрыгожаны таксама вершаванай [[эпітафія]]й [[Марыя Канапніцкая|Марыі Канапніцкай]]. == Дзейнасць == Выгадаваны на літаратурных густах XVIII стагоддзя, Леан Бароўскі лічыцца адным з заснавальнікаў [[рамантызм]]у ў [[Польская літаратура|польскай літаратуры]]; спрабаваў узгадняць яго з [[класіцызм]]ам. Быў знаёмы з творамі класічных літаратур. Перакладаў з [[Лацінская мова|латыні]], [[Французская мова|французскай]], [[Англійская мова|англійскай]] на польскую мову. Сярод перакладаў Бароўскага — камедыі [[Мальер]]а «Скупы» і «Жанчыны філосафы», фрагменты твораў [[Шэкспір]]а, [[Джон Мільтан|Мільтана]], [[Байран]]а. Пасля Бароўскага застаўся ў рукапісе пераклад «[[Дон Кіхот (раман)|Дон Кіхота]]» з іспанскага арыгінала. Выдаў паэму «Манахамахія» [[Ігнацы Красіцкі|Ігнацыя Красіцкага]] са сваімі навуковымі каментарамі. У 1815—1826 гадах супрацоўнічаў з часопісам «[[Dziennik Wileński (1815)|Dziennik Wileński]]», дзе публікавалася адна з галоўных прац Леана Бароўскага «Заўвагі пра паэзію і рыторыку з пункту гледжання іх падабенства і адрознення» ({{lang-pl|«Uwagi nad poezją i wymową pod względem ich podobieństwa i różnicy»}}). Аўтар прац па педагогіцы, біяграфіі Эўсэбіюша Славацкага, сачыненняў ''«Uwagi nad poezją i wymową»'' (1820); ''«Retoryka»'' (1824); «O poznawaniu zdolności umysłowych w młodzieży» (1826). == Літаратура == * ''Kasperavičienė Audronė, Surwiło Jerzy.'' Przechadzki po Wilnie. Zarzecze. Cmentarz Bernardyński. — Wilno: Efekt, 1997. — С. 49—50. — 132 с. * ''Конан У. М.'' Бароўскі Лявон // Мысліцелі i асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / гал. рэд. Б. I. Сачанка. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1995. — С. 364—366. — 672 с. — 6000 экз. — ISBN 985-11-0016-1. * {{Крыніцы/ЭГБ|6-2|Бароўскі Леан|[[Уладзімір Конан]]|328—329}} * {{крыніцы/БіЕ|Боровский, Лев}}{{ref-ru}} * ''Algis Kalėda.'' Leonas Borovskis // Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. III (Beketeriai-Chakasai). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2003. — 371 p.{{ref-lt}} == Спасылкі == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Бароўскі Лявон}} [[Катэгорыя:Выкладчыкі Свіслацкай гімназіі]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай духоўнай акадэміі]] [[Катэгорыя:Філаматы]] [[Катэгорыя:Цэнзары Расійскай імперыі]] eyjrblkzts7jpasb4nm2wd9fek0ggo1 Дзмітрый Аляксандравіч Лукас 0 32315 5164225 4941776 2026-07-10T15:26:15Z Skatsubo 169741 Add place of burial - link BillionGraves 5164225 wikitext text/x-wiki {{Музыкант | Імя = Дзмітрый Аляксандравіч Лукас | Прафесіі = кампазітар }} {{цёзкі2|Лукас}} '''Дзмі́трый Алякса́ндравіч Лу́кас'''{{sfn|Беларусь|1995}} ({{ДН|16|6|1911}}, {{МН|Свянцяны|у Швянчонісе|}}, [[Віленская губерня]] — {{ДС|13|10|1979}}) — беларускі [[кампазітар]] і [[педагог]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 16&nbsp;чэрвеня 1911&nbsp;года ў літоўскім горадзе [[Свянцяны|Швянчоніс]] у сям'і чыгуначніка. У школьныя гады пачаў наведваць гурткі мастацкай самадзейнасці, іграў на розных музычных інструментах, спяваў. Скончыў школу паравозных машыністаў, Гомельскі тэхнікум пуцей зносін. Працаваў слесарам, машыністам паравоза<ref name="Belta">{{Cite web |url=https://blr.belta.by/culture/view/da-110-goddzja-z-dnja-naradzhennja-kampazitara-dzmitryja-lukasa-dasje-belta-100958-2021/?ysclid=m7kdn9jzfi39386248 |title=Да 110-годдзя з дня нараджэння кампазітара Дзмітрыя Лукаса (дасье БЕЛТА) |date=2021-06-16}}</ref>. Пазней паступіў у [[Гомельскі музычны тэхнікум|Гомельскі музычны тэхнікум]] па класе спеваў [[В. Зайцава]]й і класе кампазіцыі [[Г. К. Пукст]]а (1932—1936), у 1941 годзе скончыў [[Беларуская кансерваторыя|Беларускую кансерваторыю]] па класе кампазіцыі [[В. А. Залатароў|В. А. Залатарова]]. З 1937&nbsp;г.&nbsp;— член {{нп3|Саюз кампазітараў СССР|Саюза кампазітараў СССР|ru|Союз композиторов СССР}}<ref name="Belta" />. У 1941—1942 гадах у [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. У 1943—1944 гадах начальнік рэпертуарнага камітэта, 1945—1947 гадах кіраўнік аддзела музыкі [[Упраўленне па справах мастацтваў БССР|Упраўлення па справах мастацтваў БССР]], у 1948—1950 гадах адказны рэдактар музычнага вяшчання [[Беларускае радыё|Беларускага радыё]]. У 1965—1972 гадах загадчык кафедры спеваў [[Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага|Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага]]. Памёр у 1979&nbsp;годзе<ref name="Belta" />. Пахаваны ў Мінску на [[Чыжоўскія могілкі|Чыжоўскіх могілках]]<ref>{{cite web|title=Дмитрий Александрович Лукас|url=https://billiongraves.com/grave/wd/173668517|website=billiongraves.com|url-status=live}}</ref>. == Творчасць == Аўтар опер «[[Кастусь Каліноўскі (опера)|Кастусь Каліноўскі]]» (Мінск, 1947), «Песня о счастье» (1951), «Дочь пограничника» (1969); твораў для салістаў, хора і сімфанічнага аpкестра — [[араторыя]] «Сказка о попе и работнике его Балде» (сл. [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. Пушкіна]], 1976); для [[Сімфанічны аркестр|сімфанічнага аpкестра]] — «Симфония» (1959); для голаса і сімфанічнага аpкестра — «Концерт» (1954); для духавога аркестра — 2 [[Сюіта|сюіты]] на тэмы песень удзельнікаў мастацкай самадзейнасці (1957); для 2 [[Скрыпка|скрыпак]], [[альт]]а і [[Віяланчэль|віяланчэлі]] — квартэты: I (1939), II (1945), III (1966), IV (1974); для голаса і [[фартэпіяна]] — рамансы, песні, у т.л. цыклы: «Мелодии» (сл. Лесі Украінкі, 1954), «Времена года» (сл. [[Э. Агняцвет]], 1958); музыкі да драматычных спектакляў і фільмаў («Человек не сдается» (1960), «Нестерка» (1954), «Дети партизана» (1954)); апрацовак беларускіх народных песень. == Узнагароды == [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1955). {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Лу́кас Дзмітрый Аляксандравіч|436}} * {{Крыніцы/БелЭн|9|||362}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лукас Дзмітрый Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Кампазітары СССР]] [[Катэгорыя:Кампазітары Беларусі]] 1pfu43ho6mxvrz4vhj3rn1c00ifdx7l 5164244 5164225 2026-07-10T16:15:02Z JerzyKundrat 174 5164244 wikitext text/x-wiki {{Музыкант | Імя = Дзмітрый Аляксандравіч Лукас | Прафесіі = кампазітар }} {{цёзкі2|Лукас}} '''Дзмі́трый Алякса́ндравіч Лу́кас'''{{sfn|Беларусь|1995}} ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[кампазітар]] і [[педагог]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 16&nbsp;чэрвеня 1911&nbsp;года ў літоўскім горадзе [[Свянцяны|Швянчоніс]] у сям’і чыгуначніка. У школьныя гады пачаў наведваць гурткі мастацкай самадзейнасці, іграў на розных музычных інструментах, спяваў. Скончыў школу паравозных машыністаў, Гомельскі тэхнікум пуцей зносін. Працаваў слесарам, машыністам паравоза<ref name="Belta">{{Cite web |url=https://blr.belta.by/culture/view/da-110-goddzja-z-dnja-naradzhennja-kampazitara-dzmitryja-lukasa-dasje-belta-100958-2021/?ysclid=m7kdn9jzfi39386248 |title=Да 110-годдзя з дня нараджэння кампазітара Дзмітрыя Лукаса (дасье БЕЛТА) |date=2021-06-16}}</ref>. Пазней паступіў у [[Гомельскі музычны тэхнікум]] па класе спеваў [[В. Зайцава]]й і класе кампазіцыі [[Г. К. Пукст]]а (1932—1936), у 1941 годзе скончыў [[Беларуская кансерваторыя|Беларускую кансерваторыю]] па класе кампазіцыі [[В. А. Залатароў|В. А. Залатарова]]. З 1937&nbsp;г.&nbsp;— член {{нп3|Саюз кампазітараў СССР|Саюза кампазітараў СССР|ru|Союз композиторов СССР}}<ref name="Belta" />. У 1941—1942 гадах у [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. У 1943—1944 гадах начальнік рэпертуарнага камітэта, 1945—1947 гадах кіраўнік аддзела музыкі [[Упраўленне па справах мастацтваў БССР|Упраўлення па справах мастацтваў БССР]], у 1948—1950 гадах адказны рэдактар музычнага вяшчання [[Беларускае радыё|Беларускага радыё]]. У 1965—1972 гадах загадчык кафедры спеваў [[Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага|Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага]]. Памёр у 1979&nbsp;годзе<ref name="Belta" />. Пахаваны ў Мінску на [[Чыжоўскія могілкі|Чыжоўскіх могілках]]<ref>{{cite web|title=Дмитрий Александрович Лукас|url=https://billiongraves.com/grave/wd/173668517|website=billiongraves.com|url-status=live}}</ref>. == Творчасць == Аўтар опер «[[Кастусь Каліноўскі (опера)|Кастусь Каліноўскі]]» (Мінск, 1947), «Песня о счастье» (1951), «Дочь пограничника» (1969); твораў для салістаў, хора і сімфанічнага аpкестра — [[араторыя]] «Сказка о попе и работнике его Балде» (сл. [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. Пушкіна]], 1976); для [[Сімфанічны аркестр|сімфанічнага аpкестра]] — «Симфония» (1959); для голаса і сімфанічнага аpкестра — «Концерт» (1954); для духавога аркестра — 2 [[Сюіта|сюіты]] на тэмы песень удзельнікаў мастацкай самадзейнасці (1957); для 2 [[Скрыпка|скрыпак]], [[альт]]а і [[Віяланчэль|віяланчэлі]] — квартэты: I (1939), II (1945), III (1966), IV (1974); для голаса і [[фартэпіяна]] — рамансы, песні, у т.л. цыклы: «Мелодии» (сл. Лесі Украінкі, 1954), «Времена года» (сл. [[Э. Агняцвет]], 1958); музыкі да драматычных спектакляў і фільмаў («Человек не сдается» (1960), «Нестерка» (1954), «Дети партизана» (1954)); апрацовак беларускіх народных песень. == Узнагароды == [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1955). == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Лу́кас Дзмітрый Аляксандравіч|436}} * {{Крыніцы/БелЭн|9|||362}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лукас Дзмітрый Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Кампазітары СССР]] [[Катэгорыя:Кампазітары Беларусі]] hf0ec6raq463g24wrzz0n3aiskxslc5 5164248 5164244 2026-07-10T16:16:04Z JerzyKundrat 174 /* Біяграфія */ 5164248 wikitext text/x-wiki {{Музыкант | Імя = Дзмітрый Аляксандравіч Лукас | Прафесіі = кампазітар }} {{цёзкі2|Лукас}} '''Дзмі́трый Алякса́ндравіч Лу́кас'''{{sfn|Беларусь|1995}} ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[кампазітар]] і [[педагог]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 16&nbsp;чэрвеня 1911&nbsp;года ў [[Свянцяны|Свянцянах]] у сям’і чыгуначніка. У школьныя гады пачаў наведваць гурткі мастацкай самадзейнасці, іграў на розных музычных інструментах, спяваў. Скончыў школу паравозных машыністаў, Гомельскі тэхнікум пуцей зносін. Працаваў слесарам, машыністам паравоза<ref name="Belta">{{Cite web |url=https://blr.belta.by/culture/view/da-110-goddzja-z-dnja-naradzhennja-kampazitara-dzmitryja-lukasa-dasje-belta-100958-2021/?ysclid=m7kdn9jzfi39386248 |title=Да 110-годдзя з дня нараджэння кампазітара Дзмітрыя Лукаса (дасье БЕЛТА) |date=2021-06-16}}</ref>. Пазней паступіў у [[Гомельскі музычны тэхнікум]] па класе спеваў [[В. Зайцава]]й і класе кампазіцыі [[Г. К. Пукст]]а (1932—1936), у 1941 годзе скончыў [[Беларуская кансерваторыя|Беларускую кансерваторыю]] па класе кампазіцыі [[В. А. Залатароў|В. А. Залатарова]]. З 1937&nbsp;г.&nbsp;— член {{нп3|Саюз кампазітараў СССР|Саюза кампазітараў СССР|ru|Союз композиторов СССР}}<ref name="Belta" />. У 1941—1942 гадах у [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. У 1943—1944 гадах начальнік рэпертуарнага камітэта, 1945—1947 гадах кіраўнік аддзела музыкі [[Упраўленне па справах мастацтваў БССР|Упраўлення па справах мастацтваў БССР]], у 1948—1950 гадах адказны рэдактар музычнага вяшчання [[Беларускае радыё|Беларускага радыё]]. У 1965—1972 гадах загадчык кафедры спеваў [[Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага|Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага]]. Памёр у 1979&nbsp;годзе<ref name="Belta" />. Пахаваны ў Мінску на [[Чыжоўскія могілкі|Чыжоўскіх могілках]]<ref>{{cite web|title=Дмитрий Александрович Лукас|url=https://billiongraves.com/grave/wd/173668517|website=billiongraves.com|url-status=live}}</ref>. == Творчасць == Аўтар опер «[[Кастусь Каліноўскі (опера)|Кастусь Каліноўскі]]» (Мінск, 1947), «Песня о счастье» (1951), «Дочь пограничника» (1969); твораў для салістаў, хора і сімфанічнага аpкестра — [[араторыя]] «Сказка о попе и работнике его Балде» (сл. [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. Пушкіна]], 1976); для [[Сімфанічны аркестр|сімфанічнага аpкестра]] — «Симфония» (1959); для голаса і сімфанічнага аpкестра — «Концерт» (1954); для духавога аркестра — 2 [[Сюіта|сюіты]] на тэмы песень удзельнікаў мастацкай самадзейнасці (1957); для 2 [[Скрыпка|скрыпак]], [[альт]]а і [[Віяланчэль|віяланчэлі]] — квартэты: I (1939), II (1945), III (1966), IV (1974); для голаса і [[фартэпіяна]] — рамансы, песні, у т.л. цыклы: «Мелодии» (сл. Лесі Украінкі, 1954), «Времена года» (сл. [[Э. Агняцвет]], 1958); музыкі да драматычных спектакляў і фільмаў («Человек не сдается» (1960), «Нестерка» (1954), «Дети партизана» (1954)); апрацовак беларускіх народных песень. == Узнагароды == [[Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР]] (1955). == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Лу́кас Дзмітрый Аляксандравіч|436}} * {{Крыніцы/БелЭн|9|||362}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Лукас Дзмітрый Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Кампазітары СССР]] [[Катэгорыя:Кампазітары Беларусі]] qvyv4dnn8pejgbuol1nm2votmq2qle5 Ордэн Францыска Скарыны 0 44506 5164294 4442474 2026-07-10T19:56:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164294 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды |Назва = Ордэн Францыска Скарыны |Выява = Orden Francisca Scorina.jpg |Выява стужка = Order francysk skaryna rib.png |Выява2ст = |Выява стужка2ст = |Выява3ст = |Выява стужка3ст = |OriginalName = |Дэвіз = |Краіна = {{BLR}} |Тып = [[Ордэн]] |Каму ўручаецца = |Падставы ўзнагароджання = |Статус = уручаецца |Параметры =вышыня — 43 мм,<br />шырыня — 39 мм,<br />матэрыял — [[срэбра]] |Дата заснавання =[[13 красавіка]] [[1995]] |Першае ўзнагароджанне =[[18 лютага]] [[1997]] |Апошняе ўзнагароджанне = |Колькасць = |Старэйшая ўзнагарода =[[Ордэн Пашаны (Беларусь)|Ордэн Пашаны]] |Малодшая ўзнагарода =[[Ордэн Маці]] |Адпавядае = }} '''О́рдэн Францы́ска Скары́ны''' — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн. Заснаваны ў [[1995]] пастановай [[Вярхоўны Савет Беларусі|Вярхоўнага Савета]] як адна з найвышэйшых дзяржаўных узнагародаў [[Беларусь|Беларусі]] за асаблівыя заслугі ў справе нацыянальна-дзяржаўнага адраджэння. Ордэнам узнагароджваюцца грамадзяне: * значныя поспехі ў справе нацыянальна-дзяржаўнага адраджэння Беларусі, дасягненні ў галіне [[беларуская мова|нацыянальнай мовы]], літаратуры, мастацтва, а таксама прапаганды культурнай спадчыны беларускага народа; * за адмысловыя заслугі ў гуманітарнай, дабрачыннай дзейнасці, у справе абароны чалавечае годнасці і правоў грамадзян, міласэрнасць і іншыя высакародныя ўчынкі. Ордэн Францыска Скарыны носіцца на левым боку і пры наяўнасці іншых ордэнаў змяшчаецца пасля [[Ордэн Пашаны (Беларусь)|ордэна Пашаны]]. == Апісанне == Ордэн Францыска Скарыны ўяўляе сабой чатырохканцовую зорку з колам, складзеную ў авал памерам па вертыкалі 43 мм, па гарызанталі — 39 мм. У цэнтры кола — рэльефны малюнак Францыска Скарыны, у ніжняй частцы — лаўровая галіна. Авал апраўлены бела-блакітнай эмалевай стужкай з надпісам «Францыск Георгiй Скарына». Зваротны бок ордэна мае гладкую паверхню, у цэнтры знаходзіцца нумар ордэна. Ордэн пры дапамозе вушкі і кольца злучаецца з калодкай сямікутнай формы, у ніжняй частцы якой размешчаны знак «сігнет». Калодка абцягнутая муаравай стужкай цёмна-фіялетавага колеру. Ордэн вырабляецца з срэбра з пазалотай. == Кавалеры ордэна == * [[Уладзімір Адамушка]] — беларускі гісторык, дзяржаўны дзеяч * [[Жарэс Алфёраў]] — беларускі і расійскі [[фізік]] * [[Алексій II (Рыдыгер)]] — [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі]] * [[Юрый Міхайлавіч Антонаў]] — расійскі кампазітар * [[Надзея Бабкіна]] — расійская спявачка * [[Павел Барадзін]] — расійскі дзяржаўны дзеяч * [[Мікалай Баскаў]] — расійскі спявак * [[Міхаіл Гапеевіч Булахаў]] — беларускі мовазнавец * [[Барыс Федасеевіч Герлаван]] — беларускі мастак * [[Мікалай Гнацюк]] — савецкі і ўкраінскі спявак * [[Барыс Ельцын]] — першы [[прэзідэнт Расіі]] * [[Аляксандр Зімоўскі]] — беларускі журналіст і грамадскі дзеяч * [[Мікалай Станіслававіч Казак|Мікалай Казак]] — савецкі і беларускі фізік * [[П’ер Кардэн]] — [[Францыя|французскі]] [[мадэльер]] * [[Юрый Лужкоў]] — [[мэр Масквы]] * [[Уладзімір Мулявін]] — савецкі і беларускі спявак * [[Аляксандра Пахмутава]] — савецкі і расійскі кампазітар * [[Людміла Іванаўна Пісарава]] — беларуская актрыса * [[Васіль Раінчык]] — беларускі кампазітар * [[Міхаіл Савіцкі]] — савецкі і беларускі мастак * [[Генадзь Селязнёў]] — расійскі палітычны дзеяч * [[Філарэт (Вахрамееў)]] — мітрапаліт Мінскі і Слуцкі, патрыяршы экзарх Усяе Беларусі * [[Міхаіл Фінберг]] — беларускі музыкант, дырыжор * [[Павел Якубовіч]] — галоўны рэдактар газеты «[[СБ. Беларусь сегодня]]» * [[Расціслаў Янкоўскі]] — савецкі і беларускі [[акцёр]] тэатра і кіно * [[Анатоль Ярмоленка]] — беларускі музыкант * [[Барыс Уладзіміравіч Аракчэеў|Барыс Аракчэеў]] — беларускі [[мастак]], педагог * [[Антаніна Пятроўна Морава|Антаніна Морава]] — былы міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь * [[Валянціна Іванаўна Матвіенка|Валянціна Матвіенка]] — Старшыня Савета Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі<ref>{{cite web |url= http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31900135&p1=1&p5=0|title= Аб узнагароджанні|publisher= Pravo.by|accessdate=06.04.2019 |lang=be}}</ref> * [[Уладзімір Антонавіч Тоўсцік|Уладзімір Тоўсцік]] — народны мастак Беларусі *[[Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой»]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Исаева И.К.|загаловак=Награды Республики Беларусь|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2007|старонак=120}} * {{артыкул|аўтар=А. Никитин|загаловак=Государственные награды Республики Беларусь|спасылка=http://pk.awards-su.com/2005/2005_1.htm|выданне=[[Петербургский коллекционер]]|тып=газета|месца=СПб.|год=2005|выпуск=31|нумар=1|старонкі=29|archive-date=26 кастрычніка 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026172233/http://pk.awards-su.com/2005/2005_1.htm}} {{ордэны Рэспублікі Беларусь}} [[Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Францыска Скарыны]] [[Катэгорыя:Ордэн Францыска Скарыны| ]] l0f2640tf5eqgi0lgy9s6sxguw6ztvm Павел Паўлавіч Латушка 0 44639 5164343 5162508 2026-07-10T23:52:00Z 5164343 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Латушка}} {{Дзяржаўны дзеяч |беларускае імя = Павел Паўлавіч Латушка |арыгінал імя = |партрэт = Paviel_Latushka.jpg |памер = 250px | тытул_1 = Старшыня [[Народнае антыкрызіснае ўпраўленне|Народнага антыкрызіснага ўпраўлення]] | перыядпачатак_1 = 26 кастрычніка 2020 | перыядканец_1 = | папярэднік_1 = пасада заснаваная | пераемнік_1 = | прэзідэнт_1 = [[Святлана Георгіеўна Ціханоўская|Святлана Ціханоўская]] (прэзідэнт-элект{{efn|Статус Святланы Ціханоўскай пэўна нявызначаны, аднак НАУ вызнае Святлану Ціханоўскую як выбраную прэзідэнтку Беларусі.}}) | сцяг_1 = Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg | тытул_2 = Пасол Рэспублікі Беларусь у Францыі | перыядпачатак_2 = [[16 лістапада]] [[2012]] | перыядканец_2 = [[15 студзеня]] [[2019]] | папярэднік_2 = [[Аляксандр Аляксеевіч Паўлоўскі|Аляксандр Паўлоўскі]] | пераемнік_2 = [[Ігар Валянцінавіч Фісенка|Ігар Фісенка]] | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Лукашэнка]] | тытул_3 = Пастаянны прадстаўнік Рэспублікі Беларусь пры ЮНЕСКА | перыядпачатак_3 = [[16 лістапада]] [[2012]] | перыядканец_3 = [[15 студзеня]] [[2019]] | папярэднік_3 = [[Аляксандр Аляксеевіч Паўлоўскі|Аляксандр Паўлоўскі]] | пераемнік_3 = [[Ігар Валянцінавіч Фісенка|Ігар Фісенка]] | прэзідэнт_3 = [[Аляксандр Лукашэнка]] |тытул_4 = [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністр культуры Рэспублікі Беларусь]] |парадак_4 = |перыядпачатак_4 = [[4 чэрвеня]] [[2009]] |перыядканец_4 = [[16 лістапада]] [[2012]] |папярэднік_4 = [[Уладзімір Фёдаравіч Матвяйчук|Уладзімір Матвяйчук]] |пераемнік_4 = [[Барыс Уладзіміравіч Святлоў|Барыс Святлоў]] |прэм'ер_4 = [[Сяргей Сяргеевіч Сідорскі|Сяргей Сідорскі]] |прэзідэнт_4 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] |сцяг_4 = Flag of Belarus.svg | тытул_5 = Пасол Рэспублікі Беларусь у Польшчы | перыядпачатак_5 = [[6 снежня]] [[2002]] | перыядканец_5 = [[31 кастрычніка]] [[2008]] | папярэднік_5 = [[Мікалай Крэчка]] | пераемнік_5 = [[Віктар Гайсёнак]] | прэзідэнт_5 = [[Аляксандр Лукашэнка]] }} '''Па́вел Па́ўлавіч Лату́шка''' (нар. {{ДН|10|2|1973}}, {{МН|Мінск||}}) — [[Беларусь|беларускі]] палітык, дыпламат. Пасля пачатку [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|палітычнага крызісу 2020 года]] перайшоў на бок дэмакратычных сіл Беларусі, з кастрычніка 2020 года кіраўнік [[Народнае антыкрызіснае ўпраўленне|Народнага антыкрызіснага ўпраўлення]]. == Біяграфія == Скончыў [[юрыдычны факультэт БДУ|юрыдычны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]] (1995, пачынаў вучыцца на гістарычным). Завочна скончыў [[Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт]] (1996). У 1995—1996 гадах быў аташэ дагаворна-прававога ўпраўлення [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства замежных спраў Беларусі]]. У 1996—2000 гадах займаў пасады віцэ-консула, консула генеральнага консульства Беларусі ў [[Беласток]]у (Польшча). У 2000—2002 гадах — начальнік упраўлення інфармацыі — прэс-сакратар МЗС Беларусі. З 6 снежня 2002 года<ref>[http://www.charter97.org/bel/news/2002/12/09/latushka Латушка выслужыўся] // [[Хартыя'97]]. 9 снежня 2002</ref> да 31 кастрычніка 2008 года Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у [[Польшча|Польшчы]]. Некалькі разоў (2006<ref>[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=1181 Пасол Беларусі ў Польшчы Павел Латушка адкліканы для кансультацыяў] // [[Наша ніва (1991)|Наша Ніва]]. 31 сакавіка 2006</ref>) МЗС Беларусі часова адклікала Паўла Латушку для кансультацый<ref name="Смялоўская">Яланта Смялоўская. [http://www.polskieradio.pl/zagranica/news/print.aspx?id=94550 Заканчваецца дыпламатычная місія Пасла Паўла Латушкі ў Польшчы]{{Недаступная спасылка}} // Польскае радыё для замежжа. 27 кастрычніка 2008</ref>. Быў наймаладзейшым беларускім паслом<ref name="Смялоўская"/>. 4 чэрвеня 2009 года прызначаны на пасаду [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|міністра культуры Беларусі]]<ref>[http://www.president.gov.by/by/press72523.print.html Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь разгледзеў кадравыя рашэнні]{{Недаступная спасылка}}// Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 4 чэрвеня 2009</ref>. 16 лістапада 2012 Павел Латушка прызначаны паслом у [[Францыя|Францыю]] і пры [[ЮНЕСКА]]. 16 лістапада 2012 года прызначаны паслом Беларусі ў Францыі<ref>{{Cite web |url=http://euroradio.by/report/lukashenka-pryznachyu-vakulchyka-u-kdb-latushku-u-francyyu-123337 |title=Лукашэнка прызначыў Вакульчыка ў КДБ, а Латушку — у Францыю |access-date=10 лютага 2022 |archive-date=22 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722093507/https://euroradio.by/report/lukashenka-pryznachyu-vakulchyka-u-kdb-latushku-u-francyyu-123337 |url-status=dead }}</ref>, 15 студзеня 2019 года ўказам прэзідэнта № 21 ад вызвалены з пасады<ref>{{Спасылка| дата публікацыі = 15 студзеня 2019| url = http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31900021&p1=1&p5=0| загаловак = Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 21 «О П. П. Латушко»| выдавецтва = Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь| мова = ru| title = Архіўная копія| access-date = 10 лютага 2022| archive-url = https://web.archive.org/web/20190209124757/http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31900021&p1=1&p5=0| archive-date = 9 лютага 2019| url-status = dead}}</ref>. У хуткім часе прызначаны дырэктарам [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Купалаўскага тэатра]]<ref>[https://news.tut.by/culture/628843.html news.tut.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190306174836/https://news.tut.by/culture/628843.html |date=6 сакавіка 2019 }}</ref>. 17 жніўня 2020 года загадам міністра культуры Беларусі [[Юрый Паўлавіч Бондар|Юрыя Бондара]] звольнены з пасады генеральнага дырэктара Купалаўскага тэатра. Прычынай звальнення стала тое, што ён 14 жніўня асудзіў падаўленне [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|мірных пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў у Беларусі]] і прыйшоў да дэманстрантаў на [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчу Незалежнасці]], а 16 жніўня выйшаў на [[Марш за свабоду]] і заявіў, што ўлады сваімі дзеяннямі «адчынілі скрыню Пандоры»<ref>[https://nn.by/?c=ar&i=257276 Мінкульт звольніў Паўла Латушку] // [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]. 17 жніўня 2020</ref>. Увайшоў у склад Прэзідыума [[Каардынацыйная рада (Беларусь)|Каардынацыйнай рады]], створанай 18 жніўня 2020 года. З’ехаў з Беларусі да пачатку пераследу з боку спецслужб. Узначаліў [[Народнае антыкрызіснае ўпраўленне]], створанае ў кастрычніку 2020 года з мэтай забяспечыць мірнае завяршэнне выканання функцый нелегітымнымі органамі ўлады і стабілізацыі сістэмы кіравання краінай пасля пераходу ўлады да народа<ref>{{Cite web |title=belarus-nau.org |url=https://belarus-nau.org/by |access-date=10 лютага 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209153231/https://belarus-nau.org/by |archive-date=9 снежня 2021 |url-status=dead }}</ref>. 6 сакавіка 2023 года Мінскі гарадскі суд завочна прысудзіў Паўлу Латушку 18 гадоў пазбаўлення волі<ref>[https://tass.ru/proisshestviya/17205367 tass.ru]</ref>. Сябар [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыства беларускай мовы]]<ref>[[Сяргей Будкін]]. [http://www.racyja.by/news/materyyaly/elections/15816.html Член ТБМ пры ўладзе] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220408024034/http://www.racyja.by/news/materyyaly/elections/15816.html |date=8 красавіка 2022 }}// [[Беларускае Радыё Рацыя]]. 5 чэрвеня 2009</ref>. Разведзены<ref>Аляксей Мароз. [http://www.niva.iig.pl/issue/2003/10/art_05.htm Візіт з прапановай канкрэтнай дапамогі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090406161816/http://www.niva.iig.pl/issue/2003/10/art_05.htm |date=6 красавіка 2009 }}// [[Ніва (1956)|Ніва]] № 10 (2443), 9 сакавіка 2003 г.</ref>, ёсць дачка — Я́на<ref>[[Дзмітрый Гурневіч]]. [http://www.polskieradio.pl/zagranica/news/print.aspx?id=64978 Павел Латушка пазнаёміў дыпламатаў з творчасцю Коласа і Купалы]{{Недаступная спасылка}}// [[Беларуская служба Польскага радыё|Польскае радыё для замежжа]]. 26 кастрычніка 2007</ref>. == На службе ў МЗС == У кастрычніку 2002 года прэс-сакратар МЗС Павел Латушка агучыў прэтэнзіі да расійскага палітыка Барыса Нямцова за ўмяшанне ўнутраныя справы як матыў яго высылкі з Беларусі<ref>https://www.kommersant.ru/doc/951933</ref>: ''«Намаганні Нямцова ўскладніць развіццё беларуска-расійскіх адносін, затармазіць інтэграцыйныя працэсы, яго катэгарычная нязгода з курсам на пабудову Саюзнай дзяржавы наносяць шкоду не толькі беларуска-расійскім двухбаковым адносінам, але і перспектывам саюзнага будаўніцтва»''<ref>{{Cite web |url=https://mfa.gov.by/press/news_mfa/edf75710366aef8e.html |title=Архіўная копія |access-date=14 ліпеня 2023 |archive-date=14 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714080949/https://mfa.gov.by/press/news_mfa/edf75710366aef8e.html |url-status=dead }}</ref>.<!--Гэта не крытыка, а факты, але не трэба маніпуляцый імі. Прэс-сактарат МЗС не выказвае свае «абвінавачванні», а агучвае афіцыйную пазіцыю МЗС і адпаведна ўрада. Калі ласка, праверці і астатнія факты ніжэй, каб там не было падобных маніпуляцыі.--> Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2006 года пасол Павел Латушка справакаваў скандал у Польшчы<ref>https://www.bankier.pl/wiadomosc/Ambasador-Bialorussi-chcial-dac-w-morde-dziennikarzowi-TVN24-1412996.html</ref><ref>https://afn.by/news/i/72372</ref>, калі прыняў удзел у праграме «24 гадзіны» інфармацыйнага канала TVN24 у рэжыме тэлемоста, дзе яму давялося адказваць на непрыемныя пытанні вядоўцы пра ход выбараў, доступ апазіцыйных кандыдатаў да СМІ, арышты актывістаў. У канцы тэлемоста аператар забыўся выключыць камеру, а пазней сталі публічнымі словы амбасадара: ''«Скажу так — больш ніколі не буду даваць інтэрв’ю вашай станцыі — гэта кашмар… Вашы журналісты… ну… тое, што рабілі летам, а цяпер зноў пачынаюць з прэзідэнта. … гэта проста … Калі б я не быў амбасадарам, прашу прабачэння і перадайце яму (вядучаму), я б яму ў морду даў»''. Пасля гэтага пасол Павел Латушка быў выкліканы ў МЗС Польшчы і адкліканы ў Беларусь для кансультацый. Некаторыя польскія палітыкі заклікалі абвясціць Латушку персонай нон-грата<ref>https://www.wprost.pl/88669/bialoruski-ambasador-odwolany-na-konsultacje.html</ref><ref>https://gazetaby.com/post/moralnyj-vybor-pavla-latushko/51323/</ref><ref>https://www.svaboda.org/a/768528.html</ref>. == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.niva.iig.pl/issue/2003/10/art_01.htm Міра Лукша. Цераз мяжу да сваіх (размова з паслом) // Ніва. № 10 (2443), 9 сакавіка 2003 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090406152556/http://www.niva.iig.pl/issue/2003/10/art_01.htm |date=6 красавіка 2009 }} * [http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=422 Валера Саўко. Госць Радыё Палонія — Павел Латушка // Польскае радыё для замежжа. 25 красавіка 2003]{{Недаступная спасылка}} * [http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=20352 Валера Саўко. Госць эфіру — Пасол П.Латушка // Польскае радыё для замежжа. 9 сакавіка 2005] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110812034621/http://www2.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=20352 |date=12 жніўня 2011 }} * [http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=91695 Павел Латушка. «Мы хочам супрацы і з Расіяй, і з Еўрасаюзам» (пераклад інтэрв’ю польскай газеце «Rzeczpospolita») // Польскае радыё для замежжа. 18 верасня 2008] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090915213053/http://www.polskieradio.pl/zagranica/by/news/print.aspx?id=91695 |date=15 верасня 2009 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{Міністры культуры Беларусі}} {{Паслы Беларусі ў Польшчы}} {{Паслы Беларусі ў Францыі}} {{Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры ЮНЕСКА}} {{Паслы Беларусі ў Іспаніі}} {{Паслы Беларусі ў Партугаліі}} {{Палітычны крызіс у Беларусі}} {{Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі}} {{DEFAULTSORT:Латушка Павел Паўлавіч}} [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Польшчы]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Францыі]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Іспаніі]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Партугаліі]] [[Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў ЮНЕСКА]] [[Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай мовы]] [[Катэгорыя:Народнае антыкрызіснае ўпраўленне]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Манака]] [[Катэгорыя:Асобы Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены фракцыі Кааліцыя Латушкі і рух «За свабоду»]] h3uypbbrq9hm19wm42js5gs1enmbvzd Панамскі канал 0 45239 5164458 4645478 2026-07-11T10:03:59Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164458 wikitext text/x-wiki {{coord|display=title|9|4|48|N|79|40|48|W|type:waterbody_region:PA}} {{Канал |Назва = Панамскі канал |Арыгінальная назва = Canal de Panama |Выява = Panama Canal Gatun Locks.jpg |Подпіс = Гатунскія шлюзы |Карта = Pm-map be.png |Подпіс карты = Карта Панамскага канала |Даўжыня = 81,6 |Максімальная глыбіня = |Расход вады = |Месца вымярэння = |Уваход = [[Ціхі акіян]] |Месцазнаходжанне ўваходу = |Вышыня ўваходу = |s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = |s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = |Вусце = [[Атлантычны акіян]] |Месцазнаходжанне вусця = |Вышыня вусця = |m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = |m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = |Ухіл канала = |Краіна = [[Панама]] |Рэгіён = |Катэгорыя на Вікісховішчы= Panama Canal }} '''Панамскі канал''' — суднаходны канал, які злучае [[Панамскі заліў]] [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]] з [[Карыбскае мора|Карыбскім морам]] і [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]], размешчаны на [[Панамскі перашыек|Панамскім перашыйку]] на тэрыторыі дзяржавы [[Панама]]. Даўжыня — 81,6 км, у тым ліку 65,2 км па сушы і 16,4 км па дне Панамскай і Лімонскай бухт (для праходу суднаў па глыбокай вадзе). Будаўніцтва Панамскага канала зрабілася адным з найбуйных і найскладаных будаўнічых праектаў, ажыццёўленых чалавецтвам. Панамскі канал аказаў неацэнны ўплыў на развіццё суднаходства і эканомікі ў цэлым у [[Заходняе паўшар’е|Заходнім паўшар’і]] і на ўсёй Зямлі, што абумовіла яго надзвычай высокае геапалітычнае значэнне. Дзякуючы Панамскаму каналу марскі шлях з [[Нью-Ёрк]]а ў [[Сан-Францыска]] скараціўся з 22,5 тыс. км да 9,5 тыс. км. Канал прапускае праз сябе судны самых розных тыпаў — ад яхт да велізарных [[танкер]]аў і [[кантэйнеравоз]]аў. Максімальны памер судна, якое можа прайсці па Панамскім канале, стаў фактычна стандартам у суднабудаванні, атрымаўшы назву [[Panamax]]. Праводка суднаў праз Панамскі канал ажыццяўляецца лоцманскай службай Панамскага канала. Сярэдні час праходу судна па канале — 9 гадзін, мінімальны — 4 гадзіны 10 хвілін. Максімальная прапускная здольнасць 48 суднаў у суткі. Штогод праз канал праходзяць каля 17,5 тыс. суднаў, якія перавозяць больш 203 млн тон грузаў. Да [[2002]] года паслугамі канала скарысталася ўжо больш 800 тыс. суднаў. У снежні [[2010]] года канал упершыню за 95 гадоў быў закрыты для праводкі суднаў з-за непагадзі і падвышэння ўзроўню вады ў выніку бесперапынных дажджоў<ref>[http://www.gudok.ru/transport/vodniy/news.php?ID=382655 Панамский канал впервые остановил работу]{{Недаступная спасылка}} // gudok.ru {{праверана|9|12|2010}}</ref>. У ліпені [[2014]] года быў абвешчаны даканцовы маршрут [[Нікарагуанскі канал|Нікарагуанскага канала]], адпаведнага па шырыні і глыбіні параметрам сучасных суднаў і закліканага стаць альтэрнатывай Панамскаму<ref name="Krugosvet">{{cite web|url=http://www.krugosvet.ru/enc/Earth_sciences/geografiya/PANAMSKI_KANAL.html|title=Панамский канал|publisher=Энциклопедия «Кругосвет»|access-date=10 жніўня 2016|archive-date=24 красавіка 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424074817/http://www.krugosvet.ru/enc/Earth_sciences/geografiya/PANAMSKI_KANAL.html|url-status=dead}}</ref>. == Гісторыя == [[Файл:1888 canal panama.JPG|thumb|Будаванне канала ў 1888 годзе.]] [[Файл:Акция панамского канала.JPG|thumb|Акцыя Панамскага канала.]] Выточная задума будавання канала, што злучае два акіяны, ставіцца да [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]], але кароль Іспаніі [[Філіп II Габсбург|Філіп II]] наклаў забарона на разгляд падобных праектаў, бо «што Бог злучыў, чалавек раз’яднаць не можа». У 1790-е гг. праект канала быў распрацаваны [[Алесандра Малаяспіна]]й, яго каманда нават абследавала трасу будавання канала. У звязку з узростам міжнароднага гандлю цікавасць да канала ажыла да пачатку XIX стагоддзя; у 1814 годзе [[Іспанія]] прыняла закон пра будаўніцтва паміж акіянскага канала; у 1825 годзе аналагічны рашэнне прымае кангрэс цэнтральна-амерыканскіх дзяржаў. Адкрыццё золата ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]] выклікала ў [[ЗША]] падвышаную цікавасць да праблемы канала, і ў 1848 годзе ЗША па дамове Хэйса атрымалі ў [[Нікарагуа]] манапольнае права на пабудову ўсіх відаў паміж акіянскіх шляхоў зносін. [[Вялікабрытанія]], чые ўладанні датыкаліся з Нікарагуа, паспяшалася ўтаймаваць экспансію ЗША, склаўшы з імі 18 красавіка 1850 года [[Дагавор Клейтана — Булвера]] пра супольную гарантыю нейтралітэту і бяспекі будучыні паміж акіянскага канала. Цягам усяго XIX стагоддзя фігуруюць два асноўныя варыянты кірунку канала: праз Нікарагуа і праз [[Панама|Панаму]]<ref name="БСЭ1">«Панамский канал» // Большая советская энциклопедия, 1 издание, — М.: Советская энциклопедия, 1939, Т. 44, С. 50—57</ref>. Тым не менш, першая спроба будавання суднаходнага шляху на [[Панамскі перашыек|Панамскім перашыйку]] датуецца толькі [[1879]] годам. Ініцыятыва ў распрацоўцы Панамскага варыянту была захоплена французамі. У той час увагу ЗША прыцягваў, галоўным чынам, нікарагуанскі варыянт. У 1879 годзе ў [[Парыж]]ы пад старшынствам кіраўніка пабудовы [[Суэцкі канал|Суэцкага канала]] [[Фердынанд Лесэпс|Фердынанда Лесэпса]] была створана «[[Панамская кампанія|Усеагульная кампанія міжакіянскага канала]]», [[акцыянернае таварыства|акцыі]] якой набыло больш 800 тысяч чалавек, кампанія выкупіла ў інжынера Уайза за 10 млн франкаў канцэсію на пабудову Панамскага канала, атрыманую ім ва ўрада [[Калумбія|Калумбіі]] у 1878 годзе. Міжнародны кангрэс, скліканы перад сфармаваннем кампаніі Панамскага канала, выказаўся за канал на роўні мора; кошт прац планавалася ў 658 млн франкаў і аб’ём земляных прац агадваўся ў 157 млн куб. [[ярд]]аў. У [[1887]] годзе давялося адмовіцца ад ідэі бясшлюзавага канала, каб скараціць аб’ём прац, бо сродкі кампаніі (1,5 млрд франкаў) былі размантачаны, галоўным чынам, на подкуп газет і членаў парламента; толькі траціна была выдаткавана на вытворчасць прац. У выніку 14 снежня 1888 года кампанія спыніла платы, і неўзабаве працы былі спынены<ref name="БСЭ1" />. Да [[1888]] года на будаванне канала было страчана 300 млн долараў (амаль у 2 разы больш, чым меркавалася), а выканана была толькі траціна прац. Прычынай стаў і няправільны праект (канал на ўзроўні мора), і нізкая якасць кіраўніцтва арганізацыяй прац, і недаацэнка яго кошту, а таксама немагчымасць даць рады з хваробамі — [[малярыя]]й і [[жоўтая ліхаманка|жоўтай ліхаманкай]], якія касілі працаўнікоў. Ёсць звесткі, што ў выніку адсутнасці супрацьэпідэмічных імпрэз загінулі сама меней 20 тыс. чалавек<ref name=MDaniel>Даниэл М. — [http://www.sivatherium.narod.ru/library/Daniel/main.htm Тайные тропы носителей смерти.] — Прогресс, 1990. ISBN 5-01-002041-6</ref>. Будоўля набыла благую славу, у газетах таго часу пісалі, што некаторыя групы працоўных прывозілі з сабой з Францыі ўласныя труны. У 1889 годзе кампанію вырашана было распусціць, і вакол яе дзейнасці паўстаў [[Панамскі скандал|знакаміты скандал у Францыі]] ў 1892—1893 гг. Справа была перададзена суду. Падчас расследавання, пачатага ў выніку фінансавага краху кампаніі, выявілася грандыёзная сістэма подкупу парламентароў, членаў урада і прэсы. Скампраметаванымі аказаліся многія члены парламента і шэраг кіроўных дзеячаў з асяроддзя стаялых ва ўлады ўмераных рэспубліканцаў, як [[Шарль Фрэйсінэ|Фрэйсінэ]], [[Марыс Рувье|Рувье]], а таксама радыкалаў ([[Шарль Флаке|Флаке]] і інш.). Матэрыялы расследавання паказалі, што ўплывовыя палітычныя дзеячы за буйныя хабары давалі дазвол на незаконныя дзеянні кампаніі, якая выяўна ішла да краху, што прывяло да спусташэння сотняў тысяч дробных укладнікаў — уладальнікаў акцый. Шэраг замяшаных у Панамскім скандале палітычных дзеячаў былі здраджаны суду, але адкараскаліся надзвычай лёгкімі карамі ці былі зусім вызвалены ад іх. Аднак панавалае ў краіне абурэнне адбілася на выніках парламенцкіх выбараў 1893 года, калі левая апазіцыя выйграла каля 80 галасоў<ref name="БСЭ1" />. Лесэпс быў адным з выбітных інжынераў свайго часу, у выніку банкруцтва праекта ён, а таксама знакаміты стваральнік Эйфелевай вежы [[Гюстаў Эйфель|Аляксандр Гюстаў Эйфель]], былі звінавачаны ў буйнамаштабным махлярстве, бясталентным кіраванні кампаніяй і няправільным выдаткаванні сродкаў і прысуджаны да розных тэрмінаў турэмнага зняволення і штрафаў. Фердынанд Лесэпс не перажыў стрэсу і сканаў. Панамскі скандал з’явіўся яркім сведчаннем раскладання палітычных і бізнес-эліт [[Трэцяя французская рэспубліка|Трэцяй французскай рэспублікі]] і выкрыў маштаб карупцыі сярод прэсы. «Панама» з тых часоў стала намінальным імем буйнага махлярства з подкупам службовых асоб. Кампанія збанкрутавалася, гэта пацягнула за сабой спусташэнне тысяч дробных уладальнікаў акцый. Дадзеная авантура атрымала назву Панамскай, а слова «панама» стала сінонімам афёры, махлярства ў грандыёзных маштабах. Прызначаны ад суда ліквідатар кампаніі Панамскага канала стварыў у [[1894]] годзе новую кампанію Панамскага канала, адпачатку, з-за фінансавых цяжкасцяў і благой рэпутацыі праекта, вырачаную на гібенне<ref name="БСЭ1" />. [[Іспана-амерыканская вайна]] 1898 года ўзмацніла намер [[ЗША]] пабудаваць канал на Панамскім перашыйку з мэтай узмацнення ўплыву ў Заходнім паўшар’і. У 1899 годзе ў ЗША была створана камісія па пабудове канала праз перашыек, і сенат асігнаваў 115 млн долараў на ажыццяўленне нікарагуанскага варыянту. Адначасна ЗША сталі дамагацца ад Брытаніі адмовы ад прэтэнзій на супольнае кіраванне каналам і пачалі для гэтага перамовы пра перагляд Клейтан-Бульверскага дагавора, скарыстаўшыся цяжкім становішчам Вялікабрытаніі ў час [[Англа-бурская вайна, 1899—1902|Англа-бурскай вайны]] (1899—1902)<ref name="БСЭ1" />. У [[1901]] годзе Злучаныя Штаты склалі з [[Вялікабрытанія]]й дагавор Хея — Паўнсфата, паводле якога Штаты атрымалі вылучнае права на збудаванне дадзенага канала без удзелу Вялікабрытаніі. Аб’ява канала нейтральным і гарантыя свабоднага праходу праз канал ваенных і гандлёвых суднаў усіх нацый як у мірны час, так і ў ваенны час знішчалася амерыканскай абмоўкай, што гэтыя пастановы не будуць шырыцца на тыя меры, якія ЗША злічаць патрэбным прыняць для абароны Панамы і падтрымання парадку ў канале. Фактычна пры вайне, у якой бралі ўдзел бы ЗША, іх ваенныя ўмацаванні няўхільна пазбывалі іншы ваенны бок магчымасці скарыстаць канал на роўных пачатках. Ратыфікацыя Хей-Паўнсефоцкага дагвора ўхіліла перашкоду з боку Англіі. На чаргу стала пытанне пра перакупку ў французскай кампаніі канцэсіі на збудаванне Панамскага канала. З мэтай запалохаць французскую кампанію, што валодала канцэсіяй, перспектывай пабудовы канкуруючага канала і збіць цану, камісія кангрэса ЗША выказалася спачатку за нікарагуанскі кірунак, і ў кангрэсе 9 студзеня 1902 года быў прыняты адпаведны [[біль Хепберна]]. Пад уражаннем гэтага французы пагадзіліся ў чэрвені 1902 года прадаць канцэсію, выкананыя працы і значнае абсталяванне за 40 млн долараў; пасля гэтага амерыканцы скасавалі біль Хепберна і вырашылі пытанне ў карысць Панамскага канала<ref name="БСЭ1" />. [[Файл:Spanish laborers on Panama Canal in early 1900s.jpg|thumb|Іспанскія працоўныя — будаўнікі канала, пачатак 1900-х.]] [[Файл:Pan can 1911.JPG|thumb|Будаванне канала, 1911.]] [[28 чэрвеня]] [[1902]] года Кангрэс ЗША прыняў закон, што абавязвае прэзідэнта ЗША набыць маёмасць кампаніі па будаванні канала, акцыі чыгункі Панамскай кампаніі і палоску зямлі ў Калумбіі шырынёй 10 міль для збудавання, падтрымання і кіравання каналам з правам юрысдыкцыі на памянёнай тэрыторыі. 22 студзеня 1903 года пасол Калумбіі Томас Херан і дзяржсакратар ЗША Джон Хэй падпісалі дагавор, па якім Калумбія аддавала ў арэнду Злучаным Штатам тэрмінам на 100 гадоў палоску зямлі для збудавання Панамскага канала. За санкцыю ўрада Калумбіі, якой прыналежала тэрыторыя Панамы, на перадачу канцэсіі ЗША згаджалася выплаціць адначасна 10 млн долараў і потым па заканчэнні 9 гадоў — штогод па 250 тысяч долараў пры захаванні суверэнітэту Калумбіі над зонай Панамскага канала. Умовы гэтыя і былі аформлены ў дамове [[Дагавор Хея — Эрана|Хея-Эрана]], але калумбійскі сенат 12 жніўня 1903 года адмовіўся яго ратыфікаваць, бо канцэсійны дагавор з французскай кампаніяй мінаў толькі ў 1904 годзе, а па ўмовах яго, калі канал да таго часу не пачне функцыянаваць, гэта было несумнеўна, — то ўсе збудаваныя кампаніяй збудавання пераходзілі бязвыплатна да [[Калумбія|Калумбіі]]. Адзіны выхад зацікаўленыя твары ў Францыі і ЗША бачылі зараз у тым, каб штат Панама аддзяліўся ад Калумбіі і ў якасці самастойнай дзяржавы аформіў юрыдычна перадачу канцэсіі ЗША. Француз [[Філіп-Жан Бюно-Варыя|Бюно-Варыя]] ўзначаліў сепаратысцкі рух і, пры спрыянні ваеннага флота ЗША, ажыццявіў [[Аддзяленне Панамы ад Калумбіі|аддзяленне Панамы]] 4 лістапада 1903 года; 18 лістапада ад імя «Незалежнай Панамскай рэспублікі» ён падпісаў са ЗША дагавор на ўзор дамовы Хея-Эрана. Канфлікт ЗША з Калумбіяй быў ліквідаваны толькі ў 1921 годзе<ref name="БСЭ1" />. Па Дагаворы 1903 года Злучаныя Штаты атрымвалі ў вечнае валоданне «зону зямлі і зямлі пад вадой для збудавання, падтрымання, эксплуатацыі, усталявання санітарнага парадку і абароны памянёнага канала», што агадвалася артыкулам 2 Дамовы. Артыкул 3 даваў ЗША ўсе правы, як калі б яны былі суверэнам тэрыторыі. Апроч таго ЗША рабіліся гарантам незалежнасці Рэспублікі Панама і атрымвалі правы падтрымваць парадак у гарадах Панама і Калон у выпадку, калі Рэспубліка Панама, на думку ЗША, апынулася б няздольнай падтрымаць парадак. Эканамічны бок Дагавора паўтараў Дагавор Хея-Эрана, не ратыфікаваны Калумбіяй. Ад імя Панамы дагавор падпісаў французскі грамадзянін Філіп Бюно-Варыя за 2 гадзіны да прыбыцця ў Вашынгтон афіцыйнай дэлегацыі Панамы. Будаванне пачалося пад эгідай Міністэрства абароны ЗША, а Панама фактычна стала пратэктаратам ЗША<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_colier/195/ПАНАМА Панама. История.] // Энциклопедия Кольера</ref>. У 1900 годзе ў Гаване [[Уолтэр Рыдам|Уолтэрам Рыдамам]] і [[Джэймс Кэрал|Джэймсам Кэралам]] было ўсталявана, што [[жоўтая ліхаманка]] перадаецца [[камары|камарамі]], і быў паспяхова ўжыты метад зніжэння небяспекі жоўтай ліхаманкі шляхам знішчэння камарыных лічынак у месцах іх пасялення. Помнячы пра няшчасце першай спробы пракапаць канал, амерыканцы скіравалі ў паход на камароў {{btname|[[Aedes aegypti]]}} і [[Малярыйныя камары|малярыйных камароў]] — пераносчыкаў [[Жоўтая ліхаманка|жоўтай ліхаманкі]] і [[Малярыя|малярыі]], адпаведна, — вялікую экспедыцыю, што ўзначальваецца [[Уільям Кроўфард Горгас|Уільямам КроўфардАм Горгасам]] — 1500 чалавек. Пра маштабы іх дзейнасці красамоўна кажуць апублікаваныя дадзеныя: патрабавалася высечы і спаліць 30 квадратных кіламетраў хмызнякоў і дробных дрэў, выкасіць і спаліць траву на такім жа плошчы, асушыць мільён квадратных ярдаў (80 га) балот, вырыць 250 тысяч футаў (76 км) водаадводных равоў і аднавіць 2 мільёны футаў (600 км) старых равоў, распырскаць 150 тысяч галонаў (570 тыс. літраў) маслаў, знішчальных камарыныя лічынкі ў агменях размнажэння<ref name=MDaniel />. Як і незадоўга да гэтага ў [[Гавана|Гаване]], гэта прынесла свае плады: пашыранасць жоўтай ліхаманкі і [[малярыя|малярыі]] скарацілася гэтак, што хваробы перасталі быць перашкаджаючым фактарам. Да збудавання канала вайсковае міністэрства ЗША прыступіла ў [[1904]] годзе. Галоўным інжынерам канала стаў [[Джон Фрэнк Стывенс]]. Гэтым разам быў абраны слушны праект: [[шлюз]]ы і азёры. На будаванне запатрабавалася 10 гадоў, $400 млн і 70 тысяч працоўных, з якіх, па амерыканскіх дадзеных, каля 5600 чалавек загінулі. Раніцай [[13 кастрычніка]] [[1913]] года прэзідэнт ЗША [[Томас Вудра Вільсан]] пры шматлікіх высокапастаўленых гасцях, якія памкнуліся ў [[Белая дом|Белага дома]], скіраваўся да адмысловага століка і велічным жэстам націснуў на пазалочаную кнопку. І ў тое ж імгненне магутны выбух скалынуў вільготнае трапічнае паветра ў чатырох тысячах кіламетрах ад [[Вашынгтон]]а, на [[Панамскі перашыек|Панамскім перашыйку]]. Дваццаць тысяч кілаграмаў [[дынаміт]]а разбурылі ў горада Гамбоа апошнюю перашкоду, што падзяляла воды [[Атлантычны акіян|Атлантычнага]] і [[Ціхі акіян|Ціхага]] акіянаў. Кабель даўжынёй у чатыры тысячы кіламетраў, адмыслова пракладзены ад перамычкі ў Гамбоа да [[Белая дом|Белай хаце]], паслухмяна выканаў волю прэзідэнта У жніўні 1945 года Японія планавала ўжыццявіць [[Бамбардзіроўка Панамскага канала|бамбардзіроўку канала]]. [[7 верасня]] [[1977]] года ў [[Вашынгтон]]е лідар Панамы [[Амар Тарыхас|А. Тарыхас]] і прэзідэнт ЗША [[Джымі Картэр|Д. Картэр]] падпісалі дамову пра перадачу панамскаму ўраду кантролю над каналам з 2000 года. [[23 кастрычніка]] [[1977]] года пагадненне было ратыфікавана парламентам Панамы, а [[18 красавіка]] [[1978]] года — сенатам ЗША. Панамскі канал кантраляваўся ЗША аж да [[31 снежня]] [[1999]] года, пасля чаго быў перададзены ўраду [[Панама|Панамы]]<ref>Т. В. Ткачева [http://wwwold.ugrasu.ru/science/journal/3/13/documents/97-103.pdf Обсуждение в конгрессе США договора о Панамском канале 1977 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140226051853/http://wwwold.ugrasu.ru/science/journal/3/13/documents/97-103.pdf |date=26 лютага 2014 }} // ВЕСТНИК ЮГОРСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО УНИВЕРСИТЕТА, 2006. Выпуск 3. С. 97-103</ref>. == Канфігурацыя канала == Дзякуючы S-вобразнай форме Панамскага перашыйка, Панамскі канал скіраваны з паўднёвага ўсходу (бок Ціхага акіяна) на паўночны захад (Атлантычны акіян). Канал складаецца з двух штучных азёр, злучаных каналамі і паглыбленымі рэчышчамі рэк, а таксама з дзвюх груп [[шлюз]]аў. З боку [[Атлантычны акіян|Атлантычнага акіяна]] трохкамерны [[шлюз]] «Gatun» злучае Ліманскую бухту з возерам [[Гатун]]. З боку [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]] двухкамерны [[шлюз]] «Miraflores» і аднакамерны [[шлюз]] «Pedro Miguel» злучаюць Панамскую бухту з рэчышчам канала. Розніца паміж роўнем Сусветнага Акіяна і роўнем Панамскага канала складае 25,9 метра. Дадатковае водазабеспячэнне забяспечваецца яшчэ адным вадасховішчам — возерам Алахуэла [[Файл:Ship passing through Panama Canal 01.jpg|thumb|220px|Велізарны паром, што праходзіць праз канал.]] Усе шлюзы канала — дзвюх ніцяныя, што забяспечвае магчымасць адначаснага сустрэчнага руху суднаў па канале. На практыцы, тым не менш, звычайна абедзве ніткі шлюзаў працуюць на пропуск суднаў у адным кірунку. Памеры шлюзавых камер: шырыня 33,53 м, даўжыня 304,8 м, мінімальная глыбіня 12,55 м. Кожная камера месціць 101 тыс. м³ вады. Праводка буйных суднаў праз шлюзы забяспечваецца адмысловымі невялікімі чыгуначнымі лакаматывамі на электрычнай цязе, што завуцца ''муламі'' (у гонар [[мул]]аў, якія раней служылі асноўнай цяглавай сілай для перасоўвання [[барка|барак]] па рэках). Адміністрацыяй канала ўсталяваны наступныя прахадныя памеры для суднаў: даўжыня — 294,1 м (965 футаў), шырыня — 32,3 м (106 футаў), асадка — 12 м (39,5 футаў) у прэснай трапічнай вадзе, вышыня — 57,91 м (190 футаў), памер ад ватэрлініі да самай высокай кропкі судна<ref name="blackseatrans">{{Cite web |url=http://www.blackseatrans.com/article.php?articleID=1216 |title=Максимальные размеры, при которых судам разрешено проходить шлюзы Панамского канала |access-date=10 жніўня 2016 |archive-date=13 чэрвеня 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613002400/http://www.blackseatrans.com/article.php?articleID=1216 |url-status=dead }}</ref>. У вылучных выпадках суднам можа быць пададзена дазвол для праходжання пры вышыні 62,5 м (205 футаў), пры ўмове, што праход будзе ажыццёўлены пры нізкай вадзе. На сваім працягу канал перасякаецца двума мастамі. Уздоўж трасы канала паміж гарадамі [[Панама (горад)|Панама]] і [[Горад Калон|Калон]] пракладзена аўтамабільная дарога і чыгунка. == Платы за праход па канале == Зборы за праход па канале афіцыйна спаганяюцца [[Адміністрацыя Панамскага канала|Адміністрацыяй Панамскага канала]] — дзяржаўнай установай Панамы. Стаўкі збору ўсталяваны ў залежнасці ад тыпу судна. Сума збору з кантэйнеравозаў вылічваецца ў залежнасці ад іх ёмістасці, выяўленай у [[TEU]] (аб’ём стандартнага 20-футавага кантэйнера). З 1 мая 2006 года стаўка складае $49 за адзін TEU. Сума платы з іншых суднаў вызначаецца ў залежнасці ад іх [[водазмяшчэнне|водазмяшчэнні]]. На 2006 год стаўка збору складала $2,96 за адну тону да 10 тыс. тон, $2,90 за кожную з наступных 10 тыс. тон і $2,85 за кожную наступную тону. Сума збору з малых суднаў вылічваецца выходзячы з іх даўжыні: {| class="wikitable" |- ! Даўжыня судна ! Стаўка |- | Да 15,24 м (50 футаў) || $500 |- | Ад 15,24 м (50 футаў) да 24,384 м (80 футаў) || $750 |- | Ад 24,384 м (80 футаў) да 30,48 м (100 футаў) || $2000 |- | Больш 30,48 м (100 футаў) || $2500 |} == Будучыня канала == 23 кастрычніка 2006 года ў Панаме былі падведзены вынікі [[рэферэндум]]а пра пашырэнне Панамскага канала, якое падтрымалі 79 % насельніцтва. Прыняццю гэтага плана спрыялі кітайскія бізнес-структуры, кіраўнікі каналам. Да 2016 года ён мадэрнізаваны і можа прапускаць нафтавыя танкеры водазмяшчэннем больш 130 тыс. тон, што істотна скараціла час даставы венесуэльскай нафты ў [[Кітай]]. Якраз да гэтага [[Венесуэла]] абяцае павялічыць пастаўкі нафты ў Кітай да 1 млн [[барэль, амерыканскі нафтавы|барэляў]] у суткі. Падчас рэканструкцыі планавалася правесці днопаглыбныя працы і пабудаваць новыя, шырэйшыя шлюзы. У выніку да 2016 года праз Панамскі канал змогуць праходзіць [[супертанкер]]ы водазмяшчэннем да 170 тыс. тон. Максімальная прапускная здольнасць канала ўзрасце да 18,8 тыс. суднаў у год, грузазварот — да 600 млн [[Panama Canal Universal Measurement System|PCUMS]]. Рэканструкцыя абыйдзецца ў $5,25 млрд. Чакаецца, што дзякуючы ёй да 2017 года бюджэт Панамы будзе штогод атрымваць $2,5 млрд прыбыткаў ад канала, а да 2025 года прыбыткі ўзрастуць да $4,3 млрд. Пачатак прац па будаванні трэцяй групы шлюзаў запланаваны на 25 жніўня 2009 года. Адміністрацыя Панамскага канала даручыла гэту працу [[кансорцыум]]у GUPC (''Grupo Unidos por el Canal''), які 15 ліпеня 2008 года выйграў [[Тэндар, гандаль|тэндар]] на будаванне, прапанаваўшы ўжыццявіць патрэбныя працы за 3 мільярда 118 мільёнаў долараў і скончыць будаванне да сярэдзіны 2014 года. Асноўным членам гэтага кансорцыума з’яўляецца іспанская фірма Sacyr Vallehermoso<ref>[http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2009/08/19/hoy/panorama/1893258.asp ACP entrega orden de proceder para las nuevas esclusas] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100709005342/http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2009/08/19/hoy/panorama/1893258.asp |date=9 ліпеня 2010 }} 19 августа 2009{{ref-es}}</ref>. Па стане на верасень 2014 года, сканчэнне прац было перасунута на 1-ю палову 2016 года<ref>[http://www.charlotteobserver.com/2014/09/09/5160891/sc-international-trade-conference.html#.VCFlF1dIrFw Maritime panel to hold sessions on port congestion]{{ref-en}}</ref>. У красавіку 2015 г. у рамках рэканструкцыі і пашырэння Панамскага канала былі ўсталяваны апошнія шлюзавыя вароты. У адміністрацыі канала гэту падзею назвалі гістарычнай, адзначыўшы, што новыя шлюзы пачнуць прымаць судны ў другім квартале 2016 года<ref>[http://www.rg.ru/2015/04/29/kanal-anons.html В рамках расширения Панамского канала установлены все шлюзовые ворота]</ref>. 26 чэрвеня 2016 года па абноўленым і пашыраным канале прайшло першае судна, якім стаў кітайскі кантэйнеравоз<ref>[http://www.bbc.com/russian/news/2016/06/160626_panama_first_vessel По новому Панамскому каналу прошло первое судно — BBC Русская служба]</ref>. == Альтэрнатыва == У якасці альтэрнатыўнай трасы для меж акіянскага канала разглядалася тэрыторыя [[Нікарагуа]]. Першыя папярэднія планы [[Нікарагуанскі канал|Нікарагуанскага канала]] паўсталі яшчэ ў XVII стагоддзі. У чэрвені 2013 года нацыянальны сход Нікарагуа ўхваліў праект будавання новага канала, які стане канкурэнтам Панамскаму каналу; кошт праекта 40 млрд долараў. У 2014 годзе гэты праект быў зацверджаны. == Гл. таксама == * [[Панама (капялюш)|Панама]] * [[Мост дзвюх Амерык]] * [[Панамакс]] * {{нп3|Транспанамскі нафтавод||en|Trans-Panama pipeline}} {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Panama Canal}} * [http://zhurnal.lib.ru/t/tonina_o_i/te_panamskiy_kanal.shtml Панамскі канал Артыкул з Тэхнічнай Энцыклапедыі 1927-34 г.г.: ] * [http://www.pancanal.com/ Афіцыйны сайт адміністрацыі Панамскага канала]{{ref-es}}{{ref-en}} * [http://www.coolpanama.com/panama-webcams.html Вэб-камеры Панамскага канала]{{ref-en}} * [http://samlib.ru/t/tonina_o_i/te_panamskiy_kanal.shtml Панамский канал Статья из Технической Энциклопедии 1927-34 гг.: ] * [http://www.popmech.ru/article/480-mezh-dvuh-okeanov/ Меж двух океанов: Ворота Посейдона на сайте журнала «Популярная механика»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130827055840/http://www2.popmech.ru/article/480-mezh-dvuh-okeanov/ |date=27 жніўня 2013 }} {{Геастратэгічныя пункты сусветнага акіяна}} [[Катэгорыя:Геаграфія Панамы]] [[Катэгорыя:Каналы Панамы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Каналы]] mjfyzdfhefodqa36fgdvq5jikbt6ahf Палякі на Беларусі 0 45291 5164426 4961696 2026-07-11T08:10:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164426 wikitext text/x-wiki [[Выява:Poles in Belarus (2019).png|thumb|right|Палякі паводле перапісу 2019 года]] '''Палякі на Беларусі''' — другая паводле колькасці нацыянальная меншасць у [[Беларусь|Беларусі]]. Паводле перапісу 2009 года, [[палякі|палякамі]] назвалі сябе 294,5 тыс. чалавек. == Гісторыя == Этнічныя кантакты беларускага і польскага народаў маюць даўнія традыцыі. Насельніцтва [[Панямонне|Верхняга Панямоння]] ў Х—ХІ стст. лічыцца сумессю розных этнічных груп<ref>''Гуревич Ф. Д.'' Древности Белорусского Понеманья. — М., Л., 1962. ''Зверуго Я. Г.'' Верхнее Понеманье в IХ-ХII вв. — Минск, 1989.</ref>. Паводле даследаванняў археолагаў [[Ф. Гурэвіч]] і [[Я. Звяруга|Я. Звяругі]], тут згадваюцца заходнеславянскія<ref>''Чаркасаў Дз.'' Мазаўшане // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Мінск, 1999. — Т. 5. — С. 35.</ref> перасяленцы-[[мазаўшане]], якія суседнічалі з іншымі плямёнамі (усходнеславянскімі, заходне- і ўсходнебалцкімі)<ref>''Зверуго Я. Г.'' Верхнее Понеманье в IХ-ХII вв. — Мн., 1989. — С. 5</ref>. На думку [[Аляксей Кібінь|А. Кібіня]], у тыя часы ў паўднёвай частцы Панямоння маглі існаваць устойлівыя групы, якія мелі ўласную ідэнтычнасць, але ён ставіць пад сумненне, ці з’яўляюцца гэтымі групамі пэўныя «плямёны», і разглядае выпадкі, калі мадэль племяной міграцыі ў X—XI стст. у Верхняе Панямонне не працуе<ref>''Кибинь, А. С.'' От Ятвязи до Литвы: Русское пограничье с ятвягами и литвой в X—XIII веках — М., 2014. — С. 30, 35-36.</ref>. Я. Звяруга таксама заўважае, што славянская каланізацыя Панямоння ішла з розных бакоў: з карэнных земляў [[дрыгавічы|дрыгавічоў]], [[валыняне|валынян]], [[крывічы|крывічоў]], [[драўляне|драўлян]] і ў меншай ступені — заходнеславянскіх плямён<ref>''Зверуго Я. Г.'' Верхнее Понеманье в IХ-ХII вв. — Мн., 1989. — С. 197-198.</ref>. [[Майсей Грынблат|М. Грынблат]], спасылаючыся на працу польскай даследчыцы [[К. Мусяновіч]]<ref>''Musianowicz, K.'' Przyczynki do osadnictwa Mazowieckiego na Podlasiu w XII—XIII wieku / K. Musianowicz // Światowit. — Warszawa, 1955. — t. XXI. — S. 247—275.</ref>, паўтарае за ёй: «Рана пачала ўзнікаць польская каланізацыя ў Беларусі. Ужо ў XII стагоддзі ляшское насельніцтва стала пранікаць у так званае [[Падляшша]] і асядаць там»<ref>''Гринблат, М. Я.'' Белорусы. Очерки происхождения и этнической истории / М. Я. Гринблат. — Минск : Наука и техника, 1968. — С. 168.</ref>. Беларускія даследчыкі [[І. Карашчанка]] і [[А. Валахановіч]] адзначаюць, што ў ХІІ—ХІІІ ст. пачалося перасяленне мазураў (этнічная група палякаў) на захад Беларусі<ref name="ЭГБ5">''Карашчанка, І.'', ''Валахановіч, А.'' Палякі // {{Крыніцы/ЭГБ|5}}. — С. 393—395</ref>, гэтыя ж аўтары пішуць, што першыя пасяленні палякаў на Беларусі вядомы ў XII—XIII ст.<ref>''Валахановіч, А. І.'', ''Карашчанка, І. В.'' Палякі // {{Крыніцы/БЭ|12}} С. 24</ref> Паводле А. Кібіня, на захадзе Беларусі і ў XIII ст. культурная ідэнтычнасць большасці насельніцтва Верхняга Панямоння захавала арыентацыю на руска-візантыйскую культурную мадэль<ref>''Кибинь, А. С.'' От Ятвязи до Литвы: Русское пограничье с ятвягами и литвой в X—XIII веках — М., 2014. — С. 210—211.</ref>. Паводле даследаванняў этнолагаў [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]], невялікія групы польскага насельніцтва (галоўным чынам, служылае ў мясцовых магнатаў [[ВКЛ]] насельніцтва — дробная шляхта) прыбывалі ў ВКЛ у XV—XVI стст., сяліліся ва ўсіх рэгіёнах сучаснай Беларусі ([[Лельчыцы|Ленчыцы (Лельчыцы)]], [[Ляхавічы]] і інш.), натуралізаваліся, асіміляваліся і прымалі ўдзел у фарміраванні [[Беларусы|беларускага этнаса]]<ref>Беларусы : у 13 т. / Рэдкал.: В. К. Бандарчык [і інш]. — Мінск : Беларус. навука, 2001. — Т. 4. — С. 43—45.</ref><ref>''Гринблат, М. Я.'' Белорусы. Очерки происхождения и этнической истории / М. Я. Гринблат. — Минск : Наука и техника, 1968. — С. 168.</ref>, гэтак жа як і перасяленцы многіх іншых этнічных груп<ref>Беларусы : у 13 т. / Рэдкал.: В. К. Бандарчык [і інш]. — Мінск : Беларус. навука, 2001. — Т. 4. — С. 43—45.</ref>. Узмацненне польскага культурнага ўплыву на Беларусі прыпадае на перыяд пасля [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ([[1569]]), калі была створана федэратыўная дзяржава [[Рэч Паспалітая]]. Паводле некаторых даследчыкаў частка беларускага насельніцтва, асабліва прадстаўнікі вышэйшых слаёў, прызнаваючы [[Каталіцтва|каталіцкую веру]], мяняла сваю нацыянальную прыналежнасць на польскую, а з XVII ст. паланізацыя беларускіх магнатаў і шляхты набыла вялікія маштабы<ref name="ЭГБ5"></ref>, аж да пачатку ХХ ст. паланізаваную беларускую шляхту прылічвалі да палякаў. Іншыя даследчыкі адмаўляюць этнічную паланізацыю мясцовай шляхты ў ВКЛ, а сцвярджаюць што ў [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] беларуская [[шляхта]] сумесна з польскай, украінскай і літоўскай утваралі поліэтнічную саслоўную супольнасць («шляхецкі народ Рэчы Паспалітай», а асобна ў рамках [[ВКЛ]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Польскага Каралеўства]] — «абодва народы»), асновай якога былі толькі некаторыя кампаненты агульнай самасвядомасці, польскай шляхецкай культуры, [[Каталіцызм|каталіцкая канфесія]] і [[польская мова]]<ref>''Чаквін, І.'' Беларусы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя : у 3 т. — Мінск : БелЭн, 2005. — Т.1. — С. 304; Беларусы : у 13 т. / Рэдкал.: В. К. Бандарчык [і інш]. — Мінск : Беларус. навука, 2001. — Т. 4. — С. 95, 99, 178—179, 181.</ref>. За перыяд існавання Рэчы Паспалітай на беларускіх этнічных землях і беларуска-літоўскім этнічным паграніччы ўтварыліся пэўныя тэрыторыі, на якіх сяляне, што былі католікамі па веравызнанні, вызначалі сваю этнічную прыналежнасць як польскую і імкнулся да пераймання пэўных элементаў польскай культуры<ref name="ЭГБ5"></ref>. У [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] [[каталіцтва]] лічылася «польскай верай», а [[праваслаўе]] — «рускай верай», і адпаведна з гэтым насельніцтва зямель сучаснай Беларусі фармальна і нефармальна класіфікавалася як «польскае» альбо «рускае». <gallery perrow="5"> Файл:Map of the Baltic and Belarusian provinces of the Russian Empire - by N Zuyev - 1858 AD.jpg|Этнічная карта Ліфляндскай, Эстляндскай, Курляндскай, Ковенскай, Віленскай, Гродзенскай і Мінскай губерняў Расійскай Імперыі (1858 г.), створаная Мікітай Іванавічам Зуевым Файл:Belarusians - on Ethnic Map of European Russia by Aleksandr Rittich - 1875 AD.jpg|[[Палякі]] ''(арэал размешчаны злева — цёмна-ружовы колер)'' у [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] на карце «Этнаграфічная карта Еўрапейскай Расіі» (1875 г.), складзенай [[Аляксандр Фёдаравіч Рыціх|Аляксандрам Рыціхам]] паводле моўнага крытэрыя. ''(фрагмент)'' Файл:Poles in Central Europe - by Aleksandr Rittich - 1875 AD.jpg|[[Палякі]] ''(арэал размешчаны па цэнтры — чырвоны колер)'' у Цэнтральнай Еўропе на карце «Карта заходніх і паўднёвых славян» (1875 г.), складзенай [[Аляксандр Фёдаравіч Рыціх|Аляксандрам Рыціхам]] паводле моўнага крытэрыя. ''(фрагмент)'' Файл:Polska1912.jpg|Польскае этнічнае насельніцтва згодна з даваенным перапісам, 1912, E. Czyński, T. Tilinger's Файл:Размяшчэнне польскага насельніцтва ў 1916 г..png|Размяшчэнне польскага насельніцтва ў 1916 г. паводле нямецкіх і аўстрыйскіх перапісаў перыяду Першай сусветнай вайны пасля зрушэння расійскай улады - бачна, што мясцовыя католікі з Віленшчыны і Гродзеншчыны, у тым ліку беларускамоўныя, прынялі польскую нацыянальную ідэнтычнасць, упісваючы іх у этнас польскай нацыі. Файл:Польська карта народо-населення Центральної Європи 1927 року..jpg|Тэндэнцыйная этнічная карта Еўропы<ref>У адносінах да [[украінцы|ўкраінцаў]] выкарыстоўваецца азначэнне «русіны».</ref>, зробленая ў Польшчы. 1927 год. ''(фрагмент)''. Файл:Mapa rozsiedlenia ludności polskiej na terenie Litwy w 1929.jpg|Межы «рассялення палякаў» у міжваеннай Літве і Польшчы ў Віленскім краі паводле польскіх даследчыкаў, 1923 г. Файл:Nationalities in Second Polish Republic ca. 1931.png|Афіцыйныя вынікі польскага перапісу насельніцтва ў 1931 г. </gallery> Польскі ўплыў узмацніўся ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] пасля яе далучэння да міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]]. Польскі ўрад праводзіў палітыку актыўнай паланізацыі мясцовага насельніцтва і ўсяляк спрыяў прыняццю заходнімі беларусамі польскай ідэнтычнасці. У той жа час, цягам некалькіх гадоў [[польская мова]] мела дзяржаўны статус у ранняй [[БССР]], разам з [[Беларуская мова|беларускай]], [[Руская мова|рускай]] і [[Ідыш]]. Ва Усходняй Беларусі дзейнічалі арганізацыі польскай меншасці, [[Чырвоны касцёл]] у [[Мінск]]у быў польскім нацыянальным тэатрам. Аднак, у пачатку [[1930-я|1930-х]] большасць польскіх арганізацый у [[БССР]] былі ліквідаваныя савецкімі ўладамі, а іх кіраўніцтва — рэпрэсавана. Між тым, шукаючы мажлівасці паўплываць на [[Другая Рэч Паспалітая|Польшчу]] на аснове этнічнага фактару, кіраўнікі [[СССР]] дэманстратыўна стварылі ў [[1932]] на базе Дзяржынскага раёна БССР (гэты раён непасрэдна межаваў з тэрыторыяй Польшчы) штучную польскую аўтаномію ў складзе [[БССР]] — [[Польскі нацыянальны раён імя Фелікса Дзяржынскага]] са сталіцай у [[Дзяржынск]]у (каля [[Мінск|Мінска]]). Кіраванне ў гэтым раёне ажыццяўлялася Польскім бюро пры [[ЦК КПСС]]. Жыхары аўтаноміі атрымалі магчымасць развіваць культуру і асвету, у тым ліку засноўваць школы, на [[польская мова|польскай мове]]. Пасля сканчэння палітычнай патрэбы ў паказной польскай аўтаноміі польскі раён быў скасаваны савецкімі ўладамі ў [[1938]], а яе кіраўнікі — рэпрэсаваны. Пасля савецкага нападу на Польшчу ў [[1939]], [[Заходняя Беларусь]] была далучаная да [[БССР]]. Многія прадстаўнікі польскай меншасці былі рэпрэсаваныя, адбыліся масавыя дэпартацыі палякаў на ўсходнія часткі [[СССР]] — у [[Расія|Расію]], [[Казахстан]], [[Узбекістан]]. Падчас [[Другая Сусветная вайна|Другой Сусветнай вайны]] на тэрыторыі Беларусі дзейнічалі атрады [[Армія Краёва|Арміі Краёвай]], у якой, аднак, значную частку байцоў складалі [[беларусы]], у тым ліку праваслаўныя. Пасля вайны, многія жыхары Беларусі, якія заявілі пра сваю польскую нацыянальнасць, у 1944—1946 былі пераселеныя ў Польшчу ў рамках савецка-польскага абмена насельніцтвам. Узамен адбылося перасяленне ў Беларусь этнічных беларусаў з пераданай Польшчы [[Усходняя Беласточчына|Беласточчыны]]. На думку некаторых даследчыкаў, значная частка асоб, якія адносяць сябе да палякаў (у тым ліку ў месцах кампактанага жыхарства ў раходніх раёнах Беларусі), на самай справе з'яўляюцца «апалячанымі» беларусамі, бо ў часы Рэчы Паспалітай, Расійска Імперыі і міжваеннай Польшчы (1921—1939) былі паланізаваны<ref>''Шахотько, Л. П.'' [http://www.demoscope.ru/weekly/2003/097/analit01.php Этноязыковый состав населения Белоруссии] / Л. П. Шахотько, Д. Н. Куделка // Вопросы статистики. — 2002. — № 11. — С. 30—37.</ref>. == Колькасць і рассяленне == [[File:Poles in Belarus distribution, Census 2009.png|thumb|250px|Колькасць этнічных палякаў паводле раёнаў і гарадоў абласнога падпарадкавання паводле даных [[Перапіс насельніцтва Беларусі 2009 года|перапісу 2009 года]]]] [[File:Палякі ў Беларусі (2009).svg|thumb|250px|Доля палякаў паводле раёнаў і гарадоў абласнога падпарадкавання паводле даных [[Перапіс насельніцтва Беларусі 2009 года|перапісу 2009 года]]]] Паводле даных перапісу 2009 года, палякамі назвалі сябе 294 549 чалавек (3 % насельніцтва)<ref name="belstat2">[https://web.archive.org/web/20100918165045/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf Перапіс 2009. Нацыянальны склад.]</ref>. У 1959 годзе палякаў у [[БССР]] налічвалася 538 881 (6,689 %), у 1970—382 600 (4,25 %), у 1979—403 169 (4,229 %), у 1989—417 720 (4,114 %), у 1999—395 712 (3,939 %)<ref name="belstat">[https://web.archive.org/web/20090207141941/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/p5.php Нацыянальны склад насельніцтва Рэспублікі Беларусь], Нацыянальны статыстычны камітэт РБ</ref>. Пераважная большасць беларускіх палякаў пражывае ў заходніх рэгіёнах краіны (у тым ліку 294 тысяч — у [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]). == Сучаснасць == Найбольшая польская арганізацыя ў Беларусі — [[Саюз палякаў на Беларусі]] ({{lang-pl|Związek Polaków na Białorusi}}), які ў сярэдзіне [[1990-я|90-х]] гадоў 20 стагоддзя меў каля 20 тысяч сяброў. Аднак пасля анулявання з боку ўладаў вынікаў VI з'езду арганізацыі, які адбыўся ў сакавіку 2005 года, унутры ЗПБ адбыўся раскол. Большая частка сяброў арганізацыі засталася на баку новаабранай старшыні арганізацыі [[Анжаліка Борыс|Анджалікі Борыс]]. У той жа час пэўная частка членаў ЗПБ пасля правядзення ў жніўні таго ж года паўторнага з'езду і абрання сваім старшынёй Юзэфа Лучніка ўтварыла ЗПБ, лаяльны ўладам Беларусі. Цягам апошніх гадоў арганізацыя на чале якой стаіць Анжаліка Борыс зазнае дыскрымінацыю і пераследы з боку беларускіх улад<ref>{{cite web| author =| date =29 студзеня 2019| url =https://belsat.eu/news/sayuz-palyakau-belarusi-ulada-dyskryminue-i-parushae-pravy-polskaj-menshastsi/ | title = Саюз палякаў Беларусі: улада дыскрымінуе і парушае правы польскай меншасці|publisher =[[БелСат]]| accessdate = 2019-03-11}}</ref><ref>{{cite web| author =| date =27 ліпеня 2018| url = https://belsat.eu/news/13-gadou-padpollya-uzgadvaem-galounyya-padzei-z-gistoryi-sayuzu-palyakau-belarusi/| title = 13 гадоў падполля. Узгадваем галоўныя падзеі з гісторыі Саюзу палякаў Беларусі|publisher =БелСат| accessdate = 2019-03-11}}</ref>. Арганізацыя выдае часопіс [[Magazyn Polski (1992)|Magazyn Polski]] і газету [[Głos znad Niemna]]. Увядзенне [[Карта паляка|Карты паляка]] ў [[2007]] годзе дало магчымасць тысячам жыхароў Беларусі атрымаць яе, пацвердзіўшы сваю прыналежнасць да польскага народу ў польскім консульстве ў [[Мінск]]у, [[Гродна]] або [[Брэст]]а. === Культурнае жыццё === Пачынаючы з 1991 года штогод у Беларусі праводзіцца {{Не перакладзена 3|Конкурс дэкламавання імя Адама Міцкевіча «Крэсы»|Конкурс дэкламавання імя Адама Міцкевіча «Kresy»|pl|Konkurs Recytatorski im. Adama Mickiewicza „Kresy”}}. Арганізатарам конкурсу з'яўляецца [[Падляскае ваяводства|Падляскі]] аддзел таварыства {{Не перакладзена 3|Польская супольнасць|«Wspólnota Polska»|pl|Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”}} ў [[Беласток]]у. Конкурс па-за межамі Польшчы праводзіцца пры ўдзеле польскіх арганізацый і польскіх эмігрантаў. У Беларусі такім партнёрам з'яўляецца {{Не перакладзена 3|Польскае школьнае таварыства|Polska Macierz Szkolna|pl|Polska Macierz Szkolna na Białorusi}}, Гродна<ref>{{cite web| author =[[Алег Леанідавіч Грушэцкі|Грушэцкі А.]]| date =14 кастрычніка 2017| url = https://novychas.by/kultura/konkurs-deklamavannja-imja-adama-mickevicza-prajsz| title = Конкурс дэкламавання імя Адама Міцкевіча прайшоў у Мінску|publisher =[[Новы Час (газета)|Новы Час]]| accessdate = 2019-03-11}}</ref>. З 2016 года ў Мінску штогод адбываецца Свята польскай культуры, у рамках фестывалю нацыянальных культур. Фестываль праходзіць на Беларусі з 2016 года і быў распачаты менавіта са святкавання польскай культуры<ref>{{cite web| author =Грушэцкі А.| date =6 жніўня 2016| url = https://novychas.by/kultura/svjata-polskaj-kultury-u-centry-minska| title = Свята польскай культуры ў цэнтры Мінска|publisher =Новы Час| accessdate = 2019-03-11}}</ref>. З 2017 года ў Мінску праходзяць польска-беларускія чытанні, якія праводзяцца ў рамках праекта «Нацыянальнае Чытанне» – польская грамадская акцыя, мэтай якой з'яўляецца папулярызацыя ведаў польскай нацыянальнай літаратуры. Акцыя арганізавана ў 2012 годзе прэзідэнтам Польшчы [[Браніслаў Камароўскі|Браніславам Камароўскім]]. Арганізатар правядзення акцыі ў Беларусі — [[Польскі інстытут у Мінску]]<ref>{{cite web| author =Грушэцкі А.| date =3 верасня 2017| url = https://novychas.by/kultura/perszyja-polska-belaruskija-czytanni-prajszli-u-mi| title = Першыя польска-беларускія чытанні прайшлі ў Мінску|publisher =Новы Час| accessdate = 2019-03-11}}</ref>. У лістападзе 2018 года польская дыяспара на Беларусі шырока адзначала {{Не перакладзена 3|Святкаванне 100-годдзя аднаўлення незалежнасці Польшчы|100-годдзе Незалежнасці Польшчы|pl|Obchody 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę}}. Шэраг мерапрыемстваў прайшоў у Мінску, Гродне, Брэсце, а таксама ў невялікіх населеных пунктах, у якіх жывуць прадстаўнікі польскай меншасці. 11 лістапада вучні гродзенскай Польскай грамадскай школы ім. Стэфана Баторыя пры [[Саюз палякаў на Беларусі|СПБ]] далучыліся да арганізаванай польскім Міністэрствам нацыянальнай адукацыі сусветнай акцыі «Рэкорд для незалежнай» — у 11:11 праспявалі [[гімн Польшчы]]. На ўрачыстасцях у Мінску сабралася некалькі сотняў прадстаўнікоў польскай дыяспары, адбылося ўручэнне ўзнагарод пераможцам мастацка-літаратурнага конкурсу «Незалежная. Непераможная»<ref>{{cite web| author =Грушэцкі А.| date =15 лістапада 2015| url =http://slowopolskie.org/polacy-w-minsku-swietowali-100-rocznice-polskiej-niepodleglosci/| title =Polacy w Mińsku świętowali 100. rocznicę polskiej niepodległości| publisher =Słowo Polskie| accessdate =2019-03-11| lang =pl| archive-date =18 жніўня 2019| archive-url =https://web.archive.org/web/20190818091630/http://slowopolskie.org/polacy-w-minsku-swietowali-100-rocznice-polskiej-niepodleglosci/| url-status =dead}}</ref>. 12 лістапада ў [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|Вялікім тэатры оперы і балета]] ў Мінску з нагоды Дня Незалежнасці адбыліся ўрачыстасці з удзелам амбасадара Рэспублікі Польшча, на якіх прысутнічала польская дыяспара, прадстаўнікі замежных пасольстваў, духавенства, вядомыя дзеячы культуры і мастацтва. Пасля віншаванняў дзяржаўных дзеячаў гасцям быў прадстаўлены балет «Шапэніяна», пастаўлены на фартэпіянныя творы Фрэдэрыка Шапэна<ref>{{cite web| author =| date =13 лістапада 2018| url =https://bel.sputnik.by/society/20181113/1038621961/Stagoddze-nezalezhnasts-Polshchy-adsvyatkaval--Mnsku.html | title =Стагоддзе незалежнасці Польшчы адсвяткавалі ў Мінску |publisher =sputnik.by| accessdate = 2019-03-11}}</ref>. Урачыстыя прыёмы правялі таксама консульства ў Гродне і Брэсце. <gallery perrow=5> Выява:Kresowe Zabawy.jpg|Свята польскай культуры ў Мінску (2016г.) Выява:Narodowe Czytanie w Mińsku Wesele5.jpg|«Нацыянальнае чытанне» ў Мінску (2017г.). Чытае дырэктар Польскага Інстытута ў Мінску Матэвуш Адамскі Выява:Konkurs Mickiewicza 2017.jpg|Удзельнікі XXVI Конкурсу дэкламавання ім. Адама Міцкевіча (2017г., Мінск) Выява:100LatPolskiBialorus.jpg|Святкаванне 100-годдзе Незалежнасці Польшчы ў Мінску (2018г.) </gallery> == Вядомыя асобы == * [[Эліза Ажэшка]] * [[Ежы Іваноўскі]] * [[Тадэвуш Касцюшка]] * [[Стэфан Макрэцкі]] * [[Станіслаў Манюшка]] * [[Адам Міцкевіч]] * [[Казімір Свёнтак]] * [[Уладзіслаў Сыракомля]] * [[Рамуальд Траўгут]] == Гл. таксама == * [[Беларусы ў Польшчы]] {{зноскі}} == Літаратура == * Беларусы : у 13 т. / рэдкал.: В. К. Бандарчык [і інш.] ; АН Беларусі. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы. — Мінск : Беларус. навука, 2001. — Т. 4 : Вытокі і этнічнае развіццё. — 2001. — 433 с. * [[Міхаіл Якаўлевіч Грынблат|''Гринблат, М. Я.'']] Белорусы. Очерки происхождения и этнической истории / М. Я. Гринблат. — Минск : Наука и техника, 1968. — 288 с. * ''Карашчанка, І.'', ''Валахановіч, А.'' Палякі // {{Крыніцы/ЭГБ|5}}. — С. 393—395. * [[Ігар Усеваладавіч Чаквін|''Чаквін, І.'']] Беларусы / І. Чаквін // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя : у 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал.рэд.) [і інш.]; Маст. З. Э. Герасімовіч. — Мінск : БелЭн, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 303—305. * ''Шахотько, Л. П.'' [http://www.demoscope.ru/weekly/2003/097/analit01.php Этноязыковый состав населения Белоруссии] / Л. П. Шахотько, Д. Н. Куделка // Вопросы статистики. — 2002. — № 11. — С. 30—37. * [[Крыстына Мусяновіч|''Musianowicz, K.'']] Przyczynki do osadnictwa Mazowieckiego na Podlasiu w XII—XIII wieku / K. Musianowicz // Światowit. — Warszawa, 1955. — t. XXI. — S. 247—275. == Спасылкі == * [http://www.zpb.org.pl/ Саюз Палякаў на Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090227082251/http://www.zpb.org.pl/ |date=27 лютага 2009 }} * [http://www.polonia.org/bialorus.htm http://www.polonia.org/bialorus.htm] * [http://www.polishroots.org/history/belarus_history.htm Poles in Belarus: Revival of Heritage and Search for Ancestors] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090212161035/http://polishroots.org/history/belarus_history.htm |date=12 лютага 2009 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Нацыянальны склад насельніцтва Беларусі}} [[Катэгорыя:Палякі на Беларусі| ]] o8nltkqv3j3msl6kz4tyilpd8y1ro2t Катэгорыя:Відэагульні 1996 года 14 46501 5164334 5163595 2026-07-10T23:37:09Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1996 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1996 года]]: Уніфікацыя назваў 5163595 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|1996|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|1996]] [[Катэгорыя:Творы 1996 года]] kd045jgbi03jvs6yebvcauxrlna38b6 Ольштын 0 48893 5164275 4832882 2026-07-10T18:56:41Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164275 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Ольштын (значэнні)}} {{НП-Польшча |статус = Горад |беларуская назва = Ольштын |арыгінальная назва = Olsztyn |падначаленне = |герб = POL Olsztyn COA.svg |сцяг = POL_Olsztyn_flag.svg |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = KOS_Collage_Olsztyn.jpg |подпіс = |lat_dir =N |lat_deg =53 |lat_min =47 |lat_sec =0 |lon_dir =E |lon_deg =20 |lon_min =29 |lon_sec =0 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |ваяводства = Вармінска-Мазурскае |павет = Горад на правах павета |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = XIV стагоддзе |ранейшыя імёны = {{lang-de| Allenstein}};<br /> [[Старапольская мова|Старапольская]]: ''Holstin'';<br /> [[Старапруская мова|Старапруская]]: ''Alnāsteini'';<br /> {{lang-lt|Olštynas}} |статус з = 1353 |плошча = 88,328 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = 174641 |крыніца насельніцтва = <ref>[http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/l_powierzchnia_i_ludnosc_przekroj_terytorialny_2013.pdf Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2013]</ref> |год перапісу = 2013 |шчыльнасць = 1977 |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = 089 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = 10-001 да 11-041 |аўтамабільны код = NO |TERC = 2862011 |катэгорыя ў Commons = |сайт = www.miasto.olsztyn.pl |мова сайта = ru |мова сайта 2 = de |мова сайта 3 = zh |мова сайта 4 = ml |мова сайта 5 = zw |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''О́льштын'''<ref>{{ТКП-Польшча}}</ref> ({{lang-pl|Olsztyn}}, {{lang-de|Allenstein}}) — [[горад на правах павета]] на паўночным усходзе [[Польшча|Польшчы]]. Сталіца [[Вармінска-Мазурскае ваяводства|Вармінска-Мазурскага ваяводства]]. Насельніцтва — 174 668 чалавек (2014 год)<ref>Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181226014634/http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/ErrorH.aspx?aspxerrorpath=%2Fbazademografia%2FTables.aspx |date=26 снежня 2018 }}</ref>; з прыгарадамі ўтварае гарадскую [[агламерацыя|агламерацыю]] з насельніцтвам каля 300 тыс. чал. Размешчаны на ўзвышшы [[Мазурскае паазер’е]] (у межах горада 11 азёр), на р. [[Лына]]. [[Вузел аўтамабільных дарог]] і [[чыгуначны вузел|чыгунак]] рэгіянальнага значэння. Найбліжэйшы [[міжнародны аэрапорт]] — [[Варшаўскі аэрапорт імя Фрыдэрыка Шапена|імя Ф. Шапена]] ў [[Варшава|Варшаве]], за 180 км на поўдзень ад Ольштына<ref name="ВРЭ">{{ВРЭ|Ольштын|id=2686200}}</ref>. == Гісторыя == Заснаваны ў [[1334]] годзе як умацаванне [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэна]] на р. [[Лына]] [прус. Альна (Alna), ням. Але (Alle), рус. Лава]. У 1353 годзе атрымаў [[гарадскія правы]] і нямецкую назву '''Аленштайн''' (''Allenstein'' — замак на Але), сярод польскага насельніцтва ў XIV ст. быў вядомы як ''Holstin'', пазней ''Olstyn''. У XV ст. аб’ект барацьбы паміж [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польшчай]] і Тэўтонскім ордэнам: у 1414 годзе захоплены войскамі [[Ягайла|Ягайлы]] ў час т.зв. [[Галодная вайна|Галоднай вайны]]; у 1440 годзе ўвайшоў у склад [[Прускі саюз|Прускага саюза]] (уніі), які аб’яднаў гарады, варожыя да ордэна. У час [[Трынаццацігадовая вайна 1454-1466 гадоў|Трынаццацігадовай вайны 1454—1466 гадоў]] стаў у 1454 годзе цэнтрам паўстання супраць ордэна, у 1455 годзе ўзяты войскамі ордэна. Паводле [[Другі Таруньскі мір|2-га Таруньскага міру]] 1466 года адышоў да Польшчы<ref name="ВРЭ"/>. У XVI ст. актыўна развіваўся дзякуючы выгоднаму геаграфічнаму размяшчэнню на гандлёвых шляхах паміж [[Кёнігсберг]]ам і [[Варшава]]й і блізка да [[Балтыйскае мора|балтыйскіх]] портаў. У 1521 годзе вытрымаў аблогу войскаў Тэўтонскага ордэна, абаронай Ольштына кіраваў [[М. Капернік]]. У XVII — пачатку XVIII стст. сур’ёзна пацярпеў ад [[пажар]]аў (1620, 1624, 1657, 1669), [[чума|чумы]] (1624, 1709—1712), уварванняў [[Шведскае каралеўства|шведскіх]] (1655, 1708) і [[брандэнбург]]скіх войскаў (1656) у час [[Паўночная вайна (1655—1660)|Паўночнай вайны 1655—1660 гадоў]] і [[Паўночная вайна (1700—1721)|Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў]]<ref name="ВРЭ"/>. У 1772 годзе ў выніку [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] увайшоў у склад [[Каралеўства Прусія|Прусіі]]. Пасля яе паражэння ў [[руска-пруска-французская вайна|руска-пруска-французскай вайне 1806—1807]] заняты французскімі войскамі, але па ўмовах [[Тыльзіцкі мір|Тыльзіцкага міру]] 1807 года застаўся ў складзе Прусіі. З 1818 года цэнтр аднайменнай акругі. Рост Ольштына паскорыўся ў другой палове XIX ст. з адкрыццём у 1872 годзе чыгункі да г. [[Торн]] (Торунь), развіццём сеткі [[медыцынская ўстанова|медыцынскіх]] і [[адукацыйныя ўстанова|адукацыйных]] устаноў, з’яўленнем [[машынабудаванне|машынабудаўнічых]] заводаў і [[бойня|бойні]]. У 1910 годзе атрымаў статус асобнай гарадской акругі, колькасць насельніцтва Ольштына дасягнула 33 тыс. чал<ref name="ВРЭ"/>. У перыяд [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] заняты ў жніўні 1914 года расійскімі войскамі, але пасля правалу [[Усходне-Пруская аперацыя (1914)|Усходне-Прускай аперацыі]] пакінуты імі. Паводле ўмоў [[Версальскі мірны дагавор 1919|Версальскага мірнага дагавора]], у 1920 годзе — месца правядзення [[Вармінска-Мазурскі плебісцыт|плебісцыту аб дзяржаўным ладзе горада]] (больш за 97 % тых, хто прымаў удзел у галасаванні, выказалася на карысць Германіі)<ref name="ВРЭ"/>. У час [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]], 22 студзеня 1945 года, узяты войскамі [[2-гі Беларускі фронт|2-га Беларускага фронту]] ў час [[Усходне-Пруская аперацыя (1945)|Усходне-Прускай аперацыі]], сур’ёзна пацярпеў ад [[пажар]]у. З 1945 года ў складзе [[ПНР|Польшчы]], германскае насельніцтва было выселена з горада. З 1946 года цэнтр [[Альштынскае ваяводства (1946—1975)|Альштынскага ваяводства]]. У другой палове XX стагоддзя развіваўся як адукацыйны і прамысловы цэнтр. З 1972 года адзін з цэнтраў [[Вармінская архідыяцэзія|біскупства Варміі]] (з 1992 года — архібіскупства). З 1999 года адміністрацыйны цэнтр [[Вармінска-Мазурскае ваяводства|Вармінска-Мазурскага ваяводства]]<ref name="ВРЭ"/>. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Славутасці == [[Файл:Zamek, skrzydło zachodnie..jpg|thumb|злева|[[Альштынскі замак]]]] Гістарычны цэнтр Ольштына размешчаны на правым беразе р. [[Лына]]. Адна з архітэктурных дамінант Старога горада — гатычны [[Альштынскі замак]] (1346—1353, перабудаваны ў XV—XVI стст. і ў 1911). На адной са сцен унутранай галерэі замка захавалася выкананая [[М. Капернік]]ам у 1517 годзе астранамічная табліца. [[Файл:Olsztyn, Wysoka Brama..jpg|thumb|злева|Вуліца Старамейская — [[Высокая брама (Ольштын)|Высокая брама]]]] Для ўезду ў абаронены сценамі Стары горад пабудаваны тры брамы, у т.л. гатычная [[Высокая брама (Ольштын)|Верхняя]] (з сярэдзіны XIX ст. — т.зв. Высокая) брама (XIV ст., перабудавана ў 1788 і 1858). [[Файл:Olsztyn_Katedra.jpg|thumb|[[Альштынскі сабор|Кафедральны сабор Святога Якуба]]]] [[Файл:Olsztyn%2C_stary_ratusz..jpg|thumb|злева|[[Старая ратуша (Ольштын)|Старая ратуша]]]] Сярод пабудоў XIV—XVI стст. таксама: * [[Старая ратуша (Ольштын)|Старая ратуша]] (сярядзіна XIV ст., перабудавана ў 1623—1624; вежа адноўлена ў 2003) * [[Альштынскі сабор|кафедральны сабор Св. ап. Якуба]] ў стылі цаглянай готыкі (1315—1445, перабудаваны ў 1721 і 1868); * гатычны [[касцёл Святога Лаўрэнція (Ольштын)|касцёл Св. Лаўрэнція]] ў раёне Гуткова (канец XIV ст.), у час рэстаўрацыі якога ў 2007 года адкрыты фрэскі XIV—XV стст.), * т.з. [[Іерусалімская капліца (Ольштын)|Іерусалімская капліца]] (1565, перабудавана ў 1609 і 1775)<ref name="ВРЭ"/>. Падмуркі шэрагу збудаванняў Старога горада таксама адносяцца да XV—XVI стст.; архіт. каштоўнасць уяўляе забудова [[Рыбная плошча (Ольштын)|Рыбнай плошчы]]<ref name="ВРЭ"/>. Сярод помнікаў грамадзянскай архітэктуры: * біскупскі палац (1771—1772, перабудаваны ў 1907 годзе з элементамі стылю мадэрн), * Польскі дом (XIX ст.), * будынак адміністрацыі ваяводства ў духу позняга мадэрну (1908—1911), * Новая ратуша ў стылі неарэнесанс (1912—1915)<ref name="ВРЭ"/>. Сярод царкоўных пабудоў канца XIX — пачатку XX стст.: * евангелічная царква Хрыста Збавіцеля ў неагатычным стылі (1876—1877, пашырана ў 1899) * капліца ў неагатычным стылі (1905, арх. П. Зерах; з 1946 праваслаўная Пакроўская царква), * касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Дайтках (1878), * [[Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Ольштын)|касцёл Найсв. Сэрца]] Ісуса (1901—1902, арх. Ф. Хайтман), * касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1913—1914, арх. Л. Дзім); * касцёл Св. Іосіфа ў неараманскім стылі (1912—1913, арх. Хайтман) * касцёл Хрыста Валадара ў стылі неарэнесанс (1927). [[Файл:Kopernik_w_Olsztynie.jpg|thumb|злева|Помнік [[М. Капернік]]у]] Таксама захаваліся: чыгуначны мост-віядук цераз р. Лына (1872—1873), былая воданапорная вежа (1897, цяпер астранамічная [[абсерваторыя]]). На вуліцах горада пастаўлены скульптуры: Страсцей Хрыстовых (пачатак XVIII ст.), Ісуса Хрыста (1737), Св. Яна Непамуцкага (1869). Помнікі [[М. Капернік]]у (1914), [[А. Міцкевіч]]у (1965), манумент «Вызваленне» (1949—1953, скульптар К. Дунікоўскі)<ref name="ВРЭ"/>. У горадзе размешчаны замкавы парк і парк імя Я. Кусацінскага. Гадскі лесапарк займае 1/4 тэрыторыі Ольштына<ref name="ВРЭ"/>. == Культура == [[Файл:Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.jpg|thumb|[[Вармінска-Мазурскі ўніверсітэт]]]] Ольштын — важны цэнтр адукацыі і культуры на паўночным усходзе Польшчы. Сярод вышэйшых навучальных устаноў — [[Вармінска-Мазурскі ўніверсітэт]] (утвораны ў 1999 годзе аб’яднаннем 3 вышэйшых школ); вышэйшыя школы: інфарматыкі і кіравання імя Т. Катарбінскага (1996), інфарматыкі і эканомікі (1997), імя Ю. Русецкага (1997; педагагічная). Дзейнічае найстарэйшая ў Польшчы духоўная семінарыя, заснаваная ў 1565 годзе<ref name="ВРЭ"/>. [[Файл:OLSZTYN%2C_AB._138.JPG|thumb|[[Тэатр імя Стэфана Ярача]]]] Дзейнічаюць [[Вармінска-Мазурскі музей]] у замку (1945), музеі спорту (1989) і прыроды, мастацкая галерэя (1958), культурны цэнтр Ольштына (2001). У горадзе функцыянуюць [[тэатр імя Стэфана Ярача|драматычны тэатр імя Стэфана Ярача]] (1925), [[Альштынскі лялечны тэатр|лялечны тэатр]] (1953), [[Вармінска-Мазурская філармонія імя Фелікса Нававейскага|філармонія імя Ф. Нававейскага]] (1946), [[Альштынскі планетарый|планетарый]] (1973) і [[Альштынская абсерваторыя|абсерваторыя]] (1979). Ладзяцца міжнародны музычны фестываль «Блюзавыя ночы» (з 1984) і тэатральны фестываль «Артыстычнае лета» (з 1996)<ref name="ВРЭ"/>. [[Файл:Olsztyn-urania.jpg|thumb|{{нп3|Hala Urania w Olsztynie|«Хала Ураня»|pl|Hala Urania w Olsztynie}}]] Універсальная спартыўная зала {{нп3|Hala Urania w Olsztynie|«Хала Ураня»|pl|Hala Urania w Olsztynie}} (2,5 тыс. месцаў), дзе прымае супернікаў мужчынскі [[ВК АЗС Ольштын|валейбольны клуб «АЗС Ольштын»]] (1950) — 5-разовы чэмпіён краіны (1973—1992)<ref name="ВРЭ"/>. == Эканоміка == [[Файл:Olsztyn-Michelin.jpg|thumb|злева|Завод Michelin]] Ольштын з’яўляецца галоўным індустрыяльным цэнтрам найменш эканамічна развітага ваяводства Польшчы. Вядучыя галіны прамысловасці: [[Хімічная прамысловасць|хімічная]], [[харчовая прамысловасць|харчовая]], [[дрэваапрацоўчая прамысловасць|дрэваапрацоўчая]]. Найбуйнейшае прадпрыемства — {{нп5|Stomil Olsztyn|шынны завод|pl|Stomil Olsztyn}} (былы «Stomil»; з 1995 года належыць французскай кампаніі «[[Michelin]]»; вырабляе [[шына|шыны]] для [[Легкавы аўтамабіль|легкавых]] і [[Грузавы аўтамабіль|цяжкіх грузавых аўтамабіляў]], [[сельскагаспадарчыя машыны|сельскагаспадарчых машын]], [[корд]] і інш.; магутнасць каля 15 млн шт. у год, адзін з найбуйнейшых у свеце)<ref name="ВРЭ"/>. Харчовая прамысловасць прадстаўлена прадпрыемствамі польскіх («[[Indykpol]]» — перапрацоўка [[мяса птушкі]], «[[Animex]]» — [[мясныя вырабы]]; «[[Polmlek]]» — [[перапрацоўка малака]], таксама вытворчасць [[замарожаныя прадукты|замарожаных прадуктаў]] і інш.) і замежных (у т.л. дацкай «[[Danisco]]» — вырошчванне [[Малочнакіслыя бактэрыі|малочнакіслых бактэрый]]; адзін з найбуйнейшых у свеце цэнтраў) кампаній. Завод па вытворчасці камбікармоў (кампанія «[[Wipasz]]»). Вытворчасць [[мяккая мэбля|мяккай]] і [[корпусная мэбля|корпуснай]] мэблі (фірмы [[MMI]], «[[Mebelplast]]», «[[BRW Sofa]]»), абсталявання для [[хімічная прамысловасць|хімічнай]] («[[Obram]]»), [[малочная прамысловасць|малочнай]], [[піваварэнне|піваварнай прамысловасці]], [[вырабы з металу|вырабаў з металу]], [[метал]]ічных [[ёмістасць|ёмістасцей]], [[дарожны знак|дарожных знакаў]], [[пакавальныя матэрыялы|пакавальных матэрыялаў]], прамысловай [[кераміка|керамікі]] і інш. Асноўныя сектары [[сфера паслуг|сферы паслуг]] — [[транспарт]] і [[сувязь]], банкаўскі і страхавы бізнес, [[аптовы гандаль|аптовы]] і [[рознічны гандаль]], [[адукацыя]]. Распрацоўка [[тэлекамунікацыйныя тэхналогіі|тэлекамунікацыйных тэхналогій]] (фінская кампанія «[[Eltel Networks]]»)<ref name="ВРЭ"/>. === Музей Варміі і Мазур === Замак Вармінскага капітула. У 1348 годзе пачалося ўзвядзенне старога крыла замка. У больш познія часы будынак паднялі на адзін паверх, а ў XV—XVI стагоддзях былі прыбудаваны паўднёвае крыло і верхняя частка вежы. У перыяд 1516—1521 гадоў адміністратарам замка ў Ольштыне быў [[Мікалай Капернік]]. Замак — прыклад гатычнай архітэктуры, з 1945 года тут размяшчаецца Музей Варміі і Мазур. Многія дзесяцігоддзі музей збірае каштоўныя помнікі мінулага Вармінска-Мазурскага рэгіёна. Экспазіцыі, рэгулярна арганізуюцца музеем, прадстаўляюць сходу экспанатаў з розных абласцей. Музей прапануе сваім гасцям паказы рыцарскіх турніраў, мерапрыемствы па назвай «Чацвер з Каперніка». Тут праводзяцца агульнапольскія замкавыя сустрэчы «Спяём паэзію» і канцэрты камернага ансамблю «Про Музыка Антыква» (Pro Musica Antiqua), дзеючага пад апекай Музея Варміі і Мазур і многія іншыя культурныя мерапрыемствы. Побач з замкам працякае рака [[Лына]], па якой можна даплыць да польска-расійскай мяжы, а пасля яе перасячэння, па рацэ [[Прэголя|Прэголь]], да [[Калінінград]]а. Сярод шматлікіх унікальных, сапраўдных экспанатаў ольштынскага замка найважнейшым з’яўляецца змешчаная на сцяне ўнутранай галерэі астранамічная эксперыментальная табліца Мікалая Каперніка 1517 года. З яе дапамогай астраном праводзіў даследаванні па пазначэнні лініі раўнадзенства, і яна з’яўляецца адзіным захаваных астранамічных прыборам, ўласнаручна выкананым Капернікам. Пастаянная выстаўка, прысвечаная Каперніку, размяшчаецца ў двух памяшканнях замка: ва ўнутранай галерэі і зале, які калісьці быў прыватнай кватэрай адміністратара. Гатычныя архітэктура гэтых залаў з’яўляецца цудоўным фонам для экспазіцыі, якая прадстаўляе Мікалая Каперніка як адміністратара ўладанняў капітула, абаронцы Ольштына ў перыяд польска-тэўтонскай вайны, вучонага эканаміста, астранома. Экспазіцыя завяршае прэзентацыя мэблі, якая належала Каперніка. == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Вядомыя асобы == * [[Тадэвуш Івіньскі]] * [[Войцех Плахарскі]] * [[Андрэй Брухман]] (1577—1643) — святар, педагог. == Зноскі == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|}} * [http://www.um.olsztyn.pl Ольштын.pl] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070607002255/http://www.um.olsztyn.pl/ |date=7 чэрвеня 2007 }} * [http://www.miasto.olsztyn.pl Гарадская ўправа Ольштына] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090422062910/http://www.miasto.olsztyn.pl/ |date=22 красавіка 2009 }}. * [http://www.muzeum.olztyn.pl Музей Варміі і Мазураў]{{Недаступная спасылка}}. {{Вармінска-Мазурскае ваяводства}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Ольштын| ]] 9rsh0wcvxau1mqyju2izzkdx2wl9u7z Катэгорыя:Відэагульні 1999 года 14 49111 5164338 5163597 2026-07-10T23:38:07Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1999 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1999 года]]: Уніфікацыя назваў 5163597 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|1999|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|1999]] [[Катэгорыя:Творы 1999 года]] 5v6etcrisavf2ulgoefpvq76cl4o8m9 Нікалас Бурдыса 0 50092 5164239 5137092 2026-07-10T15:56:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164239 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст |імя = Нікалас Бурдыса |поўнае імя = Нікалас Андрэс Бурдыса |выява = |апісанне выявы = |мянушка = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Аргенціна}} |рост = |вага = |пазіцыя = [[абаронца (футбол)|абаронца]] |цяперашні клуб = |нумар = |маладзёжныя клубы = {{футбольная кар’ера |1997—1999|{{Сцяг|Аргенціна||20px}} [[ФК Бока Хуніярс|Бока Хуніярс]]| }} |клубы = {{футбольная кар’ера |1999—2004|{{Сцяг|Аргенціна||20px}} [[ФК Бока Хуніярс|Бока Хуніярс]]|102 (3) |2004—2010|{{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Інтэрнацыянале Мілан|Інтэрнацыянале]]|93 (4) |2009—2010|{{Арэнда}} {{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Рома|Рома]]|33 (2) |2010—2014|{{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Рома|Рома]]|68 (4) |2014—2017|{{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Джэноа|Джэноа]]|108 (0) |2017—2018|{{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Тарына|Тарына]]|24 (0) }} |нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2001|{{Сцяг|Аргенціна||20px}} [[Маладзёжная зборная Аргенціны па футболе|Аргенціна (да 20)]]|13 (1) |2004|{{Сцяг|Аргенціна||20px}} [[Алімпійская зборная Аргенціны па футболе|Аргенціна (алімп.)]]|3 (0) |2003—2011|{{Сцяг|Аргенціна||20px}} [[Зборная Аргенціны па футболе|Аргенціна]]|49 (2)}} |медалі = {{турнір|[[Летнія Алімпійскія гульні|Алімпійскія гульні]]}} {{медаль|Золата|[[Летнія Алімпійскія гульні 2004|Афіны 2004]]|[[Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 (мужчыны)|футбол]]}} {{турнір|[[Кубак Амерыкі па футболе|Кубкі Амерыкі]]}} {{медаль|Срэбра|[[Кубак Амерыкі па футболе 2007|Венесуэла 2007]]}} |абнаўленне даных пра клуб = 4 ліпеня 2018 |абнаўленне даных пра зборную = 30 кастрычніка 2016 }} '''Нікалас Андрэс Бурдыса''' ({{lang-es|Nicolás Andrés Burdisso}}; нар. {{ДН|12|4|1981}}, [[Альтас-дэ-Чыпіён]], правінцыя [[Кордава (правінцыя, Аргенціна)|Кордава]], [[Аргенціна]]) — [[Аргенціна|аргенцінскі]] [[футбаліст]], абаронца. Ігрок [[Зборная Аргенціны па футболе|нацыянальнай зборнай Аргенціны]] (2003—2011). == Клубная кар’ера == === «Бока Хуніярс» === Нікалас пачаў прафесійную кар’еру ў клубе [[ФК Бока Хуніярс|«Бока Хуніярс»]] ў 1999 годзе. За пяць сезонаў Нікалас выйграў сем трафеяў, уключаючы тры [[Кубак Лібертадорэс|Кубка Лібертадорэс]] і два [[Міжкантынентальны кубак|Міжкантынентальныя кубкі]]. === «Інтэрнацыянале» === У 2004 годзе за 3,5 млн еўра Бурдыса перайшоў у склад італьянскага клуба [[ФК Інтэрнацыянале Мілан|«Інтэрнацыянале»]], заключыўшы кантракт да 30 чэрвеня 2008 года<ref>[http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=14569 Burdisso signs for Inter] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090814054103/http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=14569 |date=14 жніўня 2009 }}. Inter.it</ref>. === «Рома» === 28 жніўня 2010 года ігрок падпісаў 4-гадовы кантракт з [[ФК Рома|«Ромай»]]<ref>[http://www.asroma.it/NewsDoc.aspx?Categoria=ITArchivioNews&Documento=11818 Nicolas Andres Burdisso è giallorosso] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100831001402/http://www.asroma.it/NewsDoc.aspx?Categoria=ITArchivioNews&Documento=11818 |date=31 жніўня 2010 }}. AS Roma.it</ref><ref>[http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/roma/2010/08/28-126305/Ufficiale%3A+la+Roma+prende+Burdisso+per+8+milioni Ufficiale: la Roma prende Burdisso per 8 milioni] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140203114053/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/roma/2010/08/28-126305/Ufficiale%3A+la+Roma+prende+Burdisso+per+8+milioni |date=3 лютага 2014 }}. Corriere dello Sport</ref>. У лістападзе 2011 года Бурдыса атрымаў разрыў звязак левага калена і выбыў са строю на 6 месяцаў<ref>[http://www.championat.com/football/news-992373-burdisso-vybyl-iz-stroja-na-shest-mesjacev.html Бурдиссо выбыл из строя на шесть месяцев]. championat.com</ref>. Толькі 29 красавіка футбаліст прыступіў да трэніровак з асноўным складам клуба<ref>[http://www.championat.com/football/news-1166444-zashhitnik-romy-burdisso-vernulsja-k-trenirovkam-v-obshhej-gruppe.html Защитник «Ромы» Бурдиссо вернулся к тренировкам в общей группе]. championat.com</ref>. === «Джэноа» === У студзені 2014 года перайшоў у [[ФК Джэноа|«Джэноа»]]. Пазней стаў капітанам каманды. Пакінуў «Джэноа» ўлетку 2017 года. === «Тарына» === 31 жніўня ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з [[ФК Тарына|«Тарына»]] да лета 2018 года<ref>[https://by.tribuna.com/football/1055246291.html Николас Бурдиссо перешел в «Торино»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170910164648/https://by.tribuna.com/football/1055246291.html |date=10 верасня 2017 }}. by.tribuna.com.</ref>. Па заканчэнні сезона 2017/18 пакінуў турынскі клуб. 10 кастрычніка абвясціў пра завяршэнне кар’еры<ref>[https://rsport.ria.ru/football/20181010/1143694258.html Николас Бурдиссо завершил карьеру]. РИА Спорт.</ref>. == Міжнародная кар’ера == 15 мая 2006 года Нікалас упершыню з’явіўся ў складзе [[Зборная Аргенціны па футболе|нацыянальнай зборнай]] на [[Чэмпіянат свету па футболе 2006|чэмпіянаце свету 2006 года]], згуляўшы ва ўсіх трох матчах групы. == Пасля заканчэння кар’еры == У 2018—2019 гадах быў спартыўным дырэктарам [[ФК Бока Хуніярс|«Бока Хуніярс»]]. У ліпені 2021 года быў прызначаны тэхнічным дырэктарам [[ФК Фіярэнціна|«Фіярэнціны»]]. == Дасягненні == === Клубныя === '''Бока Хуніярс''' * [[Чэмпіянат Аргенціны па футболе|Чэмпіён Аргенціны]] (2): 2000 (а), 2003 (а) * Уладальнік [[Кубак Лібертадорэс|Кубка Лібертадорэс]] (3): 2000, 2001, 2003 * Уладальнік [[Міжкантынентальны кубак|Міжкантынентальнага кубка]] (2): 2000, 2003 '''Інтэрнацыянале''' * [[Чэмпіянат Італіі па футболе|Чэмпіён Італіі]] (4): 2006, 2007, 2008, 2009 * Уладальнік [[Кубак Італіі па футболе|Кубка Італіі]] (2): 2005, 2006 * Уладальнік [[Суперкубак Італіі па футболе|Суперкубка Італіі]] (3): 2005, 2006, 2008 === Міжнародныя === '''Аргенціна''' * Залаты прызёр [[Алімпійскія гульні|алімпійскіх гульняў]]: [[Летнія Алімпійскія гульні 2004|2004]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Навігацыйны блок2 |стыль_загалоўка = {{колеры зборнай/Аргенціна|1}} |state = collapsed |загаловак = Склады зборнай Аргенціны |Склад зборнай Аргенціны па футболе на чэмпіянаце свету 2006 |Склад зборнай Аргенціны па футболе на Кубку Амерыкі 2007 |Склад зборнай Аргенціны па футболе на чэмпіянаце свету 2010 |Склад зборнай Аргенціны па футболе на Кубку Амерыкі 2011 }} {{DEFAULTSORT:Бурдыса Нікалас}} [[Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рома]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына]] [[Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе]] [[Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аргенціны]] [[Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года]] [[Катэгорыя:Футбольныя функцыянеры]] g6y56qks1zc5k9mqnvg92hz7adul9uk О. Генры 0 50802 5164271 5083608 2026-07-10T18:14:52Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164271 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Генры}} {{Пісьменнік |Імя = О. Генры |Арыгінал імя = Уільям Сідні Портэр |Выява = William Sydney Porter by doubleday.jpg |Апісанне выявы = |Імя пры нараджэнні = Уільям Сідні Портэр |Псеўданімы = O. Henry |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|ЗША}} |Род дзейнасці = амерыканскі пісьменнік, празаік-навеліст |Гады актыўнасці = [[1899]]—[[1910]] |Кірунак = гумар |Жанр = навелы з тонкім гумарам і нечаканымі развязкамі |Мова твораў = |Дэбют = «Калядны падарунак Свістуна Дзіка», [[1899]] |Вікісховішча = |Вікікрыніца = }} '''О. Ге́нры''' ({{lang-en|O. Henry}}), сапраўднае імя '''Уі́льям Сі́дні По́ртэр''' ({{lang-en|William Sydney Porter}}; 11 верасня 1862, Грынсбара, [[Паўночная Караліна]], ЗША — [[1910]]) — амерыканскі [[пісьменнік]], празаік, аўтар папулярных навел, якія характарызуюцца тонкім гумарам і нечаканымі развязкамі. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 верасня 1862 года ў [[Грынсбара (Паўночная Караліна)]]. Маці памерла, калі яму было тры гады. Бацька-лекар пасля смерці жонкі ператварыўся ў апівоха. Ва ўзросце дваццаці гадоў Уільям пераехаў у [[Тэхас]] і пасяліўся ў [[Осцін]]е. Працаваў аптэкарам, фермерам, гандляром і інш., затым уладкаваўся касірам у Першы нацыянальны банк, адначасова займаючыся журналістыкай. У ліпені 1887 ажаніўся з Атол Эстэ. У 1896 годзе, падазраваны ў растраце, уцёк у [[Гандурас]], дзе чакаў прыезду жонкі з дачкой. Але Атол памірала ад сухотаў, і ў 1897 Портэр вярнуўся ў Осцін. Праз год яго прызналі вінаватым і прысудзілі да пяці гадоў зняволення (усяго ён адбыў за кратамі тры з паловай гады). Выконваючы абавязкі турэмнага фармацэўта, Портер атрымаў магчымасць заняцца літаратурай і пачаў друкавацца пад псеўданімам О. Генры (імя вядомага французскага фармацэўта). Першы свой аповед пад гэтым псеўданімам — «Калядны падарунак па-мексіканску», надрукаваны ў 1899 у «Часопісе Маклюра» (McClure’s Magazine), — ён напісаў у турме. Калі ў ліпені 1901 Портэр выйшаў на волю, у яго ўжо была свая чытацкая аўдыторыя. Ён перабраўся ў [[Нью-Ёрк]]. Самымі прадуктыўнымі былі 1904-05 гады, калі ён пісаў па аповедзе за дзень для Sunday World, ахвяруючы мастацкай праўдай на карысць забаўляльнасці. У 1907 пісьменнік ажаніўся ў другі раз, але на той час ён ужо быў пад уладаю алкаголю, і шлюб неўзабаве распаўся. Памёр у Нью-Ёрку 5 чэрвеня 1910 года. == Творчасць == Дзеянне сатырычнага рамана ў навелах «Каралі і капуста» (Cabbages and Kings, 1904) адбываецца ў Цэнтральнай Амерыцы, зборніка «Сэрдца Захаду» (The Heart of the West, 1907) — на тэхаскіх ранча, а «Голас вялікага гораду» (The Voice of the City, 1908) — у Нью-Ёрку. У зборнік «Чатыры мільёны» (The Four Million, 1909) увайшлі такія аповеды, як «Дары мудрацоў» (The Gift of the Magi), «Пакой пад дахам» (The Furnished Room), «Стралок і скарбы» (Mammon and the Archer). Творы О. Генры адметныя вынаходніцкай фабулай, нечаканымі развязкамі, насмешлівым гумарам. Яны ствараюць казачна-авантурную эпапею амерыканскага жыцця, поўную дакладных бытавых прыкметаў і трапных сацыяльных назіранняў. Тыповы герой О. Генры — «маленькі амерыканец» з яго правам на шчасце. У зборнік «Постскрыптумы» (Postscripts), выдадзены ўжо пасля смерці О. Генры, увайшлі фельетоны, накіды і гумарыстычныя нататкі, напісаныя ім для газеты Post (Х’юстан, штат Тэхас, 1895-96). Агулам О. Генры напісаў 273 апавяданні; поўны збор яго твораў складае 18 тамоў. == Беларускія пераклады == * О. Генры. «Выкуп за Правадыра Чырванаскурых». Койданава-Ама. «Згода». 1998. 36 с. * Калядны падарунак з дубнячку // Бабілёнская бібліятэка. Мн., 2007. * [http://prajdzisvet.org/text/312-dary-mudratsou.html «Дары мудрацоў»] / Перакл. [[Сяржук Мядзведзеў|С. Мядзведзева]] (2014)<ref>Падарунак на Каляды: зборнік святочнага апавядання / Укладанне Ганна Янкута. — Мінск : Кнігазбор, 2014. — 196 с. — (Бібліятэка Саюза беларускіх пісьменнікаў «Кнігарня пісьменніка»; Бібліятэка часопіса «ПрайдзіСвет» «PostScriptum»). — ISBN 978-985-7119-15-8</ref> * Дары мудрацоў (у перакладзе Франца Корзуна)<ref>{{Cite web |url=https://knihi.by/be/historyi-na-rastvo |title=Гісторыі на Раство |access-date=17 студзеня 2026 |archive-date=7 лютага 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207022140/https://knihi.by/be/historyi-na-rastvo |url-status=dead }}</ref> {{зноскі}} == Спасылкі == {{commons|Category:O. Henry}} * [http://www.ci.austin.tx.us/parks/ohenry.htm Музей О. Генры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071030115301/http://www.ci.austin.tx.us/parks/ohenry.htm |date=30 кастрычніка 2007 }} {{ref-en}} * [http://prajdzisvet.org/authors/70-hienry-o.html О. Генры на prajdzisvet.org] {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Злачынцы ЗША]] [[Катэгорыя:Памерлі ад цырозу печані]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Навелісты]] 4ltf91xfpxj0ia05uzkdrc5rqvqdj0w 5164303 5164271 2026-07-10T20:50:42Z Rotondus 11765 /* Спасылкі */ дапаўненне 5164303 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Генры}} {{Пісьменнік |Імя = О. Генры |Арыгінал імя = Уільям Сідні Портэр |Выява = William Sydney Porter by doubleday.jpg |Апісанне выявы = |Імя пры нараджэнні = Уільям Сідні Портэр |Псеўданімы = O. Henry |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|ЗША}} |Род дзейнасці = амерыканскі пісьменнік, празаік-навеліст |Гады актыўнасці = [[1899]]—[[1910]] |Кірунак = гумар |Жанр = навелы з тонкім гумарам і нечаканымі развязкамі |Мова твораў = |Дэбют = «Калядны падарунак Свістуна Дзіка», [[1899]] |Вікісховішча = |Вікікрыніца = }} '''О. Ге́нры''' ({{lang-en|O. Henry}}), сапраўднае імя '''Уі́льям Сі́дні По́ртэр''' ({{lang-en|William Sydney Porter}}; 11 верасня 1862, Грынсбара, [[Паўночная Караліна]], ЗША — [[1910]]) — амерыканскі [[пісьменнік]], празаік, аўтар папулярных навел, якія характарызуюцца тонкім гумарам і нечаканымі развязкамі. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 верасня 1862 года ў [[Грынсбара (Паўночная Караліна)]]. Маці памерла, калі яму было тры гады. Бацька-лекар пасля смерці жонкі ператварыўся ў апівоха. Ва ўзросце дваццаці гадоў Уільям пераехаў у [[Тэхас]] і пасяліўся ў [[Осцін]]е. Працаваў аптэкарам, фермерам, гандляром і інш., затым уладкаваўся касірам у Першы нацыянальны банк, адначасова займаючыся журналістыкай. У ліпені 1887 ажаніўся з Атол Эстэ. У 1896 годзе, падазраваны ў растраце, уцёк у [[Гандурас]], дзе чакаў прыезду жонкі з дачкой. Але Атол памірала ад сухотаў, і ў 1897 Портэр вярнуўся ў Осцін. Праз год яго прызналі вінаватым і прысудзілі да пяці гадоў зняволення (усяго ён адбыў за кратамі тры з паловай гады). Выконваючы абавязкі турэмнага фармацэўта, Портер атрымаў магчымасць заняцца літаратурай і пачаў друкавацца пад псеўданімам О. Генры (імя вядомага французскага фармацэўта). Першы свой аповед пад гэтым псеўданімам — «Калядны падарунак па-мексіканску», надрукаваны ў 1899 у «Часопісе Маклюра» (McClure’s Magazine), — ён напісаў у турме. Калі ў ліпені 1901 Портэр выйшаў на волю, у яго ўжо была свая чытацкая аўдыторыя. Ён перабраўся ў [[Нью-Ёрк]]. Самымі прадуктыўнымі былі 1904-05 гады, калі ён пісаў па аповедзе за дзень для Sunday World, ахвяруючы мастацкай праўдай на карысць забаўляльнасці. У 1907 пісьменнік ажаніўся ў другі раз, але на той час ён ужо быў пад уладаю алкаголю, і шлюб неўзабаве распаўся. Памёр у Нью-Ёрку 5 чэрвеня 1910 года. == Творчасць == Дзеянне сатырычнага рамана ў навелах «Каралі і капуста» (Cabbages and Kings, 1904) адбываецца ў Цэнтральнай Амерыцы, зборніка «Сэрдца Захаду» (The Heart of the West, 1907) — на тэхаскіх ранча, а «Голас вялікага гораду» (The Voice of the City, 1908) — у Нью-Ёрку. У зборнік «Чатыры мільёны» (The Four Million, 1909) увайшлі такія аповеды, як «Дары мудрацоў» (The Gift of the Magi), «Пакой пад дахам» (The Furnished Room), «Стралок і скарбы» (Mammon and the Archer). Творы О. Генры адметныя вынаходніцкай фабулай, нечаканымі развязкамі, насмешлівым гумарам. Яны ствараюць казачна-авантурную эпапею амерыканскага жыцця, поўную дакладных бытавых прыкметаў і трапных сацыяльных назіранняў. Тыповы герой О. Генры — «маленькі амерыканец» з яго правам на шчасце. У зборнік «Постскрыптумы» (Postscripts), выдадзены ўжо пасля смерці О. Генры, увайшлі фельетоны, накіды і гумарыстычныя нататкі, напісаныя ім для газеты Post (Х’юстан, штат Тэхас, 1895-96). Агулам О. Генры напісаў 273 апавяданні; поўны збор яго твораў складае 18 тамоў. == Беларускія пераклады == * О. Генры. «Выкуп за Правадыра Чырванаскурых». Койданава-Ама. «Згода». 1998. 36 с. * Калядны падарунак з дубнячку // Бабілёнская бібліятэка. Мн., 2007. * [http://prajdzisvet.org/text/312-dary-mudratsou.html «Дары мудрацоў»] / Перакл. [[Сяржук Мядзведзеў|С. Мядзведзева]] (2014)<ref>Падарунак на Каляды: зборнік святочнага апавядання / Укладанне Ганна Янкута. — Мінск : Кнігазбор, 2014. — 196 с. — (Бібліятэка Саюза беларускіх пісьменнікаў «Кнігарня пісьменніка»; Бібліятэка часопіса «ПрайдзіСвет» «PostScriptum»). — ISBN 978-985-7119-15-8</ref> * Дары мудрацоў (у перакладзе Франца Корзуна)<ref>{{Cite web |url=https://knihi.by/be/historyi-na-rastvo |title=Гісторыі на Раство |access-date=17 студзеня 2026 |archive-date=7 лютага 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207022140/https://knihi.by/be/historyi-na-rastvo |url-status=dead }}</ref> {{зноскі}} == Спасылкі == {{commons|Category:O. Henry}} * [http://www.ci.austin.tx.us/parks/ohenry.htm Музей О. Генры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071030115301/http://www.ci.austin.tx.us/parks/ohenry.htm |date=30 кастрычніка 2007 }} {{ref-en}} * [http://prajdzisvet.org/authors/70-hienry-o.html О. Генры на prajdzisvet.org] * {{YouTube|g8YBZ7jAvTA|Каліф, Купідон і куранты. Пераклала і чытае Ганна Янкута}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Злачынцы ЗША]] [[Катэгорыя:Памерлі ад цырозу печані]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Навелісты]] 9z8n9dhouqdhgwwfnqxf4sae5odczxq Памела Андэрсан 0 53238 5164448 5143480 2026-07-11T09:27:28Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164448 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Андэрсан}} {{Кінематаграфіст |Імя = Памела Андэрсан |Арыгінал імя = Pamela Anderson |Фота = Pam_Anderson_2009.jpg |Шырыня = 220px |Подпіс = Андэрсан у 2009 годзе |Імя пры нараджэнні = Памела Дэніз Андэрсан |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = |Дата смерці = |Месца смерці = |Прафесія = |Грамадзянства = [[ЗША]] |Гады актыўнасці = [[1989]] — цяпер. час |Кірунак = |Узнагароды = |imdb_id = 0000097 |Сайт = [http://www.pamelaanderson.com/ Афіцыйны сайт] }} '''Памела Дэніз Андэрсан''' ({{lang-en|Pamela Denise Anderson}}; нар. {{ДН|1|7|1967}}) — [[ЗША|амерыканская]] {{актрыса|ЗША|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}, [[фотамадэль]], {{прадзюсар|ЗША|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}} [[Канада|канадскага]] паходжання. Найбольш вядомыя ролі ў фільмах «[[Выратавальнікі Малібу]]» (1992—1997), «[[Шоўгёлз]]» (1995), «[[Вельмі страшнае кіно]]» (2003), «[[Борат]]» (2006), «[[Супергеройскае кіно]]» (2008). Дзяўчына месяца часопіса [[Playboy]] у лютым 1990 года. Прапагандыст [[вегетарыянства]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{commons|Pamela Anderson}} * {{imdb name|id=0000097|name=Pamela Anderson}} * [http://peoples.ru/tv/anderson/pamela/ Біяграфія Памелы Андэрсан] * [https://web.archive.org/web/20101121052152/http://www.izvestia.ru/culture/article3098957/ Інтэрв’ю Памелы Андэрсан] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Андэрсан Памела}} [[Катэгорыя:Playboy]] [[Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША]] [[Катэгорыя:Топ-мадэлі]] [[Катэгорыя:Кінаактрысы ЗША]] [[Катэгорыя:Актрысы тэатра ЗША]] [[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША]] [[Катэгорыя:Тэлевядучыя ЗША]] [[Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША]] [[Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя]] q0j36xwbnka0d9qvqpiafskg5501xk1 Пазітрон 0 53844 5164385 4581128 2026-07-11T05:10:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164385 wikitext text/x-wiki {{Элементарная_часціца |Пазітрон |<math>\, e^+</math> |9,1093826(16){{e|−31}}[[кг]],<br> 0,510998910(13) [[Электронвольт|МэВ/c<sup>2</sup>]] |[[электрон]] |[[ферміён]], [[лептон]] |+1 |1/2 |0 |0 |0 |0 |∞ (не меней 4,6{{e|26}} гадоў) |— |— }} '''Пазітро́н''' (ад {{lang-la|positivus}} — дадатны + (элек)трон) — дадатна зараджаная [[элементарная часціца]], [[антычасціца]] [[электрон]]а. Абазначаецца {{math|''e''{{su|p=+}}}}, {{math|&beta;{{su|p=+}}}} або {{math|{{overline|''e''}}}}. Мае аднолькавыя з электронам [[маса|масу]] і [[спін]], а [[магнітны момант]] і [[электрычны зарад]] роўныя па модулі і процілеглыя па знаку. Пазітрон мае спін, роўны {{дроб|1|2}} ([[ферміён]]), адносіцца да [[лептон]]аў, удзельнічае ў [[электрамагнітнае ўзаемадзеянне|электрамагнітным]], [[слабае ўзаемадзеянне|слабым]] і [[гравітацыйнае ўзаемадзеянне|гравітацыйным]] узаемадзеяннях. Існаванне пазітрона тэарэтычна вынікае з [[ураўненне Дзірака|ураўнення Дзірака]], эксперыментальна адкрыты [[Карл Дэйвід Андэрсан|К. Д. Андэрсанам]] (1932) у [[касмічныя прамяні|касмічных прамянях]] і стаў першым прыкладам антычасціц. Пры пэўных умовах утварае з электронам вадародападобную сістэму (гл. [[пазітроній]]). Узнікае пры ўзаемаператварэннях свабодных элементарных часціц, напрыклад, пры распадах [[мюон]]аў, а таксама пры [[бэта-распад]]зе некаторых [[ізатоп]]аў. Прадказаныя [[Поль Дзірак|Дзіракам]] і эксперыментальна назіраныя працэсы [[анігіляцыя|анігіляцыі]] і [[нараджэнне пар|нараджэння пар]] (пазітрон — электрон) былі першымі доказамі ўзаемапераўтварэнняў элементарных часціц, на аснове якіх распрацаваны метады нараджэння новых элементарных часціц у накапляльных кольцах [[паскаральнік часціц|паскаральнікаў]]. Пазітроны выкарыстоўваецца пры даследаваннях размеркавання скарасцей электронаў праводнасці, дэфектаў [[крышталічная рашотка|крышталічнай рашоткі]], [[хімічная кінетыка|кінетыкі]] некаторых [[хімічная рэакцыя|хімічных рэакцый]] і іншага. == Гл. таксама == * [[Электрон]] * [[Пазітроній]] * [[Антырэчыва]] == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|11к|Пазітрон}} С. 517. == Спасылкі == * [http://www.femto.com.ua/articles/part_2/2935.html Позитрон] // Физическая энциклопедия. * [http://www.positron.edu.au/faq.html What is a Positron?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20051028075601/http://www.positron.edu.au/faq.html |date=28 кастрычніка 2005 }} (from the Frequently Asked Questions :: Center for Antimatter-Matter Studies) * [http://discover.positron.edu.au Website about positrons and antimatter]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140125062447/http://discover.positron.edu.au/ |date=25 студзеня 2014 }} {{Квантавая электрадынаміка}} {{часціцы}} [[Катэгорыя:Элементарныя часціцы]] [[Катэгорыя:Антырэчыва]] [[Катэгорыя:Лептоны]] [[Катэгорыя:Квантавая электрадынаміка]] oc55932nqft4paf01ztbexf3aaouhir Палацавы мост 0 59980 5164412 4817128 2026-07-11T06:37:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164412 wikitext text/x-wiki {{Мост | Назва моста = Палацавы мост | Афіцыйная назва = {{lang-ru|Дворцовы мост}} | Гістарычная назва = Рэспубліканскі ({{lang-ru|Республиканский}}) | Гістарычныя назвы = | Вобласць ужывання = аўтамабільны, пешаходны | Тып канструкцыі = апорны, развадны | Матэрыял = | Асноўны пралёт = развадны | Вышыня канструкцыі = | Вышыня скляпення над вадой = | Колькасць палос руху = | Нагрузка = | Канструктар\Архітэктар = | Дата пачала будаўніцтвы = | Рэканструкцыя1 = | Рэканструкцыя2 = | Рэканструкцыя3 = | Рэканструкцыя4 = | Рэканструкцыя5 = | Аб'ект культурнай спадчыны = | Commons = }} {{Культурная спадчына РФ|7802129000}} [[Файл:Geöffnete Schlossbrücke, Sankt Petersburg.jpg|thumb|Разведзены мост з начной падсветкай]] '''Палацавы мост''' ({{lang-ru|Дворцо́вый мост}}{{sfn|Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград|1992}}) — развадны чыгунны [[мост]] цераз [[Нява|Няву]] ў [[Санкт-Пецярбург]]у. Злучае цэнтральную частку горада ([[Адміралцейскі востраў]]) і [[Васільеўскі востраў]]. Названы ў гонар [[Зімні палац|Зімняга Палаца]]. З 1920-х гадоў да 1944 года меў назву '''Рэспубліканскі'''{{sfn|Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград|1992}}. Знаходзіцца на восі [[Палацавы праезд|Палацавага праезда]] і [[Стрэлка Васільеўскага вострава|Біржавой плошчы]]. Даўжыня моста — 260,1 м, шырыня — 27,8 м. Складаецца з пяці пралётаў. Разведзены двукрылы цэнтральны пралёт Палацавага моста — адзін з сімвалаў горада. == Гісторыя == Каля 1828 года інжынер П. П. Базен стварыў праект наплаўнога моста. У 1856—1912 гадах на гэтым месцы знаходзіўся Ісаакіеўскі наплаўны мост, на якім у 1879 годзе на ім былі ўсталяваны электрычныя ліхтары [[Павел Мікалаевіч Яблачкаў|П. М. Яблачкава]]. Палацавы мост без архітэктурнага афармлення быў пабудаваны ў 1912—1916 гадах (інжынер [[Андрэй Паўлавіч Пшаніцкі|А. П. Пшаніцкі]] і «Таварыства каломенскіх заводаў»). У 1939 годзе на мосце ўстаноўлена рашотка з [[чыгун]]у (архітэктар [[Леў Аляксандравіч Наскоў|Л. А. Наскоў]], скульптары І. У. Крастоўскі і М. М. Дзям’янаў). У 1956—1957 гадах на апорах маста ўстаноўлены парапеты з ружовага [[граніт]]у. У 1967 і 1976 гадах Палацавы мост быў капітальна адрамантаваны. == Гл. таксама == * [[Развадны мост]] * [[Масты Санкт-Пецярбурга]] == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград|Дворцо́вый мост|177}} * {{кніга|аўтар=Новиков Ю. В.|загаловак= Мосты и набережные Ленинграда: Фотоальбом|адказны=Сост. П. П. Степнов; Авт. текста Ю. В. Новиков ; Фот. В. П. Мельников|месца=Л.|выдавецтва=Лениздат|год=1991|старонкі= |старонак= 320|isbn=5-289-00690-7|ref=Степнов П. П.}} == Спасылкі == * [http://maps.google.com/maps?f=q&hl=ru&geocode=&q=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82-%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B3&sll=58.200973,68.252456&sspn=0.00277,0.007231&ie=UTF8&ll=59.940724,30.309037&spn=0.002633,0.007231&t=k&z=17&om=1 Палацавы мост са спадарожніка]. ''Можна павялічыць'' * [http://www.mr-spb.ru/info/most/ Графік разводкі мастоў на Няве.]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081216011559/http://www.mr-spb.ru/info/most/ |date=16 снежня 2008 }} * [http://vpiter.com/web-camera-new/ Прагляд Палацавага моста з вэб-камеры] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190704184708/http://vpiter.com/web-camera-new/ |date=4 ліпеня 2019 }} {{Масты цераз Няву}} {{Славутасці Санкт-Пецярбурга}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Масты цераз Няву]] [[Катэгорыя:Развадныя масты Санкт-Пецярбурга]] tc2zxbbd6fdggvvn653l1eh0mqqkfwj Катэгорыя:Відэагульні 2003 года 14 61161 5164351 5163607 2026-07-11T00:21:21Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2003 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2003 года]]: Уніфікацыя назваў 5163607 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2003|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2003]] [[Катэгорыя:2003]] inzzbha0nbyhag8qpgutcas9y7s0z7o Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія 0 61266 5164524 5118086 2026-07-11T11:55:03Z M.L.Bot 261 5164524 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта}} '''Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія (БДСГА)''' — беларуская ўстанова вышэйшай адукацыі ў [[Горкі|Горках]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] Беларусі. Заснавана ў 1836 годзе як '''Горы-Горацкая земляробчая школа''', з 1848 — '''Горы-Горацкі земляробчы інстытут'''. == Гісторыя == [[Горы-Горацкая земляробчая школа]] — спецыяльная сельскагаспадарчая навучальная ўстанова з двума разрадамі: першым (ніжэйшым) і другім (вышэйшым). У 1842 вышэйшы разрад рэарганізаваны ў Вышэйшую сельскагаспадарчую школу. У 1848 ніжэйшы разрад пераўтвораны ў земляробчае вучылішча, а Вышэйшая сельскагаспадарчая школа ў Горы-Горацкі земляробчы інстытут. [[Файл:Napoleon Orda-Institute of Agriculture, Horki.jpg|thumb|Горыгорацкі земляробчы інстытут. Малюнак [[Н. Орда|Н. Орды]] (2-я пал. 19 ст.)]] Горы-Горацкі земляробчы інстытут існаваў у 1848—1864 і 1919—1925 гадах у Горках. Адна з першых ВНУ сельскагаспадарчага профілю [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] і [[Беларусь|Беларусі]]. Пры інстутуце працаваў [[Музей пры Горы-Горацкім земляробчым інстытуце|музей]], які лічыцца першай спробай стварэння падобнай установы на тэрыторыі Беларусі. За ўдзел студэнтаў і выкладчыкаў у [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстанні 1863—1864 г.]] пераведзены ў [[Пецярбург]]. У 1919 годзе адноўлены і меў назву Горацкі сельскагаспадарчы інстытут. У 1925 годзе да інстытута далучаны [[Беларускі інстытут сельскай і лясной гаспадаркі]] (заснаваны ў [[Мінск]]у ў 1922 годзе) і на яго базе створана Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія сельскай і лясной гаспадаркі. У 1931 годзе акадэмія падзелена на 11 галіновых інстытутаў. У 1933 годзе яны зноў аб’яднаны ў адну ВНУ — Беларускі сельскагаспадарчы інстытут. У 1948 годзе перайменаваны ў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. == Будынкі == {{асноўны|Комплекс будынкаў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі}} Комплекс будынкаў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі размешчаны ў паўночнай частцы горада [[Горкі]]. 24 красавіка 1836 года [[Сенат Расійскай імперыі]] зацвердзіў Указ аб адкрыцці ў казённым маёнтку Горы-Горкі (больш за 55 тыс. дзесяцін зямельных і лясных угоддзяў) земляробчай школы. Яна стала асновай для стварэння адной з першых вышэйшых сельскагаспадарчых навучальных устаноў. У 1837 адбылася ўрачыстая закладка будынка школы (цяпер корпус № 4 БДСГА). Да 1840 узведзена 35 будынкаў. Комплекс акадэміі ўключае рэканструяваныя пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] старыя будынкі ([[Вучэбны корпус № 4 (Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія)|корпус № 4]], [[Бібліятэка БДСГА|бібліятэка]], [[Адміністрацыйны корпус (Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія)|адміністрацыйны]], [[Прафесарскі корпус Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі|прафесарскі]], [[Фізіка-хімічны корпус Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі|фізіка-хімічны]], [[Таксатарскі корпус Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі|таксатарскі карпусы]], [[Дзіцячы сад (Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія)|дзіцячы садок]]) і пабудаваныя ў 1960—1980-я новыя карпусы (галоўны вучэбны, жылыя, спартыўны, інтэрнаты, [[Палац культуры]]). Будынкі знаходзяцца ў маляўнічым [[пейзажны парк|пейзажным парку]], злучаныя добраўпарадкаванымі і азялененымі вуліцамі. З усходу парк агінае рака [[Капылка]], якая ўтварае ў паўночнай частцы комплексу [[сажалка|сажалку]] («[[Ніжняе возера]]») з маляўнічым [[бяроза]]вым гаем на беразе. На паўночна-ўсходняй ускраіне размешчаны рэгулярны, радыяльнай планіроўкі [[пладовы сад]] вучэбнай гаспадаркі акадэміі. Корпус № 4 пабудаваны ў цэнтральнай частцы ў стылі [[класіцызм]]у. Галоўны фасад трохпавярховага прамавугольнага ў плане аб’ёму вылучаны [[порцік]]ам з васьмю трохчацвяртнымі [[калона]]мі [[дарычны ордар|дарычнага ордара]]. Будынак бібліятэкі перабудаваны ў 1930-я гады з былой царквы ў паўднёва-ўсходняй частцы ў стылі [[канструктывізм]]у. двухпавярховы, складанай у плане формы. Адміністрацыйны корпус пабудаваны ў цэнтры ў пачатку XX ст. трохпавярховы, прамавугольны ў плане. Прафесарскі таксатарскі і фізіка-хімічны карпусы, дзіцячы садок пабудаваны ў паўночнай частцы ў пачатку XX ст. двухпавярховыя будынкі. Комплекс — помнік рэспубліканскага значэння. == Рэктары == {{Div col|3}} * [[Уладзіслаў Ігнатавіч Кіркор|Уладзіслаў Кіркор]] (1919—1924) * [[Аляксей Іванавіч Кайгарадаў|Аляксей Кайгарадаў]] (1924—1925) * [[Платон Васільевіч Саевіч|Платон Саевіч]] (1928) * [[Пётр Аляксеевіч Кальцоў|Пётр Кальцоў]] (1935) * [[Мікалай Мікалаевіч Каўцэвіч|Мікалай Каўцэвіч]] (1945—1949) * [[Віктар Іванавіч Шэмпель|Віктар Шэмпель]] (1949—1952) * [[Іван Федасеевіч Гаркуша|Іван Гаркуша]] (1952—1964) * [[Канстанцін Міхайлавіч Сонцаў|Канстанцін Сонцаў]] (1964—1977) * [[Усевалад Яўстаф’евіч Борматаў|Усевалад Борматаў]] (1977—1980) * [[Сяргей Іванавіч Назараў|Сяргей Назараў]] (1980—1992) * [[Вячаслаў Аляксеевіч Шаршуноў|Вячаслаў Шаршуноў]] (1992—1994) * [[Аляксандр Рымавіч Цыганаў|Аляксандр Цыганаў]] (1995—2008) * [[Аляксандр Паўлавіч Курдзека|Аляксандр Курдзека]] (2008—2014) * [[Павел Аляксандравіч Саскевіч|Павел Саскевіч]] (2014—2018) * [[Андрэй Васільевіч Калмыкоў|Андрэй Калмыкоў]] (2018 — 16 мая 2019) * [[Віталь Віктаравіч Веліканаў|Віталь Веліканаў]] (з 16 мая 2019)<ref>[https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-razgledzeu-kadravyja-pytanni-78104-2019/ Лукашэнка разгледзеў кадравыя пытанні 16.05.2019]</ref>. {{Div col end}} == Вядомыя выпускнікі і выкладчыкі == * [[Уладзімір Сцяпанавіч Бабраўніцкі]] — рэктар [[БДУ]]. * [[Іван Канстанцінавіч Багаяўленскі]] — загадчык кафедры вышэйшай матэматыкі. * [[Міхаіл Мікалаевіч Ганчарык]] — навуковец-біёлаг, пісьменнік. * [[Максім Гарэцкі]] — класік беларускай літаратуры. * [[Гаўрыла Іванавіч Гарэцкі|Гаўрыла Гарэцкі]] — беларускі [[Геалогія|геолаг]], [[Геаграфія|географ]], [[Эканоміка|эканаміст]], дэмограф, [[Археалогія|археолаг]], грамадскі дзеяч. * [[Юрка Гаўрук]] — беларускі паэт і перакладчык, з восені 1925 — дацэнт кафедры беларускай мовы і літаратуры. * [[Сяргей Сцяпанавіч Захараў]] — доктар сельскагаспадарчых навук (1958), прафесар (1959). Дэкан агранамічнага факультэта (1950—1951), прарэктар па навуковай рабоце (1951—1953), загадчык кафедры земляробства 1954—1974. * [[Андрэй Ігнатавіч Івіцкі]] (1904—1992) — вучоны ў галіне меліярацыі, доктар тэхнічных навук, прафесар. Скончыў акадэмію ў 1925 годзе. * [[Анатоль Маісеевіч Каган]] — дэкан эканамічнага факультэта, доктар эканамічных навук, з 2007 — прафесар кафедры аграбізнесу. * [[Сяргей Вітальевіч Касьяненка]] — доктар сельскагаспадарчых навук. Скончыў акадэмію ў 1978 годзе. * [[Аляксандр Паўлавіч Курдзека]] — рэктар БСГА (з 2008), прафесар кафедры фізіялогіі, біятэхналогіі і ветэрынарыі. * [[Ігар Міхайлавіч Курбатаў]] — доктар навук, у 1954—1969 гг. загадчык кафедры фізіялогіі раслін і мікрабіялогіі. * [[Уладзімір Маісеевіч Ліўшыц]] — кандыдат філасофскіх навук, у 1972—2007 гг. — дацэнт, прафесар кафедр філасофіі і паліталогіі, права і маркетынга, гісторыі права і дзяржавы, рэдактар часопіса «Вестник Белоруской государственной сельскохозяйственной академии», ганаровы прафесар акадэміі. * [[Іосіф Майсеевіч Ліўшыц]] — беларускі вучоны ў галіне гідралогіі. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларусі (1954). * [[Міхаіл Васілевіч Рытаў]] — вучоны-аграном. * [[Віталь Георгіевіч Стралкоў]] (1930—2000) — вучоны ў галіне сельскай гаспадаркі, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар. У 1977—1998 гг. загадчык кафедры кормавытворчасці. * [[Сяргей Уладзіміравіч Фамін]] — беларускі паэт, у 1930-х выкладчык беларускай і рускай мовы і літаратуры. * [[Марк Залманавіч Фрэйдзін]] — кандыдат эканамічных навук, прафесар, заслужаны эканаміст БССР. * [[Іван Іванавіч Ціцянкоў]] — беларускі палітычны дзеяч. * [[Аляксандр Рымавіч Цыганаў]] — доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, акадэмік НАН Беларусі, акадэмік РАСГН, рэктар БДСГА (з 1995). == Артыкулы ў энцыклапедыях == * У. М. Ліўшыц. Горкі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. — Мінск.: 1996. Т. 3. — С. 89—91. * У. М. Ліўшыц. Горы-Горацкая земляробчая школа // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. — Мінск.: 1996. Т. 3. — С. 93. * У. М. Ліўшыц. Горы-Горацкі земляробчы інстытут // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. — Мінск.: Т. 3. 1996. Т.3 — С. 93—91. * У. М. Ліўшыц. Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Мінск.: Т. 1. 1993. — С. 414—415. * У. М. Ліўшыц. Горы-Горацкая земляробчая школа // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Мінск.: 1997. Т. 5. — С. 367. * У. М. Ліўшыц. Горы-Горацкі земляробчы інстытут // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Мінск.: 1997. Т. 5. 1997. С. 367—368 * У. М. Ліўшыц. Горкі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Мінск.: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі, 1997. Т. 5. — С. 360. * У. М. Ліўшыц. Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Мінск.: 1995. Т. 2. — С. 492. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Архітэктура Беларусі (1993)|}} * {{Крыніцы/БелЭн|2|||429}} * {{Крыніцы/БелЭн|5|||367—368}} * Белорусская сельскохозяйственная академия. Соавт.: Н. Н. Добролюбов, В. М. Лившиц. Минск: «Ураджай», 1986. — 126 с., ил. ISBN 5-7860-0070-2 * Белорусская сельскохозяйственная академия. 150 лет. Краткий очерк истории и деятельности. Соавт.: В. М. Лившиц, Немыкина И. А., Добролюбов Н. Н., Дюбакова М. Г., Зябкина З. Ф., Ковалев П. А., Кожемяков И. С., Шитов Н. А., Зосимов М. В.. Пуговко А. В., Шерснев П. М., Назаров С. И., Минск: «Ураджай», 1990. — 277 с., 8 л. ил. ISBN 5-7860-0070-2 * Белорусская сельскохозяйственная академия. 150 лет. Иллюстрированный буклет. Авторы текста. Соавт.: Н. Н. Добролюбов,В. М. Лившиц. Минск: «Полымя», 1990. — 32 с. ISBN 985-61-09-8 * Белорусская сельскохозяйственная академия. Памятники и памятные места. Соавт.: Добролюбов Н. Н.,В. М. Лившиц. Минск: «Ураджай»,1990. — 93 с. ISBN 5-7860-0551-8 * Белорусская государственная сельскохозяйственная академия: памятники и памятные места (к 180-летию со дня открытия) . Соавт.: Цыганов, А. Р. Великанов, В. В. Чечёткин, А. С. — Горки : БГСХА, 2020. — 283 с. ISBN 978-985-882-020-6. * Добролюбов Н. Н.,В. М. Лившиц .Белорусская сельскохозяйственная академия — первое в России высшее сельскохозяйственное учебное заведение. Материал в помощь лектору. К 150-летию со дня открытия. Минск: Белорусское республиканское общество «Знания»,1990. — 24 с. * Летапіс Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі (1836—1995 гг.). аўт.-склад. У. М. Ліўшыц Горки: ред.-изд. отдел БСХА, 1995. — 208 с. ISBN 985-6120-11-Х * Беларуская сельскохозяйственная акадэмия (на рус. и бел. языках). 155 лет. Иллюстрированный буклет. Соавт. Цыганав А. Р. У. М. Ліўшыц. Минск: отдел культуры Горецкого райисполкома, 1995. — 48 с. ISBN 985-6120-09-8 * Горецкие сельскохозяйственные учебные заведения. Очерки истории (1836—1919 гг.). Соавт.:Лившиц В. М., Дюбакова М. Г., Зябкина З. Ф., Цыганов А. Р., Горки: отдел культуры Горецкого райисполкома, 1997. — 164 с. ISBN 985-6120-18-7 * Горы — Горецкий земледельческий институт. Выдающиеся ученые и профессора. Соавт.:Лившиц В. М., В.Немыкин, А. Р. Цыганов. Горки: отдел культуры Горецкого райисполкома, 1999. — 169 с., ил. 4 л. ISBN 985-6120-42-Х * Летопись Белорусской государственной сельскохозяйственной академии 1836—2000 г. Авт.-сост. В. М. Лившиц, 3-е изд., испр. и доп. Горки: ред.изд. отдел БГСХА, 2000. — 212 с. ISBN 985-6120-51-9 * ''У. М. Ліўшыц.'' Раскопкі вакол горацкага «Парнаса». Літаратуразнаўчыя нарысы. Горкі: адзел культуры Горацкага райвыканкама, 2001. — 194 с., ил. 20. ISBN 985-6120-44-6 * Ліўшыц, У. М. Літаратурныя раскопкі акадэмічнага «Парнаса» : літаратуразнаўчыя нарысы (да 180-годдзя Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі) / У. М. Ліўшыц. — Горкі : БДСГА, 2020. — 316 с. ISBN 978-985-7231-46 * Кафедра механизации животноводства и электрификации сельскохозяйственного производства (к 50-летию со дня основания). Соавт.: В. А. Шаршунов,В. М. Лившиц, А. В. Червяков. Горки:, ред.изд. отдел БГСХА, 200. — 86 с. * Белорусская государственная сельскохозяйственная академия. Научно-педагогические школы и основные направления научных исследований. Соавт.: А. Р. Цыганов,В. М. Лившиц, П. А. Саскевич, А. М. Карташевич, Э. А. Петрович. Горки: ред.- изд. отдел БГСХА, 2001. — 120 с. * Первый послевоенный ректор академии. Соавт.: Цыганов А. Р. Лившиц В. М. Горки: ред.-изд. отдел БГСХА, 2001. — 25 с. ISBN 985-6120-64-0 * Белорусская государственная сельскохозяйственная академия (студенту-первокурснику). Соавт. А. Р. Цыганов, В. М. Лившиц. Горки: ред.изд. отдел БГСХА, 2001, 60 с. ISBN 985-6120-61-6 * Выдающий агрохимик Беларуси. Соавт.: А. Р. Цыганов,В. М. Лившиц, М. А. Кадыров. Горки: отдел культуры Горецкого райисполкома, 2003. — 32 с., ил. 5 л. ISBN 985-6120-7-5 * Инновационные разработки Белорусской сельскохозяйственной академии Соавт.: А. Р. Цыганов,В. М. Лившиц, М. В. Шалак. Могилев: обл.типография им. С.Соболя, 2005. — 240 с., ил. ISBN 985-6738-58-X * Белорусская государственная сельскохозяйственная академия. История в биографиях ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук. 165 лет. (1840—2005). Соавт. А. Р. Цыганов,В. М. Лившиц. Могилев: обл.типография им. С.Соболя, 2005. — 144 с. * Летопись Белорусской сельскохозяйственной академии (1836—2005), 4-е изд., испр. и доп. Авт.-сост. В. М. Лившиц, Горки: ред.- изд. отдел УО «БГСХА», 2005. — 214 с. * Ліўшыц У. М. Горкі: Старонкі гісторыі. Мінск: «Красико — принт», 2007. — 312 с., ил.16 л. ISBN 985-405-384-9 * Научно-педагогические школы Белорусской государственной сельскохозяйственной академии: история восхождения (к 170 — летию академии). Соавт. А. П. Курдеко, А. Р. Цыганов,В. М. Лившиц, М. В. Шалак, К. П. Сучков. Минск: «Экоперспектива», 2009. −196 с. ISBN 985-469-31-01 * Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія: гісторыя і сучаснасць.100 пытанняў і адказаў (1840—1919).Частка 1. Сааўт. А. П. Курдзека, А. Р. Цыганаў, У. М. Ліўшыц. Горкі: 2010. — 145 с., іл. * Летопись Белорусской государственной сельскохозяйственной академии (1840—2010), 5-е изд., испр. и доп. Авт.-сост. Соавт. А. А. Герасимович,В. М. Лившиц. Горки: ред.- изд. отдел УО «БГСХА», 2010. — 182 с., ил. ISBN 985-467-295-3 == Спасылкі == {{Commonscat|}} * [http://baa.by/ Афіцыйны сайт БДСГА] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180808234431/http://young.baa.by/ |date=8 жніўня 2018 }} {{БДСГА}} {{Рэктары БДСГА}} {{ВНУ Беларусі}} {{Сельская гаспадарка Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія| ]] [[Катэгорыя:1840 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы сельскай гаспадаркі]] pfe50d98tqr1fll01vjuvtek6lgpa2r Акіяналогія 0 62623 5164456 3483075 2026-07-11T10:01:15Z Siarhei V 122587 5164456 wikitext text/x-wiki [[Выява:Ocean currents 1911.jpg|thumb|225px|right|Карта акіянічных цячэнняў, складзеная ў [[1911]] годзе]] '''Акіяналогія''' (ад акіян і стар.-грэч. Λόγος - меркаванне, навука) таксама '''Акіянаграфія''' (ад акіян і стар.-грэч. Γραφειν - пішу, апісваю) вывучае буйнамаштабнае ўзаемадзеянне [[акіян]]а і [[атмасфера|атмасферы]] і яго доўгаперыядычныя зменлівасці, хімічны абмен акіяна з мацерыком , атмасферай і дном, біёту і яе экалагічныя ўзаемадзеянні, устанаўлівае мясцовыя або лакальныя працэсы, якія адбываюцца за кошт абмену энергіяй і рэчывам паміж рознымі раёнамі акіяна. Акіяналогія ўяўляе сабой, па сутнасці, сукупнасць дысцыплін, што вывучаюць фізічныя, хімічныя і біялагічныя працэсы, працякаюць у акіяне ў цэлым, у яго асобных рэгіёнах (рэгіянальная акіянологія), у ўскраінных і ўнутраных морах. == Гл. таксама == * [[Жак Ружэры]] {{Фізічная геаграфія}} [[Катэгорыя:Акіяналогія| ]] [[Катэгорыя:Гідралогія]] [[Катэгорыя:Фізічная геаграфія]] {{Бібліяінфармацыя}} cc7g2cqtvsxqwncd57knvnpgu2lb7wq Акуляры 0 64944 5164439 3641888 2026-07-11T08:46:51Z KnowRight 131307 5164439 wikitext text/x-wiki [[Image:Briller2.JPG|thumb|Акуляры]] '''Акуляры''' — найбольш простае аптычнае прыстасаванне, якое выкарыстоўваецца для карэкцыі недахопаў аптычнай сістэмы [[вока]] або засцерагае яго ад механічных пашкоджанняў, уздзеяння агрэсіўных вадкіх і газападобных асяроддзяў, прамянёў святла. Складаюцца з дзвюх акулярных [[лінза]]ў (карэгавальныя акуляры) або спецыяльнага шкла (засцерагальныя акуляры) і аправы, якая забяспечвае неабходнае становішча лінзаў або шкла адносна вачэй. Акуляры з іншым мацаваннем аправы маюць асаблівыя назвы: [[манокль]], [[ларнет]] і [[пенснэ]]. Разнавіднасцю акуляраў можна лічыць кантактныя лінзы. Робяць іх з гнугкага празрыстага шкла і прыкладаюць непасрэдна да рагавіцы або склеры вока. Найбольшае пашырэнне маюць акуляры, прызначаныя для паляпшэння зроку пры [[блізарукасць|блізарукасці]] (міяпіі) і [[дальназоркасць|дальназоркасці]] (гіперметрапіі). Вытворчасць акуляраў рэгулюецца ў асноўным стандартамі ISO (ISO 12870 для апраў, ISO 8980 для лінзаў), стандартамі ANSI у ЗША (Z80.1 для модных лінзаў, Z87.1 для ахоўных акуляраў) і стандартамі EN, а таксама маркіроўкай CE у Еўропе. Разам яны вызначаюць, як аправы, лінзы і пакрыцці правяраюцца на аптычную дакладнасць, трываласць, хімічную бяспеку і ўстойлівасць да ўдараў.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://luxglasshub.com/blog/international-standards-for-eyeglass-manufacturing/|title=How Glasses Are Made: International Quality Standards|website=Lux Glass Hub|date=2026-06-26|access-date=2026-06-26}}</ref> == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|1|Акуляры}} == Зноскі == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Glasses}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] [[Катэгорыя:Афтальмалогія]] [[Катэгорыя:Зрок]] 5o4bjoi35lhlw6y83qge91oi985az3r 5164507 5164439 2026-07-11T11:32:49Z M.L.Bot 261 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/KnowRight|KnowRight]]) і адноўлена версія 3641888, зробленая JerzyKundrat: спам 5164507 wikitext text/x-wiki [[Image:Briller2.JPG|thumb|Акуляры]] '''Акуляры''' — найбольш простае аптычнае прыстасаванне, якое выкарыстоўваецца для карэкцыі недахопаў аптычнай сістэмы [[вока]] або засцерагае яго ад механічных пашкоджанняў, уздзеяння агрэсіўных вадкіх і газападобных асяроддзяў, прамянёў святла. Складаюцца з дзвюх акулярных [[лінза]]ў (карэгавальныя акуляры) або спецыяльнага шкла (засцерагальныя акуляры) і аправы, якая забяспечвае неабходнае становішча лінзаў або шкла адносна вачэй. Акуляры з іншым мацаваннем аправы маюць асаблівыя назвы: [[манокль]], [[ларнет]] і [[пенснэ]]. Разнавіднасцю акуляраў можна лічыць кантактныя лінзы. Робяць іх з гнугкага празрыстага шкла і прыкладаюць непасрэдна да рагавіцы або склеры вока. Найбольшае пашырэнне маюць акуляры, прызначаныя для паляпшэння зроку пры [[блізарукасць|блізарукасці]] (міяпіі) і [[дальназоркасць|дальназоркасці]] (гіперметрапіі). == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|1|Акуляры}} == Спасылкі == {{Commonscat-inline|Glasses}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] [[Катэгорыя:Афтальмалогія]] [[Катэгорыя:Зрок]] pzpe86187r7lv8g18eistr77yfy6cdj Осцін Чэмберлен 0 66018 5164454 4347254 2026-07-11T10:00:32Z DenisBorum 139498 5164454 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Чэмберлен}} {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = | арыгінальнае імя = | партрэт = | шырыня партрэта = | подпіс = | герб = | подпіс герба = | тытул = | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Джозеф Осцін Чэмберлен''' ({{lang-en|Joseph Austen Chamberlain}}; {{ДН|16|10|1863}} — {{ДС|17|3|1937}}) — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] дзяржаўны і палітычны дзеяч. Лаўрэат [[Нобелеўская прэмія міру|Нобелеўскай прэміі міру]] (1925). == Паходжанне, адукацыя == Сын [[Джозеф Чэмберлен|Джозефа Чэмберлена]]. Брат [[Невіл Чэмберлен|Невіла Чэмберлена]]. Вучыўся ў [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскім універсітэце]], потым у [[Парыж]]ы і [[Берлін]]е. == Палітычная дзейнасць == 3 1892 дэпутат [[Парламент Вялікабрытаніі|парламента]]. У 1902—1905, 1915—17, 1919—22 на розных міністэрскіх пасадах. У 1924—29 гадах міністр замежных спраў ва ўрадзе [[Стэнлі Болдуін]]а. Змагаўся за гегемонію Вялікабрытаніі ў Еўропе, у межах гэтай палітыкі падпісаў Рэйнскі гарантыйны пакт (1925). Ініцыятар разрыву дыпламатычных адносін Вялікабрытаніі з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у 1927 годзе. <blockquote>23 лютага 1927 года ён накіраваў [[Урад СССР|савецкаму ўраду]] ноту, у якой СССР быў абвінавачаны ў вядзенні «антыбрытанскай прапаганды». Нота папярэджвала, што працяг такой палітыкі непазбежна прывядзе да «анулявання гандлёвага пагаднення, умовы якога так відавочна парушаліся, і нават разрыў звычайных дыпламатычных адносін». Адносіны былі адноўлены ў 1929 годзе з прыходам да ўлады лейбарысцкага ўрада.</blockquote> З утварэннем у 1931 годзе міжпартыйнага ўрада Осцін Чэмберлен стаў Першым Лордам Адміралцейства. == Прэміі і ўзнагароды == Лаўрэат [[Нобелеўская прэмія міру|Нобелеўскай прэміі міру]] (1925) — разам з [[Чарлз Гейтс Даўэс|Чарлзам Гейтсам Даўэсам]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == ''Нікіцін М. Г.'' Чэмберлены // {{Крыніцы/БЭ|17}} {{Нобелеўская прэмія/мір 1901—1925}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Чэмберлен Осцін}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру]] [[Катэгорыя:Палітыкі Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Першыя лорды Адміралцейства]] [[Катэгорыя:Міністры замежных спраў Вялікабрытаніі]] 4at90h0pi4elvwacq7hojfnbitbsbzi Ніжні Рэйн (дэпартамент) 0 66236 5164224 4645631 2026-07-10T15:23:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164224 wikitext text/x-wiki {{Дэпартамент Францыі| Дэпартамент= Рэйн Ніжні| Дэпартамент-Фр=Bas-Rhin| нумар= 67| рэгіён=[[Эльзас]]| прэфектура=[[Страсбург]]| насельніцтва= 1,026 млн| год=1999| месца= 18| шчыльнасць= 216| плошча=4755 | акругі=7| кантоны=44| камуны=526 | pres_party= | img_coa=Blason département fr Bas-Rhin.svg }} '''Рэйн Ніжні''' (франц. Bas-Rhin) — дэпартамент на паўночным усходзе [[Францыя|Францыі]], адзін з дэпартаментаў рэгіёна [[Эльзас]]. Парадкавы нумар 67. Адміністрацыйны цэнтр — [[Страсбург]]. Насельніцтва 1,026 млн чалавек (18-е месца сярод дэпартаментаў, даныя [[1999]] г.). Плошча тэрыторыі 4755 км². Праз дэпартамент працякае рака [[Рэйн]]. Дэпартамент уключае 7 акруг, 44 кантона і 526 камун. Ніжні Рэйн — адзін з першых 83 [[дэпартаменты Францыі|дэпартаментаў]], створаных у [[сакавік]]у [[1790]] г. Двойчы пасля свайго стварэння Ніжні Рэйн апыняўся ў складзе Германіі: першы раз (з [[1871]] па [[1918]] г.) — у выніку паразы ў франка-прускай вайне, другі (з [[1940]] па [[1945]] г.) — падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. == Спасылкі == {{Commons|}} * [http://www.Bas-Rhin.pref.gouv.fr/ Prefecture] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/19990428013839/http://www.bas-rhin.pref.gouv.fr/ |date=28 красавіка 1999 }} * [http://www.cg67.fr/ Conseil general] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090427034612/http://www.cg67.fr/ |date=27 красавіка 2009 }} {{Дэпартаменты Францыі}} {{бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Ніжні Рэйн (дэпартамент)| ]] azlegfj2nglim2n5oba3498bzd059fh Ніжагародскі метрапалітэн 0 69132 5164220 5064347 2026-07-10T15:12:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164220 wikitext text/x-wiki {{Метро | Назва = Ніжагародскі метрапалітэн | Лагатып = [[Файл:NNMetro.svg|200px]] | Краіна = {{RUS}} | Горад = [[Выява:Coat of Arms of Nizhny Novgorod.svg|20px]] [[Ніжні Ноўгарад]] | Адкрыт = [[20 лістапада]] [[1985 год у гісторыі метрапалітэна|1985]] | Даўжыня = 21,6 км | Станцыі = 15 | Лініі = 2 | Пасажыры = 83,3 тыс. (2016)<ref name="АМ2013" /> | Пасажыры1 = 30,421 млн. (2016)<ref name="АМ2013">{{cite web|url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf|title=Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2016 год|publisher=Международная ассоциация «Метро»|accessdate=2018-11-21|archive-date=31 кастрычніка 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031100507/http://www.asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf|url-status=dead}}</ref> | Схема ліній = [[Файл:Nizhny Novgorod Metro map ru.svg|250px]] }} '''Ніжагародскі метрапалітэн''' (да 1992 — '''Горкаўскі метрапалітэн''') — сістэма ліній [[метрапалітэн]]а ў [[Ніжні Ноўгарад|Ніжнім Ноўгарадзе]], трэцяя на тэрыторыі [[Расія|Расіі]], дзясятая на тэрыторыі [[СССР]]. Складаецца з дзвюх ліній: Аўтазаводскай і Сормаўскай. Па стане на 2018 год дзейнічаюць 15 станцый (14 падземных мелкага залажэння і 1 наземная), даўжыня ліній складае 21,6 км, штодзённы пасажырапаток — каля 83,3 тыс. чалавек. == Гісторыя == Гісторыя Ніжагародскага метрапалітэна пачынаецца ў кастрычніку [[1973 год у гісторыі метрапалітэна|1973]] года, калі да распрацоўкі першай чаргі метрапалітэна прыступілі праекціроўшчыкі маскоўскага інстытута «Метрагіпратранс». Будаўніцтва пачалося 17 снежня [[1977 год у гісторыі метрапалітэна|1977]] года. 20 лістапада [[1985 год у гісторыі метрапалітэна|1985]] года быў адкрыты рух цягнікоў на першым участку Аўтазаводскай лініі працягласцю 6,8 км з шасцю станцыямі («Маскоўская», «Чкалаўская», «Ленінская», «Зарэчная», «Рухавік Рэвалюцыі» і «Пралетарская»). Метрапалітэн звязаў паўднёва-заходнія прамысловыя раёны горада на левым беразе [[Ака|Акі]] з чыгуначным вакзалам. У далейшым лінія метро была працягнута ў паўднёва-заходнім кірунку: 8 жніўня [[1987 год у гісторыі метрапалітэна|1987]] года адкрыліся станцыі «Аўтазаводская» і «Камсамольская», а 15 лістапада [[1989 год у гісторыі метрапалітэна|1989]] года — станцыі «Кіраўская» і «Парк Культуры». 20 снежня [[1993 год у гісторыі метрапалітэна|1993]] года былі ўведзены ў эксплуатацыю дзве станцыі другой, Сормаўскай, лініі — «Канавінская» і «Бурнакаўская», 9 верасня [[2002 год у гісторыі метрапалітэна|2002]] года адкрылася наземная станцыя «Буравеснік». Дзве лініі Ніжагародскага метрапалітэна працавалі як адна (на станцыі «Маскоўская» адбывалася змена напрамку руху з адной лініі на іншую). У 2000 годзе пачалося будаўніцтва [[Метрамост|метрамаста]] праз Аку для падаўжэння Аўтазаводскай лініі ў гістарычную нагорную частку горада. 4 лістапада [[2012 год у гісторыі метрапалітэна|2012]] года быў адкрыты рух па метрамосце да новай станцыі «Горкаўская». == Лініі == {| border="1" cellpadding="3" style="margin: 0 auto; border-collapse: collapse; text-align: center;" |- !style="background: whitesmoke;"|#!!style="background: whitesmoke;"|Назва!!style="background: whitesmoke;"|Канцавыя станцыі!!style="background: whitesmoke;"|Колер!!style="background: whitesmoke;"|Уведзена ў строй!!style="background: whitesmoke;"|Колькасць станцый!!style="background: whitesmoke;"|Працягласць (км) |- |[[Файл:NNMetro Line 1.svg|64px]] |style="text-align: left;"|[[Аўтазаводская лінія (Ніжні Ноўгарад)|Аўтазаводская]] |«Горкаўская» — «Парк Культуры»||style="background: #f11013;"|<span style="color:white;">Чырвоны</span>||20.11.1985||11||14,5 |- |[[Файл:NNMetro Line 2.svg|64px]] |style="text-align: left;"|Сормаўская |«Буравеснік» — «Стрэлка»||style="background: #137cb5;"|<span style="color:white;">Сіні</span>||20.12.1993||5||7,1 |- |[[Файл:NNMetro Line 3.svg|64px]] |style="text-align: left;"|Нагорная (праектаваная) |«Крамлёўская» — «Навінкі»||style="background: #12a300;"|<span style="color:white;">Зялёны</span>||праектуецца|| || |- | |style="text-align: left;"|'''Усяго:''' | || || ||'''15'''||'''21,6''' |} ''Заўвага: На Аўтазаводскай лініі арганізаваны правабаковы рух, на Сормаўскай лініі — левабаковы.'' <gallery class=center> Выява:NN Metro Park Kultury station 11-2018.jpg|Станцыя «Парк Культуры» Выява:NN Metro Gorkovskaya station 11-2018.jpg|Станцыя «Горкаўская» Выява:NN Metro Moskovskaya station 11-2018.jpg|Станцыя «Маскоўская» Выява:NN Metro Moskovskaya station 09-2018-2.jpg|Вагон 81-717.6 на станцыі «Маскоўская» Выява:NN Metro Kanavinskaya station 11-2018.jpg|Станцыя «Канавінская» Выява:NN Metro Strelka station 11-2018.jpg|Станцыя «Стрэлка» Выява:Nizhny Novgorod Metro Bridge.jpg|Метрамост </gallery> == Рухомы састаў, дэпо == У Ніжагародскім метрапалітэне з моманту адкрыцця па цяперашні час выкарыстоўваюцца вагоны 81-717/714 («нумарныя»), адзін састаў з вагонаў 81-717.5/714.5 (эксплуатуецца з 2009 года) і тры саставы 81-717.6/714.6, закупленыя перад адкрыццём станцыі «Горкаўская». У метрапалітэне адзінае электрадэпо «Пралетарскае», у ім знаходзіцца 21 састаў (дэпо разлічана на 32 саставы), адначасова на лініі працуюць ад 10 да 14 саставаў. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commonscat|Nizhny Novgorod Metro}} * {{cite web | url = http://www.metronn.ru/ | title = Афіцыйны сайт | language = ru}} * {{cite web | url = http://www.transp.nnov.ru/metropolitan | title = Ніжагародскі метрапалітэн | date = | publisher = Транспарт Ніжняга Ноўгарада | language = ru}} * {{cite web | url = http://www.archiv.nnov.ru/?id=4166 | title = З гісторыі будаўніцтва Ніжагародскага метрапалітэна | date = | publisher = Дзяржаўная архіўная служба Ніжагародскай вобласці | language = ru}} {{Метрапалітэны Расіі}} [[Катэгорыя:Ніжагародскі метрапалітэн| ]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе]] [[Катэгорыя:1985 год у Расіі]] fznp9el2uctd46u8yujzrfp130imkq8 Па-дэ-Кале (дэпартамент) 0 69653 5164310 4645650 2026-07-10T21:31:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164310 wikitext text/x-wiki {{Дэпартамент Францыі| Дэпартамент=Па-дэ-Кале| Дэпартамент-Фр=Pas-de-Calais| нумар= 62| рэгіён=[[Поўнач — Па-дэ-Кале]]| прэфектура=[[Арас]]| | насельніцтва= 1,442 млн| год=1999| месца= 5| шчыльнасць= 216| плошча=6671 | акругі=7| кантоны=77| камуны=894 | img_coa=Pas de Calais Arms.svg }} '''Па-дэ-Кале''' ({{lang-fr|Pas-de-Calais}}) — дэпартамент на паўночным усходзе [[Францыя|Францыі]], адзін з дэпартаментаў рэгіёна [[Нор-Па-дэ-Кале]]. Парадкавы нумар — 8. Адміністрацыйны цэнтр — [[Арас]]. Насельніцтва — 1,442 млн чалавек (5-е месца сярод дэпартаментаў, даныя [[1999]] г.). Плошча тэрыторыі 6671 км². На захадзе дэпартамент абмываецца водамі праліва Па-дэ-Кале. Праз дэпартамент працякаюць рэкі: [[Рака Ацье]], [[Рака Канш]], [[Рака Тэмуаз]], [[Рака Ліян]], [[Рака Сансе]] і іншыя, а таксама праходзіць [[Паўночны канал]]. Дэпартамент уключае 7 акруг, 77 кантонаў і 894 камуны. Па-дэ-Кале — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку [[1790]] г. Знаходзіцца на тэрыторыі былой правінцыі [[Булане]], [[Панцье]] і [[Артуа]]. == Спасылкі == {{Commons|}} * [http://www.pas-de-calais.pref.gouv.fr/ Prefecture website] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131023053723/http://www.pas-de-calais.pref.gouv.fr/ |date=23 кастрычніка 2013 }} (in French) * [http://www.cg63.fr/ Conseil General website] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20041203013843/http://www.cg63.fr/ |date=3 снежня 2004 }} (in French) {{Дэпартаменты Францыі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Па-дэ-Кале (дэпартамент)| ]] 6by2tj9uqdseeat4bjlekhfstl5vq29 Камп’ютарная гульня 0 76217 5164397 5163637 2026-07-11T05:26:58Z Emilia Noah 155537 /* Літаратура */ 5164397 wikitext text/x-wiki {{Не блытаць|Відэагульня}} '''Камп’ю́тарная гульня́''' — [[камп’ютарная праграма]], прызначаная для арганізацыі [[гульня]]вога працэсу на [[камп’ютар]]ы. Існуюць спробы вылучыць камп’ютарныя гульні як асобную вобласць [[мастацтва]], нараўне з [[Тэатр|тэатрам]] і [[Кінематограф|кіно]].<ref>[http://oldgames.ru/tesaurus/200/16306/ Артыкул на сайце Oldgames.ru] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101219022615/http://oldgames.ru/tesaurus/200/16306/|date=19 снежня 2010}} {{Ref-ru}}</ref> Паняцці «камп’ютарная гульня» і «відэагульня» не з’яўляюцца цалкам тоеснымі. Відэагульня — шырэйшая катэгорыя, якая ахоплівае гульні для камп’ютараў, [[гульнявая прыстаўка|гульнявых прыставак]], аркадных аўтаматаў, мабільных прылад і іншых электронных сістэм.<ref name="cambridge">{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/computer-game|title=Computer game|website=Cambridge Dictionary|publisher=Cambridge University Press|access-date=25 чэрвеня 2026|language=en}}</ref> == Асаблівасці == У адрозненне ад гульняў для закрытых прыставак, камп’ютарныя гульні звычайна працуюць у больш зменлівым апаратным асяроддзі: на камп’ютарах з рознымі [[працэсар]]амі, [[відэакарта]]мі, аб’ёмам [[аператыўная памяць|аператыўнай памяці]], маніторамі і перыферыйнымі прыладамі. Таму для іх часта пазначаюцца мінімальныя і рэкамендаваныя сістэмныя патрабаванні. Асноўнымі сродкамі кіравання ў камп’ютарных гульнях традыцыйна з’яўляюцца [[клавіятура]] і [[камп’ютарная мыш]], але выкарыстоўваюцца таксама [[геймпад]]ы, [[джойсцік]]і, рулі, педалі, гарнітуры [[віртуальная рэальнасць|віртуальнай рэальнасці]] і іншыя кантролеры. Для камп’ютарнай платформы асабліва характэрныя змена графічных налад, падтрымка мадыфікацый, карыстальніцкіх карт, неафіцыйных перакладаў, асобных сервераў і дадатковых праграм для сувязі, трансляцый або запісу гульнявога працэсу. == Гісторыя == {{Main|Гісторыя камп’ютарных гульняў}} [[Файл:IBM PC 5150.jpg|міні|[[IBM PC]] 5150 — адзін з сімвалаў ранняй эпохі персанальных камп’ютараў]] Раннія камп’ютарныя гульні з’явіліся ў навуковых цэнтрах і ўніверсітэтах, дзе былі даступны вялікія вылічальныя машыны. У 1950—1960-я гады яны ствараліся як эксперыменты, дэманстрацыі магчымасцей камп’ютарнай тэхнікі або студэнцкія праекты. Першай праграмнай камп’ютарнай гульнёй на ўніверсальным камп’ютары лічыцца ''[[OXO]]'', якая з’явілася ў [[1952]] годзе. Яна імітуе гульню «[[крыжыкі-нулікі]]», створаная А. С. Дугласам як частка яго доктарскай [[Дысертацыя|дысертацыі]] ў [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскім універсітэце]]. Гульня працавала на вялікім універсітэцкім камп’ютары, вядомым як [[EDSAC]] ({{lang-en|Electronic Delay Storage Automatic Calculator}}).<ref name="chm">{{Cite web|url=https://www.computerhistory.org/timeline/1952/|title=1952|website=Timeline of Computer History|publisher=Computer History Museum|language=en|access-date=26 чэрвеня 2026}}</ref> У [[1958]] годзе [[Уільям Хігінботам]], які дапамагаў будаваць першую [[Ядзерная зброя|ядзерную бомбу]] ў [[Брукхэйвенская нацыянальная лабараторыя|Брукхэйвенскай нацыянальнай лабараторыі]] ([[Аптан (акруга)|Аптан]], [[Нью-Ёрк]]), для забавы наведнікаў стварыў «[[Tennis for Two]]» («Тэніс для дваіх»). [[Файл:Spacewar!-PDP-1-20070512.jpg|міні|''Spacewar!'' на камп’ютары PDP-1]] У [[1962]] годзе [[Стыў Расэл]] распрацаваў гульню [[Spacewar!]]. Гульня працавала на [[Мінікамп’ютар|мінікамп’ютары]] [[PDP-1]] і хутка распаўсюдзілася па ўніверсітэтах краіны. Масавае развіццё камп’ютарных гульняў пачалося з пашырэннем хатніх і персанальных камп’ютараў у канцы 1970-х — 1980-я гады. Платформы [[Apple II]], [[Commodore 64]], ZX [[Spectrum]], [[Atari]], [[Amiga]] і [[IBM PC]] зрабілі гульні часткай хатняга карыстання камп’ютарам. У гэты перыяд актыўна развіваліся тэкставыя прыгоды, аркады, ролевыя гульні, эканамічныя і ваенныя стратэгіі, сімулятары тэхнікі. У 1990-я гады важнымі фактарамі сталі распаўсюджанне [[CD-ROM]], гукавых карт, [[Трохмерная графіка|трохмернай графікі]] і [[Лакальная сетка|лакальных сетак]]. 2000—2010-я гады цэнтральнае месца занялі [[Лічбавая дыстрыбуцыя|лічбавая дыстрыбуцыя]], анлайн-сэрвісы, [[Незалежная распрацоўка відэагульняў|незалежная распрацоўка]], [[Гульнявы рухавік|гульнявыя рухавікі]] агульнага прызначэння, [[Кіберспорт|кіберспорт]] і мадэль рэгулярных абнаўленняў. У 2020-я гады камп’ютарныя гульні захоўваюць асобнае месца ў сусветнай гульнявой індустрыі побач з кансольнымі і мабільнымі гульнямі. Паводле [[Newzoo]], у 2025 годзе сусветны рынак гульняў дасягнуў 201,6 млрд долараў ЗША, а сегмент ПК-гульняў вырас да 43,6 млрд долараў і паказаў найвышэйшы гадавы рост у наборы даных кампаніі.<ref name="newzoo2026">{{Cite web|url=https://newzoo.com/resources/blog/global-games-market-q2-2026|title=Global games revenue cracked $200 billion in 2025|website=Newzoo|date=18 чэрвеня 2026|access-date=25 чэрвеня 2026|language=en}}</ref> == Класіфікацыя == {{Main|Класіфікацыя камп’ютарных гульняў}}Камп’ютарныя гульні могуць быць класіфікаваны па некалькіх прыкметах: * '''[[Жанр відэагульняў|Жанр]]''': гульня можа належаць як да аднаго, так і да некалькіх жанраў, а ва ўнікальных выпадках — адкрываць новы або быць па-за ўсялякіх жанраў; * '''Колькасць гульцоў і спосаб іх узаемадзеяння''': гульня можа быць [[Аднакарыстальніцкая гульня|аднакарыстальніцкай]] — разлічанай на гульню аднаго чалавека, або [[Шматкарыстальніцкая гульня|шматкарыстальніцкай]] — разлічанай на адначасовую гульню некалькіх чалавек, а таксама весціся на адным камп’ютары, праз [[інтэрнэт]]; Асобнае месца займаюць [[Масавая анлайн-гульня|масавыя анлайн-гульні]], дзе вялікая колькасць гульцоў размяшчаецца ў адным гульнявым свеце. * '''Візуальнае прадстаўленне''': гульня можа як выкарыстоўваць графічныя сродкі афармлення, так і наадварот, быць тэкставай. Гульня таксама можа быць двухмернай або трохмернай. Ёсць і [[Гукавая гульня|гукавыя гульні]] — у іх замест графікі могуць выкарыстоўваюцца гукі. == У Беларусі == Найбольш вядомая беларуская студыя-распрацоўшчык камп’ютарных гульняў — кампанія [[Wargaming]], заснаваная ў [[Мінск]]у ў 1998 годзе. Яе галоўны праект ''[[World of Tanks]]'' стаў адной з найбольш вядомых масавых анлайн-гульняў, звязаных з Беларуссю. ''World of Tanks'' – не толькі як камерцыйны праект, але і як прыклад уплыву гульняў на цікавасць да ваеннай гісторыі і тэхнікі.<ref name="lastouski">{{Cite web|url=https://core.ac.uk/download/188320332.pdf|title=Публічная гісторыя і выклікі новай медыйнай сітуацыі|last=Ластоўскі|first=А.|publisher=Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|year=2017|access-date=25 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="efimova">{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/249757/1/%D0%95%D1%84%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%B4%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D1%91%D0%B6%D1%8C_8_%202020-035-041.pdf|title=Компьютерные игры в жизни современной молодежи|last=Ефимова|first=Н. В.|author2=Богдан Е. И.|author3=Жешко Е. И.|publisher=Белорусский государственный университет|year=2020|access-date=25 чэрвеня 2026|language=ru}}</ref> Беларуская гульнявая індустрыя не абмяжоўвалася Wargaming. Напрыклад, у 2015 годзе ў Мінску прайшоў першы [[Global Game Jam Minsk]], у якім удзельнічалі распрацоўшчыкі з Мінска, [[Брэст]]а, [[Гомель|Гомеля]], [[Бабруйск]]а і [[Амстэрдам]]а; з 16 заяўленых праектаў 14 былі прадстаўлены на лакальным конкурсе.<ref name="ggj">{{Cite web|url=https://devby.io/news/global-game-jam-minsk-2015-kak-sdelat-igru-za-48-chasov|title=Global Game Jam Minsk 2015: как сделать игру за 48 часов?|website=dev.by|date=16 сакавіка 2015|access-date=25 чэрвеня 2026|language=ru}}</ref> У тым жа годзе ў Мінску ў межах MobileOptimized прайшоў Games Day і бясплатная выстава гульняў беларускіх студый і індзі-распрацоўшчыкаў.<ref name="gameday">{{Cite web|url=https://devby.io/news/game-day-free-expo-igr-v-minske|title=Game Day + free EXPO игр в Минске|website=dev.by|date=7 ліпеня 2015|access-date=25 чэрвеня 2026|language=ru}}</ref> == Беларуская мова і лакалізацыя == Прысутнасць [[Беларуская мова|беларускай мовы]] ў камп’ютарных гульнях застаецца абмежаванай, але прыкметнай. Лакалізацыя можа быць спосабам папулярызацыі беларускай мовы і ўзбагачэння яе слоўнікавага складу.<ref name="shakel">{{Cite web|url=https://libeldoc.bsuir.by/bitstream/123456789/47300/1/Shakel_Belaruskaya.pdf|title=Беларуская лакалізацыя камп’ютарных гульняў|last=Шакель|first=Р. В.|author2=Лазарэнка А. А.|publisher=БДУІР|year=2022|access-date=25 чэрвеня 2026}}</ref> Сярод гульняў з падтрымкай беларускай мовы або беларускімі мадыфікацыямі, згадваюцца ''[[World of Tanks]]'', ''[[Легенды Айзенвальда|Legends of Eisenwald]]'', ''[[Minecraft]]'' і аматарскі пераклад для ''[[Mount & Blade II: Bannerlord]]''.<ref name="shakel" /> == Гл. таксама == * [[Відэагульня]] * [[Гісторыя камп’ютарных гульняў]] * [[Геймплэй]] * [[Кіберспорт]] * [[Гульнявы рухавік]] * [[Спіс відэагульняў з беларускай лакалізацыяй]] == Зноскі == {{Reflist}} == Літаратура == * Ефимова Н. В., Богдан Е. И., Жешко Е. И. Компьютерные игры в жизни современной молодежи // ''Социальная, культурная и международная коммуникация молодежи''. — Мінск: БДУ, 2020. — С. 35—41. * Ластоўскі А. Публічная гісторыя і выклікі новай медыйнай сітуацыі // ''Гісторыя і грамадазнаўства''. — 2017. * Шакель Р. В., Лазарэнка А. А. Беларуская лакалізацыя камп’ютарных гульняў // ''58-я Научная конференция аспирантов, магистрантов и студентов БГУИР''. — Мінск: БДУІР, 2022. — С. 134—135. {{Commonscat|Computer games}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{Жанры камп’ютарных гульняў}} [[Катэгорыя:Відэагульні]] [[Катэгорыя:Платформы відэагульняў]] bnabtnw332b8yte6l3oyqr8jw6m64pm Палтава 0 80059 5164423 4971423 2026-07-11T07:38:46Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164423 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна}} '''Палтава''' ({{lang-uk|Полтава}}) — [[горад]] на ўсходзе цэнтральнай часткі [[Украіна|Украіны]], на рацэ [[Ворскла]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Палтаўская вобласць|Палтаўскай вобласці]] і [[Палтаўскі раён|Палтаўскага раёна]]. Плошча 104,42 км². Насельніцтва 287 тыс. чал. (2024).<ref>[https://rada.info/upload/users_files/21054106/41e2a553683117b2e07dda528b354aee.pdf 5 старонка]</ref> == Вядомыя асобы == {{main|Вядомыя асобы Палтавы}} * [[Міхаіл Уладзіміравіч Алізаровіч]] (нар. 1965) — урач-нейрахірург. Кандыдат медыцынскіх навук (2005), дацэнт (2011). * [[Васіль Леанідавіч Амялянскі]] (1867—1928) — вучоны ў галіне [[Мікрабіялогія|мікрабіялогіі]], акадэмік * [[Барыс Львовіч Бразоль]] * [[Андрэй Міхайлавіч Данілка]] * [[Уладзімір Іванавіч Дзюба]], беларускі паэт, драматург * [[Ігар Уладзіміравіч Забара]] (нар. 1962) — беларускі акцёр, рэжысёр. * [[Анатоль Васільевіч Луначарскі]] * [[Уладзімір Іванавіч Пічэта]] ([[1878]]—[[1947]]) — беларускі савецкі гісторык, археолаг, педагог. * [[Уладзімір Іванавіч Свінарэнка]] (нар. [[1959]]) — беларускі архітэктар. * [[Ігар Алегавіч Траянчук]] (нар. 1956) — беларускі фізік. * [[Вера Ільінічна Юрціна]] (нар. 1935) — беларускі архітэктар. * [[Ігар Канстанцінавіч Лапацін]] (1923—2012) — беларускі заолаг. Доктар біялагічных навук (1965), прафесар (1966). == Адукацыя і навука == * [[Палтаўскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя Уладзіміра Караленкі]] * [[Нацыянальны ўніверсітэт «Палтаўская політэхніка імя Юрыя Кандрацюка»]] * [[Палтаўская дзяржаўная аграрная акадэмія]] * [[Палтаўскі ўніверсітэт эканомікі і гандлю]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * ''Бучневич, В.Е.'' [http://pismoref.ru/1102470551.html Записки о Полтаве и ее памятниках]{{Недаступная спасылка}} / В.Е. Бучневич. — Xарьков : САГА, 2008. — 2-е изд. Исправл. и дополн. — 449 с. (Репринтное воспроизв. издания Полтава: Типо-литогр. Губернск. Правл. 1902 г.). ISBN 978-966-2918-67-0. * ''Павловский, И.Ф.'' [http://histpol.pl.ua/ru/component/content/article?id=3577 Полтава. Исторический очерк ее, как губернского города в эпоху управления генерал-губернаторами (1802—1856)] / И.Ф. Павловский. — Полтава : Электрич. типо-литография Т-ва быв. "И. А. Дохман", 1910. — 238 с. * [http://histpol.pl.ua/ru/component/content/article?id=8580 Труды Полтавской Ученой Архивной Комиссии] / под ред. И.Ф. Павловского, А.Ф. Мальцева, Л.В. Падалки и В.А. Пархоменко. — Вып. 5. — Полтава : Электрич. тип. Г.И. Маркевича, Панский ряд, 1908. — 240 с. * [http://histpol.pl.ua/ru/glavnaya?id=8590 Труды Полтавской Ученой Архивной Комиссии] / под ред. И.Ф. Павловского, А.Ф. Мальцева и Л.В. Падалки. — Вып. 14. — Полтава : Электрич. тип. Г.И. Маркевича, Бульвар Котляревского, 1916. — 416 с. * ''Шандра, В.С.'' Генерал-губернаторства в Україні: XIX — початок XX ст. / В.С. Шандра. — Київ : НАН України, Ін-т історії України, 2005. — 427 с. {{Палтаўская вобласць}} {{Абласныя цэнтры Украіны}} [[Катэгорыя:Гарады Палтаўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Палтава| ]] cw27ksojzex2lbxn9pck68l004vytj3 Катэгорыя:Відэагульні 2008 года 14 87103 5164362 5163612 2026-07-11T00:37:28Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2008 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2008 года]]: Уніфікацыя назваў 5163612 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2008|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2008]] [[Катэгорыя:Творы 2008 года]] 28x5xngfgekm58jrt17uf9wppgw7pir Катэгорыя:Відэагульні 2007 года 14 87113 5164359 5163611 2026-07-11T00:23:48Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2007 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2007 года]]: Уніфікацыя назваў 5163611 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2007|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2007]] [[Катэгорыя:Творы 2007 года]] 9l38t0uoquzmphjff331367ds9i2m8u Могілкі 0 89504 5164278 5162936 2026-07-10T19:10:31Z M.L.Bot 261 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/~2026-38593-81|~2026-38593-81]]) і адноўлена версія 4552110, зробленая VladimirZhV 5164278 wikitext text/x-wiki [[File:Belarus-Minsk-Calvary Cemetery Entrance-1.jpg|thumb|Брама [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілак]] у Мінску]] '''Могілкі''' — участак тэрыторыі, адмыслова прызначаны для пахавання памерлых або іх праху пасля [[крэмацыя|крэмацыі]]. Пахаванне ў зямлі — старажытны і найбольш распаўсюджаны спосаб пахавання. Прадстаўнікоў розных канфесій у мінулым хавалі асобна, кожнага на сваіх могілках. Дыферэнцыяцыя па рэлігійнай прыналежнасці вызначала і ўласцівыя той ці іншай этнаканфесіянальнай групе пахавальныя абрады, спосабы пахаванняў, атрыбуты, сімволіку і мемарыяльныя знакі. Так, магілы праваслаўных размяшчаліся галавой на захад, католікаў — на ўсход. Мемарыяльнымі знакамі служылі крыж або камень з выявай крыжа (крыж ставілі звычайна ў галавах нябожчыка, камень — у нагах). На поўначы Беларусі сустракаліся масіўныя вычасаныя з каменю крыжы-жальнікі. У іудзеяў надгробнымі знакамі служылі камяні з выявай 6-канечнай зоркі, у мусульман ([[татары|татар]]) — 5-канечнай зоркі і паўмесяца. Ha могілках стараліся хаваць сем’ямі. Людзей нявызначанай веры, самагубцаў, тапельцаў хавалі за межамі могілак. Магільныя ўзгоркі часам пакрывалі драўлянымі прамавугольнікамі ў выглядзе века труны ці абгабляванымі гранёнымі калодамі. Час ад часу родзічы і блізкія нябожчыкаў падсыпалі надмагільныя бугаркі, абкладвалі іх дзёрнам або невысокім зрубам, абмуроўвалі, абнаўлялі мемарыяльныя знакі (у святочныя дні крыж абвязвалі ўзорнымі ручнікамі, фартушкамі, вянкамі), садзілі дрэвы, кветкі. На памінкі, радаўніцу, на велікодным тыдні на могілкі прыходзілі, каб аддаць даніну павагі і ўшанаваць памяць памерлых продкаў. За стан могілак адказваюць мясцовыя органы ўлады — сельскія і гарадскія Саветы дэпутатаў у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб пахаванні і пахавальнай справе» ад 25 кастрычніка 2001 года. == Гл. таксама == * [[Магіла]] == Літаратура == * Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя / Беларуская Савецкая Энцыклапедыя; рэдкалегія: І. П. Шамякін (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Мінск: БелСЭ, 1989. — 375 с. == Спасылкі == {{Commons|Category:Cemeteries|выгляд=міні}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пахавальныя традыцыі]] [[Катэгорыя:Могілкі| ]] 8hfnnd39ean89zm5aw30ebyovb71njf Шаблон:Ці ведаеце вы 10 90741 5164410 5163427 2026-07-11T06:34:46Z JerzyKundrat 174 абнаўленне звестак 5164410 wikitext text/x-wiki <noinclude> <!-- Калі ласка, новыя элементы дадавайце зверху, пасля папярэдняга абмеркавання --> <!-- паказ залежыць ад каляндарнай даты --> <!-- 0 — самы новы збор фактаў --> <br /></noinclude> {{#switch: {{ #expr: {{CURRENTDAY}} mod 10 | }} |0 = * '''[[Лінія Кармана]]''' служыць умоўнай мяжой паміж [[Атмасфера Зямлі|атмасферай Зямлі]] і [[Касмічная прастора|касмічнай прасторай]]. * Прадстаўнікі [[біялагічны род|роду]] '''[[рабкі (род птушак)|рабкоў]]''' маюць афарбоўку, прыстасаваную да маскіроўкі. * Асноўным матэрыялам для будаўніцтва абарончых замкаў часоў [[Гедымін]]а і [[Альгерд]]а была '''[[цэгла-пальчатка]]'''. * '''[[Філіп Фрэно|Паэт Амерыканскай рэвалюцыі]]''' славіў [[ром (напой)|алкагольны напой]] [[Вест-Індыя|Вест-Індыі]], як ключавы тавар амерыканскага гандлю. * '''[[Легенда Соннай Лагчыны]]''' вядома сваёй атмасферай жаху, спалучэннем [[фальклор]]у і [[гумар]]у. * Адной з галоўных прыстаней на [[Нёман]]е ў [[Віленская губерня|Віленскай губерні]] з’яўлялася '''[[Мікалаева (Іўеўскі раён)|Мікалаева]]'''. * [[Магілёў]]скі '''[[Беларускі нацыянальны камітэт (Магілёў)|Беларускі нацыянальны камітэт]]''' падтрымаў стварэнне [[БНР]]. |1 = * Вынікам [[рассейванне святла|рассейвання святла]] на завіслых часціцах і [[малекула]]х [[паветра]] з’яўляецца '''[[смуга (надвор’е)|смуга]]'''. * [[Папа Рымскі]] '''[[Віталіян]]''' у 666 годзе ўвёў у літургічны ўжытак [[арган]]. * Упершыню [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|савецкія войскі]] '''[[Афганскі паход Чырвонай арміі (1929)|ўвайшлі ў Афганістан]]''' у 1929 годзе. * Для працы над сцэнарам '''[[Мець і не мець (фільм)|фільма]]''', намінальна заснаванага на [[Мець і не мець|рамане]] [[Эрнэст Хемінгуэй|Эрнэста Хэмінгуэя]], быў прыцягнуты іншы [[Уільям Катберт Фолкнер|нобелеўскі лаўрэат]]. * На тэрыторыі стадыёна '''«[[Лакаматыў (стадыён, Гомель)|Лакаматыў]]»''' у [[Гомель|Гомелі]] існавала першая ў [[БССР]] [[Дзіцячая чыгунка (Гомель)|Дзіцячая чыгунка]]. * Жыхары [[Мінск]]а могуць назіраць за жывой прыродай у '''[[Лебядзіны (заказнік)|заказніку]]''' ў межах горада. * Адна са '''[[Святая Марыя (станцыя метро)|станцый метро]]''' ў [[Тэгеран]]е ўпрыгожана выявамі і скульптурамі з хрысціянскімі вобразамі. |2 = * [[Вавілон]]яне перанялі ў [[шумер]]аў '''[[Шасцідзесятковая сістэма злічэння|сістэму злічэння]]''' з асновай 60 і паклалі яе ў аснову сваёй [[Вавілонская астраномія|астраноміі]]. * Афіцыйнай мяжой [[Масква|Масквы]] да 1960 года была '''[[Малое кальцо Маскоўскай чыгункі|кальцавая чыгунка]]'''. * Пасля ўстанаўлення пабрацімскіх адносін з горадам [[Кіёта]] ў [[Кіеў|Кіеве]] быў закладзены '''[[Парк Кіёта (Кіеў)|парк]]''', аформлены ў [[Японскі сад|японскім стылі]]. * [[Кракадзіл]] стаў прычынай '''[[Катастрофа Let L-410 у Бандунду|авіякатастрофы]]''' ў [[ДР Конга]]. * Пункт дыслакацыі '''[[Расійская авіяцыйная група місіі ААН у Судане|расійскіх міратворцаў]]''' у [[Паўднёвы Судан|Паўднёвым Судане]] быў празваны Міхайлаўкай. * Штогод у першую суботу [[май|мая]] [[садоўнік]]і ўсяго свету '''[[Сусветны дзень голага садоўніка|яднаюцца з прыродай]]'''. |3 = * Аснова плаўніка '''[[кісцяпёрыя рыбы|кісцяпёрых рыб]]''' уяўляе сабой мускулістую лопасць, унутры якой знаходзіцца моцны [[шкілет]]. * '''[[Балтыйская града]]''' цягнецца ад [[Данія|Даніі]] на захадзе да [[Дзвіна|Дзвіны]] на ўсходзе. * У анамальна засушлівае і гарачае лета з [[Дзвіна|Дзвіны]] ўдалося дастаць '''[[Барысаў камень (Друя)|Барысаў камень]]''', які лічыўся страчаным. * Пасля [[Вывад савецкіх войск з Афганістана|вываду савецкіх войск]] з [[Афганістан]]а ў краіне заставалася група '''[[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Афганістане|ваенных спецыялістаў]]'''. * Падчас прэзідэнцтва [[Джордж Уокер Буш|Джорджа Буша-малодшага]] ў [[Белы дом|Белым доме]] жыла '''[[Індыя (котка)|Індыя]]'''. * '''[[Пустынныя ваўкі|Калумбійскіх наймітаў]]''' на [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|вайну ў Судане]] вербавалі падманам. * Сэрвіс '''[[Discord]]''' быў папулярызаваны [[геймер]]амі. |4 = * Самым далёкі ад [[Зямля|Зямлі]] '''[[(486958) Аракат|аб’ект]]''', які наведаў [[New Horizons|касмічны зонд]], знаходзіцца на адлегласці 6,5&nbsp;млрд&nbsp;км. * '''[[Звычайны лапатанос]]''' найлепш сярод [[асятровыя|асятровых]] адаптаваўся да жыцця ў рэках з моцнай плынню. * Толькі '''[[Віцебскі звон (1605)|адзіны звон]]''' [[Віцебск]]а перажыў пакаранне за забойства [[Іасафат Кунцэвіч|Іасафата Кунцэвіча]]. * Пры '''[[Парафіяльныя спісы (1857—1858)|спробе вызначыць]]''' этнічны склад [[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]] выявілі '''[[Чарнарусы|чарнарусаў]]''', '''[[Бужане (этнаграфічная група)|бужан]]''', [[яцвягі|яцвягаў]] ды [[Крывічы|крывічоў]]. * '''[[Верфольф (апалчэнне)|Нацысцкае падполле]]''' выкарыстоўвала пераклад дапаможніка [[Савецкі партызанскі рух (1941—1944)|савецкіх партызан]]. * У творчасці [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]] асабліва часта сустракаецца вобраз '''[[Акуліна Андрэеўна Барадуліна|маці]]'''. |5 = * Да [[Блакітная крыніца|Блакітнай крыніцы]], што паблізу [[Слаўгарад]]а, здзяйсняецца '''[[Паломніцтва і пакланенне «Блакітнай крыніцы»|пілігрымка]]'''. * '''[[Спаская царква (Вільня)|Спаская царква]]''' з’яўлялася важным элементам усходнехрысціянскай тапаграфіі старажытнай [[Вільня|Вільні]]. * Гістарычна тэрыторыя [[Смаленская вобласць|Смаленскай вобласці]] падзялялася на «[[Вялікаросы|вялікарускую]]» і '''«[[беларусы на Смаленшчыне|беларускую]]»''' часткі. * Першая на [[Беларусь|Беларусі]] '''[[Паўднёва-Беларуская гідралагічная станцыя|гідралагічная станцыя]]''' працавала на вадазборы ракі [[Ведрыч (рака)|Ведрыч]]. * Мексіканская мастачка [[Фрыда Кало]] намалявала на адным палатне адразу '''[[Дзве Фрыды|дзве версіі]]''' [[аўтапартрэт]]а. * У [[Скірмантава|Скірмантаве]] на Міншчыне штогод '''«[[ката пячы|пякуць ката]]»'''. |6 = * '''[[Я|Апошняя літара]]''' [[Беларускі алфавіт|беларускага алфавіта]] абазначае нелабіялізаваны [[галосныя|галосны]] [[гук (мова)|гук]] сярэдняга рада ніжняга пад’ёму. * Паводле адной з версій, правобразам [[Пагоня|герба «Пагоня»]] сталі выявы бога '''[[Пяркунас]]а''', які скакаў па небе. * Перакананне аўтарытэтных астраномоў аб тым, што [[астэроід]]аў існуе толькі чатыры, развянчаў '''[[Карл Людвіг Хенке|аматар]]'''. * '''[[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе|Савецкія вайскоўцы]]''' ў [[Ангола|Анголе]] дамагаліся паразумення з саюзнікамі праз святы. * Спрэчны характар '''[[Смерць Джэфры Эпштэйна|смерці]]''' [[Джэфры Эпштэйн]]а спарадзіў [[інтэрнэт-мем]]. * '''[[Абу Лулу|Суданскі генерал]]''' выхваляўся [[Разня ў Эль-Фашыры (2025)|масавымі забойствамі]] на прамой трансляцыі ў [[TikTok]]. * '''[[Гродзенскія вербы]]''' ў адрозненне ад '''[[Віленскія вербы|віленскіх]]''' маюць характэрную плоскую форму. |7 = * Пераламляльную здольнасць [[аптычная сістэма|аптычнай сістэмы]] характарызуе '''[[аптычная сіла]]'''. * Ананімнае '''«[[Пасланне да латын з іх жа кніг]]»''' накіравана супраць [[каталіцызм]]у і яго прапаведнікаў. * '''[[Мемарыяльны музей Халакосту (ЗША)|Мемарыяльны музей Халакосту]]''' ў [[Вашынгтон]]е з’яўляецца самым наведвальным гістарычным музеем свету. * Некаторы час на '''[[Пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ Расіі ў Сірыі|базе ВМФ Расіі]]''' ў [[Сірыя|сірыйскім]] [[Тартус]]е знаходзіўся толькі грамадзянскі персанал. * Напярэдадні буйных мерапрыемстваў у [[Рыа-дэ-Жанэйра]] звычайна праводзяцца '''[[Аперацыя «Стрымліванне»|паліцэйскія аперацыі]]'''. * Cучасныя '''[[чат-бот]]ы''' могуць выкарыстоўваць сістэмы [[Генератыўны штучны інтэлект|генератыўнага штучнага інтэлекту]], каб падтрымліваць размову. |8 = * Аўтарам першай вядомай [[Геліяцэнтрычная сістэма свету|геліяцэнтрычнай мадэлі]] быў '''[[Арыстарх Самоскі]]'''. * '''[[Дубовыя лясы]]''' ў [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыцы]] ўтварае [[дуб чырвоны]]. *'''[[Насір ад-Дзін Тусі]]''' пабудаваў у горадзе [[Мераге|Марага]] найбуйнейшую астранамічную абсерваторыю свайго часу. * Лічыцца, што першая камерцыйна паспяховая '''[[пішучая машынка]]''' была сканструявана ў [[ЗША]] ў 1867 годзе. * Брытанскі '''[[Марш палкоўніка Боўгі|вайсковы марш]]''' 1914 года стаў вельмі папулярны ў [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] дзякуючы яго жартаўлівай версіі. * Адметныя рысы '''[[беларускі арнамент|беларускага арнаменту]]''' ў [[Вышыўка|вышыўцы]] і [[Ткацтва|ткацтве]] — упарадкаванасць формы і [[чырвоны колер|чырвона]]-[[чорны колер|чорная]] каляровая гама на [[белы колер|белым]] фоне. |9 = * '''[[Доказ (логіка)|Доказ]]''' у [[логіка|логіцы]] не стварае ісціннасці выказвання, а з’яўляецца спосабам яе выяўлення. * [[Касмалогія|Касмолагі]] мяркуюць, што '''[[цёпла-гарачае міжгалактычнае асяроддзе|разрэджаная плазма]]''' запаўняе прастору паміж [[Галактыка|галактыкамі]]. * У [[Беларусь|Беларусі]] сустракаецца толькі адзін '''[[кароўка дваццацічатырохкропкавая|раслінаедны від]]''' [[божыя кароўкі|божых каровак]]. * Першая '''[[Агатка, або Прыезд пана|прафесійная опера]]''', галоўнымі героямі якой сталі беларусы, была паказана ў 1784 годзе ў [[Нясвіж]]ы. * Зборнік [[Шляхецкая гавэнда|шляхецкіх гавэндаў]] аўтарства [[Генрык Жавускі|Генрыка Жавускага]] лічыцца '''[[Успаміны Сапліцы|эталонным узорам]]''' гэтага жанру. * Пасля выхаду фільма '''«[[І бог стварыў жанчыну]]»''' актрыса [[Брыжыт Бардо]] набыла вядомасць. * '''«[[Вялікі слоўнік беларускай мовы]]»''' змяшчае каля 223 тысяч [[слова|слоў]]. }}<noinclude> [[Вікіпедыя:Праект:Ці ведаеце вы/Падрыхтоўка|Падрыхтоўка]] · [[Вікіпедыя:Праект:Ці ведаеце вы/Падрыхтоўка/Архіў|Архіў]] [[Катэгорыя:Шаблоны:Галоўная старонка]] </noinclude> 9poo152wn4hbeuxq4of3rvexqs7soxq Палац Румянцавых — Паскевічаў 0 96114 5164405 5043168 2026-07-11T06:17:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164405 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = Палац |Беларуская назва = Палац Румянцавых і Паскевічаў |Арыгінальная назва = |Выява =Палацава-паркавы комплекс ў Гомелі. Фасад палаца.jpg |Подпіс выявы =Галоўны фасад палаца |Шырыня выявы = |Статус = {{ГККРБ 4|310Г000044}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Горад |Месцазнаходжанне = Гомель |lat_dir = |lat_deg =52|lat_min = 25|lat_sec =20 |lon_dir = |lon_deg = 31|lon_min = 00|lon_sec = 59 |region = |CoordScale = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1777 |Заканчэнне будаўніцтва = 1796 |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = }} '''Палац Румянцавых і Паскевічаў''' — помнік архітэктуры [[XVIII стагоддзе|XVIII]]—[[XIX стагоддзе|XIX]] стагоддзяў, галоўная славутасць горада [[Гомель|Гомеля]], кампазіцыйны цэнтр [[Гомельскі палацава-паркавы ансамбль|Гомельскага палацава-паркавага ансамбля]], які ўключае, апроч палаца, гарадскі парк, [[Петрапаўлаўскі сабор (Гомель)|Петрапаўлаўскі сабор]], [[Капліца-пахавальня Паскевічаў|капліцу-магільны склеп]] і інш. == Гісторыя == Палац быў пабудаваны на месцы драўлянага замка, які пабудаваў апошні гомельскі стараста Міхаіл Фрэдэрык Чартарыйскі з роду [[Чартарыйскія|Чартарыйскіх]]. === Палац пры Румянцавых === Збудаваны ў 1777—1796 гадах расійскім палкаводцам [[Пётр Аляксандравіч Румянцаў-Задунайскі|П.&nbsp;А. Румянцавым]]<ref name="ЛАЗ">{{кніга |аўтар = [[Барыс Андрэевіч Лазука|Лазука Б.А.]] |частка = Беларуская архітэктура XIX - пачатку XX стагоддзя |загаловак = Гісторыя сусветнага мастацтва. Рускае і беларускае мастацтва XIX - пачатку XX стагоддзя |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = |выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 2011 |том = |старонкі = 350-352 |старонак = 430 |серыя = |isbn = 978-985-01-0880-7 |тыраж = }}</ref>, якому Гомель быў падораны імператрыцай [[Кацярына II|Кацярынай II]] «для забавы». Архітэктарам палаца быў, відаць, [[Іван Ягоравіч Староў|Іван Староў]], які праславіўся будаўніцтвам [[Таўрыйскі палац|Таўрыйскага палаца]], [[Казанскі сабор (Санкт-Пецярбург)|Казанскага сабора]] і {{нп3|Троіцкі сабор Аляксандра-Неўскай лаўры|Троіцкага сабора Аляксандра-Неўскай лаўры|ru|Троицкий собор Александро-Невской лавры}} ў [[Санкт-Пецярбург]]у. Сярод аўтараў праекта таксама называюць архітэктара [[Юрый Мацвеевіч Фельтэн|Юрыя Фельетэна]], вучня [[Барталамеа Франчэска Растрэлі|Растрэлі]]<ref name="samusik">{{cite web|url=http://www.belvirtclub.ru/weekend/160_gomel_dvorets.htm|title=Дворцово-парковый комплекс Румянцевых-Паскевичей|author=Андрей Самусик|publisher="Отдых и путешествия", № 12, 2002 г.|accessdate=2014-03-14|archiveurl=https://archive.today/20140314164833/http://www.belvirtclub.ru/weekend/160_gomel_dvorets.htm|archivedate=14 сакавіка 2014|url-status=dead}}</ref>. Непасрэдна працэсам будаўніцтва палаца кіраваў архітэктар [[Якаў Мікітавіч Аляксееў|Я. М. Аляксееў]]<ref name="ЛАЗ"/>, а кансультаваў яго [[Карл Іванавіч Бланк|Карл Бланк]]<ref name="ЛАЗ"/><ref>{{cite web|url=http://newsletter.iatp.by/ctr10-7.htm|title=Дворец Румянцевых и Паскевичей в Гомеле|author=Татьяна Литвинова|publisher=Информационный бюллетень IATP, № 10 (апрель-июнь 2004 г.)|accessdate=2014-03-14|archiveurl=https://archive.today/20140314173128/http://newsletter.iatp.by/ctr10-7.htm|archivedate=14 сакавіка 2014|url-status=dead}}</ref>. Адной з крыніц натхнення для архітэктараў была {{нп3|віла Ратонда||ru|Вилла Ротонда}} знакамітага італьянскага архітэктара [[Андрэа Паладыа]]. Пабудаваны палац стаў адным з ранніх узораў расійскага [[паладыянства]]. Гэта быў кампактны двухпавярховы будынак на высокім цокалі, завершаны ў цэнтры кубападобным [[бельведэр]]ам. Кампазіцыйным цэнтрам палаца стала квадратная зала з купалам. Знешні дэкор палаца быў цалкам выкананы ў стылі ранняга [[класіцызм]]у. Галоўным упрыгожваннем фасадаў былі [[порцік]]і [[Карынфскі ордар|карынфскага ордару]] — чатырохкалонны парадны і шасцікалонны паркавы. Па ўсім перыметры будынка прастакутныя аконныя праёмы, размешчаныя ў два шэрагі, чаргаваліся з [[пілястра]]мі, што надавала палацу велічную манументальнасць. На высокім першым паверсе размяшчаліся выключна парадныя памяшканні, на другім — жылыя пакоі, а цокальны выкарыстоўваўся для гаспадарчых патрэб і размяшчэння прыслугі. Пасля смерці Румянцава палац атрымаў у спадчыну яго сын — вядомы дыпламат, дзяржаўны дзеяч і мецэнат [[Мікалай Пятровіч Румянцаў|Мікалай Румянцаў]]. Мікалай Пятровіч Румянцаў запрасіў з Англіі архітэктара [[Джон Кларк (архітэктар)|Джона Кларка]], які жыў і працаваў у Гомелі з 1800 па 1826 гады. Кларк не толькі перабудаваў палац Румянцава, але таксама спраектаваў фактычна ўсю архітэктуру Гомеля першай паловы XIX стагоддзя, у тым ліку рэалізаваў праект [[Петрапаўлаўскі сабор (Гомель)|Петрапаўлаўскага сабора]]. У час перапланіроўкі і рэканструкцыі палаца, якая прайшла з 1800 па 1805 гады, Кларк злучыў службовыя [[Флігель|флігелі]] з галоўным будынкам галерэямі<ref name="ЛАЗ" />, упрыгожанымі порцікамі [[Іанічны ордар|іанічнага ордара]]<ref>{{cite web|url=http://belarustourism.by/firm/tourist-facilities/objects/detail.php?id=24511334|title=Дворцово-парковый ансамбль г. Гомель (кадастр)|publisher=Национальное агентство по туризму|accessdate=2014-03-15|archiveurl=https://archive.today/20140315062333/http://belarustourism.by/firm/tourist-facilities/objects/detail.php?id=24511334|archivedate=15 сакавіка 2014|url-status=dead}}</ref>. Мікалай Румянцаў захоўваў у палацы багатую калекцыю кніг, якая пасля яго смерці стала асновай для стварэння {{нп3|Расійская дзяржаўная бібліятэка|Расійскай дзяржаўнай бібліятэкі|ru|Российская государственная библиотека}} ў Маскве. У 1826 годзе Мікалай Румянцаў памёр, і палац перайшоў другому сыну П.&nbsp;А. Румянцава — {{нп3|Сяргей Пятровіч Румянцаў|Сяргею Пятровічу Румянцаву|ru|Румянцев, Сергей Петрович}}, які ўжо ў 1828 годзе аддаў замак у заклад, а ў 1834 — прадаў яго ў казну. [[Файл:Gomel zaleski.jpg|thumb|350px|center|Палац на палатне [[Марцін Залескі|М. Залескага]] (XIX стагоддзе)]] === Палац пры Паскевічах === [[Файл:Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1883).jpg|міні|Палац, 1883 г.]] У 1834 годзе палац за 800 тысяч рублёў быў выкуплены вядомым расійскім палкаводцам [[Іван Фёдаравіч Паскевіч|І. Ф. Паскевічам]]. Пры ім у 1837—1851 гадах пад кіраўніцтвам польскага архітэктара [[Адам Ідзкоўскі|Адама Ідзкоўскага]] была ажыццёўлена рэканструкцыя палаца і разбіты пышны парк<ref name="ЛАЗ"/><ref>{{Cite web |url=http://www.palacegomel.by/index.php?do=static&page=history |title=История, Гомельский дворцово-парковый ансамбль |access-date=13 кастрычніка 2015 |archive-date=26 чэрвеня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626212708/http://www.palacegomel.by/index.php?do=static&page=history |url-status=dead }}</ref>. Перабудову палаца Ідзкоўскі пачаў з флігеляў. У паўночным флігелі быў надбудаваны трэці паверх, зменена ўнутраная планіроўка, з фасада прыбраныя порцік іанічнага ордара. Паўднёвы флігель палаца быў разабраны да падмурку — на яго месцы Ідзкоўскі ўзвёў чатырохпавярховую вежу (з 1850 па 1851 гады). Вежа вышынёй 32 метры мела гадзіннікавы механізм на апошнім паверсе, а таксама веранду з балконам. Яе ўзвядзенне змяніла сіметрычную кампазіцыю комплексу, але стварыла важны вышынны акцэнт. Ярусы вежы вылучаны згрупаванымі па тры вузкімі аконнымі праёмамі, развітымі стужкамі карнізаў, вертыкалямі пілястраў. Верх будынка вянчае гатычнага выгляду зубчасты парапет, які добра ўспрымаецца здаля. Унутры ярусы вежы аб’яднаны трохмаршавымі лесвіцамі<ref name="ЛАЗ"/>. Гэта збудаванне, якое крыху выбіваецца з агульнай архітэктуры будынка, стваралася як асабістая рэзідэнцыя Паскевіча. Тут была бібліятэка гаспадара дома, захоўвалася калекцыя твораў мастацтва<ref name="formation">{{cite web|url=http://old.newsgomel.by/%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/150-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D1%81%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8F-62221.html|title=История формирования дворцово-паркового ансамбля Румянцевых, Паскевичей|author=А.С.Кузьмич|publisher=Гомельская городская централизованная библиотечная система|accessdate=2014-03-15|archiveurl=https://archive.today/20140315063223/http://ggcbs.gomel.by/index.php?do=static&page=l_of_history&query=3&id=10|archivedate=15 сакавіка 2014|url-status=dead}}</ref>. Паскевіч вядомы як уладальнік багатай калекцыі прадметаў даўніны, карцін, антыкварыяту, значная частка якой захоўвалася ў гомельскім палацы. Ідзкоўскі таксама ўнёс змены ў архітэктуру галоўнага будынка: былі пераробленыя паўкруглыя вокны бельведэра, зменены франтон шасцікалоннага<ref name="ЛАЗ"/> порціка, які выходзіць на раку [[Сож]]. Акрамя таго ён прыбудаваў да гэтага фасада будынка веранду. У ходзе рэканструкцыі на карнізах галоўнага будынка палаца і галерэй былі ўсталяваныя статуі<ref name="formation"/>. Працы па афармленні інтэр’ераў палаца курыраваў італьянскі архітэктар Вінчэнцаа Вінцэнці<ref name="formation" /><ref>{{cite web|url=http://www.fortress.grodno.by/gomel_arhit.htm|title=Гомельские укрепления|publisher=Форты Гродненской Крепости|accessdate=2014-03-14|archiveurl=https://archive.today/20140314163952/http://www.fortress.grodno.by/gomel_arhit.htm|archivedate=14 сакавіка 2014|url-status=live}}</ref>. Апошнія ўладальнікі сядзібы — сын фельдмаршала [[Фёдар Іванавіч Паскевіч|Фёдар Паскевіч]] і яго жонка [[Ірына Іванаўна Паскевіч|Ірына]]. Традыцыі ўладкавання палаца, калекцыянавання былі працягнутыя і Фёдарам Паскевічам. Паводле яго жадання ў 2-й палове XIX стагоддзя ў паўночным рызаліце палаца была ўладкаваная дамавая царква ў гонар Іаана Багаслова і Св. Лізаветы. У цэнтральнай частцы змянілі ганак з боку горада, быў пабудаваны цяпер існы пандус. У далейшым, аж да пачатку XX стагоддзя, Палац захоўваў свой выгляд без значных змен. Пасля рэвалюцыі палац быў канфіскаваны і яго калекцыі сталі асновай створанага ў 1919 годзе Гомельскага абласнога краязнаўчага музея, а Ірына Паскевіч была пераселена ў невялікую кватэру. <gallery caption="Палац у XIX—XX стст." widths="150" heights="150" class="center"> Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Biełaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Белая (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Белая рысавальня, 1860-я гг. Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kabinet. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Кабінэт (G. Bianchi, 1860-69) (2).jpg|Кабінет, 1860-я гг. Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kalonnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Калённая (1913).jpg|Калонная, 1913 г. Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Paradnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Парадная (G. Bianchi, 1860-69) (2).jpg|Парадная, 1860-я гг. </gallery><gallery widths="150" heights="150" class="center"> Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Палац, 1860-я гг. Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (G. Bianchi, 1860-69) (3).jpg|Палац, 1860-я гг. Homiel, Sož, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Сож, Румянцаў-Паскевіч (1903) (3).jpg|Палац з боку ракі Сож, 1903 г. Homiel, Sož, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Сож, Румянцаў-Паскевіч (1913).jpg|Палац з боку ракі Сож, 1913 г. </gallery> == Палац-музей == [[Файл:Palace of Pashkevichs in summer.JPG|thumb|250px|Помнік М. П. Румянцаву перад палацам]] У сакавіку 1919 года пажарам будынку палаца і калекцыям быў нанесены значны ўрон. У перыяд [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] музейныя каштоўнасці былі эвакуіраваны, а ў чэрвені 1946 года фонды вернутыя ў Гомель, але выявілася, што з эвакуяваных прадметаў засталося каля 200 экспанатаў, хоць у фондах гомельскага музея ў даваенны час налічвалася 7540 экспанатаў. Значная частка музейнага фонду была згубленая. Палац, які таксама пацярпеў у час Другой сусветнай вайны, быў адноўлены і ў ім размясціліся музей і Палац піянераў. У пачатку 1945 года музею было адведзена 5 пакояў у левым флігелі палаца, а 15 лютага 1946 года адкрыта першая пасля вайны экспазіцыя музея. У 1952 музей стаў называцца «Гомельскі абласны краязнаўчы музей». Вежа палаца (правае або паўднёвае крыло) была вернута музею пасля аднаўлення ў снежні 1970 года. У 1950-я—1980-я гады музей прасоўваў ідэі кампартыі. У 1978 годзе музею былі перададзены капліца і пахавальня (падземны склеп) князёў Паскевічаў. У 1995 годзе было прынята рашэнне аб правядзенні рэстаўрацыйных работ, у выніку якіх былі адноўлены інтэр’еры пакояў палаца XVIII—XIX стагоддзяў. У 1997 годзе музею была перададзена так званая «Паляўнічая хатка» («Паляўнічы домік»<ref name="ЛАЗ" />) — помнік архітэктуры XIX стагоддзя, у якой пасля рэстаўрацыі будынка размясціўся мастацкі аддзел музея. Частка палаца — грот, была перададзена музею па рашэнні Гомельскага аблвыканкама ў маі 1998 года, і цэнтральная частка палаца ў лістападзе 1999 года. У верасні 2004 года пасля рэстаўрацыі адкрыты для наведвальнікаў Цэнтральная частка палаца Румянцавых і Паскевічаў. У сувязі з рэарганізацыяй ў 2006 годзе абласны краязнаўчы музей быў паэтапна ператвораны ў дзяржаўную гісторыка-культурную ўстанову «Гомельскі палацава-паркавы ансамбль». У студзені 2007 года на франтоне палаца былі ўсталяваныя шэсць антычных скульптур, якія з’явіліся пасля рэканструкцыі палаца пры Іване Паскевічы, праведзенай [[Адам Ідзкоўскі|Адамам Ідзкоўскім]], былі прыбраны ў студзені 1856 года паводле загаду Фёдара Паскевіча, а потым зніклі ў перыяд войнаў. Скульптуры [[Эўрыпід]]а, [[Афрадыта|Афрадыты]], [[Афіна|Афіны]], [[Арэс]]а, [[Німфа|Німфы]] і [[Бахус]]а выкананы з мармуровай крошкі, белага цэменту і кварцавага пяску, важаць 1000—1300 кілаграм. Аўтар статуй — беларускі скульптар [[Віктар Смоляр]]<ref>{{cite web|url=http://old.newsgomel.by/%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/150-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D1%81%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8F-62221.html|title=150 лет спустя…|author=Сергей Вершинин|date=2013-01-28|publisher=Гомельские ведомости|accessdate=2014-03-15|archiveurl=https://archive.today/20140315063223/http://ggcbs.gomel.by/index.php?do=static&page=l_of_history&query=3&id=10|archivedate=15 сакавіка 2014|url-status=dead}}</ref>. У наш час у музеі захоўваецца ўсяго каля 300 прадметаў калекцыі Паскевіча. Сярод іх — палотны [[Януар Іванавіч Сухадольскі|Я. Сухадольскага]], [[Іван Мікалаевіч Крамской|І. Крамскога]], {{нп3|Уладзімір Іванавіч Машкоў|У. Машкова|ru|Мошков, Владимир Иванович}}, [[Марцін Залескі|М. Залескага]], скульптурныя творы [[Бертэль Торвальдсен|Б. Торвальдсена]], [[Антоніа Канова|А. Кановы]], бронзавыя гадзіннікі і кандэлябры. Пры гэтым калекцыя музея пастаянна павялічваецца. У прыватнасці, у 2009 годзе яе папоўнілі каля 2000 прадметаў<ref>{{Cite web |url=http://naviny.by/rubrics/culture/2010/01/05/ic_news_117_323853/ |title=Фонды дворца Румянцевых и Паскевичей в Гомеле обогатились тысячами предметов, Naviny.By |access-date=15 кастрычніка 2015 |archive-date=20 сакавіка 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150320052418/http://naviny.by/rubrics/culture/2010/01/05/ic_news_117_323853/ |url-status=dead }}</ref>. У 2010 годзе ў палацы адкрыліся рэстаўрацыйныя майстэрні<ref>[http://ng.by/ru/issues?art_id=43204 На минском часовом заводе «Луч» начат выпуск GPS-навигаторов, Народная газета] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140315110339/http://ng.by/ru/issues?art_id=43204 |date=15 сакавіка 2014 }}</ref>. == Архітэктура == [[Файл:Дворец Румянцевых - Паскевичей.JPG|thumb|250px|right|Палац у нашы дні]] Палац ёсць кампактным двухпавярховым будынкам на высокім цокалі, завершаны ў цэнтры кубаподабным бельведэрам з вялікім купалам. Вонкавы дэкор палаца быў цалкам выкананы ў стылі ранняга класіцызму. Галоўным упрыгожваннем фасадаў былі порцікі карынфскага ордара — чатырохкалонны парадны і шасцікалонны паркавы. Па ўсім перыметры будынка прамавугольныя аконныя праёмы, размешчаныя ў два шэрагі, чаргаваліся з пілястрамі, што надавала палацу велічную манументальнасць. == Інтэр’ер == [[Файл:Гомель. Площадь Ленина 4. Белая гостиная 17.jpg|250px|thumb|left|Белая гасціная]] На высокім першым паверсе размяшчаліся выключна парадныя памяшканні, на другім — жылыя пакоі, а цокальны выкарыстоўваўся для гаспадарчых патрэб і размяшчэння прыслугі. == Парк == === Гісторыя === [[Файл:Homiel, Juzef Paniatoŭski. Гомель, Юзэф Панятоўскі (G. Bianchi, 1860-69).jpg|міні|Помнік Панятоўскаму, 1860-я гады. Скульптар [[Бертэль Торвальдсен]]<ref>{{крыніцы/БелЭн|15|То́рвальдсен Бертэль||490}}</ref>]] Сучасны парк вакол палаца быў закладзены ў час рэстаўрацыі 1837—1851 гадоў. З розных рэгіёнаў Расійскай імперыі і з-за мяжы завозіліся розныя пароды дрэў і кустоў, у тым ліку і экзатычных, ажыццяўлялася разбіўка алей. У гэты ж перыяд фарміраваліся рамантычныя куткі парку. Рэчышча старажытнай рачулкі Гамяюк было ператворана ў Лебядзіную сажалку, уладкоўваліся газоны з кветнікамі, гроты, альтанкі, фантаны, у паркавых алеях ўсталявалі копіі антычнай скульптуры. У 1842—1922 гадах на тэрасе парку палаца знаходзіўся [[Помнік Юзафу Панятоўскаму|помнік князю Юзафу Панятоўскаму]] працы [[Бертэль Торвальдсен|Бертэля Торвальдсена]], які прызначаўся для Варшавы і вывезены Паскевічам з [[Модлінская крэпасць|крэпасці Модлін]]. У 1921 годзе пасля [[Рыжскі мірны дагавор (1921)|Рыжскага мірнага дагавора]], які прадугледжваў вяртанне Польшчы культурных каштоўнасцяў, вывезеных з яе пасля 1772, помнік быў вернуты ў Варшаву. У 1996 годзе ў парку насупраць палаца быў усталяваны помнік Мікалаю Румянцаву працы скульптара [[Мікалай Аляксевіч Рыжанкоў|М. А. Рыжанкова]]<ref>{{cite web|url=http://aleksandrrogalev271256.blogspot.ru/2013/12/blog-post_15.html|title=Гомельские курьёзы. Памятник княгине Ирине Ивановне Паскевич|author=Александр Рогалёв|date=2013-12-15|publisher=Блог Александра Рогалёва|accessdate=2014-03-15|archiveurl=https://archive.today/20140315054205/http://aleksandrrogalev271256.blogspot.ru/2013/12/blog-post_15.html|archivedate=15 сакавіка 2014|url-status=live}}</ref>. На помніку Румянцаў паказаны з планам пабудовы горада, на якім крыжам адзначаны будучы Петрапаўлаўскі сабор. Помнік упрыгожвае герб роду Румянцавых з дэвізам «Не толькі зброяй»<ref>{{cite web|url=http://www.gomeltour.com/Servisy/Ekskursii/Dvortsovoparkovyi_ansambl_Gomelia.html|title=Дворцово-парковый ансамбль Гомеля (текст для гидов-экскурсоводов)|publisher=Гомельская область (информационный портал)|accessdate=2014-03-15|archiveurl=https://archive.today/20140315054537/http://www.gomeltour.com/Servisy/Ekskursii/Dvortsovoparkovyi_ansambl_Gomelia.html|archivedate=15 сакавіка 2014|url-status=dead}}</ref>. === Сучасны парк === Плошча парку каля 25 га. Размешчаны на абрывістым беразе паўнаводнага Сожа і яра з ручаём Гомій. Большая частка парку — пейзажная і толькі перад галоўным фасадам палаца ён мае [[Рэгулярны парк|рэгулярны характар]]<ref name="Парк">{{ГБ|http://globustut.by/gomel/index.htm#park}}</ref>. Насаджэнні парку складаюцца з мясцовых і прывезеных відаў раслін. Ёсць дуб, граб, клён, ясень, лістоўніца, каштан, акацыя, а таксама рэдкія пароды пірамідальнага дуба, веймутавай хвоі, ніцага ясеню, маньчжурскага арэха і інш. Розныя пароды дрэў скампанаваныя ў маляўнічыя групы, якія ўзмацняюць эфект ўспрымання пейзажу<ref name="Парк" />. == У баністыцы == <center><gallery> File:20000-rubles-Belarus-2000-f.jpg|[[Банкнота]] [[Беларусь|Беларусі]] ўзору [[2000]] года ([[аверс]]). File:20000-rubles-Belarus-2000-b.jpg|[[Банкнота]] [[Беларусь|Беларусі]] ўзору [[2000]] года ([[рэверс]]). File:20 Belarus 2009 front.jpg|[[Банкнота]] [[Беларусь|Беларусі]] ўзору [[2009]] года ([[аверс]]). </gallery></center> == У філатэліі == <center><gallery> File:2012._Stamp_of_Belarus_05-2012-m-909.jpg|[[Паштовая марка]] [[Беларусь|Беларусі]] [[2012]] года. File:2012. Stamp of Belarus 05-2012-list-909.jpg|[[Малы аркуш]] [[Беларусь|Беларусі]] [[2012]] года. File:1193 (EUROPA. Palacy).jpg|[[Паштовая марка]] [[Беларусь|Беларусі]] [[2017]] года. File:1192-1193 (EUROPA. Palacy) - Sheet.jpg|[[Малы аркуш]] [[Беларусь|Беларусі]] [[2017]] года. File:1193 (EUROPA. Palacy) - Sheet.jpg|[[Малы аркуш]] [[Беларусь|Беларусі]] [[2017]] года. File:1192-1193 (EUROPA. Palacy) - First day cover.jpg|[[Канверт першага дня]] [[Беларусь|Беларусі]] [[2017]] года. </gallery></center> {{зноскі|2}} == Спасылкі == * {{Commons|Category:}} {{ГККРБ|310Г000044}} * {{radzima|1206}} * {{ГБ|http://globustut.by/gomel/index.htm#palace}} * {{Архіварта|palac-rumjancavyh-paskevichau}} [[Катэгорыя:Палацы Беларусі|Румянцавых]] [[Катэгорыя:Гомельскі палацава-паркавы ансамбль]] [[Катэгорыя:Аб’екты на банкнотах]] [[Катэгорыя:Румянцавы]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля]] [[Катэгорыя:Славутасці Гомеля]] [[Катэгорыя:Паскевічы]] [[Катэгорыя:1796 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Гомелі]] ll9uq35d2i65pho15epr4dw39tw2a8d Нёшатэль (сыр) 0 99931 5164217 2832864 2026-07-10T14:51:31Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164217 wikitext text/x-wiki [[File:Neufchatel 2.jpg|thumb|Нёшатэль]] '''Нёшатэль''' ({{lang-fr|Neufchâtel}}) — французскі [[сыр]] з [[Карова|каровінага]] малака, што вырабляецца ў [[Верхняя Нармандыя|Верхняй Нармандыі]]. Ён мае сухую скарыначку, пакрытую белай пухнатай цвіллю і пругкую мякаць з водарам і пяшчотным прысмакам грыбоў. Нёшатэль мае крупчастую структуру і тлустасць каля 45 %. Сыр атрымаў сваю назву ад мястэчка [[Нёшатэль-ан-Брэ]]. Лічыцца, што гэта самы старажытны сыр Нармандыі. == Выраб == У цяперашні час сыр вырабляюць практычна па той жа тэхналогіі, што і шмат стагоддзяў таму. [[Малако]] разліваюць у ёмістасці пры тэмпературы каля 20 [[Градус Цэльсія|°C]], дадаюць сычужную сыроватку і малочныя ферменты, пасля чаго пакідаюць малако згортвацца на 24—36 гадзін. Затым сыроватку зліваюць і дадаюць грыбок ''penicillium candidum''. Атрыманую масу прасуюць ў формах і размяшчаюць на драўляных стэлажах, затым соляць ўручную і адпраўляюць у [[склеп]] для паспявання пры тэмпературы 12—14 °C і [[Вільготнасць паветра|вільготнасці]] 95 %. Праз 10 дзён сыр ужо гатовы, але для таго, каб атрымаўся сыр з больш вострым смакам, сухой ядомай скарыначкай і нізкай тлустасцю (каля 20 %), — тэрмін паспявання падаўжаюць да 10 тыдняў. == Спасылкі == * [http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/MOLOCHNAYA_PROMISHLENNOST.html?page=0,5 Сыры сливочный, нёшатель и домашний] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304234604/http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/MOLOCHNAYA_PROMISHLENNOST.html?page=0,5 |date=4 сакавіка 2016 }}{{ref-ru}} // [[Энцыклапедыя Кругасвет]] {{Commonscat|Neufchâtel (cheese)|Нёшатэль, сыр}} [[Катэгорыя:Французскія сыры]] b4xofyw0be71gdw6o7l7rl3tltey4bs Нікалас Кейдж 0 100463 5164240 5153359 2026-07-10T15:57:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164240 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Кейдж}} {{Кінематаграфіст | Гады актыўнасці = 1980 — наш час }} '''Нікалас Кейдж''' ({{Lang-en|Nicolas Cage}}; сапр. '''Нікалас Кім Копала'''; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] {{Акцёр|ЗША|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}, {{Кінапрадзюсар|ЗША|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.upi.com/Top_News/2019/01/07/UPI-Almanac-for-Monday-Jan-7-2019/6991546835238/|title=On This Day in History - January 7th - Almanac - UPI.com|website=UPI|access-date=2026-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.today.com/popculture/nicolas-cage-name-change-rcna347294|title=Nicolas Cage Reveals He Legally Changed His Name in 2025|website=TODAY.com|date=2026-05-28|access-date=2026-06-10}}</ref> і {{Кінарэжысёр|ЗША|XX стагоддзя|XXI стагоддзя}}. Лаўрэат розных узнагарод, у тым ліку [[Оскар (кінапрэмія)|прэміі «Оскар»]], [[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША|прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША]] і «[[Залаты глобус|Залатога глобуса]]»<ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/film/2018/oct/02/mandy-nicolas-cage-the-most-maverick-actor-since-marlon-brando|title=Put the bunny back in the box: is Nicolas Cage the best actor since Marlon Brando?|first=Steve|last=Rose|website=The Guardian|date=2018-10-02|access-date=2026-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.spokesman.com/stories/2022/apr/21/to-celebrate-an-unforgettable-career-here-are-the-/|title=To celebrate an unforgettable career, here are the 10 essential Nicolas Cage movies|website=Spokesman.com|date=2022-04-21|access-date=2026-06-10}}</ref>, а таксама намінант на дзве [[Прэмія BAFTA у кіно|прэміі BAFTA]]. Вядомы сваёй універсальнасцю як акцёр, Кейдж здабыў значную культавую аўдыторыю дзякуючы сваім работам у фільмах самых розных жанраў. Фільмы з яго ўдзелам сабралі ў сусветным пракаце звыш 6,4 мільярда долараў<ref>{{Cite web|url=https://www.the-numbers.com/person/520401-Nicolas-Cage|title=Nicolas Cage - Box Office|website=The Numbers|access-date=2026-06-10|archive-date=25 чэрвеня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625133121/https://www.the-numbers.com/person/520401-Nicolas-Cage|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.rogerebert.com/features/the-whole-parade-on-the-incomparable-career-of-nicolas-cage|title=The Whole Parade: On the Incomparable Career of Nicolas Cage|website=www.rogerebert.com|date=2021-05-24|access-date=2026-06-10}}</ref>. Нарадзіўшыся ў [[Сям'я Копала|сям’і Копала]], Кейдж пачаў кар’еру ў фільмах «{{Не перакладзена 5|Добрыя часы ў школе Рыджмант|4=Fast Times at Ridgemont High}}» (1982) і «{{Не перакладзена 5|Дзяўчына з даліны (фільм, 1983)|Дзяўчына з даліны|4=Valley Girl (1983 film)}}» (1983), а таксама ў розных фільмах свайго дзядзькі [[Фрэнсіс Форд Копала|Фрэнсіса Форда Копалы]] — «{{Не перакладзена 5|Байцовая рыбка|4=Rumble Fish}}» (1983), «{{Не перакладзена 5|Клуб «Котан» (фільм)|Клуб Котан|4=The Cotton Club (film)}}» (1984) і «{{Не перакладзена 5|Пэгі Сью выйшла замуж|4=Peggy Sue Got Married}}» (1986). Атрымаў прызнанне крытыкаў за ролі ў фільмах «[[Улада месяца]]» (1987) і «{{Не перакладзена 5|Выхаванне Арызоны|4=Raising Arizona}}» (1987), а затым заваяваў [[Прэмія «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю|прэмію «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю]] ў [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] фільме «{{Не перакладзена 5|Пакідаючы Лас-Вегас|4=Leaving Las Vegas}}» (1995). Таксама быў намінаваны на «Оскар» за выкананне ролі [[Чарлі Каўфман]]а у камедыйна-драматычным фільме «[[Адаптацыя (фільм)|Адаптацыя]]» (2002)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm0000115/|title=Nicolas Cage {{!}} Biography|website=www.imdb.com|access-date=2026-06-10}}</ref>. Кейдж замацаваў сваё становішча ў масавых баевіках, такіх як «[[Скала (фільм)|Скала]]» (1996), «{{Не перакладзена 5|Без твару|4=Face/Off}}» (1997), «{{Не перакладзена 5|Угнаць за 60 секунд (фільм, 2000)|Угнаць за 60 секунд|4=Gone in 60 Seconds (2000 film)}}» (2000), «{{Не перакладзена 5|Прывідны гоншчык (фільм, 2007)|Прывідны гоншчык|4=Ghost Rider (2007 film)}}» (2007) і «{{Не перакладзена 5|Піпец (фільм)|Піпец|4=Kick-Ass (film)}}» (2010)<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2019/08/07/enduring-strangeness-nicolas-cage/|title=The enduring strangeness of Nicolas Cage|first=Terry|last=Nguyen|website=The Washington Post|date=2019-08-07|access-date=2026-06-10}}</ref>. Таксама зняўся ў драматычных ролях у фільмах «{{Не перакладзена 5|Горад анёлаў (фільм)|Горад анёлаў|4=City of Angels (film)}}» (1998), «{{Не перакладзена 5|Уваскрасаючы мерцвякоў|4=Bringing Out the Dead}}» (1999), і «{{Не перакладзена 5|Сем’янін|4=The Family Man}}» (2000), агучваў персанажаў у «{{Не перакладзена 5|Мурашыны хуліган (фільм)|Мурашыны хуліган|4=The Ant Bully (film)}}» (2006), «{{Не перакладзена 5|Астрабой (фільм)|Астрабой|4=Astro Boy (film)}}» (2009), а таксама сыграў [[Нуарны чалавек-павук|нуарнага чалавека-павука]] у «[[Чалавек-павук: Праз сусветы]]» (2018), «[[Нуарны чалавек-павук (тэлесерыял)|Нуарны чалавек-павук]]» (2026) і «[[Чалавек-павук: Па-за сусветамі]]» (2027). Новае прызнанне крытыкаў ён здабыў дзякуючы галоўным ролям у «{{Не перакладзена 5|Мэндзі (фільм, 2018)|Мэндзі|4=Mandy (2018 film)}}» (2018) і «{{Не перакладзена 5|Свіння (фільм, 2021)|Свіння|4=Pig (2021 film)}}» (2021)<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodinsider.com/nicolas-cage-tribute-journey/|title=A Tribute to Nicolas Cage: The Rise, Journey & Latest ‘Adaptation’ of Our ‘Kick-Ass’ ‘National Treasure’ - Hollywood Insider|date=2021-01-10|access-date=2026-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/nicolas-cage-retiring-movies-acting-1235709589/|title=Nicolas Cage Says He’s Almost Finished: “Three or Four More Movies Left”|first=James|last=Hibberd|website=The Hollywood Reporter|date=2023-12-04|access-date=2026-06-10}}</ref>. Кейдж валодае кінакампаніяй [[Saturn Films]] і прадзюсаваў такія фільмы, як «{{Не перакладзена 5|Цень вампіра|4=Shadow of the Vampire}}» (2000) і «{{Не перакладзена 5|Жыццё Дэвіда Гейла|4=The Life of David Gale}}» (2003). За ўклад у кінаіндустрыю ён быў уключаны ў [[Галівудская алея славы|Галівудскую алею славы]] ў 1998 годзе. У 2007 годзе часопіс [[Empire (часопіс)|Empire]] паставіў яго на 40-е месца ў спісе 100 найвялікшых кіназорак усіх часоў, а ў 2008 годзе часопіс [[Premiere (часопіс)|Premiere]] размясціў яго на 37-м месцы ў спісе 100 самых уплывовых людзей Галівуду. Таксама ў 2022 годзе чытачы часопіса Empire прызналі Нікаласа Кейджа адным з 50 найвялікшых акцёраў усіх часоў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.empireonline.com/movies/features/best-actors/|title=Empire’s 50 Greatest Actors Of All Time List, Revealed|website=Empire|date=2022-12-20|access-date=2026-06-10}}</ref>. == Абраная фільмаграфія == {{УФільмеВерх}} {{У фільме|1983|[[Улада месяца]]|Moonstruck|Роні Камарэры}} {{У фільме|1996|[[Скала]]|The Rock|Стэнлі Гудспід}} {{У фільме|2002|[[Адаптацыя (фільм)|Адаптацыя]]|Adaptation|Дональд Каўфман/Чарлі Каўфман}} {{У мультфільме|2018|[[Чалавек-павук: Праз сусветы]]|Spider-Man: Into the Spider-Verse|Нуарны чалавек-павук (агучваў)}} {{УСерыяле|2026|3=[[Нуарны чалавек-павук (тэлесерыял)|Нуарны чалавек-павук]]|4=Spider-Noir|5=Нуарны чалавек-павук}} {{УФільмеНіз}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Вікісховішча|Category:Nicolas Cage}} * {{imdb name|0000115|Нікалас Кейдж}} * [http://allpersons.name/index.php?option=com_content&task=view&id=346&Itemid=9 Нікалас Кейдж — біяграфія, фота, фільмаграфія] {{Бібліяінфармацыя}} {{Прэмія «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю}} {{Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю — драма}} {{Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за найлепшую мужчынскую ролю}} {{Прэмія «Сатурн» найлепшаму кінаакцёру}} {{Прэмія «Сатурн» найлепшаму кінаакцёру другога плана}} {{DEFAULTSORT:Кейдж Нікалас}} [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты MTV Movie & TV Awards]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»]] [[Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША]] [[Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XXI стагоддзя]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта]] kk2wm6zves6y2tvv1wn4a48soiyrb9w Павел Сяргеевіч Касцюкевіч 0 109725 5164361 5137305 2026-07-11T00:36:04Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164361 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Павел Сяргеевіч Касцюкевіч | Арыгінал імя = | Фота = Pavel Kasciukievich - Minsk - 2015 AD.JPG | Шырыня = | Подпіс = | Герб = | Шырыня герба = | Подпіс герба = | Імя пры нараджэнні = | Псеўданімы = | Дата нараджэння =24.05.1979 | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства =[[Ізраіль]] | Род = | Бацька = | Маці = | Жонка = | Муж = | Дзеці = | Род дзейнасці = | Гады актыўнасці = | Кірунак = | Жанр = | Дэбют = | Мова твораў = [[беларуская мова|беларуская]] | Прэміі = [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца]] (2012) «Празрысты ЭОЛ» (2019) | Узнагароды = | Сайт = | Вікітэка = }} {{цёзкі2|Касцюкевіч}} '''Павал Касцюкевіч''', '''Павел Сяргеевіч Касцюкевіч''' (нар. 24 мая {{ДН|||1979}}, {{МН|Мінск||горад Мінск}}) — беларускі [[пісьменнік]], перакладчык сучаснай ізраільскай і амерыканскай прозы<ref name="ПЛ">[http://news.tut.by/culture/277314.html Першую прэмію імя Ежы Гедройца атрымаў Павал Касцюкевіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120305124922/http://news.tut.by/culture/277314.html |date=5 сакавіка 2012 }}</ref>. Піша на беларускай мове. == Біяграфія == Каля 10 гадоў жыў у Ізраілі, скончыў псіхалагічна-сацыялагічны факультэт Тэль-Авіўскага Акадэмічнага каледжа, таксама вывучаў рэкламную справу<ref>{{Cite web |url=https://belisrael.info/?p=20975 |title=Архіўная копія |access-date=1 верасня 2019 |archive-date=18 верасня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918115154/https://belisrael.info/?p=20975 |url-status=dead }}</ref>. У 2008 годзе вярнуўся ў Мінск<ref name="ПЛ"/>. З 2011 г. — арт-дырэктар кнігарні «Ў». У 2011 годзе ажаніўся з [[Марыя Аляксандраўна Мартысевіч|Марыяй Мартысевіч]], мае сыноў Сымона і Лявона<ref name=":0">https://belisrael.info/?p=21000{{Недаступная спасылка}}</ref>. У сакавіку 2012 года стаў першым лаўрэатам [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца|Прэміі імя Ежы Гедройца]] за кнігу «Зборная РБ па негалоўных відах спорту»<ref>[http://euroradio.fm/report/premiyu-imya-ezhy-gedroitsa-atrymaw-paval-kastsyukevich-101411 Першую прэмію імя Ежы Гедройца атрымаў Павал Касцюкевіч]</ref>. У 2019 годзе — адзін з лаўрэатаў прэміі «Празрысты ЭОЛ» за пераклад з іўрыта шэрагу апавяданняў Узі Вайля<ref name=":0" />. == Творчасць == [[File:Pavel Kasciukievich - Minsk - gallery Y- 2015 AD.JPG|міні|злева|Павел Касцюкевіч у кнігарні «Логвінаў» (г. [[Мінск]]), 26 сакавіка 2015]] Аўтар кніг апавяданняў і аповесцяў, рамана «План Бабарозы»<ref>http://belisrael.info/?p=6410</ref>. Пераклаў на беларускую паасобныя творы [[Узі Вайль|У. Вайля]]<ref>http://belisrael.info/?p=15107</ref>, [[Курт Вонегут|К. Вонегута]], [[Этгар Керэт|Э. Керэта]]<ref>http://belisrael.info/?p=10378</ref>, [[Эфраім Кішон|Э. Кішона]]<ref>http://nashaniva.by/?c=ar&i=99638</ref>, [[Эліс Манро|Э. Манро]]<ref>[http://nashaniva.by/?c=ar&i=117315 Чырвоная сукенка ўзору 1946 года] = ''(Red Dress—1946)'' : апавяданне / Перакл. з англ. П. Касцюкевіч. З дэбютнага зборніка Э. Манро «Танец шчаслівых ценяў ды іншыя гісторыі» (1968).</ref>, [[Мэір Шалеў|М. Шалева]], вядомую ізраільскую песню «Залаты Іерусалім»<ref>http://belisrael.info/?p=11061</ref> і інш.<ref>[http://lit-bel.org/by/friends/354/2452.html Касцюкевіч Павал Сяргеевіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170317163055/http://lit-bel.org/by/friends/354/2452.html |date=17 сакавіка 2017 }}</ref>. Адзін з аўтараў альманаха «[[Беларус (альманах)|Беларус-2008]]». {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Pavel Siargeevich Kasciukievich}} {{Лаўрэаты прэміі імя Ежы Гедройца}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Касцюкевіч Павел}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з іўрыта]] r4mgq9eq4jljfxj8qhqlxpchw8j5qoa Пампеі 0 111419 5164451 4999132 2026-07-11T09:42:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164451 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|=2}} [[Выява:Вулкан и город.jpg|thumb|200px|Везувій і гарадская сцяна Пампеяў у 2010 г.]] [[Выява:Foro Pompeya.jpg|thumb|200px|Форум у Пампеях]] [[Выява:Pompeii.Sacrifice.jpg|thumb|200px|Ахвяра вулкана]] '''Пампе́і''' ({{lang-lat|Pompeii}}, {{lang-it|Pompei}}, {{lang-nap|Pompei}}; {{lang-el|Πομπηία}}) — старажытны [[Старажытны Рым|рымскі]] горад недалёка ад [[Неапаль|Неапаля]], у рэгіёне [[вобласць Кампанія|Кампанія]], пахаваны пад пластом [[вулкан]]ічнага попелу ў выніку [[вывяржэнне Везувія ў 79 годзе|вывяржэння Везувія]] [[24 жніўня]] [[79]] года. Цяпер — музей пад голым небам. Занесены ў Спіс [[Сусветная спадчына|Сусветнай спадчыны]] [[ЮНЕСКА]]. == Гісторыя == {{clear}} Нядаўнія раскопкі паказалі, што ў I тысячагоддзі да н.э. існавала паселішча каля сучаснага горада Нола і ў [[VII стагоддзе да н.э.|VII стагоддзі да н.э.]] наблізілася да вусця. Новае паселішча — Пампеі — было заснавана [[оскі|оскамі]] ў [[VI стагоддзе да н.э.|VI стагоддзі да н.э.]] Іх назва хутчэй за ўсё ўзыходзіць да оскскага ''pumpe'' — пяць, і вядома з самага заснавання горада, што сведчыць пра фарміраванне Пампеяў у выніку зліцця пяці паселішчаў. Падзел на 5 выбарчых акруг захаваўся і ў рымскі час. Па іншай версіі назва адбылася ад грэчаскага ''pompe'' (трыўмфальнае шэсце): па легендзе пра заснаванне гарадоў Пампеі і [[Геркуланум]]а героем [[Геракл]]ам, той, перамогшы волата [[Герыён]]а — урачыста прайшоў па горадзе. Ранняя гісторыя горада слаба вядомая. Захаваныя крыніцы гавораць пра сутыкненні паміж грэкамі і этрускамі. Некаторы час Пампеі належалі [[Кумы|Кумам]], з канца VI стагоддзі да н.э. знаходзіліся пад уплывам [[Этрускі|этрускаў]] і ўваходзілі ў саюз гарадоў на чале з [[Капуя]]й. Пры гэтым у 525 да н.э. быў пабудаваны дарычны храм у гонар грэчаскіх багоў. Пасля разгрому этрускаў у Кіце, Сіракузах у 474 да н.э. панаванне ў рэгіёне зноў заваявалі грэкі. У 20-я гады [[V стагоддзе да н.э.|V стагоддзі да н.э.]] разам з іншымі гарадамі [[Кампанія (Італія)|Кампаніі]] былі заваяваны [[самніты|самнітамі]]<ref>[http://ancientcoins.narod.ru/books3/books3.htm Питер Коннолли «Греция и Рим» энциклопедия военной истории] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070830130701/http://ancientcoins.narod.ru/books3/books3.htm |date=30 жніўня 2007 }}</ref>. Падчас [[Самніцкія войны|Другой Самніцкай вайны]] самніты былі разгромлены [[Рымская рэспубліка|Рымскай рэспублікай]], а Пампеі каля [[310 да н.э.|310 гады да н.э.]] сталі саюзнікамі Рыма. Горад удзельнічаў у [[Саюзніцкая вайна, 90—88 да н.э.|паўстанні італійскіх саюзных гарадоў 90—88 гадоў да н.э.]], падчас якога ў [[89 да н.э.|89 годзе да н.э.]] быў узяты [[Луцый Карнелій Сула|Сулай]], пасля чаго абмежаваны ў самакіраванні і зроблены рымскай [[калонія]]й ''Colonia Cornelia Veneria Pompeianorum''. Займаў важнае месца на гандлёвым шляху «Віа Апіа» ([[Via Appia]]), які злучаў [[Рым]] і Паўднёвую Італію. У Пампеях мелі вілы шматлікія знатныя рымляне. Існуе доказ таго, што каля 2000 рымскіх ветэранаў былі размешчаны ў вялікай абгароджанай тэрыторыі ў паўднёва-усходняй частцы горада са сваімі сем'ямі. Невядома, ці былі гэтыя часткі горада канфіскаваны ў іх уладальнікаў для гэтай мэты. Паводле паведамлення [[Публій Карнелій Тацыт|Тацыта]]<ref name="TacitusA1417">''Тацыт'' [http://ancientrome.ru/antlitr/tacit/annal/kn14f.htm Аналы, XIV, 17]</ref>, у [[59]] годзе н.э. адбылося жорсткае пабоішча паміж жыхарамі Пампеяў і [[Нуцэрія|Нуцэрыі]]. Пачаўшыся з лаянкі падчас [[гладыятар]]скіх гульняў на пампейскай арэне, канфлікт перарос у бойку, у якой верх атрымалі пампейцы, а сярод нуцэрыйцаў шмат людзей загінула ці атрымалі калецтвы. Пасля доўгага разгляду [[Сенат (Старажытны Рым)|Сенат]] адправіў вінаватых у ссылку і на 10 гадоў забараніў правядзенне ў Пампеях гульняў. Зрэшты, ужо ў [[62]] годзе забарона была знята. {{clear}} == Гібель горада == [[Выява:Karl Brullov - The Last Day of Pompeii - Google Art Project.jpg|thumb|right|300px|[[Карл Паўлавіч Брулоў|К. Брулоў]]. [[Апошні дзень Пампеі]] ([[1833]])]] Прадвеснікам вывяржэння Везувія стала моцнае землетрасенне, якае адбылося [[5 лютага]] [[62]] года н.э.<ref>[http://www2.iath.virginia.edu/struct/pompeii/patterns/sec-02.html Patterns of Reconstruction at Pompeii]</ref> і апісанае, у прыватнасці, у «Аналах» Тацыта. Бедства нанесла вялікія страты гораду, практычна ўсе пабудовы ў той ці іншай ступені былі пашкоджаны. Большая частка будынкаў была адрамантавана, аднак некаторыя захавалі пашкоджанні да самай гібелі горада ў [[79]] годзе<ref>{{cite web|url=http://www.archaeology.co.uk/cwa/issues/cwa4/pompeii/eruption.htm|title=Page-3 &#124; Visiting Pompeii &#124; World Features|publisher=Archaeology.co.uk|access-date=2010-08-19|archive-url=https://www.webcitation.org/64vpKYHdQ?url=http://www.archaeology.co.uk/|archive-date=24 студзеня 2012|url-status=dead}}</ref>. [[Вывяржэнне Везувія ў 79 годзе|Вывяржэнне Везувія]] пачалося днём [[24 жніўня]] [[79]] года і доўжылася каля сутак, пра што сведчаць некаторыя захаваныя [[манускрыпт]]ы «Лістоў» [[Пліній Малодшы|Плінія Малодшага]]<ref name="pomhistory"/>. Яно прывяло да гібелі трох гарадоў — Пампеі, [[Геркуланум]], [[Стабіі]] і некалькіх невялікіх паселішчаў і віл. Падчас раскопак высвятлілася, што ў гарадах усё захавалася такім, якім было да вывяржэння. Пад шматмятровай таўшчынёй [[Тэфра|попелу]] былі знойдзены вуліцы, дамы з поўным абсталяваннем, рэшткі людзей і жывёл, якія не паспелі выратавацца. Сіла вывяржэння была такая, што попел ад яго далятаў нават да [[Егіпет|Егіпта]] і [[Сірыя|Сірыі]]. З 20 000 жыхароў Пампеяў у будынках і на вуліцах загінула каля 2000 чалавек. Большасць жыхароў пакінулі горад да катастрофы, аднак рэшткі загінулых знаходзяць і па-за межамі горада. Таму дакладны лік загінулых ацаніць немагчыма. Сярод загінулых ад вывяржэння быў [[Пліній Старэйшы]]. З-за навуковай цікавасці і жадання дапамагчы людзям, якія пакутавалі ад вывяржэння, ён спрабаваў наблізіцца да Везувія на судне, але апынуўся ў адным з ачагоў катастрофы — каля [[Стабіі]] <ref>Як пісаў у сваім лісце яго пляменнік [[Пліній Малодшы]], «ад густых выпарэнняў яму перахапіла дыханне і закрыла дыхальнае горла» — гл. [http://www.krotov.info/acts/02/01/pliniy3.html Лісты, VI, 16.]</ref>. == Раскопкі == [[Выява:Historical map of excavations in Pompeii.jpg|thumb|Час даследавання археолагамі частак горада]] Архітэктар [[Даменіка Фантана]], пракладваючы ў [[1592]] годзе канал ад ракі [[Сарно]], выявіў частку гарадской сцяны. У [[1689]] пры будаўніцтве студні знайшлі руіны старажытнага будынка, якія змяшчалі надпіс са словам «Пампеі». Тады, аднак, палічылі, што гэта віла [[Пампей Вялікі|Пампея Вялікага]]. Раскопкі пачаліся толькі ў [[1748]] годзе пад кіраўніцтвам Р. Дж. Алькуб'ерэ, які быў упэўнены, што знойдзены ім горад — Стабіі<ref name="pomhistory">[http://www.pompeii.ru/history.htm Кароткая гісторыя Пампеяў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130529132223/http://pompeii.ru/history.htm |date=29 мая 2013 }}</ref>. Асноўныя працы ў той час праводзіліся ў Геркулануме, у Пампеях былі раскапаны толькі тры не звязаных адзін з адным участкі. Алькуб'ерэ цікавілі толькі знаходкі, якія ўяўляюць мастацкую каштоўнасць і якія ён адпраўляў у [[каралеўскі музей у Парцічы]]. Іншыя знаходкі знішчаліся. Падобная практыка была спынена пасля пратэсту шэрагу вучоных. Пад кіраўніцтвам Ф. ле Вега ў [[1760]]—[[1804]] раскопкі набылі іншы характар. Даследаваныя будынкі перасталі засыпацца вынятым грунтам, яго пачалі вывозіць за межы горада. Адкрытыя помнікі рэстаўраваліся, знаходкі, якія не адправіліся ў музей, пакідаліся на месцы для ўсеагульнага агляду. Быў распрацаваны план экскурсійных маршрутаў. У [[1763]] з выяўленнем надпісу на пастаменце статуі стала ясна, што пахаваны пад попелам горад — не Стабіі, а Пампеі<ref>{{Cite web |url=http://pochemy.net/?n=1214 |title=Гібель Пампеяў |access-date=21 сакавіка 2012 |archive-date=11 кастрычніка 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011182633/http://pochemy.net/?n=1214 |url-status=dead }}</ref>. Асабліва актыўна раскопкі вяліся ў [[1808]]—[[1814]] пры [[Іахім Мюрат|Мюраце]]. Важную ролю ў іх іграла [[Караліна Банапарт]]. З [[1863]] года раскопкамі кіраваў [[Джузэпэ Фіярэлі]]. У [[1870]] ён выявіў, што на месцы целаў людзей і жывёл, пахаваных пад пластом вулканічнага попелу, утварыліся пустэчы. Заліваючы гэтыя пустэчы гіпсам, атрымалася рэканструяваць перадсмяротныя паставы ахвяр вывяржэння. Пры ім раскопкі ўпершыню набылі сістэматычны характар. Пачынаючы з [[1961]], а асабліва пасля землетрасення [[1980]] года, у горадзе вядуцца практычна адны рэстаўрацыйныя працы. У наш час каля 20-25 % тэрыторыі Пампеяў не раскапана<ref>[http://guidebook20.ru/pompei/ Горад—здань былой цывілізацыі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170810165122/http://guidebook20.ru/pompei/ |date=10 жніўня 2017 }}</ref>. == Стылі насценнага жывапісу == Сцены рымскіх дамоў знутры пакрываліся фрэскамі, вывучанымі па большай частцы на прыкладзе Пампеяў, Геркуланума і Стабіяў. Нямецкі вучоны [[Аўгуст Мау]] ў [[1882]] годзе прапанаваў падзел пампейскіх фрэсак на 4 стылю. Пасля, з адкрыццём іншых помнікаў, гэта класіфікацыя была пашырана на ўвесь рымскі насценны жывапіс. Прыведзеныя тут часовыя рамкі характэрны для Пампеяў, у Рыме і іншых гарадах даты могуць адрознівацца. # [[Першы стыль|Інкрустацыённы ці структуральны]] ([[150 да н.э.|150]]—[[80 да н.э.|80]] гады да н.э.) — характарызуецца [[Рустыка|рустам]] (мур ці абліцоўванне сцен камянямі з грубай, выпуклай паверхняй) і роспісам, які імітуе абліцоўванне мармуровымі плітамі. Узнік пад уплывам мастацтва [[элінізм]]у, часта сустракаюцца рэпрадукцыі грэчаскіх карцін. # [[Другі стыль|Архітэктурны стыль]] ([[80 да н.э.|80 год да н.э.]]—[[14]] год) — на гладкіх сценах адлюстроўваліся калоны, карнізы, архітэктурныя кампазіцыі, пейзажы, якія стваралі ілюзію аб'ёму і прасторы, якая сыходзіць удалячыню. У роспісах з'яўляюцца фігуры людзей, ствараюцца складаныя шматфігурныя кампазіцыі, часта па міфалагічных сюжэтах. # [[Трэці стыль|Егіптазаваны ці арнаментальны]] (з [[14 год|14 гады н.э.]]) — пераход да плоскіх арнаментаў, у апраўленні якіх размяшчаліся карціны, звычайна [[пастараль]]най тэматыкі. # [[Чацвёрты стыль|Фантастычны ці перспектыўна-арнаментальны]] (з [[62 год|62 гады н.э.]]) — з'яўляюцца фантастычныя пейзажы, адлюстроўваная архітэктура нагадвае тэатральныя дэкарацыі, перастаючы падпарадкоўвацца законам фізікі. Карціны з выявай людзей становяцца больш дынамічнымі. == Гарадскія збудаванні == === Форум === Пампейскі [[форум, плошча|форум]] з'яўляўся цэнтрам палітычнага, эканамічнага і рэлігійнага жыцця горада. Яго аснову складала плошча памерам 38 на 157 м, акружаная ў самніцкую эпоху [[порцік]]ам з [[дарычны ордар|дарычнымі калонамі]], а рымлянамі выбрукаваная [[траверцін]]ам. Яна была здольная змясціць усё насельніцтва горада. Вялікая плошча была акружана другараднымі плошчамі, а таксама мноствам будынкаў рознага прызначэння. [[Выява:Pompeje Bazylika 2.JPG|thumb|Трыбунал у базіліцы]] ==== Базіліка ==== Знаходзіцца на поўдзень ад плошчы і адкрываецца на яе падвойным порцікам з 5 уваходамі. Была пабудавана ў [[120 да н.э.|120]]—[[78 да н.э.|78]] гадах да н.э., мае памеры 25 на 55 м. Цэнтральная яе частка з'яўлялася [[перыстыль|перыстылем]] і апраўлялася 28 [[карынфскі ордар|карынфскімі]] калонамі дыяметрам 1,10 м і вышынёй каля 10 м. Першапачаткова выконвала функцыі крытага рынку, з пачаткам нашай эры становіцца будынкам суда. Тады ж у глыбіні базілікі быў пабудаваны двухпавярховы «трыбунал», частка якога захавалася да нашых дзён. Сцены базілікі знутры ўпрыгожаны двума ярусамі паўкалон. На сценах пакінута мноства [[графіці]], адно з іх абвяшчае: «О сцяна, дзіўлюся, як ты дагэтуль не павалілася пад цяжарам такой колькасці надпісаў». ==== Будынкі Муніцыпалітэта ==== Тры невялікіх будынка ў паўднёвай частцы форума. Унутры кожнага знаходзілася залы з нішамі і [[апсіда]]й, з абліцаванымі мармурам сценамі і ўпрыгожаная статуямі. Заходні будынак прызначаўся для дзвюх [[эдыл]]аў, усходні — для [[дуўмвір]]аў, якія кіравалі горадам. Цэнтральны служыў месцам паседжання муніцыпальнага савета (''[[Ordo Decurionum]]''). ==== Каміцыі ==== [[Каміцыі]] (месца правядзення галасаванняў) размяшчаліся насупраць базілікі. ==== Будынак Еўмахіі ==== Пабудаваны жрыцай Еўмахіяй у эпоху [[Тыберый|Тыберыя]] ([[14]]—[[37]] гады н.э.) для карпарацыі фулонаў, ткачоў і фарбавальшчыкаў, якія складалі аснову эканомікі Пампеяў. Па памеры будынак не саступаў базіліцы, у ім знаходзіліся склады і вёўся гандаль тканінамі. У далёкай сцяне будынка — тры апсіды са статуямі [[Лівія Друзіла|Лівіі]], Тыберыя і [[Друз]]а. Ззаду будынка стаяла статуя самой Еўмахіі (цяпер яна выстаўлена ў музеі Неапаля). ==== Храм Веспасіяна ==== Невялікі храм, прысвечаны [[Геній|Генію]] [[Веспасіян]]а, уваход у які быў аформлены порцікам з 4 калонамі. Да ўваходу вялі дзве лесвіцы па баках ад подыума са статуяй імператара. Перад храмам знаходзіцца алтар, на якім рэльефы з выявай цырымоніі ахвярапрынашэння быка. Некаторымі даследчыкі мяркуюць, што першапачаткова храм быў прысвечаны Аўгусту, затым паслядоўна кожнаму кіруючаму ў той час імператару і, нарэшце, Веспасіяну. ==== Храм Лараў ==== Пабудаваны пасля землетрасення [[62]] года н.э. (па іншай версіі, існаваў і да гэтага, аднак, прысвячаўся культу імператара). Займае плошчу 18 на 21 м. У некалькіх нішах знаходзіліся статуі [[Лары (міфалогія)|лараў]], у цэнтры — алтар. [[Выява:Napoli pompei.jpg|thumb|Від на руіны храма Юпітэра з дзвюма трыўмфальнымі аркамі. Справа бачныя калоны порціка будынка Еўмахіі. На заднім плане — Везувій]] ==== Мацэлум ==== Мацэлум — крыты харчовы рынак. Складаецца з плошчы памерам 37 на 27 м, у цэнтры якой была ратонда з 12 калонамі, якія падтрымлівалі дах канічнай формы, пад ім размяшчаўся басейн для жывой рыбы. Вакол плошчы размяшчаліся невялікія магазіны. У глыбіні мацэлума знаходзяцца тры адносна вялікія залы, у цэнтральнай знаходзіліся статуі сястры Аўгуста [[Актавія Малодшая|Актавіі]] і яе сына [[Марк Клаўдзій Марцэл, эдыл|Марка Клаўдзія Марцэла]], па баках гандлявалі рыбай і мясам. ==== Храм Юпітэра ==== Галоўны храм Пампеяў узвышаўся ў цэнтры паўночнага боку форума. Пабудаваны ў [[150]] годзе да н.э. (магчыма на месцы этрускага храма) на подыуме вышынёй 3 м, даўжынёй 37 м і шырынёй 17 м. Падвойная лесвіца вядзе да порціка глыбінёй у 5 калон і шырынёй у 6, за якім размяшчаецца зала, прызначаная толькі для жрацоў. Па баках яна была ўпрыгожана каланадай, а ў глыбіні ў трох нішах размяшчаліся статуя Юпітэра часоў Сулы (80-я гады да н.э.), ад якой захавалася толькі галава, а таксама статуі [[Юнона|Юноны]] і [[Мінерва|Мінервы]]. Пол выкладзены ромбападобнымі каменнымі плітамі, якія ствараюць эфект аб'ёмных кубоў. У скляпах знаходзілася скарбніца. Храм моцна пацярпеў падчас землетрасення [[62]] года. Па баках ад лесвіцы знаходзіліся дзве [[трыўмфальная арка|трыўмфальныя аркі]]. Заходняя, верагодна, была прысвечана [[Германік]]у, а ўсходняя была разабрана. Поруч паўночнага ўскрайка храма знаходзіцца арка, прысвечаная Тыберыю, у яе нішах, звернутых на форум, знаходзіліся статуі [[Нерон]]а і Друза. [[Выява:Pompeje swiatynia Apollina 1.jpg|thumb|Храм Апалона]] [[Выява:Pompeje swiatynia Apollina 2.jpg|thumb|Статуя Апалона]] ==== Храм Апалона ==== Нароўні з дарычным храмам на трохвугольным форуме гэта найстаражытнейшы храм Пампеяў. Некаторыя архітэктурныя дэталі дазваляюць датаваць яго [[575 да н.э.|575]]—[[550 да н.э.|550]] гадамі да н.э. Меркавана ў II стагоддзі да н.э. ён быў перабудаваны, тым не менш захаваў характэрную рысу грэчаскай архітэктуры: каланаду па ўсім перыметры храма. Храм звернуты галоўным уваходам на базіліку, абкружаны порцікам, распісаным сцэнамі з [[Іліяда|Іліяды]]. Сам храм абкружаны 28 карынфскімі калонамі, 2 з іх цалкам захаваліся. Пол выкананы ў той жа тэхніцы, што і пол храма Юпітэра. Перад лесвіцай — алтар. Захаваліся таксама бронзавая статуя [[Апалон]]а і бюст [[Дыяна (багіня)|Дыяны]] (арыгіналы ў музеі Неапаля, у Пампеях копіі). Злева ад алтара ў часы Аўгуста ўзведзена [[іанічны ордар|іанічная]] калона для [[сонечныя гадзіннікі|сонечных гадзіннікаў]]. ==== Храм Фартуны Аўгуста і арка Калігулы ==== Знаходзіцца ў канцы вуліцы Форума, якая ідзе ад аркі Тыберыя на паўночны захад. Невялікі храм з фасадам з 4 карынфскіх калон быў пабудаваны на сродкі дуўмвіра Марка Тулія на ўласнай зямлі. Унутры храма некалькі ніш для статуй Аўгуста, членаў яго сям'і і, магчыма, самога Тулія. За храмам вуліца Форума працягваецца як вуліца Меркурыя. У яе пачатку ўстаноўлена трыўмфальная арка [[Калігула|Калігулы]] (кіраваў у [[37]]—[[41]] гадах н.э.), складзеная з цэглы і абліцаваная траверцінам (рэшткі абліцоўкі захаваліся толькі ля падмурка). Побач з аркай знойдзена конная статуя імператара, якая, верагодна, знаходзілася на ёй. ==== Іншыя будынкі ==== На паўднёвы захад ад храма Юпітэра знаходзіліся грамадскія прыбіральні, склады для гандлю збожжам (цяпер у іх захоўваюцца археалагічныя знаходкі) і важніца — месца захоўвання эталонаў рымскіх адзінак вымярэння, па якіх правяраліся тыя, што выкарыстоўвалі гандляры на форуме. === Комплекс грамадскіх будынкаў у раёне тэатраў === ==== Трохвугольны форум ==== Плошча трохвугольнай формы, абкружаная каланадай з 95 іанічных калон. У паўночным вуглу знаходзіліся [[прапілеі]] з 6 іанічнымі калонамі, на ўсходзе злучаецца з Самніцкай палестрай, Вялікім тэатрам і, па доўгай лесвіцы, з Квадрыпорцікам. На плошчы размешчаны грэчаскі храм VI стагоддзя да н.э. (т.з. '''Дарычны храм'''), прысвечаны Гераклу, міфічнаму заснавальніку горада. Храм меў памеры 21 на 28 м, выбудаваны з туфу, з паўднёвага боку да яго вяла вузкая лесвіца. Ззаду храма знаходзіліся сонечныя гадзіннікі. З усіх бакоў абкружаны каланадай: 7 калон па кароткім і 11 па доўгім баку. ==== Самніцкая палестра ==== Паводле пасвячальнага надпісу, пабудавана дуўмвірам Вівіям Вініцыям у другой палове II стагоддзі да н.э. З трох бакоў яна атачалася порцікам, у паўднёвым боку размяшчаўся пастамент, дзе праводзіліся цырымоніі ўзнагароджання, з заходняга боку прыбудаваны бытавыя памяшканні. З-за сваіх маленькіх памераў, да эпохі Аўгуста перастала ўмяшчаць усіх жадаючых, пасля чаго была пабудавана Вялікая [[палестра]]. [[Выява:Brogi, Giacomo (1822-1881) - Pompei - Tempio d'Iside - n. 5038 - ca. 1870.jpg|thumb|250px|Храм Ісіды, фота 1870 года]] ==== Храм Ісіды ==== У цэнтры двара, акружанага порцікам з карынфскімі калонамі, на высокім цокалі стаяў храм канца II стагоддзя да н.э., адноўлены пасля землетрасення [[62]] года ад імя 6-летняга Папідзія Цэльсінія яго бацькам Папідзіям Ампліятам, якія спадзяваліся такім чынам спрыяць будучай палітычнай кар'еры сына. Фасад храма аформлены порцікам у 4 калоны ў шырыню і 2 у глыбіню. Па баках знаходзіліся нішы са статуямі [[Анубіс]]а і [[Гарпакрат]]а. Таксама ў храме была ёмістасць з вадой з [[Ніл]]а. ==== Храм Юпітэра Мейліхія ==== Быў пабудаваны яшчэ ў III—II стагоддзі да н.э. і прысвечаны [[Зеўс]]у, аднак быў перабудаваны і перададзены культу Юпітэра ў 80-я гады да н.э. Па форме ідэнтычны храму Ісіды, аднак мае глыбейшае ўнутранае свяцілішча. Выкананы з туфу, абліцаваны мармурам. Па іншай гіпотэзе, якая базуецца на некаторых знаходках на тэрыторыі храма, ён быў прысвечаны [[Асклепій|Асклепію]]. ==== Квадрыпорцік ==== Квадрыпорцік (плошча з порцікам) служыў месцам, дзе збіралася публіка тэатраў да пачатку спектакля і падчас антрактаў. Пасля землетрасення 62 года, які разбурыў казармы гладыятараў у паўночнай частцы горада, пад казармы прыстасавалі квадрыпорцік. Тут знойдзена зброя, якая цяпер захоўваецца ў Нацыянальным музеі Неапаля. [[Выява:Pompeii BW 2013-05-13.jpg|thumb|150px|Вялікі тэатр]] ==== Вялікі тэатр ==== Вялікі тэатр, які стаў культурным цэнтрам горада, быў пабудаваны ў III—II стагоддзях да н.э., з выкарыстаннем прыроднага схілу для размяшчэння сядзенняў для гледачоў. Пры Аўгусце тэатр быў пашыраны архітэктарам Маркам Артарыям на сродкі Марка Алконія Руфа і Марка Алконія Цэлера шляхам стварэння надбудовы над узроўнем зямлі, якая падтрымлівае верхнія рады месцаў. У выніку ён стаў здольны змясціць да 5000 гледачоў. Мог быць накрыты стрэшкай: кольцы для яго захаваліся да нашых дзён. Ніжнія некалькі шэрагаў (''ima cavea'') прызначаліся для знатных гараджан. Два балкона над бакавымі ўваходамі, таксама пабудаваныя Маркам Арторыям — для жрыц і арганізатараў прадстаўлення. Сцяна была дэкаравана калонамі, карнізамі і статуямі, датаванымі часам пасля 62 года. [[Выява:Pompei. Little theatre. IMG 4673.JPG|thumb|150px|Малы тэатр]] ==== Малыя тэатр ==== [[Адэон]], пабудаваны ў [[80]] годзе да н.э. дуўмвірамі Маркам Порцыям і Квінктам Валгам, быў пакрыты чатырохсхільным чарапічным дахам. 4 ніжніх шэрагу аддзяляліся ад верхніх 17 высокім парапетам, ад якога захавалася левая (адносна сцэны) частка. Тэатр змяшчаў каля 1500 гледачоў, на яго сцэне праходзілі музычныя прадстаўленні і камедыі<ref name="Rom">{{кніга|аўтар = Michael Vickers|частка= Pompeji|загаловак = Kunst und Kultur alter Völker. Rom|месца = Erlangen|выдавецтва= Karl Müller Verlag|год = 1991|старонкі = 59-71}}</ref>. [[Выява:Pompeji - Arena.jpg|thumb|Арэна амфітэатра]] [[Выява:120551869 1007cadceb o.jpg|thumb|Глядзельныя месцы ў амфітэатры]] === Амфітэатр і Вялікая палестра === '''[[Амфітэатр]]''', які змяшчаў 20 000 гледачоў, быў пабудаваны каля [[80]] гады да н.э. адначасова з малым тэатрам тымі ж дуўмвірамі. Мае памеры 135 на 104 м і ў наш час з'яўляецца найстаражытнейшым вядомым амфітэатрам. Адрозніваецца ад астатніх тым, што ўваходы ў яго знаходзіліся ў верхняй частцы глядзельнай залы, а таксама адсутнасцю сутарэнных памяшканняў: выхад гладыятараў на арэну ажыццяўляўся праз калідор прама з вуліцы. Праз другі калідор выносілі параненых і забітых. [[Выява:Pompeji great palaestra2.jpg|thumb|left|Вялікая палестра]] Месцы для гледачоў (''cavea'') падзяляліся на тры ўзроўні: першы (''ima''), бліжэй усяго да арэны, складаўся з 5 радоў прыступак і прызначаўся для знатных гледачоў. Другі ўзровень (''media'') складаўся з 12 радоў, трэці (''summa'') з 18. Самая верхняя частка, аддзеленая ад іншых зон, у якую вялі ўласныя лесвіцы, з часу Аўгуста прызначалася для жанчын. Зверху амфітэатр мог быць накрыты тэнтам, які бараніў гледачоў ад сонца і дажджу. '''Вялікая палестра''' была пабудавана ў рымскую эпоху, калі Самніцкая палестра перастала адказваць запатрабаванням горада, які хутка рос. Прызначалася для гімнастычных практыкаванняў і спартыўных мерапрыемстваў. Уяўляла сабой плошчу 130 на 140 м, акружаную з трох бакоў порцікам з іанічнымі калонамі. Чацвёрты бок выходзіў на амфітэатр, дзе знаходзіліся ўваходы ў палестру, разбураныя землетрасеннем [[62]] года і адноўленыя ў тэхніцы ''[[opus latericium]]''. У цэнтры знаходзіўся басейн (37 на 4 м) з глыбінёй ад 1 м на захадзе да 3 на ўсходзе. У паўднёвай частцы — туалеты, якія чысцяцца вадой басейна. Паўночная сцяна абвалілася пры катастрофе 79 года і была адноўлена археолагамі. На адной з калон была знойдзена [[хрысціянства|хрысціянская]] крыптаграма. {{clear}} === Тэрмы === ==== Стабіявы тэрмы ==== [[Выява:Thermen pompeij.jpg|thumb|left|План Стабіявых тэрм]] Самыя вялікія, старажытныя і добра захаваныя [[тэрмы]] горады, пабудаваныя ў III стагоддзі да н.э. Комплекс тэрм размяшчаўся вакол вялікага трапецападобнага перыстыля палестры з бегавой дарожкай і басейнам 15x8x1,5 м <ref>[https://web.archive.org/web/20140506095810/http://domivka-dnepr.chat.ru/saj/histori/termi.htm Тэрмы]</ref>. Побач знаходзіліся пакоі для націрання маслам і пяском (для барацьбы). Сцены палестры аформлены ў 4 стылі, захаваліся фігуры Зеўса, Геракла і Сатыра. Мужчынскія лазні мелі ўваход як з вуліцы, так і з палестры. Спачатку чалавек, які ўвайшоў трапляў у [[ападытэрый]] — распранальню са скляпеннямі, упрыгожанымі фрэскамі эпохі Флавіяў (амуры, вакханкі, трафеі), мармуровымі сядзеннямі і нішамі для захоўвання адзежы. Далей шоў [[тэпідарый]] (цёплыя лазні), злева ад якога знаходзіўся [[фрыгідарый]] — зала з басейнам з халоднай вадой. За тэпідарыям быў [[кальдарый]] з басейнам гарачай вады і ёмістасцю з халоднай. [[Выява:Pompeji Terme Stabiane Apodyterion.jpg|thumb|250px|Ападытэрый мужчынскага аддзялення Стабіявых тэрм]] Жаночыя лазні не мелі фрыгідарыя (басейн з халоднай вадой знаходзіўся ў распранальні), але меў [[лаконік]] — парылка, накшталт [[саўна|саўны]]. Паміж лазнямі былі печы з халоднай, гарачай і вельмі гарачай вадой. ==== Тэрмы форума ==== Самыя маленькія, аднак, самыя вытанчаныя тэрмы Пампеяў. Прызначаліся галоўным чынам для госцяў горада, а не яго жыхароў. Пабудаваны дуўмвірам Луцыем Цэзіем у I стагоддзі да н.э. Уваход з вуліцы Форума вёў у палестру мужчынскага аддзялення. Адтуль а таксама з вуліцы Тэрм можна было прайсці ў ападытэрый, адтуль — у фрыгідарый ці ж у тепідарый і далей у кальдарый з дзвюма ваннамі. Жаночае аддзяленне складалася толькі з распранальні, тэпідарыя і кальдарыя, а таксама невялікага ўнутранага садка. На сценах захаваліся фрэскі, напрыклад «[[Атланты]]» тэпідарыя. Цікавы фрыгідарый, які нагадвае [[баптыстэрый]] эпохі [[Эпоха Адраджэння|Адраджэння]]. ==== Цэнтральныя тэрмы ==== Закладзены адразу пасля землетрасення [[62]] года н.э., аднак да [[79]] года так і не быў завершаны басейн, а порцік палестры нават не пачаты. Трубы, па якіх падавалася вада, ужо існавалі, аднак печы так і не складзены. Мелі поўны набор залаў, аднак толькі ў адным экзэмпляры (без падзелу на мужчынскае і жаночае аддзяленні). ==== Прыгарадныя тэрмы ==== [[Выява:Pompeya lupanar.jpg|right|thumb|Будынак [[лупанарый|лупанарыя]] ў Пампеях]] Размяшчаліся ў 100 метрах за Марской брамай на штучнай тэрасе. З-за свайго становішча былі знойдзены і разрабаваны ўжо ў старажытнасці. Цікавай іх асаблівасцю з'яўляюцца вялікія вокны з відам на мора. Басейны дэкараваны фрэскамі з выявай вадаспадаў і горных пячор, а таксама мазаікамі. Аднак найбольшую вядомасць тэрмы атрымалі з-за 16 эратычных фрэсак у чацвёртым стылі (у іх ліку адзіная вядомая старажытнарымская выява [[Лесбіянства|лесбійскага сексу]]), знойдзеных напачатку [[1990-я|1990-х]] у ападытэрыі. Іх наяўнасць спарадзіла гіпотэзу, што ў будынку на другім паверсе функцыянаваў [[лупанарый]], што, аднак, адхіляецца археолагамі, якія вывучалі тэрмы, і большасцю гісторыкаў. === Лупанарый === [[Лупанарый]], тым не менш, прысутнічаў у горадзе. Ён быў выяўлены ў [[1862]] годзе, з тых часоў некалькі разоў рэстаўраваўся. Апошняя рэстаўрацыя скончылася ў [[2006]] годзе <ref>[http://www.travel.ru/news/2006/07/11/91504.html У Пампеях адкрыты Лупанарый]</ref>, перадапошняя — у [[1949]]. Гэты двухпавярховы будынак з пяццю кубікуламі (спальнямі) на кожным паверсе. У пярэднім пакоі сцены ля столі пакрыты фрэскамі эратычнага характару. У кубікулах ніжняга паверху — каменныя ложы (якія накрываюцца матрацамі) і графіці на сценах<ref>''Sarah Levin-Richardson'' [http://traumwerk.stanford.edu:3455/SeeingThePast/345 Sex, Sight, and ''Societas'' in the Lupanar, Pompeii] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121120171335/http://traumwerk.stanford.edu:3455/SeeingThePast/345 |date=20 лістапада 2012 }} // Stanford University, January 2005.</ref><ref>''McGinn, Thomas'' «Pompeian Brothels and Social History». Pompeian brothels, Pompeii’s ancient history, mirrors and mysteries, art and nature at Oplontis, the Herculaneum «Basilica» // JRA supplement 47, 2002. pp. 7-46.</ref>. Апроч лупанарыя ў горадзе існавала як мінімум 25 прызначаных для прастытуцыі адзіночных пакояў, часта яны размяшчаліся над віннымі крамамі. Кошт гэтага віду паслуг у Пампеях складаў 2—8 [[Ас, манета|асаў]]. Персанал быў прадстаўлены галоўным чынам рабынямі грэчаскага ці ўсходняга паходжання. === Вытворчыя будынкі === [[Выява:Baeckerei pompeji kampanien italien.jpg|thumb|250px|Пякарня ў Пампеях: бачныя млыны і печ]] ==== Забеспячэнне ежай ==== У Пампеях выяўлены 34 пякарні, якія цалкам задавальнялі патрэбы гараджан і прадавалі сваю прадукцыю ў суседнія паселішчы. Найбольш вядомыя '''пякарня Папідзія Прыска''' і '''пякарня на вуліцы Стабій''', у якой захавалася 5 ручных [[млын]]оў. [[Жоран, інструмент|Жораны]] двух тыпаў: адзін нерухомы конусападобны (''meta''), іншы ў форме пясочных гадзіннікаў без дна і вечкі (''catillus''), які апранаўся на яго зверху. У поласць верхняга жолаба засыналася збожжа і ён рухаўся [[раб]]амі ці [[вол|валамі]]. Выраблены жораны з [[вулканічныя пароды|вулканічных парод]]. Шматлікія пякарні не мелі прылаўкаў для продажу хлеба, або пастаўляючы яго оптам, або разносячы па хатах ці прадаючы на вуліцы з рук. [[Выява:PompeijKueche.jpg|thumb|left|Прылавак [[Тэрмаполій|тэрмаполія]]]] Таксама ў Пампеях вырабляўся рыбны соус «[[гарум]]», які ў вялікіх колькасцях ішоў на продаж у іншыя гарады. Раскапаны цэлы цэх па яго падрыхтоўцы, у якім захаваліся [[амфара|амфары]] для перавозкі прадукта. Тэхналогія складалася ў наступным: рыбу, вычышчаную ад касцей і расцёртую, вытрымлівалі ў салёнай (марскі) вадзе на працягу некалькіх тыдняў. Часта да яе дадавалі зеляніну, вострая прыправы, віно. Запраўлялі ім самыя разнастайныя стравы. У Пампеях была развіта сістэма [[Тэрмаполій|тэрмаполіяў]] (усяго налічана 89 устаноў), якія забяспечвалі людзей гарачай ежай і дазвалялі ім адмовіцца ад гатавання яе дома (шматлікія дамы ў Пампеях не мелі кухні). {{clear}} ==== Рамёствы ==== Адным з найважнейшых рамёстваў у горадзе была вытворчасць ваўняных тканін. Знойдзена 13 цэхаў па апрацоўцы поўсці, 7 прадзільных і ткацкіх майстэрняў, 9 фарбавальных. Найважнейшым вытворчым этапам было [[Валенне]] шэрсці, якое ажыццяўлялася ў Старажытным Рыме [[фулоны|фулонамі]] (''fullones''). Асаблівасці тэхналогіі дазвалялі ім займацца таксама мыццём адзежы гараджан. Найбольш шырока вядомая пампейская '''валюшня Стэфанія''', перабудаваны пад майстэрню жылы дом. Фулоны валялі і адмывалі поўсць ад поту жывёлы і бруду ў яйцападобных чанах, якіх у Стэфанія было тры. Там жа ажыцяўлялася ачыстка бруднай адзежы. У якасці мыйнага сродку рымляне, якія не ведалі [[мыла]], выкарыстоўвалі [[Гідракарбанат натрыю|соду]] ці [[мача|мачу]], якая пастаяла 1-2 тыдні, якія [[амыленне|амылялі]] [[тлушч]], які знаходзіцца ў тканінах. Ёмістасць для збору мачы, напрыклад, стаяла ў будынку Еўмахіі на Форуме. Кінуўшы поўсць ці вельмі брудную тканку ў чан, фулон таптаў яго нагамі (''saltus fullonicus'' — танец фулонаў, як назваў гэты працэс [[Луцый Аней Сенека|Сенека]]). Затым поўсць і тканіну трэба было старанна прапаласкаць у вялікіх ёмістасцях, якіх у Стэфанія таксама было тры. Адносна чыстыя і далікатныя рэчы ў яго валюшні сціралі ў былым [[Імплювій|імплювіі]] яго [[Атрыум|тасканскага атрыума]]. Апроч гэтага, у валюшні стаялі ёмістасці для адбельвання і афарбоўкі рэчаў. Ажыццяўлялася тут і прасавання адзежы, для тунік нават меўся асобы прэс. У іншай валюшні (усяго іх у Пампеях 18), размешчанай на вуліцы Меркурыя, знойдзены фрэскі, якія пралілі святло на ўвесь тэхналагічны працэс фулонаў<ref name="Sergeenko">Подробнее см. ''[[Марыя Яфімаўна Сергеенка|Сергеенко М. Е.]]'' [http://ancientrome.ru/publik/sergeenko/ser02s.htm Простые люди древней Италии] — Изд-во «Наука». Москва — Ленинград, 1964. [http://ancientrome.ru/publik/sergeenko/ser02-07.htm#001 Глава 7]</ref>. === Жылыя дамы === [[Выява:Dom dramaturga.jpg|thumb|CAVE CANEM]] ==== Дом Трагічнага паэта ==== З'яўляецца тыповым рымскім домам II стагоддзі да н.э. і знакаміты сваімі мазаічнымі поламі і фрэскамі, якія адлюстроўваюць сцэны з грэчаскай міфалогіі. Знаходзіцца насупраць тэрм Форума. Названы па выкладзенай у падлозе мазаіцы рэпетыцыі трагічнага спектакля. Каля ўваходу ў дом выкладзена мазаіка з выявай сабакі і з надпісам {{langi|la|„CAVE CANEM“}} («беражыся сабакі»). Па баках уваходу знаходзіліся гандлёвыя памяшканні. Сцены атрыума былі ўпрыгожаны выявамі Зеўса і [[Гера|Геры]], сцэнамі з [[Іліяда|Іліяды]]<ref>[http://www.greekroman.ru/gallery/ant_mosaics01.htm Антычныя мазаіка і фрэскі Галерэя выяў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120311060503/http://greekroman.ru/gallery/ant_mosaics01.htm |date=11 сакавіка 2012 }}</ref>. У наш час усе гэтыя фрэскі знаходзяцца ў музеі Неапаля. ==== Дом Хірурга ==== Адзін з найстаражытнейшых пампейскіх жылых дамоў, выбудаваны ў IV—III стагоддзях да н.э. Атрымаў назву з-за таго, што ў ім выяўлены шматлікія хірургічныя інструменты<ref name="xupypr">[http://arheologicheskih-otkritiy.greatest100.ru/pompei-i-gerkulanum/index10.html Пампеі і Геркуланум] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120721175603/http://arheologicheskih-otkritiy.greatest100.ru/pompei-i-gerkulanum/index10.html |date=21 ліпеня 2012 }}</ref>. Фасад складзены з [[вапняк]]овых блокаў, унутраныя сцены выкананы ў тэхніцы ''[[opus africanum]]'' (вертыкальныя канструкцыі з пакладзеных адзін на аднаго вертыкальных і гарызантальных блокаў, якія чаргуюцца і паміж якімі сцяна выкладвалася драбнейшымі камянямі ці цэглай). Захаваліся фрэскі ў першым і чацвёртым стылі. ==== Дом Фаўна ==== [[Выява:House of the Faun (Pompeii).jpg|thumb|Фаўн]] [[Выява:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|thumb|left|Аляксандр Македонскі з дома Фаўна]] Багаты дом, які займае прастору паміж чатырма вуліцамі — [[інсула|інсулу]] (40 на 110 м), плошчай 3000 [[м]] — гэта самы раскошны дом у Пампеях. Меркавана быў пабудаваны для Публія Сулы, пляменніка заваёўніка горада, пастаўленага ім на чале Пампеяў. На парозе галоўнага ўваходу ў дом выкладзены мазаічны надпіс «HAVE» (дабрыдзень)<ref name="xupypr" />, адсюль можна было прайсці ў этрускі (тасканскі) [[атрыум]], захавалы да нашых дзён [[імплювій]] (неглыбокі басейн для збору дажджавой вады) з багатай геаметрычнай [[інкрустацыя]]й з рознакаляровага мармуру і статуэткай танцуючага [[Фаўн]]а, якая дала імя дому. Другі ўваход размяшчаўся ўсходней і вёў у другі, тэтрастыльны (з дахам, які падтрымліваецца 4 калонамі), атрыум, прызначаны, мабыць, для гасцей. [[Перыстыль|Перыстыля]] таксама два: малы і вялікі. На ўсход ад малога перыстыля знаходзіліся бытавыя памяшканні: камора, кухні і невялікія прыватныя лазні. З вялікага перыстыля запасны выхад вёў на вуліцу. Паміж перыстылямі знаходзіліся [[Трыкліній|трыклініі]] і гасціная са знакамітай [[Мазаіка Аляксандра|мазаікай, якая адлюстроўвае бітву Аляксандра Македонскага з Дарыям III]]. Арыгіналы большасці твораў старажытнарымскага мастацтва з дому Фаўна выстаўлены ў музеі Неапаля, у самым доме знаходзяцца копіі. [[Выява:Vettii2 modified.jpg|thumb|250px|Перыстыль дому Ветыяў, від з боку вялікага трыклінія]] ==== Дом Ветыяў ==== Невялікі, аднак багата ўпрыгожаны дом, які належаў гандлярам-[[вольнаадпушчанік]]ам Аўлу Ветыю Канвіву і Аўлу Ветыю Рэстытуту. Насценны роспіс выканана пасля [[62|62 года]] [[Чацвёрты пампейскі стыль|у чацвёртым стылі]]. Праз уваход і вестыбюль, дзе знаходзіцца вядомая фрэска з выявай [[Прыяп]]а, можна патрапіць у атрыум, сцены якога ўпрыгожаны фрызамі з [[Эрот|амурамі]] і [[Псіхея, міфалогія|псіхеямі]]. Два крылы атрыума ўпрыгожаны медальёнамі з галавой [[Медуза Гаргона|Медузы]] і [[Сілен]]а (справа) і фрэскай з пеўнямі, якія б'юцца (злева). Яшчэ адзін уваход вядзе сюды з вуліцы праз гаспадарчыя пабудовы. [[Выява:Vettii.jpg|thumb|left|[[Ларарый]]]] Справа размяшчаецца другі маленькі атрыум з [[Ларарый|ларарыем]] (асобным свяцілішчам). Прамавугольны ў плане перыстыль перпендыкулярны кірунку галоўнага ўваходу. Ён упрыгожаны дарычнымі калонамі і насценным жывапісам. Перыстыль цалкам адноўлены, па захаваных слядах узноўлены нават кветнікі. У перыстыль адкрываецца трыкліній, сцены якога распісаны амурамі, якія пераймаюць дзейнасць людзей. Бачныя сцэны гандлю, гонак на калясніцах, апрацоўкі металаў, ткацтва, збору вінаграда, святаў. Там жа вялікая колькасць фрэсак, якія ілюструюць эпізоды міфаў, выявы багоў. У зале злева ад перэстыля — юны Геракл, які душыць змей. {{clear}} ==== Дом Пазалочаных Амураў ==== Графіці на сцяне дому называе яго ўладальнікам Папея Абіта, сваяка [[Папея|Папеі]], другой жонкі Нерона. Перыстыль, верагодна, выкарыстоўваўся для правядзення тэатральных пастановак: адна з каланад прыпаднята накшталт сцяны. Паміж калонамі былі падвешаны медальёны і маскі. Сад перыстыля напоўнены бюстамі і барэльефамі, у паўночнай яго частцы знаходзіцца ларарый, у паўднёвай — свяцілішча Ісіды. Табліній і трыклініі ўпрыгожаны фрэскамі па матывах грэчаскіх міфаў. У сцяну адной з пакояў устаўлены дыскі з амурамі на залатым лісці. ==== Дом Менандра ==== Вялікі дом (1800 [[кв.м]]), які ўключае ў сябе лазні, стайні, гандлёвыя памяшканні. Атрыум быў распісаны сцэнамі палявання і пейзажамі. У гасцінай, якая выходзіць у атрыум — сцэны падзення [[Троя|Троі]]. У адной з ніш перэстыля добра захаваная выява [[Менандр]]а, ад якога і атрымаў імя ўвесь дом. У паўпадвале ў [[1930]] годзе знойдзена больш за сотню сярэбраных прадметаў быту і вялікая колькасць манет. [[Выява:Pompeji Casa Di Octavio Quartio Wall.jpg|thumb|Насценны роспіс дому Ларэя Тыбурціна]] ==== Дом Ларэя Тыбурціна ==== Уваход у дом знаходзіцца ў нішы, перад дзвярамі пастаўлены дзве лавы. Па баках ад уваходу два гандлёвыя памяшканні. Роспісы ў атрыумы засталіся няскончанымі. У пакоях — несапраўдныя вокны з намаляваным відам на сад. На перыстыль выходзіць хатняе свяцілішча Дыяны. Займаў амаль усю інсулу, аднак большая частка яго плошчы адведзена пад сад з каналамі і фантанамі. Месца ў канцы найбліжэйшага да дому канала адведзена пад летні трыкліній. Тут знаходзяцца фрэскі з выявай [[Пірам]]а, [[Фісба|Фісбы]] і [[Нарцыс (міфалогія)|Нарцыса]], падпісаныя ''Lucius pinxit'' (намаляваў Луцый). Дом быў даследаваны ў [[1916]]—[[1921]] В. Спінацолам. Сваю назву ён атрымаў ад двух перадвыбарных лозунгаў, знойдзеных на сценах будынка: адзін заклікаў галасаваць за Ларэя, другі — за Тыбурціна. Уладальнікам жа дому быў Актавій Кварціа (''Octavius Quartio''), чыя бронзавая пячатка была ў ім знойдзена. Некаторыя гісторыкі лячаць за лепшчае называць дом "домам Актавія Кварціа "<ref>{{Cite web |url=http://travel-to-italy.ru/index.php?act=goods&id=5&gid=61 |title=Вуліца Дастатку (Віа дэль Аанданца) |access-date=21 сакавіка 2012 |archive-date=8 мая 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508012355/http://www.travel-to-italy.ru/index.php?act=goods&id=5&gid=61 |url-status=dead }}</ref>. ==== Дом Мараліста і дом Пінарыя Церыяле ==== '''Дом мараліста''' знаходзіцца непадалёк ад дома Ларэя Тыбурціна. Названы так з-за надпісаў у летнім трыклініі (белым па чорным): # Трымаць у чысціні ногі і не пэцкаць бялізну, # Паважаць жанчын і пазбягаць непрыстойных размоў, # Устрымлівацца ад гневу і ад боек. У канцы падсумаванне: «У адваротным выпадку вяртайцеся да сябе дамоў». Па суседстве размешчаны '''дом Пінарыя Церыяле''', які належаў ювеліру. Пры яго раскопках было знойдзена больш за сотню каштоўных камянёў. ==== Дом Юліі Фелікс ==== Займае адну з самых вялікіх інсул горада, аднак толькі траціна яе забудавана, 2/3 уяўляюць сабой сад. Частка дома з лазневымі памяшканнямі здавалася ўнаймы. ==== Дом Саду Геркулеса (Дом Парфумера) ==== Гэта быў адносна маленькі дом. Уваход вёў у калідор, абапал якога былі дзве кубікулы і які завяршаўся ў атрыумы. За атрыумам знаходзілася яшчэ некалькі пакояў і велізарны сад, разбіты ў I стагоддзі да н.э. на месцы 5 падобных дамоў. У садзе знаходзіўся ларарый са статуяй Геркулеса, ад якой увесь дом і атрымаў назву. Раскапаны ў [[1953]]—[[1954]] гадах, аднак толькі ў [[1972]]—[[1974]] у выніку даследаванняў супрацоўнікаў [[Мэрылендскі ўніверсітэт|Мэрылендскага ўніверсітэта]]<ref name="Jashemski">''Wilhelmina F. Jashemski'' [http://links.jstor.org/sici?sici=0002-9114(197910)83%3A4%3C403%3A%22GOHAP%3E2.0.CO%3B2-D «The Garden of Hercules at Pompeii» (II.viii.6): The Discovery of a Commercial Flower Garden] // American Journal of Archaeology, Vol. 83, No. 4 (Oct., 1979), pp. 403—411</ref> было выяўлена, што сад прызначаўся для вырошчвання раслін, з якіх вырабляліся парфум і алеі. Магчыма тут таксама рабілі гірлянды з кветак. У выніку гэтых даследаванняў дом атрымаў другую назву — дом Парфумера. === Гарадскія ўмацаванні === Сцены Пампеяў маюць даўжыню 3220 м, у іх 7 брамы (існаванне восьмай спрэчнае). Пабудаваны па ўсім сваім перыметры ўжо ў VI—V стагоддзі да н.э. (тады большая частка ўмацаванай плошчы яшчэ не была забудавана, а занята садамі і гародамі) з вапняку і туфу, унутры запоўнены зямлёй. Пры самніцкім панаванні з унутранага боку быў зроблены насып, які дазваляе абаронцам падымацца на вяршыню сцен і забяспечвае ім дадатковую трываласць. У III стагоддзі да н.э. гэты насып умацаваны каменем. 12 вежаў з найбольш прыступных паўночнага і ўсходняга бакоў былі дададзены ў II-пачатку I стагоддзя да н.э.. Геркуланская (ці Саляная) брама была цалкам перабудавана ў эпоху Аўгуста, страціўшы ахоўныя функцыі і стаўшы больш падобнай на трохпралётную трыўмфальную арку. Паміж ёй і Везувіянскай брамай на гарадской сцяне бачныя пашкоджанні, нанесеныя аблогавымі прыладамі Сулы. === Водазабеспячэнне === [[Выява:Pompeje fontanna uliczna.jpg|thumb|Фантан у Пампеях]] Пампеі са старажытнасці выпрабоўвалі праблемы з водазабеспячэннем. [[Грунтавыя воды]] знаходзіліся пад горадам на глыбіні амаль 39 метраў, таму студні хоць і існавалі, але былі нешматлікімі. Часткова рашэнню праблемы спрыяла наяўнасць амаль у кожным доме імплювія — басейна для збору дажджавой вады, аднак спыніць недахоп вады змог толькі пабудаваны ў часы Аўгуста [[акведук]], які па большай частцы праходзілы пад зямлёй і дастаўляў у Пампеі ваду з крыніц у [[Серына]] ў колькасці каля 6500 куб.м/дзень. Акведук вёў да рэзервуара (''castellum aquae''), размешчанага каля Везувіянскай брамы ў найвышэйшым пункце горада (42 м над узроўнем мора). Круглы ў плане рэзервуар мае дыяметр 6 м і зверху перакрыты купалам. Знаходзіцца ён у чатырохвугольным будынку, з паўднёвага боку дэкараваным трыма аркамі. Да вадаправода былі падключаны дамы толькі самых багатых гараджан, астатнія набіралі ваду з фантанаў (у наш час іх знойдзена 42), размешчаных у розных частках горада. З рэзервуара каля Везувіянскай брамы вада паступала ў горад па трох свінцовых трубах дыяметрам 30 см: першая прызначалася для фантанаў, другая для тэрмаў і трэцяя для прыватных уладанняў. Пры недахопе вады апошнія дзве трубы маглі быць перакрыты. === Вілы за Геркуланскай брамай === ==== Віла Дыямеда ==== Знаходзілася на схіле, таму на ўзроўні першага паверху жылых памяшканняў, згрупаваных вакол атрыума і перыстыля, знаходзілася тэраса, якая атачала вялікі парк. Па яе краях узвышаліся вежкі, з якіх можна было любавацца морам. У цэнтры парку знаходзіўся басейн, каля яго — летні трыкліній для абедаў на адкрытым паветры. У скляпах пад галерэяй уладкованы вінны склеп. Уваход у вілу вёў прама ў перыстыль, злева ад якога знаходзіўся другі маленькі перыстыль і лазневыя памяшканні. Праз табліній можна было патрапіць у крытую тэрасу, якая выконвала функцыі трыклінія, адкуль адкрываўся краявід на мора. Даследавана ў [[1771]]—[[1774]] гадах, прыпісваецца Арыю Дыямеду, чыя грабніца знаходзіцца насупраць уваходу. На віле знойдзена 20 целаў загінулых пры вывяржэнні, у тым ліку жанчын і дзяцей, з іх 18 у склепе<ref name="BerryHouses">{{cite book|last=Berry|first=Joanne|title=The Complete Pompeii|pages=154-185|chapter=Houses and Society|language=en}}</ref>, двое ля дзвярэй, якія вядуць з саду да мора; у аднаго з іх знойдзена залатое кольца, сярэбраны ключ і 1356 [[сестэрцый|сестэрцыяў]]. [[Выява:Pompei-villa dei misteri01.jpg|thumb|250px|Фрэскі вілы Містэрый]] ==== Віла Містэрый ==== {{main|Віла Містэрый}} Заснавана ў II стагоддзі да н.э., пасля чаго некалькі разоў пашыралася, у прыватнасці ў 60 годзе да н.э. Галоўны ўваход быў звернуты да дарогі, якая вядзе ад Геркуланскай брамы. У наш час ён раскрыты не цалкам, таму ўваход на вілу ажыццяўляецца з боку мора. Уздоўж дарогі знаходзіліся сельскагаспадарчыя памяшканні, у тым ліку пакой з прэсам для вінаграда. [[Выява:Roman fresco Villa dei Misteri Pompeii 001.jpg|thumb|left|150px|Пачатак таінства]] Уваход, настолькі шырокі, што па ім мог праехаць воз, вёў у перыстыль. На паўднёвы ўсход ад яго размяшчаўся двор з ларарыям і тэтрастыльны атрыум, з якога можна было патрапіць у лазні. З паўднёва-заходняга боку з перыстылем злучаўся тасканскі атрыум, з яго, а таксама часткова з перыстыля, дзверы вялі ў шматлікія пакоі, упрыгожаныя фрэскамі ў другім і трэцім стылях. Віла адкрывалася да мора тэрасай-ратондай з двума порцікамі па баках. У [[таблінум]]е, які злучае тасканскі атрыум з ратондай, захаваліся фрэскі на егіпецкія матывы. Названа віла па фрэскам у адным з пакояў на поўдзень ад атрыума, якія атрымалі шырокую вядомасць і дзе адлюстроўваецца па найбольш распаўсюджанай версіі пасвячэнне ў дыянісійскія містэрыі, па іншай — абрад шлюбу<ref name="xupypr"/><ref name="BerryHouses"/>. {{clear}} == Пампеі ў мастацтве == === Кіно === * «[[Апошнія дні Пампеі, фільм, 1926|Апошні дзень Пампеі]]» (Gli ultimi giorni di Pompeii, 1926) * «[[Апошнія дні Пампеі, фільм, 1959|Апошнія дні Пампеі]]» (фільм, Італія-ФРГ, 1959) * «[[Апошнія дні Пампеі, фільм, 1972|Апошнія дні Пампеі]]» (фільм, СССР, 1972) * «[[Апошнія дні Пампеі, фільм, 1984|Апошнія дні Пампеі]]» (фільм, ЗША, Вялікабрытанія, Італія, 1984) * «[[Пампеі, фільм|Пампеі]]» (фільм 2007 год) (Італія) * «[[Спіс серый тэлесерыяла «Доктар Хто»#Сезон 4 (2008)|Агні Пампеі (Доктар Хто)]]» (выпуск серыяла, Вялікабрытанія, 12 красавіка 2008) {{seealso|Апошнія дні Пампеі, фільм}} === Жывапіс === * «[[Апошні дзень Пампеі]]» — карціна Карла Брулова. * Напачатку XIX стагоддзя сад Мюнхенскай рэзідэнцыі быў упрыгожаны ў трэцім стылі жывапісу з Пампеі. * Напачатку XVIII стагоддзі выявы з фрэсак з Геркуланума і Пампеі ўпрыгожвалі нават вееры<ref>[http://goodcoins.narod.ru/antic/tecstile/skladveer18.htm Складаны веер у Расіі і Еўропе XVIII стагоддзі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121120092353/http://goodcoins.narod.ru/antic/tecstile/skladveer18.htm |date=20 лістапада 2012 }}</ref>. === Літаратура === * Пад уражаннем палатна Брулова «Апошні дзень Пампеі» [[Эдвард Бульвер-Літон]] напісаў раман «Апошнія дні Пампеі». * Навэла [[Тэафіль Гацье|Тэафіля Гацье]] «Арыя Марцэла» * Раман [[Роберт Харыс|Роберта Харыса]] «Пампеі» === Музыка === * [[Live at Pompeii]]  — канцэртны альбом групы [[Pink Floyd]] на руінах амфітэатра Пампеяў (1973) * «[[Stigmata, альбом Stigmata|Апошні дзень Пампеі]]» — песня групы [[Stigmata, група|Stigmata]] * Pompeii - песня групы [[E.S. Posthumus]] === Музеі === * «[[Віла Геці]]» — музей у [[Малібу]] == Гл. таксама == * [[Геркуланум]] * [[Стабіі]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар = Michael Vickers |частка = Pompeji |загаловак = Kunst und Kultur alter Völker. Rom |арыгінал = |спасылка = |выданне = |месца = Erlangen |выдавецтва = Karl Muller Verlag |год = 1991 |старонкі = 59-71 |isbn = }} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Сусветная спадчына|829}} * [http://pompeii.ru/ Пампеі: крок за крокам] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220121164753/http://pompeii.ru/ |date=21 студзеня 2022 }} * [http://www.pompeiisites.org/ Pompeii official web site]{{ref-en}} * [http://www.auav46.dsl.pipex.com/p99.htm Herculaneum/Pompeii/Stabiae Website] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20050826180352/http://www.auav46.dsl.pipex.com/p99.htm |date=26 жніўня 2005 }}{{ref-en}} * [http://www.pompeiana.org/ Pompeiana.org — a website devoted to the archaeology of Pompeii] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070501024258/http://www.pompeiana.org/ |date=1 мая 2007 }}{{ref-en}} * [http://www.gazeta.ru/science/2008/12/13_a_2910272.shtml Апошні дзень распісалі па гадзінах] * [http://www.infox.ru/science/past/2008/12/17/pompeii_family.phtml Вулканолагі аднавілі апошнія суткі адной сям'і з Пампеяў] {{coord|display=title|40|45|00|N|14|29|10|E|type:city_region:IT}} {{Сусветная спадчына ў Італіі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пампеі| ]] [[Катэгорыя:Вывяржэнні вулканаў|Везувій]] [[Катэгорыя:Оскі]] 18v8v9748n56kjes4f9deavrcc7ju48 Макееўка (Данецкая вобласць) 0 114476 5164286 5164178 2026-07-10T19:31:03Z M.L.Bot 261 афармленне 5164286 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Макееўка}} {{НП-Украіна}} '''Маке́еўка'''<ref>{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Макі́ївка}}; у [[1920]]—[[1931]] — '''Дзмітрыеўск''') — горад (з [[1925]] года) абласнога значэння ў [[Данецкая вобласць|Данецкай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Украіны. Распараджэннем [[Кабінет міністраў Украіны|Кабінета міністраў Украіны]] ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні<ref>[https://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/1085-2014-%D1%80 Розпорядження Кабінету Міністрів України від 7 листопада 2014 р. № 1085 «Про затвердження переліку населених пунктів, на території яких органи державної влади тимчасово не здійснюють свої повноваження, та переліку населених пунктів, що розташовані на лінії зіткнення»]</ref>. == Адміністрацыйны падзел == Макееўка фактычна з’яўляецца горадам-спадарожнікам [[Данецк]]а і амаль з ім злілася. Уваходзіць у [[Данецкая агламерацыя|Данецкую агламерацыю]]. Як і большасць шахцёрскіх данбаскіх гарадоў, уяўляе сабой кангламерат асобных паселішчаў, што зліваюцца ў суцэльнае. 5 адміністрацыйных раёнаў: # Гарняцкі, # Кіраўскі, # Савецкі, # Цэнтральна-гарадскі, # Чырвонагвардзейскі. == Насельніцтва == У горадзе пражывае больш як 100 нацыянальнасцей, большасць з іх — [[рускія]] (каля 50 %), [[украінцы]] (больш за 46 %), [[беларусы]], [[татары]] (1 %)<ref>[http://www.vaadua.org/Soziologya/Perepys/Donezk.htm Перапіс] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080907161109/http://vaadua.org/Soziologya/Perepys/Donezk.htm |date=7 верасня 2008 }}</ref>. == Вядомыя асобы == * [[Алег Аляксандравіч Рэутаў]] (1920—1998) — вучоны ў галіне [[Арганічная хімія|арганічнай хіміі]], акадэмік [[АН СССР]]<ref name="Б14">{{крыніцы/БелЭн|14}} — С. 29.</ref> == Вуліцы Макееўкі == Адрасная сістэма горада надзвычай складаная і заблытаная. Так, у розных частках горада існуюць 157 пар вуліц з аднолькавай назвай (напрыклад, вул. [[Іван Франко|Франко]] ў Цэнтральнагарадскім і вул. Франко ў Гарняцкім раёне), 65 назваў вуліц паўтараюцца тройчы, 12 — чатыры разы, 8 — 5 разоў. Вуліца Кастрычніцкая існуе ў шасці месцах, вул. Стэпавая — у васьмі, прычым 5 разоў яна сустракаецца ў розных частках аднаго Савецкага раёна. Блытаніны ў адраснай сістэме дадае паўсюдны паўтор не толькі вуліц, але і нумароў дамоў на адной вуліцы (ёсць, напрыклад, 3 дамы № 2 на вуліцы Успенскага ў розных яе частках). Спецыфіку дапаўняе наяўнасць нумараваных праездаў у пэўных вуліц (напрыклад, вул. Альхоўская, завулак 13, дом 32). Акрамя таго, часам дамы, размешчаныя ў завулках бліжэй да вуліцы Паркавая, могуць мець адрас «вул. Паркавая, завулак 13, дом 32», бліжэй да вул. Луначарскага — «вул. Луначарскага, завулак 13, дом 32», а бліжэй да вул. Ярашэнкі — «вул. Ярашэнкі, завулак 13, дом 32». Хасс прыдаюць таксама розныя адносіны да вуліц дамоў, размешчаных побач, але маючых розную колькасць паверхаў: так, сярод мікрараёну Цэнтральны сустракаюцца дамы з адрасамі «вул. Блюхера», «вул. Пятроўскага», «вул. Кармелюка» і іншыя, частка з гэтых вуліц маюць у цяперашні час па 1 доме (са з’яўленнем новых мікрараёнаў вуліцы фактычна перасталі існаваць). Вуліцы таксама даволі часта пераймяноўваюцца: напрыклад, на дзвюх картах, выдадзеных з розніцай у 9 гадоў, у некаторых паселішчах да 80 % падпісаных вуліц маюць абсалютна розныя назвы. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://www.makeyevka.dn.ua/ Афіцыйная старонка Макееўскага гарадскога савета, ваканаўчага камітэта, гарадскога старшыні] * [http://www.info.dn.ua/rus/map/makeevka.shtml Макееўка на інфармацыйным партале Данецкай вобласці] * [http://infodon.org.ua/pedia/573 Гісторыя Макееўкі] {{Макееўскі гарадскі савет}} {{Данецкая вобласць}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1690 годзе]] [[Катэгорыя:Макееўка| ]] ppivi1ccnzbd2z8vvav33l18a06rdqo Паліандрыя 0 115357 5164433 4664225 2026-07-11T08:26:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164433 wikitext text/x-wiki [[Файл:Pandavas with Draupadi OR ayudhapurushas facing Madhu Kaitabha.jpg|thumb|Драўпадзі (злева), гераіня «[[Махабхарата|Махабхараты]]» з яе пяццю мужамі, братамі Пандавамі]] '''Паліандрыя''' ({{lang-el|πολυανδρία}} літаральна «шматмужнасць») — від [[палігамія|палігаміі]], пры якой адна жанчына мае адначасова некалькіх мужоў. == Формы паліандрыі == Паліандрыя — даволі рэдкі від [[палігамія|палігаміі]]. У чалавечых грамадствах ён звычайна сустракаецца ў некалькіх формах. Часцей за ўсё ў форме '''братэрскай''' або '''фратэрнальнай паліандрыі''', калі некалькі братоў ладзяць [[шлюб]] з адной жанчынай. У рэдкіх выпадках за мужоў выступаюць іншыя сваякі (бацька і сыны, дзядзька і пляменнікі і г. д.). Звычайна мужчыны-сваякі вядуць да таго як узяць шлюб, адзіную гаспадарку ці рыхтуюцца прыняць адзіную спадчыну. Радзей сустракаецца '''несваяцкая''' або '''нефратэрнальная паліандрыя'''. Пры гэтым жанчына сама выбірае сабе некалькіх афіцыйных ці неафіцыйных мужоў. У большасці выпадкаў, размова ідзе пра жанчын, якія маюць высокі статус. Аднак у некаторых грамадствах дапушчальна мець пастаянных [[секс]]уальных партнёраў, што жывуць у розных месцах, і жанчына іх наведвае па адным. == Паліандрыя ў традыцыйных грамадствах == У большасці [[Еўропа|еўрапейскіх]] грамадстваў паліандрыя была пад забаронай або лічылася выключэннем з правілаў. Часцей сустракалася неафіцыйная несваяцкая паліандрыя. Прычым, яна заўсёды выклікала адмоўнае стаўленне звонку, хаця ёсць адзінкавыя згадкі аб звычаі паліандрыі ў [[кельты|кельтаў]] і [[спарта]]нцаў. Вельмі рэдкія згадкі аб паліандрычных сувязях таксама можна сустрэць у [[беларусы|беларускім]] фальклоры <ref>[https://knihi.com/storage/frahmenty/8vuhlik.htm Ігар Вуглік, У ланцугах табу]</ref> і эпічных паданнях іншых народаў. Аднак паліандрычныя [[шлюб]]ы лічыліся нормай у [[Тыбет|тыбецкіх]] народаў, у [[Бутан]]е, некаторых рэгіёнах [[Непал]]а, Паўночнай і Паўднёвай [[Індыя|Індыі]]. Акрамя таго, яны сустракаліся на поўдні сучаснага [[Кітай|Кітая]], у [[Нігерыя|Нігерыі]], тубыльцаў [[Канарскія астравы|Канарскіх астравоў]], [[Арктыка|арктычнага]] ўзбярэжжа [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]] і г. д. У Тыбеце, Бутане і Паўночнай Індыі пераважала фратэрнальная паліандрыя. Звычайна, жаніўся старэйшы брат, а малодшыя далучаліся да яго сям’і. Жанчына і яе мужы вялі адзіную гаспадарку. Дзеці ад агульнага шлюбу прызнаваліся таксама агульнымі, але ў некаторых выпадках бацькам лічыўся толькі старэйшы муж або мужчына ведаў сваіх дзяцей. Прамежкавай формай быў шлюб, у які дапушчаўся мужчына звонку, але толькі ў выпадках, калі сям’я доўгі час не мела дзяцей. У [[бушмены|бушменаў]] [[пустыня Калахары|Калахары]] некалькі часовых шлюбаў магла заключаць жанчына, якая ў сувязі з пэўнымі абставінамі, вандравала з месца на месца. Пры гэтым кожны муж аказваў ёй дапамогу, а таксама бараніў ад сваіх суродзічаў. Але пасля нараджэння дзіцяці яна была вымушана застацца з адным з мужоў, які станавіўся бацькам. Зноў пакінуць яго яна магла толькі пасля сталення дзіцяці. Цікава, што ва ўсіх грамадствах, дзе паліандрыя лічылася нормай, нароўні з ёю існавала іншая форма [[палігамія|палігаміі]] — [[палігінія]]. Паліандрычныя сем’і не былі цалкам пазбаўлены ад канфліктаў з-за рэўнасці і размеркавання маёмасці. Еўрапейскія інфарматары паведамлялі, што ў такіх грамадствах былі пашыраны дашлюбныя і пазашлюбныя дачыненні. Аднак, апошняе можна патлумачыць першапачаткова негатыўным стаўленнем інфарматараў да паліандрыі і іх імкненнем падкрэсліць яе распусту. У сучасным Кітаі (у склад якога таксама ўваходзіць Тыбет), Бутане, Нігерыі і большасці паўночных штатаў Індыі паліандрыя забаронена законам. Там падобныя шлюбы, калі і маюць месца, то носяць нелегальны характар. == Тлумачэнні == Паміж вучонымі няма згоды па праблеме ўзнікнення паліандрыі ў чалавечых грамадствах. У XIX — першай палове XX стст. яе часцей тлумачылі як перажытак [[матрыярхат]]у або нават распустай і слабымі эмацыянальнымі сувязямі ў [[сям’я|сям’і]]. Але сама тэорыя матрыярхату сёння пастаўлена пад пытанне. Няма ніякіх доказаў, што ў іншых формах [[шлюб]]аў эмацыянальныя адносіны паміж партнёрамі больш цесныя. Даследчыкі [[Тыбет|тыбецкіх]] народаў тлумачаць звычай паліандрыі недахопам зямлі і нежаданнем дзяліць малую гаспадарку паміж сем’ямі розных братоў. Аднак паліандрыя там сустракалася і сярод заможных пластоў насельніцтва. Выказваюцца таксама меркаванні, што паліандрыя ўзнікла ў выніку жаночага [[інфантацыд|інфантыцыду]] і недахопу жанчын, рознымі [[рэлігія|рэлігійнымі]] забабонамі, жаданнем захаваць роўнасць дзяцей і г. д. Відавочна, існаванне паліандрыі нельга растлумачыць толькі адной прычынай, паколькі звычаі і погляды розных народаў на шлюб вельмі адрозніваюцца. == Паліандрыя ў жывёльным свеце == У жывёлін [[спараванне]] самкі адначасова з некалькімі партнёрамі — гэта адзін з відаў адаптацыйных паводзін да размнажэння. Вядомы такі стыль паводзін сярод некаторых відаў [[насякомыя|насякомых]], [[птушкі|птушак]], [[Сумчатыя|сумчатых]], [[Тхор лясны|тхароў]] і нават сярод [[малпа]]ў [[Амерыка|Новага Свету]]. Ён дапамагае пазбягаць жорсткай канкурэнцыі паміж самцамі за самку, забяспечвае рэпрадукцыйны поспех, але таксама было заўважана, што ў гэтым выпадку зніжаецца эфектыўны памер папуляцыі. {{зноскі}} == Літаратура == * ''Говард, М.'' [http://kamunikat.org/download.php?item=5362-2.pdf Сучасная культурная антрапалогія]. — Мн.: Тэхналогія, 1995 ISBN 985-6022-16-9 == Спасылкі == * [http://www.psychologytoday.com/blog/the-scientific-fundamentalist/200806/why-are-there-virtually-no-polyandrous-society-0 Why are there virtually no polyandrous societies?] * [http://www.vsled.ru/archive/?article=336 Замужем за пятью братьями] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120726171925/http://www.vsled.ru/archive/?article=336 |date=26 ліпеня 2012 }} * [http://archive.travel.ru/china/2921.html Тибетский брак] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120526194524/http://archive.travel.ru/china/2921.html |date=26 мая 2012 }} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Этналогія]] [[Катэгорыя:Сям’я]] [[Катэгорыя:Шлюб]] 8ubiuwvhmj1runn88ndozj93egame97 Олбані (Нью-Ёрк) 0 116485 5164274 5071135 2026-07-10T18:48:01Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164274 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Олбані}} {{НП |статус = |беларуская назва = Олбані, Нью-Ёрк |арыгінальная назва = Albany |падначаленне = |краіна = Злучаныя Штаты Амерыкі |герб =Seal_of_Albany,_New_York.svg |сцяг = Flag of Albany, New York.svg |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = Albany_New_York_Compilation.jpg |подпіс = |lat = |long = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 39|lat_sec = |lon_dir = W|lon_deg = 73|lon_min = 46|lon_sec = |CoordAddon = type:city(94226)_region:US |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |від рэгіёна = |рэгіён = |від раёна = |раён = |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = 1614 |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = 56,6 |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 60 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = 2118 |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = -5 |DST = ёсць |тэлефонны код = +1 518 |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = 12201–12232 |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Albany, New York |сайт = http://www.albanyny.org/ |мова сайта = en |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Олбані''' ({{lang-en|Albany}}) — горад на паўночным усходзе [[ЗША]], сталіца [[Нью-Ёрк (штат)|штата Нью-Ёрк]] і акругі Олбані. Олбані знаходзіцца прыкладна за 219 км (136 міль) на поўнач ад горада [[Нью-Ёрк]], трохі на поўдзень ад месца ўпадзення ракі Махок у [[Гудзон|раку Гудзон]]. Размешчаны на заходнім беразе ракі Гудзон, на якой размешчаны буйны порт. Раку Гудзон паглыбілі для таго, каб порт змог прымаць марскія судны. Насельніцтва ўласна горада — 95,7 тыс., насельніцтва канурбацыі — 826 тыс. чалавек (2000 г.). Олбані цесна звязаны з суседнімі гарадамі: [[Трой (Нью-Ёрк)|Трой]], Скенэктадзі і Саратога-Спрынгс, з якімі ён утварае Сталічную акругу — гістарычны рэгіён Злучаных Штатаў. Асноўную частку гэтай акругі складае канурбацыя Олбані — Скенэктадзі — Трой, якая з’яўляецца чацвёртай па колькасці ў штаце Нью-Ёрк і 56-й у ЗША. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Вядомыя асобы == * [[Фрэнсіс Брэт Гарт]] — амерыканскі пісьменнік * [[Джозеф Генры]] — амерыканскі фізік * [[Ізраіль Іосіфавіч Цвайгенбаўм]] — мастак {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.albanyny.org City of Albany] * [http://www.albany.org Welcome to Albany (official tourist information website)] * [http://www.ac-chamber.org Albany-Colonie Regional Chamber of Commerce] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140517025404/http://ac-chamber.org/ |date=17 мая 2014 }} * [http://thehiddencity.com The Hidden City] * [http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/S?ammem/papr:@FILREQ(@field(TITLE+@od1(Albany,+N+Y+,+fire+department++))+@FIELD(COLLID+workleis)) Movies of the Albany fire department, circa 1901] * [http://www.pbs.org/wgbh/buildingbig/wonder/structure/ny_state_capitol.html PBS report on the State Capitol] * [http://www.nnp.org/ New Netherland Project] * [http://history.rays-place.com/ny/albany-ny.htm A summary early history of Albany] {{Архівавана|url=https://archive.today/20120710140430/http://history.rays-place.com/ny/albany-ny.htm |date=10 ліпеня 2012 }} * [http://www.riverwaystorytellingfestival.org Riverway Storytelling Festival] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201024234847/http://www.riverwaystorytellingfestival.org/ |date=24 кастрычніка 2020 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Сталіцы штатаў ЗША}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША]] [[Катэгорыя:Гарады штата Нью-Ёрк]] [[Катэгорыя:Олбані (Нью-Ёрк)| ]] p70ww87e39rikph7ww8eesei5ewdo99 Павел Алегавіч Савіцкі 0 116666 5164319 4756610 2026-07-10T22:18:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164319 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Савіцкі}} {{Футбаліст |імя = Павел Савіцкі |поўнае імя = Павел Алегавіч Савіцкі |мянушка = |партрэт = |памер = |подпіс = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |рост = |вага = |пазіцыя = [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]] |цяперашні клуб = {{Сцяг|Беларусь}} [[ФК Нёман Гродна|Нёман]] |нумар = |моладзевыя клубы = |клубы = {{футбольная кар’ера |2010—2017| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]]|181 (53) |2015| {{Арэнда}} {{Сцяг|Польшча||20px}} [[ФК Ягелонія Беласток|Ягелонія (Беласток)]]|5 (0) |2018—2020| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дынама Брэст|Дынама (Брэст)]]|75 (33) |2021| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Рух Брэст|Рух (Брэст)]]|26 (4) |2022—| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]]|49 (22) }} |нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2010—2011| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-17|Беларусь (да 17)]]|6 (10) |2011| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-19|Беларусь (да 19)]]|2 (1) |2012—2016| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-21|Беларусь (да 21)]]|36 (6) |2014—| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|28 (7) }} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 30 студзеня 2024 | абнаўленне дадзеных аб зборнай = 15 верасня 2023 }} '''Павел Савіцкі''' (нар. {{ДН|12|7|1994}}, {{МН|Гродна||}}) — беларускі футбаліст, паўабаронца гродзенскага «[[ФК Нёман Гродна|Нёмана]]» і [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]]. == Клубная кар’ера == === «Нёман» === Выхаванец ДЮСШ «[[ФК Белкард|Белкард]]» (Гродна). Першы трэнер — Аляксандр Ярашэвіч. Прафесійную кар’еру пачаў у «[[ФК Нёман Гродна|Нёмане]]» ў 2010 годзе, выступаў за дубль (чэмпіянат 2010 — 20 гульняў, 5 галоў; чэмпіянат 2011 — 5 гульняў). У сезоне 2011 дэбютаваў у чэмпіянаце Беларусі і замацаваўся ў асноўным складзе клуба: правёў 28 матчаў, забіў 5 галоў і аддаў 6 галявых перадач. Колькасць забітых мячоў і хет-трык у адным матчы — узроставыя рэкорды Вышэйшай лігі. 24 студзеня 2012 года падоўжыў кантракт з клубам яшчэ на 3 гады. У чэмпіянаце 2012 правёў усе 30 матчаў, забіў 6 галоў. Па заканчэнні сезона цікавасць да Савіцкага сталі праяўляць нямецкія клубы<ref>{{cite web|date = 2012-12-31|url = https://football.by/news/40482 |title = Павел Савицкий может переехать в Германию |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>, але ён застаўся ў «Нёмане». У сезоне 2013 працягваў выступаць у аснове, звычайна на пазіцыі левага ўскрайняга нападніка. Стаў найлепшым бамбардзірам клуба, забіўшы 5 галоў. Сезон 2014 распачынаў левым ускрайнім нападнікам, а ў сярэдзіне сезона быў перамешчаны на пазіцыю цэнтральнага нападніка. У выніку Павел здолеў забіць 11 мячоў у чэмпіянаце. У канцы сезона з’явілася інфармацыя аб інтарэсе да Савіцкага з боку англійскага «[[ФК Саўтгемптан|Саўтгемптана]]»<ref>{{cite web|date = 2014-10-10 |url = http://www.pressball.by/news/football/182250 |title = Футбол. Offside.by: Павел Савицкий попал в сферу интересов "Саутгемптона" |website = pressball.by|language = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012082410/http://www.pressball.by/news/football/182250 |archive-date = 2014-10-12 |url-status = dead}}</ref> і чэшскай «[[ФК Спарта Прага|Спарты]]»<ref>{{cite web|date = 2014-10-13 |url = http://offside.by/feed/5007/ |title = Пражская «Спарта» претендует на Стасевича и Савицкого |website = offside.by|language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019055138/http://offside.by/feed/5007/ |archive-date=2014-10-19 |url-status = dead}}</ref>. Прадметны інтарэс да маладога нападніка праяўляла мінскае «[[ФК Дынама Мінск|Дынама]]»<ref>{{cite web|date = 2014-10-29|url = https://football.by/news/63117 |title = Павел Савицкий близок к переходу в минское "Динамо" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>, але потым адмовілася ад набыцця іграка<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/1025230041.html |title = Минское «Динамо» отказалось от приобретения Савицкого |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. === «Ягелонія» === У канцы лістапада 2014 цікавасць да Савіцкага стала праяўляць польская «[[ФК Ягелонія Беласток|Ягелонія]]»<ref>{{cite web|date = 2014-11-30 |url = http://www.pressball.by/news/football/187005 |title = Футбол. Павел Савицкий подпишет арендный контракт с польской "Ягеллонией" |website = pressball.by|language = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304195116/http://www.pressball.by/news/football/187005 |archive-date = 2016-03-04 |url-status = dead}}</ref>. У выніку 10 снежня 2014 года Павел падоўжыў кантракт з «Нёманам»<ref>{{cite web|date = 2014-12-10|url = https://football.by/news/64745 |title = Павел Савицкий продлил контракт с "Неманом" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref> і ў той жа дзень быў аддадзены ў паўгадавую арэнду польскаму клубу<ref>{{cite web|date = 2014-12-10|url = https://football.by/news/64747 |title = Павел Савицкий перешел в "Ягеллонию" (ФОТО) |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|date = 2014-12-11|url = https://football.by/news/64774 |title = Отец Павла Савицкого: "С "Неманом" продлен контракт на полгода. На такой же срок рассчитана и аренда" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. У складзе «Ягелоніі» Павел паспяхова гуляў у таварыскіх матчах падчас перапынку ў чэмпіянаце. Аднак, у лютым ён атрымаў траўму, з-за якой быў вымушаны прапусціць некалькі матчаў. 1 сакавіка 2015 года дэбютаваў за «Ягелонію» ў [[Экстракляса|Экстраклясе]], выйшаўшы на замену на 66-й хвіліне матча з «[[ФК Карона Кельцы|Каронай]]». Аднак, неўзабаве перастаў трапляць у склад, часам стаў выступаць за дубль. Галоўны трэнер беластоцкай каманды [[Міхал Пробеж]] выказваў незадаволенасць Савіцкім<ref>{{cite web |date = |url = http://by.tribuna.com/football/1028322076.html |title = Главный тренер «Ягеллонии»: «Меня не устраивает отношение Савицкого к тренировкам» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru |archive-date = 6 сакавіка 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306134835/http://by.tribuna.com/football/1028322076.html |url-status = dead }}</ref>. У выніку, у маі Павел ужо не з’яўляўся ў асноўнай камандзе «Ягелоніі», а сам выказваў упэўненасць, што ў Беластоку не застанецца<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/1029945414.html |title = Павел Савицкий: "В «Ягеллонии» не останусь. Скорее всего, вернусь в «Неман» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. === Вяртанне ў «Нёман» === 1 чэрвеня 2015 года арэндны кантракт з «Ягелоніяй» быў скасаваны, і ўжо 3 чэрвеня Павел зноў апынуўся ў складзе «[[ФК Нёман Гродна|Нёмана]]»<ref>{{cite web|date = 2015-06-03|url = https://football.by/news/70496 |title = Павел Савицкий вернулся в Гродно и приступил к тренировкам с "Неманом" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. Аднак, з-а таго, што трансфернае акно ў Беларусі яшчэ не было адчынена, на працягу месяца толькі трэніраваўся з камандай, а дэбютаваў у чэмпіянаце толькі 12 ліпеня ў матчы супраць мінскага «[[ФК Дынама Мінск|Дынама]]» (выніковы лік 0:2). Здолеў адразу зноў замацавацца ў аснове «Нёмана», да канца сезона паспеў забіць 5 галоў у чэмпіянаце. Па заканчэнні чэмпіянату 2015 цікавасць да Савіцкага праяўляў шэраг клубаў. На падпісанне паўабаронцы разлічваў салігорскі «[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]», але не здолеў дамовіцца з «Нёманам» аб умовах пераходу. У выніку, у лютым 2016 года Савіцкі яшчэ на год падоўжыў пагадненне з гродзенцамі<ref>{{cite web|date = 2016-02-15|url = https://football.by/news/81579 |title = Павел Савицкий продлил контракт с "Неманом" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. Пачатак сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, але потым вярнуўся ў склад, у канцы сезона стаў капітанам каманды. У міжсезонні 2016/17 Савіцкім зноў цікавіўся шэраг клубаў, аднак ён са студзеня 2017 года пачаў трэніравацца з «Нёманам» і ў лютым падпісаў новы гадавы кантракт<ref>{{cite web|date = 2017-02-03|url = https://football.by/news/95694 |title = Павел Савицкий продлил контракт с "Неманом" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. У сезоне 2017 заставаўся капітанам і лідарам гродзенскай каманды, з 15 галамі стаў другім бамбардзірам чэмпіянату Беларусі пасля [[Міхаіл Гардзяйчук|Міхаіла Гардзейчука]]. === «Дынама» Брэст === У снежні 2017 года ў якасці свабоднага агента падпісаў трохгадовы кантракт з брэсцкім «[[ФК Дынама Брэст|Дынама]]»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1058797436.html |title = Брестское «Динамо» объявило о переходе Савицкого |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. Пазней, аднак, «Нёман» выставіў прэтэнзіі на кампенсацыю падрыхтоўкі іграка, які ва ўзросце 23 гадоў па заканчэнні кантракта перайшоў у іншы клуб, у памеры 600 тысяч долараў, як гэта прадугледжвалі кодэксы УЕФА і Беларусі. У верасні 2018 года Дысцыплінарны камітэт АБФФ пастанавіў «Дынама» кампансаваць амаль 400 тысяч долараў на падрыхтоўку футбаліста на карысць «Нёмана», у кастрычніку Арбіртажны камітэт скараціў суму да 265 тысяч долараў<ref>{{cite web|date = 2018-10-25|url = https://football.by/news/119478 |title = Арбитраж АБФФ сократил сумму компенсации брестского "Динамо" "Неману" за Савицкого до 265 тысяч долларов |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. У складзе ж брэсцкай каманды Павел стаў трывалым іграком асновы. У ліпені 2018 года здарыўся канфлікт з трэнерам дынамаўцаў [[Аляксей Шпілеўскі|Аляксеем Шпілеўскім]], з-за якога каманду пакінулі лідары [[Арцём Мілеўскі]] і [[Аляксей Гаўрыловіч]], Савіцкі па першапачатковай інфармацыі таксама быў выстаўлены на трансфер, аднак у выніку тыдзень трэніраваўся індывідуальна і пасля вярнуўся ў склад<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1065426607.html |title = Савицкий пока еще остается в расположении «Динамо». Он тренировался индивидуально |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. У першым жа матчы пасля вяртання 26 ліпеня 2018 года аформіў хет-трык у браму грэчаскага «[[ФК Атрамітас Афіны|Атрамітаса]]» (4:3) у Лізе Еўропы. Па выніках сезона 2018 Павел з 15 галамі стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату, быў таксама прызнаны найлепшым нападнікам чэмпіянату<ref>{{cite web|date = 2018-12-04|url = https://football.by/news/121026 |title = Павел Савицкий - лучший нападающий и бомбардир чемпионата Беларуси-2018. Футболист на церемонии отсутствовал |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. У сезоне 2019 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. Забіўшы 8 галоў у Вышэйшай лізе, дапамог брэсцкаму клубу стаць чэмпіёнам Беларусі. Сезон 2020 пачынаў у стартавым складзе, пасля стаў часцей выхадзіць на замену. === «Рух» === У студзені 2021 года стаў трэніравацца з брэсцкім «[[ФК Рух Брэст|Рухам]]» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам<ref>{{cite web|date = 2021-01-26|url = https://football.by/news/147952 |title = Павел Савицкий - игрок "Руха" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. У сезоне 2021 быў іграком асновы, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, усяго правёў за «Рух» 28 матчаў (26 у чэмпіянаце Беларусі і 2 у Кубку Беларусі), адзначыўся 5 галамі і 5 галявымі перадачамі. У студзені 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з брэсцкім клубам<ref>{{cite web|date = 2022-01-11|url = https://football.by/news/160132 |title = Савицкий и Лаптев покинули "Рух" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. === Другое вяртанне ў «Нёман» === У студзені 2022 года зноў стаў іграком «[[ФК Нёман Гродна|Нёмана]]», падпісаўшы кантракт да канца сезона<ref>{{cite web|date = 2022-01-12|url = https://football.by/news/160178 |title = "Неман" объявил о возвращении Савицкого |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. У сезоне 2022 з 9 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў чэмпіянаце. У снежні 2022 года падоўжыў пагадненне з гродзенскім клубам на год<ref>{{cite web|date = 2022-12-31|url = https://www.pressball.by/news/football/430586|title = Футбол. Полузащитник "Немана" Павел Савицкий продлил контракт к клубом|website = pressball.by|access-date = 2023-01-01|language = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20221231161905/https://www.pressball.by/news/football/430586 |archive-date = 2022-12-31 |url-status = dead}}</ref>. У сезоне 2023 адзначыўся 13 галамі ў чэмпіянаце Беларусі, чым дапамог «Нёману» стаць срэбраным прызёрам чэмпіянату. У студзені 2024 года зноў падоўжыў кантракт з клубам<ref>{{cite web|date = 2024-01-12|url = https://football.by/news/182679 |title = Павел Савицкий продлил контракт с "Неманом" |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. == Міжнародная кар’ера == 1 сакавіка 2012 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы з Казахстанам. У маі 2014 года быў упершыню выкліканы ў [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальную зборную Беларусі]]<ref>{{cite web|date = 2014-05-12 |url = http://www.pressball.by/news/football/168396 |title = Футбол. Сергей Политевич, Артем Быков и Павел Савицкий впервые вызваны в сборную Беларуси |website = pressball.by|language = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304195221/http://www.pressball.by/news/football/168396 |archive-date = 2016-03-04 |url-status = dead}}</ref>. Дэбютаваў у зборнай 18 мая 2014 года ў таварыскім матчы супраць [[Зборная Ірана па футболе|Ірана]]<ref>{{cite web|date = 2014-05-18|url = https://football.by/news/57999 |title = Павел Савицкий дебютировал за национальную сборную |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. Ужо ў другім сваім матчы за зборную 21 мая 2014 года супраць [[Зборная Ліхтэнштэйна па футболе|Ліхтэнштэйна]] адзначыўся дублем<ref>{{cite web|date = 2014-05-21|url = https://football.by/news/58096 |title = Павел Савицкий отметился дублем во втором матче за национальную сборную |website = football.by|access-date = 2024-01-30|language = ru}}</ref>. == Дасягненні == * [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019|2019]] * Срэбраны прызёр [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023|2023]] * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2): [[Кубак Беларусі па футболе 2017/2018|2018]], [[Кубак Беларусі па футболе 2023/2024|2024]] * Уладальнік [[Суперкубак Беларусі па футболе|Суперкубка Беларусі]] (3): [[Суперкубак Беларусі па футболе 2018|2018]], [[Суперкубак Беларусі па футболе 2019|2019]], [[Суперкубак Беларусі па футболе 2020|2020]] * У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі (5): [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013|2013]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016|2016]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017|2017]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018|2018]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023|2023]] * Найлепшы нападнік чэмпіянату Беларусі: 2018 * Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Беларусі: 2018 (15 галоў) == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * {{fcneman.by|59}} * {{kick-off.by|savitski}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад ФК Нёман Гродна}} {{Найлепшыя бамбардзіры чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{DEFAULTSORT:Савіцкі Павел Алегавіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ягелонія Беласток]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст]] 00rqnvv507fxws06mbbr9dpvk8ptcdh Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург 0 120352 5164446 4094547 2026-07-11T09:21:52Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164446 wikitext text/x-wiki [[Выява:Luxembourg Stolzembourg Police Motorcycle.jpg|thumb|Дарожная паліцыя Люксембурга]] [[Выява:Luxembourg Stolzembourg Police Car.jpg|thumb|Патрульная паліцэйская машына Люксембурга]] '''Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург''' ({{lang-fr|Police Grand-Ducale}}) — асноўны праваахоўны орган [[Люксембург|Вялікага Герцагства Люксембург]]. Паліцыя знаходзіцца пад кіраўніцтвам міністэрства ўнутраных спраў Люксембурга, хоць падпарадкоўваецца і падкантрольная асабіста Вялікаму Герцагу Люксембурга. Паліцыя Вялікага Герцагства Люксембург існуе ў сваёй цяперашняй форме з [[1 студзеня]] [[2000]] годзе, калі [[жандармерыя]] Люксембурга была злучаная з паліцыяй. Паліцыя адказная за забеспячэнне ўнутранай бяспекі ў герцагстве, падтрымлівае грамадcкі парадак, і кантралюе выкананне ўказаў Вялікага князя. Яна таксама абавязана аказваць дапамогу [[Узброеныя сілы Люксембурга|ўзброеным сілам]] у іх унутраных аперацыях, паводле прадпісанняў Вялікага герцага. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.police.public.lu/ Афіцыйны сайт паліцыі Вялікага Герцагства Люксэмбург] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080731090625/http://www.police.public.lu/ |date=31 ліпеня 2008 }} * [http://www.gendarmerie.lu/ Musée International d’Effets de Gendarmerie et Police Luxemourg] [[Катэгорыя:Люксембург]] [[Катэгорыя:Праваахоўныя органы паводле краін|Люксембург]] cqblo0r0cxe9v6mh5984jlhhktcvd72 Павел Міхайлавіч Яўсеенка 0 121179 5164340 5137289 2026-07-10T23:44:16Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164340 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Яўсеенка}} {{футбаліст | імя = Павел Яўсеенка | поўнае імя = Павел Міхайлавіч Яўсеенка | фатаграфія = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | рост = | вага = | мянушка = | каманда = {{Сцяг|Беларусь}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]] | нумар = | пасада = трэнер | пазіцыя = [[абаронца (футбол)|абаронца]] | моладзевыя клубы = {{футбольная кар’ера |1996—1998| {{Сцяг|Беларусь||20px}} Алімпія (Мінск)|}} | клубы = {{футбольная кар’ера |1999| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Маладзечна|Маладзечна]] |24 (3) |2000| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК РШВСМ-Алімпія|РШВСМ-Алімпія (Мінск)]]|21 (3) |2001—2003| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Камунальнік Слонім|Камунальнік (Слонім)]]|64 (11) |2004| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]]|30 (11) |2005| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Хімік Светлагорск|Хімік (Светлагорск)]]|27 (4) |2006—2007| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Мінск|Мінск]] |44 (6) |2008| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Савіт|Савіт (Магілёў)]]|5 (0) |2008—2009| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Тарпеда Жодзіна|Тарпеда (Жодзіна)]]|40 (1) |2010—2012| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Гомель|Гомель]]|66 (1) |2013| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]]|22 (1) |2014—2016| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт (Мікашэвічы)]]|58 (3) |2016| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда (Мінск)]]|13 (0) }} | трэнерскія клубы = {{футбольная кар’ера |2017| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2017—2018| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ (Жодзіна)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2019—2020| {{Сцяг|Латвія||20px}} [[ФК Елгава|Елгава]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2021| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2021—2022| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Жаночая зборная Беларусі па футболе|Беларусь (жан.)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2022—| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2024—| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[АБФФ U-17]]| }} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 11 красавіка 2024 | абнаўленне дадзеных аб зборнай = }} '''Павел Яўсеенка''' (нар. {{ДН|30|10|1980}}, {{МН|Мінск}}) — беларускі [[футбол|футбаліст]] (правы [[абаронца (футбол)|абаронца]]) і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]]. == Клубная кар’ера == Выхаванец мінскай школы «Алімпія», гуляў за шэраг беларускіх клубаў, пераважна ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. У 2006 годзе стаў найлепшым бамбардзірам клуба «[[ФК Мінск|Мінск]]», які па выніках сезона атрымаў месца ў [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Вышэйшай лізе]]. У 2010 годзе перайшоў у «[[ФК Гомель|Гомель]]», які пакінуў Вышэйшую лігу, але па выніках сезона 2010 вярнуўся ў вышэйшы дывізіён. Спачатку быў асноўным правым абаронцам, але потым саступіў гэта месца [[Сяргей Мацвейчык|Сяргею Мацвейчыку]] і ў сезоне 2012 рэдка з’яўляўся на полі. У студзені 2013 года стаў іграком мазырскай «[[ФК Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{cite web|date = 2013-01-17|url = http://www.footballtop.ru/news/evseenko-stal-igrokom-mozyrskoy-slavii |title = Евсеенко перешел в «Славию» |website = footballtop.ru |access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>, дзе замацаваўся ў аснове на пазіцыі правага абаронцы. Верасень і кастрычнік 2013 прапусціў з-за траўмы, але потым вярнуў месца ў аснове. Па выніках сезона 2013 «Славія» пакінула Вышэйшую лігу, і ў сакавіку 2014 Яўсеенка перайшоў у першалігавы «[[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт]]»<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/158725876.html |title = Хомляк, Евсеенко, Юденков и еще пять футболистов стали игроками «Гранита» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>. Спачатку толькі выхадзіў на замену, але пазней замацаваўся ў аснове і дапамог клубу атрымаць перамогу ў Першай лізе 2014. У лютым 2015 года падоўжыў кантракт з «Гранітам»<ref>{{cite web|date = 2015-02-12|url = https://football.by/news/66679 |title = Дмитрий Климович и Павел Кирильчик стали игроками "Гранита" |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. У сезоне 2015 заставаўся асноўным правым абаронцам мікашэвічцаў у Вышэйшай лізе. У ліпені 2016 года з-за фінансавых праблем пакінуў «Граніт»<ref>{{cite web|date = |url = http://by.tribuna.com/football/1042189233.html |title = Трухов и Евсеенко покинули «Гранит» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref> і неўзабаве падпісаў кантракт з мінскім «[[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда]]»<ref>{{cite web |date = |url = http://by.tribuna.com/tribuna/blogs/tarpedamensk/1000517.html |title = Узмацненне мінскага Тарпеда |website = by.tribuna.com |access-date = |language = be |url-status = dead }}</ref>, дзе замацаваўся ў аснове. У снежні 2016 года падоўжыў кантракт з тарпедаўцамі на наступны сезон<ref>{{cite web |date = |url = https://by.tribuna.com/football/1046993060.html |title = Евсеенко продлил контракт с минским «Торпедо» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru |url-status = dead }}</ref>, аднак у студзені 2017 года прыняў прапанову ўвайсці ў трэнерскі штаб салігорскага «[[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]»<ref>{{cite web|date = 2017-01-26|url = https://football.by/news/95388 |title = Эдуард Тучинский и Павел Евсеенко вошли в тренерский штаб "Шахтера" |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. == Трэнерская кар’ера == З пачатку 2017 года стаў дапамагаць у «Шахцёры» [[Алег Кубараў|Алегу Кубараву]], разам з якім працаваў у жодзінскім «[[ФК Тарпеда Жодзіна|Тарпеда]]» і «[[ФК Гомель|Гомелі]]». У ліпені 2017 года разам з усім трэнерскім штабам «Шахцёра» быў адпраўлены ў адстаўку<ref>{{cite web|date = 2017-07-10|url = https://football.by/news/101876 |title = Кубарев отправлен в отставку с поста главного тренера солигорского "Шахтера" |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. Неўзабаве стаў памочнікам Кубарава ў жодзінскім «[[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ]]»<ref>{{cite web|date = 2017-07-25|url = https://football.by/news/102411 |title = Кубарев представлен в качестве главного тренера "Торпедо-БелАЗ" |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. У канцы 2018 года ўслед за Кубаравым пакінуў жодзінскі клуб<ref>{{cite web|url = https://www.pressball.by/articles/football/off-season/103634 |title = Яхая в “Аль-Фейху”, Гуренко туда же? |website = pressball.by|language = ru |url-status = dead}}</ref>. З 2019 года быў памочнікам Кубарава ў латвійскай «[[ФК Елгава|Елгаве]]», у жніўні 2020 года разам з ім пакінуў клуб<ref>{{cite web|date = 2020-08-24|url = https://football.by/news/143147 |title = Олег Кубарев уволен с поста главного тренера "Елгавы" |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. У кастрычніку 2021 года часова ўваходзіў у трэнерскі штаб [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]] замест выбылых з-за хваробы трэнераў, а неўзабаве стаў трэнерам у [[Жаночая зборная Беларусі па футболе|жаночай зборнай Беларусі]]. У сакавіку 2022 года зноў апынуўся ў трэнерскім штабе мужчынскай зборнай<ref>{{cite web|date = 2022-03-23|url = https://football.by/news/162442 |title = Павел Евсеенко вошел в тренерский штаб национальной сборной Беларуси |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. У верасні 2023 года ўвайшоў у трэнерскі штаб новага галоўнага трэнера зборнай Беларусі [[Карлас Алос|Карласа Алоса]]<ref>{{cite web|date = 2023-09-06|url = https://football.by/news/178482 |title = Стал целиком известен тренерский штаб Карлоса Алоса в сборной Беларуси |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. У пачатку 2024 года стаў таксама галоўным трэнерам каманды [[АБФФ U-17]], якая далучылася да Першай лігі чэмпіянату Беларусі<ref>{{cite web|date = 2024-02-05|url = https://football.by/news/183649 |title = Евсеенко о сборной Беларуси (U-19) в Д2: "Права на игроков продолжат принадлежать клубам" |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|date = 2024-04-05|url = https://football.by/news/186026 |title = От "Энергетика-БГУ" и "Белшины" до дублей. Заявки команд первой лиги (сезон-2024) |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|date = 2024-04-07|url = https://football.by/news/186108 |title = Вот тебе и дети! Юношеская команда БФФ — творец главной сенсации 1-го тура первой лиги |website = football.by|access-date = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. У жніўні 2023 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі PRO<ref>{{cite web|date = 2023-08-14|url = https://football.by/news/177714 |title = Радьков, Челядинский, Горовцов и еще 16 тренеров стали обладателями лицензий PRO |website = football.by|accessdate = 2024-04-11|language = ru}}</ref>. == Дасягненні == * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Бр}} Бронзавы прызёр [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011|2011]] * {{Сцяг|Беларусь||20px}} Уладальнік Кубка Беларусі: [[Кубак Беларусі па футболе 2010/2011|2011]] * {{Сцяг|Беларусь||20px}} Уладальнік Суперкубка Беларусі: [[Суперкубак Беларусі па футболе 2012|2012]] * {{Сцяг|Беларусь||20px}} Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі чэмпіянату Беларусі]] (3): [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2006|2006]], [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010|2010]], [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|2014]] == Статыстыка выступленняў == {| cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:95%" |- bgcolor="#E4E4E4" !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=50 |Сезон !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=10 |Дывізіён !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" |Клуб !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Краіна !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Матчы !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Галы |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999|1999]] || Д1 || [[ФК Маладзечна|Маладзечна]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 24 || 3 |- align="center" | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000|2000]] || Д3 || [[ФК РШВСМ-Алімпія|РШВСМ-Алімпія]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 21 || 3 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001|2001]] || Д2 || [[ФК Камунальнік Слонім|Камунальнік]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 8 || 2 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002|2002]] || Д2 || [[ФК Камунальнік Слонім|Камунальнік]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 28 || 5 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2003|2003]] || Д2 || [[ФК Камунальнік Слонім|Камунальнік]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 28 || 4 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004|2004]] || Д2 || [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 30 || 11 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005|2005]] || Д2 || [[ФК Хімік Светлагорск|Хімік]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 27 || 4 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2006|2006]] || Д2 || [[ФК Мінск|Мінск]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 26 || 6 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2007|2007]] || Д1 || [[ФК Мінск|Мінск]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 18 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008|2008]] (1) || Д1 || [[ФК Савіт|Савіт]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 5 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008|2008]] (2) || Д1 || [[ФК Тарпеда Жодзіна|Тарпеда (Жодзіна)]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 14 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009|2009]] || Д1 || [[ФК Тарпеда Жодзіна|Тарпеда (Жодзіна)]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 26 || 1 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010|2010]] || Д2 || [[ФК Гомель|Гомель]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 29 || 1 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011|2011]] || Д1 || [[ФК Гомель|Гомель]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 31 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012|2012]] || Д1 || [[ФК Гомель|Гомель]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 6 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013|2013]] || Д1 || [[ФК Славія Мазыр|Славія]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 22 || 1 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|2014]] || Д2 || [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 25 || 2 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015|2015]] || Д1 || [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 20 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016|2016]] (1) || Д1 || [[ФК Граніт Мікашэвічы|Граніт]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 13 || 0 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016|2016]] (2) || Д2 || [[ФК Тарпеда Мінск|Тарпеда (Мінск)]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 13 || 0 |- align="center" |} == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Яўсеенка Павел Міхайлавіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК РШВСМ-Алімпія]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Слонім]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Савіт]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск]] [[Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі]] icn1gxsx348t2q41d4iumdyfd7b7x3o Партал:Біяграфіі/Новыя артыкулы 100 121975 5164235 5163443 2026-07-10T15:51:00Z NirvanaBot 40832 +9 новых 5164235 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Інэсэ Лайзанэ|2026-07-10T06:46:48Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Дзіна Купле|2026-07-10T06:39:58Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Улдыс Жагата|2026-07-10T06:31:29Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Леанід Фёдаравіч Мясін|2026-07-10T06:20:48Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Арвідс Озаліньш|2026-07-10T06:10:24Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Андрэй Валер'евіч Паноў|2026-07-09T22:08:01Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Віктар Рыгоравіч Салагуб|2026-07-09T21:41:47Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Раман Уладзіміравіч Няўмоеў|2026-07-09T21:11:58Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Канстанцін Валянцінавіч Рабіноў|2026-07-09T20:33:31Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Яўген Ігаравіч Андрэйчык|2026-07-09T15:02:43Z|Pryhoža}} {{Новы артыкул|Кірыл Васільевіч Чыстоў|2026-07-09T14:37:04Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Уладзімір Зайчанка|2026-07-09T14:33:13Z|Emilia Noah}} {{Новы артыкул|Мэдысан Бір|2026-07-09T13:23:35Z|Ілля Касакоў}} {{Новы артыкул|Апсэсдэлс|2026-07-09T12:03:26Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Айварс Гулбіс|2026-07-09T11:49:56Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Канстанцінс Пэкшэнс|2026-07-09T11:26:06Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Беларускі вакальны квартэт|2026-07-09T09:31:24Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Карал Пуркіне|2026-07-09T08:33:38Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Ян Эвангеліста Пуркіне|2026-07-09T08:18:39Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Пятрас Краўяліс|2026-07-09T08:17:14Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> nwfd5qq29smho5lhi9hv0f7at6g0zuq Культура (газета) 0 123299 5164284 5164118 2026-07-10T19:28:45Z M.L.Bot 261 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/~2026-39154-79|~2026-39154-79]]) і адноўлена версія 5139678, зробленая Дэно 5164284 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Культура (значэнні)}} {{Газета |назва = |арыгінальная назва = |выява = |подпіс = |тып = |фармат = |заснаванне = |спыненне публікацый = |заснавальнікі = |уладальнікі = |выдавец = |рэдактар = |галоўны рэдактар =Наталля Васілеўна Кузняцова |штат = |палітычна = |мова = |перыядычнасць = |аб'ём = |тыраж =3850 |галоўны офіс = |ISSN = |вэб-сайт = }} '''«Культура»''' — штотыднёвая грамадска-асветніцкая [[газета]]. == Гісторыя == Выдаецца з кастрычніка 1991 года ў [[Мінск]]у на беларускай мове. Заснавальнік — [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь]]. З 2002 года стала часткай рэдакцыйна-выдавецкай установы «Культура і мастацтва», куды ўваходзіць разам з часопісам «[[Мастацтва (1983)|Мастацтва]]». == Галоўныя рэдактары == * [[Вольга Іпатава]] (1991—1995) * [[Людміла Крушынская]] (1995—2012) * [[Сяргей Трафілаў]] (2012—2017) * [[Ілля Сін]] (2017—2020) * Наталля Васілеўна Кузняцова (з 2023) == Супрацоўнікі == * [[Настасся Уладзіславаўна Панкратава|Настасся Панкратава]] (2008—2019) == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|9}} == Спасылкі == * [https://kultura-info.by Сайт «Культуры»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240815131201/https://kultura-info.by/ |date=15 жніўня 2024 }} [[Катэгорыя:Газеты на беларускай мове]] [[Катэгорыя:Газеты Беларусі]] [[Катэгорыя:Газеты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:1991 год у Беларусі]] 2xsvakv16axcde6qq2hghlxgxpr82do Ньюфаўндленд 0 124348 5164203 5126271 2026-07-10T12:50:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 5 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164203 wikitext text/x-wiki {{значэнні}} {{Востраў |Назва = Ньюфаўндленд |Нацыянальная назва = en/Newfoundland/fr/Terre-Neuve/мікмак:/Taqamkuk |Краіна = Канада |Рэгіён = Ньюфаўндленд і Лабрадор |Акваторыя = Атлантычны акіян |lat_dir = N |lat_deg = 48 |lat_min = 33 |lat_sec = 59 |lon_dir = W |lon_deg = 55 |lon_min = 46 |lon_sec = 38 |Карта = Newfoundland be-map.svg |CoordScale = |Плошча = 111390 |Найвышэйшы пункт = 814 |Насельніцтва = 479105 |Год перапісу = 2006 |Выява = Shoal Bay.jpg |Подпіс выявы = Скалісты бераг Ньюфаўндленда |Катэгорыя на Вікісховішчы = Newfoundland }} '''Ньюфа́ўндленд''' ({{lang-en|Newfoundland}}, [http://inogolo.com/query.php?qstr=Newfoundland&search=Search+Names <small>[[МФА]]</small>: {{IPA|[nufənˈlænd]}}] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150626124449/http://inogolo.com/query.php?qstr=Newfoundland&search=Search+Names |date=26 чэрвеня 2015 }} ''Нуфанлэ́нд'') — [[востраў]] ля паўночна-ўсходніх берагоў [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]], частка [[Канада|канадскай]] правінцыі [[Ньюфаўндленд і Лабрадор]]. Плошча — 111 390 км². Насельніцтва — 479 105 чал. (2006). Найбуйнейшы горад — [[Сент-Джонс (Ньюфаўндленд і Лабрадор)|Сент-Джонс]] (100 646 чал.). == Геаграфія == [[Файл:Newfoundland be-map.svg|thumb|left|Карта]] Востраў Ньюфаўндленд месціцца на паўночным захадзе [[Атлантычны акіян|Атлантычнага акіяна]], аддзяляе яго ад [[заліў Святога Лаўрэнція|заліва Святога Лаўрэнція]]. Займае [[Спіс астравоў паводле плошчы|16<sup>ае</sup> месца па плошчы ў свеце]] і 4<sup>ае</sup> ў [[Канада|Канадзе]]. Даўжыня [[бераг]]авой лініі — 9 656 км. Востраў Ньюфаўндленд сфарміраваўся ў выніку складаных [[геалогія|геалагічных]] працэсаў. Прынята вылучаць 3 асноўныя геалагічныя зоны рознага паходжання<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/environment/newfoundland-story.php The Newfoundland Story]</ref>: * Заходняе ўзбярэжжа, якое з’яўляецца часткай [[Паўночная Амерыка|Паўночнай Амерыкі]] ўжо на працягу 1 млрд гадоў. * Цэнтральная частка, што сфарміравалася як [[акіян]]ічнае дно 500 млн гадоў таму. * Усходняе ўзбярэжжа — першапачаткова ўскраіна паўднёвага захаду [[Еўропа|Еўропы]] або [[Афрыка|Афрыкі]], далучаная ў выніку [[мацярык|мацерыковага]] дрэйфа ў эпоху раскола [[Гандвана|Гандваны]]. Стварэнне [[суша|сушы]] суправаджалася інтэнсіўнымі [[вулкан]]ічнымі працэсамі. Значную ролю ў стварэнні сучасных ландшафтаў вострава адыгралі старажытныя [[ледавік]]і. Аледзяненні пачаліся прыкладна 2 млн гадоў таму. Пік апошняга здарыўся 18 000 гадоў таму. Старажытныя ледавікі згладжвалі і паліравалі шырокія вобласці, размывалі [[возера|азёрныя]] басейны, праразалі глыбокія [[даліна|даліны]]. Тыя даліны, што ўтварыліся ўздоўж берагоў, пазней былі затоплены морам і ператварыліся ў [[фіёрд]]ы. Падчас раставання ледавікоў з іх вызваляліся масы [[пясок|пяску]], [[гліна|гліны]], [[друз]]у. Істотныя геалагічныя змены адбываюцца і ў нашы дні. Так, выяўлена, што берагі Ньюфаўндленда паступова паніжаюцца<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/environment/landscape.php Landscape]</ref>. Для пейзажаў вострава характэрны невысокія [[гара|горы]], што з’яўляюцца працягам [[Апалачы|Апалачаў]]. На захадзе яны [[скала|скалістыя]], з вялізарнымі адколатымі кавалкамі горных парод уздоўж схілаў. Тут знаходзіцца найвышэйшая гара Кабакс (814 м). На поўдні вылучаецца [[плато]] Ігл. Берагі часткова скалістыя, часткова роўныя з доўгімі далінамі і марскімі пясчанымі водмелямі. [[Стэп]]авыя [[раўніна|раўніны]] — асаблівасць усходняй вобласці. Шматлікія кароткія [[рака|рэкі]] і [[возера|азёры]] ствараюць [[балота|забалочаныя]] [[Нізіна|нізіны]]. Уздоўж узбярэжжа месцяцца астравы [[Сен-П’ер і Мікелон]], [[Мерашын]], [[Бэл (Ньюфаўндленд і Лабрадор)|Бэл]], [[Фога]] і г. д. [[Карысныя выкапні]] вострава Ньюфаўндленд<ref name="Mining">[http://www.heritage.nf.ca/articles/economy/mining.php Mining]</ref>: [[гіпс]], [[азбест]], [[Слюды|слюда]], [[кальцыт]], [[пірыт]], [[жалеза]], [[медзь]], [[золата]], [[срэбра]], [[цынк]], [[свінец]], [[вугаль]] і інш. На [[шэльф]]е здабываюць [[нафта|нафту]]. [[Умераны клімат|Клімат мяккі]] вільготны<ref>[http://www.newfoundlandlabrador.com/AboutThisPlace/WeatherClimate Weather & Climate] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160818090941/http://www.newfoundlandlabrador.com/AboutThisPlace/WeatherClimate |date=18 жніўня 2016 }}</ref>. Сярэдняя летняя тэмпература — 18&nbsp;°C. Узімку яна трымаецца каля 0&nbsp;°C. [[Надвор’е]] вельмі зменлівае. На востраве Ньюфаўндленд назіраецца самая вялікая колькасць [[туман]]ных дзён на ўзроўні мора — у сярэднім больш за 120 у год<ref name="Самое большое количество туманных дней">''Кравчук П. А.'' Рекорды природы — Любешов: «Эрудит», 1993. — С. 216. ISBN 5-7707-2044-1</ref> == Прырода == Востраў Ньюфаўндленд уключае некалькі экалагічных рэгіёнаў<ref>[http://www.faa.gov.nl.ca/forestry/maps/eco_nf.html Ecoregions of Newfoundland] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160805062352/http://www.faa.gov.nl.ca/forestry/maps/eco_nf.html |date=5 жніўня 2016 }}</ref>: * Цэнтральны Ньюфаўндленд займае значную тэрыторыю. Ён адметны найбольшым ваганнем сярэдніх тэмператур ад 12&nbsp;°C улетку да −3,5&nbsp;°C узімку. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў вагаецца ад 1000 мм да 1300 мм. Рэльеф даволі складаны: узвышшы чаргуюцца з далінамі і пласкагор’ямі, шмат скал і камянёў. У Цэнтральным Ньюфаўндлендзе пераважаюць [[піхта]]выя і [[Елка|яловыя]] [[лес|лясы]], на схілах узвышшаў — зараснікі [[асіна]], у забалочаных мясцінах — карлікавых елак, [[Лістоўніца|лістоўніц]] і [[верас]]у, на камяністых [[глеба]]х — разнатраўе. * Большую частку поўдня займае рэгіён марскіх [[стэп]]аў. У ім няма пагоркаў вышэй за 250 м, аднак схілы [[плато]] камяністыя, у многіх месцах назіраецца [[выветрыванне]]. Цвёрды грунт і частыя ў мінулым [[пажар]]ы прывялі да ўзнікнення разрэджанага ляснога полага і зарастання пустак верасам, травамі, [[Лішайнікі|лішайнікамі]]. * Паўднёвы ўсход займае Паўднёваавалонскі рэгіён штыхельных марскіх стэпаў. Тут пераважаюць нізкія рэдкалессі, зараснікі верасу, [[мох]]у, лішайнікаў. Да яго прылягае Авалонскі лес, што знаходзіцца ў глыбіні [[фіёрд]]а. Для Авалонскага лесу характэрны піхта і [[бяроза]]. * Паўднёва-заходні Ньюфаўндленд адзначаны прахалодным летам і снежнай халоднай зімой. Сярэднегадавая тэмпература складае каля 4&nbsp;°C. Вышыня паверхні вагаецца ад ўзроўня акіяна да 814 м. [[гара|Горы]] абараняюць ад моцных вятроў, таму тут назіраецца найбольшая біялагічная разнастайнасць лясоў. * Горны рэгіён адмяжоўвае паўднёвы захад ад паўднёвых стэпаў і Цэнтральнага рэгіёна. У ім сустракаюцца [[хмызняк]]і і зараснікі карлікавых [[Дрэва|дрэў]]. * Паўночны захад займае Паўночны паўвостраў. [[Вегетацыйны перыяд]] тут доўжыцца на 10 — 20 дзён меней, чым у іншых частках Ньюфаўндленда, пераважаюць кіслыя [[вапняк]]овыя глебы. У мінулым ён быў пакрыты яловымі і піхтавымі лясамі. У нашы дні іх плошча скарацілася. Берагі нізкія, часцяком забалочаныя. * Паўночны бераг пакрыты [[Мяшаныя лясы|мяшанымі лясамі]] і прыбярэжнымі пусткамі. На крайняй поўначы дамінуе амаль бязлесая [[тундра]]. Значная тэрыторыя, захаванне лясоў, балот і пустак спрыяюць багаццю мясцовай [[фаўна|фаўны]]. Востраў насяляюць [[паўночны алень|карыбу]], [[буры мядзведзь]], [[барыбал]], [[выдра]], [[андатра]], [[Лісы|ліса]], [[Рысь канадская|канадская рысь]]. У пачатку [[20 стагоддзе|XX]] ст. былі інтрадуцыраваны [[Лось|лосі]], але іх колькасць нязначная<ref>{{Cite web |url=http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/animals.php |title=Animals |access-date=29 жніўня 2016 |archive-date=21 красавіка 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421145830/http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/animals.php |url-status=dead }}</ref>. Ньюфаўндленд часам называюць паўночнаамерыканскай [[птушкі|птушынай]] сталіцай<ref>{{Cite web |url=http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/birds.php |title=Birds |access-date=29 жніўня 2016 |archive-date=25 ліпеня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160725095008/http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/birds.php |url-status=dead }}</ref>. Налічваецца 35 мільёнаў толькі марскіх птушак, а ўсяго — болей за 360 відаў птушак. Для захавання прыроды Ньюфаўндленда створаны 2 [[Нацыянальны парк|нацыянальныя]] і некалькі [[Ньюфаўндленд і Лабрадор|правінцыйных]] паркаў. <gallery> Lewis Hills, Long Range Mountains, Newfoundland, Canada - 200707.jpg|Горы на захадзе Ньюфаўндленда NLC Eastport1 tango7174.jpg|Усходні Ньюфаўндленд Trees and snow (129687444).jpg|Зімовы лес Watch your step (7870657002).jpg|Прыбярэжная пустка </gallery> == Гісторыя == [[Файл:L'Anse aux Meadows, The Meeting of Two Worlds.jpg|thumb|Скульптура «Сустрэча двух светаў» у Л’Анс-о-Медаўз]] Першымі насельнікамі вострава Ньюфаўндленд былі [[індзейцы]], прадстаўнікі паўднёвай галіны [[Марская архаічная культура|марской архаічнай культуры]]. Яны займаліся [[рыбалоўства]]м, [[паляванне]]м на прыбярэжных [[ластаногія|ластаногіх]] і [[карыбу]], выкарыстоўвалі для вырабу прылад паліраваны [[сланец]]. У [[3 тысячагоддзе да н.э.|3]] тысячагоддзі да н. э. яны былі выціснуты [[палеаэскімосы|палеаэскімосамі]], што перасяліліся з суседняга [[Паўвостраў Лабрадор|Лабрадора]]. Прадстаўнікі палеаэскімоскіх археалагічных культур [[Гросуатэр (культура)|Гросуатэр]] і [[Археалагічная культура Дорсет|Дорсет]] жылі на ўзбярэжжы Ньюфаўндленда да [[13 стагоддзе|XIII]] ст. н. э.<ref>[http://elfshotgallery.blogspot.com.by/2011/04/groswater-and-dorset-palaeoeskimo.html Groswater and Dorset Palaeoeskimo Toolkits]</ref> Іх асноўнымі заняткамі былі лоў [[кіты|кітоў]] і [[рыбы]], у меншай ступені — паляванне на наземных [[звяры|звяроў]]. Нарэшце, каля 2000 гадоў таму<ref>[http://www.pc.gc.ca/eng/lhn-nhs/nl/portauchoix/natcul/recent.aspx Port au Choix National Historic Site of Canada. Recent Indians]</ref> адбылося новае перасяленне індзейцаў з поўдню. Яны займаліся [[паляванне]]м, [[збіральніцтва]]м і [[рыбалоўства]]м, у большай ступені, чым палеаэскімосы, залежалі ад рэсурсаў сушы. Відавочна, існавала некалькі індзейскіх міграцый на востраў. Яны былі абумоўлены [[клімат]]ычнымі зменамі. Першымі індзейцамі-мігрантамі былі прадстаўнікі [[Марская архаічная культура|марской архаічнай культуры]]. У пачатку [[2 тысячагоддзе|2]] тысячагоддзя н. э. сюды перасялілася група [[алганкіны|алганкінаў]]. Да [[15 стагоддзе|XV]] ст. сфарміраваліся алганкінская культура [[беатук]]<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/aboriginal/beothuk.php The Beothuk] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160913105120/http://www.heritage.nf.ca/articles/aboriginal/beothuk.php |date=13 верасня 2016 }}</ref>. У [[11 стагоддзе|XI]] ст. Ньюфаўндленд быў адкрыты [[Грэнландыя|грэнландскімі]] [[вікінгі|вікінгамі]]. Сведчаннем гэтаму з’яўляецца археалагічны помнік [[Л’Анс-о-Медаўз]]<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/4 L’Anse aux Meadows National Historic Site]</ref> на месцы [[нарманы|нарманскага]] паселішча на поўначы вострава. Аднак існаванне грэнландскай калоніі не было працяглым з-за сутычак вікінгаў з мясцовым насельніцтвам. Ньюфаўндленд быў нанава адкрыты [[10 жніўня]] [[1497]] г. экспедыцыяй [[Джон Кабат|Джона Кабата]]. Індзейцы, якіх сустрэлі еўрапейцы, пакрывалі скуру [[охра]]й. Мяркуецца, што з гэтай прычыны пазнейшыя вандроўнікі ў Паўночную Амерыку сталі ўжываць слова «чырвонаскурыя» у адносінах да ўсіх індзейцаў<ref>[http://www.novelguide.com/reportessay/science/earth-science/aboriginal-people-newfoundland The Aboriginal People of Newfoundland]</ref>. Дж. Кабат абвясціў знойдзеныя ім землі далучанымі да [[Англія|Англіі]], таму Ньюфаўндленд фармальна лічыцца старэйшай заморскай [[калонія]]й гэтай краіны. Да [[1502]] г. у Англіі пачалося афіцыйнае ўжыванне паняцця ''New found launde'' (літаральна «новая адкрытая зямля»)<ref>[http://www.nrcan.gc.ca/earth-sciences/geography/place-names/origins-geographical-names/9224#nf The origins of geographical names of the provinces and territories] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20171223121358/http://www.nrcan.gc.ca/earth-sciences/geography/place-names/origins-geographical-names/9224#nf |date=23 снежня 2017 }})</ref>. Першапачаткова яно распаўсюджвалася на востраў і суседнія тэрыторыі, але ў выніку захавалася толькі як назва вострава. У [[1501]] г. узбярэжжа Ньюфаўндленда даследавалі [[Партугалія|партугальскія]] маракі<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/exploration/portuguese.php The Portuguese Explorers]</ref>, у 1534 г. — [[Францыя|французская]] экспедыцыя [[Жак Карцье|Жака Карцье]]<ref>{{Cite web |url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/jacques-cartier/ |title=Jacques Cartier |access-date=31 жніўня 2016 |archive-date=10 сакавіка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310211231/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/jacques-cartier |url-status=dead }}</ref>. У [[16 стагоддзе|XVI]] — [[17 стагоддзе|XVII]] стст. месцы лову траскі каля Ньюфаўндленда актыўна наведвалі англійскія, [[баскі|баскскія]], [[Нармандыя|нармандскія]] і [[брэтонцы|брэтонскія]] рыбаловы. У XVII ст. французы пачалі ўсталяванне на востраве калоній. Найбуйнейшай з іх стала Плезанс, у якой у [[1685]] г. жылі 153 сталыя жыхары і 435 сезонных рыбакоў, у [[1710]] г. — 248 сталых жыхароў<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/society/french-settlement.php French Settlement, 1504—1904]</ref>. Пасля [[Утрэхцкі мірны дагавор (1713)|Утрэхцкага міра 1713 г.]] Францыя была вымушана адмовіцца ад Ньюфаўндленда. Аднак французскія паселішчы ствараліся і пазней. Французы даследавалі ўнутраныя раёны вострава, што адлюстравана ў мясцовай [[Тапаніміка|тапаніміцы]]. Англія прадпрымала спробы каланізацыі Ньюфаўндленда з пачатку XVII ст. У [[1610]] г. [[Фрэнсіс Бэкан]] стварыў Кампанію каланізацыі Ньюфаўндленда<ref>{{Cite web |url=http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/nfldhistory/NewfoundlandHistory-EarlyColonizationandSettlementofNewfoundland.htm |title=Newfoundland History. Early Colonization and Settlement Policy in Newfoundland |access-date=1 верасня 2016 |archive-date=4 ліпеня 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704031252/http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/nfldhistory/NewfoundlandHistory-EarlyColonizationandSettlementofNewfoundland.htm |url-status=dead }}</ref>. Але першае англійскае паселішча Авалон узнікла толькі ў [[1621]] г. Яно спыніла сваё існаванне ў [[1696]] г. з-за нападаў французаў<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/exploration/colony-of-avalon-history-introduction.php Colony of Ferryland Introduction]</ref>. У [[1729]] г. Вялікабрытанія прызначыла [[губернатар]]ам Ньюфаўндленда [[:en:Henry Osborn (Royal Navy officer)|Генры Осбарна]] ([[1694]]—[[1771]] гг.), які рэфармаваў цывільнае кіраванне і ўпарадкаваў падаткі. Большасць брытанскіх пасяленцаў была рыбакамі. У [[1784]] г. для стымулявання перасялення на востраве была абвешчана рэлігійная свабода для [[каталіцызм|каталікоў]]. Аднак з’яўленне еўрапейскіх каланістаў адмоўна паўплывала на абарыгенаў. Яны пакутавалі з-за парушэння іх тэрыторый і новых [[эпідэмія|эпідэмічных]] хвароб. Да канца першай трэці [[19 стагоддзе|XIX]] ст. беатук вымерлі. У XIX ст. развіццю калоніі паспрыялі павелічэнне попыту на рыбу, з’яўленне здабываючай прамысловасці, паступовае развіццё самакіравання, а таксама эканамічныя крызісы ў Еўропе. Яны выклікалі новыя хвалі іміграцыі. У [[1815]] г. насельніцтва дасягнула 40 568 чал.<ref>[http://www.gov.nf.ca/publicat/royalcomm/research/bakerchronology.pdf History of Newfoundland and Labrador Summary Chronology of Events]</ref> У [[1807]] г. на востраве была надрукавана першая мясцовая [[газета]]. У [[1809]] г. да Ньюфаўндленда быў далучаны [[Паўвостраў Лабрадор|Лабрадор]]. У [[1824]] г. Ньюфаўндленд і Лабрадор атрымалі статус асобнай брытанскай калоніі. У [[1832]] г. сфарміраваны першы прадстаўнічы ўрад, у [[1833]] г. — заканадаўчая палата абшчын. У [[1907]] г. Ньюфаўндленд і Лабрадор сталі [[дамініён]]ам. У [[1948]] г. адбыўся рэферэндум, на якім большасць грамадзян выказалася за ўступленне ў склад [[Канада|Канады]]. [[31 сакавіка]] [[1949]] г. Ньюфаўндленд стаў часткай Канады ў складзе [[Ньюфаўндленд і Лабрадор|правінцыі Ньюфаўндленд і Лабрадор]]. == Эканоміка == [[Файл:Hard at work (8028708713).jpg|thumb|Традыцыйнае рамяство]] Традыцыйныя галіны [[эканоміка|эканомікі]] — [[рыбалоўства]] і здабыча [[Карысныя выкапні|карысных выкапняў]]. Рыбалоўства інтэнсіўна развівалася з [[18 стагоддзе|XVIII]] ст. У [[1920]] г. яно давала 71 % экспарта з вострава. Аднак гэта галіна моцна пацярпела падчас [[Вялікая дэпрэсія|сусветнай дэпрэсіі 1929—1933 гг.]] і ў далейшым не здолела ўзнавіць сваю значнасць. Скарачэнне прыродных рэсурсаў прывяло да мараторыя на лоў [[траскі]] ў [[1992]] г.<ref>[http://www.heritage.nf.ca/articles/economy/economy.php Economy]</ref>, што фактычна стала прычынай поўнага заняпаду камерцыйнага рыбалоўства. Здабыча карысных выкапняў пачалася ў 1830-я гг. Ньюфаўндленд з’яўляўся важным месцам здабычы [[медзь|медзі]], а потым [[азбест]]у і [[жалеза]]<ref name="Mining"/>. У [[1979]] г. каля Ньюфаўндленда былі знойдзены радовішчы [[нафта|нафты]]<ref>{{Cite web |url=http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/mining.php |title=Mining and oil production |access-date=30 жніўня 2016 |archive-date=13 жніўня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813115730/http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/mining.php |url-status=dead }}</ref>. У канцы [[20 стагоддзе|XX]] ст. у сувязі з крызісам рыбалоўства ўлады [[Ньюфаўндленд і Лабрадор|правінцыі Ньюфаўндленд і Лабрадор]] стымулявалі мадэрнізацыю [[прамысловасць|прамысловасці]]. [[Сельская гаспадарка]] развіваецца пераважна на паўднёвым усходзе<ref>[http://newfoundland.hilwin.nl/PHP/en/agriculture.php Agriculture]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Фермеры вырошчваюць [[бульба|бульбу]], [[гародніна|гародніну]], [[чарніцы]]. Большасць прыбыткаў ім дае продаж мяса і яек хатняй [[птушкі]]. На Ньюфаўндлендзе таксама развіваецца [[лес|лясная]] гаспадарка, вытворчасць [[драўніна|драўніны]] і [[папера|паперы]]. Важная сучасная галіна эканомікі — сфера паслуг. Яна ўключае [[транспарт]], [[Сувязь, эканоміка|сувязь]], [[гандаль]] і абслугоўванне [[турызм|турыстаў]]. Узровень жыцця на востраве ніжэйшы, чым у астатніх месцах [[Канада|Канады]]<ref>[http://www.canadavisa.com/about-newfoundland-and-labrador.html Newfoundland and Labrador life]</ref>, з-за высокага ўзроўню [[Беспрацоўе|беспрацоўя]], значных выдаткаў на ўтрыманне жылля. Разам з гэтым, на востраве нізкія [[падаткі]] для фізічных асоб і прадпрыемстваў. {{Зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|11}} == Спасылкі == * [http://www.gov.nl.ca/ Адміністрацыя Ньюфаўндленда і Лабрадора] * [http://www.nr.gov.nl.ca/nr/mines/maps/nf.pdf Геалагічная карта] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170718194452/http://www.nr.gov.nl.ca/nr/mines/maps/nf.pdf |date=18 ліпеня 2017 }} * [http://www.heritage.nf.ca Спадчына Ньюфаўндленда] * [http://www.digitalnaturalhistory.com A Digital Natural History of Newfoundland and Labrador] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160826175639/http://www.digitalnaturalhistory.com/ |date=26 жніўня 2016 }} {{Геастратэгічныя пункты сусветнага акіяна}} {{Тэрыторыі Брытанскай імперыі}} {{Атлантычны акіян}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Астравы Канады]] [[Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна]] [[Катэгорыя:Ньюфаўндленд| ]] i72lx7p8ihwoykxe86bqkqiwh8y1ton Ом Юн Чхоль 0 124679 5164277 4580851 2026-07-10T19:01:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164277 wikitext text/x-wiki {{усходнеазіяцкае імя|кар|Ом}} {{Спартсмен | імя = Ом Юн Чхоль<br />엄윤철 | партрэт = | памер = | подпіс = | пол = мужчынскі | поўнае імя = | мянушкі = | нацыянальнасць = {{Сцягафікацыя|КНДР}} | клуб = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | года кар'еры = | працоўны бок = | трэнеры = | рост = 152 см | вага = 56 кг | медалі = {{АГ-узнагароды}} {{АГ-спорт|[[Цяжкая атлетыка]] (мужчыны)}} {{турнір|[[Летнія Алімпійскія гульні]]}} {{медаль|Золата|[[Летнія Алімпійскія гульні 2012|Лондан 2012]]|[[Цяжкая атлетыка на летніх Алімпійскіх гульнях 2012|да 56 кг]]}} {{АГ-ніз}} |}} '''Ом Юн Чхоль''' ({{lang-ko|엄윤철}}<ref>[http://chosonsinbo.com/2012/07/0730th/ 〈런던올림픽〉 력기 남자 56kg급, 엄윤철선수가 금메달 획득, 올림픽기록 갱신] {{ref-ko}}</ref>; нар. 18 лістапада 1991, [[Хамгён-Пукто]], [[КНДР]]) — паўночнакарэйскі цяжкаатлет, чэмпіён [[Летнія Алімпійскія гульні 2012|Алімпійскіх гульняў 2012 года]] [[Цяжкая атлетыка на летніх Алімпійскіх гульнях 2012|ў катэгорыі да 56 кг]]. == Кар’ера == Удзельнічаў у юніёрскім (4-е месца) і [[Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы 2011|дарослым чэмпіянаце свету ў 2011 годзе]], дзе заняў 6-е месца. На Алімпійскіх гульнях 2012 года выйграў залаты медаль, устанавіўшы новы рэкорд спаборніцтваў, а таксама стаўшы 5-м чалавекам у гісторыі, якому атрымалася падняць вагу, якая ў 3 разы перавышае вагу ўласнага цела<ref>[https://web.archive.org/web/20121031224628/http://www.london2012.com/news/articles/new-olympic-record-for.html New Olympic record for Om] {{ref-en}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.iwf.net/results/athletes/?athlete=om-yun-chol-1991-11-18&id=7150 Старонка на сайце iwf.net] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131021204135/http://www.iwf.net/results/athletes/?athlete=om-yun-chol-1991-11-18&id=7150 |date=21 кастрычніка 2013 }} {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20121031191706/http://www.london2012.com/athlete/om-yun-chol-1176650/ Старонка на сайце london2012.com] {{ref-en}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Цяжкаатлеты КНДР]] [[Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года]] [[Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па цяжкай атлетыцы]] [[Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад КНДР]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года]] 2uvmik07xvnfmmvijn9f8tmll5aa67v Катэгорыя:Відэагульні 2000 года 14 127235 5164345 5163598 2026-07-11T00:19:09Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2000 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2000 года]]: Уніфікацыя назваў 5163598 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2000|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|2000]] [[Катэгорыя:Творы 2000 года]] b2pbxuzlmwcrkixfsmfeo6eqexkcugd Нікому 0 131268 5164251 4347734 2026-07-10T16:32:35Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164251 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Назва = «Нікому» |Выява = |Памер = |Подпіс выявы = Ілюстрацыя [[Міхаіл Басалыга|М.Басалыгі]] да паэмы «Нікому» |Жанр = паэма |Аўтар = [[Янка Купала]] |Мова арыгіналу = |Напісаны = [[1906]] |Публікацыя = [[1926]] |Электронная версія = http://rv-blr.com/litaratura/view/121 }} '''«Нікому»''' — [[паэма]] [[Янка Купала|Янкі Купалы]], напісаная ў [[1906]] годзе і ўпершыню апублікаваная ў [[1926]] годзе.<ref>Надрукавана ў часопісе «Чырвоны сейбіт» (№ 1, 2, 1926 г.) з падзагалоўкам «З часоў прыгону»</ref>. У аснове паэмы — пачутае Купалам зімой [[1906]] года падчас працы на [[бровар]]ы ў вёсцы [[Яхімоўшчына (Маладзечанскі раён)|Яхімоўшчына]] ад селяніна В. Л. Парфёна апавяданне пра жорсткасць былога мясцовага пана, які загубіў жыццё маладога хлопца і дзяўчыны. Паэт ад імя старога селяніна распавядае пра трагічны выпадак. Пакахаліся вясковы хлопец Тамаш з дзяўчынай Аленай. Пайшлі ў двор да пана прасіць дазволу згуляць вяселле. Дазвол быў дадзены, але «Аленку-красуню пан на воку меў». Далейшае дзеянне быццам бы палярызуецца паказам дзвюх процілеглых карцін: вяселля ў вёсцы і панскага гульбішча ў двары. П’янаму панскаму зброду захацелася глуму, здзеку і ўцехі. Дзесяць [[Гайдукі|гайдукоў]] кінуліся выконваць загад пана: забраць з вяселля маладую «на гулі» ў панскі двор. На шляху гвалтаўнікоў стаў Тамаш. У парыве адчаю і безвыходнасці Тамаш сякерай забівае сваю каханую: лепш няхай прыме смерць, чым будзе над ёй глуміцца «распасвены звер». Структурна твор арганізаваны складана: кожная з 14 частак паэмы складаецца з 5 [[Страфа|строф]], у якіх эмацыянальна—зрокава ўзнаўляецца асобная сцэнка-карціна. Тым самым Я.Купала пазбягае манатоннасці, традыцыйнай расцягнутасці. Апавядальнасць набывае напружаны вонкавы і ўнутраны драматызм<ref>Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Артыкул «Нікому». — C. 439—440.</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Нікому» / Аўтар — М. М. Арочка. — C. 439—440. == Спасылкі == * [http://kamunikat.org/download.php?item=6048.html&pubref=6042 ''Петрушкевіч Ала'' Біблейскія матывы ў ранніх паэмах Янкі Купалы/ Беларуская інтэрнэт-бібліятэка kamunikat.org] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090917213951/http://kamunikat.org/download.php?item=6048.html&pubref=6042 |date=17 верасня 2009 }} {{Янка Купала}} [[Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1906 годзе]] 7p24m91on4gemfslgj4ye969varkrzf Ніна Баршчэўская 0 132103 5164255 5159587 2026-07-10T17:14:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164255 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Баршчэўская}} {{навуковец}} '''Ніна Баршчэўская''' ({{ДН|29|6|1956}}, [[Козлікі (Гайнаўскі павет)|Козлікі]] [[Гайнаўскі павет|Гайнаўскага павета]] [[Беластоцкае ваяводства (1944—1975)|Беластоцкага ваяводства]], [[Польшча]]) — беларуская [[мовазнавец]], грамадская і культурная дзяячка. [[Доктар філалагічных навук]] (2004), прафесар. == Біяграфія == Скончыла [[Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча|Агульнаадукацыйны ліцэй з беларускай мовай навучання імя Б. Тарашкевіча]] ў [[Бельск-Падляскі|Бельску Падляскім]] (1975), затым вучылася на Кафедры беларускай філалогіі [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]], на якой працавала ў 1980—2018 гадах<ref>Радослав Калета, ''Нина Барщевская, профессор Варшавского университета, белорусский и польский ученый = Nina Barszczewska, professor at the University of Warsaw and Belarusian and Polish scholar'', [у:] ''Женщины-ученые Беларуси и Польши. Материалы международной научно-практической конференции, Минск, 26 марта 2020 г.'', ред. И. В. Казакова, И. В. Олюнина, Минск 2020, с. 17, гл. <nowiki>https://depot.ceon.pl/handle/123456789/18350</nowiki> або <nowiki>http://elib.bsu.by/handle/123456789/242197</nowiki></ref> і якой кіравала ў 2009—2014 і 2016—2018 гадах.<ref>http://bel.kb.uw.edu.pl/pracownicy/barszczewska-nina/{{Недаступная спасылка}}</ref> У дыпломнай (1980) і кандыдацкай працах (1988) закранала пытанні польска-беларускага моўнага памежжа і дыялектызмаў у беларускай літаратурнай мове. У 2004 годзе абараніла доктарскую дысертацыю «Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы». З’яўляецца прафесарам Варшаўскага ўніверсітэта. Аўтар звыш 50 навуковых публікацый. Ад заснавання ў 1992 г. да 2018 г. працавала ў [[Беларуская служба Польскага радыё|Беларускай службе Польскага радыё]] у якасці кіраўніцы (галоўнага рэдактара).<ref name="PR2022">{{Cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/2883934,%C2%AB%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D1%96%D1%8F-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%91-%D0%BC%D1%96%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD%D1%83-%D1%96-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D1%8B%D1%96-%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D0%B5-%C2%AB%D1%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%C2%BB-%D1%82%D0%B0%D0%BA-%D1%8F%D0%BA-%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%BA%D0%B0-%D1%9E%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D1%83%C2%BB|title=«Магія радыё, мікрафону і студыі мяне „ўсмактала“ так, як губка ўсмоктвае ваду»|website=Polskie Radio — Беларуская служба|date=2022-01-13|access-date=2026-01-26|lang=be}}</ref> == Узнагароды == Узнагароджана [[Медаль да стагоддзя БНР|медалём 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/29838254.html Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100]</ref>, медалём «[[Медаль «Гонар і Годнасць»|Гонар і Годнасць]]» (21 люты 2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32829229.html|title=АПК узнагародзіў Вячорку, Някляева, Смулкову, Сурвілу, Шупу і іншых за ўнёсак у захаваньне і папулярызацыю беларускай мовы|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-02-21|access-date=2025-01-12}}</ref>, [[Медаль Францыска Скарыны (Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі)|медалём Францыска Скарыны]] (22 студзеня 2025<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://baj.media/be/ab-jadnany-perahodny-kabinet-uznagarodzi-dvuh-zhurnalista/|title=Аб’яднаны пераходны кабінет узнагародзіў двух журналістаў|website=Беларуская асацыяцыя журналістаў|date=2025-01-24|access-date=2025-03-24}}</ref>, узнагарода ўручана 23 сакавіка 2025<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3500267|title=На Дзень Волі заснавальніца Беларускай службы Польскага радыё Ніна Баршчэўская ўганараваная медалём Скарыны (ФОТА) - Беларуская Служба|website=www.polskieradio.pl|access-date=2025-03-24}}</ref>) == Асноўныя працы == * Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы. -- Варшава: Кафедра беларускай філалогіі Факультэт прыкладной лінгвістыкі і ўсходнеславянскіх філалогій Варшаўскі ўніверсітэт, 2004. — 368 с. ISBN 83-920472-0-6.<ref>{{Cite web |url=http://kamunikat.org/download.php?item=482-6.pdf&pubref=482 |title=Архіўная копія |access-date=13 верасня 2012 |archive-date=7 красавіка 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090407093809/http://kamunikat.org/download.php?item=482-6.pdf&pubref=482 |url-status=dead }}</ref> == Гл. таксама == * [[Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта]] * [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]] * [[Аляксандр Баршчэўскі]] {{зноскі}} == Літаратура == * Ірына Тамільчык. [http://gw.lingvo.minsk.by/mab/2000/09/08_09_2000.htm Баршчэўская Ніна] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060314230157/http://gw.lingvo.minsk.by/mab/2000/09/08_09_2000.htm |date=14 сакавіка 2006 }} // Кантакты і дыялогі 9/2000 == Спасылкі == * [http://autary.iig.pl/barszczewska/bijahram.htm Ніна Баршчэўская // Беларускія аўтары] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080522114813/http://autary.iig.pl/barszczewska/bijahram.htm |date=22 мая 2008 }} на [[Kamunikat.org]] * [http://www.albaruthenica.uw.edu.pl/by/userfiles/downloads/AA_21_Zmiest.pdf Acta Albaruthenica. Tom jubileuszowy dedykowany prof. Ninie Barszczewskiej] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230225141135/http://www.albaruthenica.uw.edu.pl/by/userfiles/downloads/AA_21_Zmiest.pdf |date=25 лютага 2023 }} {{Беларусазнаўства ў Польшчы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Баршчэўская Ніна}} [[Катэгорыя:Дактары філалагічных навук]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Гонар і Годнасць»]] [[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]] hr817xnk6h97ocg4g2vn8wb3uziz9y2 Палешукі 0 136488 5164419 5143239 2026-07-11T07:24:57Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164419 wikitext text/x-wiki {{Народ |назва = Палешукі |выява = Poliszuky001.jpg |шырыня = 200пкс |подпіс = В. Баратынскі. Палешукі, 1908 |саманазва = тутэйшыя |колькасць = |рассяленне = {{Сцяг Беларусі|25px}} [[Беларусь]]<br>{{Сцяг Украіны|25px}} [[Украіна]]<br> {{POL}} |вымер = |архкультура = |мова = [[Заходнепалеская літаратурная мікрамова|заходнепалеская мова]] |раса = [[Еўрапеоідная раса|еўрапеоідная]] |рэлігія = [[Праваслаўе|праваслаўе]], [[Каталіцтва|каталіцтва]] |роднасныя = [[Беларусы|беларусы]], [[Украінцы|украінцы]] |уваходзіць = [[Усходнія славяне|усходнія славяне]] |уключае = |паходжанне = }} '''Палешукі́''' ({{lang-pls|полешукы}}; {{lang-uk|поліщуки}}; {{lang-pl|Poleszucy}})&nbsp;— карэннае насельніцтва [[Палессе|Палесся]]. Назва «паляшук» ёсць [[Экзонім|экзаэтнонімам]] і як [[саманазва]] жыхарамі Палесся ўжываецца зрэдку. Жыхары Палесся захавалі многія архаічныя рысы ў матэрыяльнай і духоўнай культуры, мове і самасвядомасці{{sfn|Клімчук|1999|с=5—9}}. == Даследаванні == Найбольш адметнай этнаграфічнай групай ёсць заходнія палешукі&nbsp;— усходне-славянская этнічная супольнасць з некаторымі прыкметамі самабытнага этнасу, які, аднак, канчаткова не склаўся{{sfn|Антонюк|1993}}. Згодна з [[Фёдар Данілавіч Клімчук|Фёдарам Клімчуком]], паводле ўмоў гаспадарання заходнія палешукі падзяляюцца на тры групы насельніцтва{{sfn|Клімчук|1999|с=5—9}}: * Лесавы́я людзі ({{lang-pls|лісовы́йі лю́дэ}})&nbsp;— жыхары вёсак, якія прылягаюць да лесу; * Палявікі, палюхі або пульвіна́ ({{lang-pls|полёвыкы́, полюхы́, пульвына́}})&nbsp;— каля іх паселішчаў не было лясоў ці балот; * Балацюкі, багнюкі або бало́тнныя людзі ({{lang-pls|болотюкы́, багнюкы́, боло́тяны лю́дэ}})&nbsp;— жыхары прылеглых да балот вёсак, часам жылі на ўзвышшах сярод балот; найменей значная група. [[Файл:Mitrafan_Doŭnar-Zapolski._Мітрафан_Доўнар-Запольскі_(1901-14).jpg|міні|[[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|М. Доўнар-Запольскі]], фота 1901—1914 гадоў]] Яшчэ ў XIX стагоддзі шэраг даследчыкаў ([[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Доўнар-Запольскі]], Шэндрык і іншыя) заўважалі наяўнасць у заходніх палешукоў прыкметных асаблівасцей аблічча. [[Юльян Талько-Грынцэвіч]] на падставе [[Антрапалогія|антрапалагічных]] рыс выдзяляў палешукоў у самастойную групу, хоць і адзначаў іх блізкасць да беларусаў{{sfn|Талько-Грынцэвіч|1867}}. [[Павел Міхайлавіч Шпілеўскі|Павел Шпілеўскі]] адрозніваў палескую мову ад беларускай і ўкраінскай і акрэсліў межы яе распаўсюджання{{sfn|Шпілеўскі|1858|с=11, 29, 36}}. [[Юзаф Абрэмбскі]] лічыў магчымым выдзяліць насельніцтва Палесся ў асобную этнічную групу{{sfn|Obrębski|1936|с=5}}. Этнаграфічныя асаблівасці насельніцтва Палесся таксама адзначаў [[Адам Ганоры Кіркор|Адам Кіркор]]{{sfn|Кіркор|1882|с=345}}. [[Файл:Województwo_nowogródzkie_i_Polesie_1665.jpg|міні|[[Навагрудскае ваяводства (Вялікае Княства Літоўскае)|Новагародскае]] і [[Берасцейскае ваяводства|Палескае (Берасцейскае)]] ваяводствы, мапа 1665 года]] [[Файл:Polesie_Voivodeship_in_the_Second_Polish_Republic_(1938).png|міні|[[Палескае ваяводства]] міжваеннай Польшчы]] [[Файл:Палеская_вобласць_БССР_(студзень_1940).svg|міні|[[Палеская вобласць]] БССР у 1938—1954 гадах]] [[Файл:Poleshuks.png|міні|Палеская мова паводле перапісу 1931 года ў Польшчы]] [[Файл:Navahradak-Padlašša-Bieraście._Наваградак-Падляшша-Берасьце_(1781).jpg|міні|Берасцейскае і Наваградскае ваяводствы, 1781 год]] Між тым, большасць даследчыкаў сярэдзіны XIX&nbsp;— пачатку XX стагоддзяў адносілі жыхароў Палесся да [[Украінцы|ўкраінцаў]], а іх мову&nbsp;— да [[Дыялект|гаворак]] [[Украінская мова|ўкраінскай мовы]]. У атласах Эркерта і Рытыха, працах гісторыкаў [[Міхаіл Восіпавіч Каяловіч|Міхаіла Каяловіча]], этнографаў [[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Яўхіма Карскага]]{{sfn|Карскі|1917}}. Так, згодна з дадзенымі [[Гродзенская губерня|Гродзенскага губернскага статыстычнага камітэта]] за 1869 год, у [[Брэсцкі павет (Расійская імперыя)|Брэсцкім павеце]] ўкраінцы складалі 51,35&nbsp;% насельніцтва, у [[Кобрынскі павет (Расійская імперыя)|Кобрынскім]]&nbsp;— 69,59&nbsp;%{{sfn|Церашковіч|2004|с=86}}. Але падобныя статыстыкі складаюцца толькі на падставе моўнага матэрыялу і паводле меркавання складальнікаў, а не на падставе самавызначэння людзей. Частка даследчыкаў лічыла, што насельніцтва [[Заходняе Палессе|Заходняга Палесся]] ўсё ж бліжэй да беларусаў, чым да ўкраінцаў. Такіх поглядаў прытрымліваліся Мітрафан Доўнар-Запольскі{{sfn|Доўнар-Запольскі|1895}}, [[Іван Эрэміч]]{{sfn|Эрэміч|1867}} і [[Вітольд Каэтанавіч Бялыніцкі-Біруля|Вітольд Бялыніцкі-Біруля]]. == Характарыстыка і побыт == Падрабязнае апісанне характару і побыту палешукоў пакінуў святар і этнограф [[Дзмітрый Гаўрылавіч Булгакоўскі|Дзмітрый Булгакоўскі]] ў сваім зборніку «Пінчукі», выдадзеным у 1890 годзе. На яго думку, пінчукі з'яўляюцца карэннымі жыхарамі [[Пінскі павет (Расійская імперыя)|Пінскага павета]], адрозніваючыся ад жыхароў іншых рэгіёнаў ізаляванасцю свайго пражывання сярод непраходных лясоў і балот. Гэтая адасобленасць дапамагла ім захаваць даўнія звычаі, першабытны светапогляд і архаічную мову, пазбягаючы значнага ўплыву знешняга свету{{sfn|Булгакоўскі|1890|с=602}}. Булгакоўскі адзначаў моцную прывязанасць пінчукоў да сваёй прыроды. Большую частку жыцця яны праводзілі на палявых работах або ў лесе сакерай, дзе знаходзілі радасць і суцяшэнне ў песнях. Пры гэтым даследчык звяртаў увагу на глыбокі меланхалічны і нават змрочны характар іх фальклору, які быў адбіткам цяжкага паўсядзённага жыцця, асабліва ў перыяд летняй працы на балотах. Летняя праца (страда) апісваецца ім як неверагодна цяжкая, і песні гэтага перыяду былі перапоўненыя скаргамі на лёс, голад і галечу{{sfn|Булгакоўскі|1890|с=617—618}}. Пінчукі вылучаліся пакорлівасцю і пэўнай абыякавасцю да жыццёвых нягод. Разам з тым яны цвёрда захоўвалі вернасць старажытным абрадам, гульням (напрыклад, вясновым «танкам» і карагодам) і міфалагічным уяўленням пра светабудову{{sfn|Булгакоўскі|1890|с=610—611}}. [[Файл:Kobryn_Local_People_ca1916_Tomek.jpg|міні|300px|Жыхары Кобрына (прыблізна 1916 год)]] [[Файл:Класичний_поліщук.jpeg|міні|Паляшук (фотаздымак да 1917 года)]] [[Файл:Belarusians 1903.jpg|міні|300px|Карта беларускіх гаворак ([[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Я. Карскі]], 1903)]] [[Файл:Poleszuk_XVIII_cn_(color_original).jpg|міні|Паляшук, выява XVIII стагоддзя]] [[Файл:Poleszuk_(101926295).jpg|міні|Ілюстрацыя палешука Ігнацыя Красоўскага (другая палова XIX стагоддзя)]] [[Файл:J_Chełmoński_-_Wieczór_na_Polesiu_(1909).jpg|міні|[[Юзаф Хелманскі]], «Вечар на Палессі», 1909 год]] [[Файл:Pinsk_1915.jpg|міні|Палеская жанчына з Пінска, 1915 год]] == Мова == На тэрыторыі Заходняга Палесся Беларусі распаўсюджаны [[Загародскія гаворкі|заходнепалескія гаворкі]], на тэрыторыі [[Усходняе Палессе|Усходняга Палесся]] Беларусі&nbsp;— [[Паўднёва-заходні дыялект беларускай мовы|паўднёва-заходні дыялект беларускай мовы]], на тэрыторыі Украіны&nbsp;— [[Паўночны дыялект украінскай мовы|паўночны дыялект украінскай мовы]]. [[Файл:Dialects_of_Belarusian_language_uk.png|міні|Мапа беларускіх дыялектаў]] [[Файл:Ethnographic_map_"Slavic_lands",_done_by_Pavel_Šafařík_in_1842_(with_selected_ethnographic_Ukrainian_habitat).jpg|міні|Першая моўная мапа Усходняй Еўропы 1842 года, згодна з якой Берасцейская зямля і сучаснае беларускае Палессе не належаць да ўкраінскай мовы]] [[Файл:Розташування_наддністрянського_говору.png|міні|[[Валынь]] і ўкраінскае Палессе маюць адметныя моўныя рысы, як і беларуская мова на Палессі]] У 1988 годзе на аснове заходнепалескіх гаворак Беларусі [[Мікола Шэляговіч]] ({{lang-pls|Мыкола Шыляговыч}}) пачаў стварэнне пісьмовай [[Заходнепалеская літаратурная мікрамова|палескай літаратурнай мовы]]. Тады было ўтворана грамадска-культурнае згуртаванне «Полісьсе» і пачалася распрацоўка пісьмовай нормы адмысловай палескай, ці яцвяжскай, мовы. У 1990 годзе адбылася ўстаноўчая канферэнцыя, на якой абмяркоўваліся розныя этнаграфічныя і мовазнаўчыя праблемы Палесся і, у тым ліку, стварэнне пісьмовай палескай мовы<ref>Јітвјежа: Тэзы 1990; Јітвјежа: Матырјелы 1990.</ref>. [[Файл:Daniel_Zwicker_mapa_bagien_Polesia_1650.jpg|міні|Мапа Палесся Даніэля Цвікера, 1650 год]] == Самасвядомасць палешукоў == У выніку падчас перапісу насельніцтва 1931 года ў Палескім ваяводстве 707 тысяч чалавек (64&nbsp;% насельніцтва ваяводства) назвалі сваю мову «тутэйшаю» ({{lang-pls|тутэйшы}}; {{lang-pl|tutejszy}}). На Палессі назва «тутэйшыя», у асноўным, адпавядае паняццю «палешукі», аднак у адрозненне ад экзаэтноніма «паляшук», «тутэйшы» з’яўляецца саманазвай, але не этнонімам<ref name="Majecki">{{cite web |author=Majecki H. |url=http://languages.miensk.com/Lang_Eu_As_Af/Indoeuropean/Westpalesian/majecki.htm |title=Problem samookreślenia narodowego Poleszuków w Polsce okresu międzywojennego |lang=pl |accessdate=22 снежня 2025}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Антонюк Г. |загаловак=Западные полешуки |выданне=Збудінне |год=1993 |нумар=6 |мова=ru |спасылка=http://demiurgos.communityhost.ru/thread/?thread__mid=786459387 |ref=Антонюк |archive-date=20 лістапада 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120091832/http://demiurgos.communityhost.ru/thread/?thread__mid=786459387 }} * {{артыкул |аўтар=[[Дзмітрый Гаўрылавіч Булгакоўскі|Булгаковскій Д. Г.]] |загаловак=Пинчуки. Этнографическій сборникъ |выданне=Записки Императорскаго Русскаго Географическаго Общества по отдѣленію этнографіи |тып=зборнік |месца=С.-Петербургъ |год=1890 |том=XIII |нумар=3 |старонкі=1—200 |ref=Булгакоўскі}} * {{кніга |аўтар=[[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Доўнар-Запольскі М. В.]] |загаловак=Песни пинчуков |месца=Киев |год=1895 |мова=ru |ref=Доўнар-Запольскі}} * {{кніга |аўтар=[[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Карский Е. Ф.]] |загаловак=Этнографическая карта белорусского племени |месца=Петроград |год=1917 |мова=ru |ref=Карскі}} * {{кніга |аўтар=[[Адам Ганоры Кіркор|Киркор А. Г.]] |частка=Ч. I. Литовское Полесье, Ч. II. Белорусское Полесье |загаловак=Живописная Россия. Отечество наше в его земельном, историческом, племенном экономическом и бытовом значении |адказны=Под редакцией П. П. Семёнова |месца=Санкт-Петербург — Москва |выдавецтва=Типография М. О. Вольфа |год=1882 |том=3 |старонкі=345 |мова=ru |спасылка=http://by.ethnology.ru/by_lib/j_russia/graf/j_russia.html?1 |ref=Кіркор |archive-date=26 мая 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526083344/http://by.ethnology.ru/by_lib/j_russia/graf/j_russia.html?1 }} * {{артыкул |аўтар=[[Фёдар Данілавіч Клімчук|Клімчук Ф. Д.]] |загаловак=Феномен Палесся |выданне=Загароддзе-1. Матэрыялы Міждысцыплінарнага навуковага семінара па пытаннях даследавання Палесся (Мінск, 19 верасня 1997 г.) |месца=Мінск |год=1999 |старонкі=5—9 |ref=Клімчук}} * {{артыкул |аўтар=[[Юльян Талько-Грынцэвіч|Талько-Гринцевич Ю.]] |загаловак=К антропологии народностей Литвы и Белоруссии |выданне=Тр. антропологического общества при Военно-медицинской академии |месца=Москва |год=1867 |том=1 |выпуск=1 |мова=ru |ref=Талько-Грынцэвіч}} * {{кніга |аўтар=[[Павел Усеваладавіч Церашковіч|Терешкович П. В.]] |загаловак=Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.: В контексте Центрально-Восточной Европы |месца=Минск |выдавецтва=БГУ |год=2004 |старонак=223 |старонкі=86 |isbn=985-485-004-8 |мова=ru |спасылка=http://pawet.net/files/ceraskowich.pdf |ref=Церашковіч}} * {{кніга |аўтар=[[Павел Міхайлавіч Шпілеўскі|Шпилевский П. М.]] |загаловак=Путешествие по Полесью и Белорусскому краю |месца=Санкт-Петербург |год=1858 |старонкі=11, 29, 36 |мова=ru |ref=Шпілеўскі}} * {{артыкул |аўтар=[[Іван Эрэміч|Эремич И.]] |загаловак=Очерки белорусского Полесья |выданне=Вестник Западной России |месца=Вильно |год=1867 |нумар=8 |мова=ru |ref=Эрэміч}} * {{кніга |аўтар=Obrębski J. |загаловак=Dzisiejsi ludzie Polesia |месца=Warszawa |год=1936 |старонак=5 |мова=pl |ref=Obrębski}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Народы Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Народы Беларусі]] [[Катэгорыя:Палессе]] [[Катэгорыя:Усходнія славяне]] bhiielvsfjjz8kviixnsdsg2g4xhzys Шаблон:Крыніцы/Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік 10 138998 5164223 4887255 2026-07-10T15:21:01Z Etažy 61699 памылка 5164223 wikitext text/x-wiki {{кніга |аўтар = {{{аўтар|{{{2|}}}}}} |частка = {{{1|}}} |спасылка частка = {{#if:{{{старонкі|{{{3|}}}}}} |https://orda.of.by/.lib/abes/{{#invoke:math/tonumber|integer|{{{старонкі|{{{3|}}}}}}}} }} |загаловак = [[Архітэктура Беларусі (энцыклапедычны даведнік)|Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік]] |спасылка = |адказны = Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: [[Анатоль Аляксандравіч Воінаў|А. А. Воінаў]] і інш |выданне = |месца = Мн. |выдавецтва = [[Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі|БелЭн]] |год = 1993 |том = |старонкі = {{{старонкі|{{{3|}}}}}} |старонак = 620 |серыя = |isbn = 5-85700-078-5 |тыраж = 10000 |ref = {{{ref|Архітэктура Беларусі}}} }}<noinclude> {{doc-inline}} == Выкарыстанне == <pre> {{Крыніцы/Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік}} </pre> {{Крыніцы/Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік}} == Параметры == * ''Крыніцы/Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік'' — нязменная частка шаблона. * '''Першы параметр''' — назва артыкула або главы. * '''Другі параметр''' або параметр '''аўтар''' — імя аўтара. * '''Трэці параметр''' або параметр '''старонкі''' — нумары старонак. * Параметр '''ref''' для шаблона роўны ''Архітэктура Беларусі'', '''год''' — ''1993'', для сціслага выгляду ў зносках. <pre> Сцвярджэнне{{sfn|Архітэктура Беларусі|1993}} {{зноскі}} </pre> Сцвярджэнне{{sfn|Архітэктура Беларусі|1993}} {{зноскі}} {{doc-end}} [[Катэгорыя:Шаблоны:Крыніцы|Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік]] </noinclude> ae1z6qz1msh1dk9tivnxa8juggwi9fx Пётр Вікенцьевіч Садоўскі 0 139991 5164197 5163448 2026-07-10T12:26:29Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164197 wikitext text/x-wiki {{Нядаўна памерлы}}{{цёзкі2|Садоўскі}} {{ДД | імя = Пётр Садоўскі | тытул = Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія | перыядпачатак = [[3 чэрвеня]] [[1992]] | перыядканец = [[28 кастрычніка]] [[1994]] | прэзідэнт = [[Аляксандр Лукашэнка]] | прэм'ер = [[Вячаслаў Кебіч]], [[Міхаіл Чыгір]] | папярэднік = | пераемнік = [[Пётр Бяляеў]] | партыя = [[Партыя БНФ]] }} '''Пётр Вікенцьевіч Садоўскі''' (вядомы як '''Пётра Садоўскі'''<ref name=":0">Пётра Садоўскі. [https://web.archive.org/web/20090406144756/http://arche.by/by/9/40/298/ ''Мы былі гістарычна шчаслівыя…''] // [[Arche]], 12 студзеня 2009</ref>; {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[мовазнавец]], [[палітык]] і [[дыпламат]]. [[Кандыдат філалагічных навук]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1941 годзе<ref name=":0" /><ref>паводле іншых звестак — у 1939 г.</ref> года ў вёсцы [[Будзькаўшчына (Полацкі раён)|Будзькаўшчына]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]<ref name=":03">{{крыніцы/Акцэнты Свабоды|Садоўскі Пётра}}</ref>. У 1953—1959 гадах вучыўся ў [[Мінскае сувораўскае вучылішча|Мінскім сувораўскім вучылішчы]]. Скончыў [[Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт|Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў]]. Валодае нямецкай, англійскай, іспанскай і французскай мовамі. Працаваў [[дацэнт]]ам у ВНУ<ref name=":03" />. Быў членам Прэзідыума і старшынёй камісіі ў замежных справах [[Вярхоўны Савет БССР 12-га склікання|Вярхоўнага Савета БССР і Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]]<ref>Пётра Садоўскі: [http://charter97.org/bel/news/2007/09/19/sadovski ''«Была агульная атмасфера чакання вялікіх пераменаў і шчасця…»''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090603042647/http://www.charter97.org/bel/news/2007/09/19/sadovski |date=3 чэрвеня 2009 }} // Хартыя’97</ref>. У часы парламенцкай дзейнасці быў членам фракцыі [[Апазіцыя Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту]]. [[3 чэрвеня]] [[1992]] года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у [[Германія|Федэратыўнай Рэспубліцы Германія]]<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time85/lav85965.htm Указ Президиума Верховного Совета Республики Беларусь от 3 июня 1992 г. № 1700-XII «О назначении Садовского П. В. Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Федеративной Республике Германия и присвоении ему дипломатического ранга Чрезвычайного и Полномочного Посла»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120601000805/http://old.bankzakonov.com/d2008/time85/lav85965.htm |date=1 чэрвеня 2012 }} {{ref-ru}}</ref>; адстаўлены быў [[28 кастрычніка]] [[1994]] года<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time80/lav80505.htm Указ Президента Республики Беларусь от 28 ноября 1994 г. № 219 «Об освобождении П. В. Садовского от обязанностей Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Беларусь в Федеративной Республике Германии»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120527141012/http://old.bankzakonov.com/d2008/time80/lav80505.htm |date=27 мая 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. Пасля адстаўкі займаўся грамадскай і палітычнай дзейнасцю ў Беларусі. Да 2009 г. быў членам сойму [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]]<ref>{{cite web|url=http://www.svaboda.org/content/article/1816622.html|title=Галіна Абакунчык: ''Сойм Партыі БНФ без Баршчэўскага і Садоўскага''|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Радыё Свабода]]|date=07.09.2009}}</ref>. Сябра [[Беларускі ПЭН-Цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]]<ref name=":03" />. Працаваў у аддзеле знешніх сувязяў «[[Прыёрбанк]]а»<ref name=":03" />. Аўтар кнігі ўспамінаў «[[Мой шыбалет]]» (2008). Удзельнічаў у [[Пратэсты супраць інтэграцыі з Расіяй|акцыях супраць інтэграцыі]] з [[Расія]]й, якія адбываліся ў [[Мінск]]у ў снежні 2019 года. Выканаў патрыятычнаю песню на словы [[Янка Купала|Янкі Купалы]] «А ў бары-бары тры дарожанькі», якую ён спяваў, будучы дэпутатам Вярхоўнага Савета, на [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Незалежнасці]] 25 жніўня 1991 года. Цэнтральным судом Мінска ў рамках адміністрацыйнага працэсу быў прысуджаны да штрафу<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=244080|title=«У мяне не сярэдняя адукацыя, я кандыдат навук!» Як судзілі пасла Пятра Садоўскага|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]}}</ref>. Памёр 5 ліпеня 2026 года. Пахаваны на могілках у [[Студзёнкі (Нясвіжскі раён)|Студзёнках]]<ref>[https://www.facebook.com/valer.dranchuk/posts/pfbid02C4Xv6Hy2ZWHdm4cRzPJ9t3Zo7Gwuowa22mqMXdJN1GoBNcoYQsjGXTRWmYVmQJsml?__cft__&#x5B;0&#x5D;=AZY0vBc_1lVB0vGzv9cOwTW1Ox4NAEDcJoNcJYd4-Q2Eni2ECw7SrCTKIJqOCjo-mCDnJcxPNKYtdlfZs_4_irElteuTvd0EQ61eY7kGd5w46GonicpgMKuHbGBehKqsy_U&__tn__=%2CO%2CP-R Допіс Валера Дранчука]</ref>. == Узнагароды == Узнагароджаны [[Медаль 100 гадоў БНР|медалём 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/29838254.html|title=Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Радыё Свабода]]}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Паслы Беларусі ў Германіі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Садоўскі Пётр}} [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены Партыі БНФ]] l2zlj6pbxb5ghfp3jpg88z0iex6l76d 5164228 5164197 2026-07-10T15:34:46Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164228 wikitext text/x-wiki {{Нядаўна памерлы}}{{Цёзкі2|Садоўскі}} {{Дзяржаўны дзеяч | імя = Пётр Садоўскі | тытул = Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія | перыядпачатак = [[3 чэрвеня]] [[1992]] | перыядканец = [[28 кастрычніка]] [[1994]] | прэзідэнт = [[Аляксандр Лукашэнка]] | прэм'ер = [[Вячаслаў Кебіч]], [[Міхаіл Чыгір]] | пераемнік = [[Пётр Бяляеў]] | партыя = [[Партыя БНФ]] }} '''Пётр Вікенцьевіч Садоўскі''' (вядомы як '''Пётра Садоўскі'''<ref name=":0">Пётра Садоўскі. [https://web.archive.org/web/20090406144756/http://arche.by/by/9/40/298/ ''Мы былі гістарычна шчаслівыя…''] // [[Arche]], 12 студзеня 2009</ref>; {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[мовазнавец]], [[палітык]] і [[дыпламат]]. [[Кандыдат філалагічных навук]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1941 годзе<ref name=":0" /><ref>паводле іншых звестак — у 1939 г.</ref> года ў вёсцы [[Будзькаўшчына (Полацкі раён)|Будзькаўшчына]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]<ref name=":03">{{крыніцы/Акцэнты Свабоды|Садоўскі Пётра}}</ref>. У 1953—1959 гадах вучыўся ў [[Мінскае сувораўскае вучылішча|Мінскім сувораўскім вучылішчы]]. Скончыў [[Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт|Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў]]. Валодае нямецкай, англійскай, іспанскай і французскай мовамі. Працаваў [[дацэнт]]ам у ВНУ<ref name=":03" />. Быў членам Прэзідыума і старшынёй камісіі ў замежных справах [[Вярхоўны Савет БССР 12-га склікання|Вярхоўнага Савета БССР і Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]]<ref>Пётра Садоўскі: [http://charter97.org/bel/news/2007/09/19/sadovski ''«Была агульная атмасфера чакання вялікіх пераменаў і шчасця…»''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090603042647/http://www.charter97.org/bel/news/2007/09/19/sadovski |date=3 чэрвеня 2009 }} // Хартыя’97</ref>. У часы парламенцкай дзейнасці быў членам фракцыі [[Апазіцыя Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту]]. [[3 чэрвеня]] [[1992]] года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у [[Германія|Федэратыўнай Рэспубліцы Германія]]<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time85/lav85965.htm Указ Президиума Верховного Совета Республики Беларусь от 3 июня 1992 г. № 1700-XII «О назначении Садовского П. В. Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Федеративной Республике Германия и присвоении ему дипломатического ранга Чрезвычайного и Полномочного Посла»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120601000805/http://old.bankzakonov.com/d2008/time85/lav85965.htm |date=1 чэрвеня 2012 }} {{ref-ru}}</ref>; адстаўлены быў [[28 кастрычніка]] [[1994]] года<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time80/lav80505.htm Указ Президента Республики Беларусь от 28 ноября 1994 г. № 219 «Об освобождении П. В. Садовского от обязанностей Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Беларусь в Федеративной Республике Германии»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120527141012/http://old.bankzakonov.com/d2008/time80/lav80505.htm |date=27 мая 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. Пасля адстаўкі займаўся грамадскай і палітычнай дзейнасцю ў Беларусі. Да 2009 г. быў членам сойму [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]]<ref>{{cite web|url=http://www.svaboda.org/content/article/1816622.html|title=Галіна Абакунчык: ''Сойм Партыі БНФ без Баршчэўскага і Садоўскага''|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Радыё Свабода]]|date=07.09.2009}}</ref>. Сябра [[Беларускі ПЭН-Цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]]<ref name=":03" />. Працаваў у аддзеле знешніх сувязяў «[[Прыёрбанк]]а»<ref name=":03" />. Аўтар кнігі ўспамінаў «[[Мой шыбалет]]» (2008). Удзельнічаў у [[Пратэсты супраць інтэграцыі з Расіяй|акцыях супраць інтэграцыі]] з [[Расія]]й, якія адбываліся ў [[Мінск]]у ў снежні 2019 года. Выканаў патрыятычнаю песню на словы [[Янка Купала|Янкі Купалы]] «А ў бары-бары тры дарожанькі», якую ён спяваў, будучы дэпутатам Вярхоўнага Савета, на [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Незалежнасці]] 25 жніўня 1991 года. Цэнтральным судом Мінска ў рамках адміністрацыйнага працэсу быў прысуджаны да штрафу<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=244080|title=«У мяне не сярэдняя адукацыя, я кандыдат навук!» Як судзілі пасла Пятра Садоўскага|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]}}</ref>. Памёр 5 ліпеня 2026 года. Пахаваны на могілках у [[Студзёнкі (Нясвіжскі раён)|Студзёнках]]<ref>[https://www.facebook.com/valer.dranchuk/posts/pfbid02C4Xv6Hy2ZWHdm4cRzPJ9t3Zo7Gwuowa22mqMXdJN1GoBNcoYQsjGXTRWmYVmQJsml?__cft__&#x5B;0&#x5D;=AZY0vBc_1lVB0vGzv9cOwTW1Ox4NAEDcJoNcJYd4-Q2Eni2ECw7SrCTKIJqOCjo-mCDnJcxPNKYtdlfZs_4_irElteuTvd0EQ61eY7kGd5w46GonicpgMKuHbGBehKqsy_U&__tn__=%2CO%2CP-R Допіс Валера Дранчука]</ref>. == Узнагароды == Узнагароджаны [[Медаль 100 гадоў БНР|медалём 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/29838254.html|title=Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Радыё Свабода]]}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Паслы Беларусі ў Германіі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Садоўскі Пётр}} [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены Партыі БНФ]] f8mhdamy25beoa0kokg3fxtabdppexk 5164300 5164228 2026-07-10T20:29:28Z Rotondus 11765 дапаўненне, вычытка 5164300 wikitext text/x-wiki {{Нядаўна памерлы}}{{Цёзкі2|Садоўскі}} {{Дзяржаўны дзеяч | імя = Пётр Садоўскі | тытул = Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія | перыядпачатак = [[3 чэрвеня]] [[1992]] | перыядканец = [[28 кастрычніка]] [[1994]] | прэзідэнт = [[Аляксандр Лукашэнка]] | прэм'ер = [[Вячаслаў Кебіч]], [[Міхаіл Чыгір]] | пераемнік = [[Пётр Бяляеў]] | партыя = [[Партыя БНФ]] }} '''Пётр Вікенцьевіч Садоўскі''' (вядомы як '''Пётра Садоўскі'''<ref name=":0">Пётра Садоўскі. [https://web.archive.org/web/20090406144756/http://arche.by/by/9/40/298/ ''Мы былі гістарычна шчаслівыя…''] // [[Arche]], 12 студзеня 2009</ref>; {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[мовазнавец]], [[палітык]] і [[дыпламат]]. [[Кандыдат філалагічных навук]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1941 годзе<ref name=":0" /><ref>паводле іншых звестак — у 1939 г.</ref> года ў вёсцы [[Будзькаўшчына (Полацкі раён)|Будзькаўшчына]] [[Полацкі раён|Полацкага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]<ref name=":03">{{крыніцы/Акцэнты Свабоды|Садоўскі Пётра}}</ref>. У 1953—1959 гадах вучыўся ў [[Мінскае сувораўскае вучылішча|Мінскім сувораўскім вучылішчы]]. Скончыў [[Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт|Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў]]. Валодае нямецкай, англійскай, іспанскай і французскай мовамі. Працаваў [[дацэнт]]ам у ВНУ<ref name=":03" />. Быў членам Прэзідыума і старшынёй камісіі ў замежных справах [[Вярхоўны Савет БССР 12-га склікання|Вярхоўнага Савета БССР і Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]]<ref>Пётра Садоўскі: [http://charter97.org/bel/news/2007/09/19/sadovski ''«Была агульная атмасфера чакання вялікіх пераменаў і шчасця…»''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090603042647/http://www.charter97.org/bel/news/2007/09/19/sadovski |date=3 чэрвеня 2009 }} // Хартыя’97</ref>. У часы парламенцкай дзейнасці быў членам фракцыі [[Апазіцыя Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту]]. [[3 чэрвеня]] [[1992]] года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у [[Германія|Федэратыўнай Рэспубліцы Германія]]<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time85/lav85965.htm Указ Президиума Верховного Совета Республики Беларусь от 3 июня 1992 г. № 1700-XII «О назначении Садовского П. В. Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Беларусь в Федеративной Республике Германия и присвоении ему дипломатического ранга Чрезвычайного и Полномочного Посла»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120601000805/http://old.bankzakonov.com/d2008/time85/lav85965.htm |date=1 чэрвеня 2012 }} {{ref-ru}}</ref>; адстаўлены быў [[28 кастрычніка]] [[1994]] года<ref>[http://old.bankzakonov.com/d2008/time80/lav80505.htm Указ Президента Республики Беларусь от 28 ноября 1994 г. № 219 «Об освобождении П. В. Садовского от обязанностей Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Беларусь в Федеративной Республике Германии»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120527141012/http://old.bankzakonov.com/d2008/time80/lav80505.htm |date=27 мая 2012 }} {{ref-ru}}</ref>. Пасля адстаўкі займаўся грамадскай і палітычнай дзейнасцю ў Беларусі. Да 2009 г. быў членам сойму [[Партыя БНФ|Партыі БНФ]]<ref>{{cite web|url=http://www.svaboda.org/content/article/1816622.html|title=Галіна Абакунчык: ''Сойм Партыі БНФ без Баршчэўскага і Садоўскага''|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Радыё Свабода]]|date=07.09.2009}}</ref>. Сябра [[Беларускі ПЭН-Цэнтр|Беларускага ПЭН-цэнтра]]<ref name=":03" />. Працаваў у аддзеле знешніх сувязяў «[[Прыёрбанк]]а»<ref name=":03" />. Аўтар кнігі ўспамінаў «[[Мой шыбалет]]» (2008). Удзельнічаў у [[Пратэсты супраць інтэграцыі з Расіяй|акцыях супраць інтэграцыі]] з [[Расія]]й, якія адбываліся ў [[Мінск]]у ў снежні 2019 года. Выканаў патрыятычнаю песню на словы [[Янка Купала|Янкі Купалы]] «А ў бары-бары тры дарожанькі», якую ён спяваў, будучы дэпутатам Вярхоўнага Савета, на [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Незалежнасці]] 25 жніўня 1991 года. Цэнтральным судом Мінска ў рамках адміністрацыйнага працэсу быў прысуджаны да штрафу<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=244080|title=«У мяне не сярэдняя адукацыя, я кандыдат навук!» Як судзілі пасла Пятра Садоўскага|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]}}</ref>. Памёр 5 ліпеня 2026 года. Пахаваны на могілках у [[Студзёнкі (Нясвіжскі раён)|Студзёнках]]<ref>[https://www.facebook.com/valer.dranchuk/posts/pfbid02C4Xv6Hy2ZWHdm4cRzPJ9t3Zo7Gwuowa22mqMXdJN1GoBNcoYQsjGXTRWmYVmQJsml?__cft__ Допіс Валера Дранчука]</ref>. == Узнагароды == Узнагароджаны [[Медаль 100 гадоў БНР|медалём 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/29838254.html|title=Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Радыё Свабода]]}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{youtube|SnO99Q7MYBY|Пётра Садоўскі. Мой шыболет (чытае аўтар)}} {{Паслы Беларусі ў Германіі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Садоўскі Пётр}} [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі]] [[Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены Партыі БНФ]] 98r77hflw0x7j6n60xskr6vy97ilzn9 Павел Іосіфавіч Каруза 0 140000 5164318 5155654 2026-07-10T22:13:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164318 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Каруза}} {{навуковец}} '''Павел Іосіфавіч Каруза''' ({{ДН|25|2|1906}}, в. [[Ваўкалатка]], [[Дзісенскі павет (Расійская імперыя)|Дзісенскі павет]], [[Віленская губерня]] — {{ДС|20|2|1988}}, [[Вільнюс|Вільня]]) — беларускі [[фалькларыст]], [[этнамузыколаг]], [[кампазітар]], грамадска-палітычны дзеяч. == Біяграфія == Паводле некаторых звестак род Карузаў перасяліўся ў [[Беларусь]] з [[Італія|Італіі]]. У 1924 годзе Павел скончыў школу ў [[Браслаў|Браславе]], у 1928 [[Віленская кансерваторыя|Віленскую кансерваторыю]] па класе тэорыі і кампазіцыі. У 1924—1926 гадах вольны слухач [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]]. З 1925 года ўдзельнік грамадска-палітычнага і культурнага жыцця ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]. У 1927 старшыня ЦК [[Беларуская хрысціянская дэмакратыя, 1927|Беларускай хрысціянска-дэмакратычнае партыі]] (БХД) і галоўны рэдактар перыядычнага органа БХД газеты «[[Biełaruskaja krynica]]». Як рэдактар газеты неаднаразова прыцягваўся польскай адміністрацыяй да судовай адказнасці. Пад уплывам фалькларыста і кампазітара [[Антон Грыневіч|Антона Грыневіча]] пачаў збіраць беларускі мелас, апрацоўкі якога плённа выкарыстоўваў у выканаўчай практыцы як харавод хору Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. У 1928 годзе ад БХД і [[Беларускі сялянскі саюз|Беларускага сялянскага саюза]] абраны выбаршчыкамі [[Свянцянскі павет, Польская Рэспубліка|Свянцянскага павета]] ў сойм [[Польшча|Польшчы]]. Пасля разгону сойма [[Юзаф Пілсудскі|Юзафам Пілсудскім]] летам 1930 — беспрацоўны. У 1934 годзе праз абяцанні надрукаваць яго аўтарскія творы і фальклорныя зборы падманным шляхам вывезены праз [[Гдыня|Гдыню]] ў [[Мінск|Менск]]. Арыштаваны і сасланы на [[Салаўкі]]. [[File:Grave of Paviel Karuza at the St. Euphrosyne Cemetery (Vilnius, Lithuania).jpg|thumb|Магіла Паўла Карузы на Свята-Еўфрасіннеўскіх могілках]] Вярнуўся ў [[Беларусь]] у 1947 годзе пасля 13-гадовага зняволення. У 1947—1948 гадах працаваў у Доме творчасці ў [[Маладзечна|Маладзечне]]<ref name="РГ">Паўліна Мядзёлка. Ліст да Міколы Ермаловіча і Генадзя Каханоўскага //«[[Рэгіянальная газета (1995)|Рэгіянальная газета]]», 10 сакавіка 2000 г., № 10 (255)</ref>. У 1949 годзе паўторна арыштаваны і высланы ў [[Нарыльск]]. Вызвалены ў 1955 годзе, рэабілітаваны ў 1957 годзе. Вярнуўся ў Вільню. Памёр 20 лютага 1988 года. Пахаваны на [[Свята-Ефрасіннеўскія могілкі (Вільнюс)|Еўфрасіннеўскіх могілках]]. == Дзейнасць == Працаваў як хормайстар і кампазітар у Дзяржаўным ансамблі польскае песні і танцу [[Літоўская ССР|Літоўскае ССР]]. Супрацоўнічаў з фалькларыстамі ІМЭФ [[НАН Беларусі|АН БССР]], друкаваўся ў часопісе «[[Мастацтва Беларусі]]», газеце «[[ЛіМ]]». Падрыхтаваў да выдання музычныя запісы беларускага фальклору Антона Грыневіча. Напісаў «Камеpную сімфонію», пабудаваную на беларускім меласе, песні на тэксты [[Янка Купала|Янкі Купалы]], [[Якуб Колас|Якуба Коласа]], [[Ніл Гілевіч|Ніла Гілевіча]], [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш]], [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] і іншых беларускіх паэтаў. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Луцкевіч, Лявон. [https://archive.org/details/bv-13-el-1994-01-28_202503/BV_16_EL_1994_02_18.jpg Павел Каруза // Беларус Віленшчыны. № 16. (У змесце газеты «Эхо Литвы», 1994, 18 лютага, № 33. С. 4.)] * Барыс, С. На вёску — па песні : [успаміны аб удзеле ў навуковых экспедыцыях па збіранні беларускага фальклору ў пачатку 1970-х гг. і выданні кнігі «Вясельныя песні» (2022) у суаўтарстве з Паўлам Карузам] // Краязнаўчая газета. — 2023. — Сак. (№ 10). — С. 10. == Спасылкі == * [http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-i/index_19533.html Каруза Павел у даведніку Маракова] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190717184049/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-i/index_19533.html |date=17 ліпеня 2019 }} * [http://hlybokaje.narod.ru/index.files/karuza.htm Павел Іосіфавіч Каруза] * [https://archive.org/details/vopis-archivu-vilenskaha-bielaruskaha-muzeju-2023/page/25/mode/1up Архіў Паўла Карузы ў Віленскім Беларускім Музеі імя Івана Луцкевіча] {{ВС}} {{DEFAULTSORT:Каруза Павел}} [[Катэгорыя:Кампазітары Беларусі]] [[Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай хрысціянскай дэмакратыі, Заходняя Беларусь]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] enuy3t2x843qtfo48q3odpeng2f5elj Катэгорыя:Відэагульні 2005 года 14 141701 5164355 5163609 2026-07-11T00:22:21Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2005 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2005 года]]: Уніфікацыя назваў 5163609 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2005|года}}{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2005]] [[Катэгорыя:Творы 2005 года]] skcvqce69h57nyzpydc4tybbzrc7au2 Катэгорыя:Відэагульні 2004 года 14 141703 5164353 5163608 2026-07-11T00:21:53Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2004 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2004 года]]: Уніфікацыя назваў 5163608 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2004|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2004]] [[Катэгорыя:Творы 2004 года]] lqi8dr0pxfusdv7ti9npk7l1u93n62n Багуміл Грабал 0 142690 5164305 5159935 2026-07-10T20:53:26Z Rotondus 11765 /* Пераклады на беларускую мову */ дапаўненне 5164305 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Багуміл Грабал | Арыгінал імя = Bohumil Hrabal | Жанчына = | Фота = Bohumil Hrabal 1988 český spisovatel foto Hana Hamplová.jpg|thumb|Bohumil Hrabal 1988 foto Hana Hamplová | Памер = | Подпіс = | Імя пры нараджэнні = | Псеўданімы = | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцяг Чэхаславакіі}} [[Чэхаславакія]] | Род дзейнасці = [[празаік]], [[паэт]] | Гады актыўнасці = | Кірунак = | Жанр = | Дэбют = | Значныя творы = | Прэміі = «[[Оскар]]» за сцэнарый да фільму «[[Цягнік пад уважлівым наглядам, фільм|Цягнік пад уважлівым наглядам]]» ([[1967]]),<br />намінант на [[Нобелеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобелеўскую прэмію ў галіне літаратуры]] ([[1994]]) | Палічка = http://knihi.com/Bahumil_Hrabal/ | Сайт = }} '''Багуміл Гра́бал''' ({{lang-cs|Bohumil Hrabal}}; {{ДН|28|3|1914}}, Жыдэніцы каля [[Брно|Брна]] — {{ДС|3|2|1997}}, {{МС|Прага|у Празе|}}) — чэшскі [[пісьменнік]], намінант на [[Нобелеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобелеўскую прэмію ў галіне літаратуры]] за [[1994]] год і лаўрэат кінапрэміі «[[Оскар]]» за сцэнарый да фільму «[[Цягнік пад уважлівым наглядам, фільм|Цягнік пад уважлівым наглядам]]» ([[1967]]). [[Юрыст]] па адукацыі. Друкавацца пачаў у 1956 годзе<ref name="bel">{{Крыніцы/БелЭн|18-1|Грабал Багумір|Шаблоўская І. В.|372}}</ref>. У маладосці Грабал пісаў вершы, але знакамітым зрабіўся толькі ў саракагадовым узросце дзякуючы прозе. Многія значныя творы, напрыклад, раман «Я абслугоўваў англійскага караля» ({{lang-cs|Obsluhoval jsem anglického krále}}) выйшлі яшчэ пазней. Памёр Грабал у лякарні, спрабуючы пакарміць галубоў і выпаўшы з пятага паверху. Існуюць версіі, паводле якіх ён скончыў жыццё самагубствам. == Творы == * Зборнікі апавяданняў «Людскія гаворкі» (1956), «Гаваруны» (1964), * «Я абслугоўваў англійскага караля» (1971), * «Занадта гулкая адзінота» (1976), * «Пастрыжэнне» (1976), * «Пяшчотны варвар» (1987) і інш. == Пераклады на беларускую мову == * «Пабітэлі»; «Ярмілка» (апавяданні) // Крыніца, 1/1998 — пер. [[Сяргей Сматрычэнка]] * «Боскім замілаваны» (вершы) ARCHE 1-1999 // Пер. [[Макс Шчур|Максім Шчур]] з удзелам [[Андрэй Хадановіч|Андрэя Хадановіча]] * «[http://knihi.com/Bahumil_Hrabal/Tancavalnyja_hadziny_dla_starejsych_i_spraktykavanych.html Танцавальныя гадзіны для старэйшых і спрактыкаваных]» — пер. [[Ян Максімюк]], Мінск, «Корзун», 2007. — 120 с. * «Я абслугоўваў англійскага караля» — пер. [[Марыя Мартысевіч]], Менск, «[[Логвінаў (выдавецтва)|Логвінаў]]», 2013. * [https://litrazh.org/article/stalovaya-svet Сталовая «Сьвет»] — пер. [[Макс Шчур]] * {{YouTube|BysDryJ5if0|Надта гучная самота. Пераклала і чытае Марыя Мартысевіч}} {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Грабал Багумір|Шаблоўская І. В.|372}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Bohumil Hrabal}} * [http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/13014/1/ВЫРАЗНІК%20ЧЭШСКАЙ%20МЕНТАЛЬНАСЦІ%20БАГУМІР%20ГРАБАЛ.pdf ''Востыкава А. У.'' Выразнік чэшскай ментальнасці Багумір Грабал]{{Недаступная спасылка}} <!--* [http://hrabal.go.pl Польскі сайт, прысвечаны Багумілу Грабалу] {{ref-pl}}--> * {{imdb name|id=0398518|name=Bohumil Hrabal}} {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грабал, Багуміл}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі]] [[Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Грынцанэ Кавур]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За заслугі», Чэхія]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты Чэхіі]] [[Катэгорыя:Ахвяры нясчасных выпадкаў]] 34g9qx1iweb8cje1i5dvayx1qhp6n4g Нільс Кай Ернэ 0 149448 5164253 5128856 2026-07-10T16:55:15Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164253 wikitext text/x-wiki {{Вучоны | Імя = Нільс Кай Ернэ | Арыгінал імя = {{lang-de|Niels Kaj Jerne}} | Фота = Niels Kaj Jerne 1950 crop.jpg | Шырыня = 150px | Подпіс = | Месца нараджэння = {{МН|Лондан}}, [[Вялікабрытанія]] | Месца смерці = | Навуковая сфера = [[Імуналогія]] | Месца працы = | Альма-матэр = | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = | Вядомы як = | Узнагароды і прэміі = {{Нобелеўскі медаль}} [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне]] ([[1984]]) | Сайт = }} '''Нільс Кай Е́рнэ''', [[Лонданскае каралеўскае таварыства|FRS]]<ref>[http://rsbm.royalsocietypublishing.org/content/43/237 Askonas, B. A.; Howard, J. G. (1997). "Niels Kaj Jerne. 23 December 1911--7 October 1994.: Elected F.R.S 1980". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]{{Недаступная спасылка}}</ref> ({{lang-de|Niels Kaj Jerne}}, {{ДН|23|12|1911}}, {{МН|Лондан||}}, [[Вялікабрытанія]] — {{ДС|7|10|1994}}) — [[Данія|дацкі]] [[імунолаг]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] ў [[1984]] годзе разам [[Георг Кёлер|Г.Кёлерам]] і [[Сезар Мільштэйн|С.Мільштэйнам]] «за тэорыі адносна спецыфічнасці ў развіцці і кантролі [[імунная сістэма|імуннай сістэмы]] і адкрыццё прынцыпу прадукцыі монакланальных антыцел». == Біяграфія == Бацькі Нільса Ернэ жылі на дацкім востраве [[востраў Фанё|Фанё]]. У [[1910]] годзе яны пераехалі ў [[Лондан]], дзе і нарадзіўся Ернэ [[23 снежня]] [[1911]] года<ref name=nobelbio>{{citation | title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984: Niels K. Jerne - autobiography | url= http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1984/jerne-autobio.html | publisher=Nobelprize.org | accessdate=2010-10-20 }}</ref>. Падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] бацькі пераехалі ў [[Нідэрланды]]. Ернэ правёў юнацтва ў [[Ротэрдам]]е, дзе скончыў бакалаўрыят у [[1928]] годзе. Вучыўся ў [[Лейдэнскі ўніверсітэт|Лейдэнскім]], скончыў [[Капенгагенскі ўніверсітэт]] у [[1951]] годзе. З [[1943]] па [[1956]] год Ернэ быў навуковым супрацоўнікам Дацкага нацыянальнага інстытута сываратак і за гэты час ён сфармуляваў тэорыю фарміравання антыцелаў. Пазней Ернэ скажа, што гэтыя рэвалюцыйныя навуковыя ідэі прыйшлі да яго, калі ён ехаў з працы дадому на веласіпедзе праз мост [[:en:Langebro|Langebro]] ў [[Капенгаген]]е<ref>[http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/291/10/1267]</ref>. Тэорыя фарміравання антыцелаў прынесла Ернэ міжнароднае прызнанне, і ў [[1956]] годзе Ернэ пайшоў працаваць у [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветную арганізацыю аховы здароўя]] ў [[Жэнева|Жэневе]] ў якасці кіраўніка секцыі біялагічных стандартаў і імуналогіі. Ён займаў гэты пост на працягу шасці гадоў да пераезду ў [[ЗША]] і ва [[Пітсбургскі ўніверсітэт|Універсітэт Пітсбурга]] ў [[1962]] годзе для працы ў якасці [[прафесар]]а [[мікрабіялогія|мікрабіялогіі]] і старшыні кафедры [[мікрабіялогія|мікрабіялогіі]] на працягу чатырох гадоў. У [[1966]] года ва [[Франкфурцкі ўніверсітэт імя Іагана Вольфганга|Універсітэце Гётэ]] ў [[Франкфурт|Франкфурце]], у [[1969]]—[[1980]] гадах дырэктар [[Базельскі інстытут імуналогіі|Базельскага інстытута імуналогіі]]. З [[1962]] года член Кансультатыўнай экспертнай камісіі па імуналогіі [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]]. Стварыў (разам з Ф.М.Бёрнетам) кланальна-селекцыйную тэорыю імунітэту; выявіў магчымыя наступствы розных меркаванняў і распрацаваў дакладную, адзіную тэрміналогію, зручную для зносін паміж [[імунолаг]]амі. Замежны ганаровы член Амерыканскай акадэміі навук і мастацтваў, член Дацкай каралеўскай акадэміі навук. == Асабістае жыццё == Ернэ быў тройчы жанаты. Меў двух сыноў, Івара Ернэ (нар. [[1936]]) і Дональда Ернэ (нар. [[1941]]) ад Т'ек Ернэ — мастачкі; і аднаго сына, Андрэаса Ветштайна, ад Гертруды Ветштайн у [[1971]] годзе. Калі Т'ек даведалася, што ў Нільса быў раман з яе лепшай сяброўкай, яна была разгублена, бо раней паведала ёй аб сваіх уласных раманах. Сяброўка аб усім паведаміла Нілісу, і ён запатрабаваў разводу. Т'ек умольвала яго застацца. Пасля яго адмовы, яна скончыла жыццё [[самагубства]]м. Івар прачнуўся раніцай — пахла газам. Ён знайшоў маці памерлай каля духоўкі<ref>[http://books.google.com/books?id=iccf-NxXoHoC&pg=PA101&dq=Science+as+autobiography:+the+troubled+life+of+Niels+Jerne+By+Thomas+S%C3%B6derqvist,+Niels+Kaj+Jerne.+Letters+are+a+Spiritual+Spiderweb+in+Which+you+Snare+the+Dreaming+Soul+of+a+Woman.&hl=en&ei=bJPlTr6wMoLd0QGOwMjFBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Science as autobiography: the troubled life of Niels Jerne] By Thomas Söderqvist, Niels Kaj Jerne. Ch. 9, Letters are a Spiritual Spiderweb in Which you Snare the Dreaming Soul of a Woman.</ref>. Ернэ ставіўся да сваёй другой жонцы, як да служкі або няні. Ернэ рэгулярна здраджваў сваёй жонцы, і, хоць ён не быў фізічна прыгожы, ён прывабліваў жанчын сваім абаяннем, як суразмоўца, і сваім майстэрствам кахання, якое ўключала схільнасць да садызму.<ref>[http://www.nature.com/embor/journal/v4/n10/full/embor951.html "He put the Id in Idiotype; book review of Science As Autobiography The Troubled Life of Niels Jerne by Thomas Söderqvist"]</ref> == Узнагароды == * [[Міжнародная прэмія Гайрднера]] (1970) * [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне]] (1984) == Гл.таксама == * [[Монакланальныя антыцелы]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|6}} == Спасылкі == {{Commonscat|Niels Kaj Jerne}} * [http://www.nobel.se/medicine/laureates/1984/jerne-autobio.html Аўтабіяграфія Нільса Ернэ на Нобелеўскім сайце] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20011101092410/http://www.nobel.se/medicine/laureates/1984/jerne-autobio.html |date=1 лістапада 2001 }} {{Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне Лаўрэаты 1976-2000}} {{DEFAULTSORT:Ернэ}} [[Катэгорыя:Асобы]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Даніі]] [[Катэгорыя:Постаці дацкай імуналогіі]] [[Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Члены Дацкай каралеўскай акадэміі навук]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі Гайрднера]] t270lve35mqn5195xvd39hoq30s8udn Павел Валер’евіч Сітко 0 149809 5164320 4917212 2026-07-10T22:47:02Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164320 wikitext text/x-wiki {{футбаліст | імя = Павел Сітко | поўнае імя = Павел Валер’евіч Сітко | фатаграфія = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{BLR}} | рост = | вага = | мянушка = | цяперашні клуб = | нумар = | пазіцыя = [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]] | клубы = {{футбольная кар’ера |2003—2006| {{Сцяг Беларусі|20px}} [[ФК Ведрыч-97|Ведрыч-97 (Рэчыца)]]|39 (5) |2006—2009| {{Сцяг Беларусі|20px}} [[ФК Віцебск|Віцебск]]|65 (9) |2009—2013| {{Сцяг Беларусі|20px}} [[ФК Шахцёр Салігорск|Шахцёр (Салігорск)]]|126 (30) |2014—2015| {{Сцяг Беларусі|20px}} [[ФК Гомель|Гомель]]|42 (8) |2015| {{Сцяг Беларусі|20px}} [[ФК Славія Мазыр|Славія-Мазыр]]|9 (3) |2016—2017| {{Сцяг Беларусі|20px}} [[ФК Гомель|Гомель]]|38 (8) }} | нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2008—2013|{{Сцяг Беларусі|20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|15 (2)}} | медалі = {{турнір|Дзяржаўныя і ведамасныя ўзнагароды}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{Майстар спорту Беларусі}} {{!}}} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 9 снежня 2017 | абнаўленне дадзеных аб зборнай = 8 сакавіка 2014 }} '''Павел Валер’евіч Сітко''' (нар. {{ДН|17|12|1985}}, {{МН|Рэчыца|ў Рэчыцы}}, [[БССР]]) — беларускі [[футбол|футбаліст]], [[паўабаронца (футбол)|паўабаронца]]. Ігрок [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]] (2008—2013). == Кар’ера == === Клубная === Выхаванец рэчыцкага футбола, потым перайшоў у [[ФК Віцебск|«Віцебск»]], дзе дарос да ўзроўня нацыянальнай зборнай. У 2009 перайшоў у салігорскі [[ФК Шахцёр Салігорск|«Шахцёр»]], дзе стаў трывалым іграком асновы. Звычайна выступаў на пазіцыі левага паўабаронцы (мог выступаць як правы або цэнтральны паўабаронца). Асабліва добра ў Паўла атрымаўся пачатак сезону 2013, калі ён доўгі час узначальваў спіс лепшых бамбардзіраў чэмпіянату, але потым, перастаўшы забіваць, саступіў першынство [[Віталь Радзівонаў|Віталю Радзівонаву]]. У снежні 2014 года падпісаў двухгадовы кантракт з [[ФК Гомель|«Гомелем»]]<ref>[http://www.pressball.by/news/football/152579 Футбол. «Гомель» заключил двухлетние контракты с Павлом Ситко и Николаем Романюком]</ref>. У складзе «Гомеля» хутка замацаваўся на пазіцыі левага паўабаронцы. Застаўся ў «Гомелі» і ў сезоне 2015, нягледзячы на фінансавыя праблемы клуба. Стаў адным з лідараў гомельскай каманды, за паўгады забіўшы 4 галы ў чэмпіянаце. У ліпені 2015 года з-за нявыплат з боку клуба звярнуўся ў АБФФ<ref>[http://by.tribuna.com/football/1031021175.html Близнюк, Данилов, Ситко, Савостьянов и Гаврилович обратились в АБФФ с претензиями к «Гомелю»]</ref>, а неўзабаве па ўзаемнай згодзе пакінуў «Гомель»<ref>[http://www.football.by/news/73343.html Павел Ситко и Алексей Гаврилович расстались с «Гомелем»]</ref>. У жніўні 2015 года стаў іграком мазырскай [[ФК Славія Мазыр|«Славіі»]]<ref>[http://www.pressball.by/articles/football/belarus/91536 Тур 17. Анонс. «Гомелю» грозит снятие очков]</ref>. Хутка замацаваўся ў якасці асноўнага левага паўабаронцы мазырскага клуба. У студзені 2016 года зноў стаў іграком [[ФК Гомель|«Гомеля»]], які па выніках сезону 2015 пакінуў Вышэйшую лігу<ref>[http://football.by/news/80339.html Павел Ситко подписал однолетний контракт с «Гомелем»]</ref>. Стаў капітанам каманды і ў якасці травалага іграка асновы прывёў «Гомель» да перамогі ў Першай лізе, толькі канец сезону прапусціў з-за траўмы. Пачатак сезону 2017 прапусціў з-за траўмы, пазней замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага паўабаронцы. У другой палове сезону страціў месца ў аснове. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель»<ref>[http://football.by/news/107651.html Ситко, Афоаква, Адомако и еще четыре игрока покинули "Гомель"]</ref>. Пасля зыходу з гомельскай каманды пакінуў футбол, заняўшыся бізнесам у Рэчыцы<ref>{{Cite web |url=https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/orsha_terminal/2430197.html |title=Куда пропал Паша Ситко – белорус, забивший обалденный гол в ворота сборной Англии? |access-date=25 красавіка 2019 |archive-date=25 красавіка 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425202126/https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/orsha_terminal/2430197.html |url-status=dead }}</ref>. === Міжнародная === З 2008 года выступаў за [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальную зборную Беларусі]]. 15 кастрычніка 2008 года забіў свой першы гол за зборную — у браму [[Зборная Англіі па футболе|зборнай Англіі]]. == Дасягненні == * {{Сцяг Беларусі|20px}} {{Ср}} Срэбраны прызёр [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] (4): [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010|2010]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011|2011]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012|2012]], [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013|2013]] * {{Сцяг Беларусі|20px}} Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі чэмпіянату Беларусі]]: [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016|2016]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Сітко Павел Валер’евіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014]] 6ehqsxmzifwcfvsf7yugwc5gcicj9g9 Палітычныя зняволеныя 0 158364 5164444 5032588 2026-07-11T09:17:02Z 5164444 wikitext text/x-wiki '''Палітычныя зняволеныя''' або '''палітычныя вязні''' — беручы пад увагу адсутнасць адзінага, універсальнага азначэння гэтай з’явы, звычайна падаецца найбольш распаўсюджанае паняцце: асобы, якія знаходзяцца ў турме або свабода якіх істотна абмежаваныя за выступы супраць існуючай у краіне ўлады або за крытыку гэтай улады. У той самы час, міжнародныя арганізацыі а адпаведным кірунку дзейнасці прапануюць свае азначэнні «палітычнага зняволенага». Напрыклад, у кастрычніку 2012 упершыню вядучая міждзяржаўная арганізацыя — [[Парламенцкая асамблея Савета Еўропы|Парламенцкая Асамблея Савета Еўропы (ПАСЕ)]] — узгадніла свае разуменне гэтага паняцця, згодна з якім асоба можа быць прызнанай «палітычна зняволенай» пры адпаведнасці такім крытэрам: # ''утрыманне пад вартай парушае падставовыя гарантыі, прапісаныя ў [[Еўрапейская канвенцыя аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод|Еўрапейскай канвенцыі аб абароне правоў чалавека і асноўных свабод]], сярод ніх: свабода думкі, сумлення і рэлігіі, свабода выказвання меркавання і інфармацыі, а таксама свабода сходаў і асацыяцый;'' # ''утрыманне пад вартай накладваецца выключна па палітычных прычынах;'' # ''час і ўмовы ўтрымання пад вартай не адпавядаюць маштабу злачынства;'' # ''асоба трымаецца пад вартай у дыскрымінацыйных умовах у параўнанні з іншымі асобамі;'' # ''затрыманне з’яўляецца вынікам судовых разглядаў, якія відавочна несправядлівыя і звязаныя з палітычнымі матывамі ўладаў.'' Апісаныя крытэрыі з’яўляюцца падказкай для прадстаўнікоў ПАСЕ ў асобных краінах, у адносінах да каго можна ствараць фармальныя рэкамендацыі аб прызнанні «палітычным вязнем». Паводле іншай міжнароднай арганізацыі, [[Amnesty International]], «палітычным» з’яўляецца кожны зняволены, чыя справа мае значны палітычны складнік. Гэтым складнікам могуць быць як матывы дзеянняў зняволенага, так і яго дзеянні самі па сабе, альбо матывы ўладаў. Слова «палітычны» выкарыстоўваецца Amnesty International у дачыненні да аспектаў чалавечых адносін, звязаных з «палітыкай»: грамадскімі механізмамі і механізмамі грамадзянскага парадку, прынцыпамі, арганізацыямі або вядзеннем дзяржаўных або грамадскіх спраў, сувяззю ўсяго гэтага з пытаннямі мовы, этнічнага паходжання, полу ці рэлігіі, статусу або ўплыву (сярод іншых фактараў). Amnesty International аперыруе і іншым паняццем — «[[Вязень сумлення|вязні сумлення]]», разумеючы яго як больш вузкае паняцце, чым «палітычныя вязні». Розніца — у большай дэталёвасці азначэння, якое звыкла фармулюецца наступным чынам: вязні сумлення — гэта асобы, заключаныя ў турму або з абмежаванай свабодай з-за іх палітычных ці рэлігійных перакананняў, этнічнага паходжання, полу, расы, мовы, эканамічнага становішча, сексуальнай арыентацыі, ці іншага становішча. Акрамя таго, вязнем сумлення не можа лічыцца асоба, якая ўжывала ці абараняла ўжыццё гвалту, нават у абарону сваіх правоў і свабод. === Палітычныя зняволеныя ў Рэспубліцы Беларусь === Тым часам як большасць краін свету не мае ўласнага, заканадаўча замацаванага або звычаёва сфармуляванага, азначэння паняцця «палітычных вязняў», у Беларусі крытэрыі аднясення асоб да ліку палітычных зняволеных былі апрацаваныя ў красавіку 2012 года на круглым стале, ініцыяваным каардынацыйнай групай «За Волю». Прадстаўнікі грамадскай супольнасці, эксперты ў галіне права, а таксама родныя вязняў, якія сабраліся на абмеркаванне крытэрыяў, карысталіся, у тым ліку, распрацоўкамі ўжо названай ''Amnesty International'', як і крытэрыямі, прапанаванымі незалежнымі экспертамі [[Савет Еўропы|Савета Еўропы]]. У выніку супольнай працы, паўстаў унікальны і актуальны — ва ўмовах ігнаравання гэтага пытання з боку афіцыйнай улады — [http://www.facebook.com/groups/369831583027845/doc/423072101037126/ дакумент], паводле каторага: Палітычным зняволеным лічыцца асоба, пазбаўленая свабоды або прымусова абмежаваная ў ёй, калі яна падпала пад палітычныя рэпрэсіі хаця б на адной з ніжэй пералічаных падстаў: # ''Пазбаўленне волі, ўжытае па відавочна палітычных матывах па-за сувяззю з нейкім правапарушэннем, альбо ёсць падставы меркаваць, што абвінавачанне асобы ў здзяйсненні злачынства цалкам фальсіфікаванае. У прыватнасці, ужытыя неабгрунтавана жорсткія меры стрымання або пакарання, прынятыя неправамерныя прысуды альбо пастановы па справах аб адміністрацыйных правапарушэннях, мае месца тэндэнцыйнасць суда ў ацэнцы доказнай сілы довадаў абароны і абвінавачвання, сваволя ў выбары доказаў, ігнараванне відавочных фактаў;'' # ''Асоба пазбаўленая свабоды альбо істотна абмежаваная ў свабодзе, супраць асобы беспадстаўна выкарыстоўваюцца меры прымусу медыцынскага характару, у тым ліку, з прымяненнем сумнеўнага псіхіятрычнага дыягназу, па абвінавачванні (падазрэнні) у маючым месца злачынстве \ правапарушэнні, пераслед за якое звязаны з палітычнымі матывамі;'' # ''Пазбаўленне волі з’яўляецца вынікам дасудовага і судовага разглядаў, здзейсненых з відавочнымі парушэннямі працэсуальных правоў і гарантый, прымянення катаванняў, іншага, зневажаючага чалавечую годнасць стаўлення да асобы, з рознымі абмежаваннямі ў магчымасці асобы абараняць сябе, у тым ліку з дапамогай абаронцы, прадыктаваныя палітычнымі матывамі ўлада;'' # ''Пазбаўленне волі ўжытае ў парушэнне аднаго з асноўных правоў, гарантаваных [http://www.echr.coe.int/ECHR/EN/Header/Basic+Texts/The+Convention+and+additional+protocols/The+European+Convention+on+Human+Rights/ Еўрапейскай Канвенцыяй аб абароне Правоў Чалавека і асноўных свабод] (ЭКПЧ) і Пратаколамі да яе, у прыватнасці: свабоды слова, сумлення і рэлігіі, свабоды выказвання і інфармацыі, а таксама свабоды сходаў і асацыяцый;'' # ''Асоба, пазбаўленая волі ў сувязі са сваёй прыналежнасцю да грамадскай, палітычнай, этнічнай, канфесійнай, прафесійнай, карпаратыўнай ці іншай групы, прыналежнасць да якой не з’яўляецца незаконнай з пункту гледжання міжнародных нормаў;'' # ''Па палітычных матывах працягласць зняволення і яго ўмовы відавочна неадпаведныя правапарушэнню, у якім асоба была прызнана вінаватай альбо падазраецца, выбіральны (дыскрымінацыйны) характар пераследу ў параўнанні з аналагічнымі выпадкамі ці іншымі асобамі, а таксама неадэкватнае здзейсненаму прымяненне нормаў крымінальнага права;'' # ''Асоба, якой несправядліва адмоўлена ва ўмоўна-датэрміновым вызваленні, што было б паданае іншаму вязню, абвінавачанага ў супастаўным злачынстве, якое не змяшчала палітычных матываў, або ў адносінах да якога ўлады прынялі асаблівыя меры прымусу, прыняўшы ў разлік суб’ектыўны палітычны пункт гледжання і (або) інтэрпрэтацыю доказаў;'' # ''Асоба, пазбаўленая волі ў сувязі з адмовай выконваць злачынныя загады, звязаныя з прафесійнай дзейнасцю асобы, адмовай ад удзелу ў гвалтоўных дзеяннях.'' Паводле гэтых крытэрыяў, у Беларусі з 1996 года па 2017 год можна налічыць каля 200 палітычных зняволеных<ref>{{Cite web |url=https://palitviazni.info/viazen |title=Палітвязні і вязні сумлення |access-date=3 мая 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161225041635/http://palitviazni.info/viazen |archivedate=25 снежня 2016 |url-status=dead }}</ref>, у тым ліку: {{кал|3}} * [[Васіль Канстанцінавіч Старавойтаў|Васіль Старавойтаў]] * [[Міхаіл Чыгір]] * [[Мікалай Статкевіч]] * [[Зміцер Дашкевіч]] * [[Павел Севярынец]] * [[Мікалай Аўтуховіч]] * [[Алесь Бяляцкі]] * [[Эдуард Лобаў]] * [[Ігар Аліневіч]] * [[Аляксандр Францкевіч]] * [[Васіль Парфянкоў]] * [[Мікалай Дзядок]] * [[Арцём Пракапенка]] * [[Яўген Васьковіч]] * [[Аляксандр Малчанаў]] * [[Андрэй Гайдукоў]] * [[Уладзімір Падгол]] * [[Эдуард Пальчыс]] * [[Зміцер Аляксандравіч Буланаў|Зміцер Буланаў]] * [[Алесь Пушкін]] * [[Юрый Рубцоў]] * [[Павел Вінаградаў]] * [[Андрэй Алегавіч Саннікаў|Андрэй Саннікаў]] * [[Сяргей Мікалаевіч Скрабец|Сяргей Скрабец]] * [[Артур Уладзіміравіч Фінкевіч|Артур Фінкевіч]] * [[Аляксандр Фядута]] * [[Павел Шарамет]] * [[Уладзімір Мікалаевіч Яроменак|Уладзімір Яроменак]] * [[Аляксей Міхайлавіч Шыдлоўскі|Аляксей Шыдлоўскі]] * [[Уладзімір Кудзінаў]] * [[Аляксандр Іванавіч Арастовіч|Аляксандр Арастовіч]] * [[Сяргей Ляшкевіч]]. {{кал-канец}} Неабходна адзначыць, што, паводле афіцыйнай пазіцыі ўлады Беларусі, пералічаныя асобы ўтрымліваліся ці ўтрымліваюцца пад вартай у межах звычайнага крымінальнага заканадаўства. А кіраўнік Беларусі [[Аляксандр Лукашэнка]] час ад часу пацвярджае наяўнасць аднаго ці двух палітычных зняволеных. У кастрычніку 2021 года [[Спіс палітвязняў Беларусі (2020—2021)|колькасць палітвязняў]] у Беларусі складала больш за 800 (паводле «[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»|Вясны]]»)<ref>{{Cite web|title=420, give or take Meduza talks to Memorial’s Sergey Davidis about Russia’s growing number of political prisoners|url=https://meduza.io/en/feature/2021/10/27/420-give-or-take|website=|accessdate=2021-10-31|language=en|last=Sivtsova|first=Alexandra|date=2021-10-27|publisher=[[Meduza]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211028142405/https://meduza.io/en/feature/2021/10/27/420-give-or-take|archivedate=2021-10-28|quote=As of October 27, the Viasna Human Rights Center considers 833 people in Belarus political prisoners.}}</ref>. === Палітычныя зняволеныя ў БССР === Жорсткасць палітычнага рэжыму ў БССР (як і ў СССР у цэлым) змянялася на працягу яе існавання, але заўважная колькасць палітычных зняволеных прысутнічала ва ўсе перыяды існавання гэтага дзяржаўнага ўтварэння. Найбольшая колькасць палітычных зняволеных у БССР была ў 1930-х і ў канцы 1940-х — пачатку 1950-х гадоў. Сярод найбольш вядомых палітычных зняволеных з БССР часоў «адлігі» можна назваць [[Аляксандр Доўбік|Аляксандра Доўбіка]], [[Анатоль Пінхусавіч Рубін|Анатоля Рубіна]], [[Мікалай Лагодзіч|Мікалая Лагодзіча]]. Сярод знакамітых палітычных вязняў БССР перыяду «застою» варта ўзгадаць [[Міхась Ігнатавіч Кукабака|Міхася Кукабаку]], [[Цфанія-Гедалія Якаўлевіч Кіпніс|Цфанію Кіпніса]]. === Палітычныя зняволеныя ў іншых краінах === Паводле інфармацыі Amnesty International, амаль кожная краіна на пэўным этапе свайго існавання мела палітычных зняволенных. Аднак вылучаюцца некаторыя дзяржавы, дзе праблема існавання палітычных вязняў з’яўляецца даўняй і, як на дадзены момант, невырашальнай. ==== Аўстралія ==== Гісторыя падробленых абвінавачванняў у дачыненні да карэнных аўстралійцаў з боку паліцыі, як і жорсткасць паліцыі і забойствы зняволеных абарыгенаў добра задакументаваныя ў Аўстраліі. З іншага боку, гэтыя зняволеныя не заўсёды могуць лічыцца «палітычнымі», бо часам сапраўды з’яўляюцца злачынцамі. Аўстралія таксама сумна вядома сваёй гісторыяй арыштаў і дэпартацыі пратэстуючых з іншых краін. У 2005 годзе мірнага пратэстуючага і грамадзяніна ЗША Скота Паркіна арыштавалі на пяць дзён, а потым дэпартавалі ў якасці «прамой або ўскоснай рызыкі для аўстралійскай нацыянальнай бяспекі». Аналагічным чынам доктару Уілу Саундерсу пагражалі дэпартацыяй, калі ён напісаў «NO WAR» на сіднейскім оперным тэатры разам з аўстралійцам Дэвідам Берджесам у 2003 годзе. Пара была прысуджана да дзевяці месяцаў турмы за іх мірны пратэст. ==== ЗША ==== Сярод апошніх палітычных зняволеных ў ЗША — асобы, асуджаныя да турэмнага зняволення за меркаваны ўдзел у [[Штурм Капітолія ЗША (2021)|штурме Капітолія ЗША 6 студзеня 2021 года]]. InfoWars і [[Такер Карлсан]], а таксама некалькі [[Рэспубліканская партыя ЗША|рэспубліканцаў]]-членаў [[Кангрэс Злучаных Штатаў Амерыкі|Кангрэса]] назвалі палітычнымі зняволенымі. Акрамя гэтага, палітзняволенымі ў ЗША прызнаныя былі падазраваныя ў рамках «вайны з тэрорам», якія знаходзілся ў [[Турма ў Гуантанама|турме ў Гуантанама]] ад 2002 года. Amnesty International неаднаразова заклікала да вызвалення вязняў Гуантанама-Бэй, у тым ліку грамадзян Аўстраліі Дэвіда Хікса і Мамдуха Хабіба, якія былі выпушчаныя ў 2007 і 2005 гадах адпаведна. Гуантанама дзейнічае па-за правіламі Жэнеўскай канвенцыі, яе адміністрацыя ўдзельнічае ў [[катаванні|катаваннях]], у тым ліку сексуальных катаваннях, і прыніжэнні. Прэзідэнт ЗША [[Барак Абама]] абяцаў зачыніць турму ў Гуантанама, аднак яна дзейнічае дагэтуль. ==== Іран ==== Частае ўжыванне [[Смяротнае пакаранне|смяротнага пакарання]] ў Іране, як правіла, было зарэзерваванае для забойцаў, але ў 2006 годзе быў пакараны Ходжат Замані — палітычны зняволены. Па паведамленнях, іншыя палітычныя зняволеныя былі запэўнены, што забойствы працягнуцца, калі ААН будзе далей умешвацца ў ядзерную праграму Ірана. ==== Кітай ==== Улады [[КНР]] душаць пратэсты і свабоду слова на працягу многіх гадоў. Самым вядомым прыкладам з’яўляюцца арышты і забойства на плошчы [[Цяньаньмэнь]] у 1989 годзе. Кітай выкарыстоўваў сваіх палітычных зняволеных у якасці закладнікаў, выпускаючы некалькі зняволеных перад прыездам замежных лідараў — для таго, каб адвесці ад сябе крытыку дзеянняў у галіне правоў чалавека. Журналіст Гао Юй з’яўляецца адным з тых, хто быў вызвалены, захоплены зноў, і перавызвалены, калі іншы саноўнік наведваў краіну. Разам з палітычнымі каментарыямі, распаўсюджванне ВІЧ можа стаць падставай арышту ў Кітаі. ==== Куба ==== Камуністычны дыктатар Рауль Кастра выпусціў чатырох палітычных зняволеных у 2008 годзе. Яны былі абвінавачаныя ў выконванні абавязкаў амерыканскіх наймітаў. Падзея адбылася адразу пасля таго, як улады Кубы падпісалі дзве дамоўленасці ААН па правах чалавека. Хоць гэты рух быў расцэнены як пазітыўны, 58 палітычных зняволеных усё яшчэ знаходзяцца ў кубінскіх турмах. ==== М’янма ==== Ранейшая Бірма, М’янма мае доўгую гісторыю ваеннай дыктатуры. У 1988 годзе студэнцкі пратэст за дэмакратыю прывёў да забойства 3000 дэманстрантаў і заключэння ў вязніцу больш за 2000 палітычных зняволеных. У 1998 годзе яшчэ больш дэманстрантаў былі арыштаваныя. Па паведамленнях, да зняволеных ужываюцца катаванні — некаторыя з іх ужо не могуць хадзіць. Працоўныя лагеры з’яўляюцца агульнай з’явай, а недахоп ежы і медыкаментаў прыводзіць да выбухаў малярыі. ==== Паўночная Карэя ==== Краіны з пануючай дыктатурай звычайна захопліваюць палітычных зняволеных. Да палітычных злачынстваў з боку грамадзяніна ў Паўночнай Карэі адносяць спробы эміграцыі, камунікацыі з сям’ёй ці атрымання грошай ад сям’і ў Паўднёвай Карэі. Прапаганда хрысціянства або каментаванне дзеянняў лідара краіны — таксама сярод падстаў зняволення па палітычных матывах. У гэтай краіне зняволеных часта збівалі да паўсмерці, існуюць і непацверджаныя паведамленні аб публічных пакараннях смерцю палітычных зняволеных — ў 2004, 2005 і 2006 гадах. ==== Туніс ==== Праблема палітычных зняволеных значна пашырылася з увядзеннем у 2003 годзе расплывістых у фармуліроўках антытэрарыстычных законаў. Мірныя пратэстуючыя былі арыштаваныя і ўтрымліваюцца ў дрэнных умовах адсутнасці належнай медыцынскай дапамогі. Ёсць шмат паведамленняў аб катаваннях, пасля каторых некаторыя вязні не маглі стаяць. Акрамя таго, даходзілі паведамленні аб прыніжэннях кшталту «цягнуць голую асобу перад іншымі турэмнымі камерамі» і аб сексуальных замахах. === Знакамітыя палітычныя зняволеныя === * [[Аун Сан Су Чжы]] * [[Лю Сяабо]] * [[Нэльсан Мандэла]] * [[Махатма Гандзі]] * [[Марцін Лютэр Кінг]] * [[Андрэй Сахараў]] * [[Вацлаў Гавел]] * [[Акбар Ганджы]] * [[Хо Шы Мін]] == Гл. таксама == * [[Спіс палітвязняў Беларусі (2020—2021)]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130614140740/http://www.amnesty.org/en/freedom-of-expression «Amnesty International»] * [http://assembly.coe.int/ASP/XRef/X2H-DW-XSL.asp?fileid=18995&lang=EN%20%20http://assembly.coe.int/ASP/XRef/X2H-DW-XSL.asp?fileid=18995&lang=EN The defition of political prisoner by PACE] * [http://www.un.org/Overview/rights.html Рада ААН па правах чалавека] * [http://spring96.org/be/news/49510 Спіс палітычных зняволеных у Беларусі паводле ПЦ «Вясна»] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Парушэнні правоў чалавека]] lednted0mwi1l5u3nxgym7xhnq5do36 Ноўка (Віцебскі раён) 0 163245 5164185 5141529 2026-07-10T12:01:35Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164185 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Ноўка}} {{НП-Беларусь |статус = Аграгарадок |беларуская назва = Ноўка |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat=55.4519322713371 |long=30.3955729014381 |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 07|lat_sec = 57 |lon_dir = E|lon_deg = 30|lon_min = 08|lon_sec = 54 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Віцебскі |сельсавет = Ноўкінскі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = 880 |насельніцтва = 2522 |год перапісу = 2000 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |OpenStreetMap = 243035622 }} '''Но́ўка'''<ref name=":0">[[Яўген Нічыпаравіч Рапановіч|Рапановіч, Я. Н.]] Слоўнік назваў населеных пунктаў Віцебскай вобласці / Рэд. П. П. Шуба. — Мн.: Навука і тэхніка, 1977. — 504 с. (ст. 283).</ref> ({{Lang-ru|Новка}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d911v0039808&q_id=5855145|title=Решение Витебского районного Совета депутатов от 13 марта 2008 года № 89 «О преобразовании сельских населенных пунктов Витебского района в агрогородки»|url-status=dead}}</ref> у [[Віцебскі раён|Віцебскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. За 4 кіламетры на поўдзень ад [[Віцебск]]а, каля чыгуначнай станцыі [[Мядзвёдка (станцыя)|Мядзвёдка]]. == Гісторыя == Станам на 1977 год у складзе саўгаса «Рудакова»<ref name=":0" />. == Насельніцтва == * 2522 жыхары, 880 двароў (2000) == Інфраструктура == * ААТ «Ноўка» * Мядзвёдкаўскае збожжапрыемнае прадпрыемства * Гімназія * Дом культуры і бібліятэка * Аптэка * Камбінат бытавога абслугоўвання * Аддзяленне сувязі * Магазіны == Памятныя мясціны == * Помнік землякам, якія загінулі ў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайне]] * [[Харлампіеўская царква (Ноўка)|Харлампіеўская царква]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Гарады і вёскі Беларусі|10-2}} * {{Крыніцы/БелЭн|11|Ноўка}} — С. 384—385. {{Ноўкінскі сельсавет}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна]] [[Катэгорыя:Аграгарадкі Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Ноўка (Віцебскі раён)| ]] 4kln5u8y90m7oxoi2y466w273c4w0pg Ота Вагнер 0 163556 5164304 5086309 2026-07-10T20:51:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164304 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Вагнер}} {{Архітэктар |імя = Ота Вагнер |арыгінал імя = Otto Koloman Wagner |выява = Otto-Wagner.jpg |шырыня = |апісанне выявы = |імя пры нараджэнні = |падданства = |грамадзянства = [[Аўстра-Венгрыя]] |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |вучоба = |працаваў у гарадах = |стыль = [[Мадэрн]] ([[Венскі сецэсіён]]) |найважнейшыя пабудовы = Паштовая ашчадная каса, царква Am Steinhof, квартал Wienzeile 38-40 (усё - Вена) |горадабудаўнічыя праекты = [[Венскі штадтбан]] (рэалізаваны), рэканструкцыя цэнтра і паўднёвых раёнаў Вены (не рэалізаваны) |рэстаўрацыя помнікаў = |нерэалізаваныя праекты = |навуковыя працы = Сучасная архітэктура (1895), Мастацтва нашага часу (1909), Вялікі Горад (1911), |узнагароды = }} '''Ота Вагнер''' ({{ДН|13|7|1841}}, [[Вена]] — {{ДС|11|4|1918}}, там жа) — аўстрыйскі [[архітэктар]]. Прадстаўнік венскага стылю «мадэрн», член «Венскага сецэсіёна». Ад пераборлівых па кампазіцыі збудаванняў, аздобленых складаным дэкорам (бальніца Штайнхоф ў [[Вена|Вене]], 1904—1907), перайшоў да пошукаў рацыянальнасці і прастаты. У інтэр’еры будынка паштамта і ашчаднай касы ў Вене (1904—1906) Вагнер выступіў як папярэднік функцыяналізму, ужываючы пазбаўленыя дэкору геаметрычна выразныя формы і аголеныя металічныя канструкцыі. [[Выява:Penzing (Wien) - Kirche am Steinhof (5).JPG|thumb|злева|Царква Св. Леапольда Am Steinhof, 1904—1907]] Найбольш прыкметныя пабудовы Вагнера датаваныя 1900-мі гадамі, калі архітэктар завяршыў праектаванне Штатбана. У 1904—1906 гадах ён будуе з бетону і алюмінію, у 1904—1907 — царква Am Steinhof. У тыя ж гады Вагнер праектаваў аналагічныя грамадскія будынкі для [[Гаага|Гаагі]], [[Сан-Францыска]] і іншых гарадоў, а таксама Храм Міру ў Вене (1918). Найбуйнейшы рэалізаваны праект тых гадоў — шпіталь у прыгарадзе Вены (сучасны Otto-Wagner-Spital (1906-1910-я). {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Otto Wagner}} * [http://www.psk.at/ow_tour/geschichte/ow_bio.html Кароткая біяграфія] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070927103050/http://www.psk.at/ow_tour/geschichte/ow_bio.html |date=27 верасня 2007 }} * [http://www.ottowagner.com/ow-werk/ Музей Ота Вагнера] * [http://progs.wiennet.at/ottowagner/index.Штадтбан Ота Вагнера] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20241127121337/http://progs.wiennet.at/ottowagner/index.%D0%A8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%BD |date=27 лістапада 2024 }} * [http://www.onoufriev.narod.ru/wientram/fjbahn.htm Архітэктура прыгараднай лініі S45] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080115053757/http://www.onoufriev.narod.ru/wientram/fjbahn.htm |date=15 студзеня 2008 }} * {{de icon}} [http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=160''Einige skizzen 1''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190913043243/http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=160 |date=13 верасня 2019 }}, Wien, 1905. * {{de icon}} [http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=161''Einige skizzen 2''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190913043243/http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=161 |date=13 верасня 2019 }}, Wien, 1905. * {{de icon}} [http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=162''Einige skizzen 3''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190913043243/http://amshistorica.unibo.it/diglib.php?inv=162 |date=13 верасня 2019 }}, Wien, 1905. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Архітэктары Аўстрыі]] [[Катэгорыя:Архітэктары мадэрну]] [[Катэгорыя:Архітэктары Вены]] {{DEFAULTSORT:Вагнер}} rwcdzezx6t5vgdx1n69t3tvn1jw2vr1 Палонка (Баранавіцкі раён) 0 164355 5164421 5073629 2026-07-11T07:35:07Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164421 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Палонка}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Палонка |краіна = Беларусь |герб = |сцяг = |вобласць = Брэсцкая |раён = Баранавіцкі |сельсавет = Палонкаўскі |від главы = |глава = |плошча = |вышыня = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |двароў = |тэлефонны код = +375 163 |паштовы індэкс = 225332 |аўтамабільны код = |выява = |подпіс = |lat_dir = N |lat_deg = 53 |lat_min = 8 |lat_sec = 44 |lon_dir = E |lon_deg = 25 |lon_min = 42 |lon_sec = 55 |катэгорыя ў Commons = |сайт = }} '''Пало́нка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Palonka}}, {{lang-ru|Полонка}}) — [[вёска]] ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]], на рацэ Палонка. Адміністрацыйны цэнтр [[Палонкаўскі сельсавет|Палонкаўскага сельсавета]]. Знаходзіцца за 20 км на захад ад [[Баранавічы|Баранавічаў]], за 4 км ад чыгуначнай станцыі [[Палонка (станцыя)|Палонка]] (лінія [[Баранавічы]] — [[Ваўкавыск]]); на аўтамабільнай дарозе [[Новая Мыш]] — [[Слонім]]. Насельніцтва 786 жыхароў, 305 гаспадарак (2005). == Назва == Паводле мовазнаўца [[Ігар Лявонавіч Капылоў|Ігара Капылова]], назва паходзіць ад геаграфічнага паняцця. У сучаснай беларускай мове ''палонкай'' называецца незамерзлы або расталы ўчастак ледзяной паверхні ракі або возера. На паўночным усходзе і ўсходзе Беларусі палонкай называюць частку возера, дзе выходзяць падземныя воды, на Цэнтральным і Заходнім Палессі мясцовыя жыхары ўжываюць слова ''палонь'' для абазначэння чыстага, адкрытага месца без лесу і хмызняку, свабоднага для пашы або касьбы. Слова ''палоня'' ёсць у большасці славянскіх моў. Аднакаранёвыя назвы [[Паланечка]], [[Паланіца]], Паланная, Палонск вядомы ў іншых раёнах Беларусі. Аднайменныя назвы населеных пунктаў і мікрааб’ектаў распаўсюджаны і за межамі Беларусі<ref>{{Cite web |url=https://zviazda.by/be/news/20141104/1415050395-palonka-ruda-yavarskaya-kapci |title=zviazda.by |access-date=5 лютага 2022 |archive-date=5 лютага 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220205191207/https://zviazda.by/be/news/20141104/1415050395-palonka-ruda-yavarskaya-kapci |url-status=dead }}</ref>. Географ [[Вадзім Андрэевіч Жучкевіч|Вадзім Жучкевіч]] дапускаў сувязь назвы Палонка з паняццем палон і выказваў гіпотэзу, што так маглі называцца паселішчы палонных татараў у XVI стагоддзі. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Першая згадка Палонкі як [[сяло|сяла]], уладання [[Сапегі|Сапегаў]] датуецца 1506 годам, калі ў яго ваколіцах [[войска Вялікага Княства Літоўскага|войскі Вялікага Княства Літоўскага]] на чале з [[Станіслаў Кішка (гетман літоўскі)|Станіславам Кішкам]] і [[Міхаіл Львовіч Глінскі|Міхаілам Глінскім]] разграмілі татар. Пасля адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) у складзе [[Слонімскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Слонімскага павета]] [[Новагародскае ваяводства|Навагрудскага ваяводства]]. У 1593 годзе пасля смерці сына [[Ваяводы брацлаўскія|брацлаўскага ваяводы]] Рамана [[Раман Фёдаравіч Сангушка|Раманавіча Сангушкі]] мястэчка перайшло па спадчыне ягоным сёстрам Хадоры, жонцы [[Кашталяны троцкія|троцкага кашталяна]] [[Аляксандр Пронскі|Аляксандра Пронскага]], і Аляксандры, жонцы [[Ваяводы падляшскія|падляшскага ваяводы]] Януша Заслаўскага<ref>НГАБ у Мінску, ф. КСК, воп. 1, спр. 1</ref>. У [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайну 1654—1667 гадоў]] каля Палонкі 28 чэрвеня 1660 года адбылася [[бітва пад Палонкай|бітва]] паміж войскамі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] пад камандаваннем гетманаў [[Павел Ян Сапега|Паўла Сапегі]] і [[Стэфан Чарнецкі|Стэфана Чарнецкага]] і маскоўкімі войскамі чале з ваяводамі Змеявым, Нашчокіным, Трубяцкім, Хаванскім, Шчарбатавым. Маскоўскія войскі налічвалі 46 тыс., аб’яднаныя сілы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] — каля 15 тысяч ваяроў. Сапега і Чарнецкі ўзялі бліскучую перамогу над маскоўскімі ваяводамі — князь Шчарбатаў быў забіты, а Хаванскі цяжка паранены. У выніку баявых дзеянняў сяло Палонка было разбурана, а насельніцтва вызвалена ад падаткаў тэрмінам на адзін год. У 1680 годзе з мястэчку заснавалі дамініканскі кляштар (існаваў да 1830). У другой палове XVIII ст. сяляне напісалі скаргу свайму пану Сапегу на жорсткі прыгнёт з боку эканома. === Пад уладай Расійскай імперыі === У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795) Палонка апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], у [[Навамышская воласць|Навамышскай воласці]] [[Навагрудскі павет (Расійская імперыя)|Навагрудскага павета]]. У 1-й пал. 1880-х у мястэчку было каля 20 двароў, царква, царкоўна-прыходская школа, 2 яўрэйскія школы. У пач. XX ст. — 56 двароў, земская народнае вучылішча. У [[1886]] годзе дзейнічалі 2 яўрэйскія школы, царкоўна-прыходскія школа і папячыцельства. Праваслаўны прыход налічваў каля 1,4 тыс. вернікаў. === Найноўшы час === З 1900 года працавала [[народнае вучылішча]], у якім у 1889—1900 навучальным годзе займалася 96 дзяцей (з іх 8 дзяўчынак, настаўніца К. Завусцінская). Летам 1906 года настаўнікі Літоўскі, Буляк, Кужалевіч вялі сярод сялян агітацыю, распаўсюджвалі лістоўкі і пракламацыі, якія заклікалі іх да барацьбы з царызмам і памешчыкамі. У пачатку XX ст. пабудавана драўляная царква. Згодна з [[Рыжскі мірны дагавор 1921 года|Рыжскім мірным дагаворам]] (1921) Палонка апынулася ў складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], у [[Навамышская гміна|Навамышскай гміне]] [[Баранавіцкі павет|Баранавіцкага павета]] [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудскага ваяводства]]. З 1939 года ў [[БССР]]. З 15 студзеня 1940 года ў [[Навамышскі раён|Навамышскім раёне]] [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]]. З 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Перад вайной у вёсцы жыло 346 чалавек у 74 дварах<ref name="Бер">[http://db.narb.by/search/3689 Полонка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170926235351/http://db.narb.by/search/3689 |date=26 верасня 2017 }} {{ref-ru}}</ref>. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] з чэрвеня 1941 года да 7 верасня 1944 года акупіравана [[нямецка-фашысцкія захопнікі|нямецка-фашысцкімі захопнікамі]], якія ў 1941 годзе загубілі 14 жыхароў. У ліпені 1944 года гітлераўцамі было спалена 33 дамоў, забіта 172 чалавекі<ref name="Бер"/>. На франтах вайны загінула 11 вяскоўцаў. Да Палонкі ў пасляваенныя гады далучаны суседні [[хутар Прушынава]]. З 8 студзеня 1954 года ў [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]], з 8 красавіка 1957 года ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]]. == Інфраструктура == Працуюць выканкам сельсавета, сядзіба саўгаса, рамонтна-механічныя с.-г. майстэрні, ветэрынарны ўчастак, [[Дом быту]], клуб, [[бібліятэка]], дзіцячыя яслі-сад, амбулаторыя, аптэка, аддзяленне сувязі, аўтаматычная тэлеф. станцыя, лясніцтва, 4 магазіны. == Насельніцтва == * '''XIX стагоддзе''': ** 1830 — 98 муж., з іх шляхты 3, духоўнага саслоўя 4, мяшчан-іўдзеяў 55, мяшчан-хрысціян і сялян 33, жабракоў 2<ref>{{Крыніцы/Мястэчкі Беларусі, 2010|к}} С. 413.</ref> ** 1886 — 20 двароў, 200 жыхароў. * '''XX стагоддзе''': ** 1909 — 56 двароў, каля 500 жыхароў. ** 1921 — 55 дамоў 440 жыхароў. ** 1959—408 жыхароў. ** 1970—622 жыхары. ** 1998—155 двароў 782 жыхары, * '''XXI стагоддзе''': ** 2005—786 жыхароў, 305 гаспадарак. == Вядомыя асобы == * [[Эля Савікоўскі]] (1893—1959) — яўрэйскі паэт, драматург і кампазітар. == Славутасці == [[Файл:Arthur levy017-Polonka 1902-1903.jpg|thumb|Могілкі яўрэйскія]] * [[Касцёл Маці Божай Шкаплернай (Палонка)|Касцёл Маці Божай Шкаплернай]] * [[Свята-Мікалаеўская царква (Палонка)|Царква Святой Параскевы Пятніцы]] (1880-я) * Могілкі яўрэйскія * Брацкая магіла савецкіх воінаў. * Магіла ахвяр фашызму. * На будынку сельсавета ў 1983 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка, якая ўшаноўвае памяць былога старшыні П. Г. Шчарбакова, загінуўшага ад рук бандытаў. [[Файл:Сучасны выгляд яўрэйскіх могілак у в.Палонка.jpg|міні|Сучасны выгляд яўрэйскіх могілак у в. Палонка]] === Страчаная спадчына === * [[Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар дамініканцаў, Палонка|Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар дамініканцаў]] (1680) {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|3-1}} * {{Крыніцы/ЭГБ|5}} * {{Крыніцы/Мястэчкі Беларусі (2010)}} * {{Крыніцы/БелЭн|12}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|8|726|Połonka}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://radzima.org/pub/miesta.php?lang=by&miesta_id1=brbapalo Палонка] на [[Radzima.org]] * [http://globustut.by/polonka/index.htm Фатаграфіі на «Глобусе Беларусі»] * [http://zviazda.by/2014/11/59666.html Палонка, Руда-Яварская, Капці]{{Недаступная спасылка}} \\ Газета «Звязда» {{Палонкаўскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Палонкаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Палонка (Баранавіцкі раён)| ]] [[Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства]] gdc9uloh83ez9oazq1uxi9bzqp4f9nc Парамушыр 0 164710 5164511 4634311 2026-07-11T11:37:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164511 wikitext text/x-wiki {{Востраў |Назва = Парамушыр |Нацыянальная назва = ru/Парамушир |Карта = Kuriles Paramushir.PNG |Краіна = Расія |Акваторыя = Ціхі акіян |lat_dir = N |lat_deg = 50 |lat_min = 23 |lat_sec = 0 |lon_dir = E |lon_deg = 155 |lon_min = 41 |lon_sec = 0 |region = RU |CoordScale = |Плошча = 2479 |Плошча заліваў = |Вышыня = 1816 |Насельніцтва = 2470 |Год = 2006 |Выява = Paramushir.png |Памер выявы = 300 |Подпіс выявы = Выгляд з космасу |Катэгорыя на Вікісховішчы = Paramushir }} '''Парамушы́р''' ({{lang-ru|Парамушир}}) — адзін з найбуйнейшых [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравоў]]. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад [[Сахалінская вобласць|Сахалінскай вобласці]] [[Расія|Расіі]]. Плошча — 2479 км²<ref>[http://www.kurilstour.ru/islands.shtml?paramushir kurilstour.ru]</ref>. Насельніцтва ([[2006]] г.) — 2470 чал. На Парамушыры знаходзіцца горад [[Севера-Курыльск]]. == Геаграфія == Парамушыр знаходзіцца ў паўночнай групе Вялікай Курыльскай грады ў 38 км на паўднёвы захад ад [[Паўвостраў Камчатка|паўвострава Камчатка]], у 982 км на паўночны ўсход ад [[Южна-Сахалінск]]а, у 6929 км на ўсход ад [[Масква|Масквы]], у 7472 км на ўсход ад [[Мінск]]а. Даўжыня — 99 км. Найбольшая шырыня — 28,8 км. Востраў уяўляе сабою ланцуг [[вулкан]]аў. Найбольш вядомыя з іх — [[Вулкан Чыкурачкі|Чыкура́чкі]] (1816 м), [[Вулкан Фуса|Фуса]] (1772 м), [[Вулкан Татарынава|Татарынава]] (1530 м), [[Вулкан Карпінскага|Карпінскага]] (1345 м), [[Эбека]] (1156 м). Усе яны застаюцца актыўнымі. На паўночным захадзе і паўднёвым усходзе вылучаюцца высокія [[гара|горныя]] хрыбты. Праз цэнтральную частку цягнуцца ўзвышшы да 818—894 м. [[Карысныя выкапні|Карысны выкапень]], які шырока сустракаецца на Парамушыры, — [[сера]]. [[Бераг]] з боку [[Ахоцкае мора|Ахоцкага мора]] ўзняты, са стромкімі абрывамі і вузкімі палоскамі [[друз]]у ля [[вада|вады]]. З боку [[Ціхі акіян|Ціхага акіяна]] пераважае раўнінны бераг са стромкімі [[мыс]]амі і шматлікімі [[скала]]мі і [[рыф]]амі. [[рака|Рэкі]] бяруць пачатак у горных [[ледавік]]ах, якія да канца не знікаюць нават улетку, і цякуць пераважна на ўсход. Рэкі са сцёкам на захад кароткія, часта абрываюцца [[вадаспад]]амі. Міжрэччы [[балота|забалочаныя]]. На паўднёвым усходзе знаходзіцца вялікае [[возера]], сфарміраванае ў выніку [[Тэктоніка пліт|тэктанічных працэсаў]]. [[Клімат]] марскі прахалодны з доўгай снежнай зімою і імглістым прахалодным летам. На востраве здараюцца [[землятрус]]ы і [[цунамі]]. == Прырода == [[лес|Лясы]] на Парамушыры рэдкія, сустракаюцца толькі ў даліне самай доўгай [[рака|ракі]] Тухарка. Сярод [[дрэва]]ў пераважаюць [[Вярба|вербы]]. Астатняя частка вострава пакрыта [[Метлюжковыя|зёлкавымі]] [[луг]]амі, [[гара|горнымі]] і [[бераг|прыбярэжнымі]] [[тундра]]мі, зараснікамі карлікавых [[Хвоя|кедраў]] і [[вольха|вольхі]]. [[Фаўна|Жывёльны свет]] прадстаўлены [[Гарнастай|гарнастаямі]], [[Зайцы|зайцамі]], шматлікімі [[птушкі|птушкамі]] і [[ластаногія|ластаногімі]]. На Парамушыры жыве каля ста [[Буры мядзведзь|бурых мядзведзяў]]. У рэках нерастуюць рэдкія віды [[рыба|рыб]]. == Гісторыя == [[Файл:Paramushiru Weather Station in Paramushiru Island.JPG|thumb|left|130 px|Японская метэаралагічная станцыя на Парамушыры]] У старажытнасці востраў насялялі [[айны]]. З іх мовы назва Парамушыра перакладаецца як «шырокае месца». У [[1711]] г. востраў быў адкрыты [[Расія|рускімі]] [[Казацтва|казакамі]]. Хаця тубыльцы супраціўляліся гэтаму, яны абклалі мясцовых айнаў [[ясак]]ам. У [[1747]] г. прыбылі [[праваслаўе|праваслаўныя]] місіянеры. У [[1715]] г. на Парамушыр былі заяўлены прэтэнзіі [[Японія|Японіі]]. У [[1855]] г. Расія і Японія заключылі дагавор, паводле якога Парамушыр быў далучаны да Расіі. У [[1875]] г. па новаму міжнароднаму дагавору востраў пераходзіў у склад Японіі. На поўначы Парамушыра японцы пабудавалі некалькі [[рыбалоўства|рыбалоўных]] баз, рыбакансервавы завод, прадпрыемства па вытворчасці [[ёд]]у з [[ламінарыя|ламінарыі]], [[пошта|паштовую]] і [[метэаралогія|метэаралагічную]] станцыі. Айны былі імі пераселены на поўдзень [[Курыльскія астравы|Курыльскіх астравоў]]. Падчас [[Другая сусветная вайна|II сусветнай вайны]] востраў ператварыўся ў важную ваенную базу. Былі пабудаваны ваенны [[аэрапорт]], [[порт]], гарнізонныя ўмацаванні. Першапачаткова Парамушыр разглядаўся японскімі ваеннымі як адзін з галоўных пунктаў для захопу [[Алеуцкія астравы|Алеуцкіх астравоў]] і толькі потым як крэпасць для абароны з поўначы. У [[1945]] г. востраў з баямі занялі савецкія войскі. Ён быў далучаны да [[РСФСР]]. == Інфраструктура == Найбуйнейшы населены пункт — горад [[Севера-Курыльск]] на поўначы вострава. На Парамушыры размешчана некалькі [[Расія|расійскіх]] памежных і ваенных баз. Мясцовае насельніцтва займаецца пераважна [[рыбалоўства|ловам рыбы]], абслугоўвае ваенныя базы. У Севера-Курыльску ёсць [[порт]] і [[аэрапорт]]. Праз іх падтрымліваецца сувязь пераважна з горадам [[Петрапаўлаўск-Камчацкі]], але з-за надвор’я і цяжкіх [[эканоміка|эканамічных]] умоў яна не з’яўляецца рэгулярнай. Астатняя частка Парамушыра амаль не абжыта. Нягледзячы на добрыя перспектывы, [[турызм]] пакуль не мае вялікага значэння. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://sakhalin.shamora.info/%D0%9E%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D0%B8%D1%80/ Остров Парамушир] * [http://www.kurilstour.ru/islands.shtml?paramushir kurilstour.ru] * [http://sl.photo-traveller.net/Foto/Russia/Kurily2012/ Курильские острова (остров Парамушир) и Камчатка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305091028/http://sl.photo-traveller.net/Foto/Russia/Kurily2012/ |date=5 сакавіка 2016 }} * [http://sakhtravels.narod.ru/Klitin/paramushir1.htm Остров, где нет дорог] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130806212627/http://sakhtravels.narod.ru/Klitin/paramushir1.htm |date=6 жніўня 2013 }} * [http://www.kuriles-history.ru/book/chapter/15/ Костанов Александр Иванович, Превращение Курильских островов в базу японской агрессии на Тихом океане] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130513130153/http://www.kuriles-history.ru/book/chapter/15/ |date=13 мая 2013 }} * [http://severo-kurilsk.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=1&Itemid=28 Добро пожаловать в Северо-Курильск!] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131103050850/http://severo-kurilsk.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=1&Itemid=28 |date=3 лістапада 2013 }} [[Катэгорыя:Курыльскія астравы]] [[Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора]] [[Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна]] cusxludy0cxexuc2jek4uwykqxk5asm Відэагульня 0 168835 5164398 5161668 2026-07-11T05:31:14Z Emilia Noah 155537 /* Крыніцы */ 5164398 wikitext text/x-wiki {{Не блытаць|Камп’ютарная гульня}} '''Відэагульня́''' — [[электронная гульня]], у якой гульнявы працэс адлюстроўваецца на экране або іншай візуальнай прыладзе, а гулец уплывае на яго праз [[Клавіятура|клавіятуру]], [[Камп'ютарная мыш|мыш]], [[геймпад]], [[сэнсарны экран]], [[джойсцік]] ці іншы сродак уводу. Відэагульні выпускаюцца для [[Гульнявая прыстаўка|гульнявых прыставак]], [[Персанальны камп’ютар|персанальных камп’ютараў]], [[Аркадны аўтамат|аркадных аўтаматаў]], [[Смартфон|смартфонаў]], [[Планшэтны камп’ютар|планшэтаў]], партатыўных кансоляў, гарнітур [[Віртуальная рэальнасць|віртуальнай рэальнасці]] і воблачных сэрвісаў.<ref name="britannica">{{Cite web|language=en|url=https://www.britannica.com/topic/electronic-game|title=Electronic game|first=Henry E.|last=Lowood|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=1 ліпеня 2026}}</ref> == Асаблівасці == [[Файл:Nintendo-Switch-Console-Docked-wJoyConRB.jpg|міні|[[Nintendo Switch]] — прыклад гібрыднай гульнявой прыстаўкі]] Галоўная прыкмета відэагульні — інтэрактыўнасць. Гулець не толькі назірае за падзеямі, але і змяняе стан гульні сваімі дзеяннямі: перамяшчае персанажа, выбірае рэплікі, будуе аб’екты, кіруе транспартным сродкам, вырашае задачы або ўзаемадзейнічае з іншымі гульцамі. Гульнявая праграма апрацоўвае ўвод, абнаўляе ўнутраны стан і паказвае вынік у выглядзе выявы, гуку, рахунку, змены ўзроўню, перамогі або паразы.<ref name="britannica" /> Спосаб кіравання залежыць ад платформы і жанру. У [[шутар]]ах або [[Стратэгічная відэагульня|стратэгіях]] важная дакладнасць навядзення, таму часта выкарыстоўваюцца мыш і клавіятура; у кансольных гульнях асноўнай прыладай застаецца геймпад; у мабільных гульнях кіраванне перанесена на сэнсарны экран. Для асобных тыпаў гульняў ствараюцца спецыялізаваныя кантролеры: рулі і педалі для [[Сімулятар (жанр відэагульняў)#Паджанры|аўтасімулятараў]], танцавальныя дыванкі, музычныя кантролеры або гарнітуры [[Віртуальная рэальнасць|віртуальнай рэальнасці]]. == Платформы і распаўсюджанне == [[Файл:Playing_with_smartphone.jpg|міні|Гульня на смартфоне]] Першыя камерцыйныя відэагульні з’явіліся разам з [[Аркадны аўтамат|аркаднымі аўтаматамі]]. Такія аўтаматы ўсталёўваліся ў грамадскіх месцах, а кожная гульнявая сесія аплачвалася асобна. З развіццём хатніх прыставак гульнявы працэс перамясціўся ў дамы: прыстаўка падключалася да тэлевізара, а гульні распаўсюджваліся на [[картрыдж]]ах, дысках або праз лічбавыя крамы. Асобны спосаб доступу да гульняў — [[Воблачныя гульні|воблачныя сэрвісы]]. У такім выпадку гульня запускаецца на аддаленым серверы, а карыстальнік бачыць відэатрансляцыю. Такім парадкам цяжкія гульні можна запускаць на слабейшых прыладах, але якасць гульнявога працэсу становіцца залежнай ад хуткасці і стабільнасці злучэння. == Гісторыя == [[Файл:Atari_Pong_arcade_game_cabinet.jpg|міні|Аркадны аўтамат ''Pong'']] Пытанне пра першую відэагульню не мае аднаго агульнапрынятага адказу, бо раннія гульні ствараліся на розных тыпах прылад. Адной з першых вядомых гульняў з вывадам на экран была ''[[OXO]]'', створаная ў 1952 годзе А. С. Дугласам для камп’ютара [[EDSAC]] у [[Кембрыджскі ўніверсітэт|Кембрыджскім універсітэце]]. Яна імітавала гульню ў «[[крыжыкі-нулікі]]» і выкарыстоўвала экран з [[Электронна-прамянёвая трубка|электронна-прамянёвай трубкай]].<ref name="chm-oxo">{{Cite web|language=en|url=https://www.computerhistory.org/timeline/1952/|title=1952: Alexander Douglas creates OXO|website=Computer History Museum|access-date=1 ліпеня 2026}}</ref> У 1958 годзе фізік [[Уільям Хігінботам]] у [[Брукхэйвенская нацыянальная лабараторыя|Брукхэйвенскай нацыянальнай лабараторыі]] стварыў ''[[Tennis for Two]]'' — электронную гульню ў тэніс для двух чалавек. Яна працавала на аналагавым камп’ютары Donner Model 30 і выкарыстоўвала [[асцылограф]] як экран.<ref name="bnl-tennis">{{Cite web|language=en|url=https://www.bnl.gov/about/history/firstvideo.php|title=The First Video Game?|website=Brookhaven National Laboratory|access-date=1 ліпеня 2026}}</ref> У 1962 годзе ў [[Масачусецкі тэхналагічны інстытут|Масачусецкім тэхналагічным інстытуце]] была створана ''[[Spacewar!]]''. Гульня працавала на [[PDP-1]]. Першую версію напісаў [[Стыў Расэл]]; пазней істотныя паляпшэнні ўнеслі Пітэр Самсан, Дэн Эдвардс і Марцін Грэц.<ref name="chm-spacewar">{{Cite web|language=en|url=https://www.computerhistory.org/pdp-1/spacewar/|title=Spacewar!|website=Computer History Museum|access-date=1 ліпеня 2026}}</ref> [[Файл:Magnavox-Odyssey-Console-Set.png|міні|[[Magnavox Odyssey]] — першая хатняя гульнявая прыстаўка]] У 1972 годзе кампанія [[Magnavox]] выпусціла [[Magnavox Odyssey]] — першую хатнюю гульнявую прыстаўку. Яна была створана на аснове распрацовак [[Ральф Баер|Ральфа Баера]] і падключалася да тэлевізара.<ref name="smithsonian-odyssey">{{Cite web|language=en|url=https://americanhistory.si.edu/collections/nmah_1302004|title=Magnavox Odyssey Video Game Unit, 1972|website=National Museum of American History|publisher=Smithsonian Institution|access-date=1 ліпеня 2026}}</ref> У тым жа годзе [[Atari]] выпусціла аркадны ''[[Pong]]'', які стаў адным з першых камерцыйна паспяховых сімвалаў відэагульнявай індустрыі. У 2000—2010-я гады асабліва хутка вырас сегмент мабільных гульняў. Паводле [[Newzoo]], у 2025 годзе сусветны рынак гульняў дасягнуў 201,6 млрд долараў ЗША; мабільныя гульні былі найбуйнейшым сегментам і прынеслі 113,3 млрд долараў, кансольныя — 44,7 млрд, а ПК-гульні — 43,6 млрд долараў.<ref name="newzoo2026">{{Cite web|language=en|url=https://newzoo.com/resources/blog/global-games-market-q2-2026|title=Global games revenue cracked $200 billion in 2025|website=Newzoo|date=18 чэрвеня 2026|access-date=1 ліпеня 2026}}</ref> == Гл. таксама == * [[Геймплэй]] * [[Гульнявая прыстаўка]] * [[Кіберспорт]] * [[Гульнявы рухавік]] * [[Камп'ютарная гульня]] * [[Спіс відэагульняў з беларускай лакалізацыяй]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Commonscat|Video games}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Відэагульні]] b7eqmnbuqpxwgfs9rlp4d6qzcoty3eg Палацца Памфілі 0 169173 5164414 4039275 2026-07-11T06:39:31Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164414 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = Палац |Беларуская назва = Палацца Памфілі |Арыгінальная назва = Palazzo Pamphilj |Выява = Roma 2011 08 07 Ambasciata del Brasile in Italia.jpg |Подпіс выявы = Фасад палаца |Шырыня выявы = 300 |Статус = |Краіна = Італія |Назва месцазнаходжання = Горад |Месцазнаходжанне = [[Рым]] |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 53|lat_sec = 54 |lon_dir = E|lon_deg = 12|lon_min = 28|lon_sec = 22 |region = IT |CoordScale = 5000 |Архітэктурны стыль = [[барока]] |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = [[1644]] |Заканчэнне будаўніцтва = [[1650]] |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Прыбудоўкі = |Рэліквіі = |Стан = |Сайт = }} '''Палацца Памфілі''' ({{lang-it|Palazzo Pamphilj}}) — [[палац]], які выходзіць на [[П'яцца Навона]] ў [[Рым]]е (Італія), пабудаваны ў стылі [[барока]] з [[1644]] па [[1650]] год. У [[1470]] годзе Антоніа Памфілі купіў тры дамы на паўднёвым боку [[П'яцца Навона]]. У [[1644]] годзе яго нашчадак Джавані Батыста Памфілі становіцца Папам [[Інакенцій X|Інакенціем X]] ([[1644]]-[[1655]]). Ён прызначыў [[Джыралама Райнальдзі]], а пазней і [[Франчэска Бараміні]], архітэктарамі новага палаца Памфілі. [[Джыралама Райнальдзі]] стварыў фасад палаца. Галерэя, упрыгожаная фрэскамі [[П'етра да Картона|П'етра да Картоны]], вялікая зала і авальныя лесвіцы належаць аўтарству [[Франчэска Бараміні]]. [[Інакенцій X]] падарыў палац сваёй сваячцы Алімпіі Майдальчыні, якая мела ў той час вялікі ўплыў на палітыку. 23 залы палацца Памфілі ўпрыгожаны шматлікімі фрэскамі вядомых мастакоў — Джачынта Джэміньяні, [[Гаспар Дзюгэ|Гаспара Дзюгэ]], [[П'ер Франчэска Мола|П'ера Франчэска Молы]] і іншых. Будынак мае тры ўнутраных двары. У [[1652]]-[[1672]] гадах у комплекс палаца была ўбудавана царква [[Сант-Аньезэ-ін-Агонэ]]. З [[1920]] года ў Палацца Памфілі размяшчаецца пасольства Бразіліі ў Рыме. Сам будынак перайшоў ва ўласнасць дзяржавы [[Бразілія|Бразіліі]] ў [[1964]] годзе<ref>[http://www.ambasciatadelbrasile.it/por/palazzo_pamphilj.asp Ambasciata del Brasile a Roma: Palazzo Pamphilj] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090514054813/http://www.ambasciatadelbrasile.it/por/palazzo_pamphilj.asp |date=14 мая 2009 }}</ref>. Яшчэ адзін [[Віла Дорыа-Памфілі|палац сям'і Дорыа-Памфілі]] размешчаны таксама ў Рыме, а трэці палац знаходзіцца ў [[Вальмантонэ]] ў [[правінцыя Рым|правінцыі Рыма]]. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.ambasciatadelbrasile.it/ Афіцыйны сайт Пасольствы Бразіліі ў Рыме] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090730211419/http://www.ambasciatadelbrasile.it/ita/visita_virtuale/visita_virtuale.asp |date=30 ліпеня 2009 }} [[Катэгорыя:Палацы Рыма|Памфілі]] [[Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1650 годзе]] ll3aad7wzpb9zemy2gmolmj7b0yx0p2 Нутацыя 0 169220 5164198 4759315 2026-07-10T12:30:00Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164198 wikitext text/x-wiki [[Выява:Praezession.svg|thumb|300 px|[[Вярчэнне]] (R, зялёны), [[прэцэсія]] (P, сіні) і [[нутацыя]] (N, чырвоны) цела.]] '''Нута́цыя''' (ад {{lang-la|nūtāre}} — вагацца) — слабы нерэгулярны [[Механічны рух|рух]] [[Абсалютна цвёрдае цела|цвёрдага цела]], якое [[вярчэнне|верціцца]] і здзяйсняе [[прэцэсія|прэцэсію]]. Нагадвае «падрыгванне» [[вось вярчэння|восі вярчэння]] і зводзіцца да слабой змены так званага ''вугла нутацыі'' паміж восямі ўласнага і прэцэсійнага вярчэння цела. Чыстая нутацыя — гэты такі рух восі вярчэння, пры якім першы [[Вуглы Эйлера|вугал Эйлера]] застаецца пастаянным. У выпадку асіметрычнага ваўчка апісваецца траекторыямі імгненнай вуглавой хуткасці ваўчка (палодыя і герпалодыя<ref>{{Cite web |url=http://reslib.com/book/Teoreticheskaya_mehanika__Gosudarstvennoe_izdateljstvo_tehniko_teoreticheskoj_literaturi_ |title=Суслов Г. К. Теоретическая механика. 1946 г. на стр. 535 |access-date=27 ліпеня 2013 |archive-date=9 красавіка 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409092010/http://reslib.com/book/Teoreticheskaya_mehanika__Gosudarstvennoe_izdateljstvo_tehniko_teoreticheskoj_literaturi_ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://lib.mexmat.ru/books/7184 |title=Ландау Л. Д., Лифшиц Е. М. Теоретическая физика (Том 1. Механика) на стр. 151 |access-date=27 ліпеня 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120605022807/http://lib.mexmat.ru/books/7184 |archivedate=5 чэрвеня 2012 |url-status=dead }}</ref>). У [[астраномія|астраноміі]] '''нутацыяй''' завуць невялікія ваганні зямной восі, якія накладаюцца на прэцэсійны рух. Гэта з’ява адкрыта ў [[1728]] годзе [[Джэймс Брэдлі|Джэймсам Брэдлі]]. З прычыны нутацыі змяняюцца нахіл [[экліптыка|экліптыкі]] да [[экватар]]а, а таксама [[Сістэма нябесных каардынат#Другая экватарыяльная сістэма каардынат|экватарыяльныя каардынаты]] нябесных свяцілаў. == Гл. таксама == * [[Вуглы Эйлера]] * [[Цыклы Міланковіча]] * [[Прэцэсія]] * [[Аптычная нутацыя]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{ВСЭ3|аўтар=[[Сямён Міхайлавіч Тарг|Тарг С. М.]]|Нутация (физич.)|18}} == Спасылкі == {{commonscat|Precession}} * [http://www.astronet.ru/db/msg/1190817/node48.html Прычыны прэцэсіі і нутацыі Зямлі] [[Катэгорыя:Нябесная механіка]] [[Катэгорыя:Астраметрыя]] [[Катэгорыя:Механічны рух]] hbpijsztiseqntdn2mm9nde5odjmaok Па рэвізіі 0 170572 5164312 4985276 2026-07-10T21:34:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164312 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Назва = Па рэвізіі |Назва-арыгінал = {{lang-uk|По ревізії}} |Выява = Abviestka 1911.jpg |Памер = |Подпіс выявы = Абвестка аб спэктаклі «Па рэвізіі» (1911 г.) трупы Буйніцкага |Жанр = [[вадэвіль]] |Аўтар =[[Марка Лукіч Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкі]] |Мова арыгіналу = украінская |Напісаны =1882 |Публікацыя =1885 |Асобнае выданне = |Выдавецтва = |Серыя = |Колькасць старонак = |Ілюстратар = |Афармленне = |Пераклад = |Перакладчык = |Носьбіт = |Папярэдні твор = |Наступны твор = |ISBN = |Электронная версія = |Вікікрыніцы-тэкст = }} '''Па рэвізіі''' — аднаактовая п’еса-вадэвіль, напісаная [[Марка Лукіч Крапіўніцкі|Маркам Крапіўніцкім]] у 1882 годзе, апублікаваная ў 1885 годзе<ref>[http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke3/ke3-8361.htm КРОПИВНИ́ЦКИЙ, Марк Лукич] {{ref-ru}}</ref>, папулярная ў беларускіх тэатрах пачатку XX стагоддзя. == Гісторыя напісання == Вадэвіль напісаны пад канец 1882 года, як успамінаў {{нп3|Мікалай Карпавіч Садоўскі|М. Садоўскі|uk|Микола Садовський}}, — «за некалькі дзён і з гарачым захапленнем». Гэтым творам аўтар зарэкамендаваў сябе як бліскучы майстар так званых «народных малюнкаў» — жанравых драматычных сцэн з тагачаснай жывой вясковай рэчаіснасцю<ref name="МКФ">[http://library.kr.ua/kray/kropivnickiy/kropuphoto/ Марко Кропивницький у фотографіях] {{ref-uk}}</ref>. == Сюжэт == «Па рэвізіі» — вострая і дасціпная сатыра на сельскую ўладу ў паслярэфоренную эпоху. Пісар Скубко і старшына Васіль Мірановіч — хабарнікі, ашуканцы і п’яніцы. Аднак пад уладай гэтых жулікаватых, абмежаваных «начальнікаў» — сотні сялян. Перад гледачом паўстае дэфармаваны, шаржыраваны свет чалавечых адносін, апісанню якога паклаў пачатак яшчэ [[Рыгор Фёдаравіч Квітка-Аснаўяненка|Р. Квітка-Аснаўяненка]] сваёй «{{нп3|Канатопская ведзьма|Канатопскай ведзьмай|uk|Конотопська відьма}}»<ref name="МКР">[http://www.ukrlit.vn.ua/info/history_xix/16.html МАРКО КРОПИВНИЦЬКИЙ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130312065523/http://ukrlit.vn.ua/info/history_xix/16.html |date=12 сакавіка 2013 }} {{ref-uk}}</ref>. == Першыя пастаноўкі на Украіне == [[Файл:ТеатрКорифеїв1885.jpg|thumb|250px|left|Пастаноўка «Па рэвізіі» 1885 года ў {{нп3|Тэатр карыфееў|Тэатры карыфееў|uk|Театр корифеїв}} — першым прафесійным тэатры Украіны, якім кіраваў Марка Крапіўніцкі.]] Першыя пастаноўкі адбыліся ў {{нп3|Тэатр карыфееў|Тэатры карыфееў|uk|Театр корифеїв}}, заснавальнікам якога быў М. Крапіўніцкі. Вадэвіль «Па рэвізіі» у выкананні такіх акцёраў, як [[Марыя Канстанцінаўна Занькавецкая]], {{нп3|Ганна Пятроўна Затыркевіч-Карпінская|Г. Затыркевіч-Карпінская|uk|Затиркевич-Карпинська Ганна Петрівна}}, {{нп3|Мікалай Карпавіч Садоўскі|М. Садоўскі|uk|Микола Садовський}}, {{нп3|Апанас Карпавіч Саксаганскі|А. Саксаганскі|uk|Панас Саксаганський}}, карыстаўся велізарным поспехам у гледача<ref name="МКФ"/>, — і не толькі ўкраінскага, — стаўшы сапраўднай тэатральнай класікай<ref name="МКР"/>. == Беларускі пераклад п’есы == У віленскай газеце «[[Гоман (газета, 1916)|Гоман]]» у 1916 годзе паведамлялася<ref>А. Н. Беларускі тэатр.— «[[Гоман (газета, 1916)|Гоман]]», 1916, № 69.</ref>: {{Пачатак цытаты}} У [[1890-я|90-х]] гадах была перакладзена на беларускую мову камедыя М. Крапіўніцкага «Па рэвізіі» {{Канец цытаты}} Іншыя крыніцы сведчаць, што пераклад п’есы «Па рэвізіі» ў 1902 годзе зрабіў [[Напалеон Казіміравіч Чарноцкі|Напалеон Чарноцкі]]. Беларускі варыянт гэтага твора з поспехам ставіўся аматарскімі гурткамі падчас рэвалюцыйнага ўздыму 1905—1907 гадоў<ref>Гл.: [[Наша ніва (1906)|Кулеш Тодар]]. Беларускія спектаклі ў перыяд рэвалюцыі 1905 года.— «[[Літаратура і мастацтва (1932)|Літаратура i мастацтва]]», 1957, 18 снежня; [[Гурый Іларыёнавіч Барышаў|Барышаў Г]]. Братнія сувязі.— «Літаратура i мастацтва», 1957, 23 кастрычніка.</ref>. Як бы там ні было, на пачатку 1908 года «[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]» паведамляла сваім чытачам: «Друкуецца для народнага тэатра „Па рэвізіі“ Крапіўніцкага. Скора выйдзе» (1908, № 7). Выдавецкіх планаў ажыццявіць не ўдалося, а сам пераклад, зроблены Чарноцкім, да нашага часу не адшуканы<ref name="КД">{{кніга |аўтар = Т. В. Кабржыцкая, В. П. Рагойша |частка = |загаловак = Карані дружбы. Беларуска-ўкраінскія літаратурныя ўзаемасувязі пачатку XX стагоддзя |арыгінал = |спасылка = http://kamunikat.org/download.php?item=23421-1.pdf&pubref=23421 |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Выдавецтва БДУ імя У. Леніна |год = 1976 |том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>. Беларускі пераклад п’есы быў надрукаваны толькі ў 1911 годзе ў [[Пецярбург]]у выдавецкай суполкай [[Загляне сонца і ў наша аконца]]. Апрацоўку тэксту зрабіў [[Напалеон Казіміравіч Чарноцкі|Напалеон Чарноцкі]]. П’еса была выдадзена літаграфскім спосабам тыражом у 200 экзэмпляраў<ref>Па рэвізіі. Камедыя ў 1 дзеі. Перароблена з украінскае мовы. Напісаў п а-ўкраінску Крапіўніцкі. Пецярбург, 1911.</ref>. Аўтары перакладу (пераробкі) ў выданнях не названы. [[Павел Паўлавіч Ахрыменка|П. Ахрыменка]] на падставе цікавых назіранняў даводзіць, што выдадзены ў Пецярбурзе пераклад «Па рэвізіі» не належыць Н. Чарноцкаму<ref>Гл.: [[Павел Паўлавіч Ахрыменка|Охріменко П. П.]] Шляхами братания Киів, 1968, с. 64-66.</ref>. Такім чынам, гэта новы, другі па ліку пераклад украінскай п’есы. Рукапіс гэтага перакладу, як выявілася, захаваўся ў архіве «Нашай нівы»<ref>ДзАЛМ, ф. 3, воп. 1, адз. зах. 91, арк. 7—15.</ref>. Як сведчаць надпісы на тытулах выданняў твораў М. Крапіўніцката («з папраўкамі», «перароблена»), пераклады ўкраінскіх п’ес былі выкананы з пэўнымі адступленнямі ад правіл рэалістычнага мастацкага перакладу<ref name="КД"/>. Так, усе ўкраінскія назвы гарадоў і вёсак заменены на беларускія: Кіеў — на Вільню, славуты Чыгірын — на шырокавядомую ў Беларусі Смаргонь і г. д. Адбыліся змены і ў назвах дзейных асоб: Палажка заменена Таццянай, Іўга — Еўкай, у ролі Рындычкі выступае Пантурчыха, Проські — Параска<ref name="КД"/>. Гэта тлумачыцца тым, што аўтары перакладу хацелі не проста вывесці беларускую мову на сцэну, але і папулярызаваць саміх беларусаў з іх псіхалогіяй, адзеннем і фальклорам. Перакладчыкі станавіліся такім чынам суаўтарамі твораў<ref name="КД"/>. Таксама ў параўнанні з украінскімі пастаноўкамі ў беларускіх варыянтах значна скарочана колькасць вершаваных куплетаў, разлічаных на спяванне, некаторыя вершаваныя моманты пераказаны прозай<ref name="КД"/>. Такім чынам адбывалася некаторая страта рамантычнай афарбоўкі, пастаноўкі набывалі выразныя адзнакі сацыяльна-бытаівой камедыі<ref>Гл.: Ахрыменка П. Летапіс братэрства. Мінск, 1973, с. 113—114.</ref>. == Беларускія пастаноўкі == Першай беларускай пастаноўкай, напэўна, можна лічыць пастаноўку 1902 года. Вось як пра яе паводле ўспамінаў [[Аляксандр Мікітавіч Уласаў|А. Уласава]] расказвае ў сваёй кнізе «[[:s:Беларускі тэатр|Беларускі тэатр]]» Ф. Аляхновіч<ref>{{кніга |аўтар = [[Францішак Аляхновіч]] |частка = |загаловак = Беларускі тэатр |арыгінал = |спасылка = http://be.wikisource.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96_%D1%82%D1%8D%D0%B0%D1%82%D1%80 |адказны = |выданне = |месца = Вільня |выдавецтва = выданне Беларускага грамадзянскага сабрання |год = 1924 |том = |старонкі = 85-86 |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = }}</ref>: {{Пачатак цытаты}} …адзначым «спэктакль», які быў у ліпні 1902 г. ў маёнтку «Карльсбэр» вядомага беларускага архэолёга і гісторыка [[Андрэй Канстанцінавіч Снітка|Андрэя Сьніткі]]. Арганізатарам і рэжысэрам быў Юры Уласаў (брат сэнатара [[Аляксандр Мікітавіч Уласаў|А. Уласава]]), які сам пералажыў на беларускую мову ўкраінскую аднаактную п’еску «Па рэвізіі» і паставіў яе з учасьцем ваколічных сялян і сялянак. Рэжысэру трудна было ўтрымаць «на сцэне» дысцыпліну, дзеля таго, што «артысткі», з якіх усе ў вёсцы, даведаўшыся аб рэпэтыцыях, сьмяяліся і кпінкі строілі, хутка адмовіліся ад роляў. Тады рэжысэр кінуўся на хітрыкі: ён «заангажаваў» свае артысткі… палоць траву. Дзеля гэтай работы дзяўчаты ўжо не сароміліся йсьці ў двор, дзе фактычна далей ішлі рэпэтыцыі, якія цягнуліся два месяцы. Спэктакль адбыўся ў пуні на спэцыяльна пабудаванай дзеля гэтага сцэне. Значная частка прыйшоўшай на спэктакль публікі ведала ўжо п’есу ня горш за «артыстаў», гэтак ужо абіліся аб вушы і дакучылі ўсім у двары рэпэтыцыі. Дазвол на спэктакль адтрымалі, ашукаўшы іспраўніка быццам будуць гуляць паўкраінску (гэтак дазвалялася). {{Канец цытаты}} Увесну 1906 вядомы беларускі рэвалюцыянер і дзеяч культуры [[Аляксандр Лаўрэнавіч Бурбіс|Алесь Бурбіс]] у маёнтку [[Пятроўшчына (Мінск)|Пятроўшчына]] пад Мінскам (раён вуліцы Сямашкі і Пятроўшчына) паставіў [[Пятроўшчынскі паказ|свой варыянт п’есы]], пасля якога сам чытаў вершы [[Янка Купала|Я. Купалы]] «Што ты спіш?», «Не рвіся к багатым», «Пашкадуй мужыка!» і меў вялікі поспех. Прысутнічала больш за 300 гледачоў. Для парабкаў і сялян уваход быў вольным<ref>[http://www.pawet.net/ns/2005/40/%E2%84%96_40_%28726%29.html 120 гадоў з дня народзінаў Алеся Бурбіса]</ref><ref>[http://pawet.net/library/history/bel_history/sybieka/02/07/%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%B6%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B8.html Витрина городской жизни] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Bujnicki3.jpg|250px|thumb|Сцэна са спектаклю «Па рэвізіі». Тэатр Ігната Буйніцкага ў 1910 годзе]] У канцы студзеня 1910 года [[Францішак Аляхновіч]] разам з [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|Ігнатам Буйніцкім]] і [[Аляксандр Лаўрэнавіч Бурбіс|Аляксандрам Бурбісам]] рэжысіруе пастаноўку перакладзенай з украінскай мовы на беларускую аднаактовай п’есы [[Марка Лукіч Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкага]] «Па рэвізіі», адначасова выконваючы і ролю акцёра<ref name=art1>{{артыкул|аўтар=Уладзімір Ковель.|загаловак=Камедыі з мяшчанскага жыцця. Станаўленне Францішка Аляхновіча як драматурга|арыгінал=|спасылка=|аўтар выдання=|выданне=Роднае Слова|тып=|месца=Мн.|выдавецтва=|год=1998|выпуск=|том=|нумар=9|старонкі=31|issn=0234-1360}}</ref>. Гэта быў [[Першая беларуская вечарынка ў Вільні|першы беларускамоўны спектакль у Вільні]]. Ён меў сенсацыйны поспех<ref name=s536>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Гісторыя беларускай літаратуры: XIX — пачатак XX ст.: Падруч. для філал. фак. пед. ВНУ|арыгінал = |спасылка = |адказны = І. Э. Багдановіч, У. В. Гніламёдаў, Л. С. Голубева і інш.; Пад агул. рэд. М. А. Лазарука, А. А. Семяновіча|выданне = 2-е выд., дапрац.|месца = Мн.|выдавецтва = Выш. шк.|год = 1998|том = |старонкі = 536|старонак = 560|серыя = |isbn = 985-06-0304-6|тыраж = 7000}}</ref>. Сярод удзельнікаў [[Яўстафій Філарэтавіч Арлоўскі|Я. Арлоўскі]], Ф. Мурашка, [[Часлаў Іванавіч Родзевіч|Ч. Родзевіч]] і іншыя. Пасля гэтага п’есу ставілі [[Першая беларуская трупа]] [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|І. Буйніцкага]] (у ролі Пантурчыхі [[Алаіза Сцяпанаўна Пашкевіч|Цётка]]<ref>[http://belsoch.org/?pg=biograph&bio=20 Цётка]{{Недаступная спасылка}}</ref>, у ролі Мірановіча І. Буйніцкі<ref>[http://pawet.net/ns/2011/33/%E2%84%96_33_%281028%29.html 150 гадоў з дня нараджэння Ігната Буйніцкага]</ref>), [[Беларускі трэці дзяржаўны тэатр]] (1922), тэатральная трупа [[Будслаўская беларуская гімназія|Будслаўскай беларускай гімназіі]] і іншыя беларускія аматарскія гурткі і прафесійныя тэатры. «Па рэвізіі» ў пастаноўцы [[Гродзенскі гурток беларускай моладзі|Гродзенскага гуртка беларускай моладзі]], дзе Пантурчыху грала [[Зоська Верас]], стала першым беларускамоўным спектаклем на сцэне ў Гродна. Беларускамоўную пастаноўку п’есы ў [[Пецярбург]]у зладзіў [[Браніслаў Ігнатавіч Эпімах-Шыпіла|Б. Эпімах-Шыпіла]]<ref>[http://slounik.org/154697.html Эпімах-Шыпіла Браніслаў]</ref> Ролі ў пастаноўках п’есы выконвалі многія беларускія грамадскія дзеячы, у тым ліку [[Яўстафій Філарэтавіч Арлоўскі|Я. Арлоўскі]], [[Часлаў Іванавіч Родзевіч|Ч. Родзевіч]], [[Францішак Аляхновіч|Ф. Аляхновіч]], [[Зоська Верас|З. Верас]], [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|І. Буйніцкі]], [[Алаіза Сцяпанаўна Пашкевіч|Цётка]] і іншыя. == Рэакцыя ўлад == Драматычны гурток, арганізаваны [[Ф. Ждановіч]]ам, пасля паказу спектаклю па п’есе ў в. [[Старое Сяло (Мінскі раён)|Старое Сяло]] пад Мінскам быў забаронены ўладамі, а сам кіраўнік быў вымушаны з’ехаць у [[Крым]], каб пазбегнуць арышту. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://library.org.ua/?p=108 Тэкст п’есы на мове арыгіналу] {{ref-uk}} * [http://pics.livejournal.com/joeck_12/pic/000k6dxk Пастаноўка п’есы (1946) у беларускім DP-лагеры (лагер палітычных бежанцаў)] [[Катэгорыя:Гісторыя тэатра Беларусі]] [[Катэгорыя:П’есы Маркі Крапіўніцкага]] [[Катэгорыя:П’есы на ўкраінскай мове]] 0gyvcqbsqw9cnhxvf6thyqackq2wnyu Нямецкая ядзерная праграма 0 171421 5164211 5077469 2026-07-10T13:52:29Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164211 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}} [[Файл:Haigerloch-nuclear-reactor ArM.JPG|300px|міні|справа|Копія нямецкага [[Ядзерны рэактар|ядзернага рэактара]] ў сучасным [[Музей|музеі]] ў [[Германія|Германіі]].]] '''Нямецкая ядзерная праграма''' — спроба Германіі распрацаваць і вырабляць [[Ядзерная зброя|ядзерную зброю]] падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. Гэтая праграма пачалася ў красавіку 1939-га, усяго за некалькі месяцаў пасля адкрыцця [[Дзяленне ядра|дзялення ядра]] ў студзені 1939 года, але скончылася некалькі месяцаў пазней з-за нямецкага ўварвання ў Польшчу, паколькі многія вядомыя фізікі былі забраныя ў [[вермахт]]. Другая спроба пачалася пад адміністрацыйнай эгідай вермахта ў дзень пачатку Другой сусветнай вайну (1 верасня 1939 г.). Праграма ў канчатковым выніку пашырылася на тры асноўныя намаганні: Uranmaschine ([[ядзерны рэактар]]), вытворчасці цяжкай вады і ўрану і дзяленне ізатопаў урану. У рэшце рэшт было ацэнена, што дзяленне ядра не ўнясе значны ўклад у заканчэнне вайны, а ў студзені 1942 года, Heereswaffenamt аднесла праграму да даследчага савета [[Трэці рэйх|рэйху]], працягваючы фінансаваць праграму. У гэты час праграма была падзелена паміж дзевяці асноўных інстытутаў, у якіх галоўныя інжынеры дамінавалі на даследаванні і вызначэнні сваіх мэтаў. У той час, лік навукоўцаў, якія працавалі над прыкладным ядзерным дзяленнем, стаў змяншацца, пры гэтым многія пачалі прымяняць свае таленты ў больш надзённых патрэбах ваеннага часу. Самыя ўплывовыя людзі ў Uranverein былі Курт Дзібнер, Абрахам Эзаў, Вальтэр Гёрл, і Эрых Шуман; Шуман быў адным з самых магутных і ўплывовых фізікаў у Германіі. Дзібнер на працягу ўсяго тэрміну рэалізацыі праекта атамнай энергетыкі шмат кантраляваў даследаванні дзялення ядраў і зрабіў больш, чым Вальтэр Ботэ, Клаўс Клузіус, [[Ота Ган]], Павел Хартэк або [[Вернер Гейзенберг]]. Абрахам Эзаў быў прызначаны паўнамоцным прадстаўніком [[Герман Герынг|Германа Герынга]] для ядзерна-фізічных даследаванняў у снежні 1942; Вальтэр Гёрл стаў яго пераемнікам у снежні 1943 года. Палітызацыя нямецкай навуковай супольнасці ў рамках [[Нацыянал-сацыялізм|нацыянал-сацыялістычнага]] рэжыму загнала многіх фізікаў, інжынераў і матэматыкаў з Германіі яшчэ ў 1933 годзе. Тыя яўрэі, якія не пакінулі краіну, былі хутка выдалены з нямецкіх устаноў, адбывалася далейшае змяншэнне шэрагу акадэмій. Палітызацыя ўніверсітэтаў, разам з патрабаваннямі для працоўнай сілы з боку ўзброеных сіл Германіі (многія навукоўцы і тэхнічны персанал былі мабілізаваны, нягледзячы на наяўнасць карысных навыкаў), у канчатковым выніку ліквідавала ўсё, акрамя пакалення фізікаў<ref>{{Cite book | last = Judt | first = Matthias |author2=Burghard Ciesla | title = Technology transfer out of Germany after 1945 | publisher=Routledge | year = 1996 | page = [https://archive.org/details/technologytransf0000cies/page/55 55] | url =https://archive.org/details/technologytransf0000cies| id = | isbn = 978-3-7186-5822-0}}</ref>. У канцы вайны саюзныя дзяржавы спаборнічалі за права атрымаць тыя часткі праекта, якія можна было ўратаваць (персанал, матэрыяльныя кампаненты), як гэта было з праграмай [[Фау-2]]. == Перадгісторыя == У снежні [[1938]] года нямецкія фізікі [[Ота Ган]] і [[Фрыц Штрасман]] упершыню ў свеце ажыццявілі штучнае расшчапленне ядра атама [[Уран (хімічны элемент)|ўрану]] і накіравалі рукапіс у навуковы часопіс Naturwissenschaften («Прыродазнаўства») пра гэта;<ref>O. Hahn and F. Strassmann ''Über den Nachweis und das Verhalten der bei der Bestrahlung des Urans mittels Neutronen entstehenden Erdalkalimetalle'' (''On the detection and characteristics of the alkaline earth metals formed by irradiation of uranium with neutrons''), ''Naturwissenschaften'' Volume 27, Number 1, 11–15 (1939). The authors were identified as being at the ''Kaiser-Wilhelm-Institut für Chemie'', Berlin-Dahlem. Received 22 December 1938.</ref> адначасова, яны звярнуліся з гэтымі вынікам да [[Лізэ Майтнер]], якая<ref>Ruth Lewin Sime ''Lise Meitner's Escape from Germany'', ''American Journal of Physics'' Volume 58, Number 3, 263- 267 (1990).</ref> збегла ў ліпені ў [[Нідэрланды]], а затым у [[Швецыя|Швецыю]]. Майтнер і яе пляменнік Ота Роберт Фрыш правільна інтэрпрэтавалі гэтыя вынікі як дзяленне ядра.<ref>Lise Meitner and O. R. Frisch ''Disintegration of Uranium by Neutrons: a New Type of Nuclear Reaction'', ''Nature'', Volume 143, Number 3615, 239–240 [http://www.nature.com/physics/looking-back/meitner/index.html (11 February 1939)]. The paper is dated 16 January 1939. Meitner is identified as being at the Physical Institute, Academy of Sciences, Stockholm. Frisch is identified as being at the Institute of Theoretical Physics, University of Copenhagen.</ref> Фрыш пацвердзіў гэта эксперыментальна 13 студзеня 1939 года.<ref>O. R. Frisch ''Physical Evidence for the Division of Heavy Nuclei under Neutron Bombardment'', ''Nature'', Volume 143, Number 3616, 276–276 [http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Frisch-Fission-1939.html (18 February 1939)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20040803185959/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Chem-History/Frisch-Fission-1939.html |date=3 жніўня 2004 }}. The paper is dated 17 January 1939. [The experiment for this letter to the editor was conducted on 13 January 1939; see Richard Rhodes ''The Making of the Atomic Bomb'' 263 and 268 (Simon and Schuster, 1986).]</ref><ref>In 1944, Hahn received the [[:en:Nobel_Prize_in_Chemistry|Nobel Prize for Chemistry]] for the discovery of nuclear fission. Some historians have documented the history of the discovery of nuclear fission and believe Meitner should have been awarded the Nobel Prize with Hahn. See the following references: Ruth Lewin Sime ''From Exceptional Prominence to Prominent Exception: Lise Meitner at the Kaiser Wilhelm Institute for Chemistry'' [http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/KWG/Ergebnisse/Ergebnisse24.pdf Ergebnisse 24] Forschungsprogramm ''Geschichte der Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft im Nationalsozialismus'' (2005); Ruth Lewin Sime ''Lise Meitner: A Life in Physics'' (University of California, 1997); and Elisabeth Crawford, Ruth Lewin Sime, and Mark Walker ''A Nobel Tale of Postwar Injustice'', ''Physics Today'' Volume 50, Issue 9, 26–32 (1997).</ref> [[24 красавіка]] [[1939]] у вышэйшыя ваенныя інстанцыі Нямеччыны паступіў ліст за подпісам прафесара Гамбургскага ўніверсітэта Паўля Хартака і яго супрацоўніка доктара В. Грота, у якім паказвалася на прынцыповую магчымасць стварэння новага віду высокаэфектыўнага выбуховага рэчыва. У ім гаварылася, што "тая краіна, якая першай здолее практычна авалодаць дасягненнямі [[Ядзерная фізіка|ядзернай фізікі]], набудзе абсалютную перавагу над іншымі"<ref>Овчинников В. В. Горячий пепел. Хроника тайной гонки за обладание ядерным оружием.— М. Издательство АПН, 1984.— С. 8—9.</ref>. [[29 красавіка]] [[1939]] г. імперскае міністэрства навукі, выхавання і народнай адукацыі па даручэнні кіраўніка спецыяльнага аддзела фізікі імперскага даследчага савета — дзяржаўнага саветніка прафесара Абрахама Эзау правяло абмеркаванне пытання «аб ядзернай рэакцыі, якая самастойна распаўсюджваецца» на якое, сярод іншых, быў запрошаны прафесар Э. Шуман, кіраўнік даследчага аддзела Упраўлення ўзбраенняў сухапутных сіл III Рэйха. Ліст Хартака і Грота было перададзена фізіку Курту Дзібнеру з навуковага аддзела Упраўлення ўзбраенняў. Па настойлівым просьбам Дзібнера Упраўленне ўзбраенняў, не чакаючы прыняцця афіцыйнага рашэння вышэйшых ваенных уладаў, вызваліла Дзібнера ад выканання ўсіх пабочных работ і даручыла яму займацца толькі пытаннямі ядзернай фізікі, стварыўшы для гэтага спецыяльнае аддзяленне. У чэрвені 1939 Дзібнер арганізаваў збудаванне першай у Германіі рэактарнай зборкі на палігоне Кумерсдорф пад [[Берлін]]ам. У 1939 рабочая група прафесара А. Эзау па праблеме ядзернай энергіі пры рэйхсміністэрстве адукацыі ініцыявала прыняцце закона аб забароне вывазу ўрану з Германіі. У бельгійскай фірмы Union Miniere ў [[Бельгійскае Конга|Бельгійскім Конга]] было тэрмінова закуплена вялікая колькасць уранавай руды. == Пачатак практычных работ па стварэнні ядзернай зброі == [[26 верасня]] 1939 Упраўленне вайсковых узбраенняў для разгляду пытання пра спосабы стварэння ядзернай зброі сабрала спецыялістаў у галіне ядзернай фізікі<ref>Всеволод Овчинников. Горячий пепел. Хроника тайной гонки за обладание атомным оружием./М.1984 — С.20.</ref>, на якое былі запрошаны Паўль Хартак, [[Ганс Вільгельм Гейгер]], Вальтэр Ботэ, Курт Дзібнер, а таксама Карл-Фрыдрых фон Вайцзэккер і [[Вернер Гейзенберг]] <ref name="Ov21">Всеволод Овчинников. Горячий пепел. Хроника тайной гонки за обладание атомным оружием./М.1984 — С.21.</ref>. На ім было прынята рашэнне засакрэціць усе працы, якія маюць прамое або ўскоснае стаўленне да ўранавай праблемы. Ажыццяўленне праграмы, якая атрымала назву '''«Уранавы праект»''' — ({{lang-de|Uranprojekt Kernwaffenprojekt}}) Удзельнікі нарады лічылі магчымым стварэнне ядзернай зброі за 9-12 месяцаў. Усяго ў Германіі было 22 навуковыя арганізацыі, наўпрост звязаныя з атамным праектам, у ліку якіх ключавыя функцыі выконвалі: * Фізічны інстытут Таварыства кайзера Вільгельма; * Інстытут фізічнай хіміі Гамбургскага ўніверсітэта; * Фізічны інстытут Вышэйшай тэхнічнай школы ў Берліне; * Фізічны інстытут Інстытута медыцынскіх даследаванняў (Гайдэльберг); * Фізіка-хімічны інстытут Лейпцыгскага ўніверсітэта. Прафесар Хэйн. Арганічныя злучэнні ўрану; * Лабараторыя неарганічнай хіміі Вышэйшай тэхнічнай школы ў Мюнхене. Прафесар Хибер. Даследаванне карбанільных злучэнняў урану; * Хімічны інстытут Бонскага ўніверсітэта. Прафесар Ш. Монт. Вывучэнне галагенідаў ўрану; * Інстытут арганічнай хіміі Вышэйшай тэхнічнай школы ў Данцыгу. Прафесар Г. Альберс. Алкагаляты ўрану. Распрацоўкамі ведаў імперскі міністр узбраенняў [[Альберт Шпеер]], адміністрацыйным кіраўніком групы Гейзенберга, Ота Гана, Вайцзэккера і інш, стаў фізік Эрых Шуман<ref name="Ov21"/>. Канцэрн "ІГ Фарбеніндустры» пачаў выраб шасціфторыстага ўрану, прыдатнага для атрымання ўрану-235, а таксама збудаванне паўпрамысловай ўстаноўкі па падзелу ізатопаў. Яна ўяўляла сабой дзве канцэнтрычныя трубы, адна з якіх (унутраная) награвалася, а другая (вонкавая) астуджалася. Паміж імі павінен быў падавацца газападобны шасціфторысты уран і пры гэтым больш лёгкія ізатопы (уран-235) павінны былі б падымацца ўверх хутчэй, а больш цяжкія (уран-238) павольней, што дазволіла б аддзяляць іх адзін ад аднаго (метад Клузіуса — Дзікеля) . Тады ж [[Вернер Гейзенберг]] пачаў тэарэтычныя працы па канструяванню [[Ядзерны рэактар|ядзернага рэактара]]. У сваёй справаздачы "Магчымасць тэхнічнага атрымання энергіі пры расшчапленні ўрану", завершаным ў снежні 1939 г., Гейзенберг прыйшоў да наступнай высновы: «У цэлым можна лічыць, што пры сумесі ўран - цяжкая вада ў шары радыусам каля 60 см, акружаным вадой (каля 1000 кг цяжкай вады і 1200 кг ўрану), пачнецца спантаннае вылучэнне энергіі». Адначасова Гейзенберг разлічыў параметры іншага рэактара, у якім уран і цяжкая вада не змешваліся, а размяшчаліся слаямі. На яго думку, «працэс расшчаплення падтрымліваўся б доўгі час», калі б ўстаноўка складалася з слаёў ўрану таўшчынёй 4 см і плошчай каля 1 м<sup>2</sup>, якія перамяжоўваліся слаямі цяжкай вады таўшчынёй каля 5 см, прычым пасля трохразовага паўтору слаёў ўрану і цяжкай вады неабходны пласт чыстага вугляроду (10-20 см), а ўвесь рэактар ​​звонку таксама павінен быць акружаны слоем чыстага вугляроду. На падставе гэтых разлікаў фірма «Ауэрге» атрымала заказ на выраб невялікіх колькасцяў ўрану, а нарвежская фірма Norsk Hydro павінна была паставіць [[цяжкая вада|цяжкую ваду]]. У двары Фізічнага інстытута ў Берліне для пацверджання разлікаў Гейзенберга пачалося збудаванне рэактарнай зборкі. [[5 студзеня]] [[1940]] доктарам Целыпавым ад імя Таварыства кайзера Вільгельма і [[17 студзеня]] 1940 года генералам Бекерам ад Упраўлення ўзбраенняў быў падпісаны дагавор аб перадачы Фізічнага інстытута ў вядзенне арміі на час вайны. Першай няўдачай германскага ядзернага праекта стала тое, што ўстаноўка для падзелу ізатопаў па метадзе Клузіуса - Дзікеля, змантаваная ў Леверкузене, апынулася непрацуючай, і ў пачатку [[1941]] навукоўцы вымушаныя былі прызнаць, што падзел ізатопаў ўрану гэтым метадам немагчымы. У выніку нямецкія навукоўцы выдаткавалі на бясплодныя эксперыменты каля года. Нямецкія фізікі распрацавалі не менш за пяць спосабаў узбагачэння ўрану. Заканамерна тое, што сярод іх найбольш перспектыўным лічыўся «інерцыйны спосаб» - гэта значыць падзел ізатопаў з дапамогай адмысловай [[цэнтрыфуга|цэнтрыфугі]]. Лічыцца, што праект цэнтрыфугавання не быў рэалізаваны, таму што ў доктара Грота, які займаўся будаўніцтвам цэнтрыфугі, не хапіла цярпення і грошай, каб давесці працу да канца. Таксама ёсць меркаванні, што блізкі да поспеху быў і барон М. фон Ардэне, у лабараторыі якога быў пабудаваны «электрамагнітны сепаратар», які па сваіх характарыстыках не паступаўся аналагічнай амерыканскай прыладзе.<ref>Антон Первушин [http://ynik.info/2008/05/02/chudooruzhie_tretego_rejjkha.html Чудо-оружие третьего рейха]</ref> У канцы 1940 Гейзенберг праводзіў эксперымент па стварэнні рэактарнай зборкі на аснове выкананых ім раней разлікаў, але ланцуговую рэакцыю выклікаць не ўдалося і Гейзенберг і яго супрацоўнікам стала ясна, што тэарэтычныя разлікі, пакладзеныя ў аснову эксперыменту, няслушныя. Існуе меркаванне, што нямецкія навукоўцы не змаглі ажыццявіць самападтрымоўваемую [[ядзерная рэакцыя|ядзерную рэакцыю]] ў сувязі з тым, што ў Нямеччыне не было дастатковай колькасці цяжкай вады як матэрыялу запавольніка [[нейтрон]]аў, тады як больш даступны [[графіт]] ў якасці запавольніка нейтронаў немцы не выкарыстоўвалі з-за знакамітай «памылкі Ботэ» (прафесара Вальтэра Боте)<ref>[http://www.mobilemanual.org/study-338-1.html Роковая ошибка]{{Недаступная спасылка}}</ref>. Але гэта не зусім так. Ботэ не зрабіў ніякай памылкі, проста доследны ім графіт не быў дастаткова чыстым, а кіраўнікі праекта не заняліся пытаннем даследаванні магчымасці атрымання больш чыстага графіту.<ref>Иойрыш Абрам Исаакович, Морохов Игорь Дмитриевич, Иванов Сергей Кузьмич [http://militera.lib.ru/research/abomb/03.html А-бомба]</ref> У серыі вопытаў, праведзеных у жніўні - верасні 1941 г. ў [[Лейпцыг]]у, В. Гейзенберг, К. Ф. фон Вайцзэккер і Р. Дзепель дамагліся станоўчага выніку размнажэння нейтронаў, што служыла доказам ланцуговай рэакцыі, якая працякала ў масе ўрану, аднак гэтая рэакцыя яшчэ не была самападтрымоўваемай. У запісцы ад [[27 лістапада]] 1941 г. Гейзенберг прапанаваў усе работы па ўранаваму праекту падзяліць на неабходныя, важныя і няважныя. Неабходнымі ён лічыў толькі такія, якія робяць магчымым будаўніцтва ў самы кароткі тэрмін па меншай меры аднаго дзеючага рэактара, важнымі тыя, якія могуць павысіць якасць працы рэактара, іншыя працы Гейзенберг прылічыў да дробных. Да лютага [[1942]] года быў пабудаваны першы нямецкі рэактар. Гэта быў вопытны рэактар ​​Лейпцыгскага інстытута, распрацаваны прафесарам Гейзенбергам і прафесарам Р. Дзепелем. «Уранавая машына» (так называлі рэактар) складалася з двух алюмініевых паўсфер, з змешчанымі ўнутры 572 кілаграмамі ўрану ў выглядзе парашка і 140 кілаграмамі цяжкай вады. Вага рэактара, размешчанага ўнутры рэзервуара з вадой, набліжаўся да [[Тона|тоны]]. Усярэдзіне сферы з уранавай начыннем быў змешчаны своеасаблівы імпульсны нейтронны ініцыятар ў выглядзе радый-берыліевай першаснай крыніцы нейтронаў. Вымярэння патоку нейтронаў з загружанага рэактара паказалі, што паверхня рэактара дасягала значна больш нейтронаў, чым выпраменьвала іх першасная радый-берыліевых крыніца і Р. Дзепель паслаў паведамленне ў аддзел ўзбраенняў вермахта, што рэактар ​​працуе. Некалькі пазней «уранавая машына» выбухнула. Лічыцца, што «цеплавы выбух» адбыўся ў выніку звычайнай хімічнай рэакцыі ўрану ў выглядзе тонказробненага парашка з цяжкай вадой, што пракралася праз абалонку. Але такая версія не вытрымлівае крытыкі, так як дзіўна было б меркаваць, што нямецкім навукоўцам былі невядомыя хімічныя ўласцівасці даўно адкрытага і вывучанага элемента. Немагчыма выказаць здагадку і тое, што немцы, якія выпускалі ў той час ужо практычна перадсерыйны турбарэактыўныя рухавікі з вельмі малымі механічнымі допускамі, не змаглі ліквідаваць уцечку вады пад атмасферным ціскам ўнутр абалонкі рэактара. Існуюць здагадкі, што рэактар ​​усё ж выйшаў на крытычную кропку, і яго выбух рушыў услед менавіта з-за тэмпературы ўнутры рэактара, якая пачала расці, і наступнага разбурэння абалонкі актыўнай зоны, якая прывяла да хімічнай рэакцыі ўрану з цяжкай вадой, пажару і прыпынку рэактара. [[4 чэрвеня]] 1942 імперскім міністрам ўзбраення і боепрыпасаў А. Шпеерам было склікана нарада ваеннага кіраўніцтва і вучоных па ядзернай праблеме. На ім Гейзенберг сказаў, што рашэнне вытворча-тэхнічных праблем павінна заняць не менш за два гады, і то пры ўмове, калі кожнае патрабаванне навукоўцаў будзе выконвацца. У выніку для праекта былі выдзелены грашовыя сродкі, фонды на дэфіцытныя матэрыялы, былі зацверджаны мінімальныя тэрміны будаўніцтва бункера для атамнага рэактара ў Берліне, вырабу металічнага ўрану і пастаўкі абсталявання для падзелу ізатопаў. У лютым 1943 нарвежскім дыверсантам, засланым з [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], удалося знішчыць завод па вытворчасці цяжкай вады ў [[Нарвегія|Нарвегіі]]. У сакавіку 1943 г. у сувязі з настроямі кіраўніцтва краіны Упраўленне ўзбраенняў адмовілася ад работ па уранавым праекце і яны былі перададзеныя ў вядзенне імперскага даследчага савета. Група доктара Дзібнера таксама распрацоўвала схему ядзернай выбухной прылады ў выглядзе шара з выбуховага рэчыва, усярэдзіне якога знаходзіўся шар з матэрыялу, якія дзеляцца. Доктар Трынкс распрацоўваў нават не ядзерную, а [[Вадародная бомба|вадародную бомбу]]. Гэтая праца захавалася ў шасцістаронкавым дакументальным справаздачы «Вопыты ўзбуджэння ядзерных рэакцый з дапамогай выбухаў». Доктар Трынкс спрабаваў рэзка нагрэць цяжкі вадарод пры дапамозе сціску сярэбранага шара звычайным выбуховым рэчывам. Трынкс разлічваў, што зможа стварыць ядзерную бомбу на такім прынцыпе. Трынкс некалькі разоў паўтараў спробы ініцыявання тэрмаядзерных рэакцый ў цяжкім вадародзе, але не выявіў выхаду радыеактыўнага выпраменьвання. У студзені 1944 Гейзенберг атрымаў адліваныя уранавыя пласціны для вялікай рэактарнай зборкі ў Берліне, для якой майстраваўся спецыяльны бункер. Апошні эксперымент па атрыманні ланцуговай рэакцыі быў намечаны на студзень 1945 г., але [[31 студзеня]] ўсё абсталяванне спешна дэмантавалі і адправілі на поўдзень Германіі. [[Файл:German Experimental Pile - Haigerloch - April 1945.jpg|250px|міні|справа|Нямецкі эксперыментальны ядзерны рэактар ​​у Хайгерлохе, красавік 1945]] У канцы лютага 1945 рэактар ​​B VIII прыбыў з Берліна ў вёску Хайгерлох недалёка ад швейцарскай мяжы. Рэактар ​​складаўся з актыўнай зоны, якая складаецца з 664 кубікаў ўрану агульнай вагой 1525 кг, акружанай графітавым запавольвацелем-адбівальнікам нейтронаў вагой 10 тон. У сакавіку 1945 г. у актыўную зону дадаткова ўлілі яшчэ 1,5 тоны цяжкай вады. 23 сакавіка 1945 г. прафесар Гёрл патэлефанаваў у Берлін і далажыў, што рэактар ​​працуе. Але радасць была заўчасная - рэактар ​​не здолеў дасягнуць крытычнай кропкі. Пасля пераразлікаў аказалася, што колькасць ўрану неабходна павялічыць яшчэ на 750 кг, а акрамя таго павялічыць колькасць цяжкай вады, запасаў якой ужо не заставалася. Канец Трэцяга рэйху няўмольна набліжаўся, і 23 красавіка ў Хайгерлох ўвайшлі амерыканскія войскі. Рэактар ​​быў вывезены ў [[ЗША]]. == Заява інтэрнаваных нямецкіх навукоўцаў для прэсы == [[3 ліпеня]] [[1945]] г група нямецкіх навукоўцаў і апаратура была дастаўлена ў былую сядзібу Фарм-Хол у [[Англія|Англіі]], дзе была ўсталяваная падслухоўвальная тэхніка. [[6 жніўня]] 1945 г старэйшы афіцэр сядзібы Фарм-Хол [[маёр]] Рытнер, пацвердзіў выбух атамнай бомбы пры першай у свеце атамнай бамбардзіроўцы Японіі Злучанымі Штатамі. Навукоўцы, якіх збянтэжылі весткі аб амерыканскім атамным праекце, склалі водгук на газетныя публікацыі, якія былі да таго часу ім даступныя <ref>[http://militera.lib.ru/memo/usa/groves/24.html Гровс Л. «Теперь об этом можно рассказать», Глава двадцать четвертая. Реакция немецких учёных. — М.: Атомиздат, 1964.]</ref>. {{пачатак цытаты}} У апошніх паведамленнях друку быў дапушчаны шэраг недакладнасцяў у асвятленні работ па стварэнні атамнай бомбы, якія нібыта вырабляліся ў Германіі. У сувязі з гэтым нам хацелася б коратка ахарактарызаваць нямецкія работы па уранавай праблеме. # Дзяленне атамнага ядра ўрану адкрыта Ганоам і Штрасманам ў Інстытуце кайзера Вільгельма ў снежні 1938 г. Гэта вынік чыста навуковых даследаванняў, якія не мелі нічога агульнага з прыкладнымі мэтамі. Толькі пасля апублікавання паведамленняў пра тое, што падобнае адкрыццё амаль адначасова зроблена ў розных краінах, з'явілася думка аб магчымасці ланцуговай ядзернай рэакцыі і яе практычнага выкарыстання для атамных энергетычных установак. # У пачатку вайны была ўтворана група з навукоўцаў, якія атрымалі ўказанні даследаваць практычныя прымяненні гэтага адкрыцця. У канцы 1941 папярэднія даследаванні паказалі, што атамную энергію можна выкарыстоўваць для атрымання пара і, такім чынам, для прывядзення ў рух розных машын. З іншага боку, улічваючы тэхнічныя магчымасці, даступныя ў Германіі, у той момант нельга было стварыць атамную бомбу. Таму ўсе наступныя працы былі накіраваны на стварэнне атамнага рухавіка, для чаго, акрамя ўрану, з'явілася неабходнасць у цяжкай вадзе. # Для атрымання вялікіх колькасцяў цяжкай вады быў пераабсталяваны нарвежскі завод у Рьюкане. Аднак, дзеяннямі спачатку партызан, а затым авіяцыі гэты завод быў выведзены з ладу і зноў пачаў працаваць толькі да канца 1943. # Адначасова ва Фрайбургу праводзіліся эксперыменты па ўдасканаленні метаду, які не патрабуе цяжкай вады і заснаванага на павелічэнні канцэнтрацыі рэдкага ізатопа ўрану - ўрану-235. # Вопыты па атрыманні энергіі, у якіх выкарыстоўваўся наяўны запас цяжкай вады, праводзіліся ў Берліне, а пасля ў Хайгерлоке (Вюртэмберг). Да моманту заканчэння вайны яны прасунуліся настолькі, што ўстаноўка па атрыманні энергіі магла б быць пабудавана за кароткі час. {{Канец цытаты}} == Прычыны няўдачы праекта == Пытанне аб магчымасці стварэння навукоўцамі Трэцяга рэйха атамнай бомбы застаецца адкрытым да гэтага часу. У 1939-1941 гадах нацысцкая Германія мела адпаведныя умовы для стварэння атамнай зброі: яна мела неабходныя вытворчыя магутнасці ў хімічнай, электратэхнічнай, машынабудаўнічай прамысловасці і каляровай металургіі, а таксама дастатковыя фінансавыя сродкі і матэрыялы агульнага прызначэння. Навуковы патэнцыял таксама быў вельмі высокі, і меліся неабходныя веды ў галіне фізікі атамнага ядра. Часта сцвярджаецца, што атамная бомба ў нацысцкай Нямеччыне не была створана, таму што таталітарны нацысцкі рэжым перашкаджаў развіццю навуковай творчасці, нецярпіма ставіўся да вучоных яўрэйскай нацыянальнасці, гэта значыць стварэнні атамнай бомбы перашкаджаў існы ў Нямеччыне палітычны лад. Існуе іншая кропка гледжання аб тым, што ў краіне, фактычна якая стаяла каля вытокаў адкрыцця ядзернай энергіі (Ота Ган, Ліза Мэйтнер, [[Макс Борн]], Ота Фрыш, Рудольф Пайерлс), існавала досыць навукоўцаў, якія прынялі нацысцкі рэжым дастаткова спакойна і працягвалі паспяхова і творча працаваць. У Нямеччыне нават пасля ад'езду шматлікіх навукоўцаў, якія не прынялі [[нацызм]] або якія выпрабоўвалі цяжкасці ў сувязі з яўрэйскім паходжаннем, заставалася шмат навукоўцаў, не менш славутых і плённых, чым якія з'ехалі, напрыклад Вернер Гейзенберг, Карл фон Вайцзэккер, Вальтэр Ботэ, Манфрэд фон Ардэне і многія іншыя . Агульнапрынята меркаванне, што, акрамя шэрагу выкананні такіх памылак вучоных у пачатку работ, праект не быў паспяхова рэалізаваны з прычыны выбару «цяжкаводнага» шляху, неаптымальнага з пункту гледжання хуткасці дасягнення ланцужных ядзерных рэакцый, неабходнай для стварэння ядзернай зброі. На ажыццяўленне гэтай методыкі, як і разгорнутага толькі да канца прац «графітавага» шляху, не хапіла часу да ваеннага разгрому Рэйха. Распаўсюджана меркаванне пра ігнараванне кіраўнікамі рэйха (у прыватнасці [[Гімлер]]ам, [[Герман Вільгельм Герынг|Герынг]]ам, Кейтэлем, [[Марцін Борман|Борманам]]) атамнай праблемы. Выснова пра гэта часам робіцца на той падставе, што яны асабіста не ўдзельнічалі ў адпаведных нарадах. Аднак і на нарадах па ракетнай праграме ні Гімлер, ні Герынг, ні іншыя кіраўнікі рэйха не ўдзельнічалі, што не перашкаджала ім быць у курсе праблем.<ref name="Уран-проект">Дорнбергер В. ФАУ-2 М.: Центрполиграф, 2004, стр. 242</ref> У той жа час, вядома, што ў сярэдзіне вайны ў кіраўніцтве краіны ўзялі верх настроі аб неабходнасці засяроджвання навуковых, вытворчых і фінансавых рэсурсаў толькі на праектах, якія даюць больш хуткую аддачу ў выглядзе стварэння новых відаў зброі. У сувязі з гэтым уранавы праект быў перададзены з прыярытэтнай ваеннай навукі ў грамадзянскую, што затармазіла яго ажыццяўленне гэтак жа, як і хуткае давядзенне да баявога прымянення першых у свеце баявых балістычных ракет [[Фау-2]] і стварэнне па праекце «Амерыка» міжкантынентальных ракет A-9/A-10 і часткова-арбітальнага бамбавіка Silbervogel і шэрагу іншых праектаў. Вядома таксама, што на германскія атамныя даследавання было затрачана ў дзвесце разоў менш сродкаў і ў іх было занята ў паўтары тысячы разоў менш людзей, чым у амерыканскім «[[Манхэтэнскі праект|Манхэтэнскім праекце]]».<ref>[http://lit.kz/print/books/ovchinnikov-vsevolod/goryachii-pepel В.Овчинников. Горячий пепел]{{Недаступная спасылка}}</ref> == Выкарыстанне нямецкіх вучоных у СССР == {{main|Стварэнне савецкай атамнай бомбы}} З 1945, адначасова з пошукам на тэрыторыі зрынутай Германіі нямецкіх навукоўцаў і інжынераў ўсіх спецыяльнасцяў, якія маюць хоць бы ўскоснае стаўленне да ваенных даследаванняў і вытворчасці, пачынаецца пошук і вываз на тэрыторыю [[СССР]] лепшых нямецкіх навукоўцаў-ядзершчыкаў. Частка немцаў-навукоўцаў, якіх вывезлі ў СССР, была знойдзена ў лагерах для ваеннапалонных. Усяго было выяўлена 1600 чалавек, якія мелі дачыненне да ядзерных даследаванняў, сярод іх 111 дактароў фізіка-матэматычных навук. З выяўленых нямецкіх фізікаў-ядзершчыкаў для вывазу ў СССР было адабрана каля 300-400 спецыялістаў. М. Г. Первухін і А. П. Завенягін пісалі [[Лаўрэнцій Паўлавіч Берыя|Л. Берыі]]: «... Адабрана 208 спецыялістаў. Акрамя раней накіраваных у інстытуты "А" і "Г" і лабараторыю "В" 89 ваеннапалонных спецыялістаў, лічыць магчымым дадаткова накіраваць на аб'екты 9-га ўпраўлення МУС СССР 190 чалавек, у тым ліку ў інстытуты "А" і "Г" - 93 чалавека; ў лабараторыю "В" - 41 чалавек; ў інстытут "Б" - 37 чалавек; у ​​групу праф. Дзепеля - 19 чалавек ... » Сярод вывезеных для працы над савецкай атамнай бомбай спецыялістаў былі такія карыфеі сусветнай навукі як прафесар Г. Герц, прафесар М. Фольмер, прафесар P. Депель, прафесар Х. Позе, прафесар М. фон Ардэне, прафесар П. Цісен, Др. М. Штэенбек, Др. Н. Рыль і многія іншыя. Прафесар [[Густаў Людвіг Герц|Густаў Герц]] (лаўрэат Нобелеўскай прэміі) узначаліў інстытут пад шыфрам «Г» у г. [[Сухумі]], які займаецца праблемай падзелу ізатопаў метадам газавай дыфузіі. Ардэне ўзначальвае інстытут пад шыфрам «А», які займаецца падзелам ізатопаў магнітным спосабам. Прафесар Х. Позе узначаліў інстытут пад шыфрам «У» у [[Обнінск]]у, які займаецца распрацоўкай ядзерных рэактараў і агульнай тэорыяй ядзерных працэсаў. Прафесара Р. Дзепель і М.Фольмер працавалі ў знакамітым цяпер «плутоніевым інстытуце» НДІ-9. Допель стварае апаратуру для вымярэнняў кінетыкі ядзерных выбухаў, а Фольмер праектуе завод па вытворчасці цяжкай вады. Доктар М. Штеенбек ў інстытуце «А» праектаваў ў СССР цэнтрыфугі для падзелу ізатопаў ўрану метадам газавага цэнтрыфугавання. Да гэтага, усё сваё свядомае жыццё, ён займаўся ў асноўным фізікай газавага разраду, [[Фізіка плазмы|фізікай плазмы]]. У Сухумі ўпершыню быў вымушаны заняцца праблемай падзелу ізатопаў, пасля няўдалых спробаў тэставання метаду кандэнсацыі, ім сумесна з інжынерамі Гернатам Цыпе і Рудольфам Шефлерам быў распрацавана арыгінальная газавая цэнтрыфуга Цыпе для падзелу ізатопаў ўрану, асноўная схема і вузлы якой выкарыстоўваюцца да гэтага часу ва ўсіх краінах. Прафесар П. Цісен распрацоўвае і стварае дыяфрагмы для газадыфузійных установак падзелу ізатопаў, якія пачалі вырабляць пад яго кіраўніцтвам у [[Электрасталь|Электрасталі]] і былі паспяхова ужытыя на заводзе ў Новауральску. Ужо пасля выбуху першай савецкай атамнай бомбы шматлікія навукоўцы-атамшчыкі з Германіі атрымалі вышэйшыя савецкія ўрадавыя ўзнагароды. Прафесар Н. Рыль атрымаў званне [[Герой Сацыялістычнай Працы|Героя Сацыялістычнай Працы СССР]]. Многія нямецкія спецыялісты былі ўзнагароджаны ўзнагародамі СССР або вялікімі грашовымі прэміямі. Фон Ардэне быў таксама ўзнагароджаны [[Дзяржаўная прэмія СССР|дзяржаўнай прэміяй СССР]]. Пад кіраўніцтвам прафесара Рыля ў г. Нагінску былі адпрацаваны прамысловыя тэхналогіі атрымання чыстага ўрану. Дакументы таго часу кажуць: «Цяпер вытворчасць ўрану праз чатырохфторыстую соль (па метадзе доктара Рыля) хутка павялічваецца, і ў цяперашні час цэха асноўнага завода пераходзяць на працу цалкам па гэтым метадзе». == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * Bernstein, Jeremy ''Hitler’s Uranium Club: The Secret Recording’s at Farm Hall'' (Copernicus, 2001) ISBN 0-387-95089-3 * Bernstein, Jeremy ''Heisenberg and the critical mass'', ''Am. J. Phys.'' Volume 70, Number 9, 911—916 (2002) * Bernstein, Jeremy ''Heisenberg in Poland'', ''Am. J. Phys.'' Volume 72, Number 3, 300—304 (2004). See also ''Letters to the Editor'' by Klaus Gottstein and a reply by Jeremy Bernstein in ''Am. J. Phys.'' Volume 72, Number 9, 1143—1145 (2004). * Beyerchen, Alan D. ''Scientists Under Hitler: Politics and the Physics Community in the Third Reich'' (Yale, 1977) ISBN 0-300-01830-4 * Gimbel, John ''U.S. Policy and German Scientists: The Early Cold War'', ''Political Science Quarterly'' Volume 101, Number 3, 433—451 (1986) * Gimbel, John ''Science, Technology, and Reparations: Exploitation and Plunder in Postwar Germany'' (Stanford, 1990) * Goudsmit, Samuel with an introduction by R. V. Jones ''Alsos'' (Toamsh, 1986) * Heisenberg, Werner ''Research in Germany on the Technical Applications of Atomic Energy'', ''Nature'' Volume 160, Number 4059, 211—215 (August 16, 1947). See also the annotated English translation: ''Document 115. Werner Heisenberg: Research in Germany on the Technical Application of Atomic Energy [August 16, 1947]'' in Hentschel, Klaus (editor) and Ann M. Hentschel (editorial assistant and translator) ''Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources'' (Birkhäuser, 1996) 361—379. * Hentschel, Klaus (editor) and Ann M. Hentschel (editorial assistant and translator) ''Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources'' (Birkhäuser, 1996) ISBN 0-8176-5312-0. [This book is a collection of 121 primary German documents relating to physics under National Socialism. The documents have been translated and annotated, and there is a lengthy introduction to put them into perspective.] * Hoffmann, Dieter ''Between Autonomy and Accommodation: The German Physical Society during the Third Reich'', ''Physics in Perspective'' 7(3) 293—329 (2005) * Kant, Horst ''Werner Heisenberg and the German Uranium Project / Otto Hahn and the Declarations of Mainau and Göttingen'', Preprint 203 (Max-Planck Institut für Wissenschaftsgeschichte, [http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/Preprints/P203.PDF 2002]) * Landsman, N. P. ''Getting even with Heisenberg'', ''Studies in History and Philosophy of Modern Physics'' Volume 33, 297—325 (2002) * Macrakis, Kristie ''Surviving the Swastika: Scientific Research in Nazi Germany'' (Oxford, 1993) * Mehra, Jagdish and Helmut Rechenberg ''The Historical Development of Quantum Theory. Volume 6. The Completion of Quantum Mechanics 1926—1941. Part 2. The Conceptual Completion and Extension of Quantum Mechanics 1932—1941. Epilogue: Aspects of the Further Development of Quantum Theory 1942—1999.'' (Springer, 2001) ISBN 978-0-387-95086-0 * Norman M. Naimark ''The Russians in Germany: A History of the Soviet Zone of Occupation, 1945—1949'' (Belkanp, 1995) * Riehl, Nikolaus and Frederick Seitz ''Stalin’s Captive: Nikolaus Riehl and the Soviet Race for the Bomb'' (American Chemical Society and the Chemical Heritage Foundations, 1996) ISBN 0-8412-3310-1. * Oleynikov, Pavel V. ''German Scientists in the Soviet Atomic Project'', ''The Nonproliferation Review'' Volume 7, Number 2, 1 — 30 [http://cns.miis.edu/pubs/npr/vol07/72/72pavel.pdf (2000)] {{Архівавана|url=https://wayback.archive-it.org/all/20080307154950/http://cns.miis.edu/pubs/npr/vol07/72/72pavel.pdf |date=7 сакавіка 2008 }}. The author has been a group leader at the Institute of Technical Physics of the Russian Federal Nuclear Center in [[Снежинск|Snezhinsk]] (Chelyabinsk-70). * Walker, Mark ''German National Socialism and the Quest for Nuclear Power 1939—1949'' (Cambridge, 1993) ISBN 0-521-43804-7 * Walker, Mark ''Eine Waffenschmiede? Kernwaffen- und Reaktorforschung am Kaiser-Wilhelm-Institut für Physik'', ''Forschungsprogramm «Geschichte der Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft im Nationalsozialismus»'' [http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/KWG/Ergebnisse/Ergebnisse26.pdf Ergebnisse 26] (2005) * Albrecht, Ulrich, Andreas Heinemann-Grüder, and Arend Wellmann ''Die Spezialisten: Deutsche Naturwissenschaftler und Techniker in der Sowjetunion nach 1945'' (Dietz, 1992, 2001) ISBN 3320017888 * Bernstein, Jeremy and David Cassidy ''Bomb Apologetics: Farm Hall, August 1945'', ''[[Physics Today]]'' Volume 48, Issue 8, Part I, 32-36 (1995) * Beyerchen, Alan ''What We Know About Nazism and Science'', ''Social Research'' Volume 59, Number 3, 615—641 (1992) * Bethe, Hans A. ''The German Uranium Project'', ''Physics Today'' Volume 53, Issue 7, 34-36 * Cassidy, David C. ''Heisenberg, German Science, and the Third Reich'', ''Social Research'' Volume 59, Number 3, 643—661 (1992) * Cassidy, David C. ''Uncertainty: The Life and Science of Werner Heisenberg'' (Freeman, 1992) * Cassidy, David C. ''A Historical Perspective on Copenhagen'', ''Physics Today'' Volume 53, Issue 7, 28 (2000). See also ''Heisenberg’s Message to Bohr: Who Knows'', ''Physics Today'' Volume 54, Issue 4, 14ff (2001), individual letters by Klaus Gottstein, Harry J. Lipkin, Donald C. Sachs, and David C. Cassidy. * Eckert, Michael ''Werner Heisenberg: controversial scientist'' physicsweb.org [http://physicsworld.com/cws/article/print/3462 (2001)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120119013527/http://physicsworld.com/cws/article/print/3462 |date=19 студзеня 2012 }} * Heisenberg, Werner ''Die theoretischen Grundlagen für die Energiegewinnung aus der Uranspaltung'', Zeitschrift für die gesamte Natruwiessenschaft'', Volume 9, 201—212 (1943). See also the annotated English translation: ''Document 95. Werner Heisenberg. The Theoretical Basis for the Generation of Energy from Uranium Fission [February 26, 1942]'' in Hentschel, Klaus (editor) and Ann M. Hentschel (editorial assistant and translator) ''Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources'' (Birkhäuser, 1996) 294—301. * Heisenberg, Werner, introduction by David Cassidy, translation by William Sweet ''A Lecture on Bomb Physics: February 1942'', ''[[Physics Today]]'' Volume 48, Issue 8, Part I, 27-30 (1995) * Hentschel, Klaus ''The Metal Aftermath: The Mentality of German Physicists 1945—1949'' (Oxford, 2007) * Hoffmann, Dieter ''Zwischen Autonomie und Anpassung: Die Deutsche Physikalische Gesellschaft im Dritten Reich'', ''Max-Planck-Institut für Wissenschafts Geschichte Preprint 192'' [http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/Preprints/P192.PDF (2001)] * Hoffmann, Dieter and Mark Walker ''The German Physical Society Under National Socialism'', ''[[Physics Today]]'' 57(12) 52-58 (2004) * Hoffmann, Dieter ''Between Autonomy and Accommodation: The German Physical Society during the Third Reich'', ''Physics in Perspective'' 7(3) 293—329 (2005) * Hoffmann, Dieter and Mark Walker ''Zwischen Autonomie Und Anpassung'', ''Physik Journal'' Volume 5, Number 3, 53-58 (2006) * Hoffmann, Dieter and Mark Walker ''Peter Debye: «A Typical Scientist in an Untypical Time»'' Deutsche Physikalische Gesellschaft [http://www.dpg-physik.de/gliederung/fv/gp/debye_en.html (2006)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090123114626/http://www.dpg-physik.de/gliederung/fv/gp/debye_en.html |date=23 студзеня 2009 }} * Hoffmann, Dieter and Mark Walker (editors) ''Physiker Zwischen Autonomie Und Anpassung'' (Wiley-VCH, 2007) * Karlsch Rainer ''Hitlers Bombe. Die geheime Geschichte der deutschen Kernwaffenversuche.'' (Dva, 2005) * Karlsch, Rainer and Heiko Petermann ''Für und Wider «Hitlers Bombe» (Waxmann, 2007) * Krieger, Wolfgang ''The Germans and the Nuclear Question'' German Historical Institute Washington, D.C., Occasional Paper No. 14 (1995) * [[Паш, Борис|Pash, Boris T.]] ''The Alsos Mission'' (Award, 1969) * Powers, Thomas ''Heisenberg’s War: The Secret History of the German Bomb'' (Knopf, 1993) * Renneberg, Monika and Mark Walker ''Science, Technology and National Socialism'' (Cambridge, 1994, first paperback edition 2002) * Rhodes, Richard ''The Making of the Atomic Bomb'' (Simon and Schuster, 1986) * Rose, Paul Lawrence, ''Heisenberg and the Nazi Atomic Bomb Project: A Study in German Culture'' (California, 1998). For a critical review of this book, please see: Landsman, N. P. ''Getting even with Heisenberg'', ''Studies in History and Philosophy of Modern Physics'' Volume 33, 297—325 (2002). * Schaaf, Michael ''Heisenberg, Hitler und die Bombe. Gespraeche mit Zeitzeugen.'' (GNT-Verlag, 2001) * Schumann, Erich ''Wehrmacht und Froschung'' in Richard Donnevert (editor) ''Wehrmact und Partei'' second expanded edition, (Barth, 1939) 133—151. See also the annotated English translation: ''Document 75. Erich Schumann: Armed Forces and Research [1939]'' in Hentschel, Klaus (editor) and Ann M. Hentschel (editorial assistant and translator) ''Physics and National Socialism: An Anthology of Primary Sources'' (Birkhäuser, 1996) 207—220. * Sime, Ruth Sime ''From Exceptional Prominence to Prominent Exception: Lise Meitner at the Kaiser Wilhelm Institute for Chemistry'' [http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/KWG/Ergebnisse/Ergebnisse24.pdf Ergebnisse 24] Forschungsprogramm ''Geschichte der Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft im Nationalsozialismus'' (2005). * Ruth Lewin Sime ''The Politics of Memory: Otto Hahn and the Third Reich'', Physics in Perspective'' Volume 8, Number 1, 3-51 (2006). Sime is retired from teaching chemistry at Sacramento City College. * Walker, Mark ''National Socialism and German Physics'', ''Journal of Contemporary Physics'' Volume 24, 63-89 (1989) * Walker, Mark ''Heisenberg, Goudsmit and the German Atomic Bomb'', ''Physics Today'' Volume 43, Issue 1, 52-60 (1990) * Walker, Mark ''Nazi Science: Myth, Truth, and the German Atomic Bomb'' (Perseus, 1995) * Walker, Mark ''German Work on Nuclear Weapons'', ''Historia Scientiarum; International Journal for the History of Science Society of Japan'', Volume 14, Number 3, 164—181 (2005) * Walker, Mark ''Eine Waffenschmiede? Kernwaffen- und Reaktorforschung am Kaiser-Wilhelm-Institut für Physik'', ''Forschungsprogramm «Geschichte der Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft im Nationalsozialismus»'' [http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/KWG/Ergebnisse/Ergebnisse26.pdf Ergebnisse 26] (2005) * Mark Walker ''Otto Hahn: Responsibility and Repression'', ''Physics in Perspective'' Volume 8, Number 2, 116—163 (2006). Mark Walker is Professor of History at Union College in Schenectady, New York. </div> == Спасылкі == * [http://militera.lib.ru/research/abomb/03.html Иойрыш Абрам Исаакович, Морохов Игорь Дмитриевич, Иванов Сергей Кузьмич. А-бомба] * [http://ynik.info/2008/05/02/chudooruzhie_tretego_rejjkha.html Антон ПЕРВУШИН.Чудо-оружие третьего рейха] * [http://www.expert.ua/articles/12/0/490 Ядерный приоритет нацистов] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081016112949/http://www.expert.ua/articles/12/0/490 |date=16 кастрычніка 2008 }} * [http://www.inauka.ru/analysis/article64377.html Александр Волков: СЕКРЕТЫ ЯДЕРНЫХ ДОСЬЕ. В ПОИСКАХ ПРОПАВШЕГО ОРУЖИЯ] * [http://labazov.livejournal.com/88567.html У Гитлера была атомная бомба?] * [http://nba.nbi.dk/papers/introduction.htm (February 2002) Aaserud, Finn. ''Release of documents relating to 1941 Bohr-Heisenberg meeting''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121021120546/http://www.nba.nbi.dk/papers/introduction.htm |date=21 кастрычніка 2012 }} {{ref-en}} * GlobalSecurity.org ''[http://www.globalsecurity.org/wmd/world/germany/nuke.htm German Special Weapons]'' {{ref-en}} * [http://nba.nbi.dk/release.html Niels Bohr Archive ''Release of documents relating to 1941 Bohr-Heisenberg meeting'']{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121217055432/http://nba.nbi.dk/release.html |date=17 снежня 2012 }} (6 February 2002) {{ref-en}} * [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=warfare/German%20Atomic%20Bomb%20Program (June 2008) Annotated bibliography on the German atomic bomb project from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170608004040/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=warfare%2FGerman%20Atomic%20Bomb%20Program |date=8 чэрвеня 2017 }} {{ref-en}} * Walker, Mark [http://www.pbs.org/wgbh/nova/hydro/close.html ''Nazi’s & the Bomb''] from [[Public Broadcasting Service]] {{ref-en}} {{Атамныя праекты сярэдзіны XX стагоддзя}} [[Катэгорыя:Ядзерная зброя]] [[Катэгорыя:Гісторыя фізікі]] [[Катэгорыя:Нямецкая ядзерная праграма| ]] [[Катэгорыя:Навука ў Германіі]] eie5yckckpjlf7eapals7pwo3xdsaut Міжнародны саюз архітэктараў 0 177058 5164187 4844613 2026-07-10T12:01:58Z Emilia Noah 155537 /* Спасылкі */ 5164187 wikitext text/x-wiki «'''Міжнародны саюз архітэктараў'''» ( МСА ) ({{lang-en|International Union of Architects ( UIA )}}) — інтэрнацыянальная няўрадавая арганізацыя, якая ў наш час МСА налічвае 124 нацыянальных [[архітэктура|архітэктурных]] секцый, членамі якіх з'яўляюцца больш за мільён [[архітэктар]]аў з розных краін свету<ref>[http://www.proplex.ru/about/news/?news=65 1 ОКТЯБРЯ — ВСЕМИРНЫЙ ДЕНЬ АРХИТЕКТУРЫ // PROPLEX — Австрийские оконные технологии<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. == Гісторыя, задачы, структура МСА == У [[верасень|верасні]] [[1946]] года ў сталіцы [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] [[горад]]зе [[Лондан]]е адбылася міжнародная нарада архітэктараў, сярод якіх былі і [[дэлегат]]ы з [[СССР|Савецкага Саюза]]. На гэтым паседжанні, практычна аднагалосна, было прынята рашэнне аб стварэнне «Міжнароднага саюза архітэктараў». Афіцыйна арганізацыя была зарэгістравана ў горадзе [[Лазана]] ([[Швейцарыя]]) у [[1948]] годзе. Паводле [[ВСЭ]], мэтай арганізацыі з'яўляецца стварэнне спрыяльных умоў жыцця людзей і барацьба за павышэнне мастацкіх, функцыянальных і інжынерна-тэхнічных якасцей твораў архітэктуры<ref>{{З|ВСЭ|спасылка=http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00046/76800.htm|загаловак=Международный союз архитекторов|выданне=3-е}} <!-- Заголовок добавлен ботом --></ref>. Вышэйшым органам «Міжнароднага саюза архітэктараў» з'яўляецца Генеральная асамблея МСА, якая склікаецца раз у два гады. Генасамблея абірае Выканаўчы камітэт МСА. МСА мае кансультатыўны статус пры [[ЮНЕСКА]] і [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|Арганізацыі Аб'яднаных Нацый]], падтрымлівае пастаянныя сувязі са [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя]]. Дзеючы [[прэзідэнт]] «Міжнароднага саюза архітэктараў» — Альбер Дзюблер з [[Францыя|Францыі]]. Генеральны сакратарыят МСА знаходзіцца ў [[Парыж]]ы ([[Францыя]]). == Гл. таксама == * [[Саюз архітэктараў]]. * [[Сусветны дзень архітэктуры]] — заснаваны МСА ў 1985 годзе. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commonscat|International Union of Architects}} * {{Афіцыйны сайт}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1948 годзе]] [[Катэгорыя:Творчыя аб’яднанні|Архітэктары]] [[Катэгорыя:Архітэктура]] [[Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі|Архітэктары]] nalkvugmtypehc7wttlf44ie7ad9pzu Падствольны гранатамёт 0 185521 5164380 4742284 2026-07-11T04:16:00Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164380 wikitext text/x-wiki [[File:M16a2m203 afmil.jpg|thumb|Штурмавая вінтоўка [[M16]]A2 з замацаваным гранатамётам]] '''Падство́льны гранатамё́т''' — [[гранатамёт]], выкананы ў выглядзе дадатковага вузла, што ўсталёўваецца на ручную зброю, звычайна — на [[Аўтамат (зброя)|аўтамат]]. Падствольны гранатамёт выкарыстоўваецца для знішчэння жывой сілы праціўніка і небраніраванай тэхнікі. У якасці зарадаў да яго выкарыстоўваюцца адмысловыя боепрыпасы (гранатамётныя стрэлы), якія аб'ядноўваюць у адным корпусе [[граната|гранату]] і кідальны зарад, які размяшчаецца ў [[гільза|гільзе]] . Для вядзення агню гранатамёт мацуецца на аўтамат пад ствалом апошняга (адсюль — назва ''«падствольны»'') . Спускавыя і прыцэльныя прыстасаванні разлічаны на выкананне стрэлу левай рукой (правая трымае аўтамат за асноўную дзяржальню кіравання агнём)<ref>[http://weapon.at.ua/load/214-1-0-651 30-мм ружейный гранатомёт Gewehrgranatgerät / Schiessbecher (Германия) — Арсенал — Энциклопедия оружия. Огнестрельное стрелковое оружие. Оружие поддержки]</ref><ref>{{Cite web |url=http://world.guns.ru/grenade/gl06-r.htm |title=Современное стрелковое оружие — гранатомёт M79<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2009-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090323095129/http://world.guns.ru/grenade/gl06-r.htm |archivedate=2009-03-23 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://world.guns.ru/grenade/gl00-r.htm Современное стрелковое оружие — Гранатомёты — винтовочные, подствольные, противотанковые] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312065020/http://world.guns.ru/grenade/gl00-r.htm |date=2009-03-12 }}</ref><ref>[http://www.podrobnee.ru/microuho/referat.php?url=microuho/disk1/Military%20Science/6.htm Анализ и обобщение данных об особенностях использования гранатомётов в локальных войнах и региональных конфликтах]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[http://www.army.lv/?s=2743&id=4667 Из опыта современной малой войны — Army.lv] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090523200913/http://army.lv/?s=2743&id=4667 |date=23 мая 2009 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.military.com/forums/0,15240,79595,00.html |title=Infantry Squad Tactics |access-date=13 верасня 2021 |archive-date=30 чэрвеня 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630090329/http://www.military.com/forums/0,15240,79595,00.html |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Агнястрэльная зброя]] [[Катэгорыя:Гранаты]] [[Катэгорыя:Гранатамёты]] 01ioh9amc1v0by8ooi6pou50kyeyxsm Дзіна Буцаці 0 187462 5164302 3560590 2026-07-10T20:41:17Z Rotondus 11765 /* Спасылкі */ дапаўненне 5164302 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік |Імя = Дзіна Буцаці |Арыгінал імя = {{lang-it|Dino Buzzati Traverso}} |Выява = |Шырыня = |Апісанне выявы = |Род дзейнасці = пісьменнік, {{журналіст|Італіі}}, мастак |Гады актыўнасці = |Кірунак = |Жанр = |Мова твораў = |Вікісховішча = |Вікікрыніца = }} '''Дзі́на Буца́ці''' ({{lang-it|Dino Buzzati}}; {{ДН|16|10|1906}} — {{ДС|28|1|1972}}) — [[Італія|італьянскі]] пісьменнік, журналіст і мастак. Адзін з майстроў апавядання ў італьянскай і еўрапейскай літаратуры XX стагоддзя. == Біяграфічныя звесткі == Буцаці нарадзіўся ў [[Белуна]] на віле, дзе яго заможная [[мілан]]ская сям’я праводзіла летнія месяцы. Быў трэцім з чатырох дзяцей. Яго малодшы брат Адрыяна стаў славутым генетыкам. Бацька, Джуліа Чэзарэ, паходзіў са старой белунскай дынастыі. Маці Альба Мантавані (дачка пісьменніка Дзіна Мантавані) была [[венецыя]]нкай і належала да дынастыі венецыянскіх [[дож]]аў Бадоэр Партэчыпацыа. Буцаці вельмі любіў музыку (навучаўся іграць на [[фартэпіяна]] і [[скрыпка|скрыпцы]]), маляванне і горы. Гэтыя захапленні і сфарміравалі шматбаковы талент пісьменніка. З юнацтва жыў у Мілане, дзе наведваў юрыдычны факультэт, каб задаволіць жаданне бацькі бачыць яго адвакатам. У [[1928]] годзе, незадоўга да заканчэння навучання, уладкаваўся практыкантам у рэдакцыю газеты «''Corriere della Sera''», дзе пазней працаваў карэспандэнтам. У гэтым жа годзе завяршыў навучанне. У [[1935]] і [[1936]] гадах Буцаці займаўся штомесячным літаратурным дадаткам да газеты. У гэтыя гады Буцаці пачынае пісаць свае славутыя кароткія апавяданні, некаторыя з іх публікуючы ў «''Corriere della Sera''». Разам з пісьменніцкай дзейнасцю Буцаці працягвае займацца і дзейнасцю журналісцкай. == Творчасць == У [[1933]] годзе выйшаў яго першы раман «''Bàrnabo delle montagne''» («Барнаба з гор»), а праз два гады «''Il segreto del Bosco Vecchio''» («Таямніца Боска Векіа»). Паводле абодвух раманаў італьянскімі рэжысёрамі былі зняты кінафільмы: першы экранізаваў [[Марыа Брэнта]] ў [[1994]] годзе, другі [[Эрмана Ольмі]] ў [[1993]]. Найвялікшы поспех [[1939]] года — раман «''Il deserto dei Tartari''» («Татарская пустыня»), паводле якога рэжысёр [[Валерыа Дзурліні]] зняў аднайменны фільм. У 1942 годзе выйшаў зборнік апавяданняў «Сямёра пасланцоў». У гэтых творах адчуваецца рэха філасофіі ([[К. Ясперс]]а, [[М. Хайдэгер]]а, [[Ж. П. Сартр]]а) і рэальнасці часоў 2-й сусветнай вайны. Зацікаўленасць экзістэнцыяльнымі пытаннямі, сувязь з праблематыкай твораў [[Ф. Кафка|Ф. Кафкі]] адчувальныя ў зборніках апавяданняў «Страх у Ла Скала» (1949), «Падзенне Баліверны» (1954), «60 апавяданняў» (1958), аповесці «Павялічаны партрэт» (1960) і інш. Аўгар кніг для дзяцей, п’ес, оперных лібрэта. Выбраныя [[эсэ]] змешчаныя ў зборніку «''Cronache terrestri''» («Зямныя кронікі»). Займаўся жывапісам і мастацкай крытыкай. Непакой, адчуванне абсурднасці існавання і подыху смерці — асноўныя рысы светапогляду яго персанажаў. Падзеі, на першы погляд рэальныя, у творах пісьменніка захоўваюць элемент фантастычнага, ірэальнага. Частым героем літаратурных твораў Буцаці з’яўляецца менавіта лёс, усемагутны і неасяжны, часта здзеклівы. Нават творы пра каханне закранаюць непрадказальнасць фатуму. Творчасць Дзіна Буцаці адносіцца да фантастычнага жанру, а таксама выяўляе блізкасць да жанру літаратуры жахаў. {{зноскі}} == Літаратура == * ''Логіш С. В.'' Буцаці // {{Крыніцы/БЭ|3}} == Спасылкі == * [https://litaratura.org/chytalnya?artid=119 Нешта здарылася] ў перакладзе [[Сяргей Шупа|Сяргея Шупы]] * [http://www.buzzati.it Сайт таварыства Дзіна Буцаці]{{ref-it}} * {{imdb name|0125635|Дзіна Буцаці}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Буцаці Дзіна}} [[Катэгорыя:Італьянскамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Італіі]] [[Катэгорыя:Драматургі Італіі]] [[Катэгорыя:Журналісты Італіі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Італіі]] [[Катэгорыя:Памерлі ад раку падстраўнікавай залозы]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Стрэга]] o31vlb9s6votr67it0z4eiqqxcxoxi7 Палявая лінгвістыка 0 190378 5164425 5089904 2026-07-11T08:03:46Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164425 wikitext text/x-wiki '''Палявая лінгвістыка''' — гэта падраздзел [[лінгвістыка|лінгвістыкі]], які аб'ядноўвае ў сябе комплекс лінгвістычных метадаў, накіраваных, на самастойнае творчае вывучэнне і апісанне жывой мовы, якая не з'яўляецца роднай для даследчыка, на аснове зносін з носьбітамі вывучаемай мовы. == Спасылкі == * [http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/POLEVAYA_LINGVISTIKA.html Палявая лінгвістыка] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20121116183313/http://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/POLEVAYA_LINGVISTIKA.html |date=16 лістапада 2012 }} //Энцыклапедыя Кругасвет [[Катэгорыя:Раздзелы лінгвістыкі]] o10w2sqpyvp2u2vr4lwh5iigtonuhbo Нябесная сотня 0 191815 5164204 5137062 2026-07-10T13:09:51Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164204 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}} {{нейтральнасць}} {{External media||align=right ||video1=[http://www.radiosvoboda.org/content/article/25270798.html Доказ: выкарыстанне аўтаматаў і снайперскай зброі супраць мірных не ўзброеных грамадзян Еўрамайдана дзяржаўнымі служачымі (жоўтыя павязкі, камуфляж з маскамі, без шаўронаў і пагонаў, на спінах надпіс «Беркут»)] ||video2=[http://www.youtube.com/watch?v=PzGgveDNhhU Доказ: у мірных і ня ўзброеных грамадзян Еўрамайдана страляюць з агнястрэльнай зброі дзяржаўныя служачыя МУС Украіны] }} '''Спіс загінулых удзельнікаў [[Еўрамайдан]]а''', '''Нябесная сотня''' ({{lang-ua|Небесна сотня}})<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=sINSTpBmCLo&feature=youtu.be «Небесна Сотня» (на «youtube»)] {{ref-uk}}</ref><ref>[http://news.bigmir.net/ukraine/795271-Nebesnaja-sotnja-Majdana--v-Kieve-poprocshalis--s-pogibshimi «Небесная сотня Майдана: в Киеве попрощались с погибшими» — сайт ООО «ДИДЖИТАЛ ВЕНЧЕЗ»] {{ref-ru}}</ref> <ref>[http://www.trust.ua/news/91667-1930-na-5-kanale-telemarafon-nebesnaya-sotnya.html 19.30. на «5 канале» телемарафон «Небесная сотня»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140227182410/http://www.trust.ua/news/91667-1930-na-5-kanale-telemarafon-nebesnaya-sotnya.html |date=27 лютага 2014 }} {{ref-ru}}</ref><ref>[http://www.buro247.ua/media/tv/5-kanal-provedet-telemarafon-pamyati-nebesnoy-sotn.html 5 канал проведет телемарафон памяти «Небесной сотни»] {{ref-ru}}</ref> — пералік удзельнікаў акцый [[пратэст]]у ва [[Украіна|Украіне]] ў снежні 2013 — лютым 2014 г., [[Публіка|публічна]] названы «Нябеснай сотняй», [[Герой Украіны|Героі Украіны]] (пастанова № 4213, [[Вярхоўная Рада Украіны]])<ref>[http://oko-planet.su/politik/newsday/232006-rada-poruchila-prisvoit-pogibshim-na-maydane-zvanie-geroy-ukrainy.html Рада поручила присвоить погибшим на Майдане звание «Герой Украины»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140308071424/http://oko-planet.su/politik/newsday/232006-rada-poruchila-prisvoit-pogibshim-na-maydane-zvanie-geroy-ukrainy.html |date=8 сакавіка 2014 }} {{ref-ru}}</ref>. У гэты спіс уваходзяць цывільныя асобы, якія мелі непасрэдныя адносіны да [[Еўрамайдан]]а. Прозвішчы прыведзены ў [[Храналогія|храналагічным]] парадку. [[Беркут (спецпадраздзяленне)|Спецпадраздзяленне «Беркут»]] да ліквідацыі меў сваіх [[снайпер]]аў<ref>[http://tsn.ua/kyiv/snayperi-kiyivskogo-berkut-ohoronyayut-svoyu-bazu-z-balkoniv-ta-dahiv-susidnih-zhilih-budinkiv-335716.html Снайпери київського «Беркуту» охороняють свою базу з балконів та дахів сусідніх житлових будинків — сайт «TCH.ua»] {{ref-uk}}</ref>. Перыядычна прадстаўнікі [[МУС Украіны]] адстрэльвалі актывістаў «[[Еўрамайдан]]а» баявымі [[патрон]]амі з ваеннай [[Агнястрэльная зброя|агнястрэльнай зброі]] з дахаў [[Украіна, гасцініца, Кіеў|гасцініцы «Украіна»]], з боку гатэля «Казацкі» на [[Міхайлаўская вуліца (Кіеў)|вул. Міхайлаўская]]<ref>[http://espreso.tv/new/2014/02/20/po_maydanivcyam_strilyaye_snayper_bilya_hotelyu_kozackyy_pyat_trupiv По майданівцям стріляє снайпер. Біля готелю «Козацький» п’ять трупів (20-02-2014) — сайт «Espreso.tv»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140225010404/http://espreso.tv/new/2014/02/20/po_maydanivcyam_strilyaye_snayper_bilya_hotelyu_kozackyy_pyat_trupiv |date=25 лютага 2014 }} {{ref-uk}}</ref>, з дахаў дамоў 4-6 паверха<ref>[http://pravda.if.ua/news-49662.html Двох мітингувальників вбили вогнепальною зброєю снайпери! — сайт «Правда.if.ua»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140225044313/http://pravda.if.ua/news-49662.html |date=25 лютага 2014 }} {{ref-uk}}</ref> ў [[Кіеў|Кіеве]] і т.п.<ref>[http://www.fm-tv.ru/main_news/42136/view/ В интернет выложили разговор вероятных снайперов по рации в Киеве (ЗАПИСЬ) — 21 февраля 2014] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140301033741/http://www.fm-tv.ru/main_news/42136/view/ |date=1 сакавіка 2014 }} {{ref-ru}}</ref> (выкарыстоўвалі [[Снайперская вінтоўка|снайперскую вінтоўку]] Дзегцярова калібра 7.62 мм і на аснове аналізу шароў ў загінулых таксама ўжывалася [[снайпер]]ская [[вінтоўка]] нямецкай вытворчасці, колькасць якіх 16 штук сярод [[Службовая зброя|табельнай зброі]] сілавых структур [[Украіна|Украіны]]; ў загінулых [[Ідэнтыфікацыя|ідэнтыфікавана]] спецыяльныя ''сталёвыя'' кулі тыпу «[[Блонда, куля|блонда]]» і [[снайпер]]скія ''бронзавыя'' кулі 12 калібра тыпу «[[Блонда, куля|блонда]]»<ref>[http://espreso.tv/new/2014/01/22/likari_pidtverdyly_scho_odnoho_iz_protestuvalnykiv_vbyv_snayper Лікарі підтвердили, що одного із протестувальників вбив снайпер — сайт «Еспресо. TV»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140225095033/http://espreso.tv/new/2014/01/22/likari_pidtverdyly_scho_odnoho_iz_protestuvalnykiv_vbyv_snayper |date=25 лютага 2014 }} {{ref-ru}}</ref>; снайперскія вінтоўкі [[Швецыя|шведскай]] вытворчасці з ''тытанавымі'' патронамі здольнымі прабіць бронекамізэльку<ref>[http://galinfo.com.ua/news/155235.html Снайпери були озброєні шведськими гвинтівками з титановими набоями]</ref>, снайперскія «[[Экспансіўная куля|экспансіўныя кулі]]» у выглядзе «кветкі» забароненыя [[Гаагская канвенцыя і дэкларацыя 1899, 1907|Гаагскай канвенцыяй з 1907 года]]<ref>[http://www.charter97.org/ru/news/2014/2/26/88277/ Медика-волонтера Майдана ранили запрещенной пулей]</ref><ref>[http://lenta.te.ua/other/2014/02/26/11268.html Жительница Тернопольщины Олеся Жуковская показала известной писательницы свою снайперскую пулю]</ref>; [[пісталет Макарава]] калібра 9 мм, [[Аўтамат Калашнікава|аўтаматы Калашнікава]]<ref>[http://piter.tv/event/majdan_v_kieve_poslednie_novosti_video_onlajn_0/ Майдан в Киеве последние новости: видео онлайн, фото погибших, снайперы стреляют по людям — сайт «Интернет-телевидение „Piter.TV“»] {{ref-ru}}</ref>, [[Граната|гранаты]]<ref>[http://www.wz.lviv.ua/news/54233 «Беркут» кидає гранати з даху прямо в натовп (18 лютого 2014) — сайт: ЗАТ "Видавничий дім «Високий Замок»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140222120411/http://www.wz.lviv.ua/news/54233 |date=22 лютага 2014 }} {{ref-uk}}</ref><ref>[http://www.032.ua/news/477147 Беркут з даху на вул. Шовковичній кидає гранати просто в натовп (ФОТО, ВІДЕО)] {{ref-uk}}</ref><ref>[http://ipress.ua/video/berkut_z_dahiv_budynkiv_kydaie_u_natovp_shumovi_granaty_47290.html «Беркут» з дахів будинків кидає у натовп шумові гранати] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140223153931/http://ipress.ua/video/berkut_z_dahiv_budynkiv_kydaie_u_natovp_shumovi_granaty_47290.html |date=23 лютага 2014 }} {{ref-uk}}</ref> напрыклад «[[РГД-5]]». [[Дзяржаўны служачы|дзяржаўныя служачыя]] стралялі ва ўдзельнікаў «[[Еўрамайдан]]а» таксама з [[Вінтоўка|вінтовак]]<ref>[http://kontrakty.ua/article/72811 О чем говорят этим утром. Четверг, 23 января (видео)]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}}</ref>; цэлілі ў [[вочы]], [[Галава|галаву]], у [[сэрца]] з мэтай толькі [[забойства]] [[Дэманстрацыя, публічнае мерапрыемства|дэманстрантаў]]<ref>[http://www.62.ua/article/459079 В Киеве активиста Евромайдана убили выстрелом в сердце (22.01.2014)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140224053456/http://www.62.ua/article/459079 |date=24 лютага 2014 }} {{ref-ru}}</ref><ref>[http://lb.ua/news/2014/02/20/256185_aktivistov_prosyat_vihodit.html Активистов просят не выходить за территорию баррикад — «там могут застрелить»: сайт «LB.ua»] {{ref-ru}}</ref><ref>[http://society.lb.ua/accidents/2014/02/20/256200_snayperi_pritselno_strelyayut_sheyu.html Снайперы прицельно стреляют в шею и грудь, — активисты (20 февраля 2014) — сайт «LB.ua»] {{ref-ru}}</ref> — адпаведна характэрных [[Рана|раненняў]] на [[труп]]ах [[мітынг]]оўцаў; з’яўляецца закатаваныя ад [[Катаванні|катаванняў]], і памерлыя ад [[Рана|ран]])<ref>[http://gazeta.ua/articles/np/_odnogo-z-zagiblih-u-kiyevi-vbili-zi-snajperskoyi-gvintivki-drugogo-z-pistoleta-makarova/537773 «Одного з загиблих у Києві вбили зі снайперської гвинтівки, другого — з пістолета Макарова» (22 січня 2014) — сайт «Gazeta.ua»]</ref><ref>[http://www.unian.ua/politics/875265-odnogo-z-zagiblih-sogodni-zastreliv-snayper-drugogo-vbili-z-pistoleta-likari.html «Одного з загиблих сьогодні застрелив снайпер, другого вбили з пістолета — лікарі» (22.01.2014) — сайт: інформаційне агенство УНІАН]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140223090601/http://www.firstnews.ru/news/id642343-aktivisty-evromaydana-poymali-snaypera/ Активисты Евромайдана поймали снайпера (20.02.2014) — сайт ЗАО «Фест Ньюс»] {{ref-ru}}</ref><ref>[http://news.eizvestia.com/news_politics/full/775-berkut-provodil-nochnoj-shturm-evromajdana-pod-prikrytiem-gruppy-snajperov «Беркут» проводил ночной штурм Евромайдана под прикрытием группы снайперов (11.12.2013) — сайт «Экономические известия»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140225000959/http://news.eizvestia.com/news_politics/full/775-berkut-provodil-nochnoj-shturm-evromajdana-pod-prikrytiem-gruppy-snajperov |date=25 лютага 2014 }}</ref><ref>[http://vesti.md/?mod=news&id=25640 Евромайдан: на крыше Украинского дома найдены гильзы и патроны (26 Янв 2014) — сайт «Вести. Мд»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140228125848/http://vesti.md/?mod=news&id=25640 |date=28 лютага 2014 }}</ref><ref>[http://rus952.blogspot.com/2014/02/blog-post_1611.html Турчинова ранили прямо на сцене Евромайдана — стрелял снайпер (19 февраля 2014)] {{ref-ru}}</ref>. [[МУС Украіны]] не хавае ад [[СМІ]] выкарыстання [[Агнястрэльная зброя|агнястрэльнай зброі]] «на паражэнне» супраць [[Дэманстрацыя, публічнае мерапрыемства|дэманстрантаў]] «[[Еўрамайдан]]а»<ref>[http://lb.ua/news/2014/02/20/256285_zaharchenko_podpisal_prikaz_vidache.html Захарченко подписал приказ о выдаче боевого оружия силовикам (20 февраля 2014) — сайт «LB.ua»] {{ref-ru}}</ref>. 21 лютага 2014 г. афіцыйная ўлада Украіны [[Дэ-юрэ|юрыдычна]] прызнала [[пацярпелы]]мі загінулых, якія [[мітынг]]авалі на «[[Еўрамайдан]]е»<ref>[http://lb.ua/news/2014/02/21/256541_rada_ustanovila_pomoshch_semyam.html Рада установила помощь семьям погибших активистов (21 февраля 2014, 18:27) — сайт «LB.ua»] {{ref-ru}}</ref>. Па словах старэйшага навуковага супрацоўніка Інстытута дзяржавы і права [[Нацыянальная акадэмія навук Украіны|Нацыянальнай акадэміі навук Украіны]] Мікалая Сірыя «''Міністэрства ўнутраных спраў ужыло зброю супраць пратэстуючых незаконна''»<ref>[http://www.radiosvoboda.org/content/article/25272750.html МВС застосовувало зброю проти протестувальників незаконно — юрист (21.02.2014) — сайт «Радіо Свобода»] {{ref-ru}}</ref>. == Спіс загінулых да 18 лютага == {| class="wikitable" |- ! style="width:2%;"| № ! style="width:24%;"| Прозвішча, імя,<br /> імя па бацьку ! style="width:29%;"| Пра асобу ! style="width:9%;"| Дата смерці ! style="width:35%;"| Акалічнасці смерці |- |1 |{{Сцяг|Украіна}} '''Мазурэнка Павел''' || 41 год, наведваў [[мітынг]] на [[Еўрамайдан]]а || 22 снежня 2013 || Быў збіты ахоўнікамі на даху гандлёвага дома ў Кіеве, за «[[Еўрамайдан]]». 20 снежня адмовіўся ад шпіталізацыі хуткай дапамогай. Памёр 22 снежня ў рэанімацыі Кіеўскай гарадской клінічнай бальніцы № 12 ад двухбаковай [[пнеўманія|пнеўманіі]]. |- |2 |{{Сцяг|Украіна}} '''Вярбіцкі Юрый Тарасавіч''' || Працаваў у аддзеле сейсмічнасці Карпацкага аддзялення Інстытута геафізікі [[НАН Украіны]] ў Львове || 21/22 студзеня 2014 || Выкрадзены невядомымі з Александроўскай бальніцы разам з актывістам Ігарам Луцэнкам раніцай 21 студзеня 2014 г. Яго цела было знойдзена 22 студзеня ў ваколіцах вёскі Гнедзіна Барыспальскага раёна [[Кіеўская вобласць|Кіеўскай вобласці]] са слядамі катаванняў. Па сведчаннях Рамана Вярбіцкага, сябра Юрыя, пры апазнанні было відавочна, што ногі перабітыя — відаць былі косткі, уся [[спіна]] была сіняя, твар разбіты, рэбры тырчалі з правага боку са скуры. Афіцыйнай прычынай смерці прызнана дактарамі бальніцы «пераахаладжэнне». |- |3 |{{Сцяг|Украіна}} '''Нігаян Сяргей Гагікавіч''' || Нарадзіўся і жыў у вёсцы Березнуватівка [[Днепрапятроўская вобласць|Днепрапятроўскай вобласці]]. Яго [[сям'я]] пераехала ва Украіну, ратуючыся ад вайны ў [[Нагорны Карабах|Нагорным Карабаху]]. Займаўся [[лёгкая атлетыка|лёгкай атлетыкай]] і [[ўсходныя адзінаборства|ўсходнімі адзінаборствамі]], два курсы правучыўся ў Днепрадзяржынскім каледжы фізічнага выхавання. На «[[Еўрамайдан]]» прыехаў 8 снежня 2013 г., быў задзейнічаны ў ахове «Еўрамайдана». || 22 студзеня 2014 || Загінуў у час штурму на [[Вуліца Міхаіла Грушэўскага, Кіеў|вуліцы Грушэўскага]]. Атрымаў тры агнястрэльныя раненні карцеччу — у [[Галава|галаву]], шыю і грудзі. |- |4 |{{Сцяг|Беларусь}} '''[[Міхаіл Міхайлавіч Жызнеўскі]]''' || Грамадзянін [[Беларусь|Беларусі]], ураджэнец г. [[Гомель|Гомеля]], адкуль пераехаў ва Украіну ў [[2005]] годзе. У апошні час жыў і працаваў у Кіеве і г. [[Белая Царква]] ([[Кіеўская вобласць]]). Быў удзельнікам нацыяналістычнай арганізацыі «[[УНА-УНСО]]». Уваходзіў у самаабарону Еўрамайдана. || [[22 студзеня]] [[2014]] г. || Загінуў у час [[штурм]]у на [[Вуліца Міхаіла Грушэўскага, Кіеў|вуліцы Грушэўскага]] ў Кіеве ад скразнога стрэлу ў [[сэрца]] паляўнічай [[куля]]й. |- |5 |{{Сцяг|Украіна}} '''Сенік Раман Фёдаравіч''' || Родам з [[Львоўская вобласць|Львоўшчыны]], апошнія гады жыў у горадзе Турка. || 25 студзеня 2014 || Памёр у кіеўскай бальніцы. У час штурму 22 студзеня 2014 г. на вуліцы Грушэўскага атрымаў цяжкае [[Агнястрэльная рана|агнястрэльнае раненне]] ў [[плячо]]. [[Куля]] захрасла ў [[лёгкія|лёгкіх]], руку з раздробненай косткай прыйшлося [[ампутацыя|ампутаваць]], арганізм страціў больш за 3,5 літраў крыві. |- |6 |{{Сцяг|Украіна}} '''Калыняк Багдан Міхайлавіч''' || 52 гады, родам з [[Каламія|Каламіі]] ([[Івана-Франкоўская вобласць]]) || 28 студзеня 2014 || Памёр у шпіталі ў Кіеве. |- |7 |{{Сцяг|Украіна}} '''Сіненка Сяргей Пятровіч''' || Актывіст «[[Аўтамайдан]]а» г. [[Запарожжа]]. Бацька чатырох дзяцей || 13 лютага 2014 || Аўтамабіль «Таёта» разам з уладальнікам унутры згарэў на дарозе паміж вёскамі Чырвоны Яр і Івангорад ў Запарожскім раёне. Труп быў апазнаны па аналізе [[ДНК]]. У відэазвароце адказнасць за забойства ўзялі на сябе так званыя «Прывіды Севастопаля». На пахаванне прыйшло каля 100 чалавек. |} == 18-21 лютага == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- ! style="width:2%;"| № ! style="width:24%;"| Прозвішча, імя,<br /> імя па бацьку ! style="width:29%;"| Пра асобу ! style="width:9%;"| Дата смерці ! style="width:35%;"| Акалічнасці смерці |- |1 |{{flagicon|Украіна}} '''Дзідыч Сяргей Васілевіч''' || [[дэпутат]] Гарадзенкаўскага раённага савета [[Івана-Франкоўская вобласць|Івана-Франкоўскай вобласці]] ад [[Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»|УА «Свабода»]], 44 гады || 18 лютага 2014 || Загінуў у Кіеве падчас сутыкненняў паміж [[мітынг]]оўцамі і «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркутам]]». «[[Граната]] выбухнула ў шыі Сяргея і разарвала [[артэрыя|артэрыю]]…», — напісаў на сваёй старонцы ў Фэйсбуку член [[Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»|УА «Свабода»]] Руслан Андруша. Цела знайшлі ў «Доме афіцэраў» у Кіеве. |- |2 |{{flagicon|Украіна}} '''Кішчук Уладзімір Юр’евіч''' || 1956 г.н., [[Кіеўская вобласць]], Вышгородскага р-н, пгт. [[Дымер]] || 18 лютага 2014 || Загінуў у Кіеве падчас сутыкненняў паміж [[мітынг]]оўцамі і «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркута]]». Праламана [[галава]] ў раёне патыліцы. Цела знайшлі ў «[[Цэнтральны Дом афіцэраў Узброеных Сіл Украіны|Доме афіцэраў]]». |- |3 |{{flagicon|Украіна}} '''Шапавал Сяргей Барысавіч''' || 1969 г.н., з [[Кіеў|Кіева]]. Актывіст [[Самаабарона Майдана|Самаабароны Майдана]] || 18 лютага 2014 || Знайшлі памерлым ў «[[Цэнтральны Дом афіцэраў Узброеных Сіл Украіны|Доме афіцэраў]]». |- |4 |{{flagicon|Украіна}} '''Сярдзюк Ігар''' || 40 гадоў, г. [[Крамянчуг]] || 18 лютага 2014 || Мужчыну стрэлілі з абрэза ў твар. "Ён будаваў барыкаду, насіў мяшкі. Падчас гэтага на яго і іншых актывістаў напалі «цітушкі» і «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|беркутаўцы]]». Адразу было сутыкненне, потым хтосьці стрэліў Ігару ўпор у [[твар]], — распавёў Сяргей Палюховіч, намеснік старшыні [[Крамянчуг]]скага «ЕўраМайдана». |- |5 |{{flagicon|Грузія}} '''Хурцыя Зураб (Zurab Khurtsia)''' || 29 ліпеня 1960 года, з [[Грузія|Грузіі]] || 18 лютага 2014 || Цела знайшлі на барыкадзе, размешчанай на вуліцы «Інстытуцкай», у верхняга ўваходу ў [[Кіеўскі метрапалітэн|метро]] «Крэшчацік». Загінулы мужчына меў пры сабе [[пенсійнае пасведчанне]] серыя АІІІ № 848773 на імя Мікалая Нікіціна, выдадзенае ў [[Кіраваград]]зе, і [[пашпарт]] грамадзяніна [[Грузія|Грузіі]] на імя «Zurab KHURTSIA» № 620075680, выдадзены пасольствам Грузіі ва Украіне. «У яго было хворае сэрца, ён прымаў лекі. З-за падзей на [[Інстытуцкая вуліца, Кіеў|вуліцы Інстытуцкай]] яно не вытрымала», — паведаміў пазней Мікалай Нікіцін. |- |6 |{{flagicon|Украіна}} '''Дваранец Антаніна''' || 62 гадоў, жыхар г. [[Бравары|Бровараў]]. || 18 лютага 2014 || Цела знайшлі на барыкадзе, размешчанай на вуліцы «Інстытуцкай», ля верхняга ўваходу ў метро «Крэшчацік». У яе знайшлі пасведчанне ліквідатара Чарнобыльскай катастрофы на імя Дваранец Антаніна за № 073155. Загінула ад удараў [[дубінка]]мі [[спецназ]]аўцамі міліцыі «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркут]]». |- |7 |{{flagicon|Украіна}} '''Верэмій Вячаслаў Васілевіч''' || [[Журналіст]] газеты «Весці» || 18 лютага 2014 || Быў збіты «цітушкамі» і пры гэтым атрымаў [[куля]]вое раненне ў грудзі. Смерць наступіла з-за страты [[кроў|крыві]] і атрыманых [[Рана|раненняў]], не сумяшчальных з жыццём. |- |8 |{{flagicon|Украіна}} '''Брэздэнюк Валерый Аляксандравіч''' || Украінскі мастак, вядомы сваімі малюнкамі на вадзе, г. [[Жмэрынка]] || 18 лютага 2014 || Загінуў 18 лютага ноччу падчас [[мітынг]]у ў Кіеве на [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдане]]. Быў забіты стрэлам у [[спіна|спіну]]. Па стане на 20 гадзін мужчына быў яшчэ жывы. Сказаў сваякам, што з ім усё ў парадку. На другі званок сына Валерый ужо не адказаў. Каля гадзіны ночы трубку ўзялі староннія людзі і паведамілі, што яго няма ў жывых. |- |9 |{{flagicon|Украіна}} '''Корчак Андрэй''' || 49 гадоў, г. [[Стрый]], [[Львоўская вобласць|Львоўская вобл.]]. Быў халасты. Жыў з 81-гадовай маці. || 18 лютага 2014 || На [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдане]] знаходзіўся з лістапада 2013 г. Заўсёды быў на перадавых. Памёр у семнаццатым шпіталі ад разрыву [[ўнутраныя органы|ўнутраных органаў]] пасля збіцця «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркутам]]». |- |10 |{{flagicon|Украіна}} '''Навумаў Уладзімір Рыгоравіч''' || 9 сакавіка 1970 г., с. Шаўчэнка, Дабрапольскі раён, [[Данецкая вобласць|Данецкай вобласці]] || 18 лютага 2014 || Цела знайшлі 18 лютага, раніцай, на [[Труханаў востраў|Труханавым востраве]] [[Дняпро|ракі Дняпра]] у Кіеве. Загінулы меў [[хустка|хустку]] «[[Самаабарона Майдана|Самаабароны Майдана]]» на шыі. Афіцыйная версія смерці [[актывіст]]а — «[[самагубства]]». У [[МУС Украіны]] лічаць, што «мужчына скокнуў з пешаходнага моста». |- |11 |{{flagicon|Украіна}} '''Капінос Аляксандр Анатолевіч''' || 29-30 гадоў, актывіст [[Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»|УА «Свабода»]], сяло Дунаеў, Крамянецкі раён, [[Цярнопальская вобласць|Тэрнопальская вобласць]] || 18 лютага 2014 || У 2012 годзе вытрымаў 12 дзён без ежы ў знак [[пратэст]]у супраць «моўнага закона». — На [[мітынг]] Саша ездзіў перыядычна некалькі разоў. Падчас сутыкненняў на вул. Грушэўскага 18 лютага 2014 г. ў яго трапілі ваеннай гранатай, — кажа яго сябар Міхаіл Згар. — Яму прабілі [[артэрыя|артэрыю]]. Сашу шпіталізавалі, але ў [[шпіталь|шпіталі]] ён памёр. |- |12 |{{flagicon|Украіна}} '''Пляханаў Аляксандр Віктаравіч''' || 22 года, студэнт архітэктурнага факультэта [[Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт будаўніцтва і архітэктуры|КНУБіА]], на наступны дзень павінен быў атрымаць [[дыплом]] [[бакалаўр]]а || 18 лютага 2014 || Загінуў 18 лютага. Памёр у 17-м [[шпіталь|шпіталі]]. |- |13 |{{flagicon|Украіна}} '''[[Якаў Якаўлевіч Зайко|Зайко Якаў Якаўлевіч]] '''|| {{flagicon|Беларусь}} '''беларус''', 73 гады, з г. [[Жытомір]]а, [[Народны дэпутат Украіны]] I склікання || 18 лютага 2014 || Памёр ад [[інфаркт]]у уцякаючы ад здзекаў «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркута]]» на [[Інстытуцкая вуліца, Кіеў|вул. Інстытуцкай]] Кіева. |- |14 |{{flagicon|Украіна}} '''Кульчыцкі Уладзімір Станіслававіч''' || 1949 г.н., г. [[Кіеў]] || 18 лютага 2014 || Памёр у ноч з 18 на 19 лютага. [[Куля]] прайшла на вылет у [[сэрца]], засела ў вопратцы. Другая трапіла яму ў [[жывот]]. |- |15 |{{flagicon|Украіна}} '''Чарненка Андрэй''' || 35 гадоў, г. [[Кіеў]]. Нарадзіўся ў вёсцы Слабада-Пятроўка Гребенкоўскі раён [[Палтаўская вобласць]]. Засталася 7-месячнае дзіця || 19 лютага 2014 || [[Апазнанне]] цела праводзіла [[сястра]]. |- |16 |{{flagicon|Украіна}} '''Пасхалін Юрый Аляксандравіч''' || 1984 г.н., в. Носач [[Чаркаская вобласць|Чаркаскай вобласці]]. Скончыў школу ў г. Смела. Быў і выхаванцам Школы алімпійскага рэзерву ў г. [[Харкаў|Харкаве]], займаўся спартыўнай штангай. У апошнія гады жыў у Кіеве, працаваў на прыватным прадпрыемстве кладаўшчыком. Пахаваны ў роднай вёсцы || 19 лютага 2014 || Атрымаў тры агнястрэльных раненні ў [[спіна|спіну]] і 1 пнеўматычнае раненне, першую дапамогу была аказана ў «[[Дом прафсаюзаў Украіны|Доме прафсаюзаў]]». Пасля падпалу дома яго эвакуіравалі да 18-й бальніцы на бульвары Шаўчэнкі, аднак выратаваць не ўдалося. |- |17 |{{flagicon|Украіна}} '''Васільцоў Віталь Валер’евіч''' || 1977 г.н., з Белай Царквы, [[Кіеўская вобласць]]; меў двух дзяцей || 18 лютага 2014 || Застрэлены на вул. Вялікай Жытомірскай. Знаходзіўся ў [[Аляксандраўская бальніца (Кіеў)|Александроўскай (Кастрычніцкая) бальніцы]] (вул. Шаўкоўнічныя) |- |18 |{{flagicon|Украіна}} '''Варэніця Раман Міхайлавіч''' || 14 снежня 1978 года, Яворовскі раён [[Львоўская вобласць|Львоўскай вобласці]] || 20 лютага 2014 || Застрэлены на [[Вялікая Жытомірская вуліца|вул. Вялікай Жытомірскай]]. Знаходзіўся ў Александроўскай (Кастрычніцкая) бальніцы (вул. Шаўкоўнічныя) |- |19 |{{flagicon|Украіна}} '''Панцялееў Іван Мікалаевіч (псеўданім «Крэман»)''' || 1 снежня 1981 г., г. [[Краматорск]] || 20 лютага 2014 || Загінуў на [[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вул. Інстытуцкай]]. Цела ідэнтыфікавана ў [[Украіна (гасцініца, Кіеў)|гатэлі «Украіна»]] |- |20 |{{flagicon|Украіна}} '''Точын Раман Пятровіч''' || 1969 г.н., Ходорів [[Львоўская вобласць|Львоўскай вобласці]] || 20 лютага 2014 || Загінуў ад [[Агнястрэльная рана|агнястрэльнага ранення]] ў [[Галава|галаву]]. Цела ідэнтыфікавана ў [[Украіна (гасцініца, Кіеў)|гатэлі «Украіна»]] |- |21 |{{flagicon|Украіна}} '''Чміленка Віктар Іванавіч''' || 1961 г.н., [[Кіраваградская вобласць]], [[Бобрынэцкі раён|Бобрынецкі раён]], сяло Барысаўка || 20 лютага 2014 || [[Фермер]], застрэлены [[снайпер]]ам |- |22 |{{flagicon|Украіна}} '''Ушневіч Алег Міхайлавіч''' || 1982 г.н., ураджэнец горада [[Драгобыч]], пражываў у [[Сколе]] || 20 лютага 2014 || Застрэлены [[снайпер]]ам на [[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вул. Інстытуцкай]] каля «[[Кастрычніцкі палац|Кастрычніцкага палаца]]». Цела ідэнтыфікавана ў гатэлі «Украіна» |- |23 |{{flagicon|Расія}} '''Ткачук Ігар Міхайлавіч''' || грамадзянін [[Расійская Федэрацыя|Расійскай Федэрацыі]]; 1975 г.н., Знаменск [[Калінінградская вобласць|Калінінградскай вобласці]], Расія. Жыхар Вялікі Каменкі Коломыйскага раёна. || 20 лютага 2014 || Паехаў у Кіеў 18 лютага 2014 г., загінуў 20 лютага. Цела ідэнтыфікавана ў [[Украіна (гасцініца, Кіеў)|гасцініцы «Украіна»]] |- |24 |{{flagicon|Украіна}} '''Царок Аляксандр Мікалаевіч''' || сяло Калінаўка, Васількоўскі раён [[Кіеўская вобласць|Кіеўскай вобласці]] || 20 лютага 2014 || Загінуў каля «[[Кастрычніцкі палац|Кастрычніцкага палаца]]». Цела ідэнтыфікавана ў [[Украіна (гасцініца, Кіеў)|гатэлі «Украіна»]] |- |25 |{{flagicon|Украіна}} '''Галаднюк Усцім Уладзіміравіч''' || 8 снежня 1994 г., г. [[Збараж]] [[Цярнопальская вобласць|Тэрнопальскай вобласці]] || 20 лютага 2014 || Памёр у [[Украіна (гасцініца, Кіеў)|гасцініцы «Украіна»]] у выніку [[Агнястрэльная рана|агнястрэльнага ранення]] ў [[Галава|галаву]]. |- |26 |{{flagicon|Украіна}} '''Шчарбанюк Аляксандр Мікалаевіч''' || 2 студзеня 1968 г., з г. [[Чарнаўцы]] || 20 лютага 2014 || |- |27 |{{flagicon|Украіна}} '''Кастэнка Ігар Ігаравіч''' || 31 снежня 1991, студэнт-географ, з [[Львоў|Львова]], рэдактар [[Украінская Вікіпедыя|украінскай Вікіпедыі]] || 20 лютага 2014 || Быў забіты ў раёне «[[Кастрычніцкі палац|Кастрычніцкага палаца]]». Па словах яго сябра Уладзіміра, які пераносіў цела Ігара, яго ногі былі пабіты «так што іх можна было завязаць на вузел». |- |28 |{{flagicon|Украіна}} '''Шылінг Іосіф Міхайлавіч''' || 14 сакавіка 1952 г., пенсійнае пасведчанне № 6622999, г. [[Драгобыч]] || 20 лютага 2014 || Загінуў ад стрэлу ў [[Галава|галаву]] каля «[[Кастрычніцкі палац|Кастрычніцкага палаца]]». Цела ідэнтыфікавана ў [[Украіна (гасцініца, Кіеў)|гасцініцы «Украіна»]] |- |29 |{{flagicon|Украіна}} '''Парашчук Юрый Рыгоравіч''' || 1 ліпеня 1966 г., г. Тальнэ [[Чаркаская вобласць|Чаркаскай вобл.]] Меў сына ад першага шлюбу і дзве прыёмныя дачкі. Падчас падзеяў «[[Еўрамайдан]]а» працаваў сталяром ў г. [[Харкаў|Харкаве]]. Пахаваны ў г. Тальнэ || 20 лютага 2014 || Забіты ад стрэлу [[снайпер]]а з даху на [[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вул. Інстытуцкай]], пра што паведаміў Ігар Швайко ў [[твітэр]]ы. |- |30 |{{flagicon|Украіна}} '''Дзявульскі Мікалай Сцяпанавіч''' || 1958 г.н., з [[Шапятоўка]]. Настаўнік геаграфіі і біялогіі, член [[Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»|УА «Свабода»]]. || 20 лютага 2014 || Застрэлены на [[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вул. Інстытуцкай]]. |- |31 |{{flagicon|Украіна}} '''Сальчанік Багдан Зіноўевіч''' || 25 ліпеня 1985 г., г. [[Стары Самбар]] [[Львоўская вобласць|Львоўская вобл.]], выкладчык [[Украінскі каталіцкі ўніверсітэт|УКУ]] || 20 лютага 2014 || Цела у двары каля [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскага сабора]] |- |32 |{{flagicon|Украіна}} '''Бандарчук Сяргей Мікалаевіч''' || 9 верасня 1961 г., Стараканстантынаў [[Хмяльніцкая вобласць|Хмяльніцкай вобл.]], настаўнік фізікі, старшыня Стараканстантынаўскай гарадской арганізацыі (Хмяльніцкая вобл.) [[Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»|УА «Свабода»]] || 20 лютага 2014 || Забіты на [[Інстытуцкая вуліца, Кіеў|вул. Інстытуцкай]]. |- |33 |{{flagicon|Украіна}} '''Захараў Уладзімір Канстанцінавіч''' || 57 гадоў, ІТ-спецыяліст || 18 лютага 2014 || Загінуў падчас пажару ў офісе [[Партыя рэгіёнаў|Партыі рэгіёнаў]] (ПР) на вул. Ліпскай-10. Паведамленне пра пажар паступіла 18 лютага ў 00:11. Па дадзеных ПР, мужчына задыхнуўся ад [[дымавая шашка|дымавых шашак]] пасля таго, як актывісты яго збілі [[біта]]мі, абрэзкамі труб і нагамі. Па іншых дадзеных, застрэлены актывістам стрэлам у [[Галава|галаву]]. |- |34 |{{flagicon|Украіна}} '''Майсей Васіль Міхайлавіч''' || 23 сакавіка 1992 г., г. Ківерцы, [[Валынская вобласць]]. Прыехаў на [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдан]] ў Кіеў разам са сваімі субратамі ў ноч з 18 на 19 лютага. Вучыўся ў [[Адкрыты міжнародны ўніверсітэт развіцця чалавека «Украіна»|Універсітэце развіцця чалавека «Украіна»]] ў Луцку на 4-м курсе. || 20 лютага 2014 || Памёр у 17-м шпіталі г. Кіева ад агнястрэльнага ранення ў грудную клетку. Раніцай 20 лютага 2014 г. на вул. Інстытуцкай у яго трапіў [[снайпер]]. Хлопца не выратавала тое, што ён быў у грамадзянскім [[Бронекамізэлька|бронекамізэльцы]]. [[Куля]] пашкодзіла важныя [[крывяносныя пасудзіны]]. |- |35 |{{flagicon|Украіна}} '''Байдоўскі Сяргей Раманавіч''' || 21 жніўня 1990 г., г. [[Новавалынск]]. З 1997 г. па 2007 г. вучыўся ў Нававалынскай школе № 12. Халасты. Працаваў на магістральных [[Нафтаправод Дружба|нафтаправодах «Дружба»]]. || 20 лютага 2014 || Застрэлены. |- |36 |{{flagicon|Грузія}} '''Аруцюнян Георгій Вагаршакавіч''' || 50 гадоў, г. [[Роўна]], армянін, грамадзянін [[Грузія|Грузіі]], член ровенскай [[Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»|УА «Свабода»]]. Засталося 2 дачкі, малодшай 3 гады || 20 лютага 2014 || Быў застрэлены [[снайпер]]ам паблізу «Манумента Незалежнасці» ў Кіеве. Цела перанеслі ў [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскі Залатоверхы сабор]]. |- |37 |{{flagicon|Украіна}} '''Вайтовіч Назар Юр’евіч''' || 1996 г.н., на момант забойства [[непаўнагадовы]], с. Травеньскае, Збаражского р-н, [[Цярнопальская вобласць|Тэрнопальская вобл.]] || 20 лютага 2014 || Па словах дырэктара [[Тэрнопальскі кааператыўны каледж|Цярнопальскага кааператыўнага каледжа]] Васіля Макарчука, яму патэлефанавала жанчына, якая сказала, што цела Назараў знаходзіцца ў [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскім саборе]]. Назар ў гэтым каледжы вучыўся на [[дызайнер]]а. ''Школа вёскі Травеньскае цяпер насіць яго імя''. |- |38 |{{flagicon|Украіна}} '''Грыневіч Эдуард Мікалаевіч''' || 31 мая 1985 г., [[Валынская вобласць]], Любяшэўскі раён, сяло Дзеравок. || 20 лютага 2014 || |- |39 |{{flagicon|Украіна}} '''Жалавага Анатоль Рыгоравіч''' || 1980 г., з г. [[Львоў|Львова]] || 20 лютага 2014 || Цела у двары каля [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскага сабора]] |- |40 |{{Сцяг|Украіна}} '''Жарэбны Уладзімір Мікалаевіч''' || 6 кастрычніка 1985 г., г. Рудка, Самборскі раён, [[Гомельская вобласць]], работнік Вішнянскага каледжа [[Львоўскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт|Львоўскага нацыянальнага аграрнага ўніверсітэта]]. || 20 лютага 2014 || Загінуў на вуліцы Інстытуцкай, кулі [[снайпер]]а трапілі ў шыю (у сонную артэрыю) і [[Галава|галаву]]. Пахаваны ў родным г. Рудка. |- |41 |{{Сцяг|Украіна}} '''Кемскі Сяргей Аляксандравіч''' || 1981 г.н., [[Жытомірская вобласць]], г. [[Корасцень]] || 20 лютага 2014 || Цела у двары каля [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскага сабора]] |- |42 |{{Сцяг|Украіна}} '''Моўчан Андрэй Сяргеевіч''' || 17 студзеня 1980 г., Кіеў. Працаваў у [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Івана Франка|тэатры ім. Франка у Кіеве]]. Член «Дэмакратычнага Альянсу» || 20 лютага 2014 || |- |43 |{{Сцяг|Украіна}} '''Смаленскі Віталь Віталевіч''' || Уманскі раён, с. Фурманка. Жыў і працаваў у [[Кіеў|Кіеве]]. У яго засталося двое маленькіх дзяцей. Пахаваны ў роднай вёсцы. || 20 лютага 2014 || Цела у двары каля [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскага сабора]] |- |44 |{{Сцяг|Украіна}} '''Чэрнец Віктар Рыгоравіч''' || 1977 г., жыхар с. Падобная [[Чаркаская вобласць|Чаркаскай вобл.]], Меў двух дзяцей. || 19 лютага 2014 || На трасе «Адэса-Кіеў», жыхары Маньківкы і [[Умань|Умані]] каля вёскі ''Падобная'' ўсталявалі [[блокпост]] на дарозе, каб «[[тітушкы]]» і [[спецназ]]аўцы не дабраліся да сталіцы. Кіроўца неўстаноўленага [[джып]]а, прабіваў дарогу [[унутраным войскам]], на шалёнай хуткасці 19 люты збіў 37-гадовага жыхара вёскі ''Падобная'' да [[смерць|смерці]]. |- |45 |{{Сцяг|Украіна}} '''Пагор Дзмітрый''' || 21 год, с. Хропотова Чемеровецкага раёна [[Хмяльніцкая вобласць|Хмяльніцкай вобласці]] || 19 лютага 2014 || Загінуў ўвечары ў г. Хмяльніцкім каля будынку [[СБУ]], адкуль была адкрытая страляніна. Быў паранены ў [[Галава|галаву]], неўзабаве памёр у бальніцы. «У [[морг]]у нам сказалі, што ў яго [[Агнястрэльная рана|кулявое раненне]], нібыта стралялі з [[аўтамат Калашнікава|аўтамата Калашнікава]], але кулі не паказалі. Дзіма ''закрываў сабой дзяўчыну'', калі прагучалі стрэлы [[МУС Украіны|МУС]]», — распавёў дзядзька загінулага. |- |46 |{{Сцяг|Украіна}} '''Дыгдаловіч Андрэй Іванавіч''' || 3 чэрвеня 1973 г., [[Львоўская вобласць]], Пустомытоўскі раён, сяло Сакольнікі || 20 лютага 2014 || |- |47 |{{Сцяг|Украіна}} '''Вайда (Байда) Багдан Іванавіч''' || 28 красавіка 1965 года, [[Львоўская вобласць]], Драгобыцкі раён, сяло Летня || 20 лютага 2014 || |- |48 |{{flagicon|Грузія}} '''Кіпіяні Давід''' || грамадзянін [[Грузія|Грузіі]], меў падгадаванага сына || 21 лютага 2014 || Цела знайшлі ў ноч з 20 на 21 лютага побач з барыкадай у магазіна «ЦУМ» ў форме байца «Самаабароны Майдана» з двума [[куля]]вымі раненнямі. Памёр у «[[хуткая дапамога|хуткай дапамоге]]». Згодна з інфармацыяй [[судмедэкспертыза|судмедэкспертызы]], памёр ад вострай [[Ішэмічная хвароба сэрца|эшэміі]] і [[сардэчная недастатковасць|недастатковасці сэрца]]. |- |49 |{{Сцяг|Украіна}} '''Бондараў Сяргей Анатолевіч''' || 24 лістапада 1981 г., [[Данецкая вобласць]], г. [[Краматорск]]. [[Праграміст]] «GlobalLogic», апошнія гады працаваў і жыў у Кіеве || 18 лютага 2014 || Загінуў ад чатырох [[куля]]вых [[Рана|раненняў]] падчас першага [[штурм]]у каля «[[Дом прафсаюзаў Украіны|Дома прафсаюзаў]]». 20.02.2014 апазнаны сваякамі ў [[морг]]у. |- |50 |{{Сцяг|Украіна}} '''Гурык Раман Ігаравіч''' || 1994 г.н., г. [[Івана-Франкоўск]], студэнт філасофскага факультэта [[Прыкарпацкай нацыянальны ўніверсітэт імя Васіля Стэфаніка|Прыкарпацкага універсітэта]] || 19 лютага 2014 || Загінуў на перадавой ад стрэлу [[снайпер]]а ў скронь каля 12:15. 20.02.2014 быў апазнаны ў [[морг]]у. |- |51 |{{Сцяг|Украіна}} '''Дмітрыў Ігар Фёдаравіч''' || 30 гадоў, с. Копанка Кольскага раёна [[Івана-Франкоўская вобласць|Івана-Франкоўскай вобласці]] || 20 лютага 2014 || Яго шукалі некалькі гадзін безнадзейна. А каля 17.00 паступіла інфармацыя з 17-й бальніцы Кіева аб тым, што ён [[смерць|памёр]] ([[камбінаваная палітраўма]]). |- |52 |{{Сцяг|Украіна}} '''Карнееў Анатоль Пятровіч''' || 53 гадоў, 23 студзеня 1961 г., с. Гаўрылаўцы [[Камянец-Падольскі раён|Камянец-Падольскага раёна]] || 20 лютага 2014 || Інфармацыя пра [[смерць]] з’явілася раніцай 20 лютага. Да абеду ў Гаўрылаўцах жонка Людміла паехала на Кіеў. Сказаў таварыш, патэлефанаваў на яго тэлефон, а трубку падняў незнаёмы чалавек і кажа: «Не ўжо вашага Пятровіча, стрэл у [[сэрца]] [[снайпер]]». |- |53 |{{Сцяг|Украіна}} '''Кацюба Віталь Мікалаевіч''' || 7 ліпеня 1982 г., г. [[Львоў]] || 20 лютага 2014 || |- |54 |{{Сцяг|Украіна}} '''Апанасюк Валерый Адамавіч''' || 20 мая 1971 г., г. [[Роўна]] || 20 лютага 2014 || Перад тым два дні не выходзіў на сувязь. Была непацверджаная інфармацыя аб тым, што, магчыма, чалавек загінуў. |- |55 |{{Сцяг|Украіна}} '''Паўлюк Уладзімір''' || 40 гадоў, з [[Каламія|Каламіі]] || 20 лютага 2014 || Памёр у 17-м шпіталі на вул. «Шчорса». 4 раненні, тры ў нагу, адзін у левае [[вока]]. |- |56 |{{Сцяг|Украіна}} '''Панькоў Мікалай''' || 39 гадоў, с. Лапаеўка [[Львоўская вобласць|Львоўскай вобл.]] || 20 лютага 2014 || Забіты [[куля]]й у [[Грудная клетка|грудзі]]. |- |57 |{{Сцяг|Украіна}} '''Храпачэнка Аляксандр Уладзіміравіч''' || 18 верасня 1987 г., [[Здалбунаў]], па адукацыі быў тэатральным рэжысёрам. || 20 лютага 2014 || [[Снайпер]] стрэліў проста ў [[вока]]. Смерць была імгненнай. |- |58 |{{Сцяг|Украіна}} '''Шымко Максім''' || 33 гады, [[Вінніца]], удзельнік клуба [[Гістарычная рэканструкцыя|гістарычнай рэканструкцыі]] «Белы воўк» || 20 лютага 2014 || Невядомага без дакументаў, толькі з квітком на цягнік ў [[Вінніца|Вінніцу]] знайшоў сярод загінуўшых [[Цярнопаль|тэрнопальскі]] [[рэпарцёр]] «20minut.ua». Фоты забітага віннічаніна размясцілі на [[Сайт|сайце]] каб знайсці яго сваякоў. За некалькі гадзін высветлілася — у Кіеве загінуў 33-гадовы Максім Шымко ([[куля]]вое раненне [[Галава|галавы]]). |- |59 |{{Сцяг|Украіна}} '''Бльок (Тур) Іван Іванавіч''' || 21 ліпеня 1973 года нараджэння, г. Гарадок [[Львоўская вобласць|Львоўскай вобласці]] || 20 лютага 2014 || Памёр ад кулі [[снайпер]]а ў сэрцы, раніцай 20 лютага, на вуліцы Інстытуцкай. Дзявочае прозвішча жонкі — ''Тур'' і мужчыну часам таксама называлі Турам, у спісы загінулых быў занесены пад гэтым [[прозвішча]]м — Тур Іван Іванавіч. |- |60 |{{Сцяг|Украіна}} '''Тарасюк Іван Мікалаевіч''' || 28 студзеня 1993 г., [[Валынская вобласць]], пгт Алыка || 20 лютага 2014 || |- |61 |{{Сцяг|Украіна}} '''Палянскі Леанід Пятровіч''' || 24 кастрычніка 1975 г, [[Жмерынка]], [[Вінніцкая вобласць|Вінніцкая вобл.]] || 20 лютага 2014 || Цела ў [[морг]]у № 1 (Кіеў, вул. Аранжарэйная-9) |- |62 |{{Сцяг|Украіна}} '''Саенка Андрэй Сцяпанавіч''' || 26 кастрычніка 1962 г, [[Фастаў]], [[Кіеўская вобласць|Кіеўская вобл.]] || 20 лютага 2014 || Цела ў [[морг]]у № 1 (Кіеў, вул. Аранжарэйная-9) |- |63 |{{Сцяг|Украіна}} '''Катляр Яўген''' || 1980 г.н., г. [[Харкаў]] || 20 лютага 2014 || Раніцай 20.02 яго бачылі апошні раз перад перастрэлкай |- |64 |{{Сцяг|Украіна}} '''Шэрэмета Людміла Данілаўна''' || 22 лютага 1939 г., [[Хмяльніцкі (горад)|Хмяльніцкі]] || 22 лютага 2014 || Параненая ў [[Галава|галаву]] ў г. Хмяльніцкім каля будынку [[Служба бяспекі Украіны|СБУ]], адкуль была адкрыта стральба з [[аўтамат Калашнікава|аўтамата Калашнікава]]. Памерла ў бальніцы. |- |65 |{{Сцяг|Украіна}} '''Максімаў Дзмітрый Вячаслававіч''' || 17 лістапада 1994 г., г. [[Кіеў]]. Сярэбраны і бронзавы прызёр па дзюдо [[Дэфлімпійскія гульні|Дэфлімпійскіх гульняў]] у [[Сафія|Сафіі]] 2013 г. Кавалер Ордэна «За заслугі» III ступені || 18 лютага 2014 || Прыйшоў дэмакратычна адстойваць ўкраінску дзяржаву на мірны мітынг на «[[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдане Незалежнасці]]» Кіева. Падчас стральбы выбухам [[Граната|гранаты]] яму адарвала руку, памёр у «Доме прафсаюзаў» ад страты крыві. Яго цела некалькі дзён ляжала каля Міхайлаўскага сабора. |- |66 |{{Сцяг|Украіна}} '''Швец Віктар Мікалаевіч''' || ? гадоў, г. [[Кіеў]] || 19 лютага 2014 || Былы [[міліцыя]]нт, быў ужо на [[Пенсія|пенсіі]]. 18 лютага прыкладна ў 16.00 пайшоў на [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдан]], як сам казаў, ''[[Абарона|абараняць]] [[моладзь]]''. У 23:00 патэлефанаваў сям’і і сказаў, што з ім усё добра. А ўжо ў 04:00 19.02 па тэлефоне паведамілі [[Жонка|жонцы]], што ён загінуў (у [[морг]]у смерць зафіксавалі як прыкладна першая з чымсьці гадзіны ночы). |- |67 |{{Сцяг|Украіна}} '''Цэпун Андрэй Міхайлавіч''' || 14 кастрычніка 1978 г., г. [[Кіеў]] || 21 лютага 2014 || 23.02 стала вядома пра смерць Андрэя. Ён быў сярод актывістаў, якія блакавалі 20 снежня ўезд у Кіеў з «[[Гастомель]]скай [[Траса|трасы]]». Поўнач Андрэй ішоў сам дадому і быў па дарозе забіты. Яго цела было знойдзена на вул. Вербалозная са слядамі збіцця і [[Чэрапна-мазгавая траўма]]. |- |68 |{{Сцяг|Украіна}} '''Машкоў Максім''' || ? гадоў || 21 лютага 2014 || Памёр у 17 бальніцы г. Кіева |- |69 |{{Сцяг|Украіна}} '''Гарашышын Максім''' || 25 гадоў, с. Грушкоўка Каменскага раёна [[Чаркаская вобласць|Чаркаскай вобласці]]. Пахаваны ў роднай вёсцы || 18 лютага 2014 || Загінуў 18 лютага падчас сутыкненняў на вуліцы Інстытуцкай каля «ўрадавага квартала». Атруціўся [[газ]]ам ад [[Граната|гранаты]] кінутай [[МУС]]. Памёр у бальніцы. |- |70 |{{Сцяг|Украіна}} '''Алег''' || баец 1-й сотні [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдана]], з Крамянчугскага раёна у [[Палтаўская вобласць|Палтаўскай вобласці]]. || 23 лютага 2014 || Прычынай смерці стала [[Рана|раненне]], атрыманае напярэдадні. Яму зашылі [[Агульная сонная артэрыя|сонную артэрыю]], выцягнулі шарык ([[шрапнэль]]), але было яшчэ некалькі шарыкаў ([[шрапнэль]]), якіх не ўбачылі. |- |71 |{{Сцяг|Украіна}} '''Ількаў Багдан Іванавіч''' || 1963 г.н., [[Львоўская вобласць|Львоўская вобл.]] Пустамытоўскі раён, пгт. Шчырэц, засталося двое дачок || 22 лютага 2014 || Прычынай смерці стала [[куля]]вое [[Рана|раненне]]. |- |72 |{{Сцяг|Украіна}} '''Мельнічук Уладзімір''' || 22 аўгуста 1974 г.нар. || 20 лютага 2014 || Памёр у 17-й бальніцы ад [[Агнястрэльная рана|агнястрэльных раненняў]] 20 лютага ([[куля]]вое [[Рана|раненне]] [[Грудная клетка|грудзей]]). |- |73 |{{Сцяг|Украіна}} '''Пехенька Ігар Аляксандравіч''' || [[Кіеўская вобласць|Кіеўская вобл.]], г. [[Вышгарад]] || || загінулы актывіст |- |74 |{{Сцяг|Украіна}} '''Чаплінскі Уладзімір Уладзіміравіч (Улад)''' || 1970 г. нараджэння, бацька дваіх дзяцей, г. [[Абухаў]], [[Кіеўская вобласць|Кіеўская вобл.]] || 20 лютага 2014 || упаў на [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдане]] ад кулі [[снайпер]]а, [[куля]]вое раненне [[Шыя|шыі]] |- |75 |{{Сцяг|Украіна}} '''Семісюк Мікалай Мікалаевіч''' || 1986 г. нараджэння, г. [[Хмяльніцкі (горад)|Хмяльніцкі]] || 20 лютага 2014 || [[куля]]вое раненне [[Галава|галавы]] |- |76 |{{Сцяг|Украіна}} '''Таршчук Мікалай''' || 1975 г. нараджэння || 20 лютага 2014 || [[куля]]вое раненне [[Галава|галавы]] |- |77 |{{Сцяг|Украіна}} '''Братушка Аляксей Сяргеевіч''' || 1971 г. нараджэння, г. [[Сумы]] || 20 лютага 2014 || [[куля]]вое раненне [[Галава|галавы]]. |- |78 |{{Сцяг|Украіна}} '''Лінійчук Алег''' || Нарадзіўся 4 чэрвеня 1988 г ў [[Вінніца|Вінніцы]]. Жыў у [[Ільлічоўск]]у || 20 лютага 2014 || Скончыў з чырвоным [[дыплом]]ам [[Вінніцкі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт|Вінніцкі палітэх]]. Памёр ад кровазліцця ў мозг пасля жорсткага збіцця байцамі «[[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркута]]». |} == Невызначаныя імёны загінулых == * 21 студзеня памёр чалавек, які зваліўся з каланады [[Дынама, стадыён, Кіеў|стадыёна «Дынама»]]<ref>{{cite web|url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/01/22/7010712/ |title=Із колонади впало двоє, живий лише один, а підстрелений помер &#124; Українська правда |publisher=Pravda.com.ua |date=2014-01-22 |accessdate=2014-02-20}}</ref>. * Па непацверджанай ўладамі інфармацыі адначасова з [[забойства]]м Юрыя Вярбіцкага ў ноч з 21 на 22 студзеня верагодна быў забіты яшчэ адзін актывіст «Еўрамайдана»<ref name="2_трупи_ліс_21-22.01_УП">[http://www.pravda.com.ua/news/2014/01/22/7010792/ ВЕРБИЦЬКИЙ, ЯКОГО ВИКРАДАЛИ РАЗОМ ІЗ ЛУЦЕНКОМ, МЕРТВИЙ]. Українська правда. 22.01.2014</ref>. * 22 студзеня 2014 года падчас штурму на [[Вуліца Міхаіла Грушэўскага, Кіеў|вуліцы Грушэўскага]] ў Кіеве пры нявысветленых абставінах застрэлілі двух актывістаў «[[Еўрамайдан]]а». У той жа дзень у [[Кіеўская вобласць|Кіеўскай вобласці]] было знойдзена цела яшчэ аднаго актывіста, які быў выкрадзены за дзень да гэтага. * Паводле інфармацыі камендатуры «Еўрамайдана» і сведак, 22 студзеня, у час падзей на [[Вуліца Міхаіла Грушэўскага (Кіеў)|вуліцы Грушэўскага]] былі забітыя яшчэ 2 невядомыя пратэстуючыя<ref name="22.01_4_вбиті_5_канал">[http://5.ua/euromaidan/70201-4-LIUDYNY-ZAHYNULY-PID-CHAS-UCHORASHNIKH-PROTYSTOIAN 4 людини загинули під час учорашніх протистоянь]{{Недаступная спасылка}}. 5 канал. 23.01.2014</ref>. * 27 студзеня 2014 г. на каркасе елкі на [[Плошча Незалежнасці (Кіеў)|Майдане Незалежнасці]] знайшлі павешанага мужчыну родам з [[Валынь|Валыні]]<ref>[http://tsn.ua/kyiv/na-karkasi-yalinki-na-maydani-znayshli-trup-cholovika-331467.html На каркасі ялинки на Майдані знайшли труп чоловіка]. ТСН. 27.01.2014</ref>. * 18 лютага 2014 г. у цэнтры [[Кіеў|Кіева]] знойдзены адзін абезгалоўлены [[труп]] актывіста «Еўрамайдана»<ref>[http://ura-inform.com/uk/politics/2014/02/18/mimo-rady-pronesli-obezglavlennyj-trup-aktivista-foto «Повз Ради пронесли обезголовлений труп активіста — ФОТО» (18.02.2014) — сайт: Українське рейтингове агентство «УРА»]</ref> («[[Злачынства|крымінальны]] почырк» сілавых структур — як з [[Георгі Гангадзэ|журналістам Гангадзэ]]), два трупы на [[барыкада]]х каля выхаду з верхняга «[[Крашчацік]]а» ў Кіеве ([[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вуліца Інстытуцкая]]), афіцыйна пацверджана тры забітыя асобы [[мітынг]]оўцаў<ref>[http://www.mukachevo.net/ua/News/view/88599-На-Майдані-зафіксували-ще-два-трупи-активістів-ФОТОФАКТ «На Майдані зафіксували ще два трупи активістів (ФОТОФАКТ)» (18.02.2014) — сайт: Закарпатський інформаційно-діловий портал «Мукачево.net»]</ref><ref>[http://xerson.net/в-киеве-на-баррикадах-лежат-трупы-убит/ «В Киеве на баррикадах лежат трупы убитых активистов» (18.02.2014) — сайт «Новости Херсона»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160421213447/http://xerson.net/%D0%B2-%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B5-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%85-%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D1%82-%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%8B-%D1%83%D0%B1%D0%B8%D1%82/ |date=21 красавіка 2016 }}</ref>, на беразе [[Дняпро|ракі Дняпро]] у Кіеве знойдзены труп актывіста «Еўрамайдана» з хустачкай на шыі «[[Самаабарона Майдана|Самаабароны Майдана]]»<ref>{{Cite web |url=http://www.newsru.ua/ukraine/19feb2014/tryhanov.html |title=«У Києві на Трухановому острові знайдено труп активіста Майдану» (19.02.2014) — сайт «NEWSru.ua» |access-date=25 лютага 2014 |archive-date=24 лютага 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140224115239/http://www.newsru.ua/ukraine/19feb2014/tryhanov.html |url-status=dead }}</ref>, і ўжо загінула 20 [[мітынг]]оўцаў ([[Міністэрства аховы здароўя Украіны]] яшчэ раней пацвердзіла 11 аналагічных смерцяў)<ref>[http://ua.korrespondent.net/ukraine/politics/3307553-na-trukhanovomu-ostrovi-znaishly-trup-aktyvista «На Трухановому острові знайшли труп активіста» (19.02.2014) — сайт ТОВ «Корреспондент»]</ref>; ў [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Міхайлаўскім саборы]] ляжаць трупы 4 актывісты «Еўрамайдана» і т.д.<ref>[http://tsn.ua/ukrayina/u-mihaylivskomu-sobori-lezhat-trupi-4-aktivistiv-maydanu-zmi-335208.html «У Михайлівському соборі лежать трупи 4 активістів Майдану — ЗМІ» (19.02.2014) — сайт «TCH.ua»]</ref>, на медэкспертызу ў Кіеве прывезлі пяць трупаў<ref>[http://gazeta.sebastopol.ua/2014/02/18/v-kieve-gospitalizirovany-59-mitingujuschih-na-medekspertizu-dostavleny-pjat-trupov/ «В Киеве госпитализированы 59 митингующих, на медэкспертизу доставлены пять трупов» (18 февраля 2014) — «Севастопольская газета»: новости Севастополя] {{ref-ru}}</ref>; каля Кіева знайшлі труп мужчыны са стужкай «Еўрамайдана» на вопратцы і наўмысна скажоным [[твар]]ам<ref>[http://tsn.ua/kyiv/aktivist-zayavlyaye-scho-pid-kiyevom-znayshli-trup-cholovika-zi-strichkoyu-evromaydana-na-odyazi-334631.html «під Києвом знайшли труп чоловіка зі стрічкою Євромайдану на одязі» сайт «TCH.ua»]</ref>;<ref>[http://www.pravda.com.ua/news/2014/02/18/7014574/ «МВС повідомляє про 6 вбитих силовиків, ЗМІ — про 13 загиблих мітингувальників» ({{Дата|2014|02|18}}) — сайт «Українська правда»]</ref>; медыкі Кіева паведамляюць пра 11 загінулых актывістаў «Еўрамайдана»<ref>[http://tyzhden.ua/News/102293 «Медики Києва повідомляють про 11 загиблих активістів. У міліції — про 7 вбитих» ({{Дата|2014|02|19}}) — сайт «Тиждень.ua»]</ref>. Па паведамленнях медыкаў, 15 чалавек былі забітыя на [[Інстытуцкая вуліца (Кіеў)|вуліца Інстытуцкай]], 22 чалавека — на [[Вуліца Міхаіла Грушэўскага, Кіеў|вуліцы Грушэўскага]]. Значная колькасць ахвяр — параненыя, якіх дабівалі сілавікі МУС<ref name="42ж">[http://argumentua.com/novosti/ya-vchera-lichno-zakryla-glaza-15-mertvym-na-institutskoi-berkut-dobival-ranenykh-medik-volo Я вчера лично закрыла глаза 15 мертвым на Институтской, «беркут» добивал раненых — медик-волонтер. Видео]</ref>. Таксама 5 чалавек загінулі пры штурме плошчы. * 20 лютага 2014 г. знойдзены неапазнаны [[труп]]<ref>[http://society.lb.ua/accidents/2014/02/20/256239_poyavilsya_predvaritelniy_spisok.html Появился предварительный список погибших сегодня на Майдане (20 февраля 2014) — сайт «LB.ua»] {{ref-ru}}</ref>. Паводле інфармацыі «[[Медыцынская сотня|Медыцынскай сотні]]» ўсяго загінула каля 100 чалавек, [[Ідэнтыфікацыя|ідэнтыфікавана]] — 58 чалавек<ref>[http://ukr-online.com/society/2111-opoznano-58-ubityh-aktivistov-spisok.html Опознано 58 убитых активистов — список (20 февраля 2014) — сайт «Україна онлайн»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140224184451/http://ukr-online.com/society/2111-opoznano-58-ubityh-aktivistov-spisok.html |date=24 лютага 2014 }} {{ref-ru}}</ref><ref>[http://gigamir.net/news/kyiv/regions/pub618623 У Києві за день загинуло понад 70 осіб, — Медслужба Майдану (20.02.2014) — сайт «gigamir.net»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140224163514/http://gigamir.net/news/kyiv/regions/pub618623 |date=24 лютага 2014 }}</ref><ref>[http://news.rambler.ru/23719215/ У Києві за день загинуло понад 70 осіб, — Медслужба Майдану (20.02.2014) — сайт «news.rambler.ru»]</ref>. * 21 лютага 2014 г. [[Міністэрства аховы здароўя Украіны]] афіцыйна прызнала 77 смерцяў за 18-21 лютага 2014 г.<ref>[http://society.lb.ua/accidents/2014/02/21/256392_minzdrav_podtverdil_77_smertey_1821.html Минздрав подтвердил 77 смертей 18-21 февраля (21 февраля 2014) — сайт «LB.ua»] {{ref-ru}}</ref>. * 24 лютага 2014 г. Міністэрства аховы здароўя Украіны афіцыйна прызнала 89 памерлых, 726 пацярпелых, 421 чалавек шпіталяваны, з 312 — страчана сувязь. == Ушанаванне памяці == {{External media||align=right ||video1=[http://www.youtube.com/watch?v=-Z1BSIiF5jc «Плыве кача» у выкананні «Пікардыйскай тэрцыі»] ||video2=[http://www.youtube.com/watch?v=6fvsYQlbuS0 Нябесная сотня (2014, 22 лютага) - Майдан Незалежнасці] }} Падчас развітання з загінулымі на Майдане 21 лютага 2014 г. гучала жалобная песня «[[Плыве кача]]». * Рашэннем [[Цярнопаль]]скага гарадскога савета ад 23 студзеня 2014 г. у гонар асоб, якія загінулі ў час сутыкненняў дэманстрантаў з міліцыяй на вуліцы Грушэўскага ў Кіеве, а таксама праз шматлікія факты збіцця мірных грамадзян плошча Мастацтваў была перайменавана ў плошчу Герояў Евромайдану. * Рашэннем [[Вінніца|Вінніцкага]] гарадскога савета ад 21 лютага 2014 г. перайменавалі плошчу Савецкую ў плошчу Герояў Майдана з мэтай ушанавання памяці загінулых герояў Майдана ў Кіеве<ref>[http://www.vmr.gov.ua/Lists/CityNews/ShowNews.aspx?ID=1003 У Вінниці з’явилася площа Героїв Майдану на www.vmr.gov.ua] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140226144519/http://www.vmr.gov.ua/Lists/CityNews/ShowNews.aspx?ID=1003 |date=26 лютага 2014 }} {{ref-uk}}</ref>. * Рашэннем [[Днепрапятроўск]]ага гарадскога савета ад 22 лютага 2014 г. перайменавана плошча Леніна ў плошчу Герояў Майдана<ref>[http://www.pravda.com.ua/news/2014/02/22/7015886/ У Дніпропетровську площу Леніна перейменували на Героїв Майдану] {{ref-uk}}</ref>. * Рашэннем [[Драгобыч|Драгобыцкага]] гарадскога савета ад 22 лютага 2014 г. плошча «Рынак» у горадзе Драгобыч перайменавана ў плошчу «Герояў Еўрамайдана». * У в. Свідывак [[Чаркаская вобласць|Чаркаскай вобласці]] дэпутаты сельсавета перайменавалі вул. Леніна ў вул. Герояў Нябеснай Сотні<ref>[http://www.pravda.com.ua/news/2014/02/24/7016143/ В Україні з’явилася перша вулиця на честь героїв Небесної сотні] {{ref-uk}}</ref>. * У [[Кіраваград]]зе плошчу Кірава перайменавалі ў плошчу Герояў Майдана, а вуліцу Дзяржынскага — у вуліцу Віктара Чміленкі<ref>[http://www.kr-rada.gov.ua/files/document/ua-document-2403.pdf Щоденна експрес-інформація прес-служби. 24 лютого 2014 року] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140304000603/http://www.kr-rada.gov.ua/files/document/ua-document-2403.pdf |date=4 сакавіка 2014 }} {{ref-uk}}</ref>. == Гл. таксама == {{commons|Category:Members of Euromaidan|Удзельнікі Еўрамайдана}} * [[Вуліца Нябеснай сотні]] * [[Еўрамайдан]] * [[Цітушкі]] * [[Беркут (спецпадраздзяленне)|Беркут]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.unian.net/politics/888424-v-seti-poyavilos-shokiruyuschee-video-strelbyi-snayperov-po-aktivistam-s-mesta-sobyitiy.html В сети появилось шокирующее видео стрельбы снайперов по активистам с места событий (22.02.2014)] {{ref-ru}} * [https://www.facebook.com/tetiana.pechonchyk/posts/10153852742590564?notif_t=notify_me Дані про загиблих станом на 17:00. Зараз 75 осіб. Продовжуємо уточнювати] на [[Facebook]] у групе [https://www.facebook.com/EvromaidanSOS Євромайдан SOS] {{ref-uk}} * [http://society.lb.ua/accidents/2014/02/21/256239_poyavilsya_predvaritelniy_spisok.html Список погибших на Майдане (ОБНОВЛЯЕТСЯ, 76 человек) — 21 февраля 2014, 10:45 (сайт «LB.ua»)] {{ref-ru}} * [http://gadsjl-7.livejournal.com/2931353.html «Список погибших в Киеве 18 февраля 2014 года» (20-02-2014), «LiveJournal» gadsjl_7] (41 мітынгоўцаў) {{ref-ru}} * [http://lb.ua/news/2014/02/20/256289_svoboda_ubiti_bolee_60_chelovek.html «Свобода»: убиты более 60 человек] {{ref-ru}} * [http://society.lb.ua/accidents/2014/02/20/256183_hronika_krovavih_stolknoveniy.html Хроника кровавых столкновений в центре Киева. 20 февраля (Обновляется) — сайт «LB.ua»] {{ref-ru}} * [http://society.lb.ua/accidents/2014/02/20/256239_poyavilsya_predvaritelniy_spisok.html Список погибших на Майдане (ОБНОВЛЯЕТСЯ, 58 человек) / LB.ua, 20 февраля 2014, 21:13]{{ref-ru}} * [http://gigamir.net/news/kyiv/regions/pub618623 У Києві за день загинуло понад 70 осіб, — Медслужба Майдану (20.02.2014) — сайт «gigamir.net»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140224163514/http://gigamir.net/news/kyiv/regions/pub618623 |date=24 лютага 2014 }} {{ref-uk}} * [http://news.rambler.ru/23719215/ У Києві за день загинуло понад 70 осіб — Медслужба Майдану (20.02.2014) — сайт «news.rambler.ru»] {{ref-uk}} * [https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Asg2SXJnif7VdENHN2tJMHphTnNETGZRMV9TTDZJUGc#gid=0 Загиблі з 18 лютого (оновлюється)] {{ref-uk}} * [http://life.pravda.com.ua/person/2014/02/21/153011/ Загиблі герої Майдану / УП.Життя, 21.02.2014] {{ref-uk}} {{DEFAULTSORT:Спіс загінулых удзельнікаў Еўромайдана}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана]] 3649riicgpyxo90yyfiaq9t2c0zwx9f Партал:Архітэктура/Новыя артыкулы 100 193441 5164234 5163440 2026-07-10T15:50:33Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5164234 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Могілкі Маціса|2026-07-10T11:22:50Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Могілкі Райніса|2026-07-09T12:18:05Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Айварс Гулбіс|2026-07-09T11:49:56Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Лясныя могілкі (Рыга)|2026-07-09T11:39:48Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Канстанцінс Пэкшэнс|2026-07-09T11:26:06Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Энергетычны праезд (Мінск)|2026-07-09T10:41:19Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Карал Пуркіне|2026-07-09T08:33:38Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Ян Эвангеліста Пуркіне|2026-07-09T08:18:39Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Яніс Алксніс|2026-07-09T06:57:07Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|3-і Дзіцячы завулак (Мінск)|2026-07-05T14:35:12Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|2-і Дзіцячы завулак (Мінск)|2026-07-05T14:17:34Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|1-ы Дзіцячы завулак (Мінск)|2026-07-05T14:06:04Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Царква Святых Кузьмы і Дзям’яна (Прага)|2026-07-05T11:10:45Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Касцёл Святой Тройцы (Свержань)|2026-07-05T00:19:04Z|IshaBarnes}} {{Новы артыкул|Беластоцкая чыгунка (1862—1922)|2026-07-04T09:51:50Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Беластоцкая чыгунка (1939—1946)|2026-07-04T09:19:40Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Заходняя чыгунка|2026-07-04T09:08:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Пінскі рачны порт|2026-07-04T08:01:36Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Падшыпнікавы праезд (Мінск)|2026-07-02T18:47:42Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Магілёўская губернская турма|2026-06-28T18:56:12Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 51o7rsale1pwe7dls7jxxj826krg9k0 Пандэгланг (акруга) 0 195431 5164462 4759573 2026-07-11T10:10:44Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164462 wikitext text/x-wiki {{Акруга Інданезіі |Беларуская назва = Пандэгланг |Арыгінальная назва = Pandeglang |Герб = Logo Pandeglang.gif |Шырыня герба = 250 |lat_dir = S |lat_deg = 6 |lat_min = 18 |lat_sec = 33 |lon_dir = E |lon_deg = 106 |lon_min = 6 |lon_sec = 17 |region = |type = |узровень = 1 |CoordScale = 2000000 |Сталіца = [[Горад Пандэгланг|Пандэгланг]] |Правінцыя = [[Бантэн]] |Мова = [[Інданезійская мова|інданезійская]] |Насельніцтва = 1 145 792 (2010)<ref>{{Cite web |url=http://banten.bps.go.id/pandeglang.htm |title=statistics by region |access-date=11 красавіка 2014 |archive-date=21 красавіка 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090421033921/http://banten.bps.go.id/pandeglang.htm |url-status=dead }}</ref> |Плошча = 2 746,90<ref>{{cite web|url=http://www.lebakkab.go.id/index.php?pilih=hal&id=25|title=Luas Kabupaten Lebak versi Situs Resmi Pemerintah Kabupaten Lebak|lang=id|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BorCeb47?url=http://www.lebakkab.go.id/index.php?pilih=hal|archivedate=31 кастрычніка 2012|accessdate=11 красавіка 2014|url-status=live}}</ref> |Карта адміністрацыйнай адзінкі =Locator kabupaten pandeglang.png |Сайт = http://www.pandeglangkab.go.id/ }} '''Акруга Пандэгланг''' — [[Адміністрацыйны падзел Інданезіі|акруга]] ў інданезійскай [[Бантэн|правінцыі Бантэн]]. У склад акругі ўваходзіць 35 раёнаў, 335 паселішчаў. У склад акругі ўваходзяць астравы [[Панаітан]], Дэлі, Цінджыл і іншыя. [[Уджунг-Кулон (паўвостраў)|Паўвостраў Уджунг-Кулон]] з'яўляецца самым заходнім ускрайкам [[Востраў Ява|вострава Ява]]. Большая частка тэрыторыі акругі — пагорыстыя раўніны і нізіны. На поўдні маюцца горныя грады. Найбуйнейшыя рэкі — Чыліман і Чыбаліунг. == Адміністрацыйны падзел == Акруга дзеліцца на наступныя раёны: * Ангсана * Банджар * Баджонг * Чадасары * Чарыта * Чыбаліунг * Чыбітунг * Чыголіс * Чыкедал * Чыкёсік * Чымангу * Чыманук * Чыпёчанг * Чысата * Джыпут * Кадухеджа * Карангтанджунг * Каранчонг * Лабуан * Маджасары * Мандалавангі * Мекарджая * Менес * Мунджул * Пагеларан * Пандэгланг * Панімбанг * Паціа * Пічунг * Пуласары * Сакеці * Сіндангрэсмі * Сабанг * Сукарэсмі * Сумур {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.pandeglangkab.go.id/ Афіцыйны сайт] {{Правінцыя Бантэн}} [[Катэгорыя:Акругі правінцыі Бантэн|Пандэгланг]] e88p90ov7y5ejpbrv83n01eoxjynrm6 Пальчатакарэннік бузінны 0 202006 5164424 4788663 2026-07-11T07:59:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164424 wikitext text/x-wiki {{Таксон | name = | image file = Dactylorhiza sambucina Griechenland 418 2.6.JPG | image title = | image descr = | regnum = Расліны | parent = Dactylorhiza | comment = | rang = Від | latin = Dactylorhiza sambucina | author = ([[L.]]) [[Soó]], 1962 | syn = [[#Сінонімы|Гл. тэкст]] | typus = | children name = | children = | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | iucnstatus = LC | wikispecies = Dactylorhiza sambucina | commons =Category:Dactylorhiza sambucina |iucn = 175983 | itis = | ncbi = 65785 | eol = 1094609 | grin = 1234 | ipni = 626671-1 | tpl =kew-55564 }} '''Пальчатакарэннік бузінны''', '''Ятрышнік бузінны'''<ref name="Киселевский">{{Крыніцы/Латино-русско-белорусский ботанический словарь|90}} у крыніцы пад назвай {{btname|Orchis sambucina|[[L.]]}}</ref> (''Dactylorhiza sambucina'') — [[Біялагічны від|від]] шматгадовых [[Трава|травяністых]] раслін сямейства [[Архідныя]]. == Назва == [[Відавы эпітэт]] тлумачыцца тым, што кветкі маюць слабы пах {{bt-bellat|бузіна{{!}}бузіны|Sambucus}}. == Батанічнае апісанне == {{Біяфота|Adam och Eva.jpg|left|ш=250|тэкст=[[Батанічная ілюстрацыя]] — Adam och Eva, Orchis sambucinus L. — Dactylorhiza latifolia}} {{Біяфота|Alvar2a.JPG|right|ш=250|тэкст=Пальчатакарэннік бузінны}} {{Біяфота|Dactylorhiza sambucina ENBLA02.JPG|right|ш=250|тэкст=Кветка}} Пальчатакарэннік бузінны — [[Шматгадовая расліна|шматгадовая]] і [[трава|травяністая]] [[расліна]] з 2-4-лопасцевым [[клубень|клубнямі]] вышынёй да 30 см. Кветкі могуць быць ці жаўтлявыя, ці пурпурныя. == Экалогія == Расце ў [[лес|лясах]], на [[узлесак|ўзлесках]], сярод [[хмызняк]]оў, на мохавых балотах, вільготных [[луг]]ах, лясных [[Паляна (геаграфія)|палянах]] і [[схіл]]ах. == Сінонімы == [[Сінонімы (таксанамія)|Сінонімы]]: * ''Orchis sambucina'' [[L.]], 1755 {{basionym}} * ''Orchis incarnata'' var. ''sambucina'' ([[L.]]) [[Lapeyr.]] ex [[Bubani]], 1897 * ''Dactylorchis sambucina'' ([[L.]]) [[Verm.]], 1947 * ''Orchis sambucina'' var. ''rubra'' [[Winterl]], 1788 * ''Orchis incarnata'' [[Willd.]], 1805, [[nom. illeg.]] * ''Orchis schleicheri'' [[Sweet]], 1827 * ''Orchis sambucina'' var. ''incarnata'' [[Gaudin]], 1829 * ''Orchis saccata'' [[Rchb.]], 1830, [[nom. illeg.]] * ''Orchis fasciculata'' [[Tineo]], 1844 * ''Orchis pallens'' [[Moritzi]], 1844, [[sensu auct.]] * ''Orchis sambucina'' var. ''purpurea'' [[W.D.J.Koch]], 1845 * ''Orchis sambucina'' var. ''purpurascens'' [[R.Hinterh.]] & [[J.Hinterh.]], 1851 * ''Orchis salina'' [[Fronius]], 1857 * ''Orchis lutea'' [[Dulac]], 1867 * ''Orchis laurentina'' [[R.Bolos]] ex [[Vayr.]], 1880 * ''Orchis pseudosambucina'' var. ''fasciculata'' ([[Tineo]]) [[Nyman]], 1882 * ''Orchis sambucina'' f. ''bracteata'' [[M.Schulze]], 1889 * ''Orchis sambucina'' lusus candida Cariot & St.-Lag., 1889 * ''Orchis sambucina'' ''laurentina'' ([[R.Bolos]] ex [[Vayr.]]) [[Willk.]], 1893 * ''Orchis sambucina'' var. ''bracteata'' ([[M.Schulze]]) [[Harz]], 1895 * ''Orchis sambucina'' f. [[rubrobracteata]] [[Harz]] ex [[Schltdl.]], 1895 * ''Orchis sambucina'' f. ''purpurea'' ([[W.D.J.Koch]]) [[Neuman]], 1901 * ''Orchis sambucina'' var. ''robusta'' [[Neuman]], 1901 * ''Orchis sambucina'' f. ''barlae'' [[Rouy]], 1912 * ''Orchis sambucina lusus lutea'' [[W.Zimm.]], 1912 * ''Orchis sambucina'' subvar. ''luteopurpurea'' [[Rouy]], 1912 * ''Orchis sambucina'' subvar. ''purpurea'' ([[W.D.J.Koch]]) [[Rouy]], 1912 * ''Orchis sambucina lusus hybrida'' [[W.Zimm.]], 1916 * ''Orchis sambucina'' f. ''lanceolata'' [[W.Zimm.]], 1916 * ''Orchis sambucina'' f. ''obovata'' [[W.Zimm.]], 1916 * ''Orchis sambucina'' f. ''tripartita'' [[A.Fuchs]], 1921 * ''Orchis sambucina'' f. ''hungarica'' [[Soó]], 1927 * ''Orchis sambucina'' f. ''laurentina'' ([[R.Bolos]] ex [[Vayr.]]) [[Soó]], 1927 * ''Orchis sambucina'' var. ''hungarica'' ([[Soó]]) [[A.Camus]], 1928 * ''Orchis sambucina lusus incarnata'' ([[Gaudin]]) [[Soó]], 1928 * ''Orchis sambucina'' var. ''lutea'' [[E.G.Camus]], 1928, [[nom. illeg.]] * ''Orchis sambucina'' var. ''zimmermannii'' [[A.Camus]], 1928 * ''Orchis sambucina lusus luteopurpurea'' ([[Rouy]]) [[G.Keller]] & [[Soó]], 1933 * ''Orchis sambucina lusus rubra'' ([[Winterl]]) [[Soó]], 1933 * ''Orchis sambucina'' monstr. ''subregalis'' [[Soó]], 1933 * ''Dactylorhiza sambucina'' var. ''hungarica'' ([[Soó]]) [[Soó]], 1962 * ''Dactylorhiza sambucina'' lusus incarnata ([[Gaudin]]) [[Soó]], 1962 * ''Dactylorhiza sambucina'' var. laurentina (R.Bolos ex Vayr.) Soó, 1962 * ''Dactylorhiza sambucina'' f. ''rubra'' ([[Winterl]]) [[Hyl.]], 1966 * ''Dactylorhiza sambucina'' subsp. ''laurentina'' ([[R.Bolos]] ex [[Vayr.]]) [[Malag.]], 1968 * ''Dactylorhiza sambucina'' f. ''robusta'' ([[Neuman]]) [[Soó]], 1971 * ''Dactylorhiza sambucina'' f. ''rubrobracteata'' ([[Harz]] ex [[Schltdl.]], 1971 * ''Dactylorhiza sambucina'' var. ''hybrida'' ([[W.Zimm.]]) [[Peitz]], 1972 * ''Dactylorhiza fasciculata'' ([[Tineo]]) [[H.Baumann]] & [[Künkele]], 1981 * ''Dactylorhiza latifolia'' f. ''rubra'' ([[Winterl]]) [[D.Tyteca]] & [[Gathoye]], 1990 * ''Dactylorhiza sambucina'' f. ''chusae'' [[C.E.Hermos.]], 2000 * ''Dactylorhiza sambucina'' f. ''hybrida'' ([[W.Zimm.]]) [[Kümpel]], 2002 * ''Dactylorhiza cantabrica'' [[H.A.Pedersen]], 2006 == Значэнне і выкарыстанне == Выкарыстоўваецца ў [[Народная медыцына|народнай медыцыне]]; добры [[меданосы|меданос]]. === Пальчатакарэннік у філатэліі === <gallery mode="packed"> </gallery> == Ахова == Занесены ў [[Чырвоная кніга Украіны|Чырвоную кнігу Украіны]] (1996, 2009). [[Прыродаахоўны статус]] віду: уразлівы. {{зноскі}} == Літаратура == * Тернопільський енциклопедичний словник / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль: видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004—2010. — Т. 1-4. — ISBN 978-966-528-279-2. — Т. 3: П-Я. — 2008. — 708 c., Н. Мшанецька. == Спасылкі == * [http://flower.onego.ru/orchid/dactylor.html Энциклопедия декоративных садовых растений: пальчатокоренник] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090529090138/http://flower.onego.ru/orchid/dactylor.html |date=29 мая 2009 }} {{ref-ru}} * [http://redbook-ua.org/item/dactylorhiza-sambucina/ Зозульки бузинові в Червоній книзі України (2009)] {{ref-uk}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пальчатакарэннік]] [[Катэгорыя:Флора Еўразіі]] [[Катэгорыя:Лекавыя расліны]] [[Катэгорыя:Меданосныя расліны]] pdbmg0qmawbjkpekemnxhgz8sa6n5zm Біёніка 0 203404 5164457 3823291 2026-07-11T10:02:15Z Siarhei V 122587 5164457 wikitext text/x-wiki '''Біёніка''' (ад{{lang-grc|βίον}} — ''элемент жыцця'', літаральна ''які жыве'') — кірунак у [[кібернетыка|кібернетыцы]], засяроджаны на вывучэнні асаблівасцяў будовы і жыццядзейнасці арганізмаў з мэтай стварэння больш дасканалых тэхнічных сістэм або ўстройстваў. Існуюць тры кірункі біёнікі: * '''біялагічны''' — вывучэнне з'яў і працэсаў, якія адбываюцца ў жывых арганізмах з мэтай наступнага выкарыстання іх у тэхнічных аспектах; * '''тэхнічны''' — пабудова новых і ўдасканаленне старых тэхнічных сістэм на аснове біялагічных ведаў; * '''тэарэтычны''' — высвятленне магчымасці стварэння тэхнічнага ўстройства шляхам папярэняга выпрабавання яго мадэлі. Першай спробай мадэлявання жывога (крыла птушкі) лічаць працы [[Леанарда да Вінчы]] ([[1452]]—[[1519]]). Як самастойная навукавылучылася з кібернетыкі ў [[1960]] годзе на першым сімпозіуме па біёніцы ў Дайтане ([[ЗША]]). На [[Беларусь|Беларусі]] распрацоўваюцца біятэхнічныя сістэмы, сукупнасці біялагічных і тэхнічных элементаў, звязаных паміж сабой у адзіным контуры кіравання. Створаны комплекс маніторных дыягнастычных і біятэрапеўтычных сістэм, якія выкарыстоўваюцца ў [[кардыялогія|кардыялогіі]] ([[Георгій Іванавіч Сідарэнка|Г. І. Сідарэнка]]). Прапанавана эксперыментальнае мадэляванне кіруючых сістэм (эмбрыябіёніка), што рэалізуецца ў выглядзе аперацыі органапексіі (Д. М. Голуб). == Гл. таксама == * [[Жак Ружэры]] == Літаратура == {{Commonscat|Bionics}} * {{крыніцы/БелЭн|3}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Біятэхналогія]] 6jdflywkkogkpu6ek3ria0vh44v5pqe 5164466 5164457 2026-07-11T10:12:57Z Siarhei V 122587 5164466 wikitext text/x-wiki '''Біёніка''' (ад{{lang-grc|βίον}} — ''элемент жыцця'', літаральна ''які жыве'') — кірунак у [[кібернетыка|кібернетыцы]], засяроджаны на вывучэнні асаблівасцяў будовы і жыццядзейнасці арганізмаў з мэтай стварэння больш дасканалых тэхнічных сістэм або ўстройстваў. Існуюць тры кірункі біёнікі: * '''біялагічны''' — вывучэнне з'яў і працэсаў, якія адбываюцца ў жывых арганізмах з мэтай наступнага выкарыстання іх у тэхнічных аспектах; * '''тэхнічны''' — пабудова новых і ўдасканаленне старых тэхнічных сістэм на аснове біялагічных ведаў; * '''тэарэтычны''' — высвятленне магчымасці стварэння тэхнічнага ўстройства шляхам папярэняга выпрабавання яго мадэлі. Першай спробай мадэлявання жывога (крыла птушкі) лічаць працы [[Леанарда да Вінчы]] ([[1452]]—[[1519]]). Як самастойная навукавылучылася з кібернетыкі ў [[1960]] годзе на першым сімпозіуме па біёніцы ў Дайтане ([[ЗША]]). На [[Беларусь|Беларусі]] распрацоўваюцца біятэхнічныя сістэмы, сукупнасці біялагічных і тэхнічных элементаў, звязаных паміж сабой у адзіным контуры кіравання. Створаны комплекс маніторных дыягнастычных і біятэрапеўтычных сістэм, якія выкарыстоўваюцца ў [[кардыялогія|кардыялогіі]] ([[Георгій Іванавіч Сідарэнка|Г. І. Сідарэнка]]). Прапанавана эксперыментальнае мадэляванне кіруючых сістэм (эмбрыябіёніка), што рэалізуецца ў выглядзе аперацыі органапексіі (Д. М. Голуб). == Гл. таксама == * [[Жак Ружэры]] * [[Венсан Кальбо]] == Літаратура == {{Commonscat|Bionics}} * {{крыніцы/БелЭн|3}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Біятэхналогія]] 5z85w6i7yvo7fyq35hbmxiit1k5gev7 Папскі флот 0 210478 5164481 4443618 2026-07-11T11:06:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164481 wikitext text/x-wiki '''Папскі флот''' ({{lang-it|Marina Pontificia}}) — ваенна-марскі флот [[Папская вобласць|Папскай дзяржавы]]. У той ці іншай форме існаваў з часоў [[Бітва пры Осціі|бітвы пры Осціі]], якая адбылася ў 849 годзе падчас пантыфіката [[Леў IV (Папа Рымскі)|Льва IV]], да пачатку пантыфіката [[Леў XIII|Льва XIII]] у 1878 годзе. == Апісанне == Першапачаткова Папская дзяржава была абаронена [[Візантыйскі флот|візантыйскім флотам]]. Патрэба ва ўласным флоце ўзнікла пасля мусульманскага набегу на Рым у 843 годзе і [[Рабаванне Рыма, 846|рабавання Рыма мусульманамі]] ў 846 годзе. У 849 годзе аб'яднаны флот Папскай дзяржавы, [[герцагства Неапаль|Неапалітанскага герцагства]], гарадоў [[Амальфі]] і [[Гаэта]] разбіў мусульман у [[Бітва пры Осціі|бітве пры Осціі]]. Пазней Папы фінансавалі розныя флоты падчас [[Крыжовыя паходы|Крыжовых паходаў]], а таксама рыхтавалі ўласныя, якія ваявалі разам з іншымі хрысціянскімі суднамі супраць [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]] пасля [[Падзенне Канстанцінопаля|падзення Канстанцінопаля]], у тым ліку ўдзельнічаючы на баку [[Венецыянская рэспубліка|Венецыі]] ў [[Турэцка-венецыянскія войны|турэцка-венецыянскіх войнах]] (у прыватнасці, папская эскадра брала ўдзел у [[Бітва пры Лепанта|бітве пры Лепанта]] ў 1571 годзе). Падчас [[Напалеонаўскія войны|Напалеонаўскіх войнаў]] усе папскія ваенныя караблі былі канфіскаваны, і пасля іх заканчэння флот аднаўляўся вельмі павольна. У 1819 годзе было падпісана міжнароднае пагадненне аб абароне папскіх суднаў, і калі ў 1826 годзе адзін з караблёў папскага флоту быў захоплены мусульманскімі піратамі, то бей Трыпалі пагадзіўся вызваліць яго ў абмен на 10 600 франкаў кампенсацыі пасля дэманстрацыі, арганізаванай двума фрэгатамі і шлюпам [[Сардзінскае каралеўства|П'емонцкага]] флоту. У 1823 годзе Папскі флот складаўся з 12-гарматнай [[Шхуна|шхуны]] «San Pietro», [[Кутар, судна|кутара]], [[Фелука|фелукі]] і [[пінас]]а. Яшчэ 12 патрульных лодак, узброеных марцірамі, якія займаліся аховай узбярэжжа, былі разбіты на дзве эскадры: адна (з 8 лодак) базіравалася на Адрыятычным узбярэжжы, а іншая (з 4 лодак) — на Тырэнскім. У 1842 годзе Алесандра Чыяльдзі ({{lang-it|[[wikipedia:it:Alessandro Cialdi|Alessandro Cialdi]]}}) прывёў з Вялікабрытаніі праз рэкі і каналы Францыі тры параходы, якія пачалі ажыццяўляць навігацыю па рацэ [[Тыбр]]. Чацвёрты параход — «Roma» — пад камандаваннем Чыяльдзі супрацьстаяў аўстрыйцам каля [[Анкона|Анконы]] падчас [[Рэвалюцыя 1848—1849 гадоў у Папскай вобласці|падзей 1848—1849 гадоў]]. У 1856 годзе Ваенна-марскі флот ({{lang-it|Marina da Guerra}}), Камерцыйны флот ({{lang-it|Marina di Finanza}}) і Флот ракі [[Тыбр]] ({{lang-it|Marina del Tevere}}), якія да гэтага існавалі паасобна, былі аб'яднаны ў Папскі флот ({{lang-it|Marina Pontificia}}). У 1870 годзе італьянскія войскі [[Узяцце Рыма|ўступілі ў Рым]], і Папская дзяржава паменшылася да памераў [[Ватыкан]]а. Апошні карабель Папскага флоту — паравы [[карвет]] «Immacolata Concezione» (водазмяшчэнне 652 тоны, даўжыня 54 м, восем 18-фунтовых гармат) быў прапанаваны Папам [[Пій IX|Піем IX]] [[Ордэн дамініканцаў|Ордэну дамініканцаў]] у [[Аркашон]]е (Францыя) для выкарыстання ў якасці навучальнага судна<ref>[http://archive.catholicherald.co.uk/article/12th-may-1939/3/the-last-papal-battleship-built-on-thames-80-years The last papal battleship built on Thames 80 Years Ago]. Originally printed in the 12th May 1939 issue of the Catholic Herald, page 3.</ref>. Карабель базіраваўся ў французскім [[Тулон]]е і затым неаднаразова змяняў гаспадароў — ён быў прададзены ў 1878 годзе, калі Папам стаў [[Леў XIII]], — спачатку англічанам, а затым — французскаму суднаўладальніку. У канчатковым выніку карвет быў страчаны ў [[Міжземнае мора|Міжземным моры]] ў 1905 годзе (у наш час шлюпка з карвета знаходзіцца ў Міланскім навукова-тэхналагічным музеі імя [[Леанарда да Вінчы]], а маштабная мадэль карабля і яго сцяг — у [[Гістарычны музей (Ватыкан)|Ватыканскім гістарычным музеі]]). == Караблі == * Пры Лепанта: ** ''Capitana'' (''Капітана'') («флагман») ** ''Padrona'' (''Падрона'') («флагман эскадры») ** ''Suprema'' (''Вярхоўная'') ** ''Serena'' (''Ціхамірная'') ** ''Pace'' (''Свет'') ** ''Vittoria'' (''Перамога/Вікторыя'') ** ''Grifona'' (''Грыфон'') ** ''Santa Maria'' (''Св. Марыя'') ** ''San Giovanni'' (''Св. Ян'') ** ''Regina'' (''Каралева'') * ''San Bonaventura'' (''Св. Банавентура'')<ref>Laudonio, Marco. ''La Repubblica''. «Arsenale Pontificio, la rinascita.» Op. cit. [http://www.architettiroma.it/archivio.aspx?id=5217 ''Указы архітэктараў Рыма і Правінцыі.'']</ref> * ''San Pietro'' (''Св. Пётр'') — шхуна * ''San Pietro'' (''Св. Пётр'') — больш ранні брыг, разваліўся ў [[1807]] * ''Roma'' (''Рым'') — [[параход]] * ''Immacolata Concezione'' (''Бязгрэшнае Зачацце'') — паравы [[карвет]] == Гл. таксама == * [[Бітва пры Осціі]] * [[Бітва пры Лепанта]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.marina.difesa.it/storia/storianavale/Storia02-03.asp Scheda sulla Marina Pontificia sul sito ufficiale della Marina Militare] * [http://www.gdf.it/Organizzazione/Specializzazioni/Servizio_Aeronavale/La_Storia/info-673809446.html Le origini del Servizio Navale della Guardia di AniF] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071012011840/http://www.gdf.it/Organizzazione/Specializzazioni/Servizio_Aeronavale/La_Storia/info-673809446.html |date=12 кастрычніка 2007 }} azn * tth[//:p.wwwnega��abozzo.it/navi_da_guerra/c-navi%20da%20guerra/C-1302_IMMACOLATA_CONCEZIONE_1860_corvetta_Marina_Pontificia_Yacht_Papale.htm Storia della pirocorvetta armata «Immacolata Concezione»] * [http://digilander.libero.it/modromani/roccaostia/roccaostia.htm La Rocca di Ostia] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110124212753/http://digilander.libero.it/modromani/roccaostia/roccaostia.htm |date=24 студзеня 2011 }} [[Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы паводле краін|Папская]] [[Катэгорыя:Гісторыя папства]] omj9o2p568uce3w5kx1pltjv2hb9osg Царква Святой Варвары (Райца) 0 210824 5164497 5127708 2026-07-11T11:17:51Z M.L.Bot 261 5164497 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Царква Святой Варвары}} {{Храм |Тып храма = Праваслаўны храм |Беларуская назва = Царква Святой Варвары |Арыгінальная назва = |Выява =Rajca 05 04 2009.JPG |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Сучасны статус = {{ГККРБ 4|413Г000323}} |Краіна = Беларусь |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = Райца |lat_dir = |lat_deg = 53.467357|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 26.025191|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Канфесія = Беларуская праваслаўная царква |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[псеўдаготыка]] |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = 1817 |Заканчэнне будаўніцтва = 1817 |Рэліквіі = |Сучасны стан = |Сайт = |Commons = Church of Saint Barbara, Rajca }} '''Храм Святой велікамучаніцы Варвары''' — праваслаўны храм у вёсцы [[Райца]] ([[Карэліцкі раён]]). Царква пабудавана як уніяцкая замест старой у 1817 годзе з бутавага каменю і цэглы ў выглядзе карабля памешчыкам [[Францішак Раецкі|Францішкам Раецкім]] як [[храм]]-[[пахавальня]]. == Гісторыя == Першае апісанне драўлянай царквы ў гонар Раства Хрыстова ў вёсцы Райца сустракаецца ў дакументах Візітаў уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гадоў., што захоўваюцца ў [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі]]. Царква была пабудавана па фундацыі паноў Раецкіх. Святаром у парафіі быў Мікалай Раецкі, ягоным вікарыем — Андрэй Тамашэўскі. Прыход аб’ядноўваў 405 вернікаў. У апісанні цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі 1879 года згадваецца пра існаванне царквы ў вёсцы Райца з 1652 года. [[Файл:Rajca, Spaskaja. Райца, Спаская (N. Orda, 19.07.1864-76).jpg|thumb|злева|Касцёл у Райцы на малюнку Н. Орды]] Цяперашняя мураваная царква Перамянення Гасподняга пабудавана ў 1817 годзе ўладальнікам вёскі [[Францішак Раецкі|Францішкам Раецкім]] як уніяцкая царква, якую пасля скасавання Уніі яе фундатары парупіліся перадаць рыма-каталікам. У 1863 годзе касцёл быў пераасвячаны як праваслаўны храм, у гонар Праабражэння Гасподняга. Згодна з апісаннем 1864 года ў вёсцы Райца размяшчалася Спаса-Праабражэнская чацвёртага класа мураваная царква, накрытая меднымі лістамі. Пры царкве было заснавана царкоўна-прыходскае папячыцельства і штатнае народнае вучылішча. У пасляваенныя гады змагання з рэлігіяй улады спрабавалі знішчыць храм, але атрымалася з дапамогай трактара толькі скінуць статую Дзевы Марыі і разбурыць дэкаратыўныя вежы і кантрафорсы. У 2003 годзе храм адноўлены ў першапачатковым выглядзе і асвячоны ў імя [[святая Варвара|святой велікамучаніцы Варвары]]. == Архітэктура == [[Файл:Старая частка царквы 19 стаг..JPG|thumb|Галоўны фасад (захаваная частка)]] [[Файл:Вежа 01.JPG|thumb|злева|Вежа]] [[Файл:Частка за вежай была збудавана ў 2000 годзе.JPG|thumb|злева|Бакавы фасад. Аб’ём за вежай быў адноўлены ў 2003 годзе]] Архітэктура будынка выканана ў [[Неаготыка|гатычным стылі]] і нагадвае [[Сярэднявечча|сярэдневяковы]] ўмацаваны [[замак]]. Храм быў пабудаваны з камення і [[цэгла|цэглы]]. Царква была вырашана падоўжаным чатырохвугольнікам у гатычным стылі з [[вежа]]й-[[званіца]]й у [[франтон]]най частцы. На даху вежы, замест [[крыж]]а, размяшчалася вялікая [[гіпс]]авая [[скульптура]] [[Божая Маці|Божай Маці]]. Дах зроблены з лістовай [[медзь|медзі]], вонкавыя сцены [[тынкоўка|неатынкаваныя]], вокны размешчаны ў адзін рад, мелася двое дзвярэй. Унутры царква мела падлогу з каменных пліт, столь вырашана ў выглядзе скляпенняў з цэглы. Новы драўляны [[іканастас]], з [[пілястра]]мі, быў пафарбаваны ў [[ружовы колер]], з [[пазалота|пазалочанымі]] [[карніз]]амі, рамамі і [[разьба|разьбой]], складаўся з васьми абразоў мясцовага пісьма, размешчаных у тры рады. У царкве захоўваўся мясцовашанаваны абраз Божай Маці, пакрыты масіўнаю [[серабро|сярэбранай]] [[рыза]]й. У скляпеннях пахавальні пад храмам знаходзілася магілы Францішка Раеўскага і яго нашчадкаў. На вежы-званіцы быў усталяваны вежавы [[гадзіннік]] з боем. Званоў было чатыры вагой у 40, 15, 6 і 1,5 пуда. Царква размяшчалася на гары, абнесенай каменнай [[агароджа]]й. У вёсцы [[Машэвічы]] размяшчалася адна прыпісная царква. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-гатычнага стылю, яго аблічча навеяна рамантычнай архітэктурай сярэдневяковага ўмацаванага замка. Прадаўгаваты прамавугольны ў плане будынак, на галоўным фасадзе якога ўзвышаецца магутная чатырохгранная вежа з зубчастым крэмальерным [[парапет]]ам і аркатурным [[Фрыз (архітэктура)|фрызам]]. Над вежай гіпсавая скульптура Маці Божай, на франтальнай грані былі куранты. Галоўны ўваход у выглядзе стральчатай аркі і такой жа формы акно [[хоры|хораў]] над ім аб’яднаны агульным высокім стральчатым [[партал]]ам. Вышэй размешчана акно-«ружа» і [[арка|арачны]] праём яруса-звона, аформлены гатычнай аркай. Бакавыя фасады расчлянёны ступенчатымі [[контрфорс|контрафорсамі]]. Метровыя сцены храма, выкладзеныя з бутавага каменю і моцна абпаленай цэглы, разам з медным дахам ствараюць насычаны паліхромны цёплы каларыт. На яго фоне вылучаецца пабеленыя элементы архітэктурнага дэкору: стральчатыя нішы, аркатурныя паясы, [[партал]]ы ўваходаў. == Інтэр’ер == Зала храма перакрыта цагляным стральчатым скляпеннем, [[нартэкс]] — цыліндрычным, падлога выкладзена каменнымі плітамі. У сцяну нефа быў умураваны камень з барэльефнай выявай галавы Св. Яна Хрысціцеля. На вежу вядзе вінтавая [[лесвіца]] з правага боку [[арка|арачных]] [[хоры|хораў]]. Пад храмам скляпеністая крыпта, у якой знаходзіліся пахаванні фундатара і членаў яго сям’і. == Прыход == У склад прыходу ўваходзілі вёскі [[Райца]], [[Новая Райца]], [[Забердава]], [[Лукошын]], [[Скрышава]], [[Хвалава]], [[Волда]], [[Малюшыцы]], [[Мокрава]], [[Шчонава]], [[Валокі]], [[Рубілкі]], [[Палужная]], [[Русацын]], [[Ровіны]], [[Рамейкі]], [[Цімошкавічы]], [[Баранавічы]], [[Мошавічы]]. == Настаяцелі == Памятныя кніжкі Мінскай губерні захавалі імёны яшчэ некаторых настаяцеляў Спаса-Праабражэнскай царквы вёскі Райца (даты пададзены па гадах выхаду Памятных кніжак Мінскай губерні): * Гарбацэвіч * Рудакоўскі * Фёдар Маскалевіч (1876 —?), * Васіль Паўлюкевіч (1889—1891), бацька беларускага палітычнага дзеяча [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч|Арсеня Паўлюкевіча]]. * Мікалай Прорвіч (1893—1898), * Антоній Быкоўскі (1900—1902), * Павел Мацкевіч (1905—1908), * Аляксандр Валасовіч (1910—1915). == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4 * {{Крыніцы/БелЭн|13|||5}} * «Візіты ўніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гг.» / Укладальнік Д. В. Лісейчыкаў. — Мінск: І. П. Логвінаў, 2009. — 270 с., стар. 120—121. * Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии Архимандритом Николаем, Санкт-Петербург, 1864, Новогрудский уезд, стар. 202—213. * Описание церквей и приходов Минской епархии, Минск, 1879. * Памятныя кніжкі Мінскай губерніі на 1889, 1891, 1893, 1895, 1898, 1900, 1902, 1905, 1907, 1908, 1910, 1912, 1913, 1915 гады. == Спасылкі == {{Commonscat|Church of Saint Barbara, Rajca}} {{ГККРБ|413Г000323}} * {{hram.by|904}} * {{radzima|1597}} * {{ГБ|http://globustut.by/rajca/index.htm#kostel}} * {{Архіварта|carkva-svjatoj-varvary-rajca}} [[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Карэліцкага раёна]] [[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі]] [[Катэгорыя:Райца]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:1817 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі]] [[Катэгорыя:Храмы Святой Варвары]] [[Катэгорыя:Капліцы-пахавальні Беларусі]] imtsnj4cfwia9q4co5xy0zf7dwst7ge Паланэз (РСЗА) 0 230315 5164403 5086405 2026-07-11T05:50:01Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164403 wikitext text/x-wiki {{Картка зброі|name=Паланэз|image=[[File:Парад по случаю Дня независимости Беларуси при участии авиации ЗВО (15).jpg|Паланэз|300px]]|caption=|origin={{Сцягафікацыя|Беларусь}}|type=[[рэактыўная сістэма залпавага агню]] <!-- Тып зброі -->|is_ranged=yes|is_artillery=yes|unit_cost=<!-- Характарыстыкі -->|service=з 2016 года|used_by={{Сцягафікацыя|Азербайджан}}<br />{{Сцягафікацыя|Беларусь}}|wars=[[Канфлікт у Нагорным Карабаху (2020)]]<ref>{{спасылка|дата публікацыі = 11 чэрвеня 2018|url = https://regnum.ru/news/3080983.html|загаловак = Степанакерт обстреливают «Полонезы» и «Смерчи»|выдавец = Regnum.ru|дата доступу = 4 кастрычніка 2020|мова = ru|access-date = 31 кастрычніка 2020|archive-date = 8 кастрычніка 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201008041728/https://regnum.ru/news/3080983.html|url-status = dead}}</ref><!-- Гісторыя стварэння -->|designer=[[Ігар Данцоў]], [[Юрый Чорны]]|design_date=2015|manufacturer=[[Завод дакладнай электрамеханікі]]|production_date=з 2015 года|number=26 (на 2019 год)|variants=Паланэз-М|weight=45 000<ref name="volatavto.by">{{Навіна|загаловак=Баявая машына РСЗА «Паланэз»|спасылка=http://volatavto.by/by/rav_item/2|выдавец=ААТ «[[Волатаўта]]»|дата публікацыі=2019|дата доступу=17 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=19 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419050418/https://volatavto.by/by/rav_item/2|url-status=dead}}</ref>|length=12 669<ref>{{Навіна|загаловак=Шасі МЗКЦ-7930-300|спасылка=https://www.volatdefence.com/by/katalog/semejstvo-7930/mzkt-793000-300/|выдавец=ААТ «[[Мінскі завод колавых цягачоў]]»|дата публікацыі=2019|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=4 лютага 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204205933/https://www.volatdefence.com/by/katalog/semejstvo-7930/mzkt-793000-300/|url-status=dead}}</ref>|part_length=|width=3070|height=3025|crew=3|cartridge_weight=<!-- Стралковая зброя -->|cartridge=|caliber=301|action=|rate=|velocity=|range=50 000 м|max_range=300 000 м|feed=|sights=<!-- Артылерыя -->|breech=|recoil=|carriage=|elevation=|traverse=<!-- Дадаткова -->|commons=}} {{Значэнні}} '''«Паланэз»''' — [[беларусь|беларуская]] [[рэактыўная сістэма залпавага агню]] вялікай далёкасці. Упершыню была прадэманстравана [[9 мая]] [[2015]] года на ваенным парадзе ў гонар [[Дзень Перамогі|Дня Перамогі]] ў [[Мінск]]у<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 9 мая 2015|url = http://blr.belta.by/society/view/najnoushyja-belaruskija-sistemy-zalpavaga-agnju-palanez-upershynju-byli-pakazany-na-paradze-u-minsku-33012-2015/|загаловак = Найноўшыя беларускія сістэмы залпавага агню "Паланэз" упершыню былі паказаны на парадзе ў Мінску|назва праекту = Грамадства|выдавец = [[БелТА]]|дата доступу = 11 чэрвеня 2018}}</ref>. 22 жніўня 2016 года яе прынялі на ўзбраенне ў Беларусі<ref name="г"/>. РСЗА «Паланэз» створана беларускімі арганізацыямі абароннага сектара эканомікі і адпавядае найлепшым сусветным аналагам. Кожная баявая машына гэтай сістэмы здольна адначасова нанесці кропкавы ўдар па васьмі цэлях на адлегласці 200 км. [[Шасі]] баявых і транспартна-зараджальных машын РСЗА «Паланэз» выраблены на [[Мінскі завод колавых цягачоў|Мінскім заводзе колавых цягачоў]]<ref>{{Спасылка|аўтар = Аляксандр Гелагаеў.|дата публікацыі = 8 мая 2015|url = http://m.nn.by/articles/149190/|загаловак = Першая беларуская РСЗА «Паланэз» можа адкрыць новую старонку ў беларускім ВПК|выдавец = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|дата доступу = 11 кастрычніка 2015}}</ref>. Астатнія характарыстыкі сістэмы невядомыя, аднак, на думку ваенных экспертаў і на падставе знешняга выгляду комплекса, убачанага на парадзе, ён створаны на аснове кітайскай сістэмы Norinco AR3<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 22 мая 2015|url = http://belarustoday.by/news/view/185419|загаловак = Кітай забяспечвае Беларусь вайсковымі тэхналогіямі?|назва праекта = ПалітыкаПалітык|выдавец = Belarus today|дата доступу = 11 кастрычніка 2015|title = Архіўная копія|access-date = 4 лістапада 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304220231/http://belarustoday.by/news/view/185419|archive-date = 4 сакавіка 2016|url-status = dead}}</ref> з магчымым выкарыстаннем ракет<ref>{{Спасылка|аўтар = Денис Лавникевич.|дата публікацыі = 9 чэрвеня 2015|url = http://www.bsblog.info/polonez-s-kitajskim-akcentom/|загаловак = Полонез с китайским акцентом|выдавец = Belarus Security Blog|дата доступу = 11 кастрычніка 2015|мова = ru|title = Архіўная копія|access-date = 4 лістапада 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20210417000557/https://bsblog.info/polonez-s-kitajskim-akcentom/|archive-date = 17 красавіка 2021|url-status = dead}}</ref>. == Уласцівасці == Баявая машына РСЗА «Паланэз» змяшчае 8 накіравальных пускавых кантэйнераў і прызначаецца для топагеадэзічнай прывязкі, прыцэльвання і аўтаматызаванага пуску ракет па разлічаных устаноўках. Зараджаная баявая машына вагай 45 тон размяшчаецца на шасі [[МЗКЦ-7930]] і мае далёкасць пуску ад 50 да 300 км. Дакладнасць стральбы складае да 30 метраў [[Кругавое верагоднаснае адхіленне|кругавога верагоднаснага адхілення]] (КВА). Разгортванне займае 8 хвілін, залп — 1 хвіліну, перазарадка — 20 хвілін, згортванне — 2 хвіліны. Хуткасць перамяшчэння дасягае 80 км/гадз. Экіпаж налічвае 3 чалавекі<ref name="volatavto.by">{{Навіна|загаловак=Баявая машына РСЗА «Паланэз»|спасылка=http://volatavto.by/by/rav_item/2|выдавец=ААТ «[[Волатаўта]]»|дата публікацыі=2019|дата доступу=17 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=19 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419050418/https://volatavto.by/by/rav_item/2|url-status=dead}}</ref>. Транспартна-зараджальная машына (ТЗМ) РСЗА «Паланэз» змяшчае 8 перавозных пускавых кантэйнераў і прызначаецца для іх перагрузкі на баявую машыну з дапамогай бартавога крана. Загружаная ТЗМ вагай 45 тон таксама размяшчаецца на шасі МЗКЦ-7930, перамяшчаецца з хуткасцю да 80 км/гадз. і мае экіпаж у складзе 3 чалавек<ref>{{Навіна|загаловак=Транспартна-зараджальная машына РСЗА «Паланэз»|спасылка=http://volatavto.by/by/rav_item/6|выдавец=ААТ «Волатаўта»|дата публікацыі=2019|дата доступу=17 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=19 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419050142/https://volatavto.by/by/rav_item/6|url-status=dead}}</ref>. == Гісторыя == [[9 мая]] [[2015]] года на парадзе ў [[Мінск]]у ўпершыню паказалі [[Рэактыўная сістэма залпавага агню|рэактыўнаю сістэму залпавага агню]] (РСЗА) «Паланэз». Кожная баявая машына РСЗА магла паразіць 8 цэляў на адлегласці да 200 км. [[Шасі]] баявых і зараджальных машын РСЗА вырабілі на ААТ «[[Мінскі завод колавых цягачоў]]» («МЗКЦ»). Вытворцам самой РСЗА было абароннае прадпрыемства Беларусі<ref>{{Навіна|загаловак=Найноўшыя беларускія сістэмы залпавага агню «Паланэз» упершыню былі паказаныя на парадзе ў Мінску|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/najnoushyja-belaruskija-sistemy-zalpavaga-agnju-palanez-upershynju-byli-pakazany-na-paradze-u-minsku-33012-2015|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=9 мая 2015|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411183909/https://m.blr.belta.by/society/view/najnoushyja-belaruskija-sistemy-zalpavaga-agnju-palanez-upershynju-byli-pakazany-na-paradze-u-minsku-33012-2015|url-status=dead}}</ref>. [[13 мая]] 2015 года міністр абароны Беларусі [[Андрэй Раўкоў]] паведаміў пра намер паставіць РСЗА «Паланэз» ва [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь]] у [[2016]] годзе<ref>{{Навіна|аўтар=Васіль Малашэнкаў|загаловак=Беларускія сістэмы залпавага агню «Паланэз» плануецца паставіць на ўзбраенне ў 2016 годзе - Раўкоў|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/belaruskija-sistemy-zalpavaga-agnju-palanez-planuetstsa-pastavits-na-uzbraenne-u-2016-godze-raukou-33165-2015|выдавец=[[БелТА]]|дата публікацыі=13 мая 2015|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411191637/https://m.blr.belta.by/society/view/belaruskija-sistemy-zalpavaga-agnju-palanez-planuetstsa-pastavits-na-uzbraenne-u-2016-godze-raukou-33165-2015|url-status=dead}}</ref>. 3 лістапада 2015 года [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|А. Лукашэнка]] наведаў УП «[[Завод дакладнай электрамеханікі]]» ў [[Койданаўскі раён|Койданаўскім раёне]] ([[Мінская вобласць]]), дзе выраблялі [[Ракета|ракеты]] РСЗА «Паланэз»<ref>{{Навіна|аўтар=Святлана Саўко|загаловак=Лукашэнка: Беларусь у ваеннай сферы будзе і ў далейшым прытрымлівацца толькі абарончай стратэгіі|спасылка=https://m.blr.belta.by/president/view/lukashenka-belarus-u-vaennaj-sfery-budze-i-u-dalejshym-prytrymlivatstsa-tolki-abaronchaj-strategii-39894-2015/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=3 лістапада 2015|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=9 ліпеня 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709074755/https://m.blr.belta.by/president/view/lukashenka-belarus-u-vaennaj-sfery-budze-i-u-dalejshym-prytrymlivatstsa-tolki-abaronchaj-strategii-39894-2015/|url-status=dead}}</ref>. [[9 снежня]] 2015 года Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 1023, якой унёс у Дзяржпраграму інавацыйнага развіцця стварэнне спецыяльнай тэхнікі «Паланэз-ЗДЭМ» цягам 2013—2016 гадоў «Заводам дакладнай электрамеханікі» на суму 159,8 млрд [[Беларускі рубель|рублёў]] ($9,83 млн)<ref>{{Навіна|аўтар=[[Андрэй Кабякоў]]|загаловак=Пастанова Савета міністраў Рэспублікі Беларусь ад 9 снежня 2015 г. № 1023 «Аб унясенні зменаў у Пастанову Савет міністраў Рэспублікі Беларусь ад 26 мая 2011 г. № 669»|спасылка=http://pravo.by/upload/docs/op/C21501023_1449867600.pdf|выдавец=Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=12 снежня 2015|дата доступу=17 ліпеня 2019}}</ref>. [[10 снежня]] 2015 года намеснік старшыні [[Дзяржаўны ваенна-прамысловы камітэт Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Беларусі]] (ДВПК) Ігар Быкаў паведаміў, што ракеты РСЗА «Паланэз» належалі да класу «зямля-зямля»<ref>{{Навіна|загаловак=Беларусі эканамічна не выгадна распрацоўваць свае пісталеты і аўтаматы - Быкаў|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/belarusi-ekanamichna-ne-vygadna-raspratsouvats-svae-pistalety-i-autamaty-bykau-41362-2015/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=12 снежня 2015|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411183657/https://m.blr.belta.by/society/view/belarusi-ekanamichna-ne-vygadna-raspratsouvats-svae-pistalety-i-autamaty-bykau-41362-2015/|url-status=dead}}</ref>. [[4 лютага]] 2016 года намеснік міністра абароны па ўзбраенні [[Ігар Лацянкоў]] заявіў, што выпрабаванні РСЗА «Паланэз» праводзілі ў Кітаі: «Сістэма, баявое разгортванне якой складае не больш за 10 хвілін, час поўнай перазарадкі ўстаноўкі — не больш за 20, а страляе яна адначасова 8 ракетамі, паказала вельмі добрыя вынікі. Таму мае выдатную перспектыву прымянення як у нашай краіне, так і ў якасці экспартнага варыянта. … У бліжэйшы час ужо на тэрыторыі нашай краіны будзе праведзены заключны этап выпрабаванняў, па выніках якога мы плануем да верасня ўключыць адзін [[дывізіён]] дадзенага комплекса ў склад [[336-я рэактыўная артылерыйская брыгада|336-й рэактыўнай артылерыйскай брыгады]]» ([[Асіповічы]], [[Магілёўская вобласць]])<ref>{{Навіна|аўтар=Зміцер Умпіровіч, «СБ»|загаловак=Беларусі эканамічна не выгадна распрацоўваць свае пісталеты і аўтаматы - Быкаў|спасылка=https://m.nn.by/articles/164653/|выдавец=Газета «[[Наша Ніва (1991)|Наша Гіва]]»|дата публікацыі=5 лютага 2016|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[15 лютага]] 2016 года старшыня ДВПК Беларусі [[Сяргей Гурулёў]] паведаміў А. Лукашэнку, што РСЗА «Паланэз» ужо прынялі на ўзбраенне<ref>{{Навіна|загаловак=Беларускія ваенныя разлічваюць у 2016-2017 гадах стварыць ракетны комплекс далёкасцю больш як 200 км|спасылка=https://m.blr.belta.by/president/view/belaruskija-vaennyja-razlichvajuts-u-2016-2017-gadah-stvaryts-raketny-kompleks-dalekastsju-bolsh-jak-43684-2016/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=15 лютага 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411184537/https://m.blr.belta.by/president/view/belaruskija-vaennyja-razlichvajuts-u-2016-2017-gadah-stvaryts-raketny-kompleks-dalekastsju-bolsh-jak-43684-2016/|url-status=dead}}</ref>. [[10 чэрвеня]] 2016 года старшыня ДВПК Гурулёў атрымаў акты і пратаколы дзяржаўнага выпрабавання РСЗА «Паланэз», над стварэннем якога працавала звыш 20 устаноў Беларусі<ref>{{Навіна|загаловак=У Беларусі завяршыліся выпрабаванні рэактыўнай сістэмы залпавага агню «Паланэз»|спасылка=https://euroradio.by/u-belarusi-zavyarshylisya-vyprabavanni-reaktyunay-sistemy-zalpavaga-agnyu-palanez|выдавец=[[Еўрарадыё]]|дата публікацыі=11 чэрвеня 2016|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=25 студзеня 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125081701/https://euroradio.by/u-belarusi-zavyarshylisya-vyprabavanni-reaktyunay-sistemy-zalpavaga-agnyu-palanez|url-status=dead}}</ref>. [[16 чэрвеня]] 2016 года былі праведзеныя першыя ў Беларусі баявыя пускі ракет РСЗА. Раніцай [[разлік]] прыбыў у [[Гомельская вобласць|Гомельскую вобласць]], адкуль выпусціў ракету на адлегласць 200 км для паражэння цэлі ў [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Палёт ракеты праходзіў на вышыні 42 км. [[Траекторыя]] пралягла праз 9 раёнаў 2 абласцей Беларусі. 4-восевае шасі «Астролаг» вытворчасці «МЗКЦ» дазволіла перасоўвацца з хуткасцю да 70 км за гадзіну. Выпрабаванне РСЗА «Паланэз» прайшло ў спалучэнні з іншымі беларускімі распрацоўкамі. Радыёлакацыйная станцыя (РЛС) «Усход» суправаджала ракеты ўвесь палёт. [[Беспілотнік]]і «Бусел» і «Беркут» забяспечылі відэаназіранне. Сувязь трымалі праз беларускі спадарожнік «[[БелКА]]-2». А. Лукашэнка даручыў старшыні Савета міністраў Беларусі [[Андрэй Кабякоў|Андрэю Кабякову]] ўзнагародзіць распрацоўніўкаў РСЗА і заявіў, што «гэта вельмі шчаслівы дзень для абароны дзяржавы». Старшыня ДВПК Сяргей Гурулёў заявіў, што РСЗА «Паланэз» — «гэта зброя стрымлівання», і дадаў: «Задача кіраўніком дзяржавы пастаўленая была 2 гады таму. На працягу гэтага часу мы выканалі паэтапна ўсе задачы па распрацоўцы і ходзе выпрабаванняў». Дзяржсакратар Савета бяспекі Беларусі [[Станіслаў Зась]] адзначыў: «мы ў нашай краіне развілі новую галіну ведаў і новую галіну вытворчасці — ракетабудаванне». У ДВПК Беларусі прызналі, што наперадзе распрацоўка РСЗА з далёкасцю стральбы да 300 км<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «[[Беларусь 1]]»|загаловак=У Беларусі ўпершыню праведзеныя баявыя пускі рэактыўнай сістэмы залпавага агню «Паланэз»|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/prezident/v_belarusi_vpervye_provedeny_boevye_puski_reaktivnoy_sistemy_zalpovogo_ognya_polonez_/|выдавец=[[Белтэлерадыёкампанія]]|дата публікацыі=16 чэрвеня 2016|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. Адхіленне ракеты РСЗА «Паланэз» ад зададзеных каардынат на найбольшай адлегласці ў 200 км склала менш за 30 метраў<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=Паспяховыя выпрабаванні новага ракетнага абсталявання «Паланэз»|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/obshchestvo/uspeshnye_ispytaniya_novogo_raketnogo_oborudovaniya_polonez/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=16 чэрвеня 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019}}</ref>. [[5 ліпеня]] 2016 года начальнік ракетных войскаў і [[Артылерыя|артылерыі]] Узброеных сіл Беларусі [[Генадзь Казлоўскі]] паведаміў, што «17 ліпеня Узброеныя сілы прымаюць на ўзбраенне гэты комплекс» РСЗА. У дапрацаваным стане РСЗА «Паланэз» прызначалася для паражэння на далечыні ад 50 да 200 км укрытай артылерыі і бранятэхнікі, летакоў на [[Аэрапорт|лётнішчах]] размяшчэння, ракетных комплексаў, у тым ліку [[Зенітны ракетны комплекс|зенітных]] (ЗРК), і жывой сілы<ref>{{Навіна|загаловак=«Паланэз» паступіць на ўзбраенне беларускай арміі ў ліпені|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/palanez-pastupits-na-uzbraenne-belaruskaj-armii-u-lipeni-48521-2016/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=5 ліпеня 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411194942/https://m.blr.belta.by/society/view/palanez-pastupits-na-uzbraenne-belaruskaj-armii-u-lipeni-48521-2016/|url-status=dead}}</ref>. [[3 жніўня]] 2016 года [[Савет міністраў Рэспублікі Беларусь]] зацвердзіў Пастанову № 610 «Аб узнагароджанні Ганаровай граматай…» 2 супрацоўнікаў УП «Завод дакладнай электрамеханікі» — вядучага інжынэра Ігара Данцова і намесніка галоўнага канструктара Юрыя Чорнага — за значны ўклад у стварэнне і паспяховае выпрабаванне айчыннага ракетнага комплекса «Паланэз»<ref>{{Навіна|аўтар=[[Андрэй Кабякоў]]|загаловак=Пастанова Савета міністраў Рэспублікі Беларусь ад 3 жніўня 2016 г. № 610 «Аб узнагароджанні Ганаровай граматай Савета міністраў Рэспублікі Беларусь»|спасылка=http://pravo.by/upload/docs/op/C21600610_1470430800.pdf|выдавец=Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=6 жніўня 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=9 ліпеня 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709074755/http://pravo.by/upload/docs/op/C21600610_1470430800.pdf|url-status=dead}}</ref>. [[22 жніўня]] 2016 года РСЗА прынялі на ўзбраенне 336-й рэактыўнай артылерыйскай брыгады Узброеных сіл Беларусі, якая знаходзілася ў [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] ([[Магілёўская вобласць]]). Начальнік [[Генеральны штаб Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь|Генеральнага штаба Узброеных сіл Беларусі]] [[Алег Белаконеў]] удакладніў, што «сістэма „Паланэз“ прызначаная для аснашчэння рэактыўнага [[дывізіён]]а брыгады»<ref name="г">{{Навіна|аўтар=Эдуард Мартынюк|загаловак=«Паланэз» прынята на ўзбраенне беларускай арміі|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/palanez-prynjata-na-uzbraenne-belaruskaj-armii-50074-2016/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=22 жніўня 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411175442/https://m.blr.belta.by/society/view/palanez-prynjata-na-uzbraenne-belaruskaj-armii-50074-2016/|url-status=dead}}</ref>. На ўрачыстасці прысутнічаў камандзір разліку Максім Яцко, які здзейсніў першы пуск ракеты. Выпушчаная ракета магла манеўраваць супраць збіцця ў паветры<ref>{{Артыкул|аўтар=Сяргей Нікановіч.|загаловак=«Паланэз» на варце Айчыны|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20160823/1471969824-kompleks-palanez-pastupiu-na-uzbraenne-336-y-reaktyunay-brygady|выданне=[[Звязда]]|тып=газета|год=24 жніўня 2016|нумар=[http://zviazda.by/be/number/162-28272 162 (28272)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/24zni-3.indd_.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. РСЗА размяшчалася на аўтамабільным шасі [[МЗКЦ-7930]]00-300 з аўтаматычнай каробкай перадач, што мела колавую формулу 8х8<ref>{{Навіна|загаловак=РСЗА «Паланэз» паступіла ва Узброеныя сілы Беларусі|спасылка=https://www.mil.by/by/news/57183/|выдавец=[[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=22 жніўня 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=28 студзеня 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128083117/https://www.mil.by/by/news/57183/|url-status=dead}}</ref>. Перад урачыстасцю 77-ы асобны рэактыўны артылерыйскі дывізіён правёў 150-кіламетровы марш са [[Слуцк]]а (Мінская вобласць), дзе адбываліся апошнія працы на прадпрыемстве-вытворцы. У склад [[Падраздзяленне|падраздзялення]] ўвайшоў рухомы загадны пункт батарэі на шасі грузавіка [[МАЗ-6317]]<ref>{{Навіна|аўтар=Аляксандр Гелагаеў|загаловак=«Самая магутная наша зброя»: першыя фота з дывізіёна, які ўзброіўся ракетнымі комплексамі «Паланэз»|спасылка=https://m.nn.by/articles/175974/|выдавец=Газета «Наша Ніва»|дата публікацыі=24 жніўня 2016|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[8 верасня]] 2016 года ў [[Палац Незалежнасці (Мінск)|Палацы незалежнасці]] А. Лукашэнка ўручыў дзяржаўныя ўзнагароды канструктарам і вайскоўцам, якія распрацавалі і паставілі на ўзбраенне РСЗА «Паланэз». У строй прынялі дывізіён РСЗА ў складзе 13 машын, з іх 6 баявых машын<ref>{{Навіна|аўтар=Аляксей Адашкін, тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=У Палацы Незалежнасці Аляксандр Лукашэнка ўручыў дзяржаўныя ўзнагароды|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/prezident/vo_dvortse_nezavisimosti_aleksandr_lukashenko_vruchil_gosudarstvennye_nagrady/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=8 верасня 2016|дата доступу=12 ліпеня 2019}}</ref>. 27—30 верасня 2016 года ў [[Баку]] ([[Азербайджан]]) «Завод дакладнай электрамеханікі» ўпершыню паказаў РСЗА «Паланэз» за мяжой на 2-й Азербайджанскай міжнароднай абароннай выстаўцы (АМАВ-2016). Азербайджанскі прэзідэнт [[Ільхам Аліеў]] наведаў стэнд завода, дзе азнаёміўся з беларускай РСЗА<ref>{{Навіна|загаловак=РСЗА «Паланэз» стала галоўным экспанатам абароннай выстаўкі АМАВ 2016 у Баку|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/rsza-palanez-stala-galounym-ekspanatam-abaronnaj-vystauki-adex-2016-u-baku-51393-2016/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=28 верасня 2016|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190619/https://m.blr.belta.by/society/view/rsza-palanez-stala-galounym-ekspanatam-abaronnaj-vystauki-adex-2016-u-baku-51393-2016/|url-status=dead}}</ref>. [[27 студзеня]] [[2017]] года старшыня ДВПК Беларусі Сяргей Гурулёў паведаміў пра намер выпрабаваць у 2017 годзе РСЗА «Паланэз» з далёкасцю да 300 км (В-300) і давесці долю мясцовых складнікаў пры вытворчасці РСЗА да 80 %. Калі «Паланэз» з ракетамі В-200 мог паразіць 8 цэляў на плошчы 10х10 км, то В-300 — на плошчы 20х20 км<ref>{{Навіна|загаловак=Беларускі «Паланэз» павялічыў сваю дасягальнасць да 300 км|спасылка=https://www.racyja.com/hramadstva/belaruski-palanez-pavyalichyu-svayu-das/|выдавец=[[Беларускае Радыё Рацыя|Радыё «Рацыя»]]|дата публікацыі=27 студзеня 2017|дата доступу=15 ліпеня 2019}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. [[20 мая]] 2017 года ў Мінску адкрылася Міжнародная выстава ўзбраення і вайсковай тэхнікі (МВУВТ), на якой прадставілі РСЗА «Паланэз»<ref>{{Навіна|загаловак=Міжнародная выстава МІЛЭКС-2017 адкрылася ў Мінску|спасылка=https://m.bel.sputnik.by/defense_safety/20170520/1028862874/mizhnarodnaya-vystava-milex-2017-adkrylasya-u-minsku.html|выдавец=[[Спадарожнік (радыё)|Радыё «Спадарожнік»]]|дата публікацыі=20 мая 2017|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. Прылады кіравання і навядзення «Паланэзу» былі беларускай вытворчасці<ref name="а">{{Навіна|аўтар=Андрэй Паротнікаў|загаловак=Пра «Паланэз», які не танчыць|спасылка=https://www.racyja.com/blohi-racyi/andrej-parotnikau/pra-palanez-yaki-ne-tanchyts/|выдавец=Радыё «Рацыя»|дата публікацыі=14 снежня 2017|дата доступу=15 ліпеня 2019}}{{Недаступная спасылка}}</ref>. [[1 чэрвеня]] 2017 года на лётнішчы «Ліпкі», што знаходзіцца на ўсходзе [[Мінскі раён|Мінскага раёна]], размясцілі 9 машын РСЗА «Палянэз» са складу 77-га дывізіёна 336-й артылерыйскай брыгады для падрыхтоўкі да парада. З іх 6 машын павінны былі ўдзельнічаць у парадзе, у тым ліку баявыя, зараджальныя і кіраўнічыя машыны<ref>{{Артыкул|аўтар=Вераніка Канюта.|загаловак=На танку Перамогі — нашчадак пераможцы|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20170601/1496331971-yak-pad-minskam-ryhtuyucca-da-vaennaga-parada-na-dzen-nezalezhnasci|выданне=Звязда|год=2 чэрвеня 2017|нумар=[http://zviazda.by/be/number/103-28467 103 (28467)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/2cher-1_optim.pdf 1], [http://zviazda.by/sites/default/files/2cher-4_optim.pdf 4]}}</ref>. [[3 ліпеня]] 2017 года дывізіён РСЗА, якога хапала для знішчэння 48 цэляў, прыняў удзел у парадзе<ref>{{Навіна|аўтар=Аляксандр Смірноў, тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=Святкаванне Дня Незалежнасці атрымалася сапраўды грандыёзным|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/obshchestvo/prazdnovanie_dnya_nezavisimosti_poluchilos_deystvitelno_grandioznym_/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=3 ліпеня 2017|дата доступу=12 ліпеня 2019}}</ref>. [[26 кастрычніка]] 2017 года [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]] паведаміла пра выпрабаванне РСЗА «Паланэз» у [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]] з баявымі пускамі на 300 км<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=Мадэрнізаваную вэрсію РСЗА «Палнэз» выпрабавалі ў Гомельскай вобласці|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/obshchestvo/modernizirovannuyu_versiyu_rszo_polonez_ispytali_v_gomelskoy_oblasti_/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=26 кастрычніка 2017|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[19 лістапада]] 2017 года абноўленую РСЗА паказалі на святкаванні Дня артылерыста ў [[Лашанскі сельсавет (Мінскі раён)|Лашанскім сельсавеце]] Мінскага раёна. Пультам кіравання ажыццяўлялі разгортванне РСЗА і пуск ракеты. Шасі мела гідрапнеўматычную падвеску для павышэння праходнасці па бездаражы. У разлік уваходзілі машына дастаўкі з 8 ракетамі і аўтамабіль кіравання з магчымасцю сувязі на адлегласці да 50 км<ref>{{Навіна|аўтар=Аляксандар Камовіч, тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=Найноўшыя распрацоўкі ваенна-прамысловага комплексу. Легендарныя «Паланэзы»|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/obshchestvo/noveyshie_razrabotki_voenno_promyshlennogo_kompleksa_legendarnye_polonezy/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=19 лістапада 2017|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[24 лістапада]] 2017 года начальнік ракетных войскаў і артылерыі УС Беларусі Генадзь Казлоўскі заявіў: «Пакуль комплекс „Паланэз-М“ яшчэ не прыняты на ўзбраенне, але дзяржаўныя выпрабаванні завяршаюцца. Баявы пуск ракеты на 300 км адбыўся вельмі добра, адхіленне ад цэлі склала ўсяго 19,3 метра. Для такой далёкасці гэта выдатны вынік. Ракета была выпушчана ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] Гомельскай вобласці і трапіла ў цэль у [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкім раёне]] (Брэсцкая вобласць). Комплекс універсальны: можа прымаць ракеты як 200-кіламетровай, так і 300-кіламетровай далёкасці. У перспектыве плануем прымяняць з гэтага комплексу аператыўна-тактычную ракету кшталту „[[Іскандэр]]а“»<ref>{{Артыкул|аўтар=Вераніка Канюта.|загаловак=Перадавая зброя — у руках прафесіяналаў|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20171124/1511533944-na-uzbraenne-armii-pastupic-sistema-zalpavaga-agnyu-palanez|выданне=Плацдарм|год=25 лістапада 2017|нумар=11 (74)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/25lis-5_optim.pdf 5]|archive-date=6 верасня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200906235121/http://zviazda.by/be/news/20171124/1511533944-na-uzbraenne-armii-pastupic-sistema-zalpavaga-agnyu-palanez}}</ref>. [[30 лістапада]] 2017 года прадстаўнік ДВПК Уладзімір Лаўранюк паведаміў, што камісія ДВПК Беларусі зацвердзіла акт прыёмкі доследна-канструктарскай працы (ДКП) УП «Завод дакладнай электрамеханікі» па мадэрнізацыі РСЗА «Паланэз» да ўзроўню «Паланэз-М» з далёкасцю стральбы да 300 км. Лаўранюк адзначыў, што ў выніку дапрацоўкі колавага шасі МЗКЦ-7930-313 для размяшчэння ўзбраення РСЗА вырасла яго грузападымальнасць і дадалі абсталяванне жыццезабеспячэння асабістага складу<ref>{{Навіна|аўтар=Вячаслаў Будкевіч|загаловак=Зацверджаны акт прыёмкі чарговага этапа доследна-канструктарскай працы па стварэнні РСЗА «Паланэз-М»|спасылка=https://by.belapan.by/archive/2017/11/30/932099_932100|выдавец=[[БелаПАН]]|дата публікацыі=30 лістапада 2017|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. Ракета з далёкасцю 300 км была на 20 см даўжэй за ракету з далёкасцю 200 км. На снежань 2017 года заключылі кантракт на пастаўку РСЗА «Паланэз» у Азербайджан<ref name="а"/>. [[Файл:Milex 2019 exposition (Minsk, Belarus) — Выставка Milex 2019 (Минск, Беларусь) - 00021.jpg|міні|280px|Новая ракета для РСЗА «Паланэз» вагай 480 кг (Мінская выства ўзбраення, 17 мая 2019 г.)]] [[31 студзеня]] [[2018]] года старшыня ДВПК Беларусі [[Алег Двігалёў]] адзначыў, што ў гэтым годзе стаіць задача па экспарце РСЗА «Паланэз» у дзяржавы [[СНД]] і больш далёкія краіны<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=У Дзяржкамваенпраме ацанілі работу ў 2017-м і вызначыліся з задачамі на год бягучы|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/ekonomika/v_goskomvoenprome_otsenili_rabotu_v_2017_m_i_opredelilis_s_zadachami_na_god_tekushchiy_/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=31 студзеня 2018|дата доступу=12 ліпеня 2019}}</ref>. [[14 лютага]] 2018 года міністр абароны Беларусі Андрэй Раўкоў паведаміў, што ў дапрацаванай РСЗА «Паланэз» вырасла хуткасць ракеты з далёкасцю 300 км: «Новая ракета ляціць з хуткасцю 5 [[Лік Маха|Мах]] — не існуе сродкаў, здольных збіць такую ракету»<ref>{{Навіна|загаловак=Далёкасць стральбы «Паланэзаў» вырасла на 100 кіламетраў, хуткасць ракеты павялічылася — яе немагчыма збіць|спасылка=https://m.nn.by/articles/204756/|выдавец=Партал «Наша Ніва»|дата публікацыі=14 лютага 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[22 лютага]] 2018 года А. Лукашэнка выказаў удзячнасць кітайскаму боку за дапамогу ў распрацоўцы РСЗА «Паланэз» і заўважыў: «Гэтая сістэма перасягнула нашыя чаканні. Яна ўжо сёння карыстаецца попытам замежных дзяржаў. І мы пачалі вытворчасць гэтай вельмі дарагой зброі для некалькіх дзяржаў свету, аснашчаючы і сваю армію»<ref>{{Навіна|аўтар=Міхаіл Маціеўскі|загаловак=Лукашэнка расказаў аб найноўшым узбраенні, якое пастаўляецца ў армію Беларусі|спасылка=https://m.blr.belta.by/president/view/lukashenka-raskazau-ab-najnoushym-uzbraenni-jakoe-pastauljaetstsa-u-armiju-belarusi-66567-2018/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=23 лютага 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411182009/https://m.blr.belta.by/president/view/lukashenka-raskazau-ab-najnoushym-uzbraenni-jakoe-pastauljaetstsa-u-armiju-belarusi-66567-2018/|url-status=dead}}</ref>. [[5 красавіка]] 2018 года ваенны аглядальнік Аляксандр Алесін заўважыў наконт РСЗА «Паланэз»: «Ракета, змяняючы курс, ляціць на вышыні каля 50 км, пікіруе на цэль амаль вертыкальна, дасягаючы хуткасці 5500-6000 км/г. Гэта дазваляе аднесці боепрыпас да гіпергукавой зброі. У дадатак ён устойлівы да перашкодаў. Сродкаў СПА/ПРА, здольных паразіць такі [[снарад]], сёння ў свеце не існуе»<ref>{{Навіна|аўтар=Аляксандр Алесін, «Беларускія навіны»|загаловак=«Іскандэры» супраць «Патрыётаў». Ці атрымаецца Беларусі захаваць сваё неба мірным|спасылка=https://novychas.by/hramadstva/iskandery-suprac-patryjotau-ci-atrymaecca-bel|выдавец=Газета «[[Новы час]]»|дата публікацыі=5 красавіка 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[18 красавіка]] 2018 года стала вядома пра заказ урадам Азербайджана першай пастаўкі 10 камплектаў РСЗА, што ўключала ракеты, транспартна-зараджальныя машыны, пункт кіравання і радыёлакацыйныя станцыі (РЛС)<ref>{{Навіна|аўтар=Аляксандра Джорджавіч, Кірыл Крывашэеў і Іван Сафронаў|загаловак=«Камерсант» напісаў пра першы продаж за мяжу беларускіх «Паланэзаў»|спасылка=https://m.nn.by/articles/208215/|выдавец=Партал «Наша Ніва»|дата публікацыі=18 красавіка 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. 2-4 мая 2018 года на палігоне [[Сары-Шаган]] у Казахстане ([[Карагандзінская вобласць]]) прайшло сумеснае камандна-штабное вучэнне ракетных войск і артылерыі Узброеных сіл Беларусі і Казахстана з баявымі пускамі ракет РСЗА «Паланэз»<ref>{{Навіна|аўтар=Вячаслаў Будкевіч|загаловак=Беларусь паказвае «Паланэз» на вучэннях у Казахстане|спасылка=https://by.belapan.by/archive/2018/05/02/954447_954448|выдавец=БелаПАН|дата публікацыі=2 мая 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019}}</ref>. [[11 чэрвеня]] 2018 года РСЗА «Паланэз» паступілі ва [[Узброеныя сілы Азербайджана]]<ref>{{Навіна|загаловак=Прэзідэнт Азербайджана і беларускія сістэмы залпавага агню «Паланэз»|спасылка=https://euroradio.by/prezident-azerbaydzhana-i-belaruskiya-sistemy-zalpavaga-agnyu-palanez-fotafakt|выдавец=Еўрарадыё|дата публікацыі=11 чэрвеня 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=25 студзеня 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125034232/https://euroradio.by/prezident-azerbaydzhana-i-belaruskiya-sistemy-zalpavaga-agnyu-palanez-fotafakt|url-status=dead}}</ref>. [[4 ліпеня]] 2018 года Міністэрства абароны Беларусі прадставіла 38 прадстаўнікам 19 дзяржаў-удзельніцаў [[Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе|Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе]] баявую машыну РСЗА «Паланэз» з ракетамі 200-кіламетровай далёкасці В-200 (В-200 БМ «Паланэз»). [[5 ліпеня]] замежным прадстаўнікам паказалі саму РСЗА ў размяшчэнні [[120-я механізаваная брыгада|120-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады]], што знаходзілася ў [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскім раёне]] Мінска (Усходні ваенны гарадок). Азнаямленне з РСЗА адбылося ў адпаведнасці з Венскім дакументам «Аб умацаванні даверу і бяспекі ў Еўропе» ад [[30 лістапада]] [[2011]] года<ref>{{Навіна|загаловак=Прадстаўнікі краін АБСЭ азнаёміліся з найноўшым узбраеннем беларускай арміі|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/pradstauniki-krain-abse-aznaemilisja-z-najnoushym-uzbraennem-belaruskaj-armii-70079-2018/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=4 ліпеня 2018|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411183321/https://m.blr.belta.by/society/view/pradstauniki-krain-abse-aznaemilisja-z-najnoushym-uzbraennem-belaruskaj-armii-70079-2018/|url-status=dead}}</ref>. [[17 ліпеня]] 2018 года выпрабавалі колавае шасі МЗКЦ-7930-313 з гідрамеханічнай перадачай (ГМП), створанае для мадэрнізаванай РСЗА «Паланэз-М». Яго вырашылі выкарыстаць у якасці транспартнай і прывадной базы для баявой і транспартна-зараджальнай машын (ТЗМ) — вырабаў В-300БМ і В-300ТЗМ. У ДВПК Беларусі адзначылі, што пасля дапрацоўкі паветра ў кабіне падаграецца ад ахаладжэння рухавіка, а ахалоджваецца кандыцыянерам. Узімку прадугледзелі незалежны абагравальнік. Прылада праветрывання ачышчала паветра і стварала залішні ціск у кабіне. У ДВПК дадалі, што на шасі ўсталявалі паліўныя бакі павялічанай ёмістасці. [[Радыятар]]ы ГМП і рухавіка ўсталявалі паралельна. Канструкцыю бункераў змянілі для адводу нагрэтага паветра, што ахалоджвала радыятары ГМП і рухавік. У раздатачнай каробцы павялічылі перадатачную колькасць паніжальнай перадачы, што павысіла праходнасць і цягавітасць ГМП. Таксама павысілі грузападымальнасць і знізілі металаёмістасць шасі за кошт узмоцненай рамы з высокатрывалай сталі і падвескі з узмацняльнымі элементамі ў папярочных рычагах. Шыны абсталявалі сігналізацыяй праколу і рэгулятарам ціску паветра. Колавае шасі МЗКЦ-7930-313 магло абсталёўвацца бартавой інфармацыйна-кіравальнай сістэмай (БІКС) і дадатковым тормазам-запавольнікам для руху на зацяжным горным спуску<ref>{{Навіна|загаловак=Удасканаленае шасі для сістэмы «Паланэз-М» паспяхова вытрымала дзяржвыпрабаванні|спасылка=https://m.blr.belta.by/society/view/udaskanalenae-shasi-dlja-sistemy-palanez-m-paspjahova-vytrymala-dzjarzhvyprabavanni-70435-2018/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=17 ліпеня 2018|дата доступу=12 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411175147/https://m.blr.belta.by/society/view/udaskanalenae-shasi-dlja-sistemy-palanez-m-paspjahova-vytrymala-dzjarzhvyprabavanni-70435-2018/|url-status=dead}}</ref>. [[27 верасня]] 2018 года ў Азербайджан прыбыла новая партыя РСЗА «Паланэз» з 301-міліметровымі ракетамі далёкасцю ад 50 да 300 км. РСЗА паставілі паводле міжурадавага пагаднення паміж Рэспублікай Беларусь і Азербайджанам<ref>{{Навіна|загаловак=У Азербайджан прыбыла новая партыя беларускіх «Паланэз»|спасылка=https://euroradio.by/u-azerbaydzhan-prybyla-novaya-partyya-belaruskih-palanezau-fota-videa|выдавец=Еўрарадыё|дата публікацыі=28 верасня 2018|дата доступу=15 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=27 лістапада 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127043608/https://euroradio.by/u-azerbaydzhan-prybyla-novaya-partyya-belaruskih-palanezau-fota-videa|url-status=dead}}</ref>. [[23 кастрычніка]] 2018 года сакратар Савета бяспекі Узбекістана [[Віктар Махмудаў]] сустрэўся з А. Лукашэнкам у Мінску, дзе выказаў зацікаўленасць у РСЗА «Паланэз»<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=Прэзідэнт Беларусі правёў сустрэчу з сакратаром Савета бяспекі Узбекістана|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/prezident/prezident_belarusi_provel_vstrechu_s_sekretarem_sovbeza_uzbekistana/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=23 кастрычніка 2018|дата доступу=13 ліпеня 2019}}</ref>. [[13 снежня]] 2018 года на 14-й сустрэчы з рэгіянальнымі журналістамі Расіі А. Лукашэнка заявіў, што нават з улікам продажу «Паланэза» Беларусь не ўваходзіць у першую тройку краін, якія прадаюць зброю Азербайджану<ref>{{Артыкул|аўтар=Надзея Анісовіч, Марыя Дадалка, Вольга Мядзведзева.|загаловак=Шчырая размова па сутнасці|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20181214/1544769167-syonnya-alyaksandr-lukashenka-sustrakaecca-z-pradstaunikami-rasiyskih-smi|выданне=Звязда|год=14 снежня 2018|нумар=[http://zviazda.by/be/number/242-28858 242 (28858)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/15sne-1_optim_0.pdf 1], [http://zviazda.by/sites/default/files/15sne-2_optim_0.pdf 2]-[http://zviazda.by/sites/default/files/15sne-3_optim_0.pdf 3]}}</ref>. [[1 сакавіка]] 2019 года А. Лукашэнка заявіў: «аб ракетнай зброі „Паланэз“, якую мы стварылі не з Расіяй, а з Кітайскай Народнай Рэспублікай дзякуючы [[Сі Цзіньпін]]у, які выдзеліў нам крэдыт наогул, лічыце, пад нуль працэнтаў. Разам з кітайскімі спецыялістамі мы пачалі вытворчасць „Паланэзаў“. Цяпер нашыя спецыялісты працуюць над ракетай новага пакалення, усё роўна база гэта была кітайская»<ref>{{Навіна|аўтар=Аліна Грышкевіч|загаловак=Лукашэнка: Кітай - надзейны партнёр, які заўсёды падстаўляе плячо Беларусі|спасылка=https://m.blr.belta.by/president/view/lukashenka-kitaj-nadzejny-partner-jaki-zausedy-padstauljae-pljacho-belarusi-76265-2019/|выдавец=БелТА|дата публікацыі=1 сакавіка 2019|дата доступу=13 ліпеня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=11 красавіка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411174901/https://m.blr.belta.by/president/view/lukashenka-kitaj-nadzejny-partner-jaki-zausedy-padstauljae-pljacho-belarusi-76265-2019/|url-status=dead}}</ref>. [[15 мая]] 2019 года беларускія ракетчыкі выканалі баявыя пускі з РСЗА «Паланэз» на 300 км на казахстанскім палігоне Сары-Шаган<ref>{{Навіна|аўтар=Тэлеканал «Беларусь 1»|загаловак=На палігоне ў Казахстане беларускія ракетчыкі выканалі баявыя пускі з сістэмы «Паланэз»|спасылка=https://www.tvr.by/bel/news/obshchestvo/na_poligone_v_kazakhstane_belorusskie_raketchiki_vypolnili_boevye_puski_iz_sistemy_polonez/|выдавец=Белтэлерадыёкампанія|дата публікацыі=15 мая 2019|дата доступу=13 ліпеня 2019}}</ref>. [[16 мая]] 2019 года на Мінскай выстаўцы ўзбраення паказалі новую ракету для «Паланэза», баявая частка якой важыла 480 кг і магла быць аскепкава-[[фугас]]най, бетонабойнай і касетнай. На пускавой машыне змяшчаліся 2 такія ракеты, што разам важылі менш за блок з 8 ракет калібрам 300 міліметраў<ref>{{Навіна|аўтар=Вадзім Заміроўскі|загаловак=Як у расійскага «Іскандэра»: для «Паланэза» распрацавалі новую ракету|спасылка=https://42.tut.by/637795|выдавец=[[Tut.by]]|мова=ru|дата публікацыі=16 мая 2019|дата доступу=22 верасня 2019|access-date=4 лістапада 2020|archive-date=20 кастрычніка 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020223157/https://42.tut.by/637795|url-status=dead}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Флейта (РСЗА)]] * [[БелГрад]] {{зноскі}} == Спасылкі == {{Вікісховішча|Palanez MLRS}} * [http://blr.belta.by/society/view/najnoushyja-belaruskija-sistemy-zalpavaga-agnju-palanez-upershynju-byli-pakazany-na-paradze-u-minsku-33012-2015/ Найноўшыя беларускія сістэмы залпавага агню «Паланэз» упершыню былі паказаны на парадзе ў Мінску] [[Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню]] [[Катэгорыя:Зброя Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню Беларусі]] 27kwdjcjlwdnd9odz56z1numzbz97th Дарашкевіч 0 231433 5164503 5131717 2026-07-11T11:30:27Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Вядомыя носьбіты */ 5164503 wikitext text/x-wiki '''Дарашке́віч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Віктар Іванавіч Дарашкевіч]] (1949—2003) — беларускі літаратуразнавец, крытык, тэкстолаг, перакладчык. * [[Іван Канстанцінавіч Дарашкевіч]] (1890—1943) — беларускі паэт. * [[Нэлі Вячаславаўна Дарашкевіч]] — беларуская архітэктарка. * [[Тамаш Дарашкевіч]] (другая палова XVIII — пачатак XIX стагоддзя) — [[мастак]]-[[манументаліст]], працаваў на тэрыторыі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. * [[Юрый Альфрэдавіч Дарашкевіч]] (нар. 1962) — беларускі жывапісец. {{спіс цёзак2|Беларускія}} 63ay96uv4l22ola6rg6wwd7xqalzdmm 5164504 5164503 2026-07-11T11:31:03Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Вядомыя носьбіты */ 5164504 wikitext text/x-wiki '''Дарашке́віч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Віктар Іванавіч Дарашкевіч]] (1949—2003) — беларускі літаратуразнавец, крытык, тэкстолаг, перакладчык. * [[Іван Канстанцінавіч Дарашкевіч]] (1890—1943) — беларускі паэт. * [[Нэлі Вячаславаўна Дарашкевіч]] (нар. 1961) — беларуская архітэктарка. * [[Тамаш Дарашкевіч]] (другая палова XVIII — пачатак XIX стагоддзя) — [[мастак]]-[[манументаліст]], працаваў на тэрыторыі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. * [[Юрый Альфрэдавіч Дарашкевіч]] (нар. 1962) — беларускі жывапісец. {{спіс цёзак2|Беларускія}} 36nlcm1en5j0imuvvvaml3rnjj2394z Оскар Кардоса 0 232803 5164301 5137192 2026-07-10T20:38:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164301 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст | імя = Оскар Кардоса | выява = | поўнае імя = Оскар Рэнэ Кардоса | мянушка = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{PAR}} | рост = | вага = | цяперашні клуб = {{Сцяг Парагвая}} [[ФК Лібертад|Лібертад]] | нумар = | пазіцыя = [[Нападнік (футбол)|нападнік]] | клубы = {{футбольная кар’ера |2003—2004|{{Сцяг Парагвая, 1990-2013|20px}} [[ФК 3 Лютага|3 Лютага]]|34 (20) |2004—2006|{{Сцяг Парагвая, 1990-2013|20px}} [[ФК Насьяналь Асунсьён|Насьяналь]]|63 (22) |2006—2007|{{Сцяг Аргенціны|20px}} [[ФК Ньюэлс Олд Бойз|Ньюэлс Олд Бойз]]|33 (21) |2007—2014|{{Сцяг Партугаліі|20px}} [[ФК Бенфіка Лісабон|Бенфіка]]|175 (112) |2014—2016|{{Сцяг Турцыі|20px}} [[ФК Трабзанспор|Трабзанспор]]|50 (25) |2016—2017|{{Сцяг Грэцыі|20px}} [[ФК Алімпіякос Пірэй|Алімпіякос]]|22 (3) |2017—|{{Сцяг Парагвая|20px}} [[ФК Лібертад|Лібертад]]|71 (33) }} | нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2006—|{{Сцяг Парагвая|20px}} [[Зборная Парагвая па футболе|Парагвай]]|51 (11) }} | абнаўленне даных пра клуб = 14 мая 2019 | абнаўленне даных пра зборную = 10 чэрвеня 2019 }} '''О́скар Рэнэ́ Кардо́са Мары́н''' ({{lang-es|Óscar René Cardozo Marín}}; нар. {{ДН|20|5|1983}}, [[Хуан-Эўлохіа-Эстыгарыбія]], [[Парагвай]]) — [[парагвай]]скі футбаліст, нападнік клуба [[ФК Лібертад|«Лібертад»]] і [[Зборная Парагвая па футболе|нацыянальнай зборнай Парагвая]]. Двойчы абіраўся як найлепшы футбаліст года ў Парагваі ([[2006]] і [[2009]]). == Кар’ера == === Клубная === Да [[2006]] года Оскар гуляў у розных парагвайскіх клубах. У другой палове [[2006]] года ён перайшоў у аргенцінскі [[ФК Ньюэлс Олд Бойз|«Ньюэлс Олд Бойз»]] за 1,2 млн долараў ЗША. За першы сезон Оскар згуляў 16 матчаў і забіў 11 мячоў. Дзякуючы сваёй добрай гульні Кардоса атрымаў прыз Футбаліста года ў [[Парагвай|Парагваі]]. [[20 чэрвеня]] [[2007]] года Оскар перайшоў у [[ФК Бенфіка Лісабон|«Бенфіку»]] за 9,1 млн еўра за 80% правоў на іграка. Кар’ера ў Партугаліі ў Кардоса пачалася вельмі добра, ён пачаў рэгулярна выходзіць у асноўным складзе і стаў лепшым бамбардзірам клуба з 16 мячамі ў розных спаборніцтвах. У [[Прымэйра-ліга Партугаліі 2009/2010|сезоне 2009/10]] забіў у чэмпіянаце Партугаліі 26 мячоў у 29 матчах і стаў лепшым бамбардзірам чэмпіянату, што дапамагло «Бенфіцы» атрымаць перамогу ў партугальскім чэмпіянаце ўпершыню з [[2005]] года. Яшчэ 10 мячоў Кардоса забіў за сезон у [[Ліга Еўропы УЕФА|Лізе Еўропы]], падзяліўшы з [[Клаўдзіа Пісара]] тытул найлепшага бамбардзіра турніру. [[4 жніўня]] [[2014]] года «Бенфіка» абвясціла пра пераход іграка ў турэцкі [[ФК Трабзанспор|«Трабзанспор»]] за 5 млн еўра. Акрамя таго, выплаты могуць быць павялічаны яшчэ на 1,6 млн еўра ў залежнасці ад вынікаў гульні футбаліста<ref>[http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR51644.pdf Comunicado] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140808053652/http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR51644.pdf |date=8 жніўня 2014 }}. CMVM.</ref>. [[31 жніўня]] 2016 года перайшоў у грэчаскі [[ФК Алімпіякос Пірэй|«Алімпіякос»]], з якім стаў чэмпіёнам краіны. У чэрвені 2017 года вярнуўся ў Парагвай, стаўшы іграком клуба [[ФК Лібертад|«Лібертад»]]<ref>[https://by.tribuna.com/football/1052536666.html Оскар Кардосо перешел в «Либертад»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190205130954/https://by.tribuna.com/football/1052536666.html |date=5 лютага 2019 }}. by.tribuna.com.</ref>. === Міжнародная === Свой першы матч за [[зборная Парагвая па футболе|зборную Парагвая]] Кардоса правёў [[7 кастрычніка]] [[2006]] года супраць [[зборная Аўстраліі па футболе|зборнай Аўстраліі]]. [[5 сакавіка]] [[2007]] года ў матчы супраць [[зборная Мексікі па футболе|зборнай Мексікі]] забіў свой першы гол на міжнароднай арэне. == Дасягненні == '''«Бенфіка»''': * [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|Чэмпіён Партугаліі]] (2): 2010, 2014 * Уладальнік [[Кубак Партугаліі па футболе|Кубка Партугаліі]]: 2014 * Уладальнік [[Кубак партугальскай лігі па футболе|Кубка партугальскай лігі]] (5): 2009, 2010, 2011, 2012, 2014 '''«Алімпіякос»''': * [[Чэмпіянат Грэцыі па футболе|Чэмпіён Грэцыі]]: 2017 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{спасылкі-футбаліст}} * [http://www.footballzz.com/jogador.php?id=30513&epoca_id=141 Статыстыка на сайце ''Zerozero''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131203124527/http://www.footballzz.com/jogador.php?id=30513&epoca_id=141 |date=3 снежня 2013 }} {{ref-en}} {{Навігацыйны блок2 |стыль_загалоўка = {{колеры зборнай/Парагвай|1}} |state = collapsed |загаловак = Склады зборнай Парагвая |Склад зборнай Парагвая па футболе на Кубку Амерыкі 2007 |Склад зборнай Парагвая па футболе на чэмпіянаце свету 2010 |Склад зборнай Парагвая па футболе на Кубку Амерыкі 2019 }} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Кардоса Оскар}} [[Катэгорыя:Футбалісты Парагвая]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Парагвая па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Лібертад]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Трабзанспор]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюэлс Олд Бойз]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Насьяналь Асунсьён]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК 3 Лютага]] kymwvbcluygu1yy1374lxmsatettl6d Панізоўе (Дубровенскі раён) 0 236342 5164471 5086278 2026-07-11T10:40:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164471 wikitext text/x-wiki {{Значэнні2|тып=тапонім|Панізоўе}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Панізоўе |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 26|lat_sec = 49 |lon_dir = |lon_deg = 31|lon_min = 04|lon_sec = 40 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Дубровенскі |сельсавет = Зарубскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243044621 }} '''Панізо́ўе'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Panizoŭje}}, {{lang-ru|Понизовье}}) — [[вёска]] ў [[Дубровенскі раён|Дубровенскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Зарубскі сельсавет|Зарубскага сельсавета]]. Да [[2004]] года ўваходзіла ў склад [[Баеўскі сельсавет (Дубровенскі раён)|Баеўскага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83/2004-83(003-027).pdf&oldDocPage=1 Решение Витебского областного Совета депутатов от 8 апреля 2004 г. № 55 Об изменении административно-территориального устройства районов Витебской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211005192131/https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2004-83%2F2004-83%28003-027%29.pdf&oldDocPage=1 |date=5 кастрычніка 2021 }}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://db.narb.by/village/ponizove-sukino/ Понизовье (Сукино)]{{Недаступная спасылка}}. * [https://familio.org/settlements/3ca05097-4490-44de-9136-af11e07e8a4c Справочник. Понизовье]. {{Зарубскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Зарубскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёна]] 1v28gz7n1kgweqoa63nk1peg4ont75h Ніжагародскі Крэмль 0 253665 5164219 5031690 2026-07-10T15:09:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164219 wikitext text/x-wiki {{Славутасць}} '''Ніжагародскі крэмль''' — [[крэпасць]] у цэнтры [[Ніжні Ноўгарад|Ніжняга Ноўгарада]] і яго гістарычная найстаражытнейшая частка, галоўны грамадска-палітычны і гісторыка-мастацкі комплекс горада. Афіцыйная рэзідэнцыя губернатара Ніжагародскай вобласці і мэра Ніжняга Ноўгарада. Знаходзіцца на правым высокім беразе, у месцы зліцця рэк [[Волга|Волгі]] і [[Ака (прыток Волгі)|Акі]]. Паўночна-заходняя частка Крамля спускаецца амаль да падножжа схілаў, паўднёва-ўсходняя частка выходзіць на [[плошча Мініна і Пажарскага|плошчу Мініна і Пажарскага]], а паўднёва-заходняя — узвышаецца над глыбокім Пачаінскім ярам і плошчай Народнага адзінства. == Архітэктура Крамля == === Вежы Ніжагародскага Крамля === [[Файл:NN 28-08-2021 06.jpg|thumb|Дзмітрыеўская вежа — галоўная вежа Крамля|злева]] [[Файл:Nizhny Novgorod Kremlin at night-1.jpg|міні|Від начнога Крамля]] Да цяперашняга часу захаваліся або былі адноўлены ўсе 13 вежаў крамля. Супраць гадзіннікавай стрэлкі: # '''Георгіеўская вежа''' — названая па суседстве з Пасадскай Георгіеўскай царквой. Квадратная 4-ярусная вежа, да XVII стагоддзя — з пад’ёмным мостам<ref>{{Cite web|url = http://www.putidorogi-nn.ru/po-vsemu-svetu/georgievskaia-bashnia-nizhegorodskogo-kremlia|title = Георгиевская башня Нижегородского кремля|publisher = Пути-дороги.ru|access-date = 21 ліпеня 2015|archive-date = 14 студзеня 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20140114212503/http://www.putidorogi-nn.ru/po-vsemu-svetu/georgievskaia-bashnia-nizhegorodskogo-kremlia|url-status = dead}}</ref>. # '''Барысаглебская вежа''' — названая па імі царквы ў гонар святых Барыса і Глеба, якая стаяла ніжэй крамля, ля берага Волгі. Да 1622 была нанава перабудавана. У выніку пастаянных зрухаў грунту вежа разбурылася і была канчаткова разабраная ў 1785 годзе. У 1966 годзе былі адкапалі рэшткі Барысаглебскай вежы, а ў 1972 вежа была зноў узведзена на першапачатковым месцы. # '''Зачацкая вежа''' — названая па размешчанаму побач Зачацеўскаму манастыру. Часам згадваецца як Жываноснаўская вежа (па царкве і манастыру ў гонар Жываноснай крыніцы) або Белая (па аналогіі з суседняй). Двух’ярусная квадратная вежа з варотамі. Разбурана апоўзнем у XVIII стагоддзі, адноўленая ў 2012 годзе<ref>[http://www.nn.ru/info/news/itogi_vosstanovleniya_zachatevskoy_bashni.html Итоги восстановления Зачатьевской башни (ФОТО)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140118195839/http://www.nn.ru/info/news/itogi_vosstanovleniya_zachatevskoy_bashni.html |date=18 студзеня 2014 }}</ref>. # '''Белая вежа''' — названая па белакаменнай абліцоўцы ніжняй часткі вонкавага фасада. Больш позняя назва XVII—XVIII стагоддзя — Сімяонаўская, па Сімяонаўскаму манастыру, які знаходзіўся побач з ёй унутры крамля. Круглая 4-ярусная вежа. # '''Іванаўская вежа''' — па суседстве з Пасадскай царквой Іаана Прадцечы. # '''Гадзіннікавая вежа''' — па ўстаноўленаму на ёй у XVI стагоддзі гадзінніку. # '''Паўночная вежа''' — па яе паўночнаму размяшчэнню адносна іншых крамлёўскіх веж, таксама была вядомая як Ільінская, бо знаходзілася насупраць Пасадскай царквы Ільі Прарока ў Запачаінні. # '''Тайніцкая вежа''' — па «тайным ходам» ў сцяне каля яе да рэчкі Пачайны. Называлася таксама Міраносіцкай — па царкве жонак-міраносіц на другім баку Пачаінскага яра, — і «''На зелене''», бо ў яры пад вежай быў «''зелейный двор''» — парахавы завод з вадзяным млыном, таксама званым Пачаінскі. # '''Каромыслава вежа''' — па нібыта пахаванай пад ёй легендарнай дзяўчыне з каромыслам. # '''Мікольская вежа''' — па суседстве з Пасадскай царквой Мікалая Цудатворца. У вежу вядзе пешаходны мост над Зяленскім з’ездам, пабудаваны ў 1980-я гг. # '''Каморная вежа''' — служыла складскім месцам. Таксама называлася Круглай, Цэйхгаўзнай ([[Арсенал|цэйхгауз]] — па-нямецку «ваенная камора») і Аляксееўскай, бо побач знаходзілася Аляксееўская царква. # '''Дзмітрыеўская вежа''' — названая па імя вялікага князя ніжагародскага Дзмітрыя Канстанцінавіча. Па іншай версіі, назва звязана з царквой у імя святога велікамучаніка Дзімітрыя Салунскага, пабудаванай князем Дзмітрыем перад вежай у 1378. Упершыню згадваецца ў 1372—1374 гадах, лічыцца самай старой вежай, але сучаснае аблічча атрымала ў 1895 пры рэканструкцыі пад Мастацкі музей (у цяперашні час у ёй размешчана выставачная зала). На ёй усталяваны герб горада і надбрамны абраз кананізаванага заснавальніка горада, князя Юрыя Усеваладавіча. # '''Парахавая вежа''' — выкарыстоўвалася для захоўвання пораху і іншых боепрыпасаў. Пазнейшыя назвы — Спаская (знаходзілася побач са Спаса-Праабражэнскім саборам) і Стралецкая (побач са стралецкай Слабадой). Круглая 4-ярусная вежа. Франтальных байніц у ніжніх ярусах няма, г. зн. вежа мае ролю капаніра для вядзення агню ўздоўж прылеглых крапасных сцен. [[Файл:NN Kremlin 08-2016 img3.jpg|thumb|Міхала-Архангельскі сабор у Ніжагародскім крамлі]] [[Файл:NN-16-05-2022 28.jpg|міні|Абеліск Мініну і Пажарскаму]] === Саборы Ніжагародскага крамля === На тэрыторыі Ніжагародскага крамля знаходзілася мноства храмаў, аднак на цяперашні час захаваўся толькі Міхайла-Архангельскі сабор, пабудаваны не пазней за сярэдзіну XVI стагоддзя і перабудаваны ў 1628—1631 гг. — найстаражытнейшы з будынкаў, якія захаваліся ў крамлі. У саборы знаходзіцца магіла Кузьмы Мініна. === Помнікі === * Абеліск Мініну і Пажарскаму * Помнік князю Юрыю Усеваладавіч і біскупу Сымону Суздальскаму * Мемарыяльны комплекс у гонар жыхароў горада, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну, і Вечны агонь * Мемарыял «Горьковчане — фронту» === Іншыя будынкі === У канцы XVIII стагоддзя ў цэнтры Крамля была разбіта плошча ўрачыстасцяў (пляц-парад). На плошчы былі ўзведзены карпусы прысутных месцаў (1782—1785), палац віцэ-губернатара (1786—1788) і гарнізонны дом (1791—1801). У 1837—1841 гадах быў пабудаваны дом ваеннага губернатара (цяпер у будынку знаходзіцца Мастацкі музей), у 1840—1843 гадах па загаду [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалая I]] быў пабудаваны будынак Арсенала. У сувязі з перабудовай тэрыторыі Крамля толькі ў 1837—1841 гадах з крэпасці была канчаткова вынесена ўся прыватная забудова. У канцы XIX стагоддзя да Усерасійскай прамысловай і мастацкай выставы (1896) былі пабудаваныя 2 [[фунікулёр]]ы, якія атрымалі назвы Крамлёўскі і Пахвалінскі, у горадзе іх называлі «элеватар». У 1931 годзе на месцы Спаса-Прэабражэнскага сабора быў пабудаваны Дом Саветаў. Будынак выкананы ў стылі [[Канструктывізм (мастацтва)|канструктывізму]] і зверху нагадвае самалёт. Цяпер у будынку размяшчаецца Гарадская дума і адміністрацыя Ніжняга Ноўгарада. У 1965 годзе побач з абеліскам К. Мініну і Д. Пажарскаму быў запалены Вечны агонь і адкрыты мемарыяльны комплекс у гонар гаркаўчан, якія загінулі ў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]]. З 1928 па 1968 год на тэрыторыі Крамля ў будынку былога Манежа знаходзілася [[Ніжагародскі трамвай|трамвайнае]] дэпо. У 2012 годзе пабудавана Спаская капліца. Яна ўзведзена насупраць будынка адміністрацыі Ніжняга Ноўгарада ў памяць аб разбураным у савецкі час Спаса-Праабражэнскім Крамлёўскім кафедральным саборы Ніжагародскай епархіі<ref>[http://www.nne.ru/news.php?id=345993 Митрополит Георгий совершил чин освящения Спасской часовни в Нижегородском кремле (фото)], Нижегородская митрополия, 1 ноября 2012 года</ref>. === Плошчы і сады Ніжагародскага крамля === * Плошча Мініна і Пажарскага * Ніжняволжская набярэжная * Мінінскі сад * Плошча Народнага адзінства === Страчаныя будынкі і помнікі === * Спаса-Праабражэнскі кафедральны сабор (разбураны ў 1929—1930 гг.) * Успенская ваенная царква (разбурана; знаходзілася на месцы будынка абкама КПСС) * Царква святога Сімеона (былы Сімяонаўскі манастыр) (разбурана; плануецца рэканструкцыя<ref>[http://www.nne.ru/news.php?id=337666 Одобрен проект строительства храма во имя преподобного Симеона Столпника в Нижегородском кремле], nne.ru, 14 ноября 2008 года</ref><ref>[http://www.pravda-nn.ru/gubernia/news:1082/ Храм Симеона Столпника появится в нижегородском Кремле] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150924081042/http://www.pravda-nn.ru/gubernia/news:1082/|date=24 верасня 2015}}. Газета «Нижегородская правда», 14 ноября 2008 года</ref>){{удакладніць|царква адноўлена ў 2021}} * Будынак манежа (знаходзіцца ў аварыйным стане; прапанавана рэстаўрацыя<ref>[http://www.niann.ru/?id=320238 Здание Манежа планируется восстановить в Нижегородском кремле в рамках строительства Дома правительства]</ref>) {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://kremlin.nnov.ru/ Афіцыйны сайт] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Крамлі}} [[Катэгорыя:Крамлі]] [[Катэгорыя:Ніжні Ноўгарад]] g0x9b76mykowrj8g5lntdk3y915qymi Няманя Маціч 0 266254 5164207 4767688 2026-07-10T13:27:30Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164207 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст |імя = Няманя Маціч |поўнае імя = |мянушкі = ''Звер'' |выява = |апісанне выявы = |месца нараджэння = |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Сербія}} |рост = |вага = |пазіцыя = [[Паўабаронца (футбол)|паўабаронца]] |цяперашні клуб = {{Сцяг|Францыя}} [[ФК Алімпік Ліён|Ліён]] |нумар = |маладзёжныя клубы = {{футбольная кар’ера |1997—2000|{{Сцяг|Сербія і Чарнагорыя||20px}} [[ФК Раднічкі Абрэнавац|Раднічкі (Абрэнавац)]]| |2000—2004|{{Сцяг|Сербія і Чарнагорыя||20px}} [[ФК Црвена Звезда Бялград|Црвена Звезда]]| |2004—2005|{{Сцяг|Сербія і Чарнагорыя||20px}} [[ФК Партызан Бялград|Партызан (Бялград)]]| |2005—2006|{{Сцяг|Сербія і Чарнагорыя||20px}} [[ФК Адзінства Уб|Адзінства (Уб)]]|}} |клубы = {{футбольная кар’ера |2006—2007|{{Сцяг|Сербія||20px}} [[ФК Калубара|Калубара]]|? (?) |2007—2009|{{Сцяг|Славакія||20px}} [[ФК Кошыцы|Кошыцы]]|70 (4) |2009—2011|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Чэлсі|Чэлсі]]|2 (0) |2010—2011|{{арэнда}} {{Сцяг|Нідэрланды||20px}} [[ФК Вітэс|Вітэс]]|27 (2) |2011—2014|{{Сцяг|Партугалія||20px}} [[ФК Бенфіка Лісабон|Бенфіка]]|56 (6) |2014—2017|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Чэлсі|Чэлсі]]|121 (4) |2017—2022|{{Сцяг|Англія||20px}} [[ФК Манчэстэр Юнайтэд|Манчэстэр Юнайтэд]]|128 (2) |2022—2023|{{Сцяг|Італія||20px}} [[ФК Рома|Рома]]|35 (2) |2023|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Рэн|Рэн]]|13 (0) |2024—|{{Сцяг|Францыя||20px}} [[ФК Алімпік Ліён|Ліён]]|4 (0) }} |нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |2008—2010|{{Сцяг|Сербія||20px}} [[Зборная Сербіі па футболе U-21|Сербія (да 21)]]|11 (2) |2008—2019|{{Сцяг|Сербія||20px}} [[Зборная Сербіі па футболе|Сербія]]|48 (2) }} |абнаўленне даных пра клуб = 26 лютага 2024 |абнаўленне даных пра зборную = 2 ліпеня 2022 }} '''Няманя Маціч''' ({{lang-sr|Немања Матић}}; нар. {{ДН|1|8|1988}}, {{МН|Шабац||}}, [[Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія|СФРЮ]]) — [[Сербія|сербскі]] футбаліст, паўабаронца французскага клуба «[[ФК Алімпік Ліён|Алімпік]]» з [[Ліён]]а і былы ігрок [[Зборная Сербіі па футболе|нацыянальнай зборнай Сербіі]]. == Клубная кар’ера == Ва ўзросце 18 гадоў дэбютаваў у клубе «[[ФК Калубара|Калубара]]». У 2007 годзе перайшоў у славацкі клуб «[[ФК Кошыцы|Кошыцы]]». У славацкім чэмпіянаце правёў 64 матчы, забіўшы ў іх 4 мячы. Там жа ігрок атрымаў славацкае грамадзянства. У 2009 годзе ў складзе «Кошыцаў» стаў уладальнікам [[Кубак Славакіі па футболе|Кубка Славакіі]], у фінале абыграўшы «[[ФК Артмедыя|Артмедыю]]» з лікам 3:1. 18 жніўня 2009 года перайшоў у склад «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]» за 1,5 млн еўра, падпісаўшы чатырохгадовы кантракт з англійскім клубам, аднак у аснове лонданскага клуба практычна не выступаў. У жніўні 2010 года, склаўшы кампанію іншаму сербскаму гульцу «Чэлсі» [[Слабадан Райкавіч|Слабадану Райкавічу]], Няманя на правах арэнды перайшоў у нідэрландскі «[[ФК Вітэс|Вітэс]]». 31 студзеня 2011 года Маціч быў пераведзены ў партугальскі клуб «[[ФК Бенфіка Лісабон|Бенфіка]]», паўдзельнічаўшы ў абмене на бразільскага цэнтральнага абаронцу [[Давід Луіс|Давіда Луіса]]. Акрамя гэтага лісабонскі клуб атрымаў яшчэ кампенсацыю ў памеры 25 млн еўра. 13 студзеня 2013 года Маціч забіў свой першы гол за «Бенфіку» ў выніковай гульні 2:2 супраць клуба «[[ФК Порту|Порту]]»<ref>[http://www.zerozero.pt/jogo.php?id=2256633 Benfica 2:2 FC Porto]. Zero Zero.</ref>. На наступны дзень, ён быў уганараваны падаўжэннем кантракта да 2018 года. У матчы 1/32 фіналу [[Ліга Еўропы УЕФА|Лігі Еўропы]] Маціч забіў пераможны мяч у браму нямецкага «[[ФК Баер Леверкузен|Баера]]», запяспечаўшы такім чынам лік 3:1 на карысць партугальцаў<ref>[http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2013/matches/round=2000357/match=2010056/postmatch/report/index.html Stylish Benfica put an end to Leverkusen]. UEFA.</ref>. Няманя быў неад’емным членам клуба на працягу ўсяго часу выступаў за каманду. 15 мая 2013 года Маціч у фінале Лігі Еўропы сустрэўся са сваімі былымі аднаклубнікамі, аднак «Бенфіка» тым днём трывала паражэнне з лікам 1:2. 4 ліпеня 2013 года Няманя быў абраны найлепшым іграком [[Чэмпіянат Партугаліі па футболе|чэмпіянату Партугаліі]], да таго атрымліваўшы 3 перамогі ў намінацыі найлепшага іграка месяца падчас сезона. 15 студзеня 2014 года Маціч вярнуўся ў «Чэлсі», за іграка «сінія» выклалі суму ў памеры 21 млн еўра<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25743128 Nemanja Matic completes £21m Chelsea return]. BBC Sport.</ref>. Кантракт з іграком быў разлічаны на пяць з паловай гадоў. Праз чатыры дні пасля складання дагавора Няманя ў другі раз дэбютаваў за клуб, замяніўшы [[Віліян Боржэс да Сілва|Віліяна]] ў пераможным матчы супраць «[[ФК Манчэстэр Юнайтэд|Манчэстэр Юнайтэд]]» з лікам 3:1<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25701613 Chelsea 3-1 Manchester United]. BBC Sport.</ref>. У ліпені 2017 года перайшоў у «[[ФК Манчэстэр Юнайтэд|Манчэстэр Юнайтэд]]» за 40 млн фунтаў, падпісаўшы трохгадовы кантракт<ref>[https://by.tribuna.com/football/1054066781.html Матич перешел из «Челси» в «Манчестер Юнайтед»]. by.tribuna.com.</ref>. У красавіку 2022 года абвясціў, што пакіне клуб па заканчэнні сезона 2021/22. У чэрвені 2022 года ў якасці свабоднага агента падпісаў аднагадовы кантракт з «[[ФК Рома|Ромай]]»<ref>{{cite web|url=https://www.pressball.by/news/football/415355|title=Футбол. Неманья Матич на правах свободного агента пополнил состав "Ромы"|language=ru|website=pressball.by|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702100102/https://www.pressball.by/news/football/415355 |archive-date=2 ліпеня 2022 }}</ref>. У жніўні 2023 года перайшоў у французскі «[[ФК Рэн|Рэн]]», дзе гуляў да снежня 2023 года. У студзені 2024 года папоўніў склад ліёнскага «[[ФК Алімпік Ліён|Алімпіка]]». == Міжнародная кар’ера == У складзе [[зборная Сербіі па футболе|зборнай Сербіі]] дэбютаваў 14 снежня 2008 года ў таварыскім матчы супраць [[зборная Польшчы па футболе|зборнай Польшчы]] (1:0). У снежні 2012 года Маціч заявіў, што не будзе гуляць за зборную Сербіі, пакуль [[Сініша Міхайлавіч]] будзе з’яўляцца яе трэнерам. Гэтае рашэнне было выклікана тым, што апошнія 5 матчаў да гэтага Маціч не правёў ніводнай мінуты на пляцоўцы ў складзе нацыянальнай каманды<ref>[http://www.rts.rs/page/sport/sr/story/36/Fudbal/1206072/Nemanja+Mati%C4%87%3A+Dok+ne+ode+Miha....html Nemanja Matić: Dok ne ode Miha…"]. RTS.</ref>. 6 верасня 2013 года, ужо пасля звальнення Міхайлавіча, Маціч вярнуўся ў зборную, прыняўшы ўдзел у адборачным матчы да [[чэмпіянат свету па футболе 2014|чэмпіянату свету 2014]] супраць [[Зборная Харватыі па футболе|зборнай Харватыі]]<ref>[http://sports.yahoo.com/news/soccer-matic-back-serbias-crunch-qualifiers-125005809--sow.html Matic back for Serbia’s crunch qualifiers] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141105004522/http://sports.yahoo.com/news/soccer-matic-back-serbias-crunch-qualifiers-125005809--sow.html |date=5 лістапада 2014 }}. Yahoo Sports.</ref>. == Дасягненні == '''«Кошыцы»''': * Уладальнік [[Кубак Славакіі па футболе|Кубка Славакіі]]: 2009 '''«Чэлсі»''': * [[Чэмпіянат Англіі па футболе|Чэмпіён Англіі]] (2): 2015, 2017 * Уладальнік [[Кубак Англіі па футболе|Кубка Англіі]]: 2010 * Уладальнік [[Кубак Футбольнай Лігі|Кубка Футбольнай лігі]]: 2015 '''«Бенфіка»''': * Уладальнік [[Кубак партугальскай Лігі па футболе|Кубка партугальскай лігі]]: 2012 == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад зборнай Сербіі па футболе на чэмпіянаце свету 2018}} {{DEFAULTSORT:Маціч Няманя}} [[Катэгорыя:Футбалісты Сербіі]] [[Катэгорыя:Футбалісты Сербіі і Чарнагорыі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Сербіі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Калубара]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Кошыцы]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Вітэс]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рома]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён]] 7wucb9v22ekn7nohonmmgbcuf980eu5 Асінаўка (Вішнеўскі сельсавет) 0 276042 5164280 4411147 2026-07-10T19:22:49Z Pierre L'iserois 100315 5164280 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Асінаўка}} {{НП-Беларусь |статус = хутар |беларуская назва = Асінаўка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гродзенская |раён = Смаргонскі |сельсавет2 = Вішнеўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Асі́наўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Asinaŭka}}, {{lang-ru|Осиновка}}) — [[хутар]] у [[Смаргонскі раён|Смаргонскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)|Вішнеўскага сельсавета]]. == Насельніцтва == * 2009 год — 2 чалавекі<ref name="pop">[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 года] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm |date=2 кастрычніка 2019 }}</ref> * 1999 год — 5 чалавек * 1931 год — 55 чалавек, 9 гаспадарак {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Вішнеўскі сельсавет, Смаргонскі раён}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна]] m0l8a85wptjv4nvifl6kpz0ihn1bviw Беларускі нацыянальны камітэт (Магілёў) 0 277632 5164263 5163199 2026-07-10T17:36:45Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Падтрымка Беларускай Народнай Рэспублікі */ 5164263 wikitext text/x-wiki {{Грамадская арганізацыя |назва = Беларускі нацыянальны камітэт у Магілёве |абрэвіятура = БНК / МБК |назва на мове арыгінала = Магілёўскі Беларускі Камітэт |лагатып = |выява = |арыгінал = |дата заснавання = 23 сакавіка 1917 |дата роспуску = лістапад 1918 |колькасць удзельнікаў = некалькі соцень (1917) |тып = грамадска-палітычная і культурна-асветная арганізацыя |назва пасады кіраўніка = Старшыня |кіраўнік = * [[І. І. Рэут]] (красавік — кастрычнік 1917) * [[Міхаіл Сілуянавіч Кахановіч|М. С. Кахановіч]] (кастрычнік 1917 — лістапад 1918) |назва цэнтра = |цэнтр = |узнагароды = |афіцыйны сайт = |місія = |сфера дзейнасці = [[палітыка]], [[асвета]], [[Беларускае нацыянальнае адраджэнне|нацыянальнае адраджэнне]] |месца знаходжання = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}}, [[Магілёў]] }} '''Белару́скі нацыяна́льны камітэ́т''' ('''БНК'''), таксама вядомы як '''Магілёўскі беларускі камітэт (МБК)''', '''Магілёўскі беларускі арганізацыйны камітэт''', '''Магілёўская беларуская рада''' — беларуская грамадска-палітычная і культурна-асветная арганізацыя, якая дзейнічала ў [[Магілёў|Магілёве]] ў 1917—1918 гадах. З’яўлялася першай нацыянальнай дэмакратычнай палітычнай арганізацыяй беларусаў на ўсходзе краіны{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=112}}. Створаны 17 красавіка 1917 года{{sfn|БелЭн|1996|с=453}} (паводле іншых звестак, устаноўчы сход адбыўся яшчэ 23 сакавіка{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=57}}). == Гісторыя стварэння і структура == Пачатак арганізацыі быў пакладзены 23 сакавіка 1917 года на сходзе «асоб, што прызнаюць сябе беларусамі», які адбыўся на кватэры адваката [[І. І. Рэут|Івана Рэута]]. На гэтым пасяджэнні быў створаны Магілёўскі Беларускі гурток, які першапачаткова налічваў 12 асоб. Яго першымі членамі сталі ксёндз [[Данат Лапошка]], [[Вікенцій Раум]], [[Іван Аляксееў]], [[Афанасій Галаўнёў]], [[Уладзіслаў Пучынскі]], [[Міхаіл Сілуянавіч Кахановіч|Міхаіл Кахановіч]], [[Валерыян Какашынскі]], [[Вікенцій Кміта]], ксёндз [[Пётр Краўяліс]], [[Антон Куніцкі]], [[Антон Жабінскі]] і Іван Рэут{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=57}}. [[Файл:Адозва і статуты (Воззвания и уставы) Магілёўскага беларускага камітэта 1917.pdf|міні|злева|Адозва і статуты Магілёўскага беларускага камітэта, 1917 года (7 старонак).]] 31 сакавіка 1917 года на пасяджэнні ў будынку Магілёўскага павятовага з’езда пад старшынствам [[Мікалай Пахомаў|Мікалая Пахомава]] быў выбраны арганізацыйны камітэт. 4 красавіка адбыўся сход, на якім было абрана кіраўніцтва арганізацыі. Старшынёй стаў прысяжны павераны Іван Рэут, яго намеснікам — беларускі гісторык і археограф [[Дзмітрый Іванавіч Даўгяла|Дзмітрый Даўгяла]], сакратаром — студэнт [[М. Кажамяка]], скарбнікам — член акруговага суда [[І. Раманкевіч]]. Усяго ў камітэт увайшлі 24 асобы, а ва ўправу — 12 чалавек. Для працы былі створаны спецыяльныя секцыі: палітычная, этнаграфічная, школьная, культурна-асветніцкая, арганізацыйная і фінансавая. 15 красавіка была пададзена заява з просьбай зарэгістраваць арганізацыю, і ўжо 24 красавіка 1917 года яна атрымала афіцыйнае пасведчанне аб рэгістрацыі пад нумарам 247{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=60-61}}. У складзе арганізацыі дзейнічалі выкладчыкі навучальных устаноў горада, работнікі суда, архіва, бібліятэк, чыгункі, земскіх і гарадскіх устаноў{{sfn|БелЭн|1996|с=453}}. == Палітычная дзейнасць == Мэтай камітэта першапачаткова з’яўлялася аб’яднанне беларускага насельніцтва Магілёўскай губерні для падтрымкі [[Часовы ўрад Расіі|Часовага ўрада]], арганізацыі выбараў ва [[Устаноўчы сход (Расія)|Усерасійскі Устаноўчы сход]], а таксама эканамічнага і культурнага ўладкавання Беларусі. На пачатку дзейнасці камітэт выступаў за аўтаномію ў складзе Федэратыўнай Расійскай Рэспублікі і за ўтварэнне Краёвай Беларускай Рады, а з 1918 года — за [[Незалежнасць Беларусі|дзяржаўную незалежнасць Беларусі]]{{sfn|БелЭн|1996|с=453}}{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=81}}. Прадстаўнікі камітэта [[Міхаіл Кахановіч]] і [[Данат Лапошка]] бралі актыўны ўдзел у [[З’езд беларускіх нацыянальных арганізацый (1917)|З’ездзе беларускіх нацыянальных арганізацый]], які адбыўся ў [[Мінск]]у 25—27 сакавіка 1917 года. Міхаіл Кахановіч быў абраны сакратаром этнаграфічнай камісіі з’езда, якая вызначала межы Беларусі{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=58-59}}. У жніўні 1917 года камітэт прыняў удзел у дэмакратычных выбарах у Магілёўскую гарадскую думу. Была распрацавана «Муніцыпальная праграма», якая ўключала харчовае, жыллёвае і школьнае пытанні. За беларускі спіс прагаласавалі каля 2,1 тысячы гараджан, што дазволіла камітэту атрымаць 6 месцаў з 64 і стварыць Беларускі Камітэт гласных Гарадской Думы{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=69-71}}. Восенню 1917 года члены камітэта ўвайшлі ў адзіны выбарчы спіс беларускіх арганізацый Магілёўскай губерні на выбарах ва Усерасійскі Устаноўчы сход{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=75}}. Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкага перавароту]] ў Петраградзе, прадстаўнікі камітэта не прызналі ўладу [[Бальшавікі|бальшавікоў]] і 28 кастрычніка 1917 года ўвайшлі ў склад антыбальшавіцкага Магілёўскага губернскага камітэта грамадскай бяспекі{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=77}}. Спробы пераўтварыць камітэт у губернскі цэнтр беларускіх нацыянальных арганізацый не мелі поспеху{{sfn|БелЭн|1996|с=453}}. У снежні 1917 года члены камітэта ўдзельнічалі ў працы [[Першы Усебеларускі з’езд|Першага Усебеларускага з’езда]] ў Мінску{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=81}}. == Культурна-асветніцкая дзейнасць == Камітэт надаваў вялікую ўвагу пытанням беларускай мовы і нацыянальнай адукацыі. У чэрвені 1917 года ў Магілёве былі арганізаваны «Дні вольнай Беларусі», прымеркаваныя да свята [[Купалле|Купалля]]. Вуліцы горада былі ўпрыгожаны плакатамі і нацыянальнымі беларускімі сцягамі, праводзіўся збор сродкаў на патрэбы беларускага руху. У выніку было сабрана больш за дзве тысячы рублёў{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=64}}. Восенню 1917 года члены камітэта распрацавалі і выдалі «Праграму па гісторыі Беларускага народа», якая прызначалася для сярэдніх навучальных устаноў, настаўніцкіх інстытутаў і самаадукацыі. У лістападзе 1917 года камітэт разаслаў гэтую праграму ў 78 навучальных устаноў розных гарадоў Беларусі. Гэта быў адзін з першых дакументаў у краіне, у якім сістэматычна і метадычна прапаноўвалася выкладанне гісторыі беларускага народа{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=73-75}}. == Падтрымка Беларускай Народнай Рэспублікі == [[Файл:Mahiloŭ, Škłoŭskaja-Bułyčaŭ. Магілёў, Шклоўская-Булычаў (1912).jpg|thumb|злева|Будынак Магілёўскай жаночай гімназіі, у якім адбыўся агульны сход гараджан, на якім амаль аднагалосна было прынята рашэнне аб падтрымцы стварэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]]] З цягам часу погляды кіраўніцтва камітэта эвалюцыянавалі ад ідэі дзяржаўнай аўтаноміі да поўнай незалежнасці Беларусі. 31 сакавіка 1918 года ў [[Будынак Марыінскай гімназіі (Магілёў)|будынку Марыінскай гімназіі]] ў Магілёве адбыўся агульны сход гараджан пад старшынствам Міхаіла Кахановіча. На сходзе прысутнічала каля 400 дэлегатаў ад розных прафесійных, нацыянальных і культурных арганізацый. Удзельнікі сходу амаль аднагалосна прынялі рашэнне аб падтрымцы стварэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] і прызнанні ўлады Цэнтральнай Беларускай Рады. Пасля гэтага Магілёўскі Беларускі Камітэт быў пераўтвораны ў Магілёўскую Беларускую Раду{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=97-98}}. У верасні 1918 года кіраўніцтва Магілёўскай Беларускай Рады накіравала афіцыйныя пратэсты ўрадам РСФСР і [[Украінская дзяржава|Украінскай дзяржавы]] супраць дадатковай дамовы паміж Савецкай Расіяй і Германіяй, паводле якой германскія войскі павінны былі пакінуць тэрыторыі на ўсход ад [[Бярэзіна|Бярэзіны]]. У дакументах падкрэслівалася, што гэты дагавор парушае правы беларускага народа на незалежнасць і непадзельнасць Беларусі{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=110}}. У кастрычніку-лістападзе 1918 года, у сувязі з хуткім набліжэннем войскаў [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]], дзейнасць камітэта ў Магілёве была згорнута{{sfn|БелЭн|1996|с=453}}. Ратуючыся ад магчымых рэпрэсій з боку бальшавікоў, частка кіраўніцтва, у тым ліку Міхаіл Кахановіч, эвакуіравалася ў Мінск, а пазней перабралася ў [[Вільня|Вільню]]{{sfn|Пушкін, Агееў|2017|с=111}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|2|артыкул=Беларускі нацыянальны камітэт (БНК)|старонкі=453|аўтар=[[У.​ В.​ Ляхоўскі|Ляхоўскі У.​ В.​]]|ref=БелЭн}} * {{кніга|ref=Пушкін, Агееў|спасылка=https://www.bgut.by/sites/default/files/userfiles/EF/GD/files/85-2017_ageeu_a_r_pushkin_i_a_gram_supolnasc_2017_03.pdf|аўтар=[[Ігар Аляксандравіч Пушкін|Пушкін І. А.]], [[Аляксандр Рыгоравіч Агееў|Агееў А. Р.]]|загаловак=Грамадзянская супольнасць і дзяржава. Станаўленне беларускага самакіравання|год=2017|месца=Магілёў|выдавецтва=МДУХ|старонак=182|isbn=978-985-6985-90-7}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Беларускі нацыянальны камітэт у Магілёве}} [[Катэгорыя:Беларускія грамадскія арганізацыі]] [[Катэгорыя:1917 год у Магілёве]] [[Катэгорыя:Беларускі нацыянальны рух]] [[Катэгорыя:Гісторыя Магілёва]] 2ndd86lttf5c9iovp04ueux0keidcmt Павел Навара 0 283078 5164341 4442682 2026-07-10T23:44:38Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164341 wikitext text/x-wiki {{асоба}} {{цёзкі2|Навара}} '''Павел (Павал) Навара''' ({{ДН|17|9|1927}}, в. [[Купіск]], цяпер [[Навагрудскі раён]] Гродзенскай вобл. — {{ДС|24|5|1983}}) — беларускі грамадскі дзеяч у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся на Навагрудчыне. У 1942—44 вучыўся ў [[Навагрудская настаўніцкая семінарыя|Навагрудскай настаўніцкай семінарыі]]. З вясны [[1944]] быў курсантам [[Менская афіцэрская школа|Менскай афіцэрскай школы]] [[Беларуская краёвая абарона|БКА]], разам з якой быў далучаны да [[30-я грэнадзёрская дывізія СС (1-я беларуская)|30-й грэнадзёрскай дывізіі СС]]. У верасні 1944 здаўся ў палон амерыканцам ля в. [[Клерваль]] ([[Францыя]]) і пазней далучыўся да [[2-і Польскі корпус|2-га Польскага корпусу]]. Па сканчэнні падафіцэрскай школы ў [[Сан-Базіліа]] на поўдні [[Італія|Італіі]] браў удзел у баявых дзеяннях на поўначы [[Апеніны|Апенінаў]]. У жніўні [[1946]] прыбыў у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]], дзе стаў адным з заснавальнікаў [[ЗБВБ]] і рэгулярна абіраўся ў Галоўную ўправу арганізацыі. Быў таксама сябрам [[ЗБК]] (ад 1949) і [[БХАА «Жыцьцё»]] (ад 1948). У 1952 скончыў факультэт матэматыкі, хіміі і фізікі [[Лонданскі ўніверсітэт|Лонданскага ўніверсітэта]]. Працаваў хімікам у лонданскіх лабараторыях. У [[1954]] быў адным з ініцыятараў стварэння [[Англа-беларускае таварыства|Англа-беларускага таварыства]]. У Галоўнай управе ЗБВБ часта абіраўся на пасаду (1954, 1957, 1966—70), а таксама доўгі час у 1970-х быў сакратаром арганізацыі. Памёр і пахаваны ў [[Лондан]]е на [[Могілкі Святога Панкрата|могілках Святога Панкрата]]. {{зноскі}} == Літаратура == * ''[[Н. Гардзіенка|Гардзіенка Н.]]'' Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн,, 2010. — ISBN 978-985-6887-63-8. * {{крыніцы/Шматгалосы эпісталярыум|}} == Спасылкі == * {{Артыкул|спасылка=http://kamunikat.org/usie_czasopisy.html?pubid=34727|выдавецтва=[[БІНіМ]]|мова=be|загаловак=Навара Павал|месца=[[Нью-Ёрк]] - [[Менск]]|год=2014|старонкі=156-157|нумар=37|выданне=[[Запісы БІНіМ|Запісы]]|archive-date=9 ліпеня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181208/http://kamunikat.org/usie_czasopisy.html?pubid=34727}} {{DEFAULTSORT:Навара Павел}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны]] [[Катэгорыя:Члены 30-й грэнадзёрскай дывізіі войскаў пры СС]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Лонданскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Лондане]] o3c806f98en6lw7d854ypu8fz5w0bxa Падкоссе 0 283204 5164375 5137387 2026-07-11T03:42:06Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164375 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Падкоссе |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Пухавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243023374 }} '''Падко́ссе'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Padkossie}}, {{lang-ru|Подкосье}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Пухавіцкі сельсавет|Пухавіцкага сельсавета]]. Месціцца за 27 км на паўночны ўсход ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 73 км ад [[Мінск]]а. == Назва == Назва паходзіць ад наймення мясцовасці, угодзевага ўрочышча, дзе заснавана паселішча. == Гісторыя == === Ранняя гісторыя === У другой палове XIX стагоддзя [[Ваколіца (тып паселішча)|ваколіца]] ў [[Пухавіцкая воласць|Пухавіцкай воласці]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], месца пражывання шляхты. Краязнавец Аляксандр Ельскі ў 1880-х гадах пісаў, што ў Падкоссі мелі спадчыну: Юшкевіч (3,5 [[валока|валокі]]) і Календа (чвэрць валокі){{Sfn|SgKP|1887|с=410}}. Паводле спісу землеўладальнікаў, у 1889 годзе зямлёй у Падкоссі валодалі: [[Дваранства|дваранін]] [[Каталіцтва|каталіцкага веравызнання]] Казімір Данілавіч Канстанціновіч (22 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяціны]] змялі), дваранін каталік Франц Адамавіч Лепель (20 дзесяцін), дваране каталікі Іван і Рыгор Вікенцевічы Мількевічы (43 дзесяціны), дваранін каталік Антон Восіпавіч Мількевіч (8 дзесяцін), дваранін каталік Пётр Восіпавіч Мількевіч (3 дзесяціны), дваранін каталік Віктар Вікенцевіч Мількевіч (50 дзесяцін), [[Мяшчане|мешчанін]] каталік Ігнацій Казіміравіч Мількевіч (17 дзесяцін), дваранін каталік Вікенцій Іосіфавіч Мількевіч (1,5 дзесяціны), дваранка каталічка Антаніна Міхайлаўна Мількевіч (15 дзесяцін), [[Сялянства|селянін]] каталік Міхаіл Вікенцевіч Ахрамовіч (68 дзесяцін), дваране каталікі Вікенцій і Ігнацій Антонавічы Паўловічы (6 дзесяцін), дваранін каталік Іван Вікенцевіч Паўловіч (8,5 дзесяціны), селянін каталік Міхаіл Карлавіч Пракаповіч (6 дзесяцін), [[Праваслаўе|праваслаўная]] сялянка Агаф’я Чаславаўна Пракаповіч (16 дзесяцін), дваранін каталік Эдуард Францавіч Рачкоўскі (13 дзесяцін), дваранін каталік Вікенцій Пятровіч Татур (30 дзесяцін), дваранін каталік Карл Казіміравіч Татур (20 дзесяцін), дваранін каталік Франц Адамавіч Татур (19 дзесяцін), дваранін каталік Іван Эдуардавіч Татур (11 дзесяцін), мешчанін каталік Антон Казіміравіч Цадроўскі (16 дзесяцін), дваранін каталік Адам Васілевіч Юшкевіч (68 дзесяцін){{Sfn|Памяць|2003|с=77—99}}. === Найноўшы час === З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая [[калектывізацыя]], створаны [[калгас]] «Ленінскі шлях», была кузня. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да 2 ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. У 1943—1944 гадах у наваколлі базіраваўся штаб савецкай [[Партызанская брыгада «Полымя»|партызанскай брыгады «Полымя»]]. У студзені 1943 года вёска спалена ў ходзе нямецкай карнай аперацыі, забіта 20 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://db.narb.by/search/3640|title=Поиск - Белорусские деревни, сожжённые в годы Великой Отечественной войны|website=db.narb.by|access-date=2024-07-14|archive-date=14 ліпеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714211800/http://db.narb.by/search/3640|url-status=dead}}</ref>. Пасля вайны вёска адноўлена. Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад [[Краснаакцябрскі сельсавет|Краснаакцябрскага сельсавета]]<ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby09/sbor21/text21689.htm Решение Минского областного Совета депутатов от 29 июня 2006 г. № 222 «Об упразднении Горелецкого, Краснооктябрьского, Селецкого, Сергеевичского сельсоветов и изменении границ Новоселковского, Пуховичского, Ветеревичского сельсоветов и Правдинского поссовета Пуховичского района»]{{ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1897 год — 20 двароў, 162 жыхары * 1908 год — 23 двары, 143 жыхары * 1917 год — 36 двароў, 175 жыхароў * 1960 год — 171 жыхар * 2002 год — 33 двары, 55 жыхароў * 2009 год — 27 жыхароў * 2019 год — 21 жыхар<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Памятныя мясціны == * Брацкая магіла (1941—1944 гады). {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Падкоссе|167}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|8|410|Podkosie|[[Аляксандр Карлавіч Ельскі|Jelski A.]]}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пухавіцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі]] l5eoh7umt8ykjxctfjbibod6ehsqsoa Падвілле 0 283239 5164374 5137380 2026-07-11T03:08:05Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164374 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Падвілле |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет2 = Навасёлкаўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243015850 }} '''Падві́лле'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Padvillie}}, {{lang-ru|Подвилье}}) — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)|Навасёлкаўскага сельсавета]]. Каля ракі [[Цітаўка (прыток Свіслачы)|Цітаўка]]. == Гісторыя == Населены пункт заснаваны як [[пасёлак]] у 1920-я гады ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] на месцы маёнтка [[Скрыль]]. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. У час вайны вёска была спалена<ref>{{Cite web|url=http://db.narb.by/search/8820|title=Поиск - Белорусские деревни, сожжённые в годы Великой Отечественной войны|website=db.narb.by|access-date=2024-06-05|archive-date=5 чэрвеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605004003/http://db.narb.by/search/8820|url-status=dead}}</ref>, пасля вайны адноўлена. У 1964 годзе да вёскі Падвілле была далучана вёска Зарэчча, якая месцілася цераз раку [[Цітаўка (прыток Свіслачы)|Цітаўку]]{{efn|Паводле перапісу 1926 года ў Зарэччы было 3 двары і 13 жыхароў.}}. == Насельніцтва == * 1926 год — 8 двароў, 39 жыхароў * 1960 год — 99 жыхароў * 2002 год — 14 двароў, 31 жыхар * 2009 год — 27 жыхароў * 2019 год — 11 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-04-26|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Падвілле|166}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)}} [[Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі]] 6zckp9ga2c3nr2c6sznew7qluuxhcv1 Падсобнае (Пухавіцкі раён) 0 283258 5164379 5137398 2026-07-11T04:12:17Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164379 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Падсобнае}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Падсобнае |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Мінская |раён = Пухавіцкі |сельсавет = Пухавіцкі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = Антопаль |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243020616 }} '''Падсо́бнае'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Padsobnaje}}, {{lang-ru|Подсобное}}; да 1920-х гг. — '''Антопаль''') — [[вёска]] ў [[Пухавіцкі раён|Пухавіцкім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Пухавіцкі сельсавет|Пухавіцкага сельсавета]]. Месціцца за 12 км на паўночны ўсход ад [[Мар’іна Горка|Мар’інай Горкі]], 60 км ад [[Мінск|Мінска]], на рацэ [[Свіслач (прыток Бярэзіны)|Свіслач]]. == Гісторыя == У сярэдзіне XIX стагоддзя [[маёнтак]] Антопаль у [[Ігуменскі павет|Ігуменскім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], уласнасць Клімантовіча<ref>{{Cite web|url=https://helper.archonline.by/#modal|title=Дапаможнік|website=helper.archonline.by|access-date=2024-07-10|archive-date=3 снежня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203234518/https://www.helper.archonline.by/#modal|url-status=dead}}</ref>. У другой палове XIX стагоддзя [[Урочышча|ўрочышча]] Антопаль (Антаполе, Антаполы) у [[Пухавіцкая воласць|Пухавіцкай воласці]] Ігуменскага павета, 3 [[Валока|валокі]] ўласнасці мелі Мількевічы і Тушыцы{{Sfn|SgKP|1900|с=43}}. У 1889 годзе ўласнікамі ва ўрочышчы Анатолы (Антопаль) былі: [[Праваслаўе|праваслаўны]] [[Дваранства|дваранін]] Іосіф Францавіч Мількевіч (52,5 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяціны]] зямлі), дваранін [[Каталіцтва|рыма-каталіцкага]] веравызнання Ануфрый Антонавіч Сушыцкі (60 дзесяцін), дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Вікенцій Ануфрыевіч Сушыцкі (60 дзесяцін){{Sfn|Памяць|2003|с=77—99}}. З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]. 25 сакавіка 1918 года згодна з [[Трэцяя Устаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У снежні 1918 года занята [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй]], з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай [[I з’езд КП(б)Б|І з’езда КП(б) Беларусі]] яна ўвайшла ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Савецкай Беларусі]], з 27 лютага 1919 года — у [[Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|ЛітБел ССР]]. У час [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] ([[Мінская акруга (ГУУЗ)|Мінская акруга]] [[Грамадзянскае ўпраўленне Усходніх зямель|ГУУЗ]]). З 31 ліпеня 1920 года ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. На картах населены пункт падпісвалі як хутары [[Міжрэчча (Пухавіцкі раён)|Міжрэчча]]. Пазней вёска Падсобнае. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй [[Трэці рэйх|Германіі]]. У ваколіцах дзейнічалі савецкія партызанскія брыгады «[[Партызанская брыгада «Полымя»|Полымя]]» і [[1-я Мінская партызанская брыгада|1-я Мінская]]. У траўні 1942 года вёска спалена ў ходзе нямецкай карнай аперацыі, забіта 3 жыхары<ref>{{Cite web|url=http://db.narb.by/search/3658|title=Поиск - Белорусские деревни, сожжённые в годы Великой Отечественной войны|website=db.narb.by|access-date=2024-08-21|archive-date=21 жніўня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240821154017/http://db.narb.by/search/3658|url-status=dead}}</ref>. Пасля вайны вёска адноўлена. == Насельніцтва == * 1917 год — 8 двароў, 41 жыхар, усе беларусы{{Sfn|Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|1924|с=110}} * 1940 год — 16 двароў, 87 жыхароў * 1960 год — 67 жыхароў * 2002 год — 9 двароў, 9 жыхароў * 2009 год — 9 жыхароў * 2019 год — 8 жыхароў<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|title=Belarus|website=pop-stat.mashke.org|access-date=2024-08-21|archive-date=15 лістапада 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115144701/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/minskaja.htm|url-status=dead}}</ref> == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ГВБ|8-4|Падсобнае|168}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Памяць: Пухавіцкі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі|арыгінал = |спасылка = |адказны = Укл. А. А. Прановіч; Рэдкал.: А. М. Карлюкевіч і інш.|выданне = |месца = Мінск|выдавецтва = Беларусь|год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 749|серыя = |isbn = 985-01-0251-9|тыраж = |ref = Памяць}} * {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1|43|Antopole|}} * {{кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)|арыгінал = |спасылка = https://rusneb.ru/local/tools/exalead/getFiles.php?book_id=000200_000018_RU_NLR_A1SV_116287&name=%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%20%D0%91%D0%A1%D0%A1%D0%A0%20%D0%B1.%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B8&doc_type=pdf|адказны = Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р.|выданне = |месца = Минск|выдавецтва = Белтрестпечать|год = 1924|том = |старонкі = |старонак = |серыя = |isbn = |тыраж = |ref = Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии)}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Пухавіцкі сельсавет}} [[Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі]] [[Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі]] chfkqzdc62fokt6tstluyjds3hbkg38 Чунцын 0 283815 5164321 4877159 2026-07-10T22:47:45Z ~2026-39291-93 170984 змена за новай нормай перадачы кітайскіх назваў 5164321 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Чунці́н''' ({{кітайская|重慶|重庆|Chóngqìng}}) — горад на паўднёвым захадзе [[Кітай|Кітая]], у правінцыі [[Сычуань]], пры ўпадзенні ракі [[Цзялінцзян|Дзьяліндзьян]] у раку [[Янцзы|Яндзы]]. Узнік больш за 3 тыс. гадоў назад. У 1937—46 гг. часовая сталіца Кітая. Насельніцтва 6,6 млн жыхароў (2000). Транспартны вузел. Рачны порт. Горад з’яўляецца буйным прамысловым цэнтрам. Прамысловасць: чорная металургія, прыладабудаванне, хімічная, гумавая, нафтаперапрацоўчая, тэкстыльная, харчовая; вытворчасць прамысловага абсталявання, будматэрыялаў. 2 ЦЭС, каскад ГЭС. Паблізу ад Чунці́на вядзецца здабыча каменнага вугалю. У горадзе знаходзіцца {{нп4|Чунцынскі ўніверсітэт|ўніверсітэт|ru|Чунцинский университет}}. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} {{зноскі}} == Літаратура == * Чунцын // {{Крыніцы/БелЭн|17к}} С. 290. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Правінцыі КНР}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Чунцын}} [[Катэгорыя:Гарады цэнтральнага падпарадкавання КНР]] 2pcgs62a9m3a7cugapelvyuyltv6zr6 5164508 5164321 2026-07-11T11:34:20Z M.L.Bot 261 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/~2026-39291-93|~2026-39291-93]]) і адноўлена версія 4877159, зробленая J-ka Zadzvinski: не ясна, што гэта за новая сістэма, трэба спасылка, зноска, іншая інфармацыя пра гэта 5164508 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Чунцы́н''' ({{кітайская|重慶|重庆|Chóngqìng}}) — горад на паўднёвым захадзе [[Кітай|Кітая]], у правінцыі [[Сычуань]], пры ўпадзенні ракі [[Цзялінцзян]] у раку [[Янцзы]]. Узнік больш за 3 тыс. гадоў назад. У 1937—46 гг. часовая сталіца Кітая. Насельніцтва 6,6 млн жыхароў (2000). Транспартны вузел. Рачны порт. Горад з’яўляецца буйным прамысловым цэнтрам. Прамысловасць: чорная металургія, прыладабудаванне, хімічная, гумавая, нафтаперапрацоўчая, тэкстыльная, харчовая; вытворчасць прамысловага абсталявання, будматэрыялаў. 2 ЦЭС, каскад ГЭС. Паблізу ад Чунцына вядзецца здабыча каменнага вугалю. У горадзе знаходзіцца {{нп4|Чунцынскі ўніверсітэт|ўніверсітэт|ru|Чунцинский университет}}. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} {{зноскі}} == Літаратура == * Чунцын // {{Крыніцы/БелЭн|17к}} С. 290. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Правінцыі КНР}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Чунцын}} [[Катэгорыя:Гарады цэнтральнага падпарадкавання КНР]] g5i9ip5gaahh2mlo7h3cusf3nxot33q 5164510 5164508 2026-07-11T11:37:23Z M.L.Bot 261 афармленне 5164510 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Чунцы́н''' ({{кітайская|重慶|重庆|Chóngqìng}}) — горад на паўднёвым захадзе [[Кітай|Кітая]], у правінцыі [[Сычуань]], пры ўпадзенні ракі [[Цзялінцзян]] у [[Янцзы]]. Узнік больш за 2 тысячагоддзі да нашай эры. У 1937—1946 гадах часовая сталіца Кітая. Насельніцтва 6,6 млн жыхароў (2000). Транспартны вузел. Рачны порт. Буйны прамысловы цэнтр. Прамысловасць: чорная металургія, прыладабудаванне, хімічная, гумавая, нафтаперапрацоўчая, тэкстыльная, харчовая; вытворчасць прамысловага абсталявання, будматэрыялаў. 2 ЦЭС, каскад ГЭС. Паблізу ад Чунцына вядзецца здабыча каменнага вугалю. У горадзе ёсць {{нп4|Чунцынскі ўніверсітэт|ўніверсітэт|ru|Чунцинский университет}}. == Насельніцтва == {{Wikidata/Population}} == Гарады-пабрацімы == {{Гарады-пабрацімы}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Чунцын // {{Крыніцы/БелЭн|17к}} С. 290. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Правінцыі КНР}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Чунцын}} [[Катэгорыя:Гарады цэнтральнага падпарадкавання КНР]] hk6o1h89reulq8f4o33wdv88ysjzgg7 Крывое Сяло (Ляхавіцкі раён) 0 294669 5164314 4242351 2026-07-10T21:53:54Z Siliyiw 169172 5164314 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Крывое Сяло}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Крывое Сяло |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 52|lat_min = 57|lat_sec = 42 |lon_dir = |lon_deg = 26|lon_min = 05|lon_sec = 48 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Брэсцкая |раён = Ляхавіцкі |сельсавет = Альхоўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 242994455 }} '''Крыво́е Сяло́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kryvoje Sialo}}, {{lang-ru|Кривое Село}}) — была<ref name=":0">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926b0147086|title=Решение Ляховичского районного Совета депутатов от 25 июня 2026 года № 132 «Об упразднении сельского населенного пункта Ляховичского района Брестской области»|website=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь}}</ref> [[вёска]] ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Альхоўскі сельсавет|Альхоўскага сельсавета]]. 12 ліпеня 2026 года вёска скасавана<ref name=":0" />. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Альхоўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Альхоўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёна]] 00nozqwkykhggfqnqn64q8wlpstqiu1 5164512 5164314 2026-07-11T11:38:32Z M.L.Bot 261 5164512 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Крывое Сяло}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Крывое Сяло |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 52|lat_min = 57|lat_sec = 42 |lon_dir = |lon_deg = 26|lon_min = 05|lon_sec = 48 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Брэсцкая |раён = Ляхавіцкі |сельсавет = Альхоўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 242994455 }} '''Крыво́е Сяло́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Брэсцкая вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Kryvoje Sialo}}, {{lang-ru|Кривое Село}}) — былая<ref name=":0">{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926b0147086|title=Решение Ляховичского районного Совета депутатов от 25 июня 2026 года № 132 «Об упразднении сельского населенного пункта Ляховичского района Брестской области»|website=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь}}</ref> [[вёска]] ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Альхоўскі сельсавет|Альхоўскага сельсавета]]. 12 ліпеня 2026 года вёска скасавана<ref name=":0" />. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Альхоўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Альхоўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёна]] dqj18f12pqd1hy40thpw7au8p97gimz Лясное 0 304039 5164188 4555846 2026-07-10T12:02:10Z Autumndancer 168015 /* Казахстан */ 5164188 wikitext text/x-wiki Назву '''Лясно́е''' маюць: == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Лясное (Рагачоўскі раён)|Лясное]] — пасёлак у [[Рагачоўскі раён|Рагачоўскім раёне]] ** [[Лясное (Рэчыцкі раён)|Лясное]] — вёска ў [[Рэчыцкі раён|Рэчыцкім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Лясное (Капыльскі раён)|Лясное]] — аграгарадок у [[Капыльскі раён|Капыльскім раёне]] === [[Казахстан]] === * [[Лясное (Акмолінская вобласць)]] * [[Лясное (гарадская адміністрацыя Рыдэра)]] * [[Лясное (Качырскі раён)]] === [[Расія]] === * [[Лясное (Бранскі раён)]] * [[Лясное (Цвярская вобласць)]] {{Неадназначнасць}} 08zviinf9iqi9iaq8qkuj5nf4m66a3n Арсень Васілевіч Паўлюкевіч 0 309689 5164476 4729164 2026-07-11T10:54:38Z M.L.Bot 261 /* Біяграфія */ удакладненне 5164476 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба |Выява = Arsień Paŭliukievič.jpg }} '''Арсе́н (Арсе́нь) Васі́левіч Паўлюке́віч''' ([[1889]] — ?) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «Саюз Міхаіла Архангела». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў [[Нясвіж]]ы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у [[Вільнюс|Вільні]]. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Нясвіж]]ы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. [[16 чэрвеня]] [[1926]] года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне|ГПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага амбасадара [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], быў схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры Аўшвіц-Біркенаў<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] a65268s67p6skmyhzdyg7g17e0xw5qe 5164479 5164476 2026-07-11T11:01:36Z M.L.Bot 261 5164479 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба}} '''Арсе́нь Васі́левіч Паўлюке́віч''' ({{ВДП}}) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «Саюз Міхаіла Архангела». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў [[Нясвіж]]ы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у [[Вільнюс|Вільні]]. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Нясвіж]]ы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. [[16 чэрвеня]] [[1926]] года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне|ГПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага амбасадара [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], быў схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры Аўшвіц-Біркенаў<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] imf0ln559o4gtruk0uygd5r65pco2am 5164480 5164479 2026-07-11T11:05:06Z M.L.Bot 261 5164480 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба}} '''Арсе́нь Васі́левіч Паўлюке́віч''' ({{ВДП}}) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «[[Саюз Міхаіла Архангела]]». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў [[Нясвіж]]ы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у [[Вільнюс|Вільні]]. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Нясвіж]]ы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. [[16 чэрвеня]] [[1926]] года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне|ГПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага амбасадара [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], быў схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры Аўшвіц-Біркенаў<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] slv29dna0dvsf8conxskasz9ljcrd1g 5164482 5164480 2026-07-11T11:07:01Z M.L.Bot 261 5164482 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба}} '''Арсе́нь Васі́левіч Паўлюке́віч''' ({{ВДП}}) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «[[Саюз Міхаіла Архангела]]». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў Нясвіжы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у Вільні. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Нясвіж]]ы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. 16 чэрвеня 1926 года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне|ДПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага амбасадара [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], быў схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры [[Аўшвіц-Біркенаў]]<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] 8rrwz6effaa9qicnju23fj4jm9wgil6 5164483 5164482 2026-07-11T11:07:16Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] у [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164482 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба}} '''Арсе́нь Васі́левіч Паўлюке́віч''' ({{ВДП}}) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «[[Саюз Міхаіла Архангела]]». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў Нясвіжы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у Вільні. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Нясвіж]]ы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. 16 чэрвеня 1926 года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленне|ДПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага амбасадара [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], быў схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры [[Аўшвіц-Біркенаў]]<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] 8rrwz6effaa9qicnju23fj4jm9wgil6 5164498 5164483 2026-07-11T11:24:29Z M.L.Bot 261 5164498 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба}} '''Арсе́нь Васі́левіч Паўлюке́віч''' ({{ВДП}}) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «[[Саюз Міхаіла Архангела]]». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў Нясвіжы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у Вільні. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і [[Нясвіж]]ы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. 16 чэрвеня 1926 года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[АДПУ пры СНК СССР|АДПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага амбасадара [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], быў схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры [[Аўшвіц-Біркенаў]]<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] hqvs6fe3i2zz7xnkwidlsjif6rjlmxm 5164499 5164498 2026-07-11T11:26:21Z M.L.Bot 261 5164499 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Паўлюкевіч}} {{Асоба}} '''Арсе́нь Васі́левіч Паўлюке́віч''' ({{ВДП}}) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, лекар. Удзельнік [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 1 студзеня 1891 года ў [[Райца|Райцы]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ofiary.auschwitz.org/victims/175003|title=Pawlukiewicz Arseniusz|website=Miejsce pamięci i muzeum Auschwitz-Birkenau|access-date=2026-07-11}}</ref> ў сям’я настаяцеля [[Спаса–Праабражэнская царква (Райца)|Спаса-Праабражэнскай царквы]] Васіля Паўлюкевіча. У студэнцкія гады, паводле звестак польскай [[Дэфензіва|дэфензівы]], уваходзіў у манархічную арганізацыю «[[Саюз Міхаіла Архангела]]». Працаваў лекарам у [[Слуцк]]у. У 1917 годзе востра выказваўся супраць палякаў. У 1918 годзе ўваходзіў у Слуцкі правінцыйны камітэт партыі беларускіх эсэраў. У лістападзе 1920 года ўзначаліў адноўлены [[Слуцкі беларускі нацыянальны камітэт]], кіраўнік яго медычна-санітарнага аддзела. На з’ездзе Случчыны быў апанентам [[Уладзімір Міхайлавіч Пракулевіч|Уладзіміра Пракулевіча]] ў барацьбе за пасаду старшыні [[Беларуская рада Случчыны|Беларускай рады Случчыны]]. У часе [[Слуцкае паўстанне|Слуцкага збройнага чыну]] загадваў шпіталем паўстанцаў. Пасля паразы паўстання не жадаючы здаваць зброю палякам разам з капітанам [[Цімафей Хведашчэня|Хведашчэням]] і паручнікам [[Ян Мацэлі|Мацэлям]] ды групай моладзі, адступіў з [[Морач (Клецкі раён)|Морача]], апошняга апорнага пункта случчакоў, у [[Давыд-Гарадок]]. Там іх усё ж абяззброілі палякі. Тады Паўлюкевіч выступіў з прамовай, у якой гаварыў, што беларускія жаўнеры вызваляць Беларусь ад палякаў і бальшавікоў<ref>[http://aljans.org/?p=722 Цімафей Хведашчэня. Атаман і настаўнік] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090414191356/http://aljans.org/?p=722 |date=14 красавіка 2009 }} [[Алег Латышонак]]</ref>. [[Файл:Маланка 1926 № 13 (Тоже бѣлорусс. Паўлюкевіч).jpg|міні|злева|«Тоже бѣлорусс». Карыкатура на Паўлюкевіча ў часопісе «[[Маланка (часопіс)|Маланка]]» № 13, 1926 ]] Жыў у [[Нясвіж]]ы, [[Сіняўка|Сіняўцы]], [[Вільнюс|Вільні]]. Удзельнічаў у Пражскай канферэнцыі ў верасні 1921 года. У 1922 годзе, паводле звестак польскай дэфензівы, заснаваў у Наваградскім ваяводстве нелегальны Народны Хаўрус «За Бацькаўшчыну» і ствараў «тэрарыстычныя пяцёркі», скіраваныя супраць ворагаў Беларусі, у першую чаргу супраць Польшчы. Арыштаваны польскімі ўладамі ў красавіку 1922 года ў Нясвіжы. Часова адышоў ад палітыкі і займаўся лекарскай практыкай. У 1920-я гады жыў у Вільні. Працаваў лекарам у адной з польскіх вайсковых частак. У 1924 годзе — адзін са стваральнікаў [[Часовая беларуская Рада|Часовай беларускай рады]], якая стала палітычным апанентам левых беларускіх партый ([[Беларуская сялянска-работніцкая грамада|БСРГ]], [[Камуністычная партыя Заходняй Беларусі|КПЗБ]]). Абраны яе старшынёй. Таксама заснаваў і ўзначаліў шэраг іншых беларускіх паланафільскіх арганізацый «Прасвета», «Беларуская хатка», Беларускі камітэт да справаў самакіравання, Беларуская нацыянальная Рада, Беларуская нацыянальная партыя. Выдавец «Грамадскага голаса», у 1926 годзе пераназванага ў «[[Беларускае слова (1926)|Беларускае слова]]»<ref>[http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm Справа аб замаху Барыса Каверды на Пятра Войкава] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100810191532/http://arche.bymedia.net/2006-11/hryckievic611.htm |date=10 жніўня 2010 }} [[Валянцін Грыцкевіч]], . Архэ № 11 (51) — 2006</ref>. Распачаў у прэсе кампанію з мэтай дыскрэдытацыі [[Антон Іванавіч Луцкевіч|Антона Луцкевіча]] і выяўлення яго сувязяў з бальшавікамі. Пасля перавароту ў Варшаве 15 траўня 1926 года, Часовая беларуская Рада на надзвычайным пасяджэнні пастанавіла выслаць віншавальную тэлеграму на імя [[Юзаф Пілсудскі|Юзафа Пілсудскага]]. Хутка пасля тэлеграмы Паўлюкевіч асабіста выехаў у Варшаву з мэтай атрымання падтрымкі і фінансавай дапамогі з боку новага ўрада. Прэм’ер Бартэль, з якім размаўляў Паўлюкевіч, падтрымку і дапамогу абяцаў, аднак запатрабаваў большай актыўнасці і павелічэння сваіх уплываў у беларускім грамадстве. Пасля чаго Паўлюкевіч у канцы траўня правёў агітацыйныя мітынгі ў [[Навагрудак|Навагрудку]], [[Баранавічы|Баранавічах]] і Нясвіжы, а прадстаўнікі Рады з мэтай вядзення агітацыі выехалі ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскі]], [[Вілейскі павет (1920—1940)|Віленскі]] і [[Лідскі павет (1921—1940)|Лідскі]] паветы. 16 чэрвеня 1926 года Рада выступіла з «Мемарыялам Часовай Беларускай Рады да пана прэм’ера Рады міністраў»<ref>[http://uctopuk.info/politika/3chern.htm Беларуская Часовая Рада і яе месца і роля ў беларускім нацыянальным руху ў Польшчы сярэдзіны 1920-х гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180316015814/http://uctopuk.info/politika/3chern.htm |date=16 сакавіка 2018 }} [[А. М. Чарнякевіч]], Рэспубліканская навуковая канферэнцыя (Гродна, 23-24 кастрычніка 2008 г.)</ref>. Лічыцца, што быў падвойным агентам — польскай дэфензівы і савецкага [[АДПУ пры СНК СССР|АДПУ]]. Дапамагаў [[Барыс Сафронавіч Каверда|Барысу Каверду]] ў падрыхтоўцы замаху на савецкага пасла [[Пётр Лазаравіч Войкаў|Пятра Войкава]]. У канцы 1926 года праз нястачу фінансавання Рада Паўлюкевіча развалілася, а некаторыя яго былыя паплечнікі пачалі ганіць старшыню. Друкарні таксама адмаўляліся друкаваць газеты праз запазычанасць. У 1928 годзе, як савецкі шпіён асуджаны польскім судом на 12 гадоў катаргі<ref>[[Францішак Аляхновіч]] «У кіпцюрох ГПУ»</ref>. У верасні 1939 года — вязень [[Бяроза-Картузскі канцэнтрацыйны лагер|Бяроза-Картузскага канцлагера]]. Прызначаны адным з лекараў у лагеры<ref>[http://berezakartuska.livejournal.com/11450.html#cutid1 2-я частка] [[Уладзіслаў Паўлюкоўскі]], успаміны. [[1940]]</ref>. Паводле згадак Барыса Каверды, у часе [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] Арсен Паўлюкевіч удзельнічаў у руху антыгітлераўскага супраціву ў [[Варшава|Варшаве]], схоплены і расстраляны немцамі<ref name="збройны1">{{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3|тыраж = }}</ref>. Загінуў 20 кастрычніка 1941 года ў лагеры [[Аўшвіц-Біркенаў]]<ref name=":0" />. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = [[Уладзімір Ляхоўскі|Ул. Ляхоўскі]], [[Уладзімір Міхнюк|Ул. Міхнюк]], [[Аляксандра Гесь|А. Гесь]]|частка = |загаловак = Слуцкі збройны чын 1920 г. у дакумэнтах і ўспамінах|арыгінал = |спасылка = http://www.belhistory.eu/wp-content/themes/ah/library/slucky_zbrojny_chyn.pdf|адказны = |выданне = 2-ое выд. дапрац.|месца = Менск|выдавецтва = Энцыклапедыкс|год = 2006|том = |старонкі = 316—317|старонак = 400|серыя = |isbn = 985–6599–25–3}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Паўлюкевіч Арсен Васілевіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання]] [[Катэгорыя:Члены Беларускай рады Случчыны]] [[Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера]] [[Катэгорыя:Вязні канцлагера Асвенцім]] 8z1n9f4xsnmh4gmhn180kxxwjdppkju Ошскі дзяржаўны акадэмічны ўзбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура 0 322493 5164306 5023422 2026-07-10T21:08:14Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164306 wikitext text/x-wiki {{арфаграфія}} {{картка тэатра |назва = Ошскі дзяржаўны акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура |арыгінальнае назва = {{lang-uz|Бобур номли Ўш Давлат академик ўзбек мусиқали драма театри}} |ранейшыя назвы = Ошскі узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Кірава |заснаваны = Заснаваны [[Рахмонберды Мадазімаў|Рахмонберды Мадазімавым]] у [[1914]] годзе |дырэктар = Набіжан Мамажанаў |мастацкі кіраўнік= Набіжан Мамажанаў |галоўны рэжысёр = Набіжан Мамажанаў |галоўны балетмайстар = Нуржахан Гапірава |галоўны хормайстар = |заснавальнік тэатра = [[Рахмонберды Мадазімаў]] |сайт = http://teatrbabur.kg/index.php/ru// |узнагароды = |фота = Ош өзбек театры.jpg |памер = 300px |подпіс = Будынак тэатра — горад [[Ош]], вуліца Леніна, 326 |Commons = |lat_dir =N |lat_deg =40.5331 |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =72.7967 |lon_min = |lon_sec = |region = KG |CoordScale =2000 }} '''Ошскі дзяржаўны акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура''' ({{lang-ru|Ошский Государственный академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура}}), ({{lang-uz|Бобур номли Ўш Давлат академик ўзбек мусиқали драма театри}}) — тэатр [[Ош|горада Ош]] ([[Кыргызстан]]), самы найстарэйшы прафесійны [[тэатр]] [[Кыргызстан]]а, другі найстарэйшы [[тэатр]] у [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]]. == Гісторыя тэатра == У [[1914]] годзе пад кіраўніцтвам [[Рахмонберды Мадазімаў|Рахмонберды Мадазімава]] разам з настаўнікам руска-тутэйшай школы горада Ош Балтыходжой Султанавым быў заснаваны тэатральны гурток. У [[1918]] годзе пад кіраўніцтвам [[Рахмонберды Мадазімаў|Рахмонберды Мадазімава]] разам з іншымі дзеячамі і настаўнікамі Ошскага павета Бекназарам Назаравым, Ібрахімам Мусабоевым, Журахонам Зайнабідынавым, Назирханом Камоловым, А.Саідавым, А.Эшанханавым, Абдукадырам Исхоковым, Ісраілжонам Исмоиловым, Джаліл Сабітавым ўпершыню ў [[Кыргызстан]]е быў заснаваны самадзейны тэатральны гурток на базе канцэртнай брыгады пры Рэўваенсавета [[Туркестан]]скага фронту з мясцовых мусульманскіх [[акцёр]]аў. Мастацкі кіраўнік тэатральнай трупы [[Рахмонберды Мадазымаў]] быў першым заснавальнікам і арганізатарам [[тэатр]]альнага руху ў [[Кыргызстан]]е. У [[1919]] году гурток сфармаваўся ў драматычную трупу. Гэтая трупа паслужыла не толькі развіццю тэатральнага мастацтва, але і развіццю прафесійнага музычнага мастацтва ў [[Кыргызстан]]е. Так як у рэпертуары трупы, акрамя [[тэатр]]альных пастановак ставіліся шматлікія [[канцэрт]]ныя праграмы, таксама ажыццяўлялася апрацоўка народных мелодый для музычнага суправаджэння спектакляў, што стала асаблівым этапам на шляху станаўлення [[музыка]]ў-прафесіяналаў. У далейшым гэтая трупа стала асновай для стварэння Ошскай Дзяржаўнага акадэмічнага ўзбекскага музычна-драматычнага тэатра імя Бабура. Ошскі Дзяржаўны акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура з’яўляецца другім найстарэйшым прафесійным [[тэатр]]ам у [[Цэнтральная Азія|Цэнтральнай Азіі]], пасля узбекскія нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Хамза ў горадзе [[Ташкент]] (заснаванага ў [[1913]]-27 лютага [[1914]] гадах). У [[2018]] годзе тэатр будзе адзначаць свой векавы юбілей. == Памяць артыстаў тэатра == Рашэннямі мясцовых уладаў былі ўшанаваны памяць заснавальнікаў тэатра шляхам прысваення іх імёнаў вуліцах Ошскай вобласці. * У гонар [[Урынбой Рахмонбердыевіч Рахмонаў|Урынбоя Рахмонава]] была названая вуліца ў вёсцы Кызыл-Кыштак Кара-Суускага раёна. * У гонар Журахона Зайнабідзінава была названая адна з цэнтральных вуліц [[Ош|горада Ош]], якая ў [[2013]] годзе была названая іначай. * У [[Ош|горадзе Ош]] ў гонар народных артыстаў [[Кыргызстан]]а Разіяхон Муминавай, Нематжана Нематава і Лайлихан Моидовай былі названы вуліцы. * У 1977 годзе пасля смерці заслужанага артыста рэспублікі [[Журахон Рахмонбердыевіч Рахмонаў|Журахона Рахмонава]] кіраўніцтва Ошскага гарвыканкама выходзіла з ініцыятывай перайменавання вуліцы Алебастрава [[Ош|горада Ош]] у гонар заслужанага артыста рэспублікі [[Журахон Рахмонбердыевіч Рахмонаў|Журахона Рахмонава]]. == Заснавальнікі тэатра == # [[Рахмонберды Мадазімаў]] (з [[1914]] года) # Бекназар Назараў # Ібрахім Мусабоеў # Журахон Зайнабідзінаў # Назірхон Камолаў # А. Саідаў # А. Эшанхонаў # [[Урынбой Рахмонбердыевіч Рахмонаў|Урынбой Рахмонаў]] (з [[1927]] г.) # [[Журахон Рахмонбердыевіч Рахмонаў|Журахон Рахмонаў]] (з [[1937]] г.) == Артысты тэатра == === Заслужаны артыст [[Узбекістан]]а === * [[Журахон Рахмонбердыевіч Рахмонаў]] (5 ліпеня [[1974]] г.) == Дырэктары тэатра == # Салтхон Ахмаджанаў # Бабахон Артыкаў # Абдугані Нурбоеў # Салімжон Ёдгораў # Фатох Мансураў # Лутфула Ісакаў # Махмуджон Умараў # Аліхон Жураеў # Нурмамат Саліеў # Салтжон Разікаў # Мухамадусмон Азізаў # Абдугані Абдугафураў ([[1973]]—[[1983]]) # Камілжон Васілаў # Хашымжон Юлдашаў # Набіжон Мамажанаў (з мая [[2015]] года) {{зноскі}} == Літаратура == # [[Энцыклапедыя]] Ошскай вобласці, [[Акадэмія навук]] Кіргізскай ССР. Раздзел Тэатральная жыццё, стр.110, [[1987]] год, [[Бішкек|горад Фрунзэ]]. # Нацыянальная [[энцыклапедыя]] [[Узбекістан]]а, [[Акадэмія навук]] Рэспублікі [[Узбекістан]], г. [[Ташкент]], [[2000]]—[[2006]] гады (літара Ў, стр.219), Дзяржаўная навуковая выдавецтва «Узбекская нацыянальная энцыклапедыя», [[Ташкент]]. # Нацыянальная [[энцыклапедыя]] «[[Кыргызстан]]», 5 том, стр.763. Цэнтр Дзяржаўнага мовы і энцыклапедыі, [[Бішкек]] [[2014]] годзе. Галоўны рэдактар Асанаў У. А. К 97. Б. # А. Абдугафуров «Вядомыя сыны Оша», [[Ош|г. Ош]], [[2000]] год. # А. Абдугафуров «Ошскай акадэмічны тэатр», [[Ош|г. Ош]], [[2010]] год. == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160310012811/http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html Спектакль «Барсбек» будзе прадстаўляць Кыргызстан на міжнародным фестывалі ў Турцыі] * [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm <small>Акцёрская дынастыя</small>] * [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm <small>Яны стаялі ля вытокаў</small>] * [http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ru-ru <small>Указ Прэзідэнта Кыргызстана № 354 ад 14.10.2004 года</small>] * [http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ <small>Ош найстарэйшы тэатр рэспублікі адзначыў сваё 95-годдзе</small>] * [http://www.24kg.org/kultura/2757/ <small>У Кыргызстане Ошскай узбекскаму тэатру музычнай драмы 95 гадоў</small>] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160425211706/http://www.24kg.org/kultura/2757/ |date=25 красавіка 2016 }} * [http://www.osh.turmush.kg/ru/news:93883 <small>Ошскі акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура 29 лістапада адзначыць сваё 95-годдзе</small>] * [http://www.for.kg/news-298789-ru.html <small>У Ошскай тэатры імя Бабура за 95-гадовы перыяд работы пастаўлена каля 600 спектакляў</small>] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180826150333/http://www.for.kg/news-298789-ru.html |date=26 жніўня 2018 }} * [http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html <small>Ўш ўзбек акадэмік тэатр 95-йиллигини нишонлади</small>] * [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O'%20harfi.pdf] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210830225628/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf |date=30 жніўня 2021 }} * [http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 <small>Гісторыя тэатра</small>]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 |date=17 лістапада 2015 }} * [http://teatrbabur.kg/index.php/ru// <small>Афіцыйны сайт тэатра</small>] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160503111509/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/ |date=3 мая 2016 }} * [http://www.alliance-press.kg/uz/news/view/35 <small>Адкрыўся 97-сезон тэатра</small>] [[Катэгорыя:Тэатры Кыргызстана]] [[Катэгорыя:Ош]] [[Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры]] [[Катэгорыя:Тэатры, заснаваныя ў 1914 годзе]] [[Катэгорыя:1914 год у Азіі]] 919gytk2d7m02c5hjyw0xvkf9noeb8j Палітыка Эстоніі 0 322729 5164441 4580991 2026-07-11T09:07:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164441 wikitext text/x-wiki '''Палітычнай сістэмай Эстоніі''' з’яўляецца каркас [[Парламенцкая рэспубліка|парламенцкай]] [[Рэспубліка|рэспублікі]] з [[Прадстаўнічая дэмакратыя|прастаўнічай дэмакратыяй]], у якой [[Прэм’ер-міністры Эстоніі|Прэм’ер-міністр Эстоніі]] з’яўляецца кіраўніком урада, і [[шматпартыйная сістэма|шматпартыйнай сістэмы]]. Паўнамоцтвамі [[Заканадаўчая ўлада|заканадаўчай улады]] нададзены парламент. [[Выканаўчая ўлада]] ужыццяўляецца Урадам, які ўзначальваецца [[Прэм'ер-міністры Эстоніі|Прэм’ер-міністрам Эстоніі]]. [[Судовая ўлада]] незалежная ад выканаўчай і заканадаўчай. Эстонская дзяржаўная служба адносна маладая. Больш 50 % дзяржаўных службоўцаў ва ўзросце да 40 гадоў і траціна — да 30 гадоў. 42 % дзяржаўных службоўцаў — мужчыны і 58 % — кабеты. Каля паловы дзяржаўных службоўцаў маюць вышэйшую адукацыю<ref name="publicadministration">[http://www.riigikantselei.ee/failid/Public_administration_in_Estonia.pdf Общественное управление в Эстонии] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080809032559/http://www.riigikantselei.ee/failid/Public_administration_in_Estonia.pdf |date=9 жніўня 2008 }}</ref>. У Эстоніі назіраецца адносна невялікая колькасць бюракратаў, 18 998 у цэнтральным урадзе і 4 500 у муніцыпальных установах. Інстытуты цэнтральнага ўрада ўлучаюць: 11 Міністэрстваў (2 593 службоўцаў), 33 Адміністрацыйных агенцтва, Boards і Інспекцый (14 790 службоўцаў), 6 Канстытуцыйных Інстытутаў (805 службоўцаў), 15 Павятовых урадаў (810 службоўцаў) і іншыя арганізацыі (Нацыянальныя архівы, Пракуратура і г. д.)<ref name="publicadministration"/>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.ku.edu/~herron/ Erik Herron’s Guide to Politics of East Central Europe and Eurasia] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060702103322/http://www.ku.edu/~herron/ |date=2 ліпеня 2006 }} * [http://www.estonica.org/eng/lugu.html?menyy_id=411&kateg=73&alam=75&leht=2 Энциклопедия «Эстоника»: Вкратце об Эстонии: Политическая система]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090911023532/http://www.estonica.org/eng/lugu.html?menyy_id=411&kateg=73&alam=75&leht=2 |date=11 верасня 2009 }} {{Эстонія ў тэмах}} {{Еўропа паводле тэм|Палітыка}} [[Катэгорыя:Палітыка Эстоніі| ]] hce9ii9a7kpnn9dhyqts2vl5bivt9ni Ніка Росберг 0 323959 5164231 5086142 2026-07-10T15:44:59Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164231 wikitext text/x-wiki {{Пілот Формулы-1}} '''Ніка Эрык Росберг''' ({{lang-de|Nico Erik Rosberg}}; [[27 чэрвеня]] [[1985]], [[Вісбадэн]], [[Германія]]) — пілот [[аўтаспорт|аўтагоначнай]] серыі [[Формула-1]] у складзе каманды [[Мерседэс (каманда Формулы-1)|Mercedes]]. Чэмпіён свету 2016 года, віцэ-чэмпіён свету 2014 і 2015 гадоў, а таксама ўладальнік кубка поўл-пазішн 2014. Ніка — сын чэмпіёна свету {{F1|1982}} года ў гонках [[Формула-1|Формулы-1]] [[Кеке Росберг]]а. == Біяграфія == Сын фінскага чэмпіёна Формулы-1 сезону {{F1|1982}} [[Кеке Росберг]]а і яго жонкі Сіны, Ніка правёў вялікую частку юнацтва ў [[Манака]] разам са сваёй сям’ёй і дагэтуль пражывае ў княстве. Росберг вольна валодае [[Нямецкая мова|нямецкай]], [[Англійская мова|англійскай]], [[Італьянская мова|італьянскай]] і [[Французская мова|французскай]]; і зусім трохі [[Фінская мова|фінскай]], хоць ён і вывучаў гэту мову. У малодшых серыях пілоты ганяюцца пад сцягам краіны, у якой у іх ёсць гоначная ліцэнзія. Напачатку сваёй кар’еры Росберг ганяўся пад фінскім і нямецкім сцягамі. У Формуле-1 (гэтак жа, як і ў астатніх чэмпіянатах ФІА) нацыянальнасць пілота вызначаецца па пашпарце<ref>[http://argent.fia.com/web/fia-public.nsf/C57D2C7837004DC3C125734B0032A5A2/$FILE/CSI%2024.10.2006%20modif%20ap%20AGO%20oct%2006%20revu%2016.05.07ANG.pdf?Openelement FIA International Sporting Code] paragraph 112</ref>. Уладальнік падвойнага грамадзянства Фінляндыі і Германіі. У Формуле-1 Росберг выступаў пад нямецкім сцягам. === Асабістае жыццё === З 11 ліпеня 2014 года жанаты на дызайнеры інтэр’ераў Вівіян Сібалд (нар. 1985) з якой сустракаўся 10 гадоў да іх вяселля і быў заручаны са жніўня 2013 года. У іх ёсць дачка: Алая Росберг (нар. 30.08.2015) == Гоначная кар’ера == === Перад Формулай-1 === ==== 1996—2004: Малодшыя Формулы ==== [[Файл:Nico Rosberg Formel BMW(ThKraft).jpg|thumb|left|Росберг выйграў нямецкі чэмпіянат [[Формула-БМВ]] у 2002 годзе, што істотна спрыяла яго кар’еры.]] Росберг пачаў сваю кар’еру з [[картынг]]а ў 1996, калі яму споўнілася 11 гадоў, перад тым як перайсці ў [[Формула-БМВ|Нямецкую Формулу-БМВ]] у 2002, дзе ён выйграў тытул. Яго поспехі дазволілі яму выступіць у камандзе бацькі ў [[Еўрасерыя Формулы-3|Еўрасерыі Формулы-3]]. Росберг працягнуў выступаць у 2004 і зарабіў там чацвёртае месца. ==== 2005: GP2 — ART Grand Prix ==== Скончыўшы курс [[Аэрадынаміка|аэрадынамікі]] [[Імперскі каледж Лондану|Імперскага каледжа Лондану]];<ref>{{cite news| title =New kid on the grid follows his father's formula| publisher =sport.guardian.co.uk| url =http://sport.guardian.co.uk/formulaone/story/0,,1725017,00.html?gusrc=rss| date =2006-03-07| accessdate =2007-06-01}}</ref> Росберг перайшоў у [[Сезон 2005 GP2|2005]] у каманду [[ART Grand Prix]] у новай серыі [[GP2]]. Ён стаў першым чэмпіёнам гэтай серыі. === Формула-1 === ===== 2004 ===== Росберг правёў свае першыя тэсты ў Williams напачатку 2004.<ref>http://xserve2.com/ns/ns12402.html{{Недаступная спасылка}} -- GrandPrix.com — «The fourth driver at Williams»</ref> ===== 2006 ===== [[Файл:Nico Rosberg Canada 2006.jpg|thumb|Росберг на [[Гран-пры Канады 2006 года]].]] У канцы 2005 года, Росберг быў афіцыйна пацверджаны ў якасці асноўнага пілота [[WilliamsF1|Williams]] у сезоне {{F1|2006}}. У ''Engineering Aptitude Test'', які праходзяць усе гоншчыкі Williams, Росберг набраў найвышэйшы бал за ўсю гісторыю каманды.<ref>[http://www.autosport.com/journal/article.php/id/415&type=journal&id=415 «''The Talented Mr. Rosberg''»] Autosport.com. Retrieved 26 September 2006</ref> У сваёй першай гонцы ў [[Гран-пры Бахрэйна 2006 года|Бахрэйне]], Балід Росберга не дазваляў змагацца за подыум,<ref>[http://uk.sports.yahoo.com/16092006/13/williams-admits-humiliating-season.html «''Williams Admits Humiliating Season''»]{{Недаступная спасылка}} [[Yahoo.com]]. Retrieved 26 September 2006</ref> на першым крузе ён сутыкнуўся са сваім партнёрам па камандзе [[Марк Уэбер|Маркам Уэберам]] і быў змушаны адправіцца ў боксы для замены пярэдняга антыкрыла. Тым не менш, ён фінішаваў у ачках, сёмым пасля Марка Уэбера, усталяваў найхутчэйшы круг, і стаў самым маладым пілотам Формулы-1 у каго атрымоўвалася гэта зрабіць. Таксама пасля гэтага з’явіліся чуткі пра пераход у [[McLaren]]. Ён кваліфікаваўся трэцім на этапе ў [[Гран-пры Малайзіі 2006 года|Малайзіі]], але яго рухавік [[Cosworth]], які праводзіў другую гонку, падарваўся пасля сямі кругоў. У другі раз ён змог патрапіць у ачкі на [[Гран-пры Еўропы 2006 года|Гран-пры Еўропы]], у той час як у яго напарніка былі праблемы з гідраўлікай. Канец сезону 2006 прайшоў не так добра для Росберга; ён сышоў у чатырох з сямі наступных Гран-пры, а калі фінішаваў, то заставаўся за межамі ачковай зоны. Яго найбліжэйшай спробай набраць ачкі стала [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2006 года|гран-пры Вялікабрытаніі]], дзе ён фінішаваў у секундзе ад заняўшага восьмае месца [[Жак Вільнёў|Жака Вільнёва]]. Росберг набраў усяго чатыры ачкі, што на тры ачкі менш чым у Уэбера, сезон стаў расчараваннем як для яго, так і для ўсёй каманды Williams. ===== 2007 ===== [[Файл:Nico Rosberg 2007 Britain.jpg|thumb|Росберг на [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2007 года]].]] Williams склала новы кантракт на пастаўку рухавікоў з [[Toyota Racing|Toyota]] на сезон {{f1|2007}} года, таксама ў яго з’явіўся новы напарнік [[Аляксандр Вурц]]. Былы напарнік, Марк Уэбер, стаў партнёрам [[Дэвід Култхард|Дэвіда Култхарда]] у [[Red Bull Racing]]. Першапачаткова, абсталяваны рухавікамі Toyota [[Williams FW29|FW29]] паказаў свой патэнцыял на перадсезонных тэстах.<ref name="Jerez Day 1">{{cite news |title=First impressions - Williams is quick |url=http://www.grandprix.com/ns/ns18023.html |publisher=GrandPrix.com |date=February 7, 2007 |accessdate=2007-02-07 }}</ref> Тым не менш, Росберг застаўся рэалістам: «у Формуле-1, як правіла, вы не можаце проста так за год перайсці з супрацьлеглага канца стартавай рашоткі» — сказаў ён у інтэрв’ю сайту Formula1.com.<ref>{{cite news |title=Exclusive interview - Williams' Nico Rosberg |url=http://www.formula1.com/news/5675.html |publisher=Official Formula One website |date=February 22, 2007 |accessdate=2007-02-28 |archive-date=2 сакавіка 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302015617/http://www.formula1.com/news/5675.html |url-status=dead }}</ref> [[Файл:Nico Rosberg overtaking Heidfeld 2007 Brazil.jpg|thumb|left|225px|Росберг паказвае свой лепшы вынік у 2007, фініш на чацвёртым месцы [[Гран-пры Бразіліі 2007 года]], абагнаўшы абодва баліда [[BMW Sauber]]]] У 2007 Росберг фінішаваў сем разоў у ачках, уключаючы лепшы (чацвёртае месца) на той момант фініш у кар’еры на [[Гран-пры Бразіліі 2007 года|Гран-пры Бразіліі]]. Таксама ён фінішаваў сёмым у [[Гран-пры Аўстраліі 2007 года|Аўстраліі]], [[Гран-пры Венгрыі 2007 гады|Венгрыі]] і [[Гран-пры Турцыі 2007 года|Турцыі]] і шостым у [[Гран-пры Італіі 2007 года|Італіі]] і [[Гран-пры Бельгіі 2007 года|Бельгіі]]. На [[Гран-пры Канады 2007 года|Гран-пры Канады]], Росберг кваліфікаваўся сёмым і адыграў дзве пазіцыі на старце: <blockquote>«Адыграўшы на старце дзве пазіцыі, я разлічваў на добры вынік, але поспех ад мяне адвярнуўся. З-за недахопу паліва мне прыйшлося з’ехаць у боксы як раз у момант першага з’яўлення на трасе машыны бяспекі. Паводле новых правіл, я быў аштрафаваны, і потым мне было вельмі цяжка адыграць страчанае. Пасля другога піт-стопа я выехаў у самым канцы пелетона. Барацьба з Трулі скончылася разваротам абодвух і я страціў яшчэ масу часу з-за заклінавалай каробкі перадач.»<ref name="Nico's Notes from Montreal">{{cite news |title= Nico's Notes from Montreal |url=http://www.williamsf1.co.uk/ |publisher=attWilliams.com |date=February 7, 2007 |accessdate=2007-06-26 }}</ref> </blockquote> У яго было ўсяго тры сходы за 2007; праблемы з гідраўлікай пасля 14 кругоў са старту [[Гран-пры Малайзіі 2007 года|Малайзіі]] і ўцечкі масла на [[Гран-пры ЗША 2007 года|ЗША]] за пяць кругоў да фінішу (усё адно быў кваліфікаваны 16-м), дзе ён ішоў шостым. Таксама з-за праблем з электронікай ён сышоў на [[Гран-пры Японіі 2007 года|Гран-пры Японіі]]. У першай палове сезону [[Аляксандр Вурц]] набраў больш ачкоў, але ў другой частцы Росберг здолеў адыграць адставанне і ў выніку набраў у пяць разоў больш ачкоў, чым у сезоне 2006 года. ===== 2008 ===== [[Файл:Nico Rosberg 2009 Turkey.jpg|thumb|right|Росберг за рулём [[WilliamsF1|Williams]] на [[Гран-пры Турцыі 2009 года]].]] Першы фініш на подыуме Росберг атрымаў у барацьбе, прыехаўшы трэцім на [[Гран-пры Аўстраліі 2008 года]]. Тым не менш, барацьба ў наступнай частцы сезону была не меней напружанай. Ён атрымаў штраф — страту дзесяці месцаў на стартавай рашотцы [[Гран-пры Францыі 2008 года|Гран-пры Францыі]], з-за таго, што на піт-лейне ён урэзаўся ў заднюю частку баліда [[Льюіс Хэмілтан|Льюіса Хэмілтана]] на [[Гран-пры Канады 2008 года|Гран-пры Канады]]. У верасні ён фінішаваў другім, апасля [[Фернанда Алонса]], на залітым святлом пражэктараў [[Гран-пры Сінгапура 2008 года|Гран-пры Сінгапура]] пасля лідзіравання ў Гран-пры ўпершыню ў кар’еры. Гэты вынік быў паказаны нягледзячы на 10-секундны штраф «стоп-энд-гоў» за тое, што ён пакінуў піт-лейн падчас з’яўлення сейфці-кара. Аднак, дзякуючы прадугледжанай правіламі фармальнасці ў 10 кругоў да адбывання штрафу і павольнаму баліду [[Джанкарла Фізікела|Джанкарла Фізікелы]], які быў паміж Росбергам і іншымі балідамі, у выніку ён не страціў шмат часу і вярнуўся пятым, а [[Роберт Кубіца]] страціў сваё чацвёртае месца з-за падобнага штрафу. ===== 2009 ===== На [[Гран-пры Аўстраліі 2009 года]] Williams была адной з трох каманд з падвойным дыфузарам, Росберг лідзіраваў на ўсіх сесіях вольных заездаў, але ў кваліфікацыі і гонцы яму не атрымалася паказаць адпаведных поспехаў, ён кваліфікаваўся пятым і прыехаў шостым. У [[Гран-пры Малайзіі 2009 года|Малайзіі]], ён ізноў лідзіраваў на вольных заездах і зноў не змог рэалізаваць вынік у баявым рэжыме, прыехаўшы ў спыненай з-за ліўня гонцы восьмым і зарабіўшы толькі палову ачка. У астатніх Гран-пры ён таксама нязменна паказваў лепшы час на практыках, але так і не змог канвертаваць гэта ў высокі вынік на фінішы. ==== Mercedes-Benz ==== ===== 2010 ===== [[Файл:Nico Rosberg 2010 Jerez test.jpg|thumb|right|Росберг тэстуе балід [[Mercedes GP|Mercedes]] на трасе [[Херас, траса|Херас]] у лютым 2010.]] 29 кастрычніка 2009 года Росберг абвясціў пра сыход з каманды Williams у канцы сезону.<ref>{{cite news|url=http://www.f1news.ru/news/f1-53512.html|title=Ніка Росберг пацвердзіў растанне з Williams|last=Бухараў|first=Дмітрый|date=2009-10-29|work=f1news.ru|accessdate=2010-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100306033557/http://www.f1news.ru/news/f1-53512.html|archivedate=6 сакавіка 2010|url-status=dead}}</ref> Ён сказаў наступнае: «Я жадаў бы падзякаваць тым, з кім я працаваў, бо ўсе яны вельмі дапамаглі мне ў маёй кар’еры. Асабліва я ўдзячны [[Фрэнк Уільямс|Сэру Фрэнку]], Адаму Пару, [[Сэм Майкл|Сэму Майклу]] і [[Патрык Хэд|Патрыку Хэду]], якія ўсе гэтыя гады мяне сур’ёзна падтрымлівалі. Скажу сумленна, Williams — гэта вялікая каманда. Але я не ўпэўнены ў тым, што яны змогуць выйграваць гонкі».<ref>{{cite news|url=http://www.f1news.ru/interview/nrosberg/53516.shtml|title=Ніка Росберг: "Williams - гэта вялікая каманда"|last=Тодуа|first=Алег|date=2009-10-29|work=f1news.ru|accessdate=2010-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100306033849/http://www.f1news.ru/interview/nrosberg/53516.shtml|archivedate=6 сакавіка 2010|url-status=dead}}</ref> 16 лістапада 2009 года каманда [[Brawn GP]] была выкуплена канцэрнам Mercedes для ўдзелу ў [[Сезон 2010 Формулы-1|сезоне 2010 Формулы-1]] і стала звацца [[Mercedes GP]].<ref>{{cite news|url=http://www.f1news.ru/news/f1-53885.html|title=Mercedes купляе Brawn GP|last=Бухараў|first=Дмітрый|date=2010-11-16|work=f1news.ru|accessdate=2010-03-11}}</ref> 23 лістапада 2009 года Росберг быў прадстаўлены ў якасці асноўнага пілота каманды.<ref>{{cite news|url=http://www.f1news.ru/news/f1-53998.html|title=У Mercedes пацвердзілі кантракт з Росбергам|last=Бухараў|first=Дмітрый|date=2010-11-23|work=f1news.ru|accessdate=2010-03-11}}</ref> А роўна праз месяц сяміразовы чэмпіён свету [[Міхаэль Шумахер]] быў названы напарнікам Росберга.<ref>{{cite news|url=http://www.f1news.ru/news/f1-54513.html|title=Афіцыйна: Міхаэль Шумахер – гоншчык Mercedes GP Petronas|last=Лось|first=Андрэй|date=2010-12-23|work=f1news.ru|accessdate=2010-03-11}}</ref> Пасля двух пятых месцаў у [[Гран-пры Бахрэйна 2010 года|Бахрэйне]] і [[Гран-пры Аўстраліі 2010 года|Мельбурне]] Росберг двойчы фінішаваў на подыуме ў [[Гран-пры Малайзіі 2010 года|Малайзіі]] і ў [[Гран-пры Кітая 2010 года|Шанхаі]]. У [[Гран-пры Іспаніі 2010 года|Барселоне]] ён фінішаваў без ачкоў, у [[Гран-пры Манака 2010 года|Манака]] 8-м, у [[Гран-пры Турцыі 2010 года|Стамбуле]] 5-м, у [[Гран-пры Канады 2010 года|Манрэалі]] 6-м, у [[Гран-пры Еўропы 2010 года|Валенсіі]] 10-м, у [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2010 года|Сільверстоўне]] у трэці раз у сезоне падняўся на подыум, у [[Гран-пры Германіі 2010 года|Германіі]] фінішаваў 8-м, у [[Гран-пры Венгрыі 2010 года|Венгрыі]] упершыню ў сезоне сышоў пасля таго, як на піт-стопе яму дрэнна прыкруцілі правае задняе кола, якое адскочыла і закранула аднаго з механікаў Williams. У [[Гран-пры Бельгіі 2010 года|Спа]] немец прыехаў да фінішу 6-м, у [[Гран-пры Італіі 2010 года|Монцы]] і [[Гран-пры Сінгапура 2010 года|Сінгапуры]] 5-м, на [[Гран-пры Японіі 2010 года|Судзуцы]] ён не фінішаваў у ачках, а ў [[Гран-пры Карэі 2010 года|Карэі]] сышоў пасля аварыі з [[Марк Уэбер|Маркам Уэберам]]. У [[Гран-пры Бразіліі 2010 года|Бразіліі]] фінішаваў 6-м, у [[Гран-пры Абу-Дабі 2010 года|ААЭ]] — у кроку ад подыума. У выніку Росберг набраў 142 ачка і заняў 7 месца ў чэмпіянаце. ===== 2011 ===== У [[Гран-пры Аўстраліі 2011 года|першай гонцы сезону]] ён сышоў на 22-м крузе пасля сутыкнення з [[Рубенс Барыкела|Рубенсам Барыкела]]. У [[Гран-пры Малайзіі 2011 года|Сепанзе]] фінішаваў 12-м, а ў [[Гран-пры Кітая 2011 года|наступнай гонцы]] фінішаваў 5-м, набраўшы першыя ачкі ў чэмпіянаце. У [[Гран-пры Турцыі 2011 года|Стамбуле]] і [[Гран-пры Іспаніі 2011 года|Барселоне]] заняў 5 і 7 месцы адпаведна, а ў [[Гран-пры Манака 2011 года|Манака]] і [[Гран-пры Канады 2011 года|Манрэалі]] фінішаваў па-за ачкамі — абодва разы 11-м. [[Гран-пры Еўропы 2011 года|Валенсія]] і [[Гран-пры Германіі 2011 года|Нюрнбург]] прынеслі яму два сёмых месцы, [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2011 года|Сільверстоўн]] і [[Гран-пры Бельгіі 2011 года|Спа]] — два шостых. Ніка рэгулярна трапляў у ачкі, за выключэннем [[Гран-пры Італіі 2011 года|Монцы]], дзе на старце быў уцягнуты ў аварыю. У выніку ён набраў 93 ачка і заняў 7 месца ў чэмпіянаце. ===== 2012 ===== Сезон пачаўся няўдала. У [[Гран-пры Аўстраліі 2012 года|Аўстраліі]] і [[Гран-пры Малайзіі 2012 года|Малайзіі]] ён не набраў ачкоў. На [[Гран-пры Кітая 2012 года|Гран-пры Кітая]] Ніка нечакана заваяваў свой першы ў кар’еры поул. У самой гонцы ён атрымаў сваю першую перамогу. У [[Гран-пры Бахрэйна 2012 года|Бахрэйне]] і [[Гран-пры Іспаніі 2012 года|Барселоне]] ён фінішаваў 5-м і 7-м адпаведна. Другі подыум у яго быў у [[Гран-пры Манака 2012 года|Монтэ-Карла]]. Аднак у большай частцы сезону Mercedes нашмат саступаў у хуткасці топ-камандам. У [[Гран-пры Канады 2012 года|Манрэалі]] і ў [[Гран-пры Еўропы 2012 года|Валенсіі]] былі два 6-х месцы. У [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2012 года|Сільверстоўне]] і [[Гран-пры Бельгіі 2012 года|Спа]] ён прыехаў без ачкоў. У [[Гран-пры Германіі 2012 года|Германіі]] і [[Гран-пры Венгрыі 2012 года|Венгрыі]] было два 10-х месцы. У [[Гран-пры Італіі 2012 года|Монцы]] было 7 месца, у [[Гран-пры Сінгапура 2012 года|Сінгапуры]] 5-е. Пасля [[Гран-пры Сінгапура 2012 года|гран-пры Сінгапура]] стала вядома, што новым напарнікам Росберга па камандзе ў [[Формула-1 у сезоне 2013|наступным сезоне]] замест завяршаючага кар’еру [[Міхаэль Шумахер|Міхаэля Шумахера]] стане пілот McLaren [[Льюіс Хэмілтан]], а каманда абвясціла пра тое, што ў новым сезоне мае намер пабудаваць новы балід, які будзе канкурэнтаздольным. ===== 2013 ===== Сезон пачаўся дваяк. У [[Гран-пры Аўстраліі 2013 года|Аўстраліі]] ён стартаваў 6-м, але ў гонцы сышоў з-за праблем з электронікай. Затое ў [[Гран-пры Малайзіі 2013 года|Малайзіі]], стартаваўшы 6-м, ён фінішаваў 4-м. Пад канец гонкі ён доўга вісеў на хвасце ў свайго напарніка, але каманда забараніла Росбергу абганяць [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]]. [[Гран-пры Кітая 2013 года|Наступная гонка]] не прынесла яму ачкоў. Росберг стартаваў 4-м і сышоў з дыстанцыі з-за паломкі стабілізатара. У [[Гран-пры Бахрэйна 2013 года|Бахрэйне]] ён заваяваў поўл, але ў гонцы тэмп Мерседэса быў дрэнным, і Ніка фінішаваў толькі 9-м. На [[Гран-пры Іспаніі 2013 года|гран-пры Іспаніі]] выйграў кваліфікацыю, але гоначны тэмп Мерседэса зноў быў дрэнным і ў выніку ён фінішаваў 6-м. У [[Гран-пры Манака 2013 года|Манака]] ён у трэці раз запар выйграў кваліфікацыю; у гонцы ён здабыў сваю другую перамогу ў кар’еры, лідзіраваўшы пры гэтым усё 78 кругоў (характэрна, што ён здабыў перамогу ў гонцы роўна праз 30 гадоў пасля перамогі ў Манака свайго бацькі, [[Кеке Росберг|Кеё «Кеке» Росберга]])<ref>{{YLE-N|6659792|Ніка Росберг здабыў гістарычную перамогу ў Гран-пры Манака|26|05|2013|26|05|2013}}</ref>. У [[Гран-пры Канады 2013 года|Канадзе]] ён стартаваў 4-м і фінішаваў 5-м. У [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2013 года|Сільверстоўне]] кваліфікаваўся 2-м ззаду напарніка. На старце прапусціў [[Себасцьян Фетэль|Фетэля]]. Пасля праколу кола ў [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]] Росберг доўга ехаў 2-м, а за 12 кругоў да фінішу выйшаў у лідары з-за адмовы каробкі перадач у [[Себасцьян Фетэль|Фетэля]] і здабыў 2-ую перамогу ў сезоне. А вось хатняе гран-пры на [[Гран-пры Германіі 2013 года|Нюрбургрынгу]] прайшло няўдала. З-за каманднага праліку ён не трапіў у трэці сегмент кваліфікацыі, а ў гонцы фінішаваў толькі 9-м. Яшчэ горш склалася [[Гран-пры Венгрыі 2013 года|наступная гонка]]. Росберг кваліфікаваўся 4-м, але на старце пасля кантакту з [[Феліпэ Маса]]й адкаціўся на 12 месца, а за 6 кругоў да фінішу і зусім сышоў з дыстанцыі з-за адмовы рухавіка. У [[Гран-пры Бельгіі 2013 года|Бельгіі]] Росберг фінішаваў 4-м, у [[Гран-пры Італіі 2013 года|Італіі]] 6-м, у [[Гран-пры Сінгапура 2013 года|Сінгапуры]] 4-м, у [[Гран-пры Карэі 2013 года|Карэі]] стартаваў 4-м, але з-за паломкі пярэдняга крыла фінішаваў 7-м. У [[Гран-пры Японіі 2013 года|Японіі]] з-за небяспечнага выпуску пасля піт-стопа здзейсніў праезд праз піт-лэйн і фінішаваў 8-м. У [[Гран-пры Індыі 2013 года|Індыі]] стартаваў і фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Абу-Дабі 2013 года|Абу-Дабі]] стартаваў і фінішаваў 3-м, у [[Гран-пры ЗША 2013 года|ЗША]] фінішаваў 9-м, у [[Гран-пры Бразіліі 2013 года|Бразіліі]] 5-м. Вынік — 171 ачко і 6 месца ў чэмпіянаце. ===== 2014 ===== Новыя правілы на сезон 2014 дазволілі гоншчыкам выбраць свой нязменны нумар, яны будуць выкарыстоўваць яго на працягу ўсёй сваёй кар’еры. Росберг узяў #6, на балідзе пад такім жа нумарам ён стаў чэмпіёнам [[Формула-БМВ|Формулы-БМВ]] у 2002 годзе і ў 1982 годзе [[Кеке Росберг]], бацька Ніка, стаў чэмпіёнам у складзе Williams, выступаючы пад нумарам «6». На перадсезонных тэстах «Мерседэс» выглядаў моцна і, як вынік, уступаў у [[Формула-1 у сезоне 2014|сезон 2014]] у рангу аднаго з фаварытаў, а Росберг выйграў першую гонку сезона — [[Гран-пры Аўстраліі 2014 года|гран-пры Аўстраліі]]. У [[Гран-пры Малайзіі 2014 года|Малайзіі]], у [[Гран-пры Бахрэйна 2014 года|Бахрэйне]], [[Гран-пры Кітая 2014 года|Кітаі]] і [[Гран-пры Іспаніі 2014 года|Іспаніі]] ён фінішаваў 2-м, услед за напарнікам. У [[Гран-пры Манака 2014 года|Манака]] здабыў 2-ю перамогу ў сезоне і 2-ю запар на гэтай трасе. У [[Гран-пры Канады 2014 года|Канадзе]] стартаваў з поўла, доўга ішоў лідарам, утрымваючы ззаду напарніка [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]], але на сярэдзіне дыстанцыі ў абодвух пачаліся праблемы з тармазамі. У час 2-га піт-стопа здарылася замешка на балідзе Росберга і Хэмілтан выйшаў наперад, але праз круг сышоў з-за адмовы тармазоў. Росберг выйшаў у лідары, але яго тэмп рэзка спаў і да яго пад’ехала група [[Серхіё Перас|Перас]]-[[Даніэль Рыкарда|Рыкарда]]-[[Себасцьян Фетэль|Фетэль]]-[[Феліпэ Маса|Маса]]. Рыкарда прайшоў Пераса, а за 2 круга да фінішу прайшоў і Росберга і выйграў гонку. У выніку Ніка фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Аўстрыі 2014 года|Шпільбергу]], стартаваўшы 3-м, здабыў 3-ю перамогу ў сезоне. У [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2014 года|Вялікабрытаніі]], стартаваўшы з поўла, упершыню ў сезоне сышоў з дыстанцыі з-за адмовы каробкі перадач. На хатнім этапе ў [[Гран-пры Германіі 2014 года|Германіі]] упэўнена выйграў з поўла. У [[Гран-пры Венгрыі 2014 года|Венгрыі]] ізноў заваяваў поўл, але з-за памылкі ў тактыцы фінішаваў толькі 4-м ззаду напарніка. У [[Гран-пры Бельгіі 2014 года|Бельгіі]] выйграў поўл, але праваліў старт, а праз 2 круга, спрабуючы вярнуць лідарства ў змаганні з партнёрам па камандзе [[Льюіс Хэмілтан|Люісам Хэмілтанам]] пашкодзіў сваё пярэдняе антыкрыло і прапароў яму кола. Пасля змены крыла Росберг прарываўся наверх і фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Італіі 2014 года|Італіі]] кваліфікаваўся 2-м ззаду Хэмілтана, на старце вырваўся наперад, але ў сярэдзіне дыстанцыі пад ціскам брытанца зрэзаў 1-ы паварот і прапусціў Хэмілтана наперад. Вынік — 2 месца. У [[Гран-пры Сінгапура 2014 года|Сінгапуры]] ён кваліфікаваўся 2-м, але ўжо на старце не змог пайсці на прагрэўнае круг, а пазней і зусім сышоў з дыстанцыі. У [[Гран-пры Японіі 2014 года|Японіі]] выйграў у кваліфікацыі, але ў дажджавой гонцы, спыненай з-за моцнай залевы на 46-м крузе, прапусціў наперад [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]] і фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Расіі 2014 года|Расіі]] стартаваў і фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры ЗША 2014 года|ЗША]] выйграў поўл, але на 24-м коле прапусціў Хэмілтана наперад і зноў фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Бразіліі 2014 года|Бразіліі]] нарэшце ператварыў поўл у перамогу — 5-ю ў сезоне і скараціў адставанне ад Хэмілтана да 17 ачкоў. На фінальным [[Гран-пры Абу-Дабі 2014 года|гран-пры Абу-Дабі]] заняў поўл у кваліфікацыі, але з-за праблем з ERS смог фінішаваць толькі 14-м. ===== 2015 ===== У [[Гран-пры Аўстраліі 2015 года|Аўстраліі]] Росберг стартаваў і фінішаваў 2-м, у [[Гран-пры Малайзіі 2015 года|Малайзіі]] стартаваў і фінішаваў 3-м. У [[Гран-пры Кітая 2015 года|Кітаі]] стартаваў 2, прайграўшы напарніку па камандзе — [[Льюіс Хэмілтан|Люісу Хэмілтану]] усяго 0.042 секунды, фінішаваў таксама 2-м. У [[Гран-пры Бахрэйна 2015 года|Бахрэйне]] стартаваў і фінішаваў 3-м. У [[Гран-пры Іспаніі 2015 года|Іспаніі]] упэўнена выйграў кваліфікацыю і паходу гонкі змог таксама ўпэўнена захаваць сваю пазіцыю, тым самым выйграе гонку. У [[Гран-пры Манака 2015 года|Манака]] стартаваў 2-м, доўга ішоў на гэтай пазіцыі, але за 14 колаў да фінішу пасля аварыі [[Макс Ферстапен|Макса Ферстапена]] на трасе з’явілася машына бяспекі, і які лідараваў [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]] хібна паклікалі на піт-стоп, пасля якога той выехаў ззаду Росберга і [[Себасцьян Фетэль|Фетэля]]. Ніка без праблем утрымаў лідарства, тым самым выйграўшы гонку — 2-ю запар у сезоне і 3-ю запар у Манака. У [[Гран-пры Канады 2015 года|Манрэалі]] стартаваў і фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Аўстрыі 2015 года|Аўстрыі]] кваліфікаваўся 2-м, аднак на старце прайшоў [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]] і 2-і год запар выйграў у Шпільбергу. У [[Гран-пры Вялікабрытаніі 2015 года|Вялікабрытаніі]] кваліфікаваўся 2-м ззаду [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]], але Мэрсэдэсы правалілі старт, выпусціўшы 2 баліда Williams. Росберг адкаціўся на 4 месца. Пасля першай хвалі піт-стопаў Хэмілтан за кошт ранняга прыпынку абыйшоў 2 баліда Williams, а Ніка так і застаўся 4-м. Здавалася, што так і фінішуюць, але за 15 колаў да фінішу пачаўся лёгкі дождж, і ў балідаў Williams пачаліся праблемы. Росберг прайшоў іх абодвух і імкліва дагнаў Хэмілтана. Тут Льюіс збочыў у боксы і яму паставілі прамежкавую гуму. Росберг, як потым пазней прызнаўся, падумаў у гэты момант, што выйграў гонку, як праз пару паваротаў дождж рэзка ўзмацніўся. У выніку яму давялося ехаць на сліках па мокрай трасе яшчэ паўкола. Дакульгаўшы да боксаў і пераабуўшыся ў прамежкавую гуму, Росберг выехаў 2-м у 9-ці секундах пастаў алі Люіса. На гэтай пазіцыі ён і фінішаваў. У [[Гран-пры Венгрыі 2015 года|Венгрыі]] кваліфікаваўся 2-м. На старце прайшоў [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]], але прапусціў 2 Ferrari, доўга ішоў на 3-м месцы як раптам на стартавай простай у [[Ніка Хюлькенберг]]а адарвалася пярэдняе антыкрыло. З-за адломкаў на трасе з’явілася машына бяспекі. На рэстарце прайшоў [[Кімі Райканен|Райканена]] (фін за некалькі кругоў да аварыі Хюлькенберга жаліўся на страту магутнасці сілкавальнай усталёўкі і ў выніку сышоў з дыстанцыі) і доўга ехаў 2-м (на піт-стопе пад пэйсу карым каманда дапусціла абмылу і паставіла заміж софту, камплект медыума), аднак на 64-м крузе ў 1-м павароце яго паспрабаваў атакаваць [[Даніэль Рыкарда]]. У выніку аўстраліец сваім пярэднім антыкрылом прапароў немцу задняе левае кола. Росбергу давялося цэлае круг ехаць на 3-х колах, ён страціў кучу часу і пазіцый. Ён адкаціўся назад і фінішаваў толькі 8-м. У [[Гран-пры Бельгіі 2015 года|Бельгіі]] кваліфікаваўся 2-м, аднак праваліў старт, але ўсё ж адыграў згубленае і фінішаваў 2-м, а ў [[Гран-пры Італіі 2015 года|Італіі]] кваліфікаваўся толькі 4-м, на старце страціў адну пазіцыю, за кошт піт-стопа апярэдзіў 2 баліда Williams і амаль дагнаў Ferrari [[Себасцьян Фетэль|Фетэля]], як за 2 круга да фінішу на яго машыне згарэў матор. З улікам перамогі [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтана]] адставанне Росберга ў чэмпіянаце павялічылася да 53-х ачкоў. У [[Гран-пры Сінгапура 2015 года|Сінгапуры]] Mercedes нечакана шмат прайграў у кваліфікацыі Ferrari і Red Bull. Хэмілтан стартаваў 5-м, а Росберг — 6-м. На старце абодва захавалі пазіцыі, а пасля 1-га піт-стопа абодва адыгралі па пазіцыі. У сярэдзіне гонкі машына Хэмілтана страціла магутнасць і ён упершыню ў сезоне сышоў з дыстанцыі, а Росберг фінішаваў 4-м, адыграўшы 12 ачкоў. У [[Гран-пры Японіі 2015 года|Японіі]] заваяваў поўл, але прайграў старт [[Льюіс Хэмілтан|Хэмілтану]] з-за перагрэву рухавіка і фінішаваў 2-м. У [[Гран-пры Расіі 2015 года|Расіі]] заваяваў поўл, але ўжо на 6-м крузе сышоў з дыстанцыі з-за праблем з педаллю газу. У [[Гран-пры ЗША 2015 года|ЗША]] заваяваў поўл, але фінішаваў 2-м з-за таго што здзейсніў абмылу па прычыне дэградацыі гумы і даканцова развітаўся з надзеяй на тытул у 2015 годзе. Пасля гонкі ў ЗША Росберг заявіў, што хоча выйграць «міні чэмпіянат» з астатніх гонак сезона. У [[Гран-пры Мексікі 2015 года|Мексіцы]] нарэшце рэалізаваў перавагу поўла. Росберг не бываў на найвысокай прыступцы подыума з Гранаў-пры Аўстрыі. У [[Гран-пры Бразіліі 2015 года|Бразіліі]] стартаваў з поўла і выйграў другі раз запар на гэтай трасе і другі раз запар у сезоне, тым самым забяспечыўшы сабе віцэ-чэмпіёнскае званне ў 2015 годзе. Перад [[Гран-пры Абу-Дабі 2015 года|гран-пры Абу-Дабі]] Росберг заявіў, што калі ён пераможа, то гэта перамога стане стымулам у змаганні з Люісам Хэмілтанам у 2016 годзе. У выніку ён выйграў з поўла, набраўшы 322 ачка за сезон. ===== 2016 ===== [[Файл:Pressetermin Lukas Podolski und Nico Rosberg, Airport Köln-Bonn-7041.jpg|thumb|]] Немец выйграў чэмпіянат свету ў Формуле-1 у {{F1|2016}} годзе пасля напружанай барацьбы за тытул з Льюісам Хэмільтанам. Ніка Росберг пачаў сезон з перамогі ў [[Гран-пры Аўстраліі 2016 года|Аўстраліі]]. Стартаваўшы другім, ён прайграў старт абодвум пілотам [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] — [[Себасцьян Фетэль|Фетэлю]] і [[Кімі Райканен|Райканену]], але выйграў у Хэмілтана. Надалей камандзе Mercedes атрымалася абраць выгаднейшую тактыку на гонку пасля аварыі [[Эстэбан Гут'ерэс|Гут’ерэса]] і [[Фернанда Алонса|Алонса]], якая выклікала прыпыненне гонкі, паставіўшы абодвум пілотам шыны «медыум». У выніку Росберг давёў гонку да перамогі. У [[Гран-пры Бахрэйна 2016 года|Бахрэйне]] ён ізноў стартаваў другім, але зноў выйграў старт у Хэмілтана і выйграў гонку. Па заканчэнні сезона абвясціў пра завяршэнне кар’еры<ref>{{cite web |url = https://www.motorsport.com/f1/news/newly-crowned-champion-rosberg-retires-from-formula-1-856112/856112/ |title = Newly-crowned champion Rosberg retires from Formula 1 |publisher = motorsport.com |date = 2016-12-02 |access-date = 2024-03-31 |language = en }}</ref>. == Пасля Формулы-1 == Пасля сыходу з Формулы-1 стаў уладальнікам каманды серыі [[Extreme E]]. З 2018 года ў якасці аналітыка выступае на [[Sky Sports F1]], а таксама на тэлеканалах Германіі і Італіі<ref>{{cite web |url = https://www.motorsport.com/f1/news/who-are-f1-sky-sports-commentators-espn-2024/10580190/ |title = F1 on TV: The Sky Sports commentary lineup on ESPN for 2024 |publisher = motorsport.com |date = 2024-02-27 |access-date = 2024-03-30 |language = en }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://www.nicorosberg.com/ Афіцыйны сайт пілота] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080913150416/http://www.nicorosberg.com/ |date=13 верасня 2008 }} * [http://www.f1top.ru/driver_rosberg.html Ніка Росберг: біяграфія, кар’ера, статыстыка выступаў] {{Чэмпіёны Формулы-1}} {{DEFAULTSORT:Росберг}} [[Катэгорыя:Картынгісты]] [[Катэгорыя:Пераможцы Гран-пры Формулы-1]] mby2t3slq5t3xjwhnv6wtlq2qfdlruq Арсен Паўлюкевіч 0 327174 5164489 2322872 2026-07-11T11:09:08Z M.L.Bot 261 Мэта перасылкі зменена з [[Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] на [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164489 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] lfiptkleyh7dcaa5br8wjqlrc3mqy7r Размовы:Арсень Васілевіч Паўлюкевіч 1 327178 5164485 2322882 2026-07-11T11:07:16Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Размовы:Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] у [[Размовы:Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 2322882 wikitext text/x-wiki {{Пераклад|be-x-old|Арсень Паўлюкевіч}} lfqbndqqxau4s7t1jrlm116fhdeut41 Арсень Паўлюкевіч 0 327182 5164491 2322907 2026-07-11T11:09:19Z M.L.Bot 261 Мэта перасылкі зменена з [[Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] на [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164491 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] lfiptkleyh7dcaa5br8wjqlrc3mqy7r Вікіпедыя:Да падзелу 4 349528 5164387 5162006 2026-07-11T05:19:13Z Emilia Noah 155537 /* Архіў */ У архіў. 5164387 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{/Шапка}} == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] → [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]] == Прапанавана да падзелу на старонцы [[Вікіпедыя:Да выдалення]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:01, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Апельсін]] → [[Апельсін (расліна)]] і [[Апельсін (плод)]] == Артыкул [[Апельсін]] звязаны з адзінкай Вікіданых [[wikidata:Q3355098|Q3355098]] (расліна ''Citrus sinensis''), а пра [[wikidata:Q13191|Q13191]] (плод гэтай расліны) асобнага артыкула няма. Ці не варта перанесці існуючы артыкул пад назву "Апельсін (расліна)", а інфармацыю пра яе плод вынесці ў новы артыкул? [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:40, 30 ліпеня 2025 (+03) :праўце смела [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:19, 6 верасня 2025 (+03) == [[Эканоміка]] → [[Эканоміка (навука)]] і [[Эканоміка (гаспадарка)]] == Артыкул [[Эканоміка]] звязаны з адзінкай Вікіданых [[wikidata:Q8134|Q8134]] (навука, {{lang-en|economics}}), а пра [[wikidata:Q159810|Q159810]] (гаспадарка, {{lang-en|economy}}) асобнага артыкула няма. Ці не варта перанесці існуючы артыкул пад назву "Эканоміка (навука)" і стварыць новы артыкул пра эканоміку як гаспадарку? [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:08, 30 ліпеня 2025 (+03) :калі вы хочаце заняцца, то праўце смела. Стварыце новы артыкул, існуючы перанясіце пад новую назву, а [[Эканоміка]] тады зрабіць старонкай неадназначнасці. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:19, 6 верасня 2025 (+03) == [[Матылі]] → [[Лускакрылыя]] і [[Матылі]] == Артыкул [[Матылі]] звязаны з адзінкай Вікіданых [[wikidata:Q28319|Q28319]] (''Lepidoptera''), а пра [[wikidata:Q11946202|Q11946202]] (''Papilionoformes'') асобнага артыкула няма. Ці не варта перанесці існуючы артыкул пад назву "Лускакрылыя" і стварыць новы артыкул "Матылі" пра ''Papilionoformes''? [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 16:50, 30 ліпеня 2025 (+03) :мае сэнс. Перанес пад назву лускакрылыя і можаце рэдагаваць [[Матылі]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:22, 6 верасня 2025 (+03) :: Па-беларуску матылі гэта не ''group of insects in the order Lepidoptera'', але ўсе ''Lepidoptera''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 6 верасня 2025 (+03) :::Ці існуе асобная беларуская назва для ''Papilionoformes'' (=''Rhopalocera''), каб артыкул пра гэтую групу ''Lepidoptera'' мог адпавядаць [[:en:Butterfly]], [[:ru:Булавоусые чешуекрылые]], [[:pl:Motyle dzienne]], [[:uk:Rhopalocera]]? Калісьці ў [https://slounik.org/search?search=rhopalocera&dict=bnt12 БНТ] быў прапанаваны адпаведнік ''булававусыя'', але ў БелЭн такога артыкула няма. Можа быць, ''дзённыя матылі''? [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:59, 6 верасня 2025 (+03) :::: Назва ''дзённыя матылі'' ў крыніцах ёсць, на мой густ яна трапная, як ''собирательное название для некоторых надсемейств чешуекрылых'' ці то для ''group of insects in the order Lepidoptera''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:05, 6 верасня 2025 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] ta1fmvea6svlmvrwzrkcm2xvivnn0fq Нямецкая мова ў кубе 0 353900 5164210 4579884 2026-07-10T13:49:33Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164210 wikitext text/x-wiki [[Файл:Deutsch hoch drei(1).JPG|міні|Наймасавы ў свеце ўрок нямецкай мовы]] [[Файл:Deutsch hoch drei(2).JPG|міні|На тэрыторыі фестывалю]] [[Файл:Deutsch hoch drei(3).JPG|міні|Гульня — складванне нямецкіх слоў]] [[Файл:Deutsch hoch drei(4).JPG|міні|Павільён «Школа»]] [[Файл:Deutsch hoch drei(5).JPG|міні|Продаж кніг]] '''Нямецкая мова ў кубе''' ({{lang-de|Deutsch hoch drei}}, {{lang-ru|Немецкий в кубе}}) — фестываль [[нямецкая мова|нямецкай]] мовы, які адбыўся ў центры [[Масква|Масквы]] 13 — 14 верасня 2014 года. З правядзення гэтага фестывалю распачаўся '''Год нямецкай мовы і літаратуры ў Расіі''' 2014—2015 гадоў, які праводзіўся з ўдзелам маскоўскага [[Інстытут імя Гётэ|Інстытута імя Гётэ]] і ўключаў багата розных культурных мерапрыемстваў. Месцам фестывалю стал сад «{{нп5|Сад «Эрмітаж»|Эрмітаж|ru|Сад «Эрмитаж»}}». На працягу 2 дзён адбыліся больш за 40 падзей. Агулам у фестывалі бралі ўдзел, паводле звестак арганізатараў, каля 18 тысяч чалавек<ref name="A">[http://deutsch2014-2015.ru/deutschhochdrei/ Галоўная старонка] (на рускай, нямецкай мовах)</ref>. == Галоўныя мэты == Паводле афіцыйнай інфармацыі, мэта фестывалю — паказаць людзям, наколькі цікава нямецкая мова і наколькі багатая сучасная нямецкая літаратура. Паведамленне Гётэ-Інстытута адзначае, што гэта мерапрыемства — найважнейшае ў бягучым годзе. Назва фестывалю падкрэслівае, што эфектыўна пазнаваць мову адначасна можна з розных бакоў<ref name="B">[http://mir24.tv/news/culture/11240923 Фестиваль «Немецкий в кубе» прошел в Москве] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20141006083210/http://mir24.tv/news/culture/11240923 |date=6 кастрычніка 2014 }}, тэлеканал Мір24 (на рускай мове)</ref>. == Падзеі == Галоўным мерапрыемствам фестывалю лічыцца «наймасавы ў свеце ўрок нямецкай мовы», які правёў '''Аляксандр Пушной'''. У ім удзельнічалі 3 тысячы «вучняў», яшчэ 10 тысяч глядзелі яго ў інтэрнэце. У розных частках і павільёнах парку прайшлі таксама іншыя культурныя падзеі: канцерты, заняткі, апавяданні пра сучасную нямецкую літаратуру і паказы новых нямецкамоўных кніг, продаж новых выданняў, розныя гульні. Значную частку ўдзельнікаў фестывалю складалі дзеці рознага ўзросту, якія вывучаюць нямецкую мову; для іх таксама былі праведзены шматлікія мерапрыемствы. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * [http://deutsch2014-2015.ru Галоўны сайт Года нямецкай мовы і культуры ў Расіі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140928182913/http://deutsch2014-2015.ru/ |date=28 верасня 2014 }} (на [[Руская мова|рускай]] і [[Нямецкая мова|нямецкай]] мовах) [[Катэгорыя:Вывучэнне нямецкай мовы]] [[Катэгорыя:Адукацыя ў Маскве]] [[Катэгорыя:2014 год у Маскве]] 7i59u3t0zvti2arixokb2cumyc0z2z8 Саўк 0 354307 5164477 4924644 2026-07-11T10:55:16Z DenisBorum 139498 /* Гісторыя */ 5164477 wikitext text/x-wiki {{Этнічная група| group = Саўк <br /> ''oθaakiiwaki'' | image = [[Выява:Sauk Indian family by Frank Rinehart 1899.jpg|250px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab">Фота 1899 г.<small> | poptime = 1000 | popplace = [[ЗША]] | langs = саўк-месквакі | rels = [[анімізм]], [[хрысціянства]] | related = [[месквакі]], [[Маямі (народ)|маямі]], [[кікапу]] }} '''Саўк''' (саманазва: ''oθaakiiwaki '', літаральна «з жоўтай зямлі») — [[алганкіны|алганкінскі]] народ, карэнныя насельнікі [[ЗША]]. Жывуць пераважна ў штатах [[Аява]], [[Аклахома]] і [[Канзас]]. Агульная колькасць (2000 г.) — каля 1 000 чал. == Гісторыя == Большасць даследчыкаў мяркуе, што саўк маюць агульнае паходжанне з [[месквакі]]. Да [[17 стагоддзе|XVII]] ст. яны насялялі землі ўздоўж [[Рака Святога Лаўрэнція|ракі Святога Лаўрэнція]]. У выніку войн паміж [[алганкіны|алганкінамі]] і [[іракезы|іракезамі]] перасяліліся ў мясцовасць каля [[:en:Saginaw Bay|заліва Сагінаў]] на [[Гурон|возеры Гурон]]. У [[1730]] г. саўк адкрыта ўступілі ў кааліцыю з месквакі ў [[Бабровыя войны|вайне супраць Францыі]] і пацярпелі паражэнне. Яны былі вымушаны мігрыраваць на тэрыторыю [[Аява]]. Падчас [[Сямігадовая вайна|Сямігадовай вайны]], паўстання [[Пантыяк (правадыр)|Пантыяка]], [[Вайна за незалежнасць ЗША|Амерыканскай рэвалюцыі]] і [[Англа-амерыканская вайна (1812—1814)|Англа-амерыканскай вайны]] саўк паслядоўна выступалі як саюзнікі [[Каралеўства Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. У 1804 годзе частка правадыроў саўк падпісала мірны дагавор з [[ЗША]], які прадугледжваў перасяленне на ўсход ад [[Місісіпі]], але ў выніку ён быў парушаны з абодвух бакоў. У 1832 годзе саўк і іх саюзнікі на чале з правадыром [[Чорны Каршак|Чорным Каршаком]] пацярпелі моцнае паражэнне ад [[Армія ЗША|арміі ЗША]], што вымусіла прадстаўнікоў гэтага народа мігрыраваць далей на захад. У нашы дні саўк разам з месквакі складаюць тры самастойныя супольнасці, адна з якіх мае сваю [[Індзейская рэзервацыя|аўтаномную рэзервацыю]]. == Традыцыйная культура == Саўк здаўна займаліся [[земляробства]]м, [[рыбалоўства]]м і [[збіральніцтва]]м. Вырошчвалі [[кукуруза|кукурузу]], [[Фасоля звычайная|фасолю]], [[тытунь]], [[Кабачок|кабачкі]]. Пасля міграцыі на захад важным гаспадарчым заняткам стала [[паляванне]] на [[Амерыканскі бізон|бізонаў]]. Жылі ў [[конус]]ападобных [[вігвам]]ах з [[арка]]вым [[дах]]ам. Паселішчы будавалі каля [[рака|рэк]] або на берагах [[возера|азёр]]. Шырока выкарыстоўваліся лёгкія каноэ з [[бяроза]]вай [[Кара (біялогія)|кары]]. [[Вопратка|Вопратку]] шылі са [[скура|скур]] дзікіх жывёл, упрыгожвалі цела [[фарбы|фарбамі]], [[пяро|пер’ем]], кіпцюрамі [[Мядзведзь грызлі|мядзведзяў]] і г. д. Традыцыйная [[зброя]] — [[лук]], [[страла|стрэлы]], [[тамагаўк]]і, [[булава|булавы]], [[нож|нажы]]. Папулярны традыцыйны [[спорт]] — [[лакрос]]. У мінулым грамадства саўк падзялялася на 10 буйных родавых груп, што ўключалі нуклеарныя і пашыраныя [[сям'я|сем’і]]. Групамі кіравалі палітычныя правадыры, улада якіх перадавалася па спадчыне. Разам з гэтым, меліся ваенныя і цырыманіяльныя правадыры. Яны выбіраліся мужчынамі. У [[19 стагоддзе|XIX]] ст. палітычныя правадыры прызначаліся ўрадам [[ЗША]]. У нашы дні пераважае выбарчая сістэма. Саўк маюць багатую вусную [[фальклор]]ную спадчыну — [[казка|казкі]], [[міф]]ы, [[легенда|легенды]], [[гісторыя|гістарычныя]] паданні. Вылучаецца цыкл міфаў пра культурнага героя Вісахкеха — стваральніка саўк і месквакі з [[гліна|гліны]]. == Мова == Саўк размаўляюць на мове саўк-месквакі, якая ўваходзіць у склад цэнтральнай групы [[алганкінскія мовы|алганкінскіх моў]]. Толькі ў [[20 стагоддзе|XX]] ст. былі распрацаваны [[граматыка]] і [[пісьмо]]васць на аснове [[лацінскі алфавіт|лацінкі]]. Выкарыстоўваецца падчас школьнага навучання ў [[Аклахома|Аклахоме]]. == Рэлігія == Старажытная [[рэлігія]] саўк засноўвалася на веры ў шматлікіх духаў ''маніту''. У нашы дні большасць вернікаў спавядаюць [[хрысціянства]]. == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.warpaths2peacepipes.com/indian-tribes/sauk-tribe.htm Sauk Tribe: Facts, Clothes, Food and History] * [http://www.encyclopedia.com/history/united-states-and-canada/north-american-indigenous-peoples/sauk Sauk facts, information, pictures] * [http://www.ohiohistorycentral.org/w/Sauk_Indians Sauk Indians — Ohio History Central] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161116224747/http://ohiohistorycentral.org/w/Sauk_Indians |date=16 лістапада 2016 }} * [http://www.native-languages.org/sauk-legends.htm Native Languages of the Americas: Sauk (Sac) Legends, Myths, and Stories] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Алганкіны]] [[Катэгорыя:Народы ЗША]] eoxpm27fayweaobklnsvjm5gtobi6ws Павел Пархоменка 0 356175 5164342 3496196 2026-07-10T23:46:09Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164342 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2 |імя = Павел Пархоменка |выява = |мянушкі = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} |рост = |вага = |пазіцыя = [[Разыгрывальнік (гандбол)|разыгрывальнік]] |клуб = |нумар = |моладзевыя клубы = |моладзевыя гады = |клубы = {{гандбольная кар’ера }} |нацыянальная зборная = |трэнерскія гады = |трэнерскія клубы = |медалі = |абнаўленне дадзеных аб клубе = |абнаўленне дадзеных аб зборнай = 21 снежня 2016 }} {{Цёзкі2|Пархоменка}} '''Павел Пархоменка''' (нар. {{ДН|18|03|1987}}) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]], [[Разыгрывальнік (гандбол)|разыгрывальнік]]. == Кар’ера == Улетку 2018 пакінуў [[ГК Гомель|«Гомель»]] і завяршыў кар’еру<ref>{{cite web|author = |last = |first = |authorlink = |coauthors = |date = 1 верасня 2018|url = https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/handballblog/2147695.html|title = БГК с двумя составами, СКА без Кулеша, но с Никуленковым. Чем будет интересен новый гандбольный сезон?|format = |work = |publisher = by.tribuna.com|accessdate = 23 верасня 2018|language = ru|postscript = |archive-date = 19 чэрвеня 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210619164150/https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/handballblog/2147695.html|url-status = dead}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://handball.by/%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1/%D0%93%D0%9A-%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C.html Спіскавы склад склад мужчынскай гандбольнай каманды "Гомель" на перыяд 2016/2017 гг.] {{ref-ru}} {{DEFAULTSORT:Пархоменка Павел}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Гомель]] db35aap2981xd11p2zvw6yk8kyej2oc Палікарп Ётэйка 0 465329 5164435 4936545 2026-07-11T08:30:06Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164435 wikitext text/x-wiki {{мастак}} {{цёзкі2|Ётэйка}} '''Палікарп Ётэйка<ref name="ЛАЗ"/> (Ютэйка)''' ({{lang-pl|Polikarp Joteyko}}, {{lang-lt|Polikarpas Joteika}}; {{ДН|||1796}}, [[Шавельскі павет]]<ref name="ПЁ">[http://54.247.69.120/build/movio/movioTraining8/lt/joteikap Polikarpas Joteika]{{Недаступная спасылка}} {{ref-lt}}</ref> — каля {{ДС|||1850}}) — мастак, чыя творчасць цесна звязана з мастацкім жыццём Літвы і Беларусі. Брат мастака [[Ян Ётэйка|Яна Ётэйкі]]<ref name="ПЁ"/>. == Біяграфія == У 1819—1828 гадах вучыўся малюнку і жывапісу ў [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскім універсітэце]] пры [[Віленская мастацкая школа|школе]] [[Ян Рустэм|Я. Рустэма]] ў [[Віленская мастацкая школа|Віленскай мастацкай школе]]<ref name="ЛАЗ">{{кніга |аўтар = [[Барыс Андрэевіч Лазука|Лазука Б.А.]] |частка = Беларуская архітэктура XIX - пачатку XX стагоддзя |загаловак = Гісторыя сусветнага мастацтва. Рускае і беларускае мастацтва XIX - пачатку XX стагоддзя |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = |выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 2011 |том = |старонкі = 356-357 |старонак = 430 |серыя = |isbn = 978-985-01-0880-7 |тыраж = }}</ref>, а таксама скульптуры і сусветнай гісторыі. У 1820 і 1822 гадах разам са студэнтамі ўніверсітэта прымаў удзел у мастацкіх выстаўках, дзе прадстаўляў копіі карцін [[Рафаэль Санці|Рафаэля]] і [[Франсуа-Ксаўе Фабр|Фабра]]. У 1829 стаў кандыдатам мастацтва. [[Масонства|Масон]]. У 1841—1847 выкладаў малюнак у [[Свіслацкая гімназія|Свіслацкай гімназіі]], з 1847 — у [[Мінская мужчынская гімназія|Мінскай мужчынскай гімназіі]]<ref>Н. Усава. [https://web.archive.org/web/20160305040855/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/sbornik/02/07_usava.htm Пецярбургская Акадэмія мастацтваў і фарміраванне мастацкага асяроддзя на Беларусі ў другой палове ХIХ i пачатку ХХ ст.]</ref><ref>Шматаў В. Ф. Язэп Драздовіч і праблемы станаўлення беларускай мастацкай школы. С. 5.</ref>. Паводле некаторых звестак, таксама выкладаў у [[Слуцкая гімназія|Слуцкай]] і [[Нясвіжская гімназія|Нясвіжскай гімназіях]]<ref name="ПЁ"/> Дакладная дата смерці невядомая<ref name="ПЁ"/>. == Творчасць == Стварыў партрэты [[Вінцэнт Гецольд|Вінцэнта Гецольда]] — адміністрацыйнага сакратара Віленскага ўніверсітэта, Н. Юргелевіча (абодва ў 1827), {{нп3|Томаш Жыцкі|Томаша Жыцкага|ru|Жицкий, Томаш}} — прафесара алгебры Віленскага ўніверсітэта, [[Ян Рудамін|Яна Рудаміны]] — выкладчыка Віленскага ўніверсітэта, [[Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі|Восіпа Кавалеўскага]] — польскага гісторыка і арыенталіста, і іншых. Яго працам уласцівы лірызм і рамантычныя рысы, яркая каляровая палітра, дакладнае мадэляванне формаў і псіхалагічных характарыстык асоб<ref>{{нп3|Уладас Гасюнас|Vladas Gasiūnas|lt|Vladas Gasiūnas}}. Polikarpas Joteika. [[Універсальная літоўская энцыклапедыя|Visuotinė lietuvių enciklopedija]], T. VIII (Imhof-Junusas). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005. 737 psl.</ref>. Творы захоўваюцца ў {{нп3|Літоўскі мастацкі музей|Літоўскім мастацкім музеі|ru|Литовский художественный музей}}. <center> <gallery> Vincent Giecold. Вінцэнт Гецольд (P. Jutejka, 1827).jpg|Партрэт Вінцэнта Гецольда Jan Rudamina. Ян Рудаміна (P. Jutejka, XIX).jpg|Партрэт Яна Рудаміны Tamaš Žycki. Тамаш Жыцкі (P. Jutejka, XIX).jpg|Партрэт Томаша Жыцкага Vosip Kavaleŭski. Восіп Кавалеўскі (P. Jutejka, XIX).jpg|Партрэт Восіпа Кавалеўскага </gallery> </center> {{зноскі}} == Літаратура == * Visuotinė lietuvių enciklopedija, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005, t. 8. == Спасылкі == {{Commons|Polikarpas Joteika}} * [http://ldm.limis.lt/personaliju-zodynas/-/personFastSearch/view/1370828 Polikarpas Joteika] {{ref-lt}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ётэйка Палікарп}} [[Катэгорыя:Мастакі Беларусі]] [[Катэгорыя:Мастакі Літвы]] [[Катэгорыя:Педагогі Літвы]] [[Катэгорыя:Масоны Беларусі]] [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] pjb5f6slpsdj538jxw7e0jxp0i8egff Ордэн Аляксандра Неўскага (СССР) 0 466742 5164287 4755684 2026-07-10T19:31:58Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164287 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды |Назва = Ордэн Аляксандра Неўскага |Выява = AlexNevskyOrder.png |Выява стужка = Order of Alexander Nevsky (USSR) ribbon.svg |Выява2ст = |Выява стужка2ст = |OriginalName = |Краіна = {{Сцягафікацыя|СССР}} |Тып = [[Ордэн, узнагарода|ордэн]] |Каму ўручаецца = камандзіры Чырвонай Арміі і армій саюзнікаў СССР |Падставы ўзнагароджання = праявіўшым ў баях за Радзіму асабістую адвагу, мужнасць, храбрасць i умелае камандаванне, забяспечыўшыя паспяховыя дзеянні сваіх часцей |Статус = не ўручаецца |Параметры = Вага 40,8±1,7 [[грам]] з 37,056±1,387 грамамі [[серабро|серабра]], [[дыяметр]] — 50 мм |Дата заснавання = [[29 ліпеня]] [[1942]] |Першае ўзнагароджанне = [[5 лістапада]] [[1942]] |Апошняе ўзнагароджанне = |Колькасць = 42&nbsp;165<br> I ступень: 72, <br> II ступень: 469 |Старэйшая ўзнагарода = [[Ордэн Багдана Хмяльніцкага (СССР)|ордэн Багдана Хмяльніцкага III ступені]] |Малодшая ўзнагарода = [[Ордэн Айчыннай вайны|Ордэн Айчыннай вайны I ступені]] |Адпавядае = }} {{Значэнні2|Ордэн Аляксандра Неўскага}} '''О́рдэн [[Аляксандр Яраславіч Неўскі|Алякса́ндра Не́ўскага]]''' — [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкая]] ўзнагарода часоў [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. Заснаваны указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад [[29 ліпеня]] [[1942|1942 г.]] адначасова з ордэнамі [[Ордэн Суворава|Суворава]] і [[Ордэн Кутузава|Кутузава]] для ўзнагароджвання каманднага саставу [[Савецкая Армія|Чырвонай Арміі]] за выдатныя заслугі ў арганізацыі і кіраўніцтве баявымі аперацыямі і за дасягнутыя ў выніку гэтых аперацый поспехі ў баях за Радзіму. == Статут ордэна == [[Файл:Awards_of_the_USSR-1944._CPA_895.jpg|міні|133x133пкс|[[Паштовая марка|Марка]], 1944 г.]] Ордэнам Аляксандра Неўскага ўзнагароджваліся камандзіры [[Савецкая Армія|Чырвонай Арміі]], якія праявілі ў баях за Радзіму ў Айчыннай вайне асабістую адвагу, мужнасць і храбрасць і ўмелым камандаваннем забяспечваюць паспяховыя дзеянні сваіх [[Вайсковая часць|часцей]]. Узнагароджанне ордэнам Аляксандра Неўскага ажыццяўлялася Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР. Ордэнам Аляксандра Неўскага ўзнагароджваліся камандзіры [[Дывізія|дывізій]], [[Брыгада (войска)|брыгад]], [[Полк|палкоў]], [[Батальён|батальёнаў]], [[Рота|рот]] і [[Узвод|ўзводаў]]: * За праяву, у адпаведнасці з баявым заданнем, ініцыятывы па выбару ўдалага моманту для раптоўнага, смелага і імклівага нападу на ворага і нанясенне яму буйной паразы з малымі стратамі для сваіх войскаў; * За выкананне баявога задання, настойлівую і выразную арганізацыю ўзаемадзеяння родаў войскаў і знішчэнне цалкам або большай часткі дзеючых праўзыходзячых сіл праціўніка; * За камандаванне артылерыйскім падраздзяленнем або часцю, імкліва падавіўшымі артылерыю ворага, праўзыходзячую па сіле, або знішчыўшымі агнявыя кропкі праціўніка, якія перашкаджаюць прасоўванню нашых часцей, або разбурыўшы групу Дзотаў і ДОТ, або настойліва адбіўшымі атаку буйной групы танкаў, нанёсшы ёй цяжкі ўрон; * За камандаванне танкавым падраздзяленнем або часцю, паспяхова выканаўшымі баявую аперацыю, якія прычынілі вялікі ўрон жывой сіле і тэхніцы праціўніка і цалкам якія захавалі сваю матэрыяльную частку; * За камандаванне авіяпадраздзяленнем або часцю, настойліва і паспяхова ўчыніўымі шэраг баявых вылетаў, нанёсшымі жорсткі ўрон жывой сіле і тэхніцы праціўніка і без страт вярнуўшыміся на сваю базу; * За імклівыя дзеянні і ініцыятыву па разладу або знішчэнню інжынерных збудаванняў праціўніка і забеспячэнне развіцця поспеху ў наступальным парыве нашых часцей; * За сістэматычную арганізацыю бесперабойнай рознахарактарнай сувязі і своечасовую ліквідацыю яе пашкоджанняў, забяспечышўыя поспех буйных баявых аперацый войскаў; * За умелае і імклівае выкананне дэсантнай аперацыі з найменшымі стратамі для нашых войскаў, нанесшай вялікае паражэнне праціўніку і забяспечыўшай поспех агульнай баявой задачы. Ордэн Аляксандра Неўскага носіцца на правым баку грудзей і размяшчаецца пасля [[Ордэн Багдана Хмяльніцкага (СССР)|ордэна Багдана Хмяльніцкага]] III ступені. == Апісанне ордэна == Знак ордэна Аляксандра Неўскага ўяўляе сабой выпуклую, пакрытую [[Рубін|рубінава]]-чырвонай эмаллю, пяціканцовую зорку на фоне дзесяціканцовай правільнай фігуры, на паверхні якой размешчаны разбежныя паліраваныя прамяні. Чырвоная зорка мае пазалочаныя абадкі. У сярэдзіне зоркі — круглы акованы шчыт з рэльефнай выявай Аляксандра Неўскага і надпісам па акружнасці выпуклымі літарамі: «АЛЕКСАНДР НЕВСКИЙ». Шчыт абрамлены лаўровым пазалочаным вянком. Ніжнія канцы галін вянка пакрытыя фігурным шчытком з пазалочаным выявай на ім [[Серп і молат|сярпа і молата]]. На фоне прамянёў дзесяціканцовай фігуры намаляваныя канцы двух пазалочаных [[Бярдыш|бярдышаў]], перакрыжаваных ззаду круглага шчыта. У ніжняй частцы ордэна скрыжаваныя ззаду фігурнага шчытка пазалочаныя: меч, дзіда, лук і калчан са стрэламі. Знак ордэна Аляксандра Неўскага вырабляўся з [[срэбра]]. Срэбнага ўтрымання ў ордэне — 37,056±1,387 г. Агульная вага ордэна — 40,8±1,7 г. Памер ордэна паміж канцом чырвонай зоркі і супрацьлеглай вяршыняй дзесяціканцовай фігуры — 50 мм. Адлегласць ад цэнтра ордэна да вяршыні любога з эмалевых прамянёў пяціканцовай зоркі — 26—27 мм. Першапачаткова ордэн Аляксандра Неўскага насіўся на прамавугольнай калодцы, абцягнутай чырвонай муаравай стужкай. Калодка выраблялася двух памераў: 30×21 мм або 29,5×20 мм. У чэрвені 1943 года калодкі былі адмененыя, і ордэн стаў вырабляцца з наразным штыфтам з гайкай для прымацавання ордэна да адзежы. Стужка ордэна, для нашэння на ордэнскай планцы замест ордэна, шаўковая муаровая блакітнага колеру з падоўжанай чырвонай паласой пасярэдзіне. Шырыня стужкі — 24 мм, шырыня палоскі — 5 мм. == Гісторыя ордэна == У [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] існаваў [[ордэн Святога Аляксандра Неўскага]], якім узнагароджваліся як ваенныя, так і грамадзянскія асобы. У [[1917|1917 годзе]] ён быў скасаваны разам з іншымі царскімі ордэнамі. [[29 ліпеня]] [[1942|1942 года]] ў СССР быў заснаваны новы ордэн Аляксандра Неўскага як ваенны ордэн для ўзнагароджвання каманднага саставу [[Савецкая Армія|Чырвонай Арміі]]. Эскіз ордэна, абраны для выканання, намаляваў старэйшы архітэктар інстытута «Цэнтрваенпраект» Ігар Сяргеевіч Цялятнікаў. Паколькі не захавалася прыжыццёвых партрэтаў палкаводца, Цялятнікаў змясціў на ордэн профільны малюнак артыста Мікалая Чаркасава, які выканаў ролю Аляксандра Неўскага ў аднайменным фільме. Малюнак ордэна быў зацверджаны [[20 ліпеня]] [[1942|1942 года]]. У статуце першапачаткова вызначалася, што ордэнам могуць узнагароджвацца толькі камандзіры воінскіх частак ад [[Узвод|ўзвода]] да [[Полк|палка]] ўключна. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 лістапада 1942 года магчымасць ўзнагароджання ордэнам ўстаноўлена і для камандзіраў [[Дывізія|дывізій]] і [[Брыгада (войска)|брыгад]]. Ордэн Аляксандра Неўскага з'яўляўся малодшым з «палкаводчых» ордэнаў. Ён быў адзіным сярод іх, маючым толькі адну ступень. Ордэнам Аляксандра Неўскага № 1 быў узнагароджаны камандзір [[Батальён|батальёна]] марской пяхоты 154-й марской стралковай брыгады [[старшы лейтэнант]] (пасля [[падпалкоўнік]]) Іван Назарович Рубан за адбіванне атакі цэлага фашысцкага палка, падтрыманай танкамі, у раёне лукавіны [[Дон]]а ў жніўні 1942 года (Указ ад 5 лістапада 1942 года). Рубан падзяліў свой батальён на тры групы, і, выкарыстоўваючы адну з груп як прынаду, прывабіў буйныя сілы праціўніка ў засаду, пасля чаго застаўшыяся дзве групы атакавалі ворага. Батальён Рубан знішчыў 7 танкаў і больш за 200 варожых салдат. За подзвігі і заслугі, учыненыя ў перыяд [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], было выраблена больш за 42 тысяч узнагароджанняў ордэнам Аляксандра Неўскага. У ліку ўзнагароджаных гэтым ордэнам больш за 1470 воінскіх частак і злучэнняў Савецкай Арміі і Ваенна-Марскога Флоту<ref>Книга.Ордена и медали СССР. Воениздат 1983 г.</ref>. Пасля распаду Савецкага Саюза ордэн быў захаваны ў сістэме дзяржаўных узнагарод [[Расія|Расійскай Федэрацыі]] пастановай [[Вярхоўны Савет Расіі|Вярхоўнага Савета]] ад [[20 сакавіка]] [[1992|1992 года]] № 2557-I, аднак да [[2010|2010 года]] расійскі ордэн не меў статута і афіцыйнага апісання, узнагароджання ім не праводзіліся. [[7 верасня]] [[2010|2010 года]] указам Прэзідэнта Расіі № 1099 «Аб мерах па ўдасканаленні дзяржаўнай узнагароднай сістэмы Расійскай Федэрацыі» зацверджаны статут і апісанне ордэна<ref>[http://www.rg.ru/2010/09/15/nagrady-dok.html Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 г. № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации»]</ref>. У адпаведнасці з новым статутам [[Ордэн Аляксандра Неўскага (Расія)|ордэн Аляксандра Неўскага]] стаў агульнаграмадзянскай узнагародай, а яго знак цяпер узнаўляе дызайн дарэвалюцыйнага ордэна. == Цікавыя факты == * Ордэн Аляксандра Неўскага з'яўляецца адзінай узнагародай, якая існавала (з пэўнымі зменамі) у ўзнагародных сістэмах [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюза]] і [[Расія|Расійскай Федэрацыі]]. * Ордэн уручаўся амаль удвая часцей, чым усе астатнія «палкаводніцкія» ордэны разам узятыя. Нягледзячы на гэта, ён сустракаецца значна радзей многіх іншых ордэнаў, што тлумачыцца частай гібеллю кавалераў ордэна ў наступных баях<ref>{{Cite web|url=http://www.weltkrieg.ru/awards/Nevsky/|title=В настоящее время доступ к сайту временно прекращен|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090113142631/http://www.weltkrieg.ru/awards/Nevsky/|archivedate=13 студзеня 2009|accessdate=2013-03-13|url-status=dead}}</ref>. * Самым узроставым кавалерам ордэна стаў[[ генерал-маёр]] Іосіф Іванавіч Хорун, якому на момант ўзнагароджання было няпоўных 60 гадоў. * Вядомыя выпадкі, калі ордэнам Аляксандра Неўскага ўзнагароджваліся прадстаўнікі адной сям'і. Так, узнагароды былі ўдастоены браты Аляксандр Георгіевіч <ref>[http://podvignaroda.ru/?#id=20748935&tab=navDetailDocument Наградной лист на лейтенанта А.]</ref> і Васіль Георгіевіч <ref>[http://podvignaroda.ru/?#id=40906593&tab=navDetailDocument] Наградной лист на гв. </ref> Пешцеравы. * Ордэн Аляксандра Неўскага часта сустракаўся і на сцягах воінскіх частак як калектыўная ўзнагарода. Гэтым ордэнам, напрыклад, быў узнагароджаны авіяполк «[[Нармандыя-Нёман]]». * За калектыўны подзвіг воінаў 1-га стралковага батальёна Ваенны Савет [[69-я армія, СССР|69-й арміі]] прысвоіў яму ганаровае найменне '''«Батальён Славы»''' <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=oSFoA8Cgm90 Великая Победа.]</ref>. Усе салдаты і сяржанты былі ўзнагароджаны [[Ордэн Славы|ордэнам Славы]], '''усе камандзіры ўзводаў ўзнагароджаны [[Ордэн Аляксандра Неўскага (СССР)|ордэнамі Аляксандра Неўскага]]''', камандзіры рот — [[Ордэн Чырвонага Сцяга|ордэнамі Чырвонага Сцяга]], а камбату гвардыі [[Маёр|маёру]] Емяльянову Б. М. і камандзіру ўзвода [[Гардыян I|гвардыі]] [[Старшы лейтэнант|старэйшаму лейтэнанту]] Гур'еву. М. М. адпаведнымі ўказамі Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] ад 27 лютага 1945 года былі прысвоены званні [[Герой Савецкага Саюза|Герояў Савецкага Саюза]]. == Кавалеры == === Шматразовыя кавалеры ордэна Аляксандра Неўскага === ==== 3 ордэны ==== * Іван Рыгоравіч Барысенка (1911— ? ) — падпалкоўнік, камандзір 536-га знішчальна-супрацьтанкавага артылерыйскага палка (4.05.1945; 25.05.1945; 04.06.1945) * Павел Андрэевіч Купрыненка(1903— 1967) — гвардыі [[маёр]], намеснік камандзіра, камандзір 146-га гвардзейскага стралковага палка 48-й гвардзейскай стралковай дывізіі (03.04.1944; 19.04.1944; 27.03.1944) * Мікалай Лявонавіч Неўскі (1912—1990) — падпалкоўнік, камандзір 818-га артылерыйскага палка 223-й стралковай дывізіі (07.11.1944; 02.12.1944; 20.06.1945) === Жанчыны — кавалеры ордэна Аляксандра Неўскага === * Серафіма Тарасовна Амосава (Тараненка) (1914—1992) — гвардыі капітан (узнагароджана 26.04.1944) * Еўдакія Давыдаўна Бершанская (Бачарова) (1913—1982) — гвардыі маёр (узнагароджана 26.04.1944) * Галіна Дзмітрыеўна Ламанава (Тянуева) (1920—) — гвардыі лейтэнант (узнагароджана 27.12.1944) * Еўдакія Андрэеўна Нікуліна (1917—1993) — гвардыі старшы лейтэнант (узнагароджана 25.10.1943) * Валянціна Флягонтаўна Краўчанка (Савіцкая) (1917—2000) — гвардыі капітан (узнагароджана 29.04.1945) * [[Вольга Аляксандраўна Санфірава]] (1917—1944) — гвардыі старшы лейтэнант (узнагароджана 26.04.1944) * Марыя Васільеўна Смірнова (1920—2002) — гвардыі старшы лейтэнант (узнагароджана 25.10.1943) * Вера Іванаўна Ціхамірава  (1918—) — гвардыі лейтэнант (узнагароджана 26.04.1944) * Вольга Мітрафанаўна Шолахава (1915—2001) — гвардыі капітан (узнагароджана 29.04.1945) === Іншаземцы — кавалеры ордэна Аляксандра Неўскага === '''Злучаныя Штаты Амерыкі''': * Вільям Борэн — маёр Арміі ЗША (18.02.1944) * Мак Брайдарас — дывізіённы генерал, камандзір 80 пяхотнай дывізіі (Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 13 чэрвеня 1945 г.) * Гары Л. Гільярд — палкоўнік, камандзір 66 танкавага палка 2-й амерыканскай танкавай дывізіі (загад камандуючага бранетанкавымі і механізаванымі войскамі [[1-ы Беларускі фронт|1 Беларускага фронту]] № 93/н ад 10 чэрвеня 1945 г.)<ref>Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.</ref> * Хенры С. Дангвіла — старшы лейтэнант, камандзір узвода І роты 314 пяхотнага палка 104 пяхотнай дывізіі(загад Ваеннага Савета [[1-ы Украінскі фронт|1 Украінскага фронту]] № 60 ад 13 мая 1945 г.) * Вільям Келаг — старшы лейтэнант Арміі ЗША (18.02.1944) * Альберт Л. Каціенбю — старшы лейтэнант, камандзір узвода 273 пяхотнага палка 69 пяхотнай дывізіі (загад Ваеннага Савета 1 Украінскага фронту № 60 ад 13 мая 1945 г.) * Вільям Леверэт — маёр Арміі ЗША (18.02.1944) * Віліям Д. Робертсан — [[малодшы лейтэнант]], камандзір узвода 273 пяхотнага палка 69 пяхотнай дывізіі (загад Ваеннага Савета 1 Украінскага фронту № 60 ад 13 мая 1945 г.) * Харланд В. Шанк — старшы лейтэнант, камандзір разведвальнага эскадрону 104 пяхотнай дывізіі (загад Ваеннага Савета 1 Украінскага фронту № 60 ад 13 мая 1945 г.) '''Вялікабрытанія''': * Дж. Г. Ф. Кромбай — [[капітан]] Брытанскага ВМФ (21.03.1944)<ref name="autogenerated2">Газета «Красная Звезда» за 22 марта 1944 года, стр. 2</ref> * В. Р. Б. Вільямс (Уільямс) — падпалкоўнік Брытанскай Арміі (Індыйская армія) (21.03.1944) * Кліфард Дональд Тындал Бенет (1910-1986) — віцэ-маршал авіяцыі (Брытанскія Каралеўскія ВПС) (21.03.1944) '''Румынія''': * Мікалае Камбра (1900—1976) — генерал-маёр, камандзір 1-й Румынскай добраахвотніцкай пяхотнай дывізіі імя Тудора Владзімірэску (13.11.1944)<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.podvignaroda.ru/?#id=33844447&tab=navDetailDocument|title=Хаупт Мирча|publisher=Общедоступный электронный банк документов «Подвиг народа»|accessdate=2015-9-26}}</ref> * Якаў Тэклу (1899— ?) — палкоўнік, начальнік штаба 1-й Румынскай добраахвотніцкай пяхотнай дывізіі імя Тудора Владзімірэску (13.11.1944) * Мірча Хавупт (1899—1981) — падпалкоўнік, в. с. камандзіра 1-й румынскай добраахвотніцкай пяхотнай Чырвонасцяжнай Дебреценской дывізіі імя Тудора Владзімірэску (13.11.1944) * Марын Бадзь (1901— ?) — падпалкоўнік, в. с. начальніка штаба 1-й Румынскай добраахвотніцкай пяхотнай дывізіі імя Тудора Владзімірэску (13.11.1944) '''Францыя''': * Жозэф Рысо (1920—2005) — лётчык палка «Нармандыя-Нёман» (23.02.1945)<ref>{{Cite web|url=http://www.podvignaroda.ru/?n=46725535|title=Риссо Жозеф|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HuZJPeGa?url=http://www.podvignaroda.ru/?n=46725535|archivedate=6 ліпеня 2013|publisher=Общедоступный электронный банк документов «Подвиг народа»|accessdate=2013-7-4|url-status=live}}</ref> * П'ер Эміль Матрас (1914—1998) — лётчык палка «Нармандыя-Нёман» (04.06.1945)<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.podvignaroda.ru/?n=46686282|title=Матрас Пьер|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107182143/http://www.podvignaroda.ru/?n=46686282|archivedate=7 студзеня 2014|publisher=Общедоступный электронный банк документов «Подвиг народа»|accessdate=2013-7-4|url-status=dead}}</ref> * Ражэ Саваж (1917—1977) — лётчык палка «Нармандыя-Нёман» (04.06.1945)<ref>{{Cite web|url=http://www.podvignaroda.ru/?n=46686283|title=Соваж Рэнэ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107182529/http://www.podvignaroda.ru/?n=46686283|archivedate=7 студзеня 2014|publisher=Общедоступный электронный банк документов «Подвиг народа»|accessdate=2013-7-4|url-status=dead}}</ref> * Луі Дэльфіно (1912—1968) — камандзір палка «Нармандыя-Нёман» (5.05.1965) '''Чэхаславакія''': * Імрых Андрэевіч Гаш — капітан, камандзір батальёна 1 асобнай Чэхаславацкай танкавай брыгады (Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 жніўня 1945 г.) * Андрэй Андрэевіч Ондзік — [[паручнік]], камандзір танкавай роты 1 асобнай Чэхаславацкай танкавай брыгады.(Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 жніўня 1945 г.) * Сяргей Уладзіслававіч Петрас — надпаручык, камандзір мотастралковага батальёна 1 асобнай Чэхаславацкай танкавай брыгады.(Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 жніўня 1945 г.) == Гл. таксама == * [[Ордэн Святога Аляксандра Неўскага]] * [[Ордэн Аляксандра Неўскага (Расія)|Ордэн Аляксандра Неўскага, Расія]] {{зноскі}} == Літаратура == * Кавалеры ордена Александра Невского Москвы и Московской области. — М.: Альтекс, 2000. — Т. 1. * Кавалеры ордена Александра Невского Москвы и Московской области. — М.: Альтекс, 2002. — Т. 2. == Спасылкі == * [http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_030.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении военных орденов: Ордена Суворова, первой, второй и третьей степени, Ордена Кутузова, первой и второй степени и Ордена Александра Невского» от 20 июля 1942 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 августа (№ 30 (189)). — С. 1. * [http://www.nevskye.narod.ru/ Сайт, прысвечаны кавалерам ордэна Аляксандра Неўскага.] * [https://archive.today/20120709130034/blogs.mail.ru/mail/izora/5C08D094446742A8.html ЗВАРОТ ДА КІРАЎНІКОЎ РАСІІ 2010 ГОДА.] * [https://web.archive.org/web/20131216103345/http://blogs.mail.ru/mail/izora/51EB3D73F1DD083D.html Адказ Геральдычнага савета пры Прэзідэнце РФ (№А72-7353 ад 19.07.2010 г.) на зварот Кіраўніка праекта АЎТА ВЕЧА «Срэбнае кольца Аляксандра Неўскага»] * [http://ruskline.ru/news_rl/2010/8/17/led_tronulsya Руская народная лінія] {{Ордэны Савецкага Саюза}} [[Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Ордэн Аляксандра Неўскага]] kpmikddy81vsoq7cxghbicgd6f1p25p Ордэны СССР 0 467215 5164295 5086282 2026-07-10T20:01:42Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164295 wikitext text/x-wiki '''Ордэны СССР''' — дзяржаўныя ўзнагароды [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюза]]. У [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкай Расіі]] і ў СССР было вырашана адмовіцца ад старых ордэнскіх традыцый. Гэта тычылася не толькі кардынальнага змены дызайну [[Ордэн, узнагарода|ордэнаў]], але і прынцыпаў узнагароджання. Так, першым жа ордэнам Савецкай Расіі (ордэн Чырвонага Сцяга РСФСР) можна было ўзнагароджваць многаразова. Пры ўзнагароджанні некалькімі ступенямі ордэна носяцца адначасова знакі ўсіх ступеняў. Першапачаткова савецкія ордэны не мелі стужак і калодак, а мацаваліся на шрубе. У асобных выпадках (напрыклад, ордэн Айчыннай вайны першых узораў) яны мацаваліся на прамавугольнай планцы, абцягнутай чырвонай тканінай. Калодка і стужка на савецкіх ордэнах з'явіліся толькі падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў]]. Ордэнскія сістэмы іншых [[Сацыялістычныя краіны|сацыялістычных краін]] у значнай ступені былі аналагічныя савецкай сістэме. == Пералік ордэнаў СССР == {{Commons category|Orders of the Soviet Union}} {| |- | colspan="4" height="55px" bgcolor="Lavender"|'''Ордэны прыведзены ў парадку даты заснавання*:'''<br /><small>* [257] — ''у квадратных дужках пазначана колькасць узнагароджаных''</small> |- | rowspan="5" width="100px"| [[Файл:Order of the Red Banner.png|90px|left]] | width="120px"|'''Назва:''' | [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] |- | Дата заснавання: | [[1 жніўня]] [[1924]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order of the Red Banner ribbon.svg|40px|border]] [581&nbsp;300] |- | valign="top"| Заўвагі: | В РСФСР ордэн Чырвонага Сцяга заснаваны [[16 верасня]] [[1918]] г. |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"|[[Файл:Order of the Red Banner of Labour OBVERSE.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга]] |- | Дата заснавання: | [[7 верасня]] [[1928]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order of the Red Banner of Labour ribbon.svg|40px]] [1&nbsp;259&nbsp;942] |- | valign="top"| Заўвагі: |У РСФСР ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга заснаваны [[28 снежня]] [[1920]] г. |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order of Lenin obverse Turova TB.png|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Леніна]] |- | Дата заснавання: | [[6 красавіка]] [[1930]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:Order of Lenin Ribbon Bar.svg|40px]] [462&nbsp;184] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order of the Red Star.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Чырвонай Зоркі]] |- | Дата заснавання: | [[6 красавіка]] 1930 г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order of the Red Star ribbon.svg|40px]] [3&nbsp;876&nbsp;740] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Znakpocheta2.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн «Знак Пашаны»]] |- | Дата заснавання: | [[25 лістапада]] [[1935]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order of the Badge of Honour ribbon.svg|40px]] [1&nbsp;574&nbsp;368] |- | valign="top"| Заўвагі: | з [[22 жніўня]] [[1988]] г. — орден Пашаны |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order of the Patriotic War (Ist class).svg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Айчыннай вайны]] |- | Дата заснавання: | [[20 мая]] [[1942]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of the Patriotic War 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of the Patriotic War 2nd class ribbon.svg|40px]] [2&nbsp;627&nbsp;899] [6&nbsp;716&nbsp;384] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Suworoworden.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Суворава]] |- | Дата заснавання: | [[29 ліпеня]] [[1942]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of Suvorov 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Suvorov 3rd class ribbon.svg|40px]] [393] [2862] [4012] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:OrderOfKutuzov1st.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Кутузава]] |- | Дата заснавання: | [[29 ліпеня]] [[1942]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of Kutuzov 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Kutuzov 2nd class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Kutuzov 3rd class ribbon.svg|40px]] [669] [3325] [3328] |- | Заўвагі: |3-й Ступені заснаваны 08 лютага 1943 г. <ref>Великая Отечественная Война 1941-1945 гг. - энциклопедия. Москва "Сов. Энциклопедия" 1985 г.</ref> |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Sasha Nevsky.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Аляксандра Неўскага (СССР)|Ордэн Аляксандра Неўскага]] |- | Дата заснавання: | [[29 ліпеня]] [[1942]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:Order of Alexander Nevsky (USSR) ribbon.svg|40px]] [50&nbsp;585] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order khmelnitsky1.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Багдана Хмяльніцкага (СССР)|Ордэн Багдана Хмяльніцкага]] |- | Дата заснавання: | [[10 кастрычніка]] [[1943]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of Bogdan Khmelnitsky 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Bogdan Khmelnitsky 2nd class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Bogdan Khmelnitsky 3rd class ribbon.svg|40px]] [323] [2389] [5738] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн «Перамога»]] |- | Дата заснавання: | [[8 лістапада]] [[1943]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:OrderVictoryRibbon.svg|60px]] [20] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:OrderOfGlory1stClass.png|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Славы]] |- | Дата заснавання: | [[8 лістапада]] [[1943]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:Order of Glory Ribbon Bar.svg|40px]] [[Файл:Order of Glory Ribbon Bar.svg|40px]] [[Файл:Order of Glory Ribbon Bar.svg|40px]] [2620] [46&nbsp;473] [997&nbsp;815] |- | Заўвагі: |Узнагароджанне строга паслядоўна, пачынаючы з 3-й Ступені. Такім чынам 2620 поўных кавалера (з іх 2582 — падчас вайны) |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:OrderOfUshakov1st.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Ушакова]] |- | Дата заснавання: | [[3 сакавіка]] [[1944]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of Ushakov 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Ushakov 2nd class ribbon.svg|40px]] [47] [198] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order Nakhimov 1st degree.png|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Нахімава]] |- | Дата заснавання: | [[3 сакавіка]] [[1944]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of Nakhimov 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Nakhimov 2nd class ribbon.svg|40px]] [80] [467] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Orders of Maternal Glory.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн «Матчына слава»]] |- | Дата заснавання: | [[8 ліпеня]] [[1944]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[881&nbsp;070] [1&nbsp;697&nbsp;223] [3&nbsp;083&nbsp;328] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"|[[Файл:Order of the October Revolution (obverse).jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі]] |- | Дата заснавання: | [[31 кастрычніка]] [[1967]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order of the October Revolution ribbon.svg|40px]] [106&nbsp;462] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Orden De La Amistad De Los Pueblos.png|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Дружбы народаў (СССР)|Ордэн Дружбы народаў]] |- | Дата заснавання: | [[17 снежня]] [[1972]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order of Friendship of Peoples ribbon.svg|40px]] [77&nbsp;719] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order of Labour Glory 1st.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн Працоўнай Славы (СССР)|Ордэн Працоўнай Славы]] |- | Дата заснавання: | [[18 студзеня]] [[1974]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order of Labour Glory 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Labour Glory 2nd class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order of Labour Glory 3rd class ribbon.svg|40px]] [952] [45&nbsp;197] [637&nbsp;816] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order For Service to the Homeland 1.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР»]] |- | Дата заснавання: | [[28 кастрычніка]] [[1974]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"| [[Файл:SU Order For Service to the Homeland in the Armed Forces of the USSR 1st class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order For Service to the Homeland in the Armed Forces of the USSR 2nd class ribbon.svg|40px]] [[Файл:SU Order For Service to the Homeland in the Armed Forces of the USSR 3rd class ribbon.svg|40px]] [13] [589] [69&nbsp;576] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |- | rowspan="5"| [[Файл:Order for personal courage.jpg|90px|left]] | '''Назва:''' | [[Ордэн «За асабістую мужнасць» (СССР)|Ордэн «За асабістую мужнасць»]] |- | Дата заснавання: | [[22 жніўня]] [[1988]] г. |- | Ступені: | style="font-size:75%"|[[Файл:SU Order For Personal Courage ribbon.svg|40px|border]] [529] |- | Заўвагі: | — |- | | | |- | colspan="4" height="5px" bgcolor="Lavender"| |} == Выплаты і льготы за ордэны СССР == [[Файл:Coupon.jpg|справа|міні|350x350пкс|Купоны на атрыманне выплат за ваенную ўзнагароду.]] «Агульнае палажэнне аб ордэнах СССР», зацверджанае пастановай [[Цэнтральны выканаўчы камітэт СССР|ЦВК]] і [[Савет Народных Камісараў СССР|СНК СССР]] ад [[7 мая]] [[1936|1936 года]] ўсталёўваўся шэраг ільгот для узнагароджаных ордэнамі: * штомесячная выплата пэўных грашовых сум па ордэнам * зніжка пры аплаце жылой плошчы (ад 10 да 50 %) * льготны падлік [[Працоўны стаж|працоўнага стажу]] пры сыходзе на пенсію * вызваленне ад [[Падаходны падатак|падаходнага падатку]] * бясплатны праезд адзін раз у год туды і назад [[Чыгуначны транспарт|чыгуначным]] або [[Водны транспарт|водным]] транспартам * бясплатны праезд у трамваі і інш. Сумы штомесячных выплат ардэнаносцам складалі<ref name="RS">[http://archive.svoboda.org/programs/hd/2004/hd.050704.asp Радио «Свобода», Документы прошлого — День Победы]. — {{V|23|5|2010}}</ref><ref group="Заўв.">Пасля вайны на 20 руб. можна было купіць 1 кг кракаўскай каўбасы ці крыху менш за 1 кг сметанковага масла, ці тры пачкі цыгарэт «Казбек» вышэйшага гатунку або адну пару галошаў. Указаны кошты «[//ru.wikipedia.org/wiki/Хлебные_карточки па картках]», гэта значыць на нармаваныя прадукты. У т. зв. камерцыйных крамах цэны былі нашмат вышэй: бохан жытняга хлеба каштаваў 24 рублі</ref>: * [[Герой Савецкага Саюза]] — 50 руб. * [[Ордэн Леніна]] — 25 руб. * [[Ордэн Айчыннай вайны|Ордэна Айчыннай вайны]] I ступені і [[Ордэн Чырвонага Сцяга|Чырвонага Сцяга]] — 20 руб. * [[Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга|Ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга]], [[Ордэн Айчыннай вайны|Айчыннай вайны]] II ступені, [[Ордэн Славы|Славы]] I ступені— 15 руб. Па астатнім ордэнам і медалям — 10 або 5 руб. Узнагароджаныя двума і больш узнагародамі, атрымлівалі грашовыя выплаты па кожнай ўзнагародзе. Грашовыя выплаты не абкладаліся ніякім падаткам, на іх не распаўсюджваліся ніякія спагнанні, у тым ліку і па выканаўчым лістам. Таксама гэтыя выплаты не прымаліся ў разлік пры вылічэнні аліментаў, кватэрнай платы, падаткаў і іншага. === Адмена выплат і льгот === З [[1 студзеня]] [[1948|1948 года]] выплаты за ордэны, а таксама льготы для ардэнаносцаў ў выглядзе бясплатнага праезду на гарадскім транспарце і раз у год па жалезным і водных шляхах былі адмененыя. У тэксце указа, у прыватнасці, гаварылася<ref>Указ Президиума [//ru.wikipedia.org/wiki/Верховный_Совет_СССР Верховного Совета СССР] от [//ru.wikipedia.org/wiki/10_сентября 10 сентября] [//ru.wikipedia.org/wiki/1947_год 1947 год]</ref>:<blockquote> «Улічваючы шматлікія прапановы ўзнагароджаных ордэнамі і медалямі СССР аб адмене грашовых выплат па ордэнам і медалям і некаторых іншых ільгот, якія прадстаўляюцца ўзнагароджаным, і аб накіраванні вызваленых сродкаў на аднаўленне і развіццё народнай гаспадаркі СССР, Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР пастанаўляе: 1. Адмяніць з 1 студзеня 1948 г.: а) грашовыя выплаты па ордэнам і медалям СССР; б) права бясплатнага праезду ўзнагароджаных ордэнамі СССР па чыгуначным і водным шляхах зносін; у) права бясплатнага праезду ўзнагароджаных ордэнамі і медалямі СССР у [[Трамвай|трамваі]] ва ўсіх гарадах СССР; г) ільготны парадак аплаты займаемай узнагароджанымі ордэнамі СССР жылой плошчы ў дамах мясцовых Саветаў» </blockquote> Не ўсе франтавікі-ардэнаносцы віталі гэтае рашэнне ўрада<ref name=RS />: {{Пачатак цытаты}} Пасля вайны ветэран вайны, той, хто ваяваў на фронце і вярнуўся — гэта былі самыя паважаныя людзі. І першы, вядома, удар па іх нанёс геній усіх народаў, наш правадыр і настаўнік, які праз два гады пасля вайны адмяніў грошы за ордэны. За "Зорку" плацілі 10 рублёў, за "Айчыннай вайны" — 15, за ордэн "Чырвонага Сцяга" — 20 ... Для калгасніка гэта было шмат. І нават вось я быў студэнт, месяца два не атрымліваеш, прыйдзеш — гэта грошы. Але справа не ў грошах — гэта быў нанесены ўдар па гонару. Вы, маўляў, цяпер не патрэбныя, адваявалі і ўсё, гуляйце, хлопцы. {{Канец цытаты|крыніца = З успамінаў пісьменніка-франтавіка Рыгора Бакланава}}. == Гл. таксама == * [[Медалі СССР]] * [[Узнагароды Другой сусветнай вайны]] * [[Працоўныя ордэны Савецкіх рэспублік]] * [[Баявыя ордэны Савецкіх рэспублік]] === Заўвагі па выплатах === {{Reflist|group="Заўв."}} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://onagradah.ru/ Партал Онаградах.ру] * [http://mondvor.narod.ru/ ОРДЭНЫ І МЕДАЛІ СССР] * [http://www.biografia.ru/ordena.html Ордэны і медалі СССР] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130511073658/http://www.biografia.ru/ordena.html |date=11 мая 2013 }} * [http://www.mirnagrad.ru/cgi-bin/exinform.cgi?page=1 Спісы ўзнагароджаных ордэнамі, медалямі і нагруднымі знакамі СССР] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160312042406/http://mirnagrad.ru/cgi-bin/exinform.cgi?page=1 |date=12 сакавіка 2016 }} * [http://www.mirnagrad.ru/cgi-bin/exinform.cgi?page=0 Апісанне разнавіднасцяў і накладаў ордэнаў, медалёў і нагрудных знакаў СССР] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305132724/http://www.mirnagrad.ru/cgi-bin/exinform.cgi?page=0 |date=5 сакавіка 2016 }} * [http://www.biografia.ru/cgi-bin/quotes.pl?oaction=show&name=ordena01 З гісторыі заснавання ордэнаў і медалёў СССР] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101229043021/http://www.biografia.ru/cgi-bin/quotes.pl?oaction=show&name=ordena01 |date=29 снежня 2010 }} * [http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues-doc/1002816 «Запіска Г.К. Жукава ў ЦК КПСС аб аднаўленні грашовых выплат узнагароджаным ордэнамі і медалямі за баявыя подзвігі»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170504183049/http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues-doc/1002816 |date=4 мая 2017 }} [[Катэгорыя:Ордэны СССР| ]] 7mjlylzbrxurrlmjy14eyt4j1f45x5c Пакт Брыяна — Келага 0 467444 5164399 5068871 2026-07-11T05:35:00Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164399 wikitext text/x-wiki '''Пакт Брыя́на — Ке́лага''', або '''Парыжскі [[пакт]]''' — [[дагавор]] аб адмове ад [[вайна|вайны]] ў якасці сродку нацыянальнай палітыкі; атрымаў назву па імёнах ініцыятараў — міністра замежных спраў Францыі [[Арыстыд Брыян|А. Брыяна]] і [[Дзяржаўны сакратар ЗША|дзяржсакратара ЗША]] [[Фрэнк Білінгс Келаг|Ф. Келага]]. Падпісаны 27 жніўня 1928 года прадстаўнікамі 15 дзяржаў (пазней да іх далучыліся амаль усе краіны, якія існавалі ў той час). Заключэнне дагавора азначала першы крок на шляху стварэння сістэмы [[Палітыка супакаення|калектыўнай бяспекі]] ў Еўропе. == Гісторыя == Ідэя дагавора аб адмове ад вайны ў якасці сродку нацыянальнай палітыкі была падказана міністру замежных спраў Францыі Брыяну амерыканскім антываенным актывістам Дж. Шотвелам. [[6 красавіка]] [[1927]] года Брыян звярнуўся да ЗША з заклікам скласці амерыкана-французскі дагавор "аб вечнай дружбе, які забараняе звяртацца да вайны як да сродку нацыянальнай палітыкі». [[28 снежня]] 1927 года дзяржсакратар ЗША Фрэнк Келаг заявіў Брыяну, што амерыканскі ўрад прымае прапанову Францыі, але пры гэтым лічыць немагчымым заключыць такі дагавор толькі з Францыяй. Паводле меркавання Келага, трэба «дасягнуць далучэння ўсіх галоўных дзяржаў да пакта, пасродкам якога гэтыя дзяржавы адмовіліся б ад вайны як сродку нацыянальнай палітыкі». [[27 жніўня]] 1928 года ў Парыжы адбылося падпісанне дагавора. Подпісы пад ім паставілі прадстаўнікі [[ЗША]], [[Францыя|Францыі]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Германія|Германіі]], [[Італія|Італіі]], [[Бельгія|Бельгіі]], [[Канада|Канады]], [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Новая Зеландыя|Новай Зеландыі]], [[ПАС]], [[Ірландыя|Ірландыі]], [[Індыя|Індыі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Чэхаславакія|Чэхаславакіі]], [[Японія|Японіі]]. Пазней да пакта далучыліся [[СССР]]<ref>«Заинтересованные в продолжении передышки, мы не должны пренебречь и самой ничтожной гарантией против войны» (З рашэння Калегіі [[Народны камісарыят замежных спраў СССР|НКЗС]] ад 23.08.1928; цыт. па: ''Гусева А. Ю''. К 75-летию подписания пакта Бриана — Келлога // Дипломатический вестник. — 2003, № 8.)</ref> і яшчэ 48 дзяржаў. Да канца [[1928]] года да пакта далучыліся 63 дзяржавы, гэта значыць амаль усе краіны, якія існавалі да той час. Сярод краін, якія не падпісалі дагавор: [[Швейцарыя]], [[Аргенціна]], [[Бразілія]], [[Мексіка]], [[Калумбія]], [[Саудаўская Аравія]]. Ужо [[29 жніўня]] [[1928]] года СССР ратыфікаваў пакт і выступіў ініцыятарам падпісання Маскоўскага пратакола 1929 года аб датэрміновым набыцці моцы абавязацельстваў па ім. Фармальна дагавор набыў моц [[24 ліпеня]] [[1929]] года. У [[1930]] годзе Келагу была прысуджана [[Нобелеўская прэмія міру]] 1929 года «за падрыхтоўку Парыжскага пакта». Брыян атрымаў аналагічную прэмію яшчэ ў [[1926]] годзе за [[Лакарнскія дагаворы]]. Пакт стаў адной з прававых асноў для [[Нюрнбергскі працэс|Нюрнбергскага працэсу]], на якім кіраўнікам [[Трэці рэйх|нацысцкай Германіі]] было прад'яўлена абвінавачванне ў парушэнні Пакта. <gallery> Kellogg–Briand Pact (1928).jpg Pacten, SFA022825023.jpg BriandKellogg1928b.jpg KingAntiWar.jpg </gallery> {{зноскі}} == Літаратура == * {{артыкул | загаловак = Договор об отказе от войны в качестве орудия национальной политики (Париж, 27 августа 1928 года) | спасылка = | выданне = Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций, заключённых СССР с иностранными государствами | месца = {{М.}} | выдавецтва = | год = 1930 | выпуск = V | старонкі = 5—8 }} * {{артыкул | загаловак = Протокол о введении в действие парижского договора от 27 августа 1928 года об отказе от войны в качестве орудия национальной политики (Москва, 9 февраля 1929 года) | спасылка = | выданне = Сборник действующих договоров, соглашений и конвенций, заключённых СССР с иностранными государствами | месца = {{М.}} | выдавецтва = | год = 1930 | выпуск = V | старонкі = 8—10 }} == Спасылкі == * [http://arhiv.inpravo.ru/data/base260/text260v717i488.htm Тэкст дагавора]{{ref-ru}} * [http://poland1939.ru/node/585 Дэкларацыя аб далучэнні СССР да дагавора (з тэкстам дагавора)]{{ref-ru}} * [http://www.yale.edu/lawweb/avalon/imt/kbpact.htm Текст договора (Text of the Kellogg-Briand Pact from the Yale Avalon Project)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120509201753/http://www.yale.edu/lawweb/avalon/imt/kbpact.htm |date=9 мая 2012 }}{{ref-en}} * Гусева А. Ю. [https://web.archive.org/web/20250829042442/https://mid.ru/dip_vest.nsf/99b2ddc4f717c733c32567370042ee43/6f765b90628079c6c3256daa0043b46f?OpenDocument К 75-летию подписания пакта Бриана — Келлога] // Дипломатический вестник. 2003. № 8. [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:1929 год у праве]] [[Катэгорыя:1928 год у СССР]] [[Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Гісторыя Парыжа]] [[Катэгорыя:1928 год у палітыцы]] [[Катэгорыя:Жнівень 1928 года]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы ЗША]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Францыі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Германіі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Італіі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Бельгіі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Канады]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Аўстраліі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Ірландыі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Індыі]] [[Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Польшчы]] 9jnluv9b81l4f96mx57ffwsmxawsw9n Павел Віктаравіч Трамповіч 0 538745 5164322 5042027 2026-07-10T22:59:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164322 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Па́вел Ві́ктаравіч Трампо́віч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], навуковец і [[дыпламат]]. Генеральны консул [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] ў [[Кіеў|Кіеве]] (16 чэрвеня 1918 — 30 кастрычніка 1918). [[Кандыдат медыцынскіх навук]]. Дацэнт [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]<ref>[https://books.google.com.ua/books?id=CAObBQAAQBAJ&pg=PA265&lpg=PA265&dq=Трамповіч+Павел+Віктаравіч&source=bl&ots=jIQpwzWWEz&sig=2x0dZYIqh0eBEgpCdK1Hw87yqDk&hl=uk&sa=X&ved=0ahUKEwjWk_am2LfTAhVK1iwKHZhSBM0Q6AEIJDAA#v=onepage&q=%D0%A2%D1%80%D1%8D%D0%BC%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87%20%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB%20%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87&f=false Академик В.&nbsp;М.&nbsp;Игнатовский. Документы и материалы]</ref>. Прафесар Вінніцкага медыцынскага інстытута. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[Пскоў|Пскове]], дзе сям’я Трамповічаў жыла праз удзел дзеда ў [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстанні 1863—1864 гадоў]], які з сям’ёй быў высланы з [[Вільня|Вільні]] ў [[Віцебск]], а неўзабаве ў Пскоў. У 1908 годзе паступіў у Псіханеўралагічны інстытут пры Пецярбургскім універсітэце. Але праз арышты за ўдзел у дэманстрацыях вымушаны быў у 1910 годзе эміграваць у [[Германская імперыя|Германію]]. Пасля двух гадоў вучобы на медыцынскім факультэце Баварскага ўніверсітэта перавёўся ў [[Кіеўскі ўніверсітэт|Кіеўскі ўніверсітэт Святога Уладзіміра]] ў 1912 годзе на медыцынскі факультэт. З пачаткам [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] быў накіраваны на [[Паўднёва-Заходні фронт (Першая сусветная вайна)|Паўднёва-Заходні фронт]]. У 1914—1916 гадах працаваў малодшым ардынатарам Кіеўскага шпіталя. Дзяржаўныя экзамены на медыцынскім факультэце здаў у красавіку 1917 года, пасля чаго атрымаў прызначэнне ў хірургічнае аддзяленне Кіеўскага чыгуначнага шпіталя, пазней — 1-га шпіталя Усерасійскага земскага саюза, дзе прайшоў шлях ад ардынатара да галоўнага лекара. Пасля [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года]] аднавіў кантакты з беларускімі арганізацыямі, праводзіў агітацыйную і асветніцкую працу. У красавіку 1918 года прыбыў у [[Мінск|Менск]], дзе ўвайшоў у склад [[Народны Сакратарыят Беларусі|Народнага Сакратарыята БНР]]. Але ўжо ў пачатку чэрвеня 1918 года ён быў накіраваны ў [[Кіеў]] з задачай дасягнуць праз нямецкага пасла прызнанне Германіяй незалежнасці і ўрада БНР. У Кіеве далучыўся ў склад дэлегацыі БНР у справе перагавораў з [[Украінская Народная Рэспубліка|УНР]]. Рашэнне аб яго накіраванні ў Кіеў з правамі генеральнага консула і дыпламатычнага прадстаўніка пры МЗС Украінскай Дзяржавы Народны Сакратарыят БНР прыняў 15 чэрвеня 1918 года. Ужо 16 чэрвеня 1918 года быў упаўнаважаны на выкананне абавязкаў генеральнага консула БНР у Кіеве з функцыямі дыпламатычнага прадстаўніка. Консульства размясцілася ў Кіеве ў доме № 42 па вуліцы Фундуклееўскай<ref>Ірина Матяш. Українська консульська служба 1917—1923&nbsp;р. як державний інститут: становлення, функціонування, персоналії</ref>.[[Файл:Прэзідыум Медыцынскай секцыі Інбелкульта. 1926.jpg|thumb|злева|Прэзідыум [[Медыцынская секцыя Інбелкульта|Медыцынскай секцыі Інбелкульта]] (злева направа): [[Іван Іванавіч Цвікевіч]], [[Міхаіл Іванавіч Барсукоў]], Павел Віктаравіч Трамповіч. 1926]] У 1920—1930-я гады працаваў на кафедры агульнай хірургіі [[Мінскі медыцынскі інстытут|Менскага медыцынскага інстытута]]. 9 ліпеня 1930 года арыштаваны. 10 красавіка 1931 года асуджаны Калегіяй [[АДПУ пры СНК СССР|АДПУ]] на 5 гадоў ссылкі, артыкуламі 58/4, 7, 10, 11 — шкодніцтва і антысавецкую агітацыю. Прысуд адбываў у [[Астрахань|Астрахані]]. З 1941 года працаваў у [[Вінніцкі нацыянальны медыцынскі універсітэт імя М. І. Пірагова|Вінніцкім медыцынскім інстытуце]]. З 1944 года ў [[Магілёў-Падольскі|Магілёве-Падольскім]]<ref>[https://www.proza.ru/2015/02/16/1176 Винницкий медицинский институт Забытый учебный год]</ref>. Пасля гэтага пераехаў у Кіеў, дзе памёр у 1956 годзе. Пахаваны на Лук’янаўскіх могілках (19 участак, 5 шэраг, 7 месца)<ref>{{Cite web |title=Голова Правління Товариства Ірина Матяш виявила могилу першого консула Білоруської Народної Республіки в УНР на Лук’янівському цвинтарі в Києві |url=http://dipacadem.kiev.ua/news/golova-pravlinnya-tovarystva-iryna-matyash-vyyavyla-mogylu-pershogo-konsula-biloruskoji-narodnoji-respubliky-v-unr-na-lukyanivskomu-cvyntari-v-kyevi/ |accessdate=14 лістапада 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422213043/http://dipacadem.kiev.ua/news/golova-pravlinnya-tovarystva-iryna-matyash-vyyavyla-mogylu-pershogo-konsula-biloruskoji-narodnoji-respubliky-v-unr-na-lukyanivskomu-cvyntari-v-kyevi/ |archivedate=22 красавіка 2017 |url-status=dead }}</ref>. 10 чэрвеня 1988 года рэабілітаваны Судовай калегіяй па крымінальных справах Вярхоўнага суда Беларускай ССР<ref>{{Cite web |url=http://lists.memo.ru/d32/f463.htm |title=Списки жертв — Мемориал |access-date=14 лістапада 2017 |archive-date=14 снежня 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214003939/http://lists.memo.ru/d32/f463.htm |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|||515}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Трамповіч Павел Віктаравіч}} [[Катэгорыя:Медыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі]] [[Катэгорыя:Медыкі Украіны]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР]] 9do1rpz6p4f4v81p0j2crri6eknl11l Палітычны статус Іерусаліма 0 540548 5164443 4833243 2026-07-11T09:16:07Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164443 wikitext text/x-wiki == Статус Іерусаліма == {{Глядзі таксама|Усходні Іерусалім|План ААН па падзеле Палесціны|Араба-ізраільская вайна (1947—1949)|Шасцідзённая вайна|Заходні бераг ракі Іардан}} '''Статус [[Усходні Іерусалім|Усходняга Іерусаліма]]''', і асабліва — яго святых месцаў, застаецца ключавой і вельмі супярэчлівай тэмай у ізраільска-палесцінскім канфлікце і прадметам гарачых дыскусій. Рэзалюцыя [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай Асамблеі ААН]] № 181 ад [[29 лістапада]] [[1947]] года, вядомая пад назвай «Рэзалюцыя аб падзеле Палесціны», прадугледжавала, што міжнародная супольнасць возьме пад свой кантроль будучыню Іерусаліма пасля заканчэння [[Брытанскі мандат у Палесціне|брытанскага мандата]] ([[15 мая]] [[1948]] года). У выніку [[Араба-ізраільская вайна (1947—1949)|Араба-ізраільскай вайны (1947—1949)]] Іерусалім быў падзелены паміж Ізраілем (заходняя частка горада) і [[Трансіарданія]]й (усходняя яго частка). У час першага перамір’я, якое пачалося 11 чэрвеня 1948 года, пасланец ААН [[Фольке Бернадот]] рэкамендаваў бакам варыянт, які змяшчаў, у прыватнасці, адмову ад інтэрнацыяналізацыі Іерусаліма і ўключэнне яго ў склад пашыранай Трансіарданіі{{efn|Згодна з гэтай прапановай, яўрэйская абшчына Іерусаліма павінна была мець статус «муніцыпальнай аўтаноміі»}}. Абодва бакі адпрэчылі гэту прапанову<ref name="Slonim99">{{кніга|аўтар=Shlomo Slonim. |частка= |спасылка частка= |загаловак=Jerusalem in America's Foreign Policy, 1947-1997 |арыгінал= |спасылка=https://books.google.com/books?id=AnJIfuDAtp4C&lpg=PA213&dq=Lauterpacht%20JERUSALEM&pg=PA94#v=onepage&q=Lauterpacht%20JERUSALEM&f=false |вікікрыніцы= |адказны= |выданне= |месца= |выдавецтва=Cambridge University Press |год=1999 |volume= |pages=94 |allpages=421 |серыя= |isbn=9041112553 |тыраж=}}</ref>. [[13 снежня]] 1948 года парламент Трансіарданіі прыняў закон аб анексіі акупаванай ёю тэрыторыі Палесціны, якая ўключала ў тым ліку і [[усходні Іерусалім|ўсходні Іерусалім]] (у складзе [[Заходні бераг ракі Іардан|заходняга берага Іардан]]). Пасля гэтага Трансіарданія (назва, якая абазначала тэрыторыю ўсходняга берага ракі Іардан) абвясціла сябе Іарданіяй, падкрэсліўшы гэтым свой кантроль над абодвума берагамі ракі. [[5 снежня]] 1949 года Ізраіль абвясціў Іерусалім сваёй [[сталіца]]й; у Іерусаліме з 1949 года знаходзяцца [[Кнэсет]] (ізраільскі парламент) і амаль усе дзяржаўныя і ўрадавыя ўстановы Ізраіля<ref name="эеэиерусалим"/>. У 1948—1967 гадах гэты статус распаўсюджваўся толькі на заходнюю частку горада. У красавіку [[1950]] года Трансіарданія таксама абвясціла Іерусалім сваёй другой сталіцай.<ref name="эеэиерусалим">{{ЭЯЭ|15479|Иерусалим. Исторический обзор}}</ref> Нягледзячы на ўмовы, абумоўленыя ў Пагадненні аб перамір’і паміж Ізраілем і Трансіарданіяй, якія забяспечваюць доступ яўрэям да іх свяшчэнных месцаў, да 58 [[Сінагога|сінагог]] у старажытным Яўрэйскім квартале [[Стары горад (Іерусалім)|Старога горада]] «''былі апаганены і знішчаны. Некаторыя з іх іарданцы выкарыстоўвалі ў якасці стайняў і куратнікаў […], найстаражытныя (2,500 гадоў) яўрэйскія могілкі на Алейнай гары былі апаганены. Праз могілкі была пракладзена дарога ад (новай) гасцініцы „Інтэркантыненталь“ да шашы. Іарданскі Арабскі Легіён выкарыстоўваў надмагільныя камяні з магіл свяшчэнных рабінаў для будаўніцтва маставых і прыбіральняў […] фактычна іарданцы забаранілі яўрэям наведваць [[Сцяна плачу|Сцяну Плачу]] ў Старым Горадзе і старажытныя яўрэйскія могілкі на [[Елеонская гара|Алейнай гары]]. Шлях да [[Яўрэйскі ўніверсітэт у Іерусаліме|Яўрэйскага ўніверсітэта]] на [[Скопус (гара)|гары Скопус]] і [[Бальніца Хадаса|шпіталя Хадаса]] быў практычна адрэзаны''». Якіх-небудзь рэзалюцый па такіх дзеяннях Іарданіі аж да [[1967]] года ААН прынята не было<ref name="Бард">{{JVL|jsource/myths2/russian2006.pdf | Мифы и факты. Путеводитель по арабо-израильскому конфликту | 2007 | [[Мітчэл Бард|Митчелл Бард]]}} стр. 293—296</ref><ref name="si1">{{Cite web |url=http://www.un.org/russian/peace/palestine/jerusalem/part1.htm |title=Статус Іерусаліма // ГЛАВА I. Мандат Вялікабрытаніі, падзел Палесціны Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый і фактычны падзел Іерусаліма (1922—1966 гады) |access-date=9 снежня 2012 |archive-date=6 верасня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906041826/http://www.un.org/russian/peace/palestine/jerusalem/part1.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="сб1968">[http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/A8138AD15B0FCAC385256B920059DEBF LETTER DATED 5 MARCH 1968 FROM THE PERMANENT REPRESENTATIVE OF ISRAEL TO THE UNITED NATIONS ADDRESSED TO THE SECRETARY-GENERAL // Security Council] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110515203330/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/A8138AD15B0FCAC385256B920059DEBF |date=15 мая 2011 }}</ref><ref name="newsru100310">[http://www.newsru.co.il/rest/10mar2010/hurva_301.html В Иерусалиме состоится открытие знаменитой синагоги «Хурва», [[10]] марта 2010 г]</ref><ref name="Hertz">[https://books.google.co.il/books?id=yYX2FghK3v8C&lpg=PA37&vq=Jerusalem%20and%20the%20Holy%20Places&dq=Lauterpacht%20resolution%20181&hl=en&pg=PA37#v=snippet&q=Jerusalem%20and%20the%20Holy%20Places&f=false Sir Lauterpacht in 3. Jerusalem and the Holy Places // Reply, Eli E. Hertz, p. 37]</ref>. У [[1951]] годзе «Пагаджальная камісія ААН распачала сваю апошнюю энергічную спробу выступіць пасроднікам паміж бакамі канфлікту і высунала шэраг пэўных прапаноў, што тычацца бежанцаў, кампенсацыі, перагляду тэрытарыяльных пытанняў і пагадненняў аб перамір’і, у мэтах забеспячэння свабоды доступу да Святых месцаў у раёне Іерусаліма. Аднак Камісія зноў прыйшла да высновы, што адсутнасць гатовасці бакоў рэалізоўваць адпаведныя рэзалюцыі і ўлічваць змены, якія адбыліся на месцах, не дазваляюць прыступіць да ўрэгулявання палесцінскага пытання». У [[1959]] годзе Асамблея ААН адмяніла рашэнне аб вылучэнні асігнаванняў на ўсталяванне пастаяннага міжнароднага рэжыму ў Іерусаліме<ref name="si1"/>. У выніку перамогі ў [[Шасцідзённая вайна (1967)|Шасцідзённай вайне 1967 года]] Ізраіль [[Анексія|анексаваў]] Усходні Іерусалім, такім чынам атрымаўшы кантроль над усёй тэрыторыяй горада, заканадаўча аддзяліў Усходні Іерусалім ад заходняга берага ракі [[Іардан (рака)|Іардан]] і абвясціў свой суверэнітэт над аб’яднаным Іерусалімам. [[ААН]] і значная частка міжнароднай супольнасці афіцыйна не прызнаюць анексіі ўсходняй часткі горада і ізраільскага суверэнітэту над ім. Савет Бяспекі ў сваёй рэзалюцыі 242 (1967) ад [[22 лістапада]] 1967 года заклікаў [[Ізраіль]] вывесці свае войскі з тэрыторый, акупаваных у час вайны<ref name="pp">{{Cite web |url=http://www.un.org/russian/peace/palestine/facts.shtml |title=Пытанне аб Палесціне: Храналогія падзей. Сайт ААН |access-date=18 верасня 2012 |archive-date=7 верасня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120907072129/http://www.un.org/russian/peace/palestine/facts.shtml |url-status=dead }}</ref>. СБ ААН таксама асудзіў ізраільскія паселішчы на тэрыторыях, захопленых у 1967 г., уключаючы Усходні Іерусалім (гл. РСБААН 452, 465 і 741). [[22 ліпеня]] [[1980]] года шостая Канферэнцыя кіраўнікоў [[Рух недалучэння|Руху недалучэння]] ў сваім рашэнні заявіла, у прыватнасці, што «Горад Іерусалім з’яўляецца неад’емнай часткай акупаванай Палесціны. Ён павінен быць цалкам пакінуты і безумоўна перададзены пад арабскі суверэнітэт»<ref>[http://209.85.229.132/search?q=cache:EJ_etuk5yJwJ:unispal.un.org/unispal.nsf/3822b5e39951876a85256b6e0058a478/a7210984adbd49c505256556005cc110!OpenDocument+A/ES-7/8&cd=1&hl=iw&ct=clnk&gl=il The part of the Final Declaration of the Sixth Conference of Heads of State or Government of Non-Aligned Countries which relates to the situation in the Middle East and the question of Palestine]{{Недаступная спасылка}}, артыкул [[Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 478]]</ref>. Паводле рэзалюцыі 51/27 Генеральнай Асамблеі ААН ад [[4 снежня]] [[1996]] года, «рашэнне Ізраіля навязаць Свяшчэннаму гораду Іерусаліму свае законы, юрысдыкцыю і адміністрацыю з’яўляецца незаконным і, такім чынам, несапраўдным і не мае ніякай юрыдычнай сілы»<ref name="si4">{{cite web|url=http://www.un.org/russian/peace/palestine/jerusalem/part5.htm|title=Статус Іерусаліма // Глава IV. Мірны працэс і пацверджанне пазіцыі міжнароднай супольнасці ў дачыненні да Іерусаліма|publisher=Сайт ААН|accessdate=2011-05-04|archiveurl=https://www.webcitation.org/618xYFnvJ?url=http://www.un.org/russian/peace/palestine/jerusalem/part5.htm|archivedate=23 жніўня 2011|url-status=live}}</ref>. [[Генеральная Асамблея ААН#Спецыяльныя сесіі і надзвычайныя спецыяльныя сесіі|Дзясятая спецыяльная надзвычайная сесія Генеральнай Асамблеі ААН]], якая праходзіла ў [[2004]] годзе, пацвердзіла, што «ўсе меры, прынятыя Ізраілем, [[Акупацыя|дзяржавай-акупантам]], якія змянілі ці ставілі сваёй мэтай змяніць характар, прававы статус і дэмаграфічны склад Іерусаліма, па-ранейшаму не маюць ніякай юрыдычнай сілы»<ref name="si4" />. Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН 58/292 пацвердзіла, што палесцінскі народ мае права на суверэнітэт над Усходнім Іерусалімам.<ref>[http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/A2C2938216B39DE485256EA70070C849 ''Resolution 58/292. Status of the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120806133025/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/A2C2938216B39DE485256EA70070C849 |date=6 жніўня 2012 }} (doc.nr. A/RES/58/292 d.d. 17 May 2004)</ref> Ізраіль аспрэчвае той факт, што анексія Іерусаліма была парушэннем нормаў міжнароднага права<ref>[http://www.mfa.gov.il/mfa/foreignpolicy/peace/guide/pages/jerusalem-%20legal%20and%20political%20background.aspx/ Jerusalem — Legal and Political Background] — Professor Ruth Lapidoth. Вэб-сайт ізраільскага Міністэрства замежных спраў, 30 чэрвеня 1998 г.</ref><ref>[http://www.mfa.gov.il/mfa/mfa-archive/1999/pages/the%20status%20of%20jerusalem.aspx/ The Status of Jerusalem] — Вэб-сайт ізраільскага Міністэрства замежных спраў, 14 сакавіка 1999 г.</ref> — роўна як і вызначэнне тэрыторыі Заходняга берага р. Іардан (уключаючы Усходні Іерусалім), як «акупаванай», настойваючы на міжнародным тэрміне «спрэчная тэрыторыя». У якасці асноўных аргументаў на карысць гэтай пазіцыі прыводзяцца абарончы характар Араба-ізраільскай вайны 1948 года і [[Шасцідзённая вайна|Шасцідзённай вайны]], адсутнасць прызнанага міжнароднага суверэнітэту над гэтымі тэрыторыямі да 1967 года і гістарычнае права яўрэйскага народа на [[Эрэц-Ісраэль|зямлю Ізраіля]]<ref name="Status">{{cite web|title=The Status of Jerusalem|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1990_1999/1999/3/The+Status+of+Jerusalem.htm|date=March 1999|publisher=[[МЗС Ізраіля]]|accessdate=2011-10-08|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/65ArCyOKd?url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1990_1999/1999/3/The+Status+of+Jerusalem.htm|archivedate=3 лютага 2012|url-status=live}}</ref><ref name="DISPUTED">{{cite web|title=Disputed territories: Forgotten Facts About the West Bank and Gaza Strip|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/2/DISPUTED+TERRITORIES-+Forgotten+Facts+About+the+We.htm?DisplayMode=print|publisher=[[МЗС Ізраіля]]|date=1 лютага 2003|accessdate=6 студзеня 2010|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/61654ZKLW?url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/2/DISPUTED+TERRITORIES-+Forgotten+Facts+About+the+We.htm?DisplayMode=print|archivedate=21 жніўня 2011|url-status=live}}</ref><ref>[[Даніэль Аялон|Danny Ayalon]] {{YouTube|XGYxLWUKwWo|Israel Palestinian Conflict: The Truth About the West Bank}} {{lang-en|}}/ {{lang-ru|}} </ref>. Падобнай пазіцыі прытрымліваецца шэраг ізраільскіх і замежных палітыкаў і вядучых юрыстаў<ref>{{cite web|title=Адвакат Элон Ярдэн: «Паводле міжнароднага права Іўдзея і Самарыя належаць Ізраілю»|url=http://www.languages-study.com/elonyarden.html|publisher=[[Весці (газета, Ізраіль)|Весці]]|date=6 красавіка 2000|accessdate=6 студзеня 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/61655fbCr?url=http://www.languages-study.com/elonyarden.html|archivedate=21 жніўня 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|author=[[Біньямін Нетаньяху]]|title=«Месца пад сонцам»|url=http://jhist.org/zion/netanjahu67.htm|accessdate=6 студзеня 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/61657IXtH?url=http://jhistory.nfurman.com/zion/netanjahu67.htm|archivedate=21 жніўня 2011|url-status=live}}</ref><ref name="Lapidoth">{{cite web | author={{нп3|Рут Лапідот||en|Ruth Lapidoth|}} | title=JERUSALEM: The Legal and Political Background | url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Jerusalem-+Legal+and+Political+Background.htm | publisher=[[МЗС Ізраіля]] // JUSTICE (No. 3, Autumn 1994) | accessdate=2011-10-08 | lang=en | archiveurl=https://www.webcitation.org/65ArDQXtI?url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Jerusalem-+Legal+and+Political+Background.htm | archivedate=3 лютага 2012 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Міф пра «акупаваныя» тэрыторыі|url=http://www.vestnik.com/issues/2001/0703/win/shustef.htm|publisher=???|date=3 ліпеня 2001|accessdate=6 студзеня 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/61657zUQT?url=http://www.vestnik.com/issues/2001/0703/win/shustef.htm|archivedate=21 жніўня 2011|url-status=live}}</ref><ref>[[Доры Голд]]. [http://gazeta.rjews.net/gold.shtml Не называйце спрэчныя тэрыторыі акупаванымі!]</ref><ref>[http://www.sem40.ru/politics/6767/ Камень спатыкнення. Міжнароднае права — на баку Ізраіля]</ref><ref name="Lacey">[http://www.middle-east-info.org/league/pa/dispterr.pdf INTERNATIONAL LAW AND THE ARAB-ISRAEL CONFLICT] Extracts from «Israel and Palestine — Assault on the Law of Nations» by Professor {{нп3|Julius Stone|Julius Stone|en}}, Second Edition 2003</ref><ref name="Lauterpacht68">Professor, Judge Sir {{нп3|Elihu Lauterpacht|Lauterpacht|en}}, Jerusalem and the Holy Places, Pamphlet No. 19 (London, Anglo-Israel Association, 1968)</ref><ref name="Hertz"/><ref name="Schwebel94">{{кніга|аўтар={{нп3|Stephen M. Schwebel|Stephen M. Schwebel|en}} |частка= |спасылка частка= |загаловак=Justice in international law: selected writings of Stephen M. Schwebel |арыгінал= |спасылка=https://books.google.com/books?id=ZWJTqMjA5OkC&lpg=PA525&dq=Elihu%20Lauterpacht%2C%20Jerusalem%20and%20the%20Holy%20Places%2C%20Pamphlet%20No.%2019&pg=PA521#v=onepage&q=Jerusalem%201967&f=false |вікікрыніцы= |адказны= |выданне= |месца= |выдавецтва=[[Cambridge University Press]] |год=1994 |volume= |pages=521—525 |allpages=630 |серыя= |isbn=0521462843 |тыраж=}}</ref>. Каманда экспертаў, сабраная тагачасным ізраільскім Прэм’ер-міністрам [[Эхуд Барак|Эхудам Баракам]] у 2000 г., прыйшла да высновы, што горад павінен быць падзелены, таму што Ізраілю не ўдалося дасягнуць там ніводнай са сваіх нацыянальных мэт.<ref name=Amirav01a>{{cite book |url={{Google books |id=IH9l4fUKZ_MC |page=28 |plainurl=yes }} |title=Jerusalem Syndrome: The Palestinian-Israeli Battle for the Holy City|publisher=Sussex Academic Press|author=Moshe Amirav|pages=28–29| date=2009|isbn=9781845193478|accessdate=3 June 2014|quote=}}</ref> Аднак у 2014 г. Прэм’ер-міністр [[Біньямін Нетаньяху]] сказаў, што «Іерусалім ніколі не будзе падзелены».<ref>{{Cite news|url=http://www.jpost.com/National-News/Netanyahu-47-years-ago-Jerusalem-was-reunited-and-thats-how-it-will-stay-354589|title=Netanyahu: 'Jerusalem is the heart of the nation. We'll never divide our heart.'|newspaper=[[The Jerusalem Post]]|date=28 May 2014|first=Tovah|last=Lazaroff}}</ref> Апытанне, праведзенае ў чэрвені 2013 г., выявіла, што 74 % ізраільскіх яўрэяў адпрэчваюць ідэю палесцінскай сталіцы ў любой частцы Іерусаліма, хоць 72 % насельніцтва лічаць яго падзеленым горадам.<ref>[http://www.jpost.com/Diplomacy-and-Politics/Post-poll-72-percent-of-Jewish-Israelis-view-Jlem-as-divided-315490 Poll: 72 % of Jewish Israelis view J’lem as divided], Jerusalem Post 05-06-2013</ref> Апытанне, праведзенае ў 2011 г. сярод арабскіх жыхароў Усходняга Іерусаліма Палесцінскім цэнтрам грамадскай думкі і амерыканскім Блізкаўсходнім цэнтрам Пехтэр для Савета па міжнародных адносінах, выявіла, што 39 % арабаў, якія жывуць ва Усходнім Іерусаліме, аддалі перавагу б ізраільскаму грамадзянству — супраць 31 %, якія выбралі грамадзянства Палесціны. Паводле апытання, 40 % палесцінскіх жыхароў пакінулі б свае мікрараёны, калі б апошнія апынуліся пад палесцінскім кіраваннем.<ref>{{cite web|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4013000,00.html |title=Poll: Jerusalem Arabs prefer Israel|publisher=Ynetnews.com |date=1995-06-20 |accessdate=2012-12-07}}</ref> Канчатковы статус Іерусаліма з’яўляецца адной з найважнейшых сфер рознагалоссяў паміж палесцінскімі і ізраільскімі перагаворшчыкамі па пытанні аб міры. Вобласці рознагалоссяў уключаюць пытанні аб тым, ці можа палесцінскі сцяг быць падняты над зонамі, размешчанымі пад палесцінскім кіраваннем, і аб спецыфіцы ізраільскіх і палесцінскіх тэрытарыяльных граніц.<ref name=Abbas-090900>[http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/172D1A3302DC903B85256E37005BD90F ''Abu Mazen’s speechat the meeting of the PLO’s Palestinian Central Council''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140908061418/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/172D1A3302DC903B85256E37005BD90F |date=8 верасня 2014 }}, 9 September 2000</ref> === Іерусалім як сталіца === Як Ізраіль, так і [[Палесцінская аўтаномія]] афіцыйна лічаць Іерусалім сваёй сталіцай, не прызнаючы такога права за іншым бокам. 28 кастрычніка 2009 г. Генеральны сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый [[Пан Гі Мун]] перасцярог, што, калі яны маюць намер дамагчыся міру, Іерусалім мусіць стаць сталіцай як Ізраіля, так і Палесціны.<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=32762&Cr=jerusalem&Cr1=|title=Jerusalem must be capital of both Israel and Palestine, Ban says|publisher=United Nations|date=28 October 2009|accessdate=11 September 2010}}</ref> ==== Сталіца Ізраіля ==== [[Выява:Hutz.JPG|thumb|right|Будынак [[Міністэрства замежных спраў Ізраіля]]]] 5 снежня 1949 г. Прэм’ер-міністр Ізраіля [[Давід Бен-Гурыён]], а 23 студзеня 1950 года — кнэсет, абвясцілі Іерусалім сталіцай Ізраіля<ref name="ben-gurion">{{cite web|url=https://www.knesset.gov.il/docs/eng/bengurion-jer.htm|last=Ben-Gurion|first=David|authorlink=Давід Бен-Гурыён|publisher=The Knesset|title=Statements of the Prime Minister David Ben-Gurion Regarding Moving the Capital of Israel to Jerusalem|date=5 December 1949|accessdate=2 April 2007}}</ref>. Кнэсет, аднак, устрымаўся ад таго, каб відавочным чынам уключаць у дэкларацыю Усходні Іерусалім, які ў той момант знаходзіўся пад кіраваннем Іарданіі<ref name=capital_230150>Ruth Lapidoth & Moshe Hirsch, [https://books.google.nl/books?id=e93JIwTBjHgC&pg=PA105 ''The Jerusalem Question and Its Resolution: Selected Documents''], p. 105. Martinus Nijhoff Publishers, 1994;<br />[http://www.jta.org/1950/01/25/archive/knesset-proclaims-jerusalem-as-israels-capital-mapam-and-herut-abstain-from-voting ''Knesset Proclaims Jerusalem As Israel’s Capital; Mapam and Herut Abstain from Voting''], jta.org, [https://newspaperarchive.com/tucson-daily-citizen/1950-01-24/page-10 ''Tucson Daily Citizen Tuesday''], 24 January 1950; accessed 25 November 2014.</ref>. З гэтага моманту ў Іерусаліме размяшчаюцца ўсе галіны [[унутраная палітыка Ізраіля|ізраільскай улады]] — заканадаўчая, судовая і выканаўчая<ref>{{cite web|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c105:H.R.4181.IH:|publisher=The Library of Congress|title=Jerusalem and Berlin Embassy Relocation Act of 1998|accessdate=12 February 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150903233952/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c105%3AH.R.4181.IH%3A|archivedate=3 верасня 2015|url-status=dead}}</ref>. [[30 ліпеня]] 1980 года [[Закон аб Іерусаліме]], пададзены [[Геўла Коэн|Геўлай Коэн]], быў падтрыманы прэм’ер-міністрам [[Менахем Бегін|Менахемам Бегінам]] і ў гэты ж дзень быў прыняты пераважнай большасцю [[Кнэсет]]а ў якасці [[Асноўныя законы Ізраіля|Асноўнага закона]]. Закон абвясціў Іерусалім «адзінай і непадзельнай» сталіцай Ізраіля<ref name="basiclaw">{{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/1980_1989/Basic%20Law-%20Jerusalem-%20Capital%20of%20Israel|publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs|accessdate=2 April 2007|date=30 July 1980|title=Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel}}</ref><ref name="si2">[https://web.archive.org/web/20120922031512/http://www.un.org/russian/peace/palestine/jerusalem/part2.htm Статус Іерусаліма // ГЛАВА II. Вайна 1967 года і ваенная акупацыя Усходняга Іерусаліма і іншых палесцінскіх тэрыторый]. Сайт ААН * у гэтым дакуменце ў якасці даты прыняцця Закона памылкова названа 29 ліпеня і адзначана, што ён прыняты «нягледзячы на процідзеянне міжнароднай супольнасці»</ref>. Закон распаўсюджваецца як на Заходні, так і на Усходні Іерусалім (у межах пашыраных граніц, якімі яны былі вызначаны ў чэрвені 1967 года). Маючы палітычнае і сімвалічнае значэнні, ён, аднак, нічога не дадаў да прававой ці адміністрацыйнай сітуацыі ў горадзе<ref name=Lustick>Ian S. Lustick, [https://www.researchgate.net/publication/230309160_Has_Israel_Annexed_East_Jerusalem/file/e0b4952793cb602277.pdf «Has Israel Annexed East Jerusalem?»], ''Middle East Policy'', Vol. V, No. 1, pp. 34-45, January 1997; accessed 25 November 2014.</ref> ''«Асноўны закон: Іерусалім, сталіца Ізраіля»'' з’яўляецца галоўнай прычынай непрызнання Іерусаліма сталіцай Ізраіля сусветнай супольнасцю. У [[Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 478|Рэзалюцыі № 478]], аднагалосна прынятай 20 жніўня 1980 г. у адказ на Закон аб Іерусаліме ўсімі членамі [[Савет Бяспекі ААН|Савета Бяспекі ААН]] за выключэннем ЗША (устрымаліся), заяўлена, што «Закон аб Іерусаліме» ўяўляе сабой ''«парушэнне [[Міжнароднае права|міжнароднага права]]''»<ref name="si3" />, з’яўляецца ''«несапраўдным, і мусіць быць неадкладна ануляваны''». Гэта рэзалюцыя «рашучым чынам» асудзіла прыняцце гэтага закона і адмову Ізраіля выконваць адпаведныя рэзалюцыі Савета Бяспекі, і заклікала краіны-ўдзельніцы вывесці свае дыпламатычныя прадстаўніцтвы са «Свяшчэннага горада» ў якасці карнай меры<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/russian/documen/scresol/1980/res478.pdf|title=Рэзалюцыя 478 Савета Бяспекі ААН|accessdate=2011-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/61653j4Na?url=http://www.un.org/russian/documen/scresol/1980/res478.pdf|archivedate=21 жніўня 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daccessdds.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/399/71/IMG/NR039971.pdf?OpenElement|publisher=United Nations|accessdate=30 July 2008|year=1980|title=Resolution 478 (1980)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205073441/http://daccessdds.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/399/71/IMG/NR039971.pdf?OpenElement|archivedate=5 лютага 2009|url-status=dead}}</ref>. Гэтае рашэнне Ізраіля было адпрэчана таксама [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай Асамблеяй ААН]] і іншымі міжурадавымі арганізацыямі<ref name="si3">[https://web.archive.org/web/20060730190244/http://www.un.org/russian/peace/palestine/jerusalem/part3.htm Статус Іерусаліма // Глава III. Пазіцыя і дзеянні міжнароднай супольнасці з 1967 года. Сайт ААН]</ref>. Пасля прыняцця рэзалюцыі, 22 краіны з 24, чые пасольствы раней знаходзіліся ў (Заходнім) Іерусаліме, перанеслі іх у [[Тэль-Авіў]] (дзе многія пасольствы ўжо знаходзіліся да прыняцця Рэзалюцыі 478). Пасля таго, як 15 жніўня 2006 года ўрад [[Коста-Рыка|Коста-Рыкі]] абвясціў пра перавод свайго пасольства з Іерусаліма ў [[Тэль-Авіў]], а 25 жніўня таго ж года ўрад Сальвадора зрабіла тое ж самае, у межах гарадской граніцы Іерусаліма не засталося дыпламатычных місій замежных дзяржаў.<ref>Mosheh ?Amirav,''Jerusalem Syndrome: The Palestinian-Israeli Battle for the Holy City,'' Sussex University Press, 2009 p.27:'Улетку 2006 г. гэтыя дзве краіны таксама абвясцілі пра прыняцце новай палітыкі, паводле якой яны больш не прызнаюць суверэнітэт Ізраіля над Іерусалімам, і вывелі свае пасольствы з горада'.</ref> Пасольствы амаль усіх краін размяшчаюцца ў раёне [[Гуш-Дан|Вялікага Тэль-Авіва]] — за выключэннем [[Балівія|Балівіі]] і [[Парагвай|Парагвая]], чые пасольствы размяшчаюцца ў прыгарадзе Іерусаліма [[Мевасерет-Цыён]], і чатырох консульстваў у самім горадзе.<ref name="foreign-embassies">{{cite web|url=https://www.science.co.il/Embassies.php|title=Embassies and Consulates in Israel|publisher=Israel Science and Technology Homepage|accessdate=3 May 2007}}</ref> [[Кангрэс ЗША]] яшчэ ў 1995 годзе прыняў Акт аб пасольстве ў Іерусаліме, паводле якога, пры выкананні адпаведных умоў, пасольства ЗША мусіць быць перанесена з Тэль-Авіва ў Іерусалім<ref>{{cite web|url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-104publ45/content-detail.html|title=Jerusalem Embassy Act of 1995|publisher=U.S. Government Printing Office|accessdate=15 February 2007|date=8 November 1995}}</ref><ref>[http://newsru.co.il/world/31may2007/congress407.html Кангрэс запатрабуе ад Буша перанесці пасольства ЗША ў Іерусалім, 31 мая 2007 г.]</ref>. Аднак [[Прэзідэнт ЗША|прэзідэнты ЗША]] пярэчылі, што рэзалюцыі Кангрэса датычна статусу Іерусаліма з’яўляюцца не больш чым кансультатыўнымі. Канстытуцыя адносіць міжнародныя адносіны да кампетэнцыі выканаўчай улады і, адпаведна, пасольства Злучаных Штатаў па-ранейшаму знаходзіцца ў Тэль-Авіве.<ref>{{cite web|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/09/print/20020930-8.html|title=Statement on FY 2003 Foreign Relations Authorization Act|accessdate=23 May 2007}}</ref> У наш час пасольства ЗША знаходзіцца ў Тэль-Авіве, а ў Іерусаліме знаходзіцца Генеральнае [[Консульства (дыпламатыя)|Консульства]] ЗША. [[6 снежня]] [[2017]] года прэзідэнт ЗША [[Дональд Трамп]] афіцыйна прызнаў Іерусалім сталіцай Ізраіля і даў указанне [[Дзярждэпартамент]]у пачаць падрыхтоўку да пераносу пасольства ЗША ў Іерусалім<ref>[http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/4790602 Трамп заявіў, што нетутэйша час прызнаць Іерусалім сталіцай Ізраіля | ТАСС]</ref>. Пры гэтым у той жа дзень ён падпісаў указ аб фармальнай адтэрміноўцы пераносу пасольства на 6 месяцаў<ref>[http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/4790706 Трамп падпісаў дакумент пра фармальную адтэрміноўку пераносу пасольства ЗША ў Іерусалім | ТАСС]</ref>. Таксама ў той жа дзень з пытаннем аб перанясенні пасольства ў Іерусалім звярнуліся прадстаўнікі прэзідэнта [[Філіпіны|Філіпінаў]]<ref>[http://www.newsru.co.il/israel/06dec2017/posol_705.html Філіпіны зацікаўлены перанесці пасольства ў Іерусалім]</ref>. Таксама і [[Чэхія]] заявіла пра прызнанне Заходняга Іерусаліма сталіцай Ізраіля<ref>[http://www.newsru.co.il/israel/07dec2017/cze_602.html Чэхія заявіла пра прызнанне Заходняга Іерусаліма сталіцай Ізраіля]</ref> і пра планы пенаносу туды свайго пасольства<ref>[http://www.newsru.co.il/israel/08dec2017/mil_602.html Чэхія ўслед за ЗША можа перанесці сваё пасольства ў Іерусалім]</ref>. Спроба краін ЕС асудзіць прызнанне ЗША Іерусаліма сталіцай Ізраіля была заблакавана [[Венгрыя]]й<ref>[http://www.newsru.co.il/world/08dec2017/hungary301.html Венгрыя сарвала рашэнне ЕС пра асуджэнне прызнання Іерусаліма сталіцай Ізраіля]</ref>. Прэм’ер-міністр Ізраіля [[Біньямін Нетаньяху]] заявіў, што Іерусалім застанецца непадзельнай сталіцай Ізраіля. ==== Сталіца Палесцінскай дзяржавы ==== {{See also|Усходні Іерусалім}} [[Выява:Orient House.jpg|thumb|[[Орыент Хаус]] ва Усходнім Іерусаліме. Важны палесцінскі палітычны і дыпламатычны цэнтр, закрыты Ізраілем у 2001 г.]] Палесцінская нацыянальная адміністрацыя прэтэндуе на Іерусалім, уключаючы [[Храмавая гара|Харам аль-Шарыф]], як сталіцу [[Дзяржава Палесціна|дзяржавы Палесціна]]. У [[Палесцінская дэкларацыя аб незалежнасці (1988)|Палесцінскай дэкларацыі аб незалежнасці]] [[Арганізацыя вызвалення Палесціны|Арганізацыі вызвалення Палесціны]] 1988 г. сцвярджаецца, што Іерусалім з’яўляецца сталіцай дзяржавы Палесціна; у [[1997]] годзе [[Палесцінскі заканадаўчы савет]] прыняў, а ў [[2002]] годзе [[Старшыня Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі]] [[Ясір Арафат]] падпісаў ''Асноўны закон'', у якім Іерусалім абвяшчаецца сталіцай дзяржавы Палесціна (Артыкул 3: ''«Іерусалім з’яўляецца сталіцай Палесціны»'').<ref name=PalestinianPosition><br /> Гл. [http://www.palestinianbasiclaw.org/basic-law/2003-amended-basic-law ''2003 Amended Basic Law''], retrieved 02-06-2013; [http://english.people.com.cn/200210/06/eng20021006_104530.shtml Arafat Signs Law Making Jerusalem Palestinian Capital], People’s Daily, published 6 October 2002; [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2302961.stm Arafat names Jerusalem as capital], BBC News, published 6 October 2002.</ref><ref>{{Cite web |url=http://jurist.law.pitt.edu/world/palestbasic.htm |title=Palestinian Authority. Basic Law |access-date=9 снежня 2017 |archive-date=4 жніўня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140804001557/http://jurist.law.pitt.edu/World/palestbasic.htm |url-status=dead }}</ref>. Абвяшчаючы Іерусалім сваёй сталіцай, палестынцы звычайна маюць на ўвазе ''Усходні'' Іерусалім<ref>{{cite press release|title=On international day of solidarity with Palestinians, Secretary-General heralds Annapolis as new beginning in efforts to achieve two-state solution|publisher=United Nations, Department of Public Information, News and Media Division|date=29 November 2007|url=http://www.un.org/News/Press/docs/2007/gapal1069.doc.htm|accessdate=5 May 2008}}</ref>. Прэзідэнт [[Махмуд Абас]] сказаў, што любое пагадненне, якое не ўключае Усходні Іерусалім у якасці сталіцы Палесціны, будзе непрымальным<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-10/middle-east/28287403_1_solution-palestinian-capital-east-jerusalem|title=No agreement without a Palestinian capital in Jerusalem: Mahmoud Abbas|publisher=The Times of India|date=10 June 2010|accessdate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811100537/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-10/middle-east/28287403_1_solution-palestinian-capital-east-jerusalem|archivedate=11 жніўня 2011|url-status=dead}}</ref>. Ізраіль упершыню разгледзеў магчымасць ператварэння Усходняга Іерусаліма ў сталіцу Палесціны на саміце ў Табе ў 2001 годзе<ref>{{cite web|url=http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/0/cea3efd8c0ab482f85256e3700670af8|title=The Moratinos' "Non-Paper" on Taba negotiations|date=27 January 2001|accessdate=9 снежня 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203082006/http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/0/cea3efd8c0ab482f85256e3700670af8|archivedate=3 лютага 2014|url-status=dead}}</ref>, хоць гэтыя перамовы завяршыліся без пагаднення, і з тых часоў гэтая магчымасць Ізраілем не разглядалася. Дэкларатыўна абвешчаная яшчэ ў [[1988]] годзе, Дзяржава Палесціна афіцыйна дагэтуль не створана, хоць [[Міжнародна-прававы статус Дзяржавы Палесціна|да 100 краін — членаў ААН заявілі пра яе прызнанне]] <!-- прызнана 126 краінамі свету<ref>[http://www.woz.ch/artikel/2010/nr50/international/20188.html Wege in die Unabhangigkeit]</ref>-->. Яна таксама ўваходзіць у [[Ліга арабскіх дзяржаў|Лігу Арабскіх Дзяржаў]]. Некаторыя краіны, такія як [[Расія]]<ref>[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4015504,00.html Medvedev reaffirms Soviet recognition of Palestine (Ynet News, 18 January 2011)] «Расійскі прэзідэнт гаворыць, што Масква не змяніла сваёй пазіцыі з 1988 г., калі яна 'прызнала незалежную Палесцінскую дзяржаву з яго сталіцай ва Усходнім Іерусаліме'»</ref> і [[Кітай]],<ref>[http://english.peopledaily.com.cn/90883/7592121.html China supports Palestinian UN bid (Xinhua, 8 September 2011)] «Кітай прызнае Палесціну, як краіну, з Усходнім Іерусалімам у якасці яе сталіцы, якая мае поўны суверэнітэт і незалежнасць, у адпаведнасці з граніцамі, узгодненымі ў 1967 г.»</ref> прызнаюць Палесцінскую дзяржаву з усходнім Іерусалімам у якасці яго сталіцы. Органы ўлады Палесцінскай аўтаноміі ніколі ў Іерусаліме не знаходзіліся; ва Усходнім Іерусаліме размяшчаюцца консульствы ЗША і некаторых іншых краін, якія ажыцяўляюць кантакты з Палесцінскай аўтаноміяй. У [[2011]] годзе, паводле даных [[BBC]], у «справаздачы [[Еўрапейскі саюз|Еўрасаюза]], якая апынулася ў распараджэнні СМІ, змешчаны заклік да прызнання Усходняга Іерусаліма сталіцай будучай Палесцінскай дзяржавы»<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2011/01/110110_rn_eu_jerusalem_palestina.shtml|title=ЕС заклікае прызнаць Усходні Іерусалім сталіцай Палесціны|date=10.01.2011|publisher=[[BBC]]|lang=ru|accessdate=2011-05-05}}</ref>. ПНА сцвярджае, што Заходні Іерусалім таксама з’яўляецца суб’ектам перамоў аб перманентным статусе. Яна, аднак, заявіла, што гатовая да разгляду альтэрнатыўных рашэнняў — такіх, як ператварэнне Іерусаліма ў [[адкрыты горад]].<ref name=PLO-NAD>PLO-Negotiations Affairs Department (NAD), [http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=59&more=1 ''Jerusalem''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160418223336/http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=59 |date=18 красавіка 2016 }}. Retrieved 20-05-2013</ref> Цяперашняя пазіцыя ПНА складаецца ў тым, што Усходні Іерусалім, як ён вызначаны муніцыпальнымі граніцамі да 1967 года, павінен быць сталіцай Палесціны, а Заходні Іерусалім — сталіцай Ізраіля, пры тым што кожная з дзяржаў надзяляецца поўным суверэнітэтам над адпаведнай часткай горада са сваім уласным муніцыпальным кіраваннем<ref name=PLO-NAD-2010>PLO-NAD, June 2010, [http://www.nad-plo.org/userfiles/file/Non-Peper/Jerusalem%20Non-Paper-%20Final%20%20June%202010.pdf ''Jerusalem Non-Paper''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120206101131/http://www.nad-plo.org/userfiles/file/Non-Peper/Jerusalem%20Non-Paper-%20Final%20%20June%202010.pdf |date=6 лютага 2012 }} on [http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=59 ''Statements and Speeches''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160418223336/http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=59 |date=18 красавіка 2016 }}, nad-plo.org; accessed 25 November 2014.</ref>. Сумесны ізраільска-палесцінскі «савет развіцця» будзе адказваць за каардынаванае развіццё<ref>PLO-Negotiations Affairs Department (NAD), August 2013, [http://www.nad-plo.org/userfiles/file/Factsheet%202013/EJ%20TODAY_FINAL%20REPORT_II.pdf ''East Jerusalem today — Palestine’s Capital: The 1967 border in Jerusalem and Israel’s illegal policies on the ground''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304121305/http://www.nad-plo.org/userfiles/file/Factsheet%202013/EJ%20TODAY_FINAL%20REPORT_II.pdf |date=4 сакавіка 2016 }}, p. 5</ref><ref name=PLO-NAD-2013>PLO-Negotiations Affairs Department (NAD), August 2013, [http://www.nad-plo.org/userfiles/file/Factsheet%202013/EJ%20TODAY_FINAL%20REPORT_II.pdf ''East Jerusalem today — Palestine’s Capital: The 1967 border in Jerusalem and Israel’s illegal policies on the ground''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304121305/http://www.nad-plo.org/userfiles/file/Factsheet%202013/EJ%20TODAY_FINAL%20REPORT_II.pdf |date=4 сакавіка 2016 }}, nad-plo.org; accessed 25 November 2014, pg. 5</ref>. === Урадавыя тэрыторыі і нацыянальныя інстытуты === [[Выява:Knesset building (edited).jpg|thumb|right|Будынак [[Кнэсет]]а ў [[Гіват-Рам]]]] Многія нацыянальныя інстытуты Ізраіля размешчаны ў Кір’ят Ха-Мемшала ў [[Гіват-Рам]] у Іерусаліме, і з’яўляюцца часткай праекта Кір’ят Ха-Леом, прызначанага для стварэння вялікага раёна, які змесціць большасць урадавых агенцтваў і нацыянальных культурных інстытутаў. Некаторыя ўрадавыя будынкі размешчаны ў Кір’ят Менахем Бегін. Горад з’яўляецца месцазнаходжаннем Кнэсета,<ref>{{cite web|url=https://www.knesset.gov.il/main/eng/home.asp|title=English gateway to the Knesset website|accessdate=18 May 2007}}</ref> [[Вярхоўны суд Ізраіля|Вярхоўнага Суда]],<ref>{{cite web|url=http://elyon1.court.gov.il/eng/home/index.html|title=The State of Israel: The Judicial Authority|accessdate=18 May 2007}}</ref> [[Банк Ізраіля|Банка Ізраіля]], [[Штаб-кватэра Паліцыі Ізраіля|Штаб-кватэры Паліцыі Ізраіля]], афіцыйных рэзідэнцый [[Прэзідэнт Ізраіля|Прэзідэнта]] і [[Прэм'ер-міністр Ізраіля|Прэм’ер-міністра]], [[Кабінет міністраў Ізраіля|Кабінета міністраў]] і ўсіх міністэрстваў, за выключэннем [[Міністэрства абароны Ізраіля|Міністэрства абароны]] (якое размешчана ў цэнтральным тэль-авіўскім раёне Ха-Кір’я) і [[Міністэрства сельскай гаспадаркі Ізраіля|Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскага развіцця]] (якое размешчана ў тэль-авіўскім прыгарадзе [[Рышон-ле-Цыён]], каля Баіт-Даган). У 1988 г. Ізраіль распарадзіўся закрыць [[Орыент Хаус]] — сядзібу Таварыства арабскіх даследаванняў, але таксама штаб-кватэры Арганізацыі вызвалення Палесціны — з меркаванняў бяспекі. Будынак ізноў адкрыўся ў 1992 г. як палесцінская гасцініца.<ref>{{cite web|url=http://www.jerusalemites.org/jerusalem/cultural_dimensions/3.htm|title=The New Orient House: A History of Palestinian Hospitality|publisher=jerusalemites.org|accessdate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101217143302/http://jerusalemites.org/jerusalem/cultural_dimensions/3.htm|archivedate=17 снежня 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|title=Jerusalem: The Future of a Contested City|url=https://archive.org/details/jersualemcontest0000klei|last=Klein|first=Menachem|isbn=0-8147-4754-X|publisher=New York University Press|date=March 2001|page=[https://archive.org/details/jersualemcontest0000klei/page/189 189]|chapter=The PLO and the Palestinian Identity of East Jerusalem }}</ref> [[Пагадненні ў Осла|Пагадненнямі ў Осла]] заяўлена, што канчатковы статус Іерусаліма будзе вызначаны шляхам перамоў з [[Палесцінская нацыянальная адміністрацыя|Палесцінскай адміністрацыяй]]; пагадненні наклалі забарону на якую б там ні было афіцыйную палесцінскую прысутнасць у горадзе да дасягнення канчатковага мірнага дагавора, але санкцыянавалі адкрыццё ва Усходнім Іерусаліме палесцінскага гандлёвага офіса.<ref name="umd">{{cite web|url=http://www.publicpolicy.umd.edu/IPPP/Fall97Report/negotiating_jerusalem.htm|last=Segal|first=Jerome M.|publisher=The University of Maryland School of Public Policy|title=Negotiating Jerusalem|accessdate=25 February 2007|date=Fall 1997|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060514191731/http://www.publicpolicy.umd.edu/IPPP/Fall97Report/negotiating_jerusalem.htm|archivedate=14 May 2006}}</ref><ref>{{Cite journal|author=Moller, Bjorn|title=A Cooperative Structure for Israeli–Palestinian Relations|version=Working Paper No. 1|publisher=Centre for European Policy Studies|date=November 2002|url=http://shop.ceps.be/downfree.php?item_id=171|format=PDF|accessdate=16 April 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040106192631/http://shop.ceps.be/downfree.php?item_id=171|archivedate=6 January 2004 |url-status=dead }}</ref> Ізраілем у якасці будучай сталіцы палесцінскай дзяржавы прапанаваны палесцінскі прыгарад Іерусаліма [[Абу-Дыс]] — у сувязі з яго блізкасцю да горада, і асабліва да [[Храмавая гара|Храмавай гары]]. Ізраіль не ўключыў Абу-Дыс у межы сваёй сцяны бяспекі вакол Іерусаліма. Палесцінская адміністрацыя ўзвяла ў гэтым горадзе верагодна будучы парламенцкі будынак для Палесцінскага заканадаўчага савета, і ўсе яе Офісы па справах Іерусаліма размешчаны ў Абу-Дысе.<ref>Bard, Mitchell G. ''Will Israel Survive?''</ref> == Заўвагі == {{notelist}} == Крыніцы == {{Reflist}} [[Катэгорыя:Іерусалім]] [[Катэгорыя:Сіянізм]] [[Катэгорыя:Палесцінскі нацыяналізм]] [[Катэгорыя:Ізраільска-палесцінскі канфлікт]] [[Катэгорыя:Тэрытарыяльныя спрэчкі]] 3dgqh2ugritj8a4pa8ftutscusdf08p Лясное (гарадская адміністрацыя Рыдэра) 0 548536 5164186 4978927 2026-07-10T12:01:47Z Autumndancer 168015 5164186 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Лясное}} {{Заліўка НП-Казахстан}}{{НП-Казахстан |статус = населеныы пункт |беларуская назва = Лясное |казахская назва = Лесное |герб = |сцяг = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = 25000 |рэгіён = Усходне-Казахстанская вобласць |рэгіён у табліцы = Усходне-Казахстанская вобласць{{!}}Усходне-Казахстанская |від раёна = Гарадская адміністрацыя |раён = Рыдэр |раён у табліцы = Рыдэр |від селішча = Пасялковая адміністрацыя |селішча = Ульбінская пасялковая адміністрацыя |селішча ў табліцы = Ульбінская пасялковая адміністрацыя{{!}}Ульбінская |унутраны падзел = |кіраўнік = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |насельніцтва = {{падзенне}} 254 |год перапісу = 2009 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад= |этнахаронім = |паштовы індэкс = |тэлефонны код = |КАТА = 632431400 |катэгорыя ў Commons = |сайт = }} '''Лясное''' ({{lang-kz|Лесное}}) — населены пункт ва [[Усходне-Казахстанская вобласць|Усходне-Казахстанскай вобласці]] [[Казахстан]]а. Уваходзіць у склад гарадской адміністрацыі [[Рыдэр]]а. Уваходзіць у склад Ульбінскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 632431400<ref>{{cite web|url=http://www.kaz.stat.kz/klass_ARKS/DocLib/katonew2.xls|title=База КАТО|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|accessdate=5 лютага 2018|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EkeOB9bs?url=http://www.stat.kz/klassifikacii/DocLib/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5/katonew1.xls|archivedate=27 лютага 2013|url-status=dead}}</ref>. == Насельніцтва == У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 256 чалавек (123 мужчыны і 133 жанчыны)<ref name="stat">{{cite web|url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/Население%20рус%201%20том.pdf|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|accessdate=29 красавіка 2022|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EkePwOI3?url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%80%D1%83%D1%81%201%20%D1%82%D0%BE%D0%BC.pdf|archivedate=27 лютага 2013|url-status=dead}}</ref>. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 254 чалавекі (133 мужчыны і 121 жанчына)<ref name="stat"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{НП гарадской адміністрацыі Рыдэра}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты гарадской адміністрацыі Рыдэра]] irqf161wyedc5o1psg2vp0ybjqfxlv0 Буран (сяло) 0 549855 5164192 4977443 2026-07-10T12:07:01Z Autumndancer 168015 5164192 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Буран (значэнні)}} {{Заліўка НП-Казахстан}}{{НП-Казахстан |статус = сяло |беларуская назва = Буран |казахская назва = Боран |герб = |сцяг = |lat_deg = 48 |lat_min = 0 |lat_sec = 32.51 |lon_deg = 85 |lon_min = 11 |lon_sec = 43.97 |CoordScale = 25000 |рэгіён = Усходне-Казахстанская вобласць |рэгіён у табліцы = Усходне-Казахстанская вобласць{{!}}Усходне-Казахстанская |від раёна = |раён = Куршымскі раён |раён у табліцы = Куршымскі раён{{!}}Куршымскі |від селішча = Сельская акруга |селішча = Буранаўская сельская акруга |селішча ў табліцы = Буранаўская сельская акруга{{!}}Буранаўская |унутраны падзел = |кіраўнік = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |насельніцтва = {{падзенне}} 1506 |год перапісу = 2009 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад= |этнахаронім = |паштовы індэкс = |тэлефонны код = |КАТА = 635243100 |катэгорыя ў Commons = |сайт = }} '''Буран''' ({{lang-kz|Боран}}) — сяло ў [[Куршымскі раён|Куршымскім раёне]] [[Усходне-Казахстанская вобласць|Усходне-Казахстанскай вобласці]] [[Казахстан]]а. Адміністрацыйны цэнтр Буранаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 130 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, сяла [[Курчум (Усходне-Казахстанская вобласць)|Курчум]]. Код КАТА — 635243100<ref>{{cite web|url=http://www.kaz.stat.kz/klass_ARKS/DocLib/katonew2.xls|title=База КАТО|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|accessdate=22 студзеня 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131225090415/http://www.kaz.stat.kz/klass_ARKS/DocLib/katonew2.xls|archivedate=25 снежня 2013|url-status=dead}}</ref>. == Насельніцтва == У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2406 чалавек (1214 мужчын і 1192 жанчыны)<ref name="stat">{{cite web|url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/Население%20рус%201%20том.pdf|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|accessdate=14 студзеня 2022|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EkePwOI3?url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%80%D1%83%D1%81%201%20%D1%82%D0%BE%D0%BC.pdf|archivedate=27 лютага 2013|url-status=dead}}</ref>. Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1506 чалавек (753 мужчыны і 753 жанчыны)<ref name="stat"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{НП Куршымскага раёна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Куршымскага раёна]] k4uejg5mgbm1synv880mxi4ykrp7269 Окельбу (камуна) 0 550547 5164273 4975781 2026-07-10T18:38:13Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164273 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Назва = Окельбу |Арыгінальная назва = {{lang-sv|Ockelbo kommun}} |Герб = Ockelbo vapen.svg |Апісанне герба = Герб камуны Окельбу |Карта = Ockelbo Municipality in Gävleborg County.png |Карта_подпіс = Камуна на карце лена Еўлебарг |Памер карты = 250px |Сталіца = [[Окельбу]] |Краіна = {{SWE}} |Уваходзіць у = [[Еўлебарг]] |Насельніцтва = 5 881 чал. |Год перапісу = 2012 |Шчыльнасць = 5,5 |Плошча = 1 129,04 |Сайт = http://www.Ockelbo.se www.Ockelbo.se |ISO = |Тип_скорочення = Код комуни |Скорочення = 2101 }} '''Камуна Окельбу''' ({{lang-sv|Ockelbo kommun}}) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў [[лен (Швецыя)|лене]] [[Еўлебарг]]. Окельбу 104-ая па памеры тэрыторыі камуна [[Швецыя|Швецыі]]. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад [[Окельбу]]. == Насельніцтва == Насельніцтва складае 5 881 чалавек (па стане на верасень 2012 года)<ref name="teryt">{{cite web|url=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____252874.aspx|title=Folkmangd i riket, lan och kommuner|publisher=Цэнтральнае бюро статыстыкі Швецыі|language=шв.|archiveurl=https://www.webcitation.org/6J10R7tbI?url=http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____252874.aspx|archivedate=20 жніўня 2013|accessdate=21 лютага 2018|url-status=live}}</ref>. {{Bar box |title=Колькасць насельніцтва камуны Окельбу за 1970-2010 гады |titlebar=#DDD |width=600px |barwidth=40px |left1=Год |right1=Насельніцтва |bars= {{bar pixel|1970|#0080E6|480||6 725}} {{bar pixel|1975|#0099FF|457||6 410}} {{bar pixel|1980|#0080E6|475||6 663}} {{bar pixel|1985|#0099FF|459||6 438}} {{bar pixel|1990|#0080E6|462||6 484}} {{bar pixel|1995|#0099FF|462||6 478}} {{bar pixel|2000|#0080E6|441||6 189}} {{bar pixel|2005|#0099FF|431||6 051}} {{bar pixel|2010|#0080E6|423||5 936}} |caption=Крыніца: [http://www.ssd.scb.se/databaser/makro/SubTable.asp?yp=tansss&xu=C9233001&omradekod=BE&huvudtabell=BefolkningNy&omradetext=Befolkning&tabelltext=Folkm%E4ngden+efter+region%2C+civilst%E5nd%2C+%E5lder+och+k%F6n%2E+%C5r&preskat=O&prodid=BE0101&starttid=1970&stopptid=2010&Fromwhere=M&lang=1&langdb=1 SCB]}} == Населеныя пункты == Камуне падпарадкаваныя 4 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх: * [[Окельбу]] (Ockelbo) * Едраас (Jädraås) * Лінгбу (Lingbo) * Омут (Åmot) == Галерэя == <center><gallery> Файл:Tomtnäs.jpg|Школа<br/>(Томтнес) Файл:Ockelbo kyrka 00147.JPG|Царква<br/>(Окельбу) Файл:Två Systrars Livs & Cafe, Lingbo.jpg|Гарадок Лінгбу Файл:Kolforsen station.JPG|Чыгуначная станцыя Кульфарсен </gallery></center> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == *[http://www.Ockelbo.se/ Сайт камуны] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210228114343/http://www.ockelbo.se/ |date=28 лютага 2021 }} {{Еўлебарг}} {{Заліўка камун Швецыі}} [[Катэгорыя:Камуны лена Еўлебарг]] ong8rkebtx9o1c10fj5bd5np7dl52cq Катэгорыя:Відэагульні 2009 года 14 553121 5164364 5163613 2026-07-11T00:38:00Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2009 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2009 года]]: Уніфікацыя назваў 5163613 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2009|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2009]] [[Катэгорыя:Творы 2009 года]] pz1xg9l2vrmdk9xujkbtaa746344bwe Павел Іванавіч Чыкіда 0 555483 5164317 5137247 2026-07-10T22:06:25Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164317 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Чыкіда}} {{футбаліст | імя = Павел Чыкіда | поўнае імя = Павел Іванавіч Чыкіда | выява = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | рост = | вага = | мянушка = | цяперашні клуб = {{Сцяг|Беларусь}} [[ФК Славія Мазыр|Славія]] | нумар = | пазіцыя = [[абаронца (футбол)|абаронца]] | клубы = {{футбольная кар’ера |2012| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ (Жодзіна)]]|0 (0) |2013—2018| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Смалявічы|Смалявічы]]|125 (3) |2015| {{Арэнда}} {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Крумкачы Мінск|Крумкачы (Мінск)]]|15 (0) |2019| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро (Магілёў)]]|16 (0) |2020—2021| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Гомель|Гомель]]|51 (0) |2022| {{Сцяг|Казахстан||20px}} [[ФК Мактаарал|Мактаарал (Атакент)]]|12 (0) |2023—| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]]|8 (0) }} | абнаўленне дадзеных аб клубе = 6 лютага 2024 }} '''Павел Чыкіда''' (нар. {{ДН|21|6|1995}}) — беларускі [[футбол|футбаліст]], [[абаронца (футбол)|абаронца]] мазырскай «[[ФК Славія Мазыр|Славіі]]». == Клубная кар’ера == У 2012 годзе выступаў за дубль жодзінскага «[[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ]]», а на наступны сезон перайшоў у клуб Першай лігі «[[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]]». У 2014 годзе стаў трывала выхадзіць на поле ў складзе смалявіцкай каманды. У жніўні 2015 года на правах арэнды далучыўся да «[[ФК Крумкачы Мінск|Крумкачоў]]»<ref>{{cite web |date = |url = https://by.tribuna.com/football/1031953737.html |title = «Крумкачы» арендовали Чикиду |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru |url-status = dead |archive-date = 17 сакавіка 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200317100702/https://by.tribuna.com/football/1031953737.html }}</ref>, замацаваўся ў аснове сталічнага клуба ў якасці абаронцы (да таго выступаў у паўабароне) і дапамог яму выйсці ў Вышэйшую лігу. Па заканчэнні сезона 2015 вярнуўся ў «Смалявічы-СТІ» і праз два гады са смалявіцкай камандай таксама прабіўся ў элітны дывізіён. У снежні 2017 года падоўжыў кантракт з клубам<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1058763709.html |title = Чикида, Василенок, Горбачик, Степанов и Гомелько продлили контракты со «Смолевичи-СТИ» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>, які ў сезоне 2018 змяніў назву на «Смалявічы». У пачатку сезона 2018 звычайна выхадзіў на замену, а з лета стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе. Са студзеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «[[ФК Прамень Мінск|Промні]]» і ў сакавіку падпісаў з ім кантракт<ref>{{cite web|date = 2019-03-07|url = https://football.by/news/124099 |title = Чикида стал игроком "Луча" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. Неўзабаве «Прамень» пераехаў у [[Магілёў]] і аб’яднаўся з мясцовым «[[ФК Дняпро Магілёў|Дняпром]]», і абаронца стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро». Гуляў пераважна ў стартавым складзе. У жніўні 2019 года атрымаў траўму, з-за якой выбыў да канца сезона. У лютым 2020 года стаў іграком «[[ФК Гомель|Гомеля]]»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1083503622.html |title = Чикида стал игроком «Гомеля» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>. Замацаваўся ў стартавым складзе каманды і дапамог ёй па выніках сезона 2020 вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У лютым 2021 года падоўжыў кантракт з «Гомелем»<ref>{{cite web|date = 2021-02-02|url = https://football.by/news/148215 |title = "Гомель" продлил контракт с Чикидой |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. У сезоне 2021 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У студзені 2022 года пакінуў гомельскі клуб<ref>{{cite web|date = 2022-01-11|url = https://football.by/news/160136 |title = Чикида расстался с "Гомелем" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>, пасля чаго праходзіў прагляд у «[[ФК Віцебск|Віцебску]]» і казахстанскім «[[ФК Аксу|Аксу]]», а ў лютым 2022 года папоўніў склад дэбютанта казахстанскай Прэм’ер-лігі «[[ФК Мактаарал|Мактаарала]]»<ref>{{cite web|date = 2022-02-15|url = https://football.by/news/161311 |title = Чикида сменил "Гомель" на казахстанский "Мактаарал" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. Пакінуў «Мактаарал» па заканчэнні сезона 2022. Са студзеня 2023 года трэніраваўся з бабруйскай «[[ФК Белшына|Белшынай]]»<ref>{{cite web|date = 2023-01-29|url = https://football.by/news/171596 |title = Чикида тренируется с "Белшиной" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>, аднак не трапіў у заяўку клуба не сезон і ў першай палове 2023 года заставаўся без каманды. У ліпені 2023 года стаў іграком мазырскай «[[ФК Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{cite web|date = 2023-07-19|url = https://football.by/news/176822 |title = Чикида, находившийся без клуба с 2022 года, продолжит карьеру в "Славии" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. У лістападзе 2023 года кантракт са «Славіяй» быў разарваны<ref>{{cite web|date = 2023-11-28|url = https://metaratings.by/news/slaviya-rastorgla-kontrakty-s-tremya-futbolistami-310077/ |title = «Славия» расторгла контракты с тремя футболистами |website = metaratings.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|date = 2023-11-29|url = https://betnews.by/istochnik-so-slaviej-rasstalis-srazu-chetyre-igroka/ |title = ИСТОЧНИК: СО “СЛАВИЕЙ” РАССТАЛИСЬ СРАЗУ ЧЕТЫРЕ ФУТБОЛИСТА |website = betnews.by|access-date = 2024-02-09|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 года афіцыйна быў дапушчаны да прафесійнай дзейнасці спартсмена ў Беларусі камісіяй пры Генпракуратуры<ref>{{cite web|date = 2024-01-26|url = https://sputnik.by/20240126/semerym-beglym-atletam-razreshili-zanimatsya-profdeyatelnostyu-v-belarusi-1083110356.html |title = Семерым "беглым" атлетам разрешили заниматься профдеятельностью в Беларуси |website = sputnik.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>, пасля чаго зноў стаў трэніравацца з мазыранамі і ў лютым падпісаў новы кантракт з клубам<ref>{{cite web|date = 2024-02-06|url = https://football.by/news/183672 |title = Джигеро и Чикида подписали контракты со "Славией" |website = football.by|access-date = 2024-02-06|language = ru}}</ref>. == Міжнародная кар’ера == У 2016 годзе прыцягваўся да [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевай зборнай Беларусі]]<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1040420276.html |title = Байдук не сыграет за молодежку, Чикида и Шибун пополнили состав |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>, аднак так і не згуляў за яе. == Статыстыка выступленняў == {| cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:95%" |- bgcolor="#E4E4E4" !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=70 |Сезон !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=10 |Дывізіён !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=100 |Клуб !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Краіна !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Матчы !style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width=20 |Галы |- align="center" | 2012 || дубль || [[ФК Тарпеда-БелАЗ|Тарпеда-БелАЗ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || || |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013|2013]] || Д2 || [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 9 || 0 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014|2014]] || Д2 || [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 27 || 0 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015|2015]] (1) || Д2 || [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 14 || 1 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015|2015]] (2) || Д2 || [[ФК Крумкачы Мінск|Крумкачы]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 15 || 0 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016|2016]] || Д2 || [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 24 || 1 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017|2017]] || Д2 || [[ФК Смалявічы-СТІ|Смалявічы-СТІ]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 28 || 1 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018|2018]] || Д1 || [[ФК Смалявічы|Смалявічы]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 23 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019|2019]] || Д1 || [[ФК Дняпро Магілёў|Дняпро]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 16 || 0 |- align="center" | [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020|2020]] || Д2 || [[ФК Гомель|Гомель]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 23 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021|2021]] || Д1 || [[ФК Гомель|Гомель]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 28 || 0 |- align="center" | [[Казахстанская Прэм’ер-ліга 2022|2022]] || Д1 || [[ФК Мактаарал|Мактаарал]] || {{Сцяг|Казахстан}} || 12 || 0 |- align="center" | [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023|2023]] (2) || Д1 || [[ФК Славія Мазыр|Славія]] || {{Сцяг|Беларусь}} || 8 || 0 |- align="center" |} == Грамадзянская пазіцыя == Пасля жорсткага разгону [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|акцый пратэстаў]], выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на [[Прэзідэнцкія выбары 2020 года ў Беларусі|прэзідэнцкіх выбарах 2020 года]], збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі<ref>{{cite web|date = 2020-09-12|url = https://nashaniva.by/?c=ar&i=258896 |title = 93 беларускія футбалісты выступілі з асуджэннем гвалту ВІДЭА |publisher = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|access-date = 2024-02-06|language = be}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Склад ФК Славія Мазыр}} {{DEFAULTSORT:Чыкіда Павел Іванавіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Мактаарал]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр]] 9xlnmcxj95s6pxacu5qsnobj8kko697 Одаці 0 561903 5164272 4679288 2026-07-10T18:29:45Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164272 wikitext text/x-wiki [[Файл:Odachi-Masayoshi-at-Yahiko-Shrine.png|thumb|400px|Нарыміцу Одаці, выкаваны кавалём Сані Масаёсі, датаваны 1843 годам. Даўжыня клінка складае 224 сантыметры.]] {{nihongo|'''Одаці'''|大太刀||«вялікі меч»}} — адзін з тыпаў доўгіх [[Японія|японскіх]] [[меч|мячоў]]. Тэрмін {{nihongo|''[[нодаці]]''|野太刀||«палявы меч»}} азначае іншы тып мяча, але часта памылкова выкарыстоўваецца замест ''одаці''. Каб звацца ''одаці'', меч павінен быў мець даўжыню клінка не менш 3 [[сяку]] (90,9 см), аднак, як і ў выпадку шматлікіх іншых японскіх тэрмінаў, якія адносяцца да мячоў, дакладнага вызначэння даўжыні ''одаці'' няма. Звычайна ''одаці'' — гэта мячы з клінкамі 130—180 см з дзяржальнам больш за 50 см. == Прызначэнне == [[Файл:Samurai wearing a nodachi (field sword).png|міні|Одаці]] Прызначэнне ''одаці'' можна разбіць на наступныя віды: * Дар храму. Некаторыя ''одаці'' ўвязваліся вернікамі з перамогай у вайне, іншыя змяшчаліся ў скарбніцы як легендарныя мячы. * Зброя. Даследаванні старых тэкстаў паказваюць, што ''одаці'' ўжываліся ў бітвах у якасці зброі [[пяхота|пехацінцаў]]. * Сімвал арміі. Некаторыя''одаці'' былі занадта доўгія, каб іх можна было выкарыстоўваць. Аднак ёсць сведчанні, што іх ужывалі ў якасці сімвала войска, падобна да [[вайсковы сцяг|вайсковага сцяга]] альбо [[Дзіда|дзіды]]. (Гэтае меркаванне патрабуе дадатковых даследаванняў.) * Цырыманіяльнае прызначэнне. * Дэманстрацыя ўмення каваля. == Выкананне == ''Одаці'' вельмі складана вырабіць. Каб зрабіць добры ''одаці'', трэба: * Больш [[сталь|сталі]] і часу, чым на звычайны меч. Акрамя таго, вельмі важна каваць сталь хутка, што патрабуе добрага ўмення ад малатабойцы. * Праца ў артэлі. Кожны ў артэлі павінен быць сапраўдным майстрам сваёй справы. * Найвышэйшае майстэрства ў тэрмаапрацоўцы. * Адмысловае абсталяванне. Напрыклад, ёмістасць для загартоўкі павінна быць большай, чым для звычайнага мяча. * Іншы спосаб паліравання. ''Одаці'' пры паліроўцы замацоўваецца нерухома, у той час як звычайны меч рухаецца па-над тачыльным каменем. == Ужыванне == ''Одаці'', якія выкарыстоўваліся як [[зброя]], былі занадта вялікія для [[самурай|самураяў]], каб насіць іх як звычайныя мячы. Існавалі два спосабы нашэння: * За спінай. Гэта было непрактычна, таму што было немагчыма даволі хутка выхапіць меч. * Іншы метад быў прасцейшы — нашэнне мяча ў руцэ. У [[Перыяд Мурамаці|эпоху Мурамаці]] было прынята, каб за самураем ішоў збраяносец, які ў патрэбны момант дапамагаў выцягнуць ''одаці'' з похваў. Стылі фехтавання з ''одаці'' звярталі большую ўвагу на сыходныя рэжучыя ўдары і трывалы хват зброі. ''Одаці'' цалкам выйшлі з ужытку як зброя пасля [[вайна Асака-Нацуно-Дзін|вайны Асака-Нацуно-Дзін]] 1615 года (бітва між [[Такугава Іэясу]] і [[Таётомі Хідэёры]] — сынам [[Таётомі Хідэёсі]]). == Прычыны страты папулярнасці == * Пасля 1615 года бітвы спыніліся. * Улада [[Бакуфу]] выдала закон, згодна з якім забаранялася мець меч, большы за вызначаную даўжыню. Пасля таго, як закон набыў моц, шматлікія ''одаці'' былі абрэзаныя, каб адпавядаць устаноўленым нормам. Гэта адна з прычын таго, што ''одаці'' такія рэдкія. ''Одаці'' больш не ўжываліся па прамым прызначэнні, але ўсё яшчэ былі каштоўным дарам у перыяд ''Сінто'' («новых мячоў»). Гэта стала іх галоўным прызначэннем. Па прычыне таго, што іх выраб патрабуе самага высокага майстэрства, было прызнана, што павага, якую выклікае іх з’яўленне, адпавядае малітве багам. == Спасылкі == * [http://japantrip.tripod.com/nodachi/odachi_gallery.html Фотаздымкі некаторых клінкоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170717032146/http://japantrip.tripod.com/nodachi/odachi_gallery.html |date=17 ліпеня 2017 }} * [http://imau.ictta.ru/muso.shtml Міжнародны Саюз Баявых Мастацтваў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180602085853/http://imau.ictta.ru/muso.shtml |date=2 чэрвеня 2018 }} === Гл. таксама === * [[Дайсё]] {{Японскія мячы}} [[Катэгорыя:Мячы (зброя)]] b9d8ypdqd0sm18kcd44bm80s8qy5l3q 1936 год у гісторыі літаратуры 0 564015 5164316 4286561 2026-07-10T22:01:10Z Bk1949 50943 5164316 wikitext text/x-wiki {{Гады ў гісторыі літаратуры|1936}} '''[[1936]]''' год быў адзначаны шэрагам [[Літаратура|літаратурных]] падзей. == Падзеі == == Кнігі == {{Асноўная катэгорыя|Кнігі 1936 года}} * «На этапах»: вершы / [[Максім Танк]]. — Вільня : выданне В. Труцькі. — 127 с. == Прэміі == * [[Нобелеўская прэмія па літаратуры]] — [[Юджын Гладстан О’Ніл]]. == Нарадзіліся == * [[14 студзеня]] — [[Алесь Дзятлаў]], беларускі [[пісьменнік]] (пам. [[2022]]) * [[3 чэрвеня]] — [[Антон Іванавіч Гурскі|Антон Гурскі]], беларускі [[фалькларыст]] (пам. [[2016]]) * [[15 чэрвеня]] — [[Мікола Гіль]], беларускі [[пісьменнік]], [[журналіст]], [[перакладчык]] (пам. [[2022]]) * [[28 жніўня]] — [[Генадзь Бураўкін]], беларускі [[паэт]], дзяржаўны дзеяч (пам. [[2014]]) == Памерлі == {{Зноскі}} {{Храналагічны пералік}} ==Спасылкі== {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:1936 год у літаратуры| ]] [[Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў]] okxc23fgrcjf010r99hx4miwvo2exwi Шаблон:Падзеі 11 ліпеня 10 564321 5164407 5135411 2026-07-11T06:31:51Z JerzyKundrat 174 5164407 wikitext text/x-wiki '''[[11 ліпеня]]''' : {{Сцяг ААН}} Сусветны дзень народанасельніцтва Зямлі : {{Сцяг Манголіі}} [[Манголія]]: Нацыянальнае свята «Наадам» * [[1496]]: [[Гродна]] атрымала поўнае [[магдэбургскае права]]. * [[1613]]: Каранацыя [[Міхаіл Фёдаравіч (цар і вялікі князь усяе Русі)|Міхаіла Фёдаравіча]], першага цара маскоўскага з дынастыі [[Дынастыя Раманавых|Раманавых]]. * [[1660]]: Войска [[Міхал Казімір Пац|Міхаіла Казіміра Паца]] прыступам вызваліла [[Вільнюс|Вільню]] ад маскоўскага войска. * [[1705]]: У [[Полацкі Сафійскі сабор|Сафійскім саборы]] ў [[Полацк]]у расійскі цар [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр І]] [[забойства манахаў-базыльян у Полацку (1705)|учыніў расправу]] над святарамі-[[Уніяцтва|ўніятамі]], якія належалі да ордэна [[Базыльяне|базыльян]]. * [[1709]]: Рэшткі шведскіх войск пасля [[Палтаўская бітва|Палтаўскай бітвы]] капітуліравалі ў Перавалачным перад маскоўскім войскам Аляксандра Меньшыкава. * [[1810]]: [[Аўстралія|Аўстралійскія]] кітабоі адкрылі востраў [[Макуоры]]. * [[1918]]: [[Літоўская Тарыба]] абвясціла Літву [[канстытуцыйная манархія|канстытуцыйнай манархіяй]]. * [[1918]]: У [[Масква|Маскве]] адкрыты [[Беларускі народны ўніверсітэт]]. * [[1920]]: Армія [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] ([[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|РСЧА]]) заняла [[Мінск]] пасля адступлення польскай арміі. * [[1995]]: Выхад першага нумара газеты «[[Народная Воля (газета)|Народная воля]]». * [[2007]]: [[Ватыкан]] выступіў з заявай, у якой Рымскі прастол названы адзіным нашчадкам першапачатковай царквы, заснаванай [[Ісус Хрыстос|Ісусам Хрыстом]]. <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|711]] </noinclude> qjqe1s4t9uknvbputrs54zabovawp4h 5164416 5164407 2026-07-11T06:56:24Z JerzyKundrat 174 5164416 wikitext text/x-wiki '''[[11 ліпеня]]''' : {{Сцяг ААН}} Сусветны дзень народанасельніцтва Зямлі : {{Сцяг Манголіі}} [[Манголія]]: Нацыянальнае свята «Наадам» * [[1496]]: [[Гродна]] атрымала поўнае [[магдэбургскае права]]. * [[1613]]: Каранацыя [[Міхаіл Фёдаравіч (цар і вялікі князь усяе Русі)|Міхаіла Фёдаравіча]], першага цара маскоўскага з дынастыі [[Дынастыя Раманавых|Раманавых]]. * [[1660]]: Войска [[Міхал Казімір Пац|Міхаіла Казіміра Паца]] прыступам вызваліла [[Вільнюс|Вільню]] ад маскоўскага войска. * [[1705]]: У [[Полацкі Сафійскі сабор|Сафійскім саборы]] ў [[Полацк]]у расійскі цар [[Пётр I (імператар расійскі)|Пётр І]] [[забойства манахаў-базыльян у Полацку (1705)|учыніў расправу]] над святарамі-[[Уніяцтва|ўніятамі]] з ордэна [[Базыльяне|базыльян]]. * [[1709]]: Рэшткі шведскіх войск пасля [[Палтаўская бітва|Палтаўскай бітвы]] капітуліравалі ў Перавалачным перад маскоўскім войскам Аляксандра Меньшыкава. * [[1810]]: [[Аўстралія|Аўстралійскія]] кітабоі адкрылі востраў [[Макуоры]]. * [[1918]]: [[Літоўская Тарыба]] абвясціла Літву [[канстытуцыйная манархія|канстытуцыйнай манархіяй]]. * [[1918]]: У [[Масква|Маскве]] адкрыты [[Беларускі народны ўніверсітэт]]. * [[1920]]: Армія [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]] ([[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|РСЧА]]) заняла [[Мінск]] пасля адступлення польскай арміі. * [[1995]]: Выхад першага нумара газеты «[[Народная Воля (газета)|Народная воля]]». * [[2007]]: [[Ватыкан]] выступіў з заявай, у якой Рымскі прастол названы адзіным нашчадкам першапачатковай царквы, заснаванай [[Ісус Хрыстос|Ісусам Хрыстом]]. <noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Падзеі паводле дат|711]] </noinclude> kb79fe2lr83t4fm5w65kqejntu6ds67 Малпавы працэс 0 566153 5164249 5162130 2026-07-10T16:20:33Z DBatura 73587 5164249 wikitext text/x-wiki {{універсальная картка}} [[Файл:John_t_scopes.jpg|справа|міні|Джон Скоўпс у 1925 годзе]] Справа '''Штат Тэнэсі супраць Джона Томаса Скоўпса''', больш вядомая як '''Малпавы працэс''' ({{Lang-en|monkey trial}}) — судовы працэс, які праходзіў у 1925—1926 гадах у крымінальным судзе штата [[Тэнесі|Тэнэсі]] ў горадзе [[Дэйтан (Тэнеси)|Дэйтан]] над школьным настаўнікам з таго ж горада [[Джон Томас Скоўпс|Джонам Скоўпсам]] (1900—1970), які быў абвінавачаны ў парушэнні [[Крэацыянізм|антыдарвінісцкага]] «[[Акт Батлера|акта Батлера]]». Незадоўга да гэтага ў штаце Тэнэсі з падачы фермера і хрысціянскага фундаменталіста [[Джон Вашынгтон Батлер|Джона Батлера]] быў прыняты [[акт Батлера]] — закон, які забараняў выкладаць у любой фінансаванай штатам Тэнэсі адукацыйнай установе «любую тэорыю, якая аспрэчвае гісторыю Боскага Стварэння чалавека, якой нас вучыць [[Біблія]], і вучыць замест гэтага аб тым, што чалавек паходзіць ад жывёл ніжэйшага парадку». Вінаватага чакаў штраф ад 100 да 500 [[Долар ЗША|долараў]]. Працэс таксама выявіў раскол у асяроддзі амерыканскіх хрысціян паміж фундаменталістамі, якія дамагаліся літаральнага чытання кожнага сказа Бібліі, і мадэрністаў, якія лічаць, што навука сумяшчальная з рэлігіяй у [[Тэістычны эвалюцыянізм|тэістычным эвалюцыянізме]]. == Працэс == Бок абароны спрабаваў паставіць пад сумнеў законнасць акта Батлера і дамагчыся яго адмены ў судовым парадку. [[Амерыканскі саюз абароны грамадзянскіх свабодаў]] абвясціў, што прадаставіць юрыдычную абарону ўсім, каго будуць пераследваць па гэтаму закону. Скоўпса прадстаўляла група юрыстаў на чале са знакамітым адвакатам [[Клэренс Дэраў|Клэренсам Дэраў]], які за год да гэтага абараняў забойцаў [[Леапольд і Лёб|Леапольда і Лёба]]. У каманду абароны спрабавалі прыцягнуць нават [[Герберт Уэлс|Герберта Уэлса]], але той адхіліў запрашэнне, паколькі быў дрэнна знаёмы з судаводствам нават у Брытаніі, не кажучы ўжо пра ЗША. На баку абвінавачвання выступаў [[юрыст]] і [[палітык]], трохразовы кандыдат у [[прэзідэнт]]ы [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] [[Уільям Джэнінгс Браян]], які быў вядомы як натхняльнік акта Батлера і іншых антыэвалюцыйных законаў. На працягу суда Браян дэманстраваў беднасць сваіх ведаў у біялогіі, гісторыі і тэалогіі, а прамова аднаго з адвакатаў абароны Дадлі Філда Мэлоун была прызнана кульмінацыйным момантам працэсу, аднак Скоўпс ўсё ж быў прызнаны вінаватым 21 ліпеня і асуджаны выплаціць 100 даляраў. Адвакаты Скоўпса падалі апеляцыю. Вярхоўны суд штата Тэнэсі не прызнаў рацыі Скоўпса, аднак адмяніў прысуд па тэхнічных падставах: прысяжныя не вызначылі памер штрафу, а сам суддзя не мог выносіць штраф звыш 50 долараў, у той час як акт Батлера патрабаваў штрафу не менш за 100 долараў. == У поп-культуры == Падзеі гэтага знакамітага працэсу паслужылі асновай для а вялікай колькасці жартаў у розных выданнях. Таксама * П’еса «[[Пажнеш буру (п'еса)|Пажнеш буру]]» (1955), ** Два аднайменных галівудскіх фільма ([[Пажнеш буру (фільм, 1960|1960]], [[Пажнеш буру (фільм, 1999)|1999]] гг.), * Фільм «Здагадка» (2010), * Эпізод «[[The Monkey Suit]]» (17.21) мультсерыяла «[[Сімпсаны]]» * Мае адсылку ў эпізодзе «[[A Clockwork Origin]]» (06.09) мультсерыяла «[[Футурама]]», == Гл. таксама == * [[Акт Батлера]] * [[Справа Шрайбер]] * [[The Monkey Suit]] * [[Крытыка эвалюцыянізма]] * [[Доказы эвалюцыі]] == Спасылкі == * [http://www.antropogenez.ru/article/1098/ «Обезъяний процесс»: хроника событий] * [https://web.archive.org/web/20080412042033/http://www.znanie-sila.ru/online/issue_3485.html Долгий «обезьяний процесс»] * [http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/scopes/scopes.htm Scopes Trial Home Page at University of Missouri, Kansas City] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150209210437/http://law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/scopes/scopes.htm |date=9 лютага 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20061118195330/http://www.positiveatheism.org/hist/menck04.htm Mencken’s on the columns Scopes Trial] * [https://web.archive.org/web/20130412234448/http://www.newyorker.com/archive/content/articles/051205fr_archive01 Marquis james ' s 1925 New Yorker Report on the Scopes Trial] * [http://personal.uncc.edu/jmarks/Darrow.html Transcript of Bryan’s cross-examination] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060216234727/http://personal.uncc.edu/jmarks/Darrow.html |date=16 лютага 2006 }} * [http://www.csudh.edu/oliver/smt310-handouts/wjb-last/wjb-last.htm Text of the Closing Statement of William Bryan Jennings at the trial of John Scopes, Dayton, Tennessee, 1925] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170713142608/http://www.csudh.edu/oliver/smt310-handouts/wjb-last/wjb-last.htm |date=13 ліпеня 2017 }} {{Крэацыянізм}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Амерыканскі саюз абароны грамадзянскіх свабодаў]] [[Катэгорыя:Судовыя працэсы ў ЗША]] [[Катэгорыя:Крэацыянізм]] [[Катэгорыя:Рэлігія і адукацыя]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў ЗША]] [[Катэгорыя:Рэлігія і права]] [[Катэгорыя:Гісторыя эвалюцыйнага вучэння]] [[Катэгорыя:Адукацыя ў Тэнесі]] nv1xaukb8eeaw9wvvja6qoq0w9zwlso Параграф 175 0 569951 5164500 5111630 2026-07-11T11:28:12Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164500 wikitext text/x-wiki [[Файл:§175 chart of convictions.png|thumb|400px|Дынаміка прысудаў па § 175 у 1900—1990 гады.]] {{іншае значэнне|Магчыма, вы шукалі артыкул пра [[Параграф 175 (фільм)|фільм «Параграф 175»]].}} '''Параграф 175''' — антыгомасексуальнае палажэнне {{нп5|Крымінальны кодэкс Германіі|крымінальнага кодэкса Германіі|de|Strafgesetzbuch (Deutschland)}}, што дзейнічала з [[1871]] па [[1968]] год. Параграф існаваў у крымінальным заканадаўстве Германіі з [[15 мая]] 1871 года, калі быў уведзены адзіны крымінальны кодэкс [[Германская імперыя|Германскай імперыі]], па [[11 чэрвеня]] [[1994]] года, калі параграф 175 быў цалкам выкраслены з крымінальнага кодэкса паводле рашэння [[Бундэстаг]]а. Паводле гэтага параграфа пераследаваліся дзеянні сексуальнага характару паміж асобамі мужчынскага полу, а ў ранейшых версіях — таксама і [[Заафілія|сексуальныя кантакты з жывёламі]]. У [[Трэці рэйх|гітлераўскай Германіі]] параграф 175 быў значна больш жорсткі, а пераслед гомасексуальных мужчын [[Гомасексуальнасць у Трэцім рэйху|прыняў сістэматычны характар]]. Усяго ў Трэцім рэйху па абвінавачанні ў «ненатуральнай распусце» паміж мужчынамі былі асуджаны каля 50 тысяч чалавек. Параграф 175 у яго ўзмоцненай нацысцкай рэдакцыі працягваў дзейнічаць і пасля вайны ў [[Федэратыўная Рэспубліка Германіі (1949—1990)|ФРГ]]. Толькі з 1953 па 1965 год у эпоху канцлера [[Конрад Адэнаўэр|Адэнаўэра]] па параграфе 175 у ФРГ былі заведзены каля 100 тысяч крымінальных спраў, і ў палове выпадкаў выносіліся абвінаваўчыя прысуды. У [[Германская Дэмакратычная Рэспубліка|ГДР]] тэкст параграфа быў вернуты да яго данацысцкай версіі, аднак і тут ён працягваў дзейнічаць да ўвядзення ў 1968 годзе новага крымінальнага кодэкса ГДР. Пасля лібералізацыі антыгомасексуальнага заканадаўства ў ГДР і ФРГ пад канец 1960-х — пачатку 1970-х гадоў поўнае скасаванне крымінальнага пераследу добраахвотных аднаполых сексуальных кантактаў паміж мужчынамі і раўнаванне [[Узрост сексуальнай згоды|ўзросту згоды]] для гомасексуальных і гетэрасексуальных кантактаў у аб’яднанай Германіі адбыліся толькі ў 1994 годзе. == Перадгісторыя == {{Main|Пераслед гомасексуальнасці ў германскіх дзяржавах}} [[Файл:Burning of Sodomites.jpg|thumb|Спаленне [[Садамія|садамітаў]] перад сценамі [[Цюрых]]а, 1482 год.]] У другой палове XIII стагоддзя сексуальныя кантакты паміж мужчынамі, як і шмат іншых «[[Садамія|садомскіх грахоў]]», у Еўропе пад уплывам хрысціянскай маралі былі ўведзены ў ранг цяжкіх злачынстваў, якія караліся аж да [[Смяротнае пакаранне|смяротнага пакарання]]. У XVI—XVII стагоддзях адбыўся падзел паміж двума відамі садаміі. [[Заафілія|Скаталожніцтва]] па-ранейшаму лічылася цяжкім злачынствам, якое каралася спаленнем жыўцом. Аднаполыя сексуальныя кантакты сталі лічыцца менш сур’ёзным злачынствам, за якое належала пакаранне смерцю мячом{{sfn|Schäfer|2006|с=23}}. На мяжы XVIII—XIX стагоддзяў адбылося змякчэнне сярэднявечнага заканадаўства{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=98}}. У 1791 годзе ў Францыі быў прыняты {{нп5|Крымінальны кодэкс Францыі 1791 года|новы крымінальны кодэкс|fr|Code pénal de 1791}}, заснаваны на [[Дэкларацыя правоў чалавека і грамадзяніна|правах чалавека і грамадзяніна]], які касаваў кары за злачынствы супраць [[Маральнасць|маральнасці]]{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=274}}. Пазней гэта яшчэ раз было пацверджана і [[Крымінальны кодэкс Францыі 1810 года|крымінальным кодэксам Напалеона 1810 года]]{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=275}}, які разглядаў у якасці «злачынстваў супраць маралі» ({{lang-fr|attentat aux mœurs}}) толькі тыя сексуальныя дзеянні, якія былі злучаны з парушэннем правоў трэціх асоб, што прывяло да поўнага легалізавання добраахвотных сексуальных адносін паміж мужчынамі{{sfn|Stümke|1989|с=12}}. Каральнымі заставаліся толькі гвалтоўныя сексуальныя дзеянні і сексуальныя дзеянні, здзейсненыя ў грамадскім месцы ці з асобай, што не дасягнула 15 гадоў (артыкулы 330—332){{sfn|BVerfGE 6|с=391}}{{sfn|Schäfer|2006|с=24}}. Ліберальнае французскае заканадаўства зрабіла ўплыў на многія паўднёвыя і заходнія нямецкія дзяржавы{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=275}}. Так, прыкладам, [[каралеўства Баварыя]], узяўшы за ўзор Напалеонаўскія кодэксы, у сваім крымінальным кодэксе 1813 года скасавала ўсе {{нп5|Злачынства без пацярпелага|злачынствы без пацярпелых|ru|Преступление без потерпевшего}}, стаўшы першай нямецкай дзяржавай, што дэкрыміналізавала гомасексуальныя кантакты паміж мужчынамі{{sfn|Herrn|1999|с=12}}{{sfn|Stümke|1989|с=7}}{{sfn|BVerfGE 6|с=391}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=98, 275}}. У наступныя гады гэты прыклад перанялі і некаторыя іншыя германскія дзяржавы, што або зусім скасавалі кары за аднаполыя кантакты паміж мужчынамі, або значна зменшылі тэрміны кары{{sfn|Stümke|1989|с=11}}. У адрозненне ад многіх іншых нямецкіх дзяржаў, [[Каралеўства Прусія|Прусія]] ніколі не дэкрыміналізавала гомасексуальныя адносіны паміж мужчынамі{{sfn|Stümke|1989|с=21}}. У красавіку 1851 года ўступіў у дзеянне новы [[крымінальны кодэкс прускіх дзяржаў]], § 143 якога таксама прадугледжваў крымінальную кару за «ненатуральную распусту паміж мужчынамі»{{sfn|Stümke|1989|с=21}}{{sfn|BVerfGE 6|с=392}}. Пасля ўтварэння ў 1866 годзе [[Паўночнагерманскі саюз|Паўночнагерманскага саюза]] для яго быў створаны новы адзіны крымінальны кодэкс, які ў значнай меры арыентаваўся на прускі крымінальны кодэкс 1851 года, і § 143 прускага УК («ненатуральная распуста») быў практычна даслоўна пераняты КК Паўночнагерманскага саюза, атрымаўшы ў ім іншы нумар — § 152{{sfn|Schäfer|2006|с=28}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=98}}{{sfn|Stümke|1989|с=20}}{{sfn|BVerfGE 6|с=392}}. У 1870 годзе крымінальны кодэкс Паўночнагерманскага саюза набыў моц, аднак параграф пра «ненатуральную распусту» атрымаў у ім іншы нумар — § 175. Адтуль 15 мая 1871 года гэты параграф без змены і з тым жа самым нумарам перайшоў у крымінальны кодэкс Германскай імперыі{{sfn|Schäfer|2006|с=28}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=98}}. == Увядзенне адзінага імперскага крымінальнага кодэкса == === Пашырэнне § 175 на ўсю Кайзераўскую Германію === У 1871 годзе адбылося [[Аб’яднанне Германіі (1871)|аб’яднанне германскіх дзяржаў]] у [[Германская імперыя|адну імперыю]] вакол [[Каралеўства Прусія|Прускага каралеўства]], і з 1 студзеня 1872 года новы крымінальны кодэкс набыў моц у якасці асноўнага крымінальнага кодэкса на тэрыторыі ўсёй імперыі. Такім чынам, § 175 КК Германскай імперыі сваімі каранямі ідзе ў прускі крымінальны кодэкс 1851 года і з’яўляецца ў крымінальнай сістэме аб’яднанай Германіі праз КК [[Паўночнагерманскі саюз|Паўночнагерманскага саюза]]{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=26}}. {| border="0" align="right" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:WhiteSmoke; margin: 10px 0 15px 30px; float:right; text-align:center; font-size:80%;" |+'''''Крымінальныя справы па § 175'' {{nobr|(1882—1932)}}'''{{sfn|Stümke|1989|с=26, 90}} |- ! width="45"|Гады ! width="45"|Усяго спраў* ! width="45"|З іх асуджаны |- |1882||390||329 |- |1883||341||269 |- |1884||436||345 |- |1885||480||391 |- |1886||438||373 |- |1887||489||418 |- |1888||441||353 |- |1889||451||367 |- |1890||496||412 |- |1891||542||446 |- |1892||567||459 |- |1893||629||524 |- |1894||669||532 |- |1895||605||484 |- |1896||672||536 |- |1897||679||563 |- |1898||645||533 |- |1899||639||491 |- |1900||655||535 |- |1901||750||621 |- |1902|| 364/393||613 |- |1903|| 332/389||600 |- |1904|| 348/376||570 |- |1905|| 379/381||605 |- |1906|| 351/382||623 |- |1907|| 404/367||612 |- |1908|| 282/399||658 |- |1909|| 510/331||677 |- |1910|| 560/331||732 |- |1911|| 526/342||708 |- |1912|| 603/322||761 |- |1913|| 512/341||698 |- |1914|| 490/263||631 |- |1915|| 233/120||294 |- |1916|| 278/120||318 |- |1917|| 131/70||166 |- |1918|| 157/3||118 |- |1919|| 110/10||89 |- |1920|| 237/39||197 |- |1921|| 485/86||425 |- |1922|| 588/7||499 |- |1923|| 503/31||445 |- |1924|| 850/12||696 |- |1925||1225/111||1107 |- |1926||1126/135||1040 |- |1927|| 911/118||848 |- |1928|| 731/202||804 |- |1929|| 786/223||837 |- |1930|| 723/221||804 |- |1931|| 618/139||665 |- |1932|| 721/204||801 |- | colspan="3" width="180" style="text-align:center;" |* Першая лічба — справы пра «ненатуральную распусту» паміж мужчынамі, другая — паміж чалавекам і жывёлай. |} Варта адзначыць, што пад «ненатуральнай распустай» разумеліся не любыя «распусныя дзеянні» паміж мужчынамі, але толькі такія сексуальныя кантакты, пры якіх палавы орган аднаго мужчыны пранікаў усярэдзіну цела іншага (то бок толькі такія кантакты, якія ў нямецкай мове можна было апісаць паняццем ''beischlafliche Handlung''). Такім чынам, розныя формы непранікальнай [[Мастурбацыя|мастурбацыі]] не траплялі пад параграф 175{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=26}}{{sfn|Stümke|1989|с=23}}{{sfn|BVerfGE 6|с=392-393}}. Тым часам суддзі і юрысты таго часу вялі роспачныя спрэчкі пра тое, што падыходзіла пад вызначэнне ''beischlaflich'', а што не. Часам на судах даводзілася глыбока ўдавацца ў дэталі і высвятляць, ці былі аголены палавыя органы і ці пранікала [[сперма]] аднаго партнёра ў цела іншага{{sfn|Stümke|1989|с=23}}{{sfn|BVerfGE 6|с=392-393}}. Прымяненне § 175 было вельмі цяжкім для суддзяў, бо падсудныя заўсёды маглі дамовіцца і адмаўляць наяўнасць палавога акта, без чаго засудзіць іх было складана. Судовым урачам вельмі рэдка ўдавалася знаходзіць на целе падсудных сляды палавога кантакту{{sfn|Stümke|1989|с=23-24}}. Лік асуджаных за «ненатуральную распусту» до пачатку XX стагоддзя не перавышаў 500 чалавек штогод{{sfn|Stümke|1989|с=25}}. Падобная трактоўка мела значэнне і сэнс пры разглядзе тагачаснага заканадаўства, злучанага з рэгламентацыяй {{нп5|Сексуальныя злачынствы супраць непаўналетніх|сексуальных адносін дарослых і дзяцей|ru|Сексуальные преступления против несовершеннолетних}}. Так, згодна § 182 КК, тэрмінам да аднаго года турмы караўся толькі палавы акт, здзейснены мужчынам з «цнатлівай дзяўчынкай», якая не дасягнула 16 гадоў<ref>StGB, [http://lexetius.com/StGB/182 § 182], у рэдакцыі ад 01.01.1872.</ref>. Мэтай гэтага параграфа была не засцярога дзяцей ад сексуальнага замаху ў сённяшнім разуменні, а абарона «[[Цнатлівасць|дзявоцкай бязгрэшнасці]]»{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=27}}. Адносна сексуальных кантактаў дарослых жанчын з хлопчыкамі ці дзяўчынкамі, старэйшымі за 14 гадоў, у крымінальным кодэксе не ўтрымлівалася ніякіх указанняў{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=26-27}}. Сексуальныя кантакты з дзецьмі, якія не дасягнулі 14 гадоў, рэгламентаваліся § 176 КК і крымінальна пераследаваліся<ref name="lexetius-stgb176">StGB, [http://lexetius.com/StGB/176 § 176], у рэдакцыі ад 20.03.1876.</ref>. Супраць новай хвалі крымінальнага пераследу за «ненатуральную распусту» выступала [[Каралеўства Баварыя|Баварыя]], у якой такія дзеянні ўжо з 1813 года больш не былі незаконнымі. Аднак урад Рэйха «ад імя ўсяго германскага народа» адказаў адмовай, спаслаўшыся на тое, што большасць насельніцтва ацэньвае такія дзеянні як злачынныя{{sfn|Stümke|1989|с=21-22}}. Чарга гучных працэсаў у 1907—1909 гадах, злучаных са {{нп5|Справа Хардэна-Ойленбурга|справай Хардэна-Ойленбурга|de|Harden-Eulenburg-Affäre}}, значна ўзмацняе антыгомасексуальныя настроі ў грамадстве{{sfn|Herrn|1999|с=17, 19}}{{sfn|Stümke|1989|с=43}}. У 1909 годзе ствараецца адмысловая камісія па распрацоўцы новага крымінальнага кодэкса. З боку {{нп5|Імперскае ўпраўленне юстыцыі|Імперскага ўпраўлення юстыцыі|de|Reichsjustizamt}} камісіі было паказана захаваць кару «ненатуральнай распусты паміж мужчынамі» і пашырыць адпаведны параграф і на жанчын{{sfn|Herrn|1999|с=20, 23}}{{sfn|Stümke|1989|с=49-52}}{{sfn|BVerfGE 6|с=393}}. У 1913 годзе Крымінальная Камісія пры Рэйхстагу рэкамендуе далейшае ўзмацненне § 175. Праца па складанні новага крымінальнага кодэкса працягваецца аж да [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]{{sfn|Herrn|1999|с=20, 23}}{{sfn|Stümke|1989|с=49-52}}{{sfn|BVerfGE 6|с=393}}. У 1918 годзе пасля сканчэння вайны ў чарнавым варыянце новага крымінальнага кодэкса рэкамендацыі 1913 года па ўзмацненні кары захоўваюцца{{sfn|Herrn|1999|с=23}}. === Спробы рэфармавання ў Веймарскай рэспубліцы === [[Файл:Hiller tract against Paragraph 175.jpg|thumb|left|172px|«§ 175: Ганьба стагоддзя» {{нп5|Курт Хілер|Курта Хілера|ru|Хиллер, Курт}} (1922).]] З падзеннем імперыі і стварэннем [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспублікі]] былі гарантаваны свабоды слова і сходаў усіх грамадзян. Тым часам адбываецца {{нп5|Гісторыя ЛГБТ-руху ў Германіі|росквіт гомасексуальнага руху|ru|История ЛГБТ-движения в Германии}} і з’яўляецца вялікі лік арганізацый гомасексуалаў{{sfn|Stümke|1989|с=53}}. У 1922 годзе пад кіраўніцтвам міністра юстыцыі {{нп5|Густаў Радбрух|Густава Радбруха|de|Gustav Radbruch}} завяршаецца праца над чарнавым варыянтам новага крымінальнага кодэкса ({{нп5|Крымінальны кодэкс Германіі (1922)|E 1922|de|E 1922}}). У канчатковым варыянце кодэкса добраахвотныя сексуальныя кантакты паміж дарослымі мужчынамі больш не пераследуюцца (злачыннымі застаюцца прастытуцыя і прымус з выкарыстаннем залежнага становішча){{sfn|Herrn|1999|с=26}}. Гучны судовы працэс над {{нп5|Серыйны забойца|серыйным забойцам|ru|Серийный убийца}} {{нп5|Фрыц Хаарман|Фрыцам Хаарманам|de|Fritz Haarmann}} у 1924 годзе прыводзіць да ўзмацнення істэрыі, рэзкага павелічэння колькасці абвінаваўчых прысудаў па § 175 і новых дыскусій пра ўзмацненне жорсткасці заканадаўства{{sfn|Herrn|1999|с=27}}. У 1925 годзе пасля змены [[Урад|кабінета міністраў]] адбываецца чарговая змена чарнавіка, і аднаполыя сексуальныя кантакты паміж мужчынамі зноў ставяцца па-за законам{{sfn|Herrn|1999|с=28}}{{sfn|Stümke|1989|с=65}}. У прыватнасці, § 296 «Усеагульнага нямецкага крымінальнага кодэкса» прадугледжваў крымінальную адказнасць за палавыя кантакты паміж мужчынамі, стаўшы, такім чынам, спадчыннікам § 175{{sfn|Jellonnek|1990|с=44}}. Апроч таго, праект новага КК уводзіў дадатковы § 297 («Цяжкія выпадкі распусты паміж мужчынамі»), які караў за прастытуцыю, кантакты з непаўналетнімі, а таксама прымус да аднаполых сексуальных кантактаў паміж мужчынамі{{sfn|Jellonnek|1990|с=44}}. Узмацненне жорсткасці заканадаўства тлумачылася спробай абароны «здаровай моладзі» не толькі ад фізічнага спакушэння, але і ад уцягнення ў гомасексуальныя групы шляхам актыўнай прапаганды з дапамогай часопісаў і грамадскіх імпрэз{{sfn|Stümke|1989|с=66}}: {{пачатак цытаты}} Асабліва ў буйных гарадах ужо цяпер нават пад дзеяннем § 175 можна назіраць, як мужчыны, схільныя да аднаполых кантактаў, яднаюцца ў групы, якія разгортваюць актыўную прапаганду праз свае часопісы і грамадскія імпрэзы; характар іх прыхільнасцей мае на ўвазе ў сабе імкненне ўцягнуць на свой шлях моладзь, якая па прыродзе сваёй не мела аднаполых схільнасцей… {{oq|de|Gerade in den Großstädten ist schon jetzt, unter der Herrschaft des § 175, zu beobachten, daß Männer, die dem gleichgeschlechtlichen Verkehr ergeben sind, sich zusammenschließen, durch eigene Zeitschriften und gesellige Veranstalltungen eine rege Propaganda entfalten, und aus der Art der Veranlagung der Beteiligten ergibt sich von selbst das Bestreben, jüngere Personen, die nicht von Natur aus gleichgeschlechtlich veranlagt sind, in ihren Bahn hineinzuziehen...}} {{канец цытаты|крыніца=З чарнавіка крымінальнага кодэкса Германскай імперыі версіі 1925 года. Цыт паводле: Stümke{{sfn|Stümke|1989|с=66}}.}} З 1925 па 1929 гады праект новага крымінальнага кодэкса шматкроць абмяркоўваўся ў [[Рэйхстаг (Веймарская рэспубліка)|Рэйхстагу]] пры розных яго скліканнях{{sfn|Herrn|1999|с=28}}{{sfn|Stümke|1989|с=65-78}}. За яго поўнае ці частковае скасаванне выступалі прадстаўнікі [[Камуністычная партыя Германіі|КПГ]], [[Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі|СДПГ]] і [[Нямецкая дэмакратычная партыя|НДП]]{{sfn|Stümke|1989|с=81}}{{sfn|Jellonnek|1990|с=44}}. Нарэшце, 16 кастрычніка 1929 года камітэт па справах крымінальнага заканадаўства ({{lang-de|Strafrechtsausschuß}}) пры Рэйхстагу правёў галасаванне па лёсе антыгомасексуальнага заканадаўства{{sfn|Stümke|1989|с=78}}. У выніку дэбатаў 15 галасамі супраць 13 быў адхілены § 296, што крыміналізаваў добраахвотныя сексуальныя кантакты паміж дарослымі мужчынамі{{sfn|Jellonnek|1990|с=46}}{{sfn|Stümke|1989|с=81}}. Пры гэтым пераважная большасць падтрымала ўвядзенне новага § 297, які вылучаў асобна «цяжкую распусту паміж мужчынамі» з ужываннем службовага становішча ці залежнага становішча партнёра, {{нп5|Мужчынская прастытуцыя|мужчынскую гомасексуальную прастытуцыю|ru|Мужская проституция}} і спакушэнне мужчынамі, старэйшымі за 21 год, непаўналетніх асоб мужчынскага полу. Для падобных «цяжкіх выпадкаў» была прадугледжана кара ад 6 месяцаў турмы да 5 гадоў катаргі{{sfn|Jellonnek|1990|с=47}}{{sfn|Stümke|1989|с=81-82}}{{sfn|Herrn|1999|с=29}}. Другое чытанне законапраекта ў крымінальным камітэце так і не адбылося, бо рэйхстаг быў датэрмінова расфармаваны рэйхсканцлерам [[Генрых Брунінг|Брунінгам]] і 14 верасня 1930 года адбыліся [[Парламенцкія выбары ў Германіі (1930)|новыя парламенцкія выбары]], на якіх найбольшы прырост атрымала [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]], стаўшы другой па велічыні фракцыяй у парламенце{{sfn|Jellonnek|1990|с=50}}. {{нп5|Навукова-гуманітарны камітэт||de|Wissenschaftlich-humanitäres Komitee}} ахарактарызаваў галасаванні па абодвух параграфах як «адзін крок наперад і два назад»{{sfn|Jellonnek|1990|с=47}}. Гэта тлумачыцца тым, што новы крымінальны кодэкс крыміналізаваў толькі мужчынскую (гомасексуальную) прастытуцыю, але не жаночую (гетэрасексуальную). Апроч таго, незаконнымі аб’яўляліся гомасексуальныя адносіны мужчыны, старэйшага за 21 год, з непаўналетнім юнаком 16-21 гадоў, тым часам як гетэрасексуальны мужчына вольна мог мець сексуальныя кантакты з непаўналетнімі дзяўчынамі 16-21 гадоў{{sfn|Jellonnek|1990|с=47-48}}. У будучыні ж меркавалася крыміналізаваць не толькі пранікальныя палавыя кантакты, але і любыя формы гомасексуальных кантактаў{{sfn|Jellonnek|1990|с=48}}{{sfn|Stümke|1989|с=65}}. У 1930 годзе пачаліся перамовы паміж Германіяй і [[Аўстрыя]]й пра прававую ўніфікацыю, што прыпыніла планы па рэфармаванні крымінальнага кодэкса Германіі{{sfn|Herrn|1999|с=32}}. У сакавіку 1930 года адмыслова створаны прававы камітэт па пытаннях уніфікацыі заканадаўства абедзвюх краін прагаласаваў 23 галасамі «за» і 21 галасамі «супраць» за захаванне раней адпрэчанага параграфа, што крыміналізаваў добраахвотныя сексуальныя кантакты паміж дарослымі мужчынамі{{sfn|Jellonnek|1990|с=48}}. Перамовы працягнуліся да 1932 года, аднак у сувязі з падзеннем Веймарскай рэспублікі планы па складанні новага крымінальнага кодэкса так і не спраўдзіліся{{sfn|Herrn|1999|с=32}}. == Узмацненне жорсткасці § 175 і яго прымяненне ў нацысцкай Германіі == {{Main|Гомасексуальнасць у Трэцім рэйху}} {| border="0" align="right" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:WhiteSmoke; margin:0 0 15px 30px; float:right; text-align:center; font-size:80%;" |+'''Асуджаныя па §§ 175, 175a і 175b {{nobr|(1931—1943)}}'''{{sfn|Grau|2004|с=197|loc=[Цыт. паводле: Kriminalität und Gefährdung der Jugend, с. 89]}} |- !width="45" align="center" | Гады !colspan="2" align="center" | Колькасць асуджаных |- | |width="45" align="center" | '''Усяго''' |width="45" align="center" | '''Падлеткі*''' |- |1931|| 665|| 89 |- |1932|| 801||114 |- |1933|| 853||104 |- |1934|| 948||121 |- |1935||2106||257 |- |1936||5320||481 |- |1937||8271||973 |- |1938||8562||974 |- |1939||7614||689 |- |1940||3773||427 |- |1941||3739||687 |- |1942||2678||665 |- |1943**||2218||500 |- | colspan="3" width="180" style="text-align:center;" |<br />* Непаўналетнія асобы ({{nobr|14-18 гадоў}}).<br />** У 1943 годзе наяўныя даныя толькі за першае паўгоддзе былі памножаны на два.<br />Даныя за 1940—1943 гады не ўключаюць далучаныя «ўсходнія вобласці» і Аўстрыю.</small> |} === Нацысцкая рэдакцыя параграфа === {{Урэзка |Загаловак = '''§ 175''' |Утрыманне= (1) Калі мужчына здзяйсняе распусту з іншым мужчынам ці дазваляе яму здзяйсняць распусту над сабой, ён караецца турмой. (2) У выпадку, калі вінаваты да моманту здзяйснення дзеяння не дасягнуў 21 года, суд у асабліва лёгкіх выпадках можа адмовіцца ад кары. {{oq|de|(1) Ein Mann, der mit einem anderen Mann Unzucht treibt oder sich von ihm zur Unzucht mißbrauchen läßt, wird mit Gefängnis bestraft. (2) Bei einem Beteiligten, der zu Zeit der Tat noch nicht einundzwanzig Jahre alt war, kann das Gericht in besonders leichten Fällen von Strafe absehen.}} |Выраўноўванне = left |Шырыня = 300px }} {{Урэзка |Загаловак = '''§ 175а''' |Утрыманне= Катаргай да дзесяці гадоў, а ў выпадку змякчальных акалічнасцей турмой тэрмінам не менш за тры месяцы караецца: # Мужчына, які здзейсніў распусту з іншым мужчынам, выкарыстоўваючы сілу ці пагрозы прычынення небяспекі для жыцця, ці які дазволіў здзейсніць над сабой распусту; # Мужчына, які здзейсніў распусту ці дазволіў здзейсніць распусту над сабой з выкарыстаннем службовага ці працоўнага залежнага становішча іншага мужчыны; # Мужчына, старэйшы за 21 год, які спакусіў асобу мужчынскага полу, маладзейшую за 21 год, для здзяйснення распусты над ім ці які дазволіў здзейсніць ім распусту над сабой; # Мужчына, які здзяйсняе распусту з іншымі мужчынамі ці дазваляе іншым мужчынам здзяйсняць распусту над сабой на платнай аснове, а таксама які прапануе сябе для гэтых мэт. {{oq|de|Mit Zuchthaus bis zu zehn Jahren, bei mildernden Umständen mit Gefängnis nicht unter drei Monaten wird bestraft: # ein Mann, der einen anderen Mann mit Gewalt oder durch Drohung mit gegenwärtiger Gefahr für Leib oder Leben nötigt, mit ihm Unzucht zu treiben, oder sich von ihm zur Unzucht mißbrauchen zu lassen; # ein Mann, der einen anderen Mann unter Mißbrauch einer durch ein Dienst-, Arbeits- oder Unterordnungsverhältnis begründeten Abhängigkeit bestimmt, mit ihm Unzucht zu treiben oder sich von ihm zur Unzucht mißbrauchen zu lassen; # ein Mann über einundzwanzig Jahre, der eine männliche Person unter einundzwanzig Jahren verführt, mit ihm Unzucht zu treiben oder sich von ihm zur Unzucht mißbrauchen zu lassen; # ein Mann, der gewerbsmäßig mit Männern Unzucht treibt oder von Männern sich zur Unzucht mißbrauchen läßt oder sich dazu anbietet.}} |Выраўноўванне = right |Шырыня = 300px }} {{Урэзка |Загаловак = '''§ 175b''' |Утрыманне= Ненатуральная распуста, здзейсненая чалавекам з жывёламі, караецца турмой; таксама можа весці да пазбаўлення грамадзянскіх правоў. {{oq|de| Die widernatürliche Unzucht, welche von Menschen mit Tieren begangen wird, ist mit Gefängnis zu bestrafen; auch kann auf Verlust der bürgerlichen Ehrenrechte erkannt werden.}} |Выраўноўванне = left |Шырыня = 300px }} Значны ўплыў на ўзмацненне жорсткасці антыгомасексуальнага заканадаўства ў [[Трэці рэйх|нацысцкай Германіі]] зрабілі падзеі «[[Ноч доўгіх нажоў|ночы доўгіх нажоў]]», калі [[Адольф Гітлер|Гітлер]] расправіўся над [[Штурмавыя атрады|штурмавікамі СА]], лідар якіх {{нп5|Эрнст Юліус Ром|Эрнст Ром|de|Ernst Röhm}} быў гомасексуалам{{sfn|Mengel|2012|с=23}}{{sfn|BVerfGE 6|с=394}}. Новая рэдакцыя параграфа 175 была зацверджана 28 чэрвеня і набыла моц з 1 верасня 1935 года{{sfn|BVerfGE 6|с=394}}. Пры гэтым была значна зменена і пашырана яго фармулёўка. У прыватнасці, словазлучэнне «ненатуральная распуста паміж мужчынамі» было заменена на «распусту з іншым мужчынам»{{sfn|BVerfGE 6|с=396}}. Гэта дазваляла трактаваць тэкст больш шырока і прымяняць яго не толькі на пранікальныя анальныя палавыя кантакты, як гэта было раней, але і шырыць на любыя іншыя формы сексуальнага ўзаемадзеяння паміж мужчынамі, у тым ліку і без непасрэднага фізічнага кантакту{{sfn|Jellonnek|1990|с=122}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=27}}{{sfn|Mengel|2012|с=23}}{{sfn|Grau|2004|с=93}}{{sfn|Stümke|1989|с=109}}{{sfn|Herrn|1999|с=34}}. Пры ранніх фармулёўках параграфа 175 довад наяўнасці пранікальных анальных кантактаў быў абцяжараны, а ў новай фармулёўцы яго больш не патрабавалася, што істотна палягчала вынясенне абвінаваўчых прысудаў{{sfn|BVerfGE 6|с=397}}. Пры гэтым сам тэкст закона не паказваў ні мінімальных, ні максімальных тэрмінаў кары{{sfn|Mengel|2012|с=23}}. Крыху пазней выракам Імперскага суда па крымінальных справах было дадзена наступнае тлумачэнне (RGSt 73, 78, 80 f): [[склад злачынства]] існуе, калі «аб’ектыўна было зачэплена грамадскае пачуццё сораму і суб’ектыўна было жаданне ўзбудзіць юрлівае жаданне аднаго з двух мужчынаў ці трэцяга мужчыны». Пры гэтым нават не патрабавалася наяўнасць узаемных дакрананняў адзін да аднаго{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=27}}{{sfn|Mengel|2012|с=24}}. У прыватнасці, злачынствам лічыліся не толькі самазадавальненне пры іншым мужчыне, дакрананне эрагаваным пенісам да цела іншага мужчыны і [[петынг]] (пры гэтым наяўнасць [[Эякуляцыя|эякуляцыі]] не патрабавалася){{sfn|Grau|2004|с=93-94}}, для ўсталявання наяўнасці злачынства па § 175 зараз было досыць пацалунка ці нават наяўнасці «юрлівага пагляду»{{sfn|Pretzel|2002|с=25}}{{sfn|Stümke|1989|с=109}}. Другая частка § 175 давала суднам магчымасць у «асабліва лёгкіх выпадках» адмовіцца ад вынясення карання асобам, што не дасягнулі на момант здзяйснення «злачыннага дзеяння» ўзросту 21 года. Да «лёгкіх», аднак, не адносіліся выпадкі сексуальных кантактаў з пранікненнем{{sfn|Grau|2004|с=94}}. Для выпадкаў «цяжкай распусты» («спакушэнне» моладзі 14—21 гадоў, [[Мужчынская прастытуцыя|прастытуцыя]], прымяненне гвалту ці выкарыстанне службовага становішча ці залежнага становішча партнёра) быў створаны ўзмацняльны параграф § 175a{{sfn|Pretzel|2002|с=25}}{{sfn|Herrn|1999|с=34}}. Выпадкі [[Заафілія|сексуальных кантактаў з жывёламі]], таксама раней залучаныя ў параграф 175, былі вынесены без сэнсавай змены ў асобную частку — у § 175b{{sfn|BVerfGE 6|с=394-395}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=27}}. Варта адзначыць, што аналагаў § 175a, ч. 3 у частцы «гомасексуальнага спакушэння» мужчынам, старэйшым за 21 год, падлетка 14—21 года для гетэрасексуальных кантактаў у крымінальным заканадаўстве Трэцяга рэйха не існавала{{sfn|Pretzel|2002|с=25}}. Абвінавачанні § 182 КК, які застаўся без змен і прадугледжваў крымінальную кару за скланенне да [[Палавы акт|палавога акту]] «цнатлівай дзяўчынкі», якая не дасягнула 16 гадоў, падаваліся толькі па заяве ад пацярпелых, таму «гетэрасексуальнае спакушэнне» было толькі {{нп5|Прыватнае абвінавачанне|прыватным абвінавачаннем|de|Privatklage}}, у адрозненне ад «гомасексуальнага спакушэння»{{sfn|Pretzel|2002|с=25}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=26}}. Такім чынам, [[Узрост сексуальнай згоды|узрост згоды]] для сексуальных кантактаў з мужчынамі ў дзяўчын складаў 16 гадоў (згодна § 182), а ў юнакоў — 21 год (згодна § 175a){{sfn|Pretzel|2002|с=25}}. Адносна сексуальных кантактаў дарослых жанчын з хлопчыкамі ці дзяўчынкамі, старэйшымі за 14 гадоў, у крымінальным кодэксе зусім не ўтрымлівалася ніякіх указанняў{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=28}}. Сексуальныя кантакты з дзецьмі, якія не дасягнулі 14 гадоў, рэгламентаваліся ў § 176 КК, што застаўся без змен з 1876 года<ref name="lexetius-stgb176"/>, дзе не ўлічвалася, ці былі такія кантакты разнаполымі ці аднаполымі. [[Файл:Reichszentrale-Erlass-1936.jpg|thumb|200px|Указ Гімлера пра стварэнне Імперскага Цэнтральнага бюро па барацьбе з гомасексуалізмам і абортамі.]] Усяго ў Трэцім рэйху па параграфе 175 былі асуджаны каля 50 тысяч мужчынаў{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=72}}. Тэрыторыі, што ўваходзілі ў «[[Рэйх|стары рэйх]]» і новыя [[рэйхсгау]], утвораныя на [[Анексія|анексаваных]] і [[Акупацыя|акупаваных]] тэрыторыях, фармальна з’яўляліся раўнапраўнымі кіраванымі тэрыторыямі ({{lang-de|Verwaltungsbezirk}}), аднак новыя тэрыторыі мелі адрозную ад «старога рэйха» прававую прастору. Такім чынам, крымінальнае права «старога рэйха» не мела сілу на новых тэрыторыях, на іх дзеяла ўласная заканадаўчая база{{sfn|Grau|2011|с=26}}. У тым ліку гэта тычылася і заканадаўства ў дачыненні да гомасексуальных кантактаў. === Дадатковыя метады кантролю і пераследу === Для сістэматычнага ўліку і кантролю гомасексуальных мужчын 10 кастрычніка 1936 года сакрэтным указам [[Генрых Гімлер|Генрыха Гімлера]] было заснавана {{нп5|Імперскае цэнтральнае бюро па барацьбе з гомасексуалізмам і абортамі||de|Reichszentrale zur Bekämpfung der Homosexualität und der Abtreibung}} пад кіраваннем [[гестапа]]{{sfn|Jellonnek|1990|с=123}}{{sfn|Grau|2004|с=122}}{{sfn|Stümke|1989|с=111}}{{sfn|Grau|2011|с=87}}. Асноўным заданнем бюро было вядзенне велізарнай картатэкі на ўсіх гомасексуальных мужчын, а таксама мужчын, якія падазраваліся ў гомасексуальнасці{{sfn|Jellonnek|1990|с=129}}{{sfn|Grau|2004|с=124, 139}}{{sfn|Herrn|1999|с=34}}. Ужо з 30-х гадоў гомасексуальных мужчынаў скіроўвалі ў канцэнтрацыйныя лагеры пад так званыя «{{нп5|Ахоўны арышт|ахоўныя арышты|de|Schutzhaft}}», якія здзяйсняліся без суда і следства. Знаходзячыся ў лагерах, гомасексуалы праводзілі ў іх дні, тыдні ці нават месяцы, перш чым іх справы афіцыйна перадавалася юстыцыі{{sfn|Pretzel|2002|с=36}}. Да сярэдзіны 1930-х гадоў знаходжанне падазроных у гомасексуальных кантактах мужчын у канцлагерах насіла часовы характар{{sfn|Jellonnek|1990|с=329}}. Са снежня 1937 года, паводле новай рэдакцыі «{{нп5|Закон супраць небяспечных рэцыдывістаў|Закона супраць небяспечных рэцыдывістаў|ru|Закон против опасных рецидивистов}}», неаднаразова асуджаныя па параграфе 175, як і іншыя «небяспечныя рэцыдывісты», на нявызначаны тэрмін змяшчаліся ў канцэнтрацыйныя лагеры{{sfn|Grau|2004|с=172, 183-188}}. З 1940 года ў канцлагеры бестэрмінова сталі скіроўваць і ўсіх вызваленых з турмы гомасексуалаў, якія мелі больш за аднаго партнёра{{sfn|Jellonnek|1990|с=139}}. Дакладная колькасць гомасексуальных мужчын, дэпартаваных у канцэнтрацыйныя лагеры, невядомая. Сёння прынята лічыць, што яна складае ад 5 до 15 тысяч чалавек{{sfn|Jellonnek|1990|с=12, 328}}{{sfn|Grau|2004|с=327}}{{sfn|Stümke|1989|с=127}}. Адменна жорстка Гітлер патрабаваў караць членаў партыі і яе асноўных падраздзяленняў за гомасексуальныя кантакты{{sfn|Grau|2004|с=242}}. У сваім указе «Пра захаванне чысціні ў СС і паліцыі» ад 15 лістапада 1941 года ён узмацніў кару па параграфах 175 і 175a для членаў [[СС]] і паліцыі. Так, злачынства па гэтых параграфах цяпер каралася смерцю{{sfn|Grau|2004|с=244}}{{sfn|Stümke|1989|с=121}}{{sfn|Herrn|1999|с=37}}{{sfn|Jellonnek|1990|с=30}}. У «менш цяжкіх выпадках» мінімальны тэрмін арышту быў павялічаны да 6 месяцаў{{sfn|Grau|2004|с=244}}{{sfn|Stümke|1989|с=121}}{{sfn|Jellonnek|1990|с=31}}. Асобы, што не дасягнулі 21 года да моманту здзяйснення злачынства і «спакушаныя» да злачынства, у асабліва лёгкіх выпадках маглі быць вызвалены ад кары{{sfn|Grau|2004|с=244}}{{sfn|Jellonnek|1990|с=31}}. == Нацысцкая спадчына і развіццё ў паваеннай Германіі == === Акупаваная Германія ў першыя паваенныя гады === [[Файл:Map-Germany-1947.svg|thumb|240px|left|[[Германія ў 1945—1949 гадах]], падзеленая на чатыры зоны акупацыі, з тэрыторыямі, што адышлі ад яе па выніках [[Патсдамская канферэнцыя|Патсдамскай канферэнцыі]].]] З [[Акт капітуляцыі Германіі|капітуляцыяй Германіі]] 7 мая 1945 года тэрыторыя краіны была падзелена на чатыры зоны акупацыі — [[Амерыканская зона акупацыі Германіі|амерыканскую]], [[Брытанская зона акупацыі Германіі|брытанскую]], [[Французская зона акупацыі Германіі|французскую]] і [[Савецкая зона акупацыі Германіі|савецкую]]. На [[Патсдамская канферэнцыя|Патсдамскай канферэнцыі]], якая адбылася 17 ліпеня 1945 года, прадстаўнікі «вялікай тройкі» [[Антыгітлераўская кааліцыя|Антыгітлераўскай кааліцыі]] (ЗША, Вялікабрытанія, СССР) прынялі рашэнне захаваць існае на той момант крымінальнае заканадаўства Германіі і «паштучна» касаваць законы, якія ў сваёй аснове ўтрымліваюць ідэі [[нацыянал-сацыялізм]]у ці падзяляюць людзей па расавай ці сацыяльнай прыкмеце{{sfn|Schäfer|2006|с=50}}. Для забеспячэння прававой уніфікацыі саюзнікамі быў створаны [[Кантрольны савет]], што стаў вярхоўным органам улады ў {{нп5|Германія ў 1945—1949 гадах|акупаванай Германіі|de|Deutschland 1945 bis 1949}}. === Заходняя зона акупацыі === Ад пачатку акупацыі заставалася невыразным, што рабіць з антыгомасексуальнымі параграфамі. Спачатку Кантрольным саветам планавалася аднавіць параграф 175 да версіі 1871 года і ад параграфа 175a пераняць толькі пункт 1 (згвалтаванне){{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=46}}. Ужо ў ліпені 1945 года створаная пры магістраце Берліна праверачная юрыдычная камісія ({{lang-de|Juristischer Prüfungsausschuss}}), мэтай якой была праверка прынятых у часы нацыянал-сацыялізму законаў на нацыяналістычны характар, у сваім выраку ад 6 снежня 1946 года рэкамендавала вярнуць параграф 175 да версіі 1871 года і пераняць параграф 175a ў змененай рэдакцыі{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=47}}. Тым не менш, з усіх 62 законаў, прынятых Кантрольным саветам, сярод якіх траціна касавала вызначаныя нацысцкія законы і пастановы, ніводзін з іх не тычыўся «ненатуральнай распусты» паміж мужчынамі{{sfn|Schäfer|2006|с=50-51}}. Такім чынам, у [[Трызонія|заходняй зоне акупацыі]], а потым і ў ФРГ, параграф 175 быў захаваны ў яго нацысцкай рэдакцыі, у якой ён і праіснаваў у Заходняй Германіі да 1969 года без змен{{sfn|Stümke|1989|с=132}}. [[Кантрольны савет]] законам N 11 ад 30 студзеня 1946 года скасаваў многія законы, прынятыя ў Трэцім рэйху, як {{нп5|Неправавы закон|неправавыя|de|Unrecht}}, аднак рэдакцыя § 175 ад 1935 года ў іх лік не ўваходзіла{{sfn|Stümke|1989|с=132-133}}. Параграф 175 працягваў прымяняцца ў яго нацысцкім разуменні, калі крыміналізаваліся не толькі сексуальныя кантакты з пранікненнем, але і любыя гомасексуальныя целавыя кантакты і любыя дзеянні паміж мужчынамі, скіраваныя на сексуальнае задавальненне ці ўзрушанасць{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=174}}. Часам нават, па-ранейшаму, не патрабавалася і непасрэднага фізічнага кантакту{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=174}}. === Савецкая зона акупацыі === Пакуль заканадавец не мог вызначыцца, што рабіць з антыгомасексуальнымі параграфамі, суды на месцах выносілі прысуды па іх нацысцкай версіі. Аднак, калі ў заходніх зонах акупацыі суддзі не сумняваліся ў легітымнасці сваіх дзеянняў, то ў [[Савецкая зона акупацыі Германіі|савецкай зоне акупацыі]] не назіралася выразнай лініі ў дзеяннях суддзяў{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=47}}. Так, прыкладам, ужо 1 лістапада 1945 года зямельны ўрад Цюрынгіі вярнуў параграф 175 да варыянту 1871 года. Саксонія законам ад 3 снежня 1945 года разам скасавала ўсе законы і пастановы, прынятыя пасля 30 студзеня 1933 года. У Саксоніі-Ангальт вышэйшы зямельны суд 25 ліпеня 1947 года прызнаў параграфы 175 (у новай версіі) і 175a «тыпова нацысцкімі» і скасаваў іх{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=47}}. У той жа час {{нп5|Вярхоўны суд Берліна||de|Kammergericht}} ў розных прысудах у 1946—1947 гадах пацвердзіў легітымнасць нацысцкай рэдакцыі параграфа{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=47}}. Аднак у лютым 1949 года на тэрыторыі ўсіх земляў савецкай зоны акупацыі тэкст параграфа 175 быў афіцыйна вернуты да нацысцкай рэдакцыі{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=48}}. Дрэздэнскі псіхіятр Рудольф Клімер ({{lang-de|Rudolf Klimmer}}) у 1947 годзе ў сваіх працах адкрыта выказваўся за скасаванне § 175 і змякчэнне § 175a. Яго прапановы былі адхілены ўрадам, які палічыў, што перад дзяржавай стаяць куды важнейшыя праблемы, чым рашэнне такога дробнага пытання{{sfn|Herrn|1999|с=38}}. У 1948 годзе член саксонскага {{нп5|Ландтаг|Ландтага|de|Landesparlament}} Курт Гробель ({{lang-de|Curt Gröbel}}) адправіў {{нп5|Рэзалюцыя|рэзалюцыю||Resolution (law)}} ўсім ландтагам краіны, усім партыям і муніцыпальным урадам з заклікам выступіць за скасаванне § 175{{sfn|Herrn|1999|с=38}}. == Развіццё ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германіі == {| border="0" align="right" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background:WhiteSmoke; margin:0 0 15px 30px; float:right; text-align:center; font-size:80%;" |+'''Справы па § 175 у ФРГ {{nobr|(1950—1965)}}'''{{sfn|Stümke|1989|с=147|loc=[Цыт. паводле: J. Baumann. Paragraph 175, Berlin, 1968, с. 64]}} |- ! width="50"| Гады ! width="50"| Усяго спраў ! width="50"| З іх прысуджана |- |1950||2246||1920 |- |1951||2635||2167 |- |1952||2964||2476 |- |1953||2869||2388 |- |1954||3230||2564 |- |1955||3075||2612 |- |1956||3247||3124 |- |1957||3630||3182 |- |1958||3679||3530 |- |1959||4141||3530 |- |1960||3694||3143 |- |1961||3496||3005 |- |1962||3686||3098 |- |1963||3439||2803 |- |1964||3498||2907 |- |1965||3104||2538 |- |'''Усяго:'''||52633||44231 |} === ФРГ у першыя паваенныя гады === У першыя паваенныя дзесяцігоддзі перад Германіяй востра ўстала [[Дэмаграфія|дэмаграфічнае]] пытанне. [[Федэральны канцлер Германіі|Федэральны канцлер]] [[Конрад Адэнаўэр]] 20 кастрычніка 1952 года ў сваім звароце да {{нп5|Спіс міністраў па справах сям’і Германіі|міністра па справах сям’і|de|Liste der deutschen Familienminister}} патрабаваў павышэння [[Нараджальнасць|нараджальнасці]] і ўмацавання сям’і праз узмацненне жадання мець дзяцей{{sfn|Stümke|1989|с=139-140}}. У эпоху Адэнаўэра «здаровая сям’я» была абвешчана «першакрыніцай» і «найважнейшым вочкам дзяржавы» і была пастаўлена пад асаблівую абарону артыкула 6 Канстытуцыі ФРГ{{sfn|Stümke|1989|с=141}}. Разам з узмацненнем жорсткасці законаў пра развод, забарону абортаў, супраціўленне {{нп5|Планаванне сям’і|планаванню нараджальнасці||Family planning}} і шыранню [[Кантрацэпцыя|супрацьзачаткавых сродкаў]], захаванне нацысцкай рэдакцыі § 175 стала адным са звён дзяржаўнай «абароны сям’і»{{sfn|Stümke|1989|с=141}}. Усе спробы абскарджання закона ў судовым парадку ў разнастайных інстанцыях адхіляліся, і суды не знаходзілі прыкмет [[Нацыянал-сацыялізм|нацыянал-сацыялістычнай]] ідэалогіі і ідэалогіі «{{нп5|Расавая гігіена|расавай гігіены|ru|Расовая гигиена}}» ў нацысцкай рэдакцыі параграфа 175{{sfn|Stümke|1989|с=132-133}}{{sfn|Herrn|1999|с=44}}. Толькі адзінкі суддзяў адважваліся прызнаваць § 175 такім, што супярэчыць прававой дзяржаве. Так, прыкладам, 22 чэрвеня 1951 года {{нп5|зямельны суд||de|Landgericht}} [[Гамбург]]а пры вынясенні прысуду па § 175 пастанавіў, што {{нп5|пазбаўленне волі||ru|Лишение свободы}} з’яўляецца неадэкватнай карай, і вынес кару ў выглядзе сімвалічнага штрафу ў памеры 3 [[Нямецкая марка|DM]]{{sfn|Mengel|2012|с=28-29}}. У той жа час {{нп5|Вярхоўны суд Германіі|Вярхоўны суд ФРГ|de|Bundesgerichtshof}} у 1951 годзе пастанавіў, што ўзмацненне параграфа 175 у 1935 годзе не насіла ідэалагічнага нацыянал-сацыялістычнага характару, хоць і прызнаў, што гэты параграф выкарыстоўваўся нацыстамі і для барацьбы з непажаданымі рэжыму персонамі{{sfn|Mengel|2012|с=29-30}}. === Выракі Канстытуцыйнага суда і іх наступства === {{нп5|Канстытуцыйны суд Германіі|Канстытуцыйны суд ФРГ|de|Bundesverfassungsgericht}} 17 снежня 1953 года пастанавіў, што новая рэдакцыя § 175 у 1935 годзе была прынята ў належным парадку і цягам многіх гадоў прымянялася і не была аспрэчана{{sfn|Mengel|2012|с=32}}. У сваім рашэнні ад 10 мая 1957 года Канстытуцыйны суд таксама не знайшоў прыкмет нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі ў нацысцкай версіі § 175 і пацвердзіў, што гэты параграф «не супярэчыць ідэям свабоднай дэмакратычнай дзяржавы»{{sfn|Stümke|1989|с=132}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=175, 334}}{{sfn|Mengel|2012|с=31-32}}. {{Rquote|right|''Лесбійская любоў і мужчынская гомасексуальнасць у прававым сэнсе ўтвараюць непараўнальныя дзеянні… Лесбіянкам нашмат прасцей удаецца ўстрыманне, тым часам як гомасексуальныя мужчыны імкнуцца да задавальнення сваіх распушчаных сексуальных жаданняў…''|З выраку Канстытуцыйнага суда ФРГ (1957){{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=29-30}}}} Пазоўнікі паказвалі ў сваёй заяве, што крыміналізацыя толькі сексуальных кантактаў паміж мужчынамі і ўсталяванне рознага ўзросту згоды для дзяўчынак і хлопчыкаў пры палавым кантакце з мужчынам (§ 182 усталёўваў узрост згоды для дзяўчынак у 16 гадоў, а § 175a — для хлопчыкаў у 21 год) супярэчыць артыкулу 3 [[Асноўны закон ФРГ|Канстытуцыі ФРГ]] пра роўнасці мужчыны і жанчыны{{sfn|BVerfGE 6|с=420}}. У сваім рашэнні суд паказаў, што артыкул 3 недастасоўны ў адносінах да гомасексуальнасці, спасылаючыся на біялагічныя адрозненні паміж мужчынам і жанчынай{{sfn|Stümke|1989|с=134}}{{sfn|Mengel|2012|с=38}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=29}}{{sfn|BVerfGE 6|с=421-426}}. Апроч таго, суд выказаў думку пра тое, што жаночая гомасексуальнасць не так небяспечная для грамадства, як мужчынская, спаслаўшыся на тое, што, на думку суда, лесбійская прастытуцыя і выпадкі спакушэння дзяўчынак жанчынамі пашыраны значна менш, чым аналагічныя феномены ў асяроддзі гомасексуальных мужчынаў, і лесбіянства не так моцна заўважна ў грамадстве, як мужчынская гомасексуальнасць{{sfn|BVerfGE 6|с=427-429}}. Апроч таго, паводле тэксту абгрунтавання, складана правесці мяжу паміж лесбійскімі адносінамі і «далікатным жаночым сяброўствам»{{sfn|BVerfGE 6|с=429}}. Таксама, на думку суда, з прычыны абзаца 1 артыкула 2 Канстытуцыі ФРГ, [[Свабода волі|свабода асобы]] можа быць абмежавана, калі яна ўваходзіць у супярэчнасць з маральнымі законамі{{sfn|Mengel|2012|с=36}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=30-31}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=335}}. Пры гэтым пры вызначэнні паняцця «маральных законаў» ({{lang-de|Sittengesetz}}) суд спаслаўся на маральныя ўяўленні дзвюх найбуйнейшых цэркваў (каталіцкай і евангелічнай){{sfn|Mengel|2012|с=36}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=30-31}}. Апроч таго, суд выказаў думку, што скасаванне § 175 не ляжыць у кампетэнцыі Канстытуцыйнага суда, а заканадавец дагэтуль не распачаў ніякіх дзеянняў па дэкрыміналізацыі{{sfn|Mengel|2012|с=37}}. Ва ўзмацненні § 175 шляхам яго шырання на любыя формы гомасексуальнай актыўнасці суд таксама не бачыў парушэння прынцыпаў прававой дзяржавы, бо, паводле яго думкі, з пункту гледжання [[Маральнасць|маральнасці]] практычна няма ніякіх адрозненняў паміж гэтымі рознымі формамі сексуальных практык{{sfn|Mengel|2012|с=37}}. {{Урэзка | Утрыманне = Студэнт-медык Ханс Ц. з Гамбурга ў 1956 годзе быў прысуджаны да двух гадоў турмы з прычыны 15 даказаных выпадкаў па § 175, у тым ліку васьмі «працягаў». Пасля адбывання тэрміну ён знаходзіць працу ў порце. У 1960 годзе залічаецца ў Акадэмію мастацтваў, аднак у 1964 годзе зноў прысуджаецца па параграфе 175 да пяці месяцаў умоўна, губляе сваю стыпендыю і зноў ідзе працаваць у порт. Годам пазней Хансу адмаўляюць у атрыманні ліцэнзіі кіроўцы таксі па прычыне судзімасцей, пасля чаго ён гіне пад коламі грузавіка{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=20}}. | Выраўноўванне = right | Шырыня = 300px | Памер шрыфта = 11px | Фон = #F5F5F5 }} Пастанова Канстытуцыйнага суда 1957 года выклікала рэзкі скачок колькасці вынесеных прысудаў. Так, калі ў 1950 годзе па параграфах 175 і 175a былі асуджаны 1920 мужчын, то ў 1958—1959 гады — ужо па 3530 мужчын{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=175}}. Крымінальная статыстыка паказвае, што за першыя 15 гадоў існавання ФРГ па антыгомасексуальным параграфе былі асуджаны амаль 45 тысяч мужчын{{sfn|Stümke|1989|с=146}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=29}}. Паводле паліцэйскай статыстыкі, толькі кожная чацвёртая справа па абвінавачанні ў гомасексуальнасці была даведзена да суда{{sfn|Stümke|1989|с=147}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=29}}. Толькі з 1953 па 1965 гады ў эпоху [[Конрад Адэнаўэр|Конрада Адэнаўэра]] па параграфе 175 у паліцыі былі зарэгістраваны больш за 100 тысяч выпадкаў{{sfn|Jellonnek|1990|с=10}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=175}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=29}}. Усяго ж у ФРГ да 1969 года былі асуджаны больш за 50 тысяч чалавек, што больш чым у чатыры разы перавышае лік прысудаў, вынесеных за 1918—1932 гады ў [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспубліцы]]{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=175}}{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=29}}. У тым ліку і тыя мужчыны, якім удалося перажыць нацысцкія лагеры, пасля 1945 года нярэдка зноў асуджаліся па § 175 і скіроўваліся ўжо ў турмы ФРГ{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=362}}{{sfn|Stümke|1989|с=147}}. Падсуднасць гомасексуальных мужчын мела далёка ідучыя наступствы. Так, прыкладам, у 1957 годзе {{нп5|адміністрацыйны суд|||Administrative court}} Берліна пацвердзіў практыку пазбаўлення асуджаных па § 175 кіроўчых праў, абгрунтаваўшы гэта тым, што наяўнасць кіроўчых праў нібыта можа спрыяць {{нп5|Рэцыдыў злачынстваў|рэцыдыву||Recidivism}}{{sfn|Stümke|1989|с=142}}. Часопісы і газеты ''Der Weg'', ''Der Kreis'', ''Freond'' і ''Humanitas'' рэгулярна публікавалі прававую інфармацыю і рэкамендацыі для гомасексуальных мужчын у выпадках затрымання, арышту, допыту, ператрусу жытла{{sfn|Stümke|1989|с=143}}. === Праект новага крымінальнага кодэкса (1962) === У 1954 годзе {{нп5|Федэральнае міністэрства юстыцыі Германіі|міністрам юстыцыі|de|Bundesministerium der Justiz und für Verbraucherschutz}} {{нп5|Томас Дэлер|Томасам Дэлерам|de|Thomas Dehler}} была створана камісія па распрацоўцы праекта новага крымінальнага кодэкса ФРГ{{sfn|Mengel|2012|с=41}}. Шырокія дыскусіі выклікалі «{{нп5|Справаздачы Кінсі|||Kinsey Reports}}», якія выйшлі ў 1949 годзе (паводле іх, 37 % амерыканскіх мужчын цягам жыцця хоць бы аднойчы мелі гомасексуальны кантакт), і выдадзеныя брытанскім урадам {{нп5|Справаздачы Вольфендэна|«Справаздачы Вольфендэна»||Wolfenden report}}, што выступалі за дэкрыміналізацыю «простай гомасексуальнасці». Нягледзячы на тое, што большасць членаў камісіі выказваліся супраць крымінальнага пераследу добраахвотных сексуальных кантактаў паміж мужчынамі, чарнавыя варыянты 1959, 1960 і 1962 утрымлівалі артыкулы, якія крыміналізавалі іх, засноўваючыся на «{{нп5|Асаблівая думка|асаблівай думцы||Dissenting opinion}}»{{sfn|Mengel|2012|с=41}}. Захаванне крымінальнага пераследу гомасексуальных мужчын апраўдвалася, у тым ліку, і «патрэбай» абмяжоўваць гомасексуалаў у іх грамадзянскіх правах, стрымліваючы тым самым «гомасексуальную прапаганду» праз гей-часопісы і розныя імпрэзы, што праводзіліся гомасексуаламі{{sfn|Stümke|1989|с=137-139}}. {{пачатак цытаты}} Асабліва ў буйных гарадах можна часта назіраць, што мужчыны, якія аддаюцца аднаполым сексуальным кантактам, з дапамогай сваіх часопісаў і імпрэз разгортваюць актыўную прапаганду. <…> Пасля скасавання крымінальнага пакарання наступным іх крокам варта чакаць барацьбу за поўнае прызнанне аднаполых кантактаў грамадствам. <…> Перадусім, гомасексуальным мужчынам нічога не будзе замінаць абцяжарваць асяроддзе сваім супольным жыццём у шлюбападобных адносінах… {{oq|de|Gerade in den Großstädten ist zu beobachten, daß Männer, die dem gleichgeschlechtlichen Verkehr ergeben sind, durch eigene Zeitschriften und gesellige Veranstaltungen eine rege Propaganda entfalten. <…> Nach Beseitigung der Strafbarkeit wäre ihre nächste Aufgabe, sich für die gesellschaftliche Anerkennung gleichgeschlechtlicher Handlungen einzusetzen. <…> Vor allem stände auch für die Homosexuellen nichts im Wege, ihre nähere Umgebung durch Zusammenleben in eheähnlichen Verhältnissen zu belästigen. <…> }} {{канец цытаты|крыніца=З тлумачальнай запіскі ўрадавага праекта новага крымінальнага кодэкса (1962), цыт. паводле Stümke{{sfn|Stümke|1989|с=138-139}}.}} === Рэфармаванне і лібералізацыя === {{Урэзка |Загаловак = '''§ 175''' |Утрыманне= (1) Турмой караецца: # мужчына, старэйшы за 18 гадоў, што здзейсніў распусту з мужчынам, які не дасягнуў 21 года, ці які дазволіў яму здзейсніць распусту над сабой, # мужчына, які прымусіў іншага мужчыну да здзяйснення распусты над ім ці да здзяйснення ім распусты над сабой, скарыстаўшыся яго залежным службовым ці іншым становішчам, # мужчына, што здзейсніў распусту з мужчынамі ці які дазваляе здзяйсняць распусту над сабой на камерцыйнай аснове ці які прапануе сябе ў дадзенай ролі. (2) У выпадках абзаца 1 пункта 2 спроба здзяйснення злачынства таксама караецца. (3) У выпадках, калі падазроны да моманту здзяйснення дзеяння не дасягнуў 21 года, суд можа адмовіцца ад кары. {{oq|de| (1) Mit Gefängnis wird bestraft # ein Mann über achtzehn Jahre, der mit einem anderen Mann unter einundzwanzig Jahren Unzucht treibt oder sich von ihm zur Unzucht mißbrauchen läßt, # ein Mann, der einen anderen Mann unter Mißbrauch einer durch ein Dienst-, Arbeits- oder Unterordnungsverhältnis begründeten Abhängigkeit bestimmt, mit ihm Unzucht zu treiben oder sich von ihm zur Unzucht mißbrauchen zu lassen, # ein Mann, der gewerbsmäßig mit Männern Unzucht treibt oder von Männern sich zur Unzucht mißbrauchen läßt oder sich dazu anbietet. (2) In den Fällen des Absatzes 1 Nr. 2 ist der Versuch strafbar. (3) Bei einem Beteiligten, der zur Zeit der Tat noch nicht einundzwanzig Jahre alt war, kann das Gericht von Strafe absehen.}} |Выраўноўванне = right |Шырыня = 300px }} Лібералізацыя антыгомасексуальнага заканадаўства ў ФРГ адбылася на хвалі ўсеагульнай «{{нп5|Сексуальная рэвалюцыя|сексуальнай рэвалюцыі||Sexual revolution}}». Законам ад 25 чэрвеня 1969 года быў зменены тэкст параграфа 175, у якім таксама былі аб’яднаны выпадкі параграфа 175a{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=31}}. У новай рэдакцыі параграфа добраахвотныя сексуальныя кантакты паміж мужчынамі, старэйшымі за 21 год, больш не крыміналізаваліся{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=176}}. Караліся толькі (у тым ліку і добраахвотныя) гомасексуальныя кантакты з асобамі, што не дасягнулі 21 года, прымус да аднаполага кантакту з выкарыстаннем залежнага становішча і [[Мужчынская прастытуцыя|мужчынская гомасексуальная прастытуцыя]]{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=176}}. Па вымозе [[Бундэсвер]]а ўзрост згоды для сексуальных кантактаў паміж мужчынамі быў усталяваны ў 21 год. Такім чынам, прыкладам, маладыя людзі 17 гадоў маглі бесперашкодна займацца сексам адзін з адным. Аднак пры наступленні 18 гадоў іх дзеянні рабіліся крымінальна каральнымі і яны павінны былі сексуальна ўстрымлівацца да дасягнення 21-гадовага ўзросту{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=32}}. Параграф 175b, што крыміналізаваў сексуальныя кантакты з жывёламі, таксама быў цалкам скасаваны, а параграф 182, што караў за пазбаўленне цнатлівасці дзяўчын до 16 гадоў, працягваў дзейнічаць у нязменным выглядзе{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=32}}. Законам ад 23 лістапада 1973 года ўрад ФРГ прыняў новую рэдакцыю параграфа 175, у якой [[узрост сексуальнай згоды]] для сексуальных кантактаў паміж мужчынамі быў зніжаны з 21 года да 18 гадоў{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=33}}{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=176}}{{sfn|Herrn|1999|с=56}}. Апроч таго, быў скасаваны пераслед мужчынскай гомасексуальнай прастытуцыі і дадатковая кваліфікацыя, злучаная з выкарыстаннем залежнага становішча непаўналетняга, бо яна ўжо была ў гендарна-нейтральным параграфе 174{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=33}}. Таксама ў тэксце закона знікла слова «распуста» ({{lang-de|Unzucht}}), якое было заменена на больш нейтральнае словазлучэнне «дзеянні сексуальнага характару»({{lang-de|sexuelle Handlungen}}){{sfn|Stümke|1989|с=153}}. {{Урэзка |Загаловак = '''§ 175''' |Утрыманне= '''Гомасексуальныя кантакты.''' (1) Мужчына, старэйшы за 18 гадоў, што здзейсніў дзеянні сексуальнага характару з мужчынам, які не дасягнуў 18 гадоў, ці які дазволіў яму здзейсніць такія дзеянні над сабой, караецца пазбаўленнем волі тэрмінам да 5 гадоў ці грашовым штрафам.<br> (2) Суд можа адмовіцца ад пераследу і кары, калі: # Падазроны не дасягнуў 21 года да моманту здзяйснення злачынства ці # Улічваючы паводзіны асобы, супраць якой былі здзейснены сексуальныя дзеянні, віна абвінавачанага ўяўляецца нязначнай. {{oq|de| '''Homosexuelle Handlungen.''' (1) Ein Mann über achtzehn Jahre, der sexuelle Handlungen an einem Mann unter achtzehn Jahren vornimmt oder von einem Mann unter achtzehn Jahren an sich vornehmen läßt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe bestraft.<br> (2) Das Gericht kann von einer Bestrafung nach dieser Vorschrift absehen, wenn # der Täter zur Zeit der Tat noch nicht einundzwanzig Jahre alt war oder # bei Berücksichtigung des Verhaltens desjenigen, gegen den sich die Tat richtet, das Unrecht der Tat gering ist.}} |Выраўноўванне = left |Шырыня = 300px }} Тэкст параграфа 182, што вызначае ўзрост згоды для гетэрасексуальных кантактаў у 16 гадоў, быў злёгку падкарэктаваны, аднак яго сэнс застаўся нязменным{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=34}}. [[Канстытуцыйны суд Германіі|Канстытуцыйны суд ФРГ]] у тым жа годзе пацвердзіў канстытуцыйнасць розных узроставых планак для гомасексуальных і для гетэрасексуальных кантактаў{{sfn|Herrn|1999|с=56}}. У 1980 годзе [[Свабодная дэмакратычная партыя (Германія)|Свабодная дэмакратычная партыя]] прапанавала поўнае скасаванне параграфа 175, сустрэўшы адпор з боку блока [[ХДС/ХСС]]{{sfn|Stümke|1989|с=165}}. Поўнае скасаванне закона падтрымлівалі таксама [[Саюз 90/Зялёныя|Партыя зялёных]] і {{нп5|Германская камуністычная партыя||de|Deutsche Kommunistische Partei}}{{sfn|Stümke|1989|с=166}}. == Развіццё ў Германскай Дэмакратычнай Рэспубліцы == === Першыя паваенныя гады ў ГДР === [[Файл:Victim of fascism.jpg|thumb|180px|Пасведчанне ахвяры фашызму, прызнанае магістратам [[Усходні Берлін|Усходняга Берліна]] ў 1949 годзе несапраўдным па прычыне асуджэння па § 175]] У [[Савецкая зона акупацыі Германіі|савецкай зоне акупацыі Германіі]] яшчэ да ўтварэння [[Германская Дэмакратычная Рэспубліка|ГДР]] суды ўжо ставілі сабе пытанне пра правамернасць далейшага выкарыстання параграфаў 175 і 175a ў нацысцкай рэдакцыі{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=178}}. Ужо ў верасні 1948 года Вярхоўны зямельны суд у [[Гале (Саксонія-Ангальт)|Гале]] прызнаў неправавы характар нацысцкай версіі гэтых параграфаў і паказаў на іх абмежаванае часовае ўжыванне да стварэння новага крымінальнага кодэкса. У сакавіку 1950 года {{нп5|Вярхоўны суд ГДР||de|Oberstes Gericht der DDR}} пацвердзіў гэтае рашэнне, паводле якога па параграфе 175 пераследаваліся толькі гомасексуальныя кантакты з пранікненнем{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=178}}. Фактычна гэта азначала вяртанне да практыкі, што мела месца ў [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспубліцы]]. Пры гэтым суд удакладніў, што § 175a, уведзены ў 1935 годзе, застаецца без змены і працягвае дзейнічаць{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=46}}{{sfn|Stümke|1989|с=166}}{{sfn|Herrn|1999|с=43}}. Вынікам такой палітыкі стала тое, што з моманту ўтварэння ГДР значна скараціўся лік мужчын, асуджаных па «гомасексуальных параграфах»{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=178}}. У 1952 і ў 1957 гадах пры ўрадзе ГДР былі створаны ініцыятыўныя групы, мэтай якіх была распрацоўка новага крымінальнага кодэкса. У абодвух выпадках ураду было рэкамендавана скасаваць крымінальны пераслед добраахвотных сексуальных кантактаў паміж мужчынамі з захаваннем кары за прымус і прастытуцыю{{sfn|Herrn|1999|с=45, 47}}. Аднак у 1959 годзе гэтыя прапановы былі адпрэчаны кіруючай партыяй [[Сацыялістычная адзіная партыя Германіі|САПГ]] па прычыне «несумяшчальнасці гомасексуальнасці з сацыялістычнай мараллю»{{sfn|Herrn|1999|с=48}}. Закон «Пра дадаткі ў крымінальны кодэкс» ад 11 снежня 1957 года прадугледжваў адмову ад пераследу за дзеянні, якія «не ўяўляюць небяспеку» для ГДР, «зацікаўленням працоўнага нямецкага народа» і асобным грамадзянам. Ужо тады многія суддзі, спасылаючыся на гэты закон, вызвалялі ад адказнасці мужчын за гомасексуальныя кантакты з асобамі, старэйшымі за 18 гадоў. Гэта пазіцыя пазней знайшла сваё адлюстраванне і ў новым крымінальным кодэксе, прынятым 12 студзеня 1968 года{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=178}}. === Новы крымінальны кодэкс ГДР (1968) === Тым не менш, прапанаваны ў 1968 годзе [[Міністэрства юстыцыі ГДР|міністрам юстыцыі ГДР]] {{нп5|Хільда Беньямін|Хільдай Беньямін|de|Hilde Benjamin}} праект новага крымінальнага кодэкса ГДР выклікаў шырокія дыскусіі ва ўрадзе. Сярод іншага праект прадугледжваў безумоўнае скасаванне кары за добраахвотныя гомасексуальныя кантакты{{sfn|Herrn|1999|с=51}}. Пры ўсім гэтым урадавыя дыскусіі адносна антыгомасексуальнага заканадаўства не трапляюць у прэсу{{sfn|Herrn|1999|с=52}}. Зацверджаны {{нп5|Народная палата ГДР|Народнай палатай|de|Volkskammer}} новы крымінальны кодэкс ГДР, у якім аднаполыя сексуальныя кантакты паміж мужчынамі, старэйшымі за 18 гадоў, больш не крыміналізуюцца, уступае ў дзеянне 1 ліпеня 1968 года{{sfn|Stümke|1989|с=166}}{{sfn|Herrn|1999|с=52}}. {{Урэзка |Загаловак = '''§ 151''' |Утрыманне= Дарослы, што здзейсніў дзеянні сексуальнага характару з падлеткам свайго пола, караецца пазбаўленнем волі да трох гадоў ці ўмоўным зняволеннем. {{oq|de|Ein Erwachsener, der mit einem Jugendlichen gleichen Geschlechts sexuelle Handlungen vornimmt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu drei Jahren oder mit Verurteilung auf Bewährung bestraft.}} |Выраўноўванне = left |Шырыня = 300px }} Варта адзначыць, што {{нп5|паўналецце||de|Volljährigkeit}} ў ГДР ужо з 1950 года наставала ў 18 гадоў. У той жа час у ФРГ аж да 1975 года маладыя людзі да 21 года па-ранейшаму лічыліся непаўналетнімі (§ 2 {{нп5|Германскае грамадзянскае ўкладанне|BGB|ru|Германское гражданское уложение}})<ref>{{cite web|url=http://www.schekker.de/content/von-21-auf-18|title=Von 21 auf 18|lang=de|publisher=Schekker, Ausgabe 66|date=2009-03|access-date=2014-07-11|archive-date=14 ліпеня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714152953/http://www.schekker.de/content/von-21-auf-18|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bundestag.de/dokumente/textarchiv/2014/49972428_kw12_kalenderblatt_volljaehrigkeit/216476|title=Bundestag beschließt Senkung der Volljährigkeit|lang=de|publisher=Deutscher Bundestag|date=2014-03-18|access-date=2014-07-11}}</ref>. Такім чынам, § 151 новага крымінальнага кодэкса ГДР усталёўваў [[узрост сексуальнай згоды]] для аднаполых кантактаў (як паміж двума мужчынамі, гэтак і паміж дзвюма жанчынамі) на адзнацы ў 18 гадоў, тым часам як узрост згоды для разнаполых кантактаў, згодна § 149 КК ГДР, складаў 16 гадоў{{sfn|Herrn|1999|с=52}}. {{Rquote|right|''Гомасексуальнасць, таксама як і гетэрасексуальнасць, уяўляе сабою варыянт сексуальных паводзін. Гомасексуальныя людзі не выходзяць за рамкі сацыялістычнага грамадства, і іх грамадзянскія правы, як і правы ўсіх іншых грамадзян, павінны ахоўвацца.''|З пастановы Вярхоўнага суда ГДР (1987)<ref>{{cite web|url=http://www.spiegel.de/einestages/schwulenparagraf-175-homosexuelle-in-der-ddr-a-972887.html|title=Verfolgung Homosexueller in Deutschland: Werd endlich ein bisschen Mann|publisher=Spiegel Online|lang=de|date=2014-06-04|access-date=2014-06-08|archive-url=https://www.webcitation.org/6QB3ofc86?url=http://www.spiegel.de/einestages/schwulenparagraf-175-homosexuelle-in-der-ddr-a-972887.html|archive-date=2014-06-08}}</ref>||}} Параграф 3 новага КК ГДР загадваў адмаўляцца ад кары за дзеянні, што не аказалі ўплыву на правы і зацікаўленні грамадзян і грамадства. Засноўваючыся на гэтым, [[Вярхоўны суд ГДР]] без якіх-небудзь публічных дэбатаў у сваім рашэнні ад 11 жніўня 1987 года пастанавіў адмовіцца ад крымінальнага пераследу за гомасексуальныя кантакты з асобамі, старэйшымі за 16 гадоў. Неўзабаве законам ад 14 снежня 1988 года § 151 КК ГДР быў цалкам скасаваны, і было наказана ў дачыненні да гомасексуальных кантактаў выкарыстоўваць тыя ж праўныя нормы, што і для гетэрасексуальных (то бок згодна § 149 КК ГДР){{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=178-179}}{{sfn|Herrn|1999|с=65}}<ref>{{cite web|url=http://www.verfassungen.de/de/ddr/strafgesetzbuch74.htm|title=УК ГДР|archive-url=https://www.webcitation.org/6HHeZLHGh?url=http://www.verfassungen.de/de/ddr/strafgesetzbuch74.htm|archive-date=2013-06-11}} у рэдакцыі 1974 года{{ref-de}}</ref>. [[Узрост сексуальнай згоды]] для аднаполых і для разнаполых кантактаў быў зраўнаваны і склаў 14 гадоў, а сексуальныя кантакты з падлеткамі 14-16 гадоў (як аднаполыя, гэтак і разнаполыя) заставаліся злачыннымі толькі ў выпадках выкарыстання адсутнасці «палавой сталасці» падлетка, у адпаведнасці з § 149 КК ГДР. Такім чынам, гомасексуальныя кантакты больш не згадваліся ў крымінальным кодэксе краіны{{sfn|Herrn|1999|с=65}}. Новае правіла набыло моц 1 ліпеня 1989 года{{sfn|Herrn|1999|с=65}}. Нягледзячы на лібералізацыю заканадаўства, дзяржава, як і суседняя ФРГ, так і не прызнала асуджаных у Трэцім рэйху па § 175 ахвярамі рэпрэсій{{sfn|Stümke|1989|с=166}}. == Развіццё ў аб’яднанай Германіі == === Канчатковае скасаванне параграфа === Паводле дадатку да {{нп5|Дагавор пра аб’яднанне Германіі|дагавора пра аб’яднанне Германіі|de|Einigungsvertrag}}, які ўступіў у сілу 29 верасня 1990 года і рэгуляваў уступ праўных нормаў ФРГ на далучанай тэрыторыі, заканадаўства ФРГ набывала моц на тэрыторыі былой ГДР неадкладна з моманту далучэння, у той жа час дагавор прадугледжваў некаторыя адступленні. У прыватнасці, на тэрыторыях «{{нп5|Новыя землі Германіі|новых земляў|de|Neue Länder}}» працягвалі дзеяць палажэнні параграфаў 149—150 КК ГДР, паводле якіх [[узрост сексуальнай згоды|узрост згоды]] складаў 16 гадоў, у тым ліку і для гомасексуальных кантактаў абодвух палоў{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=32}}. У той жа час на тэрыторыі «{{нп5|Старыя землі Германіі|старых земляў|de|Westdeutsche Länder}}» па-ранейшаму прымяняліся палажэнні § 175 і § 182 КК ФРГ{{sfn|Terror gegen Homosexuelle|2002|с=177}}{{sfn|Schäfer|2006|с=279}}. Гэта прыводзіла да парадоксу, паводле якога, прыкладам, сексуальны кантакт паўналетняга мужчыны з 16-гадовым падлеткам не з’яўляўся злачынствам ва [[Усходні Берлін|Усходнім Берліне]], аднак крымінальна караўся [[Заходні Берлін|Заходнім]]{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=32}}. Для прывядзення заканадаўства да адной нормы 31 мая 1994 года [[Бундэстаг]] пад кіраваннем «{{нп5|Чорна-жоўтая кааліцыя|чорна-жоўтай кааліцыі|de|Schwarz-gelbe Koalition}}» [[Хрысціянска-дэмакратычны саюз Германіі|хрысціянскіх]] і [[Свабодная дэмакратычная партыя (Германія)|свабодных дэмакратаў]] пры падтрымцы [[Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі|Сацыял-дэмакратычнай партыі]], {{нп5|Партыя дэмакратычнага сацыялізму|Партыі дэмакратычнага сацыялізму|de|Partei des Demokratischen Sozialismus}} і [[Саюз 90/Зялёныя|Партыі зялёных]] канчаткова скасавалі § 175 КК ФРГ і § 149 КК ГДР, і наказы § 182 КК ФРГ у новай рэдакцыі былі сфармуляваны ў [[гендар]]на-нейтральнай форме і пашыраны ў тым ліку і на гомасексуальныя кантакты абодвух палоў, а таксама на сексуальныя кантакты дарослых жанчын з падлеткамі мужчынскага полу, якія не дасягнулі 16 гадоў. Адпаведны закон набыў моц 11 чэрвеня 1994 года{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=35}}{{sfn|Schäfer|2006|с=278}}{{sfn|Herrn|1999|с=72}}. Такім чынам, на тэрыторыі заходняй Германіі ў 1994 годзе ўпершыню ў гісторыі нямецкай дзяржаўнасці былі крыміналізаваны добраахвотныя сексуальныя кантакты паўналетніх жанчын з падлеткамі 14-15 гадоў абодвух палоў{{sfn|Schäfer|2006|с=283}}. === Рэабілітацыя асуджаных === {{also|Гомасексуальнасць у Трэцім рэйху#Рэабілітацыя асуджаных па параграфе 175 у паваенны час}} Пытанне пра легітымнасць вынесеных па параграфе 175 прысудаў падымалася ў Заходняй Германіі яшчэ з 1969 года пасля лібералізацыі антыгомасексуальнага заканадаўства, у той жа час у ГДР падобныя дыскусіі не вяліся{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=44}}. Асноўным «каменем спатыкнення» ў дадзеных дыскусіях доўгі час з’яўляўся вырак Канстытуцыйнага суда ФРГ, вынесены ў 1957 годзе{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=44}}. Першая афіцыйная парламенцкая ініцыятыва па пытанні пра рэабілітацыю і выплату кампенсацый асуджаным за добраахвотныя гомасексуальныя кантакты паміж дарослымі ў ФРГ і ў ГДР была занесена ў Бундэстаг у 2000 годзе ад фракцыі [[Партыя дэмакратычнага сацыялізму|Партыі дэмакратычнага сацыялізму]] і была адразу ж адхілена, не атрымаўшы ніякай грамадскай агалоскі{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=45}}. Тэма рэабілітацыі асуджаных гомасексуалаў стала прадметам гарачых палітычных дыскусій толькі праз два гады. У выніку 23 ліпеня 2002 года Бундэстаг рэабілітаваў мужчын, асуджаных у 1935—1945 гадах па § 175 (кантакты без абцяжарвальнай {{нп5|Кваліфікацыя злачынстваў|кваліфікацыі|de|Qualifikation (Strafrecht)}}) і 175a п. 4 ([[Мужчынская прастытуцыя|мужчынская гомасексуальная прастытуцыя]]) ў рэдакцыі ад 28 чэрвеня 1935 года<ref>{{cite web|url=https://www.bgbl.de/xaver/bgbl/start.xav?startbk=Bundesanzeiger_BGBl&jumpTo=bgbl102s2714.pd#__bgbl__%2F%2F*%5B%40attr_id%3D%27bgbl102s2714.pdf%27%5D__1491906883121|lang=de|title=Gesetz zur Änderung des Gesetzes zur Aufhebung nationalsozialistischer Unrechtsurteile in der Strafrechtspflege|publisher=[[Bundesgesetzblatt]]|date=2002-07-23|access-date=2017-04-11}}</ref>{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=45}}{{sfn|Pretzel|2002|с=18}}. Прысуды па § 175a п. 3 (спакушэнне непаўналетніх асоб да 21 года) скасаваны не былі{{sfn|Pretzel|2002|с=18}}. Апроч таго, прысуды па тых жа самых § 175 і 175a п. 4, што працягвалі дзейнічаць без змены ў ФРГ і вынесеныя пасля 1949 года, таксама не былі закрануты{{sfn|Pretzel|2002|с=18}}. Такая сітуацыя выклікала шмат пратэстаў у грамадстве. У прыватнасці, {{нп5|Нямецкае таварыства сексолагаў||de|Deutsche Gesellschaft für Sexualforschung}} назвала прыняты закон «палітычнай пачварнасцю», бо касаваліся прысуды за тыя ж самыя дзеянні, здзейсненыя ў часы Трэцяга рэйха, якія ў ФРГ працягвалі лічыцца крымінальна каральнымі{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=45}}. Ніякія наступныя спробы паўплываць на заканадаўца не мелі поспехаў{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=45}}. Пацярпелі няўдачу заявы фракцыі «[[Левыя (партыя Германіі)|Левых]]» у лістападзе 2008 года<ref>{{cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/extrakt/ba/WP16/167/16772.html|lang=de|title=Antrag zur Rehabilitierung für die Verfolgung und Unterdrückung einvernehmlicher gleichgeschlechtlicher Handlungen in der Bundesrepublik Deutschland und der Deutschen Demokratischen Republik und Entschädigung der Verurteilten|publisher=Deutscher Bundestag|date=2008-11-13}}</ref> і фракцыі «[[Саюз 90/Зялёныя]]» ў снежні таго ж года<ref>{{cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/extrakt/ba/WP16/173/17391.html|lang=de|title=Antrag zur Rehabilitierung und Entschädigung der nach 1945 in Deutschland wegen homosexueller Handlungen Verurteilten|publisher=Deutscher Bundestag|date=2008-12-17|access-date=2017-04-11}}</ref> ў Бундэстагу, якія ставілі на парадак дня пытанне пра рэабілітацыю і выплату кампенсацый асуджаным за добраахвотныя аднаполыя сексуальныя кантакты ў ФРГ і ГДР. У маі 2009 года абедзве заявы былі адпрэчаны фракцыямі [[Хрысціянска-дэмакратычны саюз Германіі|ХДС]], [[Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі|СДПГ]] і [[Свабодная дэмакратычная партыя (Германія)|СвДП]], са спасылкай на тое, што пераслед па параграфах 175 і 175a быў пацверджаны Канстытуцыйным судом ФРГ{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=40, 41, 45}}. У той жа час 7 ліпеня 2010 года Бундэстаг аднагалосна прыняў [[Рэзалюцыя|рэзалюцыю]], у якой выказаў шкадаванне пра тое, што нацысцкая рэдакцыя параграфа 175 выкарыстоўвалася ў ФРГ без змены аж да 1969 года, а таксама прызнаў зневажэнне гонару і годнасці гомасексуальных мужчын, якое адбывалася да 1994 года ў сувязі з існаваннем крымінальнага артыкула за гомасексуальныя кантакты{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=39}}. У снежні 2010 года<ref>{{cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/extrakt/ba/WP17/315/31548.html|lang=de|title=Antrag der Rehabilitierung und Entschädigung der nach 1945 in Deutschland wegen homosexueller Handlungen Verurteilten|publisher=Deutscher Bundestag|date=2010-12-01|access-date=2017-04-11}}</ref> і ў лістападзе 2012 года<ref>{{cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/extrakt/ba/WP17/487/48781.html|lang=de|title=Antrag zu Maßnahmen zur Rehabilitierung und Unterstützung der nach 1945 in beiden deutschen Staaten wegen einvernehmlicher homosexueller Handlungen Verurteilten|publisher=Deutscher Bundestag|date=2012-11-07|access-date=2017-04-11}}</ref> фракцыяй «Саюз 90/Зялёныя» і ў верасні 2012 года фракцыяй «Левых»<ref>{{cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/extrakt/ba/WP17/475/47599.html|lang=de|title=Antrag zur Rehabilitierung und Entschädigung der verfolgten Lesben und Schwulen in beiden deutschen Staaten|publisher=Deutscher Bundestag|date=2012-09-26|access-date=2017-04-11}}</ref> пытанне пра рэабілітацыю і выплату кампенсацый асуджаным пасля 1945 года гомасексуалам было пастаўлена паўторна, аднак разгледжана так не было і страціла актуальнасць з прычыны сканчэння перыяду дзеяння парламента{{sfn|Rehabilitierung § 175|2012|с=41}}. У сваім афіцыйным дакладзе, падрыхтаваным для пасяджэння прававога камітэта Бундэстага, які адбыўся ў 2013 годзе, суддзя Ульрых Кеслер ({{lang-de|Ulrich Keßler}}) адзначыў, што асноўная праблематыка масавага скасавання выракаў па антыгомасексуальных параграфах палягае ў тым, што ў ФРГ і ў ГДР меў месца розны [[узрост сексуальнай згоды|ўзрост згоды]] для гомасексуальных і гетэрасексуальных кантактаў. У сувязі з гэтым пры масавым скасаванні могуць быць скасаваны прысуды, вынесеныя за спакушэнне дзяцей. У тым жа дакладзе Кеслер, аднак, паказаў, што скасаванне выракаў па § 175 і § 175а, вынесеных у ФРГ да 1994 года і ў ГДР да 1968 года, у многіх выпадках можа быць здзейснена ў масавым парадку, бо ў выпадку гомасексуальнага кантакту з {{нп5|Сексуальныя дзеянні ў дачыненні непаўналетніх у крымінальным праве Германіі|падапечнымі (§ 174) і дзецьмі (§ 176)|de|Sexueller Missbrauch von Kindern (Deutschland)}} для гомасексуальных мужчын прысуды па параграфам 175 і 175a выносіліся дадаткова ({{нп5|сукупнасць злачынстваў||ru|Совокупность преступлений}}). У выпадку ж з прысудамі па § 151 КК ГДР, вынесенымі ў ГДР пасля 1968 года, справа ідзе складаней, бо крымінальны кодэкс ГДР 1968 года выразна праводзіў адрозненне паміж гомасексуальнымі (§ 151) і гетэрасексуальнымі (§ 149 і § 150) палавымі злачынствамі<ref>Ulrich Keßler. [http://webarchiv.bundestag.de/archive/2013/0611/bundestag/ausschuesse17/a06/anhoerungen/archiv/48_Rehabilitierung_und_Entsch__digung/04_Stellungnahmen/Stellungnahme_Kessler.pdf Stellungnahme zur Anhörung des Rechtsausschusses am 15.05.2013] // Deutscher Bundestag{{ref-de}}</ref>. 22 сакавіка 2017 года [[Федэральны Урад Германіі|ўрад Германіі]] прапанаваў законапраект, аўтарам якога выступіў [[Федэральнае міністэрства юстыцыі Германіі|міністр юстыцыі ФРГ]] [[Хайка Маас]], які касуе ўсе прысуды па § 175, вынесеныя ў паваеннай Германіі. Апроч таго, законапраект прадугледжвае кампенсацыю асуджаным у памеры 3000 еўра за прысуд плюс 1500 еўра за кожны пачаты год турэмнага зняволення. Законапраектам таксама прадугледжана і «калектыўная рэабілітацыя» ў форме фінансавай падтрымкі {{нп5|Федэральны фонд Магнуса Хіршфельда|Федэральнага фонду Магнуса Хіршфельда|de|Bundesstiftung Magnus Hirschfeld}} ў памеры 500 тысяч еўра штогод<ref>{{cite web|url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article163068763/Zehntausende-Homosexuelle-werden-rehabilitiert.html|title=Paragraf 175: Zehntausende Homosexuelle werden rehabilitiert|lang=de|publisher=Welt N24|date=2017-03-22|access-date=2017-04-11}}</ref>. 23 чэрвеня 2017 года закон быў прыняты Бундэстагам, аднак у апошняй канчатковай рэдакцыі праекта быў зменены ўзрост згоды з 14 на 16 гадоў, тым самым мужчыны, асуджаныя па параграфе 175 за кантакты з падлеткамі 14-15 гадоў, былі выключаны з рэабілітацыі<ref>{{cite web|url=http://www.tagesspiegel.de/berlin/queerspiegel/opfer-des-paragrafen-175-bundestag-beschliesst-rehabilitierung-von-schwulen/19965618.html|lang=de|title=Opfer des Paragrafen 175: Bundestag beschließt Rehabilitierung von Schwulen|publisher=Der Tagesspiegel|date=2017-06-23|access-date=2017-10-18}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |загаловак = § 175 StGB: Rehabilitierung der nach 1945 verurteilten homosexuellen Männer |спасылка = http://www.berlin.de/imperia/md/content/lb_ads/gglw/veroeffentlichungen/doku28___175_bf.pdf?start&ts=1328542973&file=doku28___175_bf.pdf |мова = de |месца = Berlin |выдавецтва = Senatsverwaltung für Arbeit, Integration und Frauen |год = 2012 |seite = 44-59 |ref = Rehabilitierung § 175 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120707233441/http://www.berlin.de/imperia/md/content/lb_ads/gglw/veroeffentlichungen/doku28___175_bf.pdf?start&ts=1328542973&file=doku28___175_bf.pdf |url-status = dead |archive-date = 2012-07-07 }} * {{кніга |загаловак = Die Geschichte des § 175: Strafrecht gegen Homosexuelle |мова = de |месца = Berlin |выдавецтва = Rosa Winkel |год = 1990 |alleseiten = 175 |isbn = 3-921495-46-6 |ref = Geschichte des § 175 }} * {{кніга |загаловак = Geschichte der Homosexuellen in Deutschland nach 1945 |мова = de |выданне = 1. Aufl |месца = Hamburg |выдавецтва = Männerschwarm |год = 2010 |alleseiten = 248 |isbn = 978-3-939542-81-0 |ref = Geschichte der Homosexuellen }} * {{кніга |аўтар = Günter Gollner. |загаловак = Homosexualität: Ideologiekritik und Entmythologisierung einer Gesetzgebung |спасылка = https://books.google.de/books?id=Ll6K7PC7jDQC&printsec=frontcover |мова = de |месца = Berlin |выдавецтва = Duncker & Humblot |band = 33 |год = 1974 |isbn = 3-428-03129-6 |ref = Gollner }} * {{кніга |аўтар = Günter Grau. |загаловак = Homosexualität in der NS-Zeit: Dokumente einer Diskriminierung und Verfolgung |мова = de |серыя = Die Zeit des Nationalsozialismus |выданне = Überarb. Neuausg |месца = Frankfurt am Mein |выдавецтва = Fischer Verlag |год = 2004 |alleseiten = 367 |isbn = 3-596-15973-3 |ref = Grau }} * {{кніга |аўтар = Günter Grau. |загаловак = Lexikon zur Homosexuellenverfolgung 1933-1945 |спасылка = https://books.google.de/books?id=ttqFWfpTSVMC&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false |мова = de |серыя = Geschichte: Forschung und Wissenschaft |месца = Münster |выдавецтва = LIT |год = 2011 |alleseiten = 391 |isbn = 978-3-8258-9785-7 |ref = Grau }} * {{кніга |аўтар = Rainer Herrn. |загаловак = Anders bewegt: 100 Jahre Schwulenbewegung in Deutschland |мова = de |выданне = 1. Aufl |месца = Hamburg |выдавецтва = MännerschwarmSkript-Verlag |год = 1999 |alleseiten = 80 |isbn = 3-928983-78-4 |ref = Herrn }} * {{кніга |аўтар = Burkhard Jellonnek. |загаловак = Homosexuelle unter dem Hakenkreuz: Die Verfolgung von Homosexuellen im Dritten Reich |спасылка = http://dfg-viewer.de/show/?set%5Bmets%5D=http%3A%2F%2Fdaten.digitale-sammlungen.de%2F~db%2Fmets%2Fbsb00045436_mets.xml |мова = de |месца = Paderborn |выдавецтва = Ferdinand Schöningh Verlag |год = 1990 |alleseiten = 355 |isbn = 3-506-77482-4 |ref = Jellonnek }} * {{кніга |аўтар = Hans-Joachim Mengel. |загаловак = Strafrechtliche Verfolgung homosexueller Handlungen in Deutschland nach 1945 |спасылка = http://www.berlin.de/imperia/md/content/lb_ads/gglw/veroeffentlichungen/doku29____175_mengel_bf.pdf?start&ts=1328543013&file=doku29____175_mengel_bf.pdf |мова = de |месца = Berlin |выдавецтва = Senatsverwaltung für Arbeit, Integration und Frauen |год = 2012 |alleseiten = 50 |ref = Mengel |archive-url = https://web.archive.org/web/20120707233422/http://www.berlin.de/imperia/md/content/lb_ads/gglw/veroeffentlichungen/doku29____175_mengel_bf.pdf?start&ts=1328543013&file=doku29____175_mengel_bf.pdf |url-status = dead |archive-date = 2012-07-07 }} * {{кніга |загаловак = Nationalsozialistischer Terror gegen Homosexuelle: verdrängt und ungesühnt |спасылка = http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb00044943-4 |адказны = Burkhard Jellonnek, Rüdiger Lautmann |мова = de |месца = Paderborn |выдавецтва = Ferdinand Schöningh Verlag |год = 2002 |alleseiten = 428 |isbn = 3-506-74204-3 |ref = Terror gegen Homosexuelle }} * {{кніга |аўтар = Andreas Pretzel. |загаловак = NS-Opfer unter Vorbehalt: homosexuelle Männer in Berlin nach 1945 |мова = de |серыя = Geschlecht, Sexualität, Gesellschaft |месца = Münster |выдавецтва = LIT |год = 2002 |alleseiten = 353 |isbn = 3-8258-6390-5 |ref = Pretzel }} * {{кніга |аўтар = Christian Schäfer. |загаловак = Widernatürlicher Unzucht (§§ 175, 175a, 175b, 182 a.F. StGB) |спасылка = https://books.google.de/books?id=RemqUXsMyMsC&printsec=frontcover |мова = de |серыя = Juristische Zeitgeschichte |месца = Berlin |выдавецтва = BWV |год = 2006 |seite = 38-45 |alleseiten = 359 |isbn = 3-8305-1241-4 |ref = Schäfer }} * {{кніга |аўтар = Hans-Georg Stümke. |загаловак = Homosexuelle in Deutschland: Eine politische Geschichte |мова = de |серыя = Beck'sche Reihe |выданне = Orig.-Ausg |месца = München |выдавецтва = Beck |год = 1989 |alleseiten = 183 |isbn = 3-406-33130-0 |ref = Stümke }} * {{артыкул |загаловак = BVerfG, Urteil vom 10. Mai 1957 |спасылка = http://sorminiserv.unibe.ch:8080/tools/ainfo.exe?Command=ShowPrintVersion&Name=bv006389 |выданне = Entscheidungen des Bundesverfassungsgerichts |мова = de |нумар = 6 |seite = 389-443 |ref = BVerfGE 6 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110709090323/http://sorminiserv.unibe.ch:8080/tools/ainfo.exe?Command=ShowPrintVersion&Name=bv006389 |archive-date = 9 ліпеня 2011 }} == Спасылкі == * {{cite web|url=http://www.sueddeutsche.de/politik/608/491970/text/|title=Ehe, wem Ehe gebührt|lang=de|publisher=Süddeutsche Zeitung|author=Heribert Prantl|date=2010-05-17|access-date=2013-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20091128103544/http://www.sueddeutsche.de/politik/608/491970/text/|archive-date=28 лістапада 2009|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/kulturjournal/homosexuelle109.html|title=Späte Rehabilitierung für Homosexuelle?|publisher=Norddeutscher Rundfunk|author=Lennart Herberhold|lang=de|date=2012-12-03|access-date=2013-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003142947/http://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/kulturjournal/homosexuelle109.html|archive-date=2013-11-03}} {{Гомасексуальнасць у гісторыі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гісторыя ЛГБТ-руху ў Германіі]] [[Катэгорыя:Правы ЛГБТ у Германіі]] [[Катэгорыя:Прававая сістэма нацысцкай Германіі]] [[Катэгорыя:Крымінальны пераслед гомасексуальных адносін]] [[Катэгорыя:Гісторыя крымінальнага права]] [[Катэгорыя:Крымінальнае права Германіі]] m5ylob6y618ystn5hrtrcrxoq09f1rx Памакі 0 575439 5164447 4581187 2026-07-11T09:26:04Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164447 wikitext text/x-wiki {{Этнічная група| group = Памакі <br /> (''Помаци'') | image = [[Выява:Pomaks.jpg|300px]] | caption = <div style="background-color:#fee8ab"><small> | poptime = 493 500 (2023 г.) | popplace = {{Сцягафікацыя|Турцыя}} - 366 000<br /> {{Сцягафікацыя|Балгарыя}} - 33 000<br /> {{Сцягафікацыя|Грэцыя}} - 66 000 | langs = [[балгарская мова|балгарская]] | rels = [[іслам]] | related = іншыя [[балгары]], [[Гараны (народ)|гараны]], [[торбешы]] }} '''Пама́кі''' ({{lang-bg|Помаци}}, {{lang-el|Πομάκοι}}, {{lang-tr|Pomaklar}}) — субэтнічная група [[балгары|балгар]], што спавядае [[іслам]]. Жывуць пераважна ў [[Балгарыя|Балгарыі]], на поўначы [[Грэцыя|Грэцыі]], паўночным захадзе [[Турцыя|Турцыі]]. Агульная колькасць (2023 г.) — 493 500 чал.<ref>[https://joshuaproject.net/people_groups/14436 Pomak]</ref> == Гісторыя == Памакі лічацца нашчадкамі [[Сярэдневяковыя славянскія аб’яднанні|старажытных славян]], якія [[Перасяленне славян на Балканы|мігрыравалі]] ў [[Фракія|Фракію]] ў [[6 стагоддзе|VI]] - [[8 стагоддзе|VIII]] стст., прынялі [[праваслаўе|праваслаўнае]] [[хрысціянства]], уваходзілі ў склад дзяржаўных аб'яднанняў [[Візантыя|Візантыі]] і [[Балгарыя|Балгарыі]]. З [[1352]] г. населеныя імі землі ўключаліся ў склад [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]]. Першая ўзгадка пра фракійскіх вясковых жыхароў, што прымалі [[іслам]], адносіцца да [[15 стагоддзе|XV]] ст.<ref>[http://natpresh.blogspot.com/2009/09/1.html Η προφορική παράδοση των Πομάκων της Ροδόπης]</ref> Лічыцца, што назва '''памакі''' паходзіць ад [[турэцкая мова|турэцкага]] слова «Yemaek». Так у Асманскай імперыі называлі [[Паўлікяне|паўлікіян]] або тых, хто змяняў веру<ref>{{Cite web |url=http://www.americanchronicle.com/articles/view/134152 |title=The Pomaks: an Islamized People of Europe |access-date=18 ліпеня 2012 |archive-date=13 верасня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120913022216/http://www.americanchronicle.com/articles/view/134152 |url-status=dead }}</ref>. Назва '''памакі''' мела афіцыйны характар і шырока ўжывалася ў [[дакумент]]ах. Падобна іншым [[мусульмане|мусульманам]], яны мелі сацыяльныя прывілеі і служылі ў асманскай арміі. У [[19 стагоддзе|XIX]] ст. памакі падтрымлівалі асманскі ўрад падчас барацьбы [[балгары|балгарскага]] і [[грэкі|грэчаскага]] насельніцтва за незалежнасць, удзельнічалі ў задушэнні [[Красавіцкае паўстанне (1876)|Красавіцкага паўстання 1876 г.]] Падчас [[Балканскія войны|Балканскіх войн]] у [[1913]] г. падтрымалі паўстанне мусульман у [[Заходняя Фракія|Заходняй Фракіі]]. Далучэнне зямель памакаў да [[Балгарыя|Балгарыі]] і [[Грэцыя|Грэцыі]] суправаджалася масавым зыходам памакаў ва [[Усходняя Фракія|Усходнюю Фракію]] і [[Анатолія|Анатолію]]. Улады Грэцыі і Балгарыі рабілі захады для хрысціянізацыі мусульман-тубыльцаў. У Балгарыі было арганізавана некалькі буйных кампаній па [[Асіміляцыя (сацыялогія)|асіміляцыі]] мусульман у [[1912]], 1940-х, 1960 - 1970-х гг. Яны прадугледжвалі змену веры, імён і прозвішчаў. У Грэцыі аказваўся [[мова|моўны]] ўціск, прымушэнне ў выкарыстанні [[грэчаская мова|грэчаскай мовы]], было прынята далучаць памакаў да [[валахады|валахадаў]]. Пасля [[1989]] г. у Балгарыі многія памакі аддалі перавагу [[туркі|турэцкай]] ідэнтычнасці і [[турэцкая мова|мове]] ў адукацыі<ref>[https://books.google.by/books?id=m_AcqFSfvzAC&pg=PA243&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false M.E. Sharpe, Ethnic Politics in Eastern Europe: A Guide to Nationality Policies, Organizations, and Parties]</ref>, паколькі гэта давала магчымасць [[эміграцыя|эміграцыі]] ў [[Турцыя|Турцыю]]. Было заўважана, што пасля пераезда ў [[горад|гарады]], памакі часцяком прымалі балгарскую ідэнтычнасць, хаця захоўвалі мусульманскую рэлігію, звычаі і традыцыі. У [[2012]] г. у балгарскім горадзе [[Смолян]] была створана няўрадавая арганізацыя Еўрапейскі інстытут - ПАМАК ({{lang-bg|Европейски институт – ПОМАК}})<ref>[https://www.fuen.org/ru/evropeiskie-menshinstva/members/map/m/single/show/member/european-institute-pomak European Institute - POMAK - Federal Union of European Nationalities]</ref>. == Асаблівасці культуры == [[Выява:Valkosel.jpg|thumb|left|150 px|Сучасная вёска на мяжы Балгарыі з Грэцыяй]] Традыцыйна памакі насялялі [[гара|горныя]] ізаляваныя мясцовасці. Іх заняткамі здаўна былі дробнае [[земляробства]], [[жывёлагадоўля]], нарыхтоўка [[лес|лясной]] [[драўніна|драўніны]], адыходніцкая праца на [[шахта]]х<ref>[https://www.pomak.eu/en/content/case-study-identity-formation-among-pomaks-bulgaria-greece-and-turkey A case study of identity formation among pomaks in bulgaria, greece and turkey] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190225084258/http://www.pomak.eu/en/content/case-study-identity-formation-among-pomaks-bulgaria-greece-and-turkey |date=25 лютага 2019 }}</ref>. Для [[вёска|вёсак]] характэрна раскіданая планіроўка. Памакі адрозніваліся ад астатніх [[балгары|балгар]] абліччам<ref>[http://macedonia.kroraina.com/giliev/ma/index.htm Михаил Арнаудов, Родопските помаци. Народописно-исторически преглед]</ref>. Мужчыны карысталіся [[воўна|ваўнянай]] [[вопратка]]й, апраналі плашчы з [[каптур]]амі, [[цюрбан]]ы, чырвоныя паясы. Жанчыны насілі доўгія [[кашуля|кашулі]], [[Камізэлька|камізэлькі]], [[шалік]]і, хусткі, [[Намітка|наміткі]], упрыгожвалі вопратку [[бісер]]ам і [[манета]]мі. Мужчыны галілі галаву, але застаўлялі [[барада|бараду]]. Жанчыны запляталі мноства [[Каса (прычоска)|касічак]], фарбавалі [[Пазногаць|пазногці]] і [[зуб]]ы. Лад жыцця памакаў быў сфармаваны прыналежнасцю да [[іслам]]а, звычаёвым [[права]]м, залежнасцю ад вясковай абшчыны і сваяцтвам. З аднаго боку, нават у час [[эканоміка|эканамічных]] рэформ і [[палітыка|палітычнага]] пераследу гэта дапамагала захоўваць спецыфічныя [[культура|культурныя]] асаблівасці. Але ў выніку геаграфічная і сацыяльная ізаляванасць не спрыялі агульнай кансалідацыі. [[Фальклор]] знакаміты [[балада]]мі і любоўнымі [[песня]]мі. == Рэлігія == Вернікі спавядаюць [[іслам]] [[суніты|суніцкага]] накірунку. Захоўваюцца некаторыя [[хрысціянства|хрысціянскія]] звычаі, у тым ліку адсутнасць працы падчас хрысціянскіх [[свята]]ў. == Мова == Памакі размаўляюць на некалькіх [[дыялект]]ах [[балгарская мова|балгарскай мовы]]. У [[Грэцыя|Грэцыі]] яны часам разглядаюцца як асобная [[Паўднёваславянскія мовы|паўднёваславянская]] мова. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.pomak.eu pomak.eu] * [https://minorityrights.org/minorities/bulgarian-speaking-muslims-pomaks Bulgarian-speaking Muslims (Pomaks)] * [http://www.doiserbia.nb.rs/img/doi/0350-0861/2015/0350-08611501049B.pdf Milena Benovska-Sabkova, Urban Culture, Religious Conversion, and Crossing Ethnic Fluidity among the Bulgarian Muslims («Pomaks»)] * [http://www.donaustroom.eu/fluid-identities-of-the-pomaks-the-bulgarian-speaking-muslims/ Fluid Identities of the Pomaks, the Bulgarian speaking Muslims] * [https://www.dw.com/bg/%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA-%D0%B4%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B0%D1%88/a-17278614 Помак да се наричаш] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Балканскія народы]] [[Катэгорыя:Народы Еўропы]] [[Катэгорыя:Паўднёвыя славяне]] [[Катэгорыя:Народы Турцыі]] [[Катэгорыя:Народы Грэцыі]] [[Катэгорыя:Народы Балгарыі]] lkv8y8byuvqf7fb26c7aofrl0ay4gus Паўлюкевіч 0 576400 5164492 3736149 2026-07-11T11:10:42Z M.L.Bot 261 /* Вядомыя носьбіты */ 5164492 wikitext text/x-wiki '''Паўлюкевіч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Іванавіч Паўлюкевіч]] (1887—1938) — дзяржаўны дзеяч БССР. * [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] (1891—1941) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, урач, удзельнік [[Слуцкі збройны чын|Слуцкага збройнага чыну]]. * [[Кацярына Ігараўна Паўлюкевіч]] (нар. 1998) — беларуская плыўчыха. * [[Мікалай Уладзіміравіч Паўлюкевіч]] (нар. 1937) — беларускі вучоны ў галіне цеплафізікі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994), доктар фізіка-матэматычных навук (1991). * [[Уладзімір Паўлавіч Паўлюкевіч]] (нар. 1961) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання|5-га]] склікання. {{неадназначнасць}} dx2a3tpl5kihmu7sg2bivdy541zt96z Альхоўскі сельсавет 0 581685 5164315 5146506 2026-07-10T21:56:57Z Siliyiw 169172 5164315 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Альхоўскі сельсавет |Арыгінальная назва = |Герб = |Сцяг = |Краіна = [[Беларусь]] |Статус = |Гімн = |Уваходзіць у = [[Ляхавіцкі раён]] |Уключае = 14 населеных пунктаў |Сталіца = [[Альхоўцы (Ляхавіцкі раён)|Альхоўцы]] |Датаўтварэння = [[12 кастрычніка]] [[1940]], [[20 мая]] [[1968]] |Скасаванне = [[16 ліпеня]] [[1954]] |Раздзел = |Назва раздзела = |Глава2 = |Назва главы2 = |ВУП = |Год ВУП = |Месца па ВУП = |ВУП на душу насельніцтва = |Месца па ВУП на душу насельніцтва = |Мова = |Мовы = |Насельніцтва = 1163 |Год перапісу = 2019 |Месца па насельніцтве = |Шчыльнасць = |Месца па шчыльнасці = |Нацыянальны склад = |Канфесійны склад = |Плошча = |Месца па плошчы = |Максімальная вышыня = |Сярэдняя вышыня = |Мінімальная вышыня = |Шырата = |Даўгата = |Карта = |Часавыпояс = |Абрэвіятура = |ISO = |FIPS = |Код аўтамабільных нумароў = 1 |Сайт = |Заўвагі = }} {{значэнні|Спасылка=Альхоўскі сельсавет (значэнні)}} '''Альхо́ўскі сельсавет''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў [[Ляхавіцкі раён|Ляхавіцкім раёне]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Адміністрацыйны цэнтр — вёска [[Альхоўцы (Ляхавіцкі раён)|Альхоўцы]]. Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як '''Альхавецкі сельсавет''' у складзе Ляхавіцкага раёна [[Баранавіцкая вобласць|Баранавіцкай вобласці]] [[БССР]]. Цэнтр — вёска Альхоўцы. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да [[Пад’язаўлеўскі сельсавет|Пад’язаўлеўскага сельсавета]]<ref>Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.</ref>, які 20 мая 1968 года перайменаваны ў Альхоўскі сельсавет з пераносам цэнтра ў вёску Альхоўцы. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 8 населеных пунктаў<ref name="атд74">{{крыніцы/БССР-АТД (1974)|27}}</ref>. 16 сакавіка 1987 года ў склад [[Малагарадзішчанскі сельсавет|Малагарадзішчанскага сельсавета]] перададзена вёска [[Літоўка (Ляхавіцкі раён)|Літоўка]]<ref>Рашэнне выканкома Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 16 сакавіка 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. 23 снежня 1997 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Малагарадзішчанскага сельсавета. 12 ліпеня 2026 года скасавана вёска [[Крывое Сяло (Ляхавіцкі раён)|Крывое Сяло]]<ref>{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D926b0147086|title=Решение Ляховичского районного Совета депутатов от 25 июня 2026 года № 132 «Об упразднении сельского населенного пункта Ляховичского района Брестской области»|website=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь}}</ref>. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1721 чалавек<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/bresckaja.htm Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2009 года]{{Недаступная спасылка}}</ref>, з іх 93,8 % — [[беларусы]], 3,1 % — [[рускія ў Беларусі|рускія]], 1,8 % — [[палякі ў Беларусі|палякі]], 0,7 % — [[украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 года]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1163 чалавекі<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |title=Колькасць насельніцтва населеных пунктаў Брэсцкай вобласці Беларусі паводле перапісу 2019 года |access-date=18 мая 2024 |archive-date=3 ліпеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703073212/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/bresckaja.htm |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987. * Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с. {{Альхоўскі сельсавет}} {{Ляхавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Альхоўскі сельсавет| ]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе]] [[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1968 годзе]] kbm8lectq6ofuupsd4no4huot2rpuvo Катэгорыя:Відэагульні 1995 года 14 588461 5164332 5163594 2026-07-10T23:36:41Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1995 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1995 года]]: Уніфікацыя назваў 5163594 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|1995|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|1995]] [[Катэгорыя:Творы 1995 года]] ehvbbikit7owxay1hnmjtouapg2c75d Катэгорыя:Відэагульні 1998 года 14 588462 5164336 5163596 2026-07-10T23:37:39Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1998 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1998 года]]: Уніфікацыя назваў 5163596 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|1998|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|1998]] [[Катэгорыя:Творы 1998 года]] jlep7jqlmlnvttyndck8m3o8kjxdsbl Катэгорыя:Відэагульні 2002 года 14 588463 5164349 5163606 2026-07-11T00:20:51Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2002 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2002 года]]: Уніфікацыя назваў 5163606 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2002|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2002]] [[Катэгорыя:Творы 2002 года]] 6f9a0wstav5l7jup987y0wgrk947sfj Катэгорыя:Відэагульні 2001 года 14 588464 5164347 5163605 2026-07-11T00:20:06Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2001 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2001 года]]: Уніфікацыя назваў 5163605 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2001|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2001]] [[Катэгорыя:Творы 2001 года]] tc17zkxe3wye35trd2h353w8ke5yoq6 Павел Пятровіч Раднёнак 0 591613 5164344 5137300 2026-07-10T23:58:42Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164344 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст | імя = Павел Раднёнак | поўнае імя = Павел Пятровіч Раднёнак | выява = | апісанне выявы = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | рост = | вага = | пазіцыя = | цяперашні клуб = | пасада = | маладзёжныя клубы = | клубы = {{футбольная кар’ера |1982—1992| {{Сцяг|СССР||20px}}{{Сцяг|Беларусь|1991|20px}} [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]]|140 (2) |1992| {{Сцяг|Украіна||20px}} [[ФК Верас Роўна|Верас (Роўна)]]|14 (0) |1993—1994| {{Сцяг|Расія||20px}} [[ФК Дынама-Газавік Цюмень|Дынама-Газавік (Цюмень)]]|60 (1) |1995—1997| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Атака Мінск|Атака-Аўра (Мінск)]]|78 (2) |1998—1999| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]]|49 (0) }} | нацыянальная зборная = {{футбольная кар’ера |1983| {{Сцяг|СССР||20px}} [[Юніёрская зборная СССР па футболе|СССР (да 20)]]| |1994—1996| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|12 (0) }} | трэнерскія клубы = {{футбольная кар’ера |1999—2000| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2000| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Дынама Мінск|Дынама (Мінск)]]| |2000—2001| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК СКАФ Мінск|СКАФ (Мінск)]]| |2001—2002| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Славія Мазыр|Славія (Мазыр)]]| |2002—2003| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2003—2009| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе U-19|Беларусь (да 19)]]| |2006| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[Зборная Беларусі па футболе|Беларусь]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2009—2010| {{Сцяг|Казахстан||20px}} [[Зборная Казахстана па футболе U-21|Казахстан (да 21)]]| |2009—2010| {{Сцяг|Казахстан||20px}} [[Зборная Казахстана па футболе U-19|Казахстан (да 19)]]| |2011| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Рудзенск|Рудзенск]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2011—2013| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Нёман Гродна|Нёман (Гродна)]]|{{Comment|дубль|трэнер дубліруючага складу}} |2017| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2018| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2019| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|{{Comment|дубль|трэнер дубліруючага складу}} |2019| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Смаргонь|Смаргонь]]| |2021—2022| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|{{Comment|дубль|трэнер дубліруючага складу}} |2022—2023| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]| |2023| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Энергетык-БДУ|Энергетык-БДУ (Мінск)]]|{{Comment|трэнер|асістэнт галоўнага трэнера}} |2024| {{Сцяг|Беларусь||20px}} [[ФК Астравец|Астравец]]| }} }} '''Павел Пятровіч Раднёнак''' (нар. {{ДН|30|7|1964}}, {{МН|Мінск}}) — савецкі і беларускі футбаліст ([[абаронца (футбол)|абаронца]]) і трэнер. == Гульнявая кар’ера == Прафесійную кар’еру пачаў у 1981 годзе ў мінскім «[[ФК Дынама Мінск|Дынама]]». Спачатку выступаў за дубль, а з 1984 года пачаў выступаць і ў асноўным складзе, правёў за яго 140 матчаў у чэмпіянатах СССР і Беларусі. гуляў у еўракубках. У сезоне 1992/1993 выступаў ва Украіне за ровенскі «[[ФК Верас Роўна|Верас]]», а пасля перабраўся ў цюменскі «[[ФК Дынама-Газавік Цюмень|Дынама-Газавік]]». У 1983 годзе ў складзе юніёрскай зборнай СССР прымаў удзел у чэмпіянаце свету<ref>{{cite web|date = 2016-03-24|url = https://www.pressball.by/articles/author/matchofmylife/93879 |title = Павел Родненок. Только потом узнал, что играл против ван Бастена |website = pressball.by|language = ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324163821/https://www.pressball.by/articles/author/matchofmylife/93879 |archive-date=2019-03-24 |url-status=dead}}</ref>. У 1994—1996 гадах правёў 12 матчаў у складзе [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]]. == Трэнерская кар’ера == Трэнерскую кар’еру пачаў у мінскім «[[ФК Дынама Мінск|Дынама]]» асістэнтаў галоўнага трэнера, а ў сезоне 2000 узначальваў мінчан. Пазней быў галоўным трэнерам клуба [[ФК СКАФ Мінск|СКАФ]] у Другой лізе, са жніўня 2001 года па май 2002 года быў на чале мазырскай «[[ФК Славія Мазыр|Славіі]]». Пазней стаў працаваць з юнацкімі зборнымі Беларусі, узначальваў каманды 1989 і 1992 гадоў нараджэння. У 2007 годзе разам з юніёрскай зборнай атрымаў перамогу ў мемарыяле Гранаткіна<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/navulicymajoj/913190.html |title = Сборная Беларуси, выигравшая мемориал Гранаткина в 2007-м. Что с нею стало |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>. У жніўні 2009 года перабраўся ў Казахстан, дзе ўзначаліў моладзевую і юніёрскую зборныя<ref>{{cite web|date = 2009-08-26|url = https://football.by/news/19818 |title = Павел Родненок назначен главным тренером молодежной сборной Казахстана |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. Вярнуўшыся ў Беларусь, у студзені 2011 года ўвайшоў у трэнерскі штаб «[[ФК Рудзенск|Рудзенска]]», дзе стаў дапамагаць [[Віктар Пятровіч Сокал|Віктару Сокалу]]<ref>{{cite web|date = 2011-01-19|url = https://football.by/news/24851 |title = Павел Родненок стал тренером "Руденска" |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. У жніўні таго ж года ўзначаліў дубль гродзенскага «[[ФК Нёман Гродна|Нёмана]]»<ref>{{cite web|date = 2011-08-02|url = https://football.by/news/28029 |title = Павел Родненок возглавил "Неман-2" |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>, заставаўся на пасадзе да канца 2013 года<ref>{{cite web |date = |url = https://by.tribuna.com/football/156476080.html |title = Родненок покинул пост главного тренера дублеров «Немана» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru |url-status = dead |archive-date = 24 сакавіка 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190324163818/https://by.tribuna.com/football/156476080.html }}</ref>. Пазней працаваў у [[ФК БАТЭ|БАТЭ]] трэнерам юнацкай каманды. У лютым 2017 года ўвайшоў у трэнерскі штаб [[Анатоль Юрэвіч|Анатоля Юрэвіча]] ў «[[ФК Энергетык-БДУ|Энергетыку-БДУ]]»<ref>{{cite web|date = 2017-02-08|url = https://football.by/news/95868 |title = Анатолий Юревич будет помогать Владимиру Белявскому в "Звезде"-БГУ |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. У тым жа годзе зноў з’ехаў у Казахстан, дзе стаў працаваць тэхнічным дырэктарам Казахстанскай Федэрацыі футбола<ref>{{cite web|date = 2018-08-01|url = https://www.sports.kz/news/pavel-rodnenok-budu-stavit-akademiyu-altay-v-primer-drugim-futbolnyim-tsentram |title = Павел Родненок: «Буду ставить академию „Алтай“ в пример другим Футбольным центрам» |website = sports.kz|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. У 2018 годзе вярнуўся ў «Энергетык-БДУ», дзе з пачатку 2019 года ўзначаліў сфарміраваны дубліруючы склад. У маі 2019 года быў прызначаны галоўным трэнерам «[[ФК Смаргонь|Смаргоні]]»<ref>{{cite web|date = 2019-05-21|url = https://football.by/news/126923 |title = Павел Родненок стал главным тренером "Сморгони" |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. Пад яго кіраўніцтвам каманда скончыла сезон 2019 на 14-м месцы ў Першай лізе, пасля чаго ён у лістападзе 2019 года пакінуў пасаду галоўнага трэнера<ref>{{cite web|date = 2019-11-29|url = https://football.by/news/134106 |title = Родненок покинул пост главного тренера "Сморгони" |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. З 2021 года зноў стаў працаваць з дубліруючым складам «[[ФК Энергетык-БДУ|Энергетыка-БДУ]]», а ў лютым 2022 года быў прызначаны галоўным трэнерам асноўнай каманды<ref>{{cite web|date = 2022-02-01|url = https://football.by/news/160852 |title = Родненок сменил Белявского на посту главного тренера "Энергетика-БГУ" |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. Як заявіў сам трэнер у інтэрв’ю, асноўнымі яго функцыямі былі прадстаўнічыя<ref>{{cite web|date = 2022-04-05|url = https://www.pressball.by/news/football/410041|title = Футбол. Главный тренер "Энергетика"-БГУ Павел Родненок: моя роль — представительские функции, говорящая голова|website = pressball.by|access-date = 2023-05-29|language = ru |archive-url = https://web.archive.org/web/20220405133438/https://www.pressball.by/news/football/410041 |archive-date = 2022-04-05 |url-status=dead}}</ref>, трэніровачнымі працэсамі кіравалі звычайна іншыя трэнеры ў структуры клуба. У маі 2023 года саступіў пасаду галоўнага трэнера [[Аляксей Мяркулаў|Аляксею Мяркулаву]], пры гэтым сам застаўся ў трэнерскім штабе каманды<ref>{{cite web|date = 2023-05-27|url = https://www.pressball.by/news/football/441643|title = Футбол. Павел Родненок покинул пост главного тренера "Энергетика"-БГУ. Его сменил Алексей Меркулов|website = pressball.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|date = 2023-05-27|url = https://www.pressball.by/news/football/441675|title = Футбол. "Энергетик"-БГУ: Павел Родненок продолжит работать в тренерском штабе Алексея Меркулова|website = pressball.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 года быў прызначаны галоўным трэнерам «[[ФК Астравец|Астраўца]]»<ref>{{cite web|date = 2024-01-03|url = https://football.by/news/182359 |title = Павел Родненок возглавил "Островец" |website = football.by|access-date = 2024-01-26|language = ru}}</ref>, аднак хутка пакінуў клуб<ref>{{cite web|date = 2024-01-27|url = https://football.by/news/183250 |title = Павел Родненок не будет работать в "Островце" главным тренером |website = football.by|access-date = 2024-02-27|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|date = 2024-01-27|url = https://bel.football/pavel_rodnenok_pokinul_ostrovets|title = Павел Родненок покинул «Островец»|website = bel.football|access-date = 2024-02-27|language = ru|archive-date = 27 лютага 2024|archive-url = https://web.archive.org/web/20240227072813/https://bel.football/pavel_rodnenok_pokinul_ostrovets|url-status = dead}}</ref>. == Дасягненні == * {{Сцяг|Беларусь|1991|20px}} {{Зл}} [[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992|1992]] * {{Сцяг|Беларусь|1991|20px}} Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 1992|1992]] == Крыніцы == {{reflist}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Раднёнак Павел Пятровіч}} [[Катэгорыя:Футбалісты СССР]] [[Катэгорыя:Футбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Роўна]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Цюмень]] [[Катэгорыя:Ігракі ФК Атака Мінск]] [[Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Мінск]] [[Катэгорыя:Трэнеры ФК Славія Мазыр]] [[Катэгорыя:Трэнеры юнацкай зборнай Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:Трэнеры юніёрскай зборнай Беларусі па футболе]] [[Катэгорыя:Трэнеры юніёрскай зборнай Казахстана па футболе]] [[Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Казахстана па футболе]] [[Катэгорыя:Трэнеры ФК Смаргонь]] [[Катэгорыя:Трэнеры ФК Энергетык-БДУ]] [[Катэгорыя:Трэнеры ФК Астравец]] in0pcdrbe0l353dpt06b8yw2jyqxagw Ніна Емяльянаўна Карач 0 593880 5164256 4347720 2026-07-10T17:20:20Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164256 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Ніна Карач''' ([[1928]]—[[2001]]) — удзельніца беларускага патрыятычнага падполля ў [[1946]]—[[1947]] гг. у [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]], сакратар арганізацыі [[Чайка (арганізацыя)|«Чайка»]]. Сябра [[Саюз беларускай моладзі|СБМ]].<ref>http://slounik.org/154812.html Біяграфія Ніны Карач</ref> == Біяграфія == Нарадзілася ў [[1929]] г. у сям’і рабочага ў [[Слонім]]е ў [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспубліцы]]. Бацька Емяльян быў засланы ў міжваенны час у Заходнюю Беларусь з [[БССР]] бальшавікамі для падпольнай працы. У [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]] падчас нямецкай акупацыі была дружыновай слонімскага [[Саюз беларускай моладзі|СБМ]]. Сябравала з паплечніцай па СБМ [[Надзея Дземідовіч|Надзеяй Дземідовіч]].<ref>https://novychas.by/asoba/nadzeja-dzemidovicz-zanczyna-njazlomnaha-duhu-i-s Новы Час. Надзея Дземідовіч: жанчына нязломнага духу і спакутаванага сэрца</ref> Вучылася ў слонімскай прагімназіі. Арыштавана [[13 снежня]] [[1944]] г. у Слоніме падчас масавых арыштаў сяброў СБМ, але неўзабаве вызвалена. У [[1946]] годзе далучылася да падпольнай беларускай арганізацыі «[[Чайка (арганізацыя)|Чайка]]», якая планавала змаганне за нацыянальныя правы беларусаў, годнасць, культуру, мову, гісторыю, свабоду і незалежнасць. Удзельнічала ў першым сходзе арганізацыі, дзе была выбрана сакратаром арганізацыі. Потым адышла ад падпольнай дзейнасці, хавалася. На другі сход арганізацыі не з’явілася, таму была знятая з пасады сакратара. Вучылася ў Інстытуце народнай гаспадаркі імя Куйбышава. У сярэдзіне [[1947]] года «[[Чайка (арганізацыя)|Чайка]]» была выкрытая, але Ніну Карач гэтая хваля арыштаў не закранула: яе арыштавалі толькі [[23 чэрвеня]] [[1950]] у [[Мінск]]у, па адрасе вул. Рэвалюцыйная, д. 23, кв. 12. Асуджана [[25 лістапада]] [[1950]] г. як "былы член антысавецкай арганізацыі «Саюз беларускай моладзі» да 10 гадоў канцлагераў. Этапавана ў Азёрны канцлагер МДБ [[Іркуцкая вобласць|Іркуцкай вобласці]], далей пераведзена ў Дубраўны канцлагер МДБ [[Мардоўская АССР|Мардоўскай АССР]]. Вызвалена [[20 красавіка]] [[1956]] г. Жыла ў [[Светлагорск]]у. [[9 верасня]] [[1975]] г. Рэабілітавана Вярхоўным судом [[БССР]]. Асабовая справа К. № 20436-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі. Памерла ў [[2001]] г. у [[Светлагорск]]у. {{зноскі}} == Літаратура == * Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3. == Спасылкі == * [http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-iii-kniga-i?id=20437{{Недаступная спасылка}} Біяграфія Ніны Карач на старонцы [[Леанід Маракоў|Леаніда Маракова]]] {{DEFAULTSORT:Карач Ніна}} [[Катэгорыя:Члены арганізацыі «Чайка»]] [[Катэгорыя:Члены Саюза беларускай моладзі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім ваяводстве]] smtduwvbn4d2egwyl0hcfy1ol63car4 Палата прадстаўнікоў Лівіі 0 594943 5164404 4999074 2026-07-11T05:56:46Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164404 wikitext text/x-wiki '''Палата прадстаўнікоў Лівіі''' ({{lang-ar|مجلس النواب}}, ''Majlis al-Nuwaab'') — вышэйшы орган заканадаўчай улады [[Лівія|Дзяржавы Лівія]], абраны [[25 чэрвеня]] [[2014]] года, які змяніў [[Усеагульны нацыянальны кангрэс]]<ref name="transfer group">{{cite web|last1=Lamloum|first1=Imed|title=Libya power handover agreed as airport battle rages on|url=https://news.yahoo.com/libyas-congress-says-hand-power-parliament-august-4-115948954.html|website=News.yahoo.com|publisher=Agence France-Presse (AFP)|date=4 августа 2014|accessdate=6 августа 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Libya’s new parliament meets in Tobruk|url=http://www.libyaherald.com/2014/08/04/libyas-new-parliament-meets-in-tobruk/#axzz39S15dqTQ|accessdate=6 августа 2014|publisher=Libya Herald|date=4 августа 2014|archive-date=6 жніўня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140806165448/http://www.libyaherald.com/2014/08/04/libyas-new-parliament-meets-in-tobruk/#axzz39S15dqTQ|url-status=dead}}</ref>. Дзеючы прэзідэнт Палаты прадстаўнікоў — [[Агіла Салах Іса]]<ref>{{cite news|title=Ageela Issa elected as president of House of Representatives|url=http://www.libyaherald.com/2014/08/05/ageela-issa-elected-as-new-head-of-house-of-reps/|accessdate=6 августа 2014|publisher=Libya Herald|date=5 августа 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Jurist elected Libya parliament speaker|url=http://www.middle-east-online.com/english/?id=67441|accessdate=6 августа 2014|publisher=Middle East Online|date=5 августа 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808065639/http://www.middle-east-online.com/english/?id=67441|archivedate=8 жніўня 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=New Parliament Elects East Libya Jurist As Speaker|url=http://en.haberler.com/new-parliament-elects-east-libya-jurist-as-speaker-506548/|accessdate=6 августа 2014|publisher=Haberler|date=5 августа 2014}}</ref>, яго намеснікі — Імхемед ШаІб і Ахмед Хума<ref>{{cite news|title=Parliament elects deputy presidents|url=http://www.libyaherald.com/2014/08/05/64533/#axzz39PFjzBKg|accessdate=6 августа 2014|publisher=Libya Herald|date=5 августа 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808025025/http://www.libyaherald.com/2014/08/05/64533/ |archivedate=8 жніўня 2014 |url-status=dead }}</ref>. == Гісторыя == З-за [[Грамадзянская вайна ў Лівіі (з 2014)|абвастрэння становішча]], першае паседжанне было праведзена [[4 жніўня]] [[2014]] года ў гасцініцы [[Табрук]]а<ref>{{cite web|url=http://itar-tass.com/mezhdunarodnaya-panorama/1359041|title=В Ливии депутаты нового парламента принесли присягу|publisher=ИТАР-ТАСС|date=4 августа 2014|accessdate=6 августа 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://m.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2014/08/140802_rn_libya_parliament_meeting|title=Новый парламент Ливии провел первое заседание|publisher=BBC Russian|date=2 августа 2014|accessdate=6 августа 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140803094245/http://m.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2014/08/140802_rn_libya_parliament_meeting|archivedate=3 жніўня 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ru.euronews.com/2014/08/05/libya-s-new-parliament-holds-first-session-outside-tripoli/|title=Ливия: новый парламент призывает к единству|publisher=Euronews|date=5 августа 2014|accessdate=25 августа 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406190206/https://ru.euronews.com/2014/08/05/libya-s-new-parliament-holds-first-session-outside-tripoli|archivedate=6 красавіка 2019|url-status=dead}}</ref>. З гэтай нагоды, у заяве [[Еўрапейскі Саюз|Еўрапейскага Саюза]] было сказана<ref>{{cite web|url=http://russian.people.com.cn/n/2014/0805/c31520-8765117.html|title=ЕС приветствует первое заседание Палаты представителей Ливии|publisher=Жэньминь Жибао|date=4 августа 2014|accessdate=6 августа 2014}}</ref>: {{Пачатак цытаты}} «Мы вітаем сённяшняе першае пасяджэнне Палаты прадстаўнікоў у Лівіі. Гэта вельмі правільны крок для вяртання Лівіі на шлях [[дэмакратыя|дэмакратычнага пераходу]], а таксама для садзейнічання аднаўленню закона і парадку ў краіне.»{{Канец цытаты}} [[12 жніўня]] члены Палаты прадстаўнікоў прагаласавалі за абранне прэзідэнта Лівіі шляхам прамых выбараў, дата якіх не была названа<ref>{{cite web|url=http://itar-tass.com/mezhdunarodnaya-panorama/1376510|title=Ливийский парламент проголосовал за избрание главы государства путём прямых выборов|publisher=ИТАР-ТАСС|date=12 августа 2014|accessdate=15 августа 2014}}</ref>, прынялі рашэнне аб неадкладнай ліквідацыі ўсіх дзеючых нерэгулярных узброеных фармаванняў былых паўстанцаў і адхіліць ад займаемай пасады муфтыя Лівіі Садэка аль-Гар’яні<ref name="ИТАР-ТАСС">{{cite web|url=http://m.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2014/08/140813_rn_libya_intervention_sanctioned|title=Парламент Ливии санкционировал международную интервенцию|publisher=ИТАР-ТАСС|date=13 августа|accessdate=15 августа 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140819090827/http://m.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2014/08/140813_rn_libya_intervention_sanctioned|archivedate=19 жніўня 2014|url-status=dead}}</ref>. [[13 жніўня]] 111 дэпутатаў Палаты з 124 прысутных на пасяджэнні прагаласавалі за неадкладнае ўвядзенне ў краіну міжнароднага кантынгенту з мэтай абароны грамадзянскага насельніцтва<ref>{{cite web|url=http://itar-tass.com/mezhdunarodnaya-panorama/1378505|title=Парламент Ливии выступили за немедленное вмешательство ООН в ситуацию в стране|publisher=ИТАР-ТАСС|date=13 августа 2014|accessdate=15 августа 2014}}</ref>. Аднак, па наяўных даных, ні [[ААН]], ні якая-небудзь дзяржава не мела намеру ўводзіць войскі на тэрыторыю Лівіі<ref name="ИТАР-ТАСС"/>. [[24 жніўня]] дэпутаты прагаласавалі за адхіленне ад пасады начальніка Генштаба [[Узброеныя сілы Лівіі|УС Лівіі]] генерала Абдэль Салям Джадалу за сувязі з ісламістамі, прызначыўшы на яго пост генерала Абдэля Разака аль-Назуры. Таксама, пасля захопу галоўнага аэрапорта краіны, дэпутаты абвясцілі ісламісцкія групоўкі «Рассвет Лівіі», «Абаронцы ісламу», «Грамадскі савет шуры паўстанцаў Бенгазі» і «Ансар аш-Шарыа» тэрарыстычнымі арганізацыямі, даручыўшы арміі «ў самыя кароткія тэрміны ліквідаваць тэрарыстычную пагрозу ў асобе дадзеных арганізацый»<ref>{{cite web|url=http://ria.ru/world/20140824/1021218638.html|title=Парламент Ливии отправил в отставку начальника Генштаба ВС|publisher=РИА Новости|date=24 августа 2014|accessdate=25 августа 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://russian.news.cn/world/2014-08/25/c_133583028.htm|title=Ливийский парламент включил "Рассвет Ливии" и "Ансар аш-Шариа" в список террористических группировок|publisher=Синьхуа|date=25 августа 2014|accessdate=25 августа 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826113743/http://russian.news.cn/world/2014-08/25/c_133583028.htm|archivedate=26 жніўня 2014|url-status=dead}}</ref>. [[6 лістапада]] Вярхоўны суд Лівіі ў [[Трыпалі]], разгледзеўшы заявы 12 лаяльных ісламістам дэпутатаў, вынес рашэнне аб прызнанні вынікаў апошніх выбараў несапраўднымі і аб роспуску Палаты прадстаўнікоў<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2014/11/141106_rn_libya_parliament|title=Суд в Ливии распустил палату представителей парламента|publisher=BBC Russian|date=6 ноября 2014|accessdate=6 ноября 2014}}</ref>. Аднак уплывовы дэпутат Палаты Абу-Бакр Баэйра адхіліў рашэнне суда, назваў яго «палітызаваным» і сказаў, што яно пакладзе шлях да падзелу краіны<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/libya-court-rules-june-elections-unconstitutional-26725959|title=Libya Court Rules June Elections Unconstitutional|publisher=ABC News|date=6 ноября 2014|accessdate=6 ноября 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/libya-court-rules-june-elections-unconstitutional/2014/11/06/0295cc0e-65a1-11e4-ab86-46000e1d0035_story.html|title=Libya court rules June elections unconstitutional|publisher=The Washington Post|date=6 ноября 2014|accessdate=6 ноября 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406190154/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/libya-court-rules-june-elections-unconstitutional/2014/11/06/0295cc0e-65a1-11e4-ab86-46000e1d0035_story.html|archivedate=6 красавіка 2019|url-status=dead}}</ref>. [[30 снежня]] на тэрыторыі паркоўкі гасцініцы «Дар-эс-Салам» у Табруку, падчас пасяджэння Палаты прадстаўнікоў, тэрарыст-смяротнік падарваў замінаваны аўтамабіль<ref>{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/12/30/Suicide-car-bomb-targets-Libya-parliament.html |title=Suicide car bomb targets Libya parliament|publisher=Аль-Арабия|date=30 декабря 2014|accessdate=31 декабря 2014}}</ref>. У выніку выбуху ніхто не загінуў, акрамя самога нападніка, аднак былі паранены 11 чалавек, у тым ліку 3 дэпутаты<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2014/12/30/libya-security-idUSL6N0UE1J020141230|title=UPDATE 2-Suicide bombing outside Libyan parliament in Tobruk wounds 11 -spokesman|publisher=Reuters|date=30 декабря 2014|accessdate=31 декабря 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924211923/http://www.reuters.com/article/2014/12/30/libya-security-idUSL6N0UE1J020141230|archivedate=24 верасня 2015|url-status=dead}}</ref>. Адказнасць за тэракт ніхто на сябе не ўзяў<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/suicide-car-bomb-targets-libya-parliament-27896050|title=Suicide Car Bomb Targets Libya Parliament|publisher=ABC News|date=30 декабря 2014|accessdate=31 декабря 2014}}</ref>. [[25 лютага]] [[2015]] года прэзідэнт Палаты прадстаўнікоў Агіла Салах Іса вылучыў кандыдатуру [[Халіф Хафтар|Х. Хафтара]] на пасаду Вярхоўнага галоўнакамандуючага УС Лівіі<ref>{{cite web|url=http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1791452|title=Генерал Халифа Хафтар выдвинут на пост главного военачальника Ливии|publisher=ТАСС|date=25 февраля 2015|accessdate=4 марта 2015}}</ref>. Прызначэнне было зацверджана дэпутатамі Палаты на пасяджэнні [[2 сакавіка]]<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2015/03/libya-khalifa-haftar-army-chief-150302214813223.html|title=Libyan parliament confirms Haftar as army chief|publisher=Аль-Джазира|date=|accessdate=4 марта 2015}}</ref>. Урад у Трыпалі расцаніў гэты крок як спрыянне далейшага абвастрэння барацьбы за ўладу, якое пагражала разарваць краіну на часткі, назваўшы Хафтара «ваенным злачынцам»<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2015/03/02/us-libya-security-army-idUSKBN0LY1AB20150302|title=Libya's Haftar appointed army chief for recognized government|publisher=Reuters|date=2 марта 2014|accessdate=4 марта 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006153537/http://www.reuters.com/article/2015/03/02/us-libya-security-army-idUSKBN0LY1AB20150302|archivedate=6 кастрычніка 2015|url-status=dead}}</ref>. Прысяга адбылася [[3 сакавіка]], з прысваеннем Хафтару звання [[генерал-лейтэнант]]а<ref>{{cite web|url=http://www.albawaba.com/news/libyan-parliament-namesgeneral-khalifa-haftar-army-chief-663626 |title=Libyan parliament names General Khalifa Haftar army chief|publisher=Al Bawaba|date=2 марта 2015|accessdate=4 марта 2015}}</ref>. [[5 кастрычніка]] члены Палаты прагаласавалі за падаўжэнне сваіх паўнамоцтваў ва ўмовах надзвычайнай сітуацыі да [[20 кастрычніка]]<ref>{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2015-10/06/c_134686179.htm|title=Libyan parliament extends mandate|publisher=Синьхуа|date=5 октября 2015|accessdate=6 октября 2015}}</ref>. За дадзеную меру выказаліся 129 дэпутатаў з 131 прысутных<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/libyan-parliament-votes-to-extend-its-mandate/2015/10/05/c846496c-6b98-11e5-91eb-27ad15c2b723_story.html|title=Libyan parliament votes to extend its mandate|publisher=The Washington Post|date=5 октября 2015|accessdate=6 октября 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151007001544/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/libyan-parliament-votes-to-extend-its-mandate/2015/10/05/c846496c-6b98-11e5-91eb-27ad15c2b723_story.html|archivedate=7 кастрычніка 2015|url-status=dead}}</ref>. Паводле ацэнак журналістаў, такі ход мог перашкодзіць намаганням ААН па заключэнні дамовы аб стварэнні [[Урад нацыянальнага адзінства (Лівія)|ўрада нацыянальнага адзінства]] ў краіне з двума супрацьлеглымі парламентамі, апошнім тэрмінам для якога было 20 кастрычніка<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-africa-34450840|title=Libya's parliament extends mandate|publisher=BBC News|date=6 октября 2015|accessdate=6 октября 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/russian/news/2015/10/151005_libya_government_extension|title=Парламентская ассамблея Ливии продлила свои полномочия|publisher=BBC Russian|date=6 октября 2015|accessdate=6 октября 2015}}</ref>. Між тым прадстаўнік Палаты Фарадж Хашэмі паведаміў, што мандат падоўжаны да перадачы ўлады новаму выбарным органу ў «мерах засцярогі ў выпадку, калі палітычныя перамовы скончацца нічым, пакінуўшы палітычны вакуум»<ref>{{cite web|url=http://www.voanews.com/content/libya-pro-western-parliament-extends-mandate/2992642.html|title=Libya's Pro-Western Parliament Extends Mandate|publisher=Голос Америки|date=5 октября 2015|accessdate=6 октября 2015}}</ref>. [[2 мая]] [[2019]] адбылося першае пасяджэнне ППЛ у [[Трыпалі]], на якім дэпутаты выступілі за любую ініцыятыву па спыненні [[Бітва за Трыпалі (2019)|баявых дзеянняў і наступлення на сталіцу]]. Пасяджэнне праходзіла ў няпоўным складзе і пад старшынствам дэпутата Садэка Кхэйлі<ref>[https://ria.ru/20190502/1553233172.html Ливийские парламентарии выступили против наступления на Триполи]</ref>. == Супрацьстаенне з УНЗ == У [[2016]] годзе ствараецца [[Урад нацыянальнага адзінства (Лівія)|УНЗ]], які павінен быў канчаткова вырашыць пытанне аб адсутнасці адзінаўладдзя ў Лівіі. Аднак напружанасць засталася, так як ППЛ не прызнала УНЗ. Паміж прыхільнікамі двух урадаў адбыліся сутыкненні рознага маштабу. [[4 красавіка]] [[2019]] камандуючы [[Лівійская нацыянальная армія|Лівійскай нацыянальнай арміяй]] маршал Халіфа Хафтар загадаў войскам пачаць [[Другая бітва за Трыпалі (2019)|аперацыю па вызваленню Трыпалі]] ад сіл УНА<ref>[https://lenta.ru/news/2019/04/04/tripoli/ Приезжавший к Шойгу ливийский маршал приказал наступать на Триполи] // Лента. Ру, 4 апреля 2019</ref>. [[5 лютага]] [[2021]] года ў горадзе [[Жэнева]] ([[Швейцарыя]]) на [[Форум палітычнага дыялогу Лівіі|форуме палітычнага дыялогу Лівіі]] прайшло абранне часовага аб’яднанага ўрада краіны. Часовым прэзідэнтам быў абраны [[Мухамед Юніс Манфі]], прэм’ер-міністрам — [[Абдэль Хамід Махамед Дбэйбе]], а [[Муса аль-Кані]] і [[Абдала аль-Лафі]] сталі віцэ-прэзідэнтамі. Яны павінны былі кіраваць дзяржавай да правядзення выбараў, зацверджаных на снежань таго ж года<ref>[https://interfax.com.ua/news/general/721641.html Лидеров переходного правительства Ливии избрали в Женеве]</ref>. ППЛ працягнула сваё існаванне, падпарадкаваўшыся новым уладам, а УНЗ быў расфармаваны. [[Фаіз Сарадж]] саступіў пасаду кіраўніка [[Прэзідэнцкі савет Лівіі|Прэзідэнцкага савета]] Манфі. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.libyan-parliament.org/ Афіцыйны сайт ППЛ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200611075718/https://libyan-parliament.org/ |date=11 чэрвеня 2020 }} [[Катэгорыя:Палітыка Лівіі]] [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі]] kmskuxzq6rss71izblltfrecic06dj3 Арсеній Паўлюкевіч 0 597059 5164493 3359099 2026-07-11T11:11:12Z M.L.Bot 261 Мэта перасылкі зменена з [[Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] на [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164493 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] lfiptkleyh7dcaa5br8wjqlrc3mqy7r Надзея Мікалаеўна Каткавец 0 597781 5164299 5164148 2026-07-10T20:20:55Z 5164299 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Каткавец}} {{ДД}} '''Надзея Мікалаеўна Каткавец''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2003—2012), намеснік кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля школы хацела паступаць на гістарычны факультэт [[Брэсцкі педагагічны інстытут|Брэсцкага педагагічнага інстытута]]. У 1987 годзе скончыла [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію]], у 2006 годзе — [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. З 1983 года па 1987 год займала пасаду эканаміста, галоўнага бухгалтара калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] [[РСФСР]]. З 1987 года па 1995 год — галоўны эканаміст, старшыня кааператыва саўгаса «Гарадзец» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. З 1995 года па 2003 год — дырэктар Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]. З 2003 года па красавік 2012 года — першы намеснік [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. З 23 красавіка 2012 года — дырэктар Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]]. 5 ліпеня 2013 года — 8 верасня 2017 года — намеснік кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У 2017 годзе ўзначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а». З канца 2017 года — намеснік генеральнага дырэктара Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Магілёўскай вобласці<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600219 Указ Президента Республики Беларусь от 8 июля 2026 года № 219 «О Н. Н. Котковец»]</ref>. == Сям’я == Шматдзетная маці, мае чатырох сыноў. == Цікавыя факты == Надзея Каткавец вядомая яркімі прамовамі, што сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на ютубе<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=c55MXUGAd0k&feature=youtu.be Вяртанне Надзеі Каткавец]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=2--jaJEK6qA Надзея Каткавец пра птушкафабрыкі]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=xFsYq04IOg0 Замминистра сельского хозяйства Надежда Котковец]</ref>. == Узнагароды == * Ганаровая грамата [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]], * две ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://nn.by/?c=ar&i=112229 Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец] {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] qppaymu9l7r7jpa4w0ch1mtv7fhp7xg 5164307 5164299 2026-07-10T21:30:47Z 5164307 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Надзея Мікалаеўна Каткавец | арыгінальнае імя = {{lang-ru|Надежда Николаевна Котковец}} | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па Магілёўскай вобласці | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 8 ліпеня 2026 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | тытул_2 = Намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_2 = 5 ліпеня 2013 | перыядканец_2 = 8 верасня 2017 | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | кіраўнік_2 = Віктар Шэйман | тытул_3 = Першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_3 = 2004 | перыядканец_3 = красавік 2012 | дата нараджэння = {{ДН|29|9|1960}} | месца нараджэння = [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]], [[БССР]], [[СССР]] | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = Мікалай Каткавец | маці = | муж = Барташ (у разводзе)<br>Гарбузаў (у разводзе) | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Андрэй, Аляксей, Віталь, Сяргей | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = [[эканоміка]] | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = [[эканаміст]] | адукацыя = [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія]] (1987)<br>[[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2006) | навуковая ступень = [[Кандыдат навук|кандыдат эканамічных навук]] (2026) | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Каткавец}} '''Надзе́я Мікала́еўна Каткаве́ц''' (у шлюбе '''Барташ''', пасля '''Гарбузава'''; {{ДН|29|9|1960}}, [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. [[Кандыдат эканамічных навук]] (2026). Першы намеснік [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2004—2012), намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля заканчэння школы спачатку хацела паступаць на [[Гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна|гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута]], але абрала эканамічны напрамак<ref name="nn_5facts">{{cite web|url=https://nashaniva.com/112229|title=Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец|author=Ягор Марціновіч|date=2013-07-05|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 1983—1987 гадах працавала эканамістам і галоўным бухгалтарам калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] ([[РСФСР]]). У 1987 годзе скончыла [[эканамічны факультэт Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў [[Горкі|Горках]]. З 1987 па 1992 год займала пасаду галоўнага эканаміста саўгаса «[[Гарадзец (саўгас)|Гарадзец]]» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], дырэктарам якога ў той час быў будучы Прэзідэнт Беларусі [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]. У 1992—1994 гадах узначальвала кааператыў «Крывельскі» Шклоўскага раёна<ref name="zerkalo_rumors">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/107165.html|title=Лукашенко подозревают в том, что у него есть еще один внебрачный сын. Проверили слухи и узнали, кто возможная мать (экс-топ-чиновница)|author=Кирилл Папоротников|date=2025-08-29|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref>. У 1995 годзе была прызначана дырэктарам Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], якое знаходзілася ў [[Атоліна]] пад [[Мінск]]ам. На пачатку 2000-х гадоў на працягу двух гадоў працавала галоўным бухгалтарам ТАА «Роўдтранс» у Мінску<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2003 годзе Надзея Каткавец перайшла на працу ў [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе стала першым намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2006 годзе скончыла [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. Знаходзілася на пасадзе першага намесніка міністра да красавіка 2012 года. З 23 красавіка 2012 года працавала дырэктарам Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]] ў Маскве. З 5 ліпеня 2013 года па 8 верасня 2017 года — намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref name="nn_5facts"/>. У лютым 2017 года Надзея Каткавец узначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а», амаль поўны пакет акцый якога перайшоў пад кантроль Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта<ref name="nn_paritet">{{cite web|url=https://nashaniva.com/185963|title=Надзея Каткавец стала банкірам|date=2017-02-24|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. З канца 2017 года перайшла на пасаду намесніка генеральнага дырэктара (намесніка старшыні савета дырэктараў) [[Беларуская нацыянальная біятэхналагічная карпарацыя|Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі]] (БНБК)<ref name="nn_bnbk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/203369|title=Надзея Каткавец стала топ-менеджарам беларуска-кіргізскай біятэхналагічнай карпарацыі|date=2018-01-18|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 2022—2023 гадах працавала ў рэгіянальных філіялах кампаніі: «БНБК-Агра Глуск», «БНБК-Агра Пухавічы» і «БНБК-Агра Быхаў». Пасля сакавіка 2023 года выйшла на пенсію<ref name="zerkalo_science">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/life/118414.html|title=Бывшая топ-чиновница, которая может быть матерью внебрачного сына от Лукашенко, занялась наукой. Вот о ком речь|author=Кирилл Папоротников|date=2026-01-20|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref><ref name="nn_pension">{{cite web|url=https://nashaniva.com/379959|title=Чым цяпер займаецца Надзея Каткавец|date=2025-10-26|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. Пасля выхаду на пенсію занялася навуковай дзейнасцю, паступіўшы ў аспірантуру [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытута сістэмных даследаванняў АПК НАН Беларусі]]. 21 студзеня 2026 года паспяхова абараніла кандыдацкую дысертацыю па эканоміцы на тэму «Механізм дзяржаўнага рэгулявання развіцця аграпрамысловай вытворчасці Рэспублікі Беларусь у сучасных умовах»<ref name="zerkalo_science"/>. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Магілёўскай вобласці<ref name="nn_return">{{cite web|url=https://nashaniva.com/399435|title=Ва ўладу вярнулі Надзею Каткавец|date=2026-07-08|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. == Сям'я і асабістае жыццё == Надзея Каткавец двойчы была ў шлюбе. Насіла прозвішчы мужоў — Барташ і Гарбузава. Пасля разводаў у канцы 1990-х гадоў вярнула дзявочае прозвішча. Шматдзетная маці, выхавала чатырох сыноў: Андрэя, Аляксея, Віталя і Сяргея. Двое з іх працуюць інжынерамі-механікамі, яшчэ двое — інжынерам-землеўпарадчыкам і эканамістам. Мае як мінімум дзевяць унукаў, сярод якіх Дзмітрый, Паліна, Марыя. Пражывае ў доме ў [[Атоліна|Атоліне]] пад Мінскам<ref name="nn_pension"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. === Чутка пра пазашлюбнага сына Аляксандра Лукашэнкі === У незалежных СМІ неаднаразова з'яўляліся матэрыялы пра тое, што адзін з сыноў Надзеі Каткавец можа быць пазашлюбным сынам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Крыніцай гэтых чутак стала кніга былой шклоўскай журналісткі [[Вольга Паўлава|Вольгі Паўлавай]] «Шклоўскія страсці», выдадзеная ў 1999 годзе. У ёй згадвалася, што ў саўгас «Гарадзец» прыехала працаваць Надзея Барташ з двума сынамі, малодшы з якіх быў настолькі падобны да дырэктара (Аляксандра Лукашэнкі), што вяскоўцы называлі яго «Лукашком». Далей у кнізе адзначалася, што пасля разводу з другім мужам Надзея Гарбузава прыняла прапанову прэзідэнта ўзначаліць гаспадарку ў «Атоліна», што цалкам супадае з біяграфіяй і зменамі прозвішчаў Надзеі Каткавец<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2002 годзе «[[Белорусская деловая газета|Беларуская дзелавая газета]]» задала Надзеі Каткавец пытанне наконт асаблівай прыхільнасці да яе з боку Аляксандра Лукашэнкі, на што яна коратка адказала: «Не было». У 2020 годзе журналісты тэлеканала «[[Белсат]]» спрабавалі правесці расследаванне гэтай тэмы ў Шклове, але былі затрыманы міліцыяй і адпраўлены ў Мінск<ref name="zerkalo_rumors"/>. У жніўні 2025 года выданне «[[Zerkalo.io]]» сумесна з аб'яднаннем [[BELPOL]] прааналізавала базы даных і біяграфіі Каткавец і Лукашэнкі. Згодна з іх высновамі, яны маглі пазнаёміцца яшчэ ў пачатку 1980-х гадоў падчас паралельнай вучобы ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горках, незадоўга да нараджэння старэйшага сына Надзеі ў маі 1983 года. Таксама іх цеснае супрацоўніцтва працягвалася з 1987 года ў саўгасе «Гарадзец», дзе ў кастрычніку 1988 і ў студзені 1991 гадоў у яе нарадзіліся яшчэ два сыны. Незалежныя журналісты адзначаюць, што імклівы кар'ерны ўзлёт Надзеі Каткавец пасля абрання Аляксандра Лукашэнкі прэзідэнтам мае шмат паралеляў з лёсам [[Ірына Сцяпанаўна Абельская|Ірыны Абельскай]], маці [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалая Лукашэнкі]]<ref name="zerkalo_rumors"/><ref name="zerkalo_science"/>. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]; * Дзве ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Цікавыя факты == Падчас знаходжання на пасадзе першага намесніка Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Надзея Каткавец праславілася сваімі эксцэнтрычнымі і блытанымі прамовамі на прэс-канферэнцыях. Асаблівую папулярнасць у інтэрнэце атрымалі яе выказванні пра «хаацічэскі сложаныя цэны» і развагі пра тое, як зрабіць з цялушкі карову. Відэаролікі з яе ўдзелам сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на [[YouTube]], а яе цытаты сталі [[Інтэрнэт-мем|інтэрнэт-мемамі]]<ref name="nn_5facts"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 29 верасня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іванаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДСГА]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук]] [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] s7dznh5k10i08kxwuel629g1hyaw32z 5164308 5164307 2026-07-10T21:31:27Z 5164308 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Надзея Мікалаеўна Каткавец | арыгінальнае імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па Магілёўскай вобласці | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 8 ліпеня 2026 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | тытул_2 = Намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_2 = 5 ліпеня 2013 | перыядканец_2 = 8 верасня 2017 | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | кіраўнік_2 = Віктар Шэйман | тытул_3 = Першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_3 = 2004 | перыядканец_3 = красавік 2012 | дата нараджэння = {{ДН|29|9|1960}} | месца нараджэння = [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]], [[БССР]], [[СССР]] | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = Мікалай Каткавец | маці = | муж = Барташ (у разводзе)<br>Гарбузаў (у разводзе) | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Андрэй, Аляксей, Віталь, Сяргей | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = [[эканоміка]] | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = [[эканаміст]] | адукацыя = [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія]] (1987)<br>[[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2006) | навуковая ступень = [[Кандыдат навук|кандыдат эканамічных навук]] (2026) | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Каткавец}} '''Надзе́я Мікала́еўна Каткаве́ц''' (у шлюбе '''Барташ''', пасля '''Гарбузава'''; {{ДН|29|9|1960}}, [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. [[Кандыдат эканамічных навук]] (2026). Першы намеснік [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2004—2012), намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля заканчэння школы спачатку хацела паступаць на [[Гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна|гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута]], але абрала эканамічны напрамак<ref name="nn_5facts">{{cite web|url=https://nashaniva.com/112229|title=Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец|author=Ягор Марціновіч|date=2013-07-05|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 1983—1987 гадах працавала эканамістам і галоўным бухгалтарам калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] ([[РСФСР]]). У 1987 годзе скончыла [[эканамічны факультэт Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў [[Горкі|Горках]]. З 1987 па 1992 год займала пасаду галоўнага эканаміста саўгаса «[[Гарадзец (саўгас)|Гарадзец]]» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], дырэктарам якога ў той час быў будучы Прэзідэнт Беларусі [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]. У 1992—1994 гадах узначальвала кааператыў «Крывельскі» Шклоўскага раёна<ref name="zerkalo_rumors">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/107165.html|title=Лукашенко подозревают в том, что у него есть еще один внебрачный сын. Проверили слухи и узнали, кто возможная мать (экс-топ-чиновница)|author=Кирилл Папоротников|date=2025-08-29|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref>. У 1995 годзе была прызначана дырэктарам Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], якое знаходзілася ў [[Атоліна]] пад [[Мінск]]ам. На пачатку 2000-х гадоў на працягу двух гадоў працавала галоўным бухгалтарам ТАА «Роўдтранс» у Мінску<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2003 годзе Надзея Каткавец перайшла на працу ў [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе стала першым намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2006 годзе скончыла [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. Знаходзілася на пасадзе першага намесніка міністра да красавіка 2012 года. З 23 красавіка 2012 года працавала дырэктарам Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]] ў Маскве. З 5 ліпеня 2013 года па 8 верасня 2017 года — намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref name="nn_5facts"/>. У лютым 2017 года Надзея Каткавец узначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а», амаль поўны пакет акцый якога перайшоў пад кантроль Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта<ref name="nn_paritet">{{cite web|url=https://nashaniva.com/185963|title=Надзея Каткавец стала банкірам|date=2017-02-24|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. З канца 2017 года перайшла на пасаду намесніка генеральнага дырэктара (намесніка старшыні савета дырэктараў) [[Беларуская нацыянальная біятэхналагічная карпарацыя|Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі]] (БНБК)<ref name="nn_bnbk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/203369|title=Надзея Каткавец стала топ-менеджарам беларуска-кіргізскай біятэхналагічнай карпарацыі|date=2018-01-18|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 2022—2023 гадах працавала ў рэгіянальных філіялах кампаніі: «БНБК-Агра Глуск», «БНБК-Агра Пухавічы» і «БНБК-Агра Быхаў». Пасля сакавіка 2023 года выйшла на пенсію<ref name="zerkalo_science">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/life/118414.html|title=Бывшая топ-чиновница, которая может быть матерью внебрачного сына от Лукашенко, занялась наукой. Вот о ком речь|author=Кирилл Папоротников|date=2026-01-20|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref><ref name="nn_pension">{{cite web|url=https://nashaniva.com/379959|title=Чым цяпер займаецца Надзея Каткавец|date=2025-10-26|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. Пасля выхаду на пенсію занялася навуковай дзейнасцю, паступіўшы ў аспірантуру [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытута сістэмных даследаванняў АПК НАН Беларусі]]. 21 студзеня 2026 года паспяхова абараніла кандыдацкую дысертацыю па эканоміцы на тэму «Механізм дзяржаўнага рэгулявання развіцця аграпрамысловай вытворчасці Рэспублікі Беларусь у сучасных умовах»<ref name="zerkalo_science"/>. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Магілёўскай вобласці<ref name="nn_return">{{cite web|url=https://nashaniva.com/399435|title=Ва ўладу вярнулі Надзею Каткавец|date=2026-07-08|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. == Сям'я і асабістае жыццё == Надзея Каткавец двойчы была ў шлюбе. Насіла прозвішчы мужоў — Барташ і Гарбузава. Пасля разводаў у канцы 1990-х гадоў вярнула дзявочае прозвішча. Шматдзетная маці, выхавала чатырох сыноў: Андрэя, Аляксея, Віталя і Сяргея. Двое з іх працуюць інжынерамі-механікамі, яшчэ двое — інжынерам-землеўпарадчыкам і эканамістам. Мае як мінімум дзевяць унукаў, сярод якіх Дзмітрый, Паліна, Марыя. Пражывае ў доме ў [[Атоліна|Атоліне]] пад Мінскам<ref name="nn_pension"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. === Чутка пра пазашлюбнага сына Аляксандра Лукашэнкі === У незалежных СМІ неаднаразова з'яўляліся матэрыялы пра тое, што адзін з сыноў Надзеі Каткавец можа быць пазашлюбным сынам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Крыніцай гэтых чутак стала кніга былой шклоўскай журналісткі [[Вольга Паўлава|Вольгі Паўлавай]] «Шклоўскія страсці», выдадзеная ў 1999 годзе. У ёй згадвалася, што ў саўгас «Гарадзец» прыехала працаваць Надзея Барташ з двума сынамі, малодшы з якіх быў настолькі падобны да дырэктара (Аляксандра Лукашэнкі), што вяскоўцы называлі яго «Лукашком». Далей у кнізе адзначалася, што пасля разводу з другім мужам Надзея Гарбузава прыняла прапанову прэзідэнта ўзначаліць гаспадарку ў «Атоліна», што цалкам супадае з біяграфіяй і зменамі прозвішчаў Надзеі Каткавец<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2002 годзе «[[Белорусская деловая газета|Беларуская дзелавая газета]]» задала Надзеі Каткавец пытанне наконт асаблівай прыхільнасці да яе з боку Аляксандра Лукашэнкі, на што яна коратка адказала: «Не было». У 2020 годзе журналісты тэлеканала «[[Белсат]]» спрабавалі правесці расследаванне гэтай тэмы ў Шклове, але былі затрыманы міліцыяй і адпраўлены ў Мінск<ref name="zerkalo_rumors"/>. У жніўні 2025 года выданне «[[Zerkalo.io]]» сумесна з аб'яднаннем [[BELPOL]] прааналізавала базы даных і біяграфіі Каткавец і Лукашэнкі. Згодна з іх высновамі, яны маглі пазнаёміцца яшчэ ў пачатку 1980-х гадоў падчас паралельнай вучобы ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горках, незадоўга да нараджэння старэйшага сына Надзеі ў маі 1983 года. Таксама іх цеснае супрацоўніцтва працягвалася з 1987 года ў саўгасе «Гарадзец», дзе ў кастрычніку 1988 і ў студзені 1991 гадоў у яе нарадзіліся яшчэ два сыны. Незалежныя журналісты адзначаюць, што імклівы кар'ерны ўзлёт Надзеі Каткавец пасля абрання Аляксандра Лукашэнкі прэзідэнтам мае шмат паралеляў з лёсам [[Ірына Сцяпанаўна Абельская|Ірыны Абельскай]], маці [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалая Лукашэнкі]]<ref name="zerkalo_rumors"/><ref name="zerkalo_science"/>. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]; * Дзве ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Цікавыя факты == Падчас знаходжання на пасадзе першага намесніка Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Надзея Каткавец праславілася сваімі эксцэнтрычнымі і блытанымі прамовамі на прэс-канферэнцыях. Асаблівую папулярнасць у інтэрнэце атрымалі яе выказванні пра «хаацічэскі сложаныя цэны» і развагі пра тое, як зрабіць з цялушкі карову. Відэаролікі з яе ўдзелам сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на [[YouTube]], а яе цытаты сталі [[Інтэрнэт-мем|інтэрнэт-мемамі]]<ref name="nn_5facts"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 29 верасня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іванаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДСГА]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук]] [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] nhdi47gsxjdrotb8d68soknfh3vzxo7 5164309 5164308 2026-07-10T21:31:35Z 5164309 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Надзея Мікалаеўна Каткавец | арыгінальнае імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па Магілёўскай вобласці | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 8 ліпеня 2026 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | тытул_2 = Намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_2 = 5 ліпеня 2013 | перыядканец_2 = 8 верасня 2017 | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | кіраўнік_2 = Віктар Шэйман | тытул_3 = Першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_3 = 2004 | перыядканец_3 = красавік 2012 | дата нараджэння = {{ДН|29|9|1960}} | месца нараджэння = [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]], [[БССР]], [[СССР]] | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = Мікалай Каткавец | маці = | муж = Барташ (у разводзе)<br>Гарбузаў (у разводзе) | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Андрэй, Аляксей, Віталь, Сяргей | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = [[эканоміка]] | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = [[эканаміст]] | адукацыя = [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія]] (1987)<br>[[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2006) | навуковая ступень = [[Кандыдат навук|кандыдат эканамічных навук]] (2026) | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Каткавец}} '''Надзе́я Мікала́еўна Каткаве́ц''' (у шлюбе '''Барташ''', пасля '''Гарбузава'''; {{ДН|29|9|1960}}, [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. [[Кандыдат эканамічных навук]] (2026). Першы намеснік [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2004—2012), намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля заканчэння школы спачатку хацела паступаць на [[Гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна|гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута]], але абрала эканамічны напрамак<ref name="nn_5facts">{{cite web|url=https://nashaniva.com/112229|title=Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец|author=Ягор Марціновіч|date=2013-07-05|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 1983—1987 гадах працавала эканамістам і галоўным бухгалтарам калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] ([[РСФСР]]). У 1987 годзе скончыла [[эканамічны факультэт Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў [[Горкі|Горках]]. З 1987 па 1992 год займала пасаду галоўнага эканаміста саўгаса «[[Гарадзец (саўгас)|Гарадзец]]» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], дырэктарам якога ў той час быў будучы Прэзідэнт Беларусі [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]. У 1992—1994 гадах узначальвала кааператыў «Крывельскі» Шклоўскага раёна<ref name="zerkalo_rumors">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/107165.html|title=Лукашенко подозревают в том, что у него есть еще один внебрачный сын. Проверили слухи и узнали, кто возможная мать (экс-топ-чиновница)|author=Кирилл Папоротников|date=2025-08-29|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref>. У 1995 годзе была прызначана дырэктарам Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], якое знаходзілася ў [[Атоліна]] пад [[Мінск]]ам. На пачатку 2000-х гадоў на працягу двух гадоў працавала галоўным бухгалтарам ТАА «Роўдтранс» у Мінску<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2003 годзе Надзея Каткавец перайшла на працу ў [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе стала першым намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2006 годзе скончыла [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. Знаходзілася на пасадзе першага намесніка міністра да красавіка 2012 года. З 23 красавіка 2012 года працавала дырэктарам Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]] ў Маскве. З 5 ліпеня 2013 года па 8 верасня 2017 года — намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref name="nn_5facts"/>. У лютым 2017 года Надзея Каткавец узначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а», амаль поўны пакет акцый якога перайшоў пад кантроль Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта<ref name="nn_paritet">{{cite web|url=https://nashaniva.com/185963|title=Надзея Каткавец стала банкірам|date=2017-02-24|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. З канца 2017 года перайшла на пасаду намесніка генеральнага дырэктара (намесніка старшыні савета дырэктараў) [[Беларуская нацыянальная біятэхналагічная карпарацыя|Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі]] (БНБК)<ref name="nn_bnbk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/203369|title=Надзея Каткавец стала топ-менеджарам беларуска-кіргізскай біятэхналагічнай карпарацыі|date=2018-01-18|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 2022—2023 гадах працавала ў рэгіянальных філіялах кампаніі: «БНБК-Агра Глуск», «БНБК-Агра Пухавічы» і «БНБК-Агра Быхаў». Пасля сакавіка 2023 года выйшла на пенсію<ref name="zerkalo_science">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/life/118414.html|title=Бывшая топ-чиновница, которая может быть матерью внебрачного сына от Лукашенко, занялась наукой. Вот о ком речь|author=Кирилл Папоротников|date=2026-01-20|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref><ref name="nn_pension">{{cite web|url=https://nashaniva.com/379959|title=Чым цяпер займаецца Надзея Каткавец|date=2025-10-26|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. Пасля выхаду на пенсію занялася навуковай дзейнасцю, паступіўшы ў аспірантуру [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытута сістэмных даследаванняў АПК НАН Беларусі]]. 21 студзеня 2026 года паспяхова абараніла кандыдацкую дысертацыю па эканоміцы на тэму «Механізм дзяржаўнага рэгулявання развіцця аграпрамысловай вытворчасці Рэспублікі Беларусь у сучасных умовах»<ref name="zerkalo_science"/>. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Магілёўскай вобласці<ref name="nn_return">{{cite web|url=https://nashaniva.com/399435|title=Ва ўладу вярнулі Надзею Каткавец|date=2026-07-08|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. == Сям'я і асабістае жыццё == Надзея Каткавец двойчы была ў шлюбе. Насіла прозвішчы мужоў — Барташ і Гарбузава. Пасля разводаў у канцы 1990-х гадоў вярнула дзявочае прозвішча. Шматдзетная маці, выхавала чатырох сыноў: Андрэя, Аляксея, Віталя і Сяргея. Двое з іх працуюць інжынерамі-механікамі, яшчэ двое — інжынерам-землеўпарадчыкам і эканамістам. Мае як мінімум дзевяць унукаў, сярод якіх Дзмітрый, Паліна, Марыя. Пражывае ў доме ў [[Атоліна|Атоліне]] пад Мінскам<ref name="nn_pension"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. === Чутка пра пазашлюбнага сына Аляксандра Лукашэнкі === У незалежных СМІ неаднаразова з'яўляліся матэрыялы пра тое, што адзін з сыноў Надзеі Каткавец можа быць пазашлюбным сынам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Крыніцай гэтых чутак стала кніга былой шклоўскай журналісткі [[Вольга Паўлава|Вольгі Паўлавай]] «Шклоўскія страсці», выдадзеная ў 1999 годзе. У ёй згадвалася, што ў саўгас «Гарадзец» прыехала працаваць Надзея Барташ з двума сынамі, малодшы з якіх быў настолькі падобны да дырэктара (Аляксандра Лукашэнкі), што вяскоўцы называлі яго «Лукашком». Далей у кнізе адзначалася, што пасля разводу з другім мужам Надзея Гарбузава прыняла прапанову прэзідэнта ўзначаліць гаспадарку ў «Атоліна», што цалкам супадае з біяграфіяй і зменамі прозвішчаў Надзеі Каткавец<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2002 годзе «[[Белорусская деловая газета|Беларуская дзелавая газета]]» задала Надзеі Каткавец пытанне наконт асаблівай прыхільнасці да яе з боку Аляксандра Лукашэнкі, на што яна коратка адказала: «Не было». У 2020 годзе журналісты тэлеканала «[[Белсат]]» спрабавалі правесці расследаванне гэтай тэмы ў Шклове, але былі затрыманы міліцыяй і адпраўлены ў Мінск<ref name="zerkalo_rumors"/>. У жніўні 2025 года выданне «[[Zerkalo.io]]» сумесна з аб'яднаннем [[BELPOL]] прааналізавала базы даных і біяграфіі Каткавец і Лукашэнкі. Згодна з іх высновамі, яны маглі пазнаёміцца яшчэ ў пачатку 1980-х гадоў падчас паралельнай вучобы ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горках, незадоўга да нараджэння старэйшага сына Надзеі ў маі 1983 года. Таксама іх цеснае супрацоўніцтва працягвалася з 1987 года ў саўгасе «Гарадзец», дзе ў кастрычніку 1988 і ў студзені 1991 гадоў у яе нарадзіліся яшчэ два сыны. Незалежныя журналісты адзначаюць, што імклівы кар'ерны ўзлёт Надзеі Каткавец пасля абрання Аляксандра Лукашэнкі прэзідэнтам мае шмат паралеляў з лёсам [[Ірына Сцяпанаўна Абельская|Ірыны Абельскай]], маці [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалая Лукашэнкі]]<ref name="zerkalo_rumors"/><ref name="zerkalo_science"/>. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]; * Дзве ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Цікавыя факты == Падчас знаходжання на пасадзе першага намесніка Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Надзея Каткавец праславілася сваімі эксцэнтрычнымі і блытанымі прамовамі на прэс-канферэнцыях. Асаблівую папулярнасць у інтэрнэце атрымалі яе выказванні пра «хаацічэскі сложаныя цэны» і развагі пра тое, як зрабіць з цялушкі карову. Відэаролікі з яе ўдзелам сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на [[YouTube]], а яе цытаты сталі [[Інтэрнэт-мем|інтэрнэт-мемамі]]<ref name="nn_5facts"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 29 верасня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іванаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук]] [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] ek0txvwnwtyleoj6q0twepmddmva1kn 5164311 5164309 2026-07-10T21:31:59Z 5164311 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Надзея Мікалаеўна Каткавец | арыгінальнае імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па Магілёўскай вобласці | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 8 ліпеня 2026 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | тытул_2 = Намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_2 = 5 ліпеня 2013 | перыядканец_2 = 8 верасня 2017 | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | кіраўнік_2 = Віктар Шэйман | тытул_3 = Першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_3 = 2004 | перыядканец_3 = красавік 2012 | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = Мікалай Каткавец | маці = | муж = Барташ (у разводзе)<br>Гарбузаў (у разводзе) | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Андрэй, Аляксей, Віталь, Сяргей | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = [[эканоміка]] | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = [[эканаміст]] | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} {{цёзкі2|Каткавец}} '''Надзе́я Мікала́еўна Каткаве́ц''' (у шлюбе '''Барташ''', пасля '''Гарбузава'''; {{ДН|29|9|1960}}, [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. [[Кандыдат эканамічных навук]] (2026). Першы намеснік [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2004—2012), намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля заканчэння школы спачатку хацела паступаць на [[Гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна|гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута]], але абрала эканамічны напрамак<ref name="nn_5facts">{{cite web|url=https://nashaniva.com/112229|title=Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец|author=Ягор Марціновіч|date=2013-07-05|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 1983—1987 гадах працавала эканамістам і галоўным бухгалтарам калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] ([[РСФСР]]). У 1987 годзе скончыла [[эканамічны факультэт Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў [[Горкі|Горках]]. З 1987 па 1992 год займала пасаду галоўнага эканаміста саўгаса «[[Гарадзец (саўгас)|Гарадзец]]» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], дырэктарам якога ў той час быў будучы Прэзідэнт Беларусі [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]. У 1992—1994 гадах узначальвала кааператыў «Крывельскі» Шклоўскага раёна<ref name="zerkalo_rumors">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/107165.html|title=Лукашенко подозревают в том, что у него есть еще один внебрачный сын. Проверили слухи и узнали, кто возможная мать (экс-топ-чиновница)|author=Кирилл Папоротников|date=2025-08-29|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref>. У 1995 годзе была прызначана дырэктарам Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], якое знаходзілася ў [[Атоліна]] пад [[Мінск]]ам. На пачатку 2000-х гадоў на працягу двух гадоў працавала галоўным бухгалтарам ТАА «Роўдтранс» у Мінску<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2003 годзе Надзея Каткавец перайшла на працу ў [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе стала першым намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2006 годзе скончыла [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. Знаходзілася на пасадзе першага намесніка міністра да красавіка 2012 года. З 23 красавіка 2012 года працавала дырэктарам Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]] ў Маскве. З 5 ліпеня 2013 года па 8 верасня 2017 года — намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref name="nn_5facts"/>. У лютым 2017 года Надзея Каткавец узначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а», амаль поўны пакет акцый якога перайшоў пад кантроль Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта<ref name="nn_paritet">{{cite web|url=https://nashaniva.com/185963|title=Надзея Каткавец стала банкірам|date=2017-02-24|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. З канца 2017 года перайшла на пасаду намесніка генеральнага дырэктара (намесніка старшыні савета дырэктараў) [[Беларуская нацыянальная біятэхналагічная карпарацыя|Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі]] (БНБК)<ref name="nn_bnbk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/203369|title=Надзея Каткавец стала топ-менеджарам беларуска-кіргізскай біятэхналагічнай карпарацыі|date=2018-01-18|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 2022—2023 гадах працавала ў рэгіянальных філіялах кампаніі: «БНБК-Агра Глуск», «БНБК-Агра Пухавічы» і «БНБК-Агра Быхаў». Пасля сакавіка 2023 года выйшла на пенсію<ref name="zerkalo_science">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/life/118414.html|title=Бывшая топ-чиновница, которая может быть матерью внебрачного сына от Лукашенко, занялась наукой. Вот о ком речь|author=Кирилл Папоротников|date=2026-01-20|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref><ref name="nn_pension">{{cite web|url=https://nashaniva.com/379959|title=Чым цяпер займаецца Надзея Каткавец|date=2025-10-26|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. Пасля выхаду на пенсію занялася навуковай дзейнасцю, паступіўшы ў аспірантуру [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытута сістэмных даследаванняў АПК НАН Беларусі]]. 21 студзеня 2026 года паспяхова абараніла кандыдацкую дысертацыю па эканоміцы на тэму «Механізм дзяржаўнага рэгулявання развіцця аграпрамысловай вытворчасці Рэспублікі Беларусь у сучасных умовах»<ref name="zerkalo_science"/>. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Магілёўскай вобласці<ref name="nn_return">{{cite web|url=https://nashaniva.com/399435|title=Ва ўладу вярнулі Надзею Каткавец|date=2026-07-08|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. == Сям'я і асабістае жыццё == Надзея Каткавец двойчы была ў шлюбе. Насіла прозвішчы мужоў — Барташ і Гарбузава. Пасля разводаў у канцы 1990-х гадоў вярнула дзявочае прозвішча. Шматдзетная маці, выхавала чатырох сыноў: Андрэя, Аляксея, Віталя і Сяргея. Двое з іх працуюць інжынерамі-механікамі, яшчэ двое — інжынерам-землеўпарадчыкам і эканамістам. Мае як мінімум дзевяць унукаў, сярод якіх Дзмітрый, Паліна, Марыя. Пражывае ў доме ў [[Атоліна|Атоліне]] пад Мінскам<ref name="nn_pension"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. === Чутка пра пазашлюбнага сына Аляксандра Лукашэнкі === У незалежных СМІ неаднаразова з'яўляліся матэрыялы пра тое, што адзін з сыноў Надзеі Каткавец можа быць пазашлюбным сынам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Крыніцай гэтых чутак стала кніга былой шклоўскай журналісткі [[Вольга Паўлава|Вольгі Паўлавай]] «Шклоўскія страсці», выдадзеная ў 1999 годзе. У ёй згадвалася, што ў саўгас «Гарадзец» прыехала працаваць Надзея Барташ з двума сынамі, малодшы з якіх быў настолькі падобны да дырэктара (Аляксандра Лукашэнкі), што вяскоўцы называлі яго «Лукашком». Далей у кнізе адзначалася, што пасля разводу з другім мужам Надзея Гарбузава прыняла прапанову прэзідэнта ўзначаліць гаспадарку ў «Атоліна», што цалкам супадае з біяграфіяй і зменамі прозвішчаў Надзеі Каткавец<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2002 годзе «[[Белорусская деловая газета|Беларуская дзелавая газета]]» задала Надзеі Каткавец пытанне наконт асаблівай прыхільнасці да яе з боку Аляксандра Лукашэнкі, на што яна коратка адказала: «Не было». У 2020 годзе журналісты тэлеканала «[[Белсат]]» спрабавалі правесці расследаванне гэтай тэмы ў Шклове, але былі затрыманы міліцыяй і адпраўлены ў Мінск<ref name="zerkalo_rumors"/>. У жніўні 2025 года выданне «[[Zerkalo.io]]» сумесна з аб'яднаннем [[BELPOL]] прааналізавала базы даных і біяграфіі Каткавец і Лукашэнкі. Згодна з іх высновамі, яны маглі пазнаёміцца яшчэ ў пачатку 1980-х гадоў падчас паралельнай вучобы ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горках, незадоўга да нараджэння старэйшага сына Надзеі ў маі 1983 года. Таксама іх цеснае супрацоўніцтва працягвалася з 1987 года ў саўгасе «Гарадзец», дзе ў кастрычніку 1988 і ў студзені 1991 гадоў у яе нарадзіліся яшчэ два сыны. Незалежныя журналісты адзначаюць, што імклівы кар'ерны ўзлёт Надзеі Каткавец пасля абрання Аляксандра Лукашэнкі прэзідэнтам мае шмат паралеляў з лёсам [[Ірына Сцяпанаўна Абельская|Ірыны Абельскай]], маці [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалая Лукашэнкі]]<ref name="zerkalo_rumors"/><ref name="zerkalo_science"/>. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]; * Дзве ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Цікавыя факты == Падчас знаходжання на пасадзе першага намесніка Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Надзея Каткавец праславілася сваімі эксцэнтрычнымі і блытанымі прамовамі на прэс-канферэнцыях. Асаблівую папулярнасць у інтэрнэце атрымалі яе выказванні пра «хаацічэскі сложаныя цэны» і развагі пра тое, як зрабіць з цялушкі карову. Відэаролікі з яе ўдзелам сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на [[YouTube]], а яе цытаты сталі [[Інтэрнэт-мем|інтэрнэт-мемамі]]<ref name="nn_5facts"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 29 верасня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іванаўскім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук]] [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] namomy9b7i7h7w9ww3cif208291msr8 5164517 5164311 2026-07-11T11:50:34Z 5164517 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Каткавец}} {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Надзея Мікалаеўна Каткавец | арыгінальнае імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Памочніца Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарка па Магілёўскай вобласці | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 8 ліпеня 2026 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | тытул_2 = Намесніца Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_2 = 5 ліпеня 2013 | перыядканец_2 = 8 верасня 2017 | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | кіраўнік_2 = Віктар Шэйман | тытул_3 = Першая намесніца Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_3 = 2004 | перыядканец_3 = красавік 2012 | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = Мікалай Каткавец | маці = | муж = Барташ (у разводзе)<br>Гарбузаў (у разводзе) | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Андрэй, Аляксей, Віталь, Сяргей | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = [[эканоміка]] | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = [[эканамістка]] | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Надзе́я Мікала́еўна Каткаве́ц''', у шлюбе '''Барташ''', '''Гарбузава''' (нар. {{ДН|29|9|1960}}, [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. [[Кандыдат эканамічных навук]] (2026). Першая намесніца [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2004—2012), намесніца Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Памочніца Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарка па [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля заканчэння школы спачатку хацела паступаць на [[Гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна|гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута]], але абрала эканамічны напрамак<ref name="nn_5facts">{{cite web|url=https://nashaniva.com/112229|title=Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец|author=Ягор Марціновіч|date=2013-07-05|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 1983—1987 гадах працавала эканамістам і галоўным бухгалтарам калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] ([[РСФСР]]). У 1987 годзе скончыла [[эканамічны факультэт Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў [[Горкі|Горках]]. У 1987—1992 гадах была галоўным эканамістам саўгаса «[[Гарадзец (саўгас)|Гарадзец]]» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], дырэктарам якога тым часам быў [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]. У 1992—1994 гадах узначальвала кааператыў «Крывельскі» Шклоўскага раёна<ref name="zerkalo_rumors">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/107165.html|title=Лукашенко подозревают в том, что у него есть еще один внебрачный сын. Проверили слухи и узнали, кто возможная мать (экс-топ-чиновница)|author=Кирилл Папоротников|date=2025-08-29|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref>. У 1995 годзе прызначана дырэктарам Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], размешчанага ў [[Атоліна|Атоліне]] пад [[Мінск]]ам. На пачатку 2000-х гадоў два гады працавала галоўным бухгалтарам ТАА «Роўдтранс» у Мінску<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2003 годзе Надзея Каткавец перайшла на працу ў [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе стала першай намесніцай Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2006 годзе скончыла [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. Пасаду першай намесніцы міністра займала да красавіка 2012 года. З 23 красавіка 2012 года працавала дырэктарам Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]] ў Маскве. З 5 ліпеня 2013 года да 8 верасня 2017 года — намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref name="nn_5facts"/>. У лютым 2017 года Надзея Каткавец узначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а», амаль поўны пакет акцый якога перайшоў пад кантроль Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта<ref name="nn_paritet">{{cite web|url=https://nashaniva.com/185963|title=Надзея Каткавец стала банкірам|date=2017-02-24|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. З канца 2017 года перайшла на пасаду намесніцы генеральнага дырэктара (намесніцы старшыні савета дырэктараў) [[Беларуская нацыянальная біятэхналагічная карпарацыя|Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі]] (БНБК)<ref name="nn_bnbk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/203369|title=Надзея Каткавец стала топ-менеджарам беларуска-кіргізскай біятэхналагічнай карпарацыі|date=2018-01-18|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 2022—2023 гадах працавала ў рэгіянальных філіялах кампаніі: «БНБК-Агра Глуск», «БНБК-Агра Пухавічы» і «БНБК-Агра Быхаў». Пасля сакавіка 2023 года выйшла на пенсію<ref name="zerkalo_science">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/life/118414.html|title=Бывшая топ-чиновница, которая может быть матерью внебрачного сына от Лукашенко, занялась наукой. Вот о ком речь|author=Кирилл Папоротников|date=2026-01-20|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref><ref name="nn_pension">{{cite web|url=https://nashaniva.com/379959|title=Чым цяпер займаецца Надзея Каткавец|date=2025-10-26|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. Пасля выхаду на пенсію занялася навуковай дзейнасцю, паступіла ў аспірантуру [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытута сістэмных даследаванняў АПК НАН Беларусі]]. 21 студзеня 2026 года абараніла кандыдацкую дысертацыю па эканоміцы на тэму «Механізм дзяржаўнага рэгулявання развіцця аграпрамысловай вытворчасці Рэспублікі Беларусь у сучасных умовах»<ref name="zerkalo_science"/>. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочніцай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектаркай па Магілёўскай вобласці<ref name="nn_return">{{cite web|url=https://nashaniva.com/399435|title=Ва ўладу вярнулі Надзею Каткавец|date=2026-07-08|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. == Сям’я і асабістае жыццё == Надзея Каткавец двойчы была ў шлюбе. Брала прозвішчы мужоў — Барташ і Гарбузава, пасля разводу ў канцы 1990-х гадоў вярнула прозвішча па нараджэнні. Шматдзетная маці, выхавала чатырох сыноў: Андрэя, Аляксея, Віталя і Сяргея. Двое з іх працуюць інжынерамі-механікамі, двое іншых — інжынер-землеўпарадчык і эканаміст. Мае як мінімум дзевяць унукаў, сярод якіх Дзмітрый, Паліна, Марыя. Жыве ў доме ў [[Атоліна|Атоліне]] пад Мінскам<ref name="nn_pension"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. === Чутка пра пазашлюбнага сына Аляксандра Лукашэнкі === У незалежных СМІ неаднаразова з’яўляліся матэрыялы пра тое, што адзін з сыноў Надзеі Каткавец можа быць пазашлюбным сынам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Крыніцай гэтых чутак стала кніга былой шклоўскай журналісткі [[Вольга Паўлава|Вольгі Паўлавай]] «Шклоўскія страсці», выдадзеная ў 1999 годзе. У ёй згадвалася, што ў саўгас «Гарадзец» прыехала працаваць Надзея Барташ з двума сынамі, малодшы з якіх быў настолькі падобны да дырэктара (Аляксандра Лукашэнкі), што вяскоўцы называлі яго «Лукашком». Далей у кнізе адзначалася, што пасля разводу з другім мужам Надзея Гарбузава прыняла прапанову прэзідэнта ўзначаліць гаспадарку ў «Атоліна», што цалкам супадае з біяграфіяй і зменамі прозвішчаў Надзеі Каткавец<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2002 годзе «[[Белорусская деловая газета|Беларуская дзелавая газета]]» задала Надзеі Каткавец пытанне наконт асаблівай прыхільнасці да яе з боку Аляксандра Лукашэнкі, на што яна коратка адказала: «Не было». У 2020 годзе журналісты тэлеканала «[[Белсат]]» спрабавалі правесці расследаванне гэтай тэмы ў Шклове, але былі затрыманы міліцыяй і адпраўлены ў Мінск<ref name="zerkalo_rumors"/>. У жніўні 2025 года выданне «[[Zerkalo.io]]» сумесна з аб’яднаннем [[BELPOL]] прааналізавала базы даных і біяграфіі Каткавец і Лукашэнкі. Згодна з іх высновамі, яны маглі пазнаёміцца яшчэ ў пачатку 1980-х гадоў падчас паралельнай вучобы ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горках, незадоўга да нараджэння старэйшага сына Надзеі ў маі 1983 года. Таксама іх цеснае супрацоўніцтва працягвалася з 1987 года ў саўгасе «Гарадзец», дзе ў кастрычніку 1988 і ў студзені 1991 гадоў у яе нарадзіліся яшчэ два сыны. Незалежныя журналісты адзначаюць, што імклівы кар’ерны ўзлёт Надзеі Каткавец пасля абрання Аляксандра Лукашэнкі прэзідэнтам мае шмат паралеляў з лёсам [[Ірына Сцяпанаўна Абельская|Ірыны Абельскай]], маці [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалая Лукашэнкі]]<ref name="zerkalo_rumors"/><ref name="zerkalo_science"/>. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]; * Дзве ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Цікавыя факты == Падчас працы першай намесніцы Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Надзея Каткавец праславілася эксцэнтрычнымі і блытанымі прамовамі на прэс-канферэнцыях. Асаблівую папулярнасць у інтэрнэце набылі яе выказванні пра «хаацічэскі сложаныя цэны» і развагі пра тое, як зрабіць з цялушкі карову. Відэаролікі з яе ўдзелам сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на [[YouTube]], а яе цытаты сталі [[Інтэрнэт-мем|інтэрнэт-мемамі]]<ref name="nn_5facts"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук]] [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] e3tw49gdyw5ulg2c9xa70mxwvu2jv9o 5164522 5164517 2026-07-11T11:53:12Z 5164522 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Каткавец}} {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Надзея Мікалаеўна Каткавец | арыгінальнае імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Памочніца Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарка па Магілёўскай вобласці | парадак = | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = | перыядпачатак = 8 ліпеня 2026 | перыядканец = | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | каранацыя = | адрачэнне = | наследнік = | суправіцель1 = | суправіцель1перыядпачатак = | суправіцель1перыядканец = | рэгент1 = | рэгент1перыядпачатак = | рэгент1перыядканец = | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | тытул_2 = Намесніца Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_2 = 5 ліпеня 2013 | перыядканец_2 = 8 верасня 2017 | прэзідэнт_2 = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]] | кіраўнік_2 = Віктар Шэйман | тытул_3 = Першая намесніца Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь | перыядпачатак_3 = 2004 | перыядканец_3 = красавік 2012 | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = Мікалай Каткавец | маці = | муж = Барташ (у разводзе)<br>Гарбузаў (у разводзе) | жонка = | у шлюбе = | дзеці = Андрэй, Аляксей, Віталь, Сяргей | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = [[эканоміка]] | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = [[эканамістка]] | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Надзе́я Мікала́еўна Каткаве́ц''', у шлюбе '''Барташ''', '''Гарбузава''' (нар. {{ДН|29|9|1960}}, [[Тышкавічы]], [[Іванаўскі раён]], [[Брэсцкая вобласць]]) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. [[Кандыдат эканамічных навук]] (2026). Першая намесніца [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь|Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] (2004—2012), намесніца Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2013—2017). [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Памочніца Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарка па [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]] (з 2026). == Біяграфія == Нарадзілася 29 верасня 1960 года ў вёсцы [[Тышкавічы]] [[Іванаўскі раён|Іванаўскага раёна]]. Пасля заканчэння школы спачатку хацела паступаць на [[Гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна|гістарычны факультэт Брэсцкага педагагічнага інстытута]], але абрала эканамічны напрамак<ref name="nn_5facts">{{cite web|url=https://nashaniva.com/112229|title=Пяць фактаў пра хаацічэскую Надзею Каткавец|author=Ягор Марціновіч|date=2013-07-05|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 1983—1987 гадах працавала эканамістам і галоўным бухгалтарам калгаса «Ленінскі шлях» [[Інжавінскі раён|Інжавінскага раёна]] [[Тамбоўская вобласць|Тамбоўскай вобласці]] ([[РСФСР]]). У 1987 годзе скончыла [[эканамічны факультэт Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі|эканамічны факультэт]] [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў [[Горкі|Горках]]. У 1987—1992 гадах была галоўным эканамістам саўгаса «[[Гарадзец (саўгас)|Гарадзец]]» [[Шклоўскі раён|Шклоўскага раёна]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]], дырэктарам якога тым часам быў [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]. У 1992—1994 гадах узначальвала кааператыў «Крывельскі» Шклоўскага раёна<ref name="zerkalo_rumors">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/economics/107165.html|title=Лукашенко подозревают в том, что у него есть еще один внебрачный сын. Проверили слухи и узнали, кто возможная мать (экс-топ-чиновница)|author=Кирилл Папоротников|date=2025-08-29|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref>. У 1995 годзе прызначана дырэктарам Рэспубліканскага ўнітарнага эксперыментальна-вопытнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Усход» [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], размешчанага ў [[Атоліна|Атоліне]] пад [[Мінск]]ам. На пачатку 2000-х гадоў два гады працавала галоўным бухгалтарам ТАА «Роўдтранс» у Мінску<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2003 годзе Надзея Каткавец перайшла на працу ў [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]]. У 2004 годзе стала першай намесніцай Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2006 годзе скончыла [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]. Пасаду першай намесніцы міністра займала да красавіка 2012 года. З 23 красавіка 2012 года працавала дырэктарам Дэпартамента аграпрамысловай палітыкі [[Еўразійская эканамічная камісія|Еўразійскай эканамічнай камісіі]] ў Маскве. З 5 ліпеня 2013 года да 8 верасня 2017 года — намеснік Кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь<ref name="nn_5facts"/>. У лютым 2017 года Надзея Каткавец узначаліла назіральны савет «[[Парытэтбанк]]а», амаль поўны пакет акцый якога перайшоў пад кантроль Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта<ref name="nn_paritet">{{cite web|url=https://nashaniva.com/185963|title=Надзея Каткавец стала банкірам|date=2017-02-24|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. З канца 2017 года перайшла на пасаду намесніцы генеральнага дырэктара (намесніцы старшыні савета дырэктараў) [[Беларуская нацыянальная біятэхналагічная карпарацыя|Беларускай нацыянальнай біятэхналагічнай карпарацыі]] (БНБК)<ref name="nn_bnbk">{{cite web|url=https://nashaniva.com/203369|title=Надзея Каткавец стала топ-менеджарам беларуска-кіргізскай біятэхналагічнай карпарацыі|date=2018-01-18|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. У 2022—2023 гадах працавала ў рэгіянальных філіялах кампаніі: «БНБК-Агра Глуск», «БНБК-Агра Пухавічы» і «БНБК-Агра Быхаў». Пасля сакавіка 2023 года выйшла на пенсію<ref name="zerkalo_science">{{cite web|url=https://news.zerkalo.io/life/118414.html|title=Бывшая топ-чиновница, которая может быть матерью внебрачного сына от Лукашенко, занялась наукой. Вот о ком речь|author=Кирилл Папоротников|date=2026-01-20|publisher=Zerkalo.io|accessdate=2026-07-10|lang=ru}}</ref><ref name="nn_pension">{{cite web|url=https://nashaniva.com/379959|title=Чым цяпер займаецца Надзея Каткавец|date=2025-10-26|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. Пасля выхаду на пенсію занялася навуковай дзейнасцю, паступіла ў аспірантуру [[Інстытут сістэмных даследаванняў у АПК НАН Беларусі|Інстытута сістэмных даследаванняў АПК НАН Беларусі]]. 21 студзеня 2026 года абараніла кандыдацкую дысертацыю па эканоміцы на тэму «Механізм дзяржаўнага рэгулявання развіцця аграпрамысловай вытворчасці Рэспублікі Беларусь у сучасных умовах»<ref name="zerkalo_science"/>. 8 ліпеня 2026 года прызначана [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочніцай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектаркай па Магілёўскай вобласці<ref name="nn_return">{{cite web|url=https://nashaniva.com/399435|title=Ва ўладу вярнулі Надзею Каткавец|date=2026-07-08|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|accessdate=2026-07-10|lang=be}}</ref>. == Сям’я і асабістае жыццё == Надзея Каткавец двойчы была ў шлюбе. Брала прозвішчы мужоў — Барташ і Гарбузава, пасля разводу ў канцы 1990-х гадоў вярнула прозвішча па нараджэнні. Шматдзетная маці, выхавала чатырох сыноў: Андрэя, Аляксея, Віталя і Сяргея. Двое з іх працуюць інжынерамі-механікамі, двое іншых — інжынер-землеўпарадчык і эканаміст. Мае як мінімум дзевяць унукаў, сярод якіх Дзмітрый, Паліна, Марыя. Жыве ў доме ў [[Атоліна|Атоліне]] пад Мінскам<ref name="nn_pension"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. === Чутка пра пазашлюбнага сына Аляксандра Лукашэнкі === У незалежных СМІ неаднаразова з’яўляліся матэрыялы пра тое, што адзін з сыноў Надзеі Каткавец можа быць пазашлюбным сынам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. Крыніцай гэтых чутак стала кніга былой шклоўскай журналісткі [[Вольга Паўлава|Вольгі Паўлавай]] «Шклоўскія страсці», выдадзеная ў 1999 годзе. У ёй згадвалася, што ў саўгас «Гарадзец» прыехала працаваць Надзея Барташ з двума сынамі, малодшы з якіх быў настолькі падобны да дырэктара (Аляксандра Лукашэнкі), што вяскоўцы называлі яго «Лукашком». Далей у кнізе адзначалася, што пасля разводу з другім мужам Надзея Гарбузава прыняла прапанову прэзідэнта ўзначаліць гаспадарку ў «Атоліна», што цалкам супадае з біяграфіяй і зменамі прозвішчаў Надзеі Каткавец<ref name="zerkalo_rumors"/>. У 2002 годзе «[[Белорусская деловая газета|Беларуская дзелавая газета]]» задала Надзеі Каткавец пытанне наконт асаблівай прыхільнасці да яе з боку Аляксандра Лукашэнкі, на што яна коратка адказала: «Не было». У 2020 годзе журналісты тэлеканала «[[Белсат]]» спрабавалі правесці расследаванне гэтай тэмы ў Шклове, але былі затрыманы міліцыяй і адпраўлены ў Мінск<ref name="zerkalo_rumors"/>. У жніўні 2025 года выданне «[[Zerkalo.io]]» сумесна з аб’яднаннем [[BELPOL]] прааналізавала базы даных і біяграфіі Каткавец і Лукашэнкі. Згодна з іх высновамі, яны маглі пазнаёміцца яшчэ ў пачатку 1980-х гадоў падчас паралельнай вучобы ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі]] ў Горках, незадоўга да нараджэння старэйшага сына Надзеі ў маі 1983 года. Таксама іх цеснае супрацоўніцтва працягвалася з 1987 года ў саўгасе «Гарадзец», дзе ў кастрычніку 1988 і ў студзені 1991 гадоў у яе нарадзіліся яшчэ два сыны. Незалежныя журналісты адзначаюць, што імклівы кар’ерны ўзлёт Надзеі Каткавец пасля абрання Аляксандра Лукашэнкі прэзідэнтам мае шмат паралеляў з лёсам [[Ірына Сцяпанаўна Абельская|Ірыны Абельскай]], маці [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалая Лукашэнкі]]<ref name="zerkalo_rumors"/><ref name="zerkalo_science"/>. == Узнагароды == * [[Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]]; * Дзве ганаровыя граматы [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] за шматгадовую плённую працу і значны асабісты ўклад у развіццё аграпрамысловага комплексу. == Цікавыя факты == Падчас працы першай намесніцы Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Надзея Каткавец праславілася эксцэнтрычнымі і блытанымі прамовамі на прэс-канферэнцыях. Асаблівую папулярнасць у інтэрнэце набылі яе выказванні пра «хаацічэскі сложаныя цэны» і развагі пра тое, як зрабіць з цялушкі карову. Відэаролікі з яе ўдзелам сабралі дзясяткі тысяч праглядаў на [[YouTube]], а яе цытаты сталі [[Інтэрнэт-мем|інтэрнэт-мемамі]]<ref name="nn_5facts"/><ref name="zerkalo_rumors"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Каткавец Надзея Мікалаеўна}} [[Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці]] [[Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук]] [[Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] kt0vv2wvpwimaaz7poirg0qpxzh5mls Юрый Аляксандравіч Дракахруст 0 602782 5164221 4862608 2026-07-10T15:12:43Z 5164221 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Дракахруст}}{{Асоба}} '''Юрый Дракахруст''' ({{ДН|20|7|1960}}, [[Хабараўск]], [[РСФСР]]) — беларускі матэматык, журналіст. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 ліпеня 1960 года ў [[Хабараўск]]у. Бацька — [[Аляксандр Абрамавіч Дракахруст]] (1923—2008) — паэт і перакладчык. У 1964 годзе сям’я пераехала ў [[Мінск]]. Скончыў [[механіка-матэматычны факультэт БДУ]]. У 1986 абараніў кандыдацкую дысертацыю па алгебраічнай тэорыі лічбаў. Працаваў у [[Інстытут матэматыкі НАН Беларусі|Інстытуце матэматыкі АН Беларусі]] (1982—1991), акадэмічным Інстытуце эканомікі (1991—1994), у Незалежным інстытуце сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў (1992—2000). Выступаў з артыкуламі ў беларускім друку. У 1990—1991 гадах — сакратар управы [[БНФ Адраджэньне|Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»]]. З 1991 года на Радыё «Свабода», ад 1996 — супрацоўнік [[Беларуская служба Радыё «Свабода»|Беларускай службы Радыё «Свабода»]] ў [[Прага|Празе]]. Вядучы аналітычнай праграмы «Праскі акцэнт». Аўтар кніг «Акцэнты Свабоды» (2009) і «Сем худых гадоў» (2014). З 2015 рэгулярна публікуецца на партале [[TUT.BY]]. У 2024 годзе завочна асуджаны ў Беларусі да 10 гадоў пазбаўлення волі па справе «аналітыкаў Святланы Ціханоўскай»<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/346096/|title=20 «аналітыкам Ціханоўскай» прысудзілі гіганцкія завочныя тэрміны. Больш за ўсіх — Дабравольскаму|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-07-01}}</ref>. == Прэміі і ўзнагароды == Лаўрэат прэміі [[Беларуская асацыяцыя журналістаў|Беларускай асацыяцыі журналістаў]] (1996). {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://www.svaboda.org/author/17484.html svaboda.org] {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Дракахруст Ю}} [[Катэгорыя:Выпускнікі механіка-матэматычнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі]] f06obcvsx2kih6s73kujsfwe6s2vsps Нікадзім Сулік-Сарноўскі 0 608822 5164233 4934299 2026-07-10T15:48:48Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164233 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Нікадзім Іванавіч Сулік-Сарноўскі |арыгінал імя = {{lang-pl|Nikodem Sulik-Sarnowski}} |прыналежнасць = [[Руская імператарская армія]] <br/> [[Узброеныя сілы Польшчы|Войска Польскае]] }} '''Нікадзім Су́лік-Сарно́ўскі'''{{sfn|БелЭн|2002}}{{sfn|ЭГБ|2001}} ({{ДН|14|8|1893}}, в. {{нп3|Каменна Стара|Каменна Стара|pl|Kamienna Stara}}, [[Гродзенская губерня]] — {{ДС|14|1|1954}}, [[Лондан]], [[Вялікабрытанія]]) — [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|польскі]] ваенны дзеяч [[Беларусы|беларускага]] паходжання, камандзір 5-й Крэсовай дывізіі пяхоты [[Армія Андэрса|Арміі Андэрса]], удзельнік [[Бітва пад Монтэ-Касіна (1944)|бітвы пад Монтэ-Касіна]], [[брыгадны генерал]] (1942). == Біяграфія == === Раннія гады === Паходзіў з сялян [[Сакольскі павет|Сакольскага павета]] [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]]. Скончыў гімназію пры [[Базіліка Святой Кацярыны Александрыйскай|касцёле Святой Кацярыны]] ў [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]]{{sfn|Баринов|2024|}}. Навучанне ў Пецярбургскай духоўнай семінарыі, дзе Сулік нібы ўваходзіў у беларускі нацыянальны гурток, не пацвярджаецца дакументальна. 1 чэрвеня 1915 года паступіў на правах вольнавызначальнага 1-га разраду ва [[Уладзімірскае ваеннае вучылішча]] ў [[Петраград]]зе. Пасля заканчэння чатырохмесячнага паскоранага курсу 1 кастрычніка таго ж года праведзены ў харунжыя і назначаны малодшым афіцэрам у 163-і пяхотны запасны батальён у [[Чэлябінск]]у. 19 снежня 1915 года адправіўся на [[Паўднёва-Заходні фронт (Першая сусветная вайна)|Паўднёва-Заходні фронт]] у [[Стараканстантынаў]], праз месяц залічаны ў 133-й пяхотны Сімферопальскі полк{{sfn|Баринов|2024|}}. Ваяваў на [[Валынь|Валыні]] і ў [[Галіцыя|Галіцыі]], на [[Румынскі фронт|Румынскім фронце]], быў паранены{{sfn|БелЭн|2002}}. Пасля ранення ў правую руку ля мястэчка [[Залізці]] (23 ліпеня 1916) паўгода правёў у шпіталі. З сакавіка па лістапад 1917 года знаходзіўся на лячэнні ад хваробы, пасля вяртання прызначаны камандзірам роты. Да 1918 года быў афіцэрам [[Руская імператарская армія|расійскай арміі]]. 19 лютага 1918 года назначаны членам ліквідацыйнай камісіі свайго палка, 27 сакавіка таго ж года прадстаўлены да чыну паручніка, аднак не атрымаў яго з нагоды расфарміравання палка{{sfn|Баринов|2024|}}. === Падчас савецка-польскай вайны === З 1918 года — у [[Узброеныя сілы Польшчы|Войску Польскім]]. Дзейнічаў у [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Самаабароне Гродзенскай]], ад 25 студзеня 1919 да 16 мая 1922 года камандаваў ротай у Беластоцкім стралковым палку, які ўваходзіў у склад 1-й, а пасля яе рэарганізацыі — 4-й брыгады 2-й [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-Беларускай дывізіі]]. Падчас [[Савецка-польская вайна|савецка-польскай вайны]] Нікадзім Сулік-Сарноўскі прымаў удзел у паўстанні [[Люцыян Жалігоўскі|Жалігоўскага]] і ўзяцці Вільні польскімі войскамі ў верасні 1920 года. === Служба на камандных пасадах === Пасля вайны працаваў на камандных пасадах. Ад 16 сакавіка да 27 чэрвеня 1921 года выконваў абавязкі ад’ютанта 40-й пяхотнай брыгады палкоўніка Стэфана Паслаўскага. У 1924 годзе быў афіцэрам штаба камандзіра 29-й пяхотнай дывізіі палкоўніка Станіслава Квасьнеўскага. З красавіка 1922 да верасня 1926 года з’яўляўся афіцэрам у штабе 29-й пяхотнай дывізіі, у 1926—1927 гадах займаў пасаду камандзіра роты ў [[76-ы Лідскі пяхотны полк|76-м Лідскім пяхотным палку]]. Ад верасня 1927 да лютага 1929 года Сулік-Сарноўскі быў камендантам Цэнтральнай памежнай школы. У 1929—32 гадах з’яўляўся кіраўніком Раённага ўпраўлення па фізічнай культуры і ваеннай падрыхтоўцы ў [[Торунь|Торуні]], пасля чаго з сакавіка 1932 да ліпеня 1933 гадоў працаваў камандзірам 2-га батальёна 65-га пяхотнага палка, што размяшчаўся ў [[Гнеў (горад)|Гневе]]. У 1933—39 гадах Нікадзім Сулік-Сарноўскі служыў на пасадах шэрагу адзінак [[Корпус аховы памежжа|Корпуса аховы памежжа]]: ад ліпеня 1933 да мая 1935 года з’яўляўся кіраўніком батальёна «Дзедзяркалы», ад мая 1935 да красавіка 1937 года камандаваў [[Батальён КАП «Стоўбцы»|батальёнам «Стоўбцы»]], ад красавіка да кастрычніка 1937 года быў намеснікам камандзіра [[Полк КАП «Сноў»|палка «Сноў»]]. У 1937—39 гадах быў галоўнакамандуючым батальёна і палка «Сарны». === У Другой сусветнай вайне === У выніку [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Украіну (1939)|пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь]] ад 17 верасня 1939 года Нікадзім Сулік-Сарноўскі як камандзір палка «Сарны» удзельнічаў у бітвах з [[Чырвоная Армія|чырвонаармейцамі]] ў складзе згуртавання Корпуса аховы памежжа імя [[Вільгельм Орлік-Рукеман|Вільгельма Орліка-Рукемана]]. У бітве пад Коцкам не трапіў у палон і пасля яе пачаў падпольную дзейнасць. У 1939—1941 гадах — у падпольным Саюзе ўзброенай барацьбы на тэрыторыі акупіраванай Польшчы ў [[Варшава|Варшаве]], потым — у [[Вільнюс|Вільні]]. 13 красавіка 1941 года быў арыштаваны органамі [[НКУС]] СССР, аднак ў жніўні таго ж года вызвалены ў адпаведнасці з [[Пагадненне Сікорскага — Майскага|савецка-польскім пагадненнем]], пасля чаго працягнуў службу ў [[Армія Андэрса|арміі Андэрса]] на тэрыторыі СССР. Ад верасня 1941 да сакавіка 1942 года Сулік-Сарноўскі быў камандзірам 13-га пяхотнага палка арміі Андэрса, потым з’яўляўся намеснікам камандуючага 7-й пяхотнай дывізіі польскіх узброеных сіл на Захадзе. З красавіка 1942 года — камандзір 5-й Крэсовай дывізіі пяхоты, сярод асабовага складу якой было шмат беларусаў. У 1943-45 гадах удзельнічаў на чале дывізіі ў галоўных бітвах у Італіі, у тым ліку каля [[Бітва пад Монтэ-Касіна (1944)|Монтэ-Касіна]]. 1 сакавіка 1944 года атрымаў званне брыгаднага генерала. Станоўча ставіўся да беларускага руху ў Войску Польскім, прыхільна ставіўся да беларускага фальклору і з жаўнерамі-беларусамі размаўляў на іх роднай мове. Разам з тым, службовая пасада не дазваляла яму легалізаваць сваю прыхільнасць на вышэйшым узроўні і ад спачування перайсці да практычнай дапамогі землякам<ref>[http://jivebelarus.net/history/new-history/belarusian-nationalism-at-polish-armed-forces.html Беларускі нацыянальны рух у польскіх узброеных сілах (1921—1947)]</ref>. З 1946 года жыў у [[Лондан]]е, дзе і памёр. 12 верасня 1993 года ў [[Дамброва Бяластоцка|Дамброве Беластоцкай]] і Каменнай Старой адбыліся ўрачыстасці з нагоды перапахавання Нікадзіма Суліка-Сарноўскага каля касцёла ў яго роднай вёсцы. Аўтар успамінаў «Okruchy wspomniń» ([[Беласток]], 1993){{sfn|БелЭн|2002}}{{sfn|ЭГБ|2001}}. == Вайсковыя званні == ''У [[Руская імператарская армія|Расійскай арміі]]'': * 5 жніўня 1915 г. — [[унтэр-афіцэр]] * 1 кастрычніка 1915 г. — [[харунжы]] * 14 верасня 1916 г. — [[падпаручнік]] ''У [[Узброеныя сілы Польшчы|Войску Польскім]]:'' * 25 студзеня 1919 г. — [[падпаручнік]] * 3 мая 1922 г. — [[капітан]] * 18 лютага 1928 г. — [[маёр]] * 1 студзеня 1935 г. — [[падпалкоўнік]] * 1 ліпеня 1940 г. — [[палкоўнік]] * 1 сакавіка 1944 г. — [[брыгадны генерал]] == Узнагароды == * Георгіеўская зброя — 12 лютага 1917 г. * Залаты крыж [[Virtuti Militari]] — 23 ліпеня 1944 г. * Срэбраны крыж Virtuti Militari — 1922 г. * Крыж Камандорскі [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэну Адраджэння Польшчы]] — 18 студзеня 1954 г., пасмяротна. * Крыж Незалежнасці з мячамі<ref>Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991.</ref> * Крыж Кавалерскі Ордэну Адраджэння Польшчы — 1928 г. * [[Крыж Храбрых]] (чатырохкратна) — першы ў 1921 г. * Залаты Крыж Заслугі з мячамі * Залаты Крыж Заслугі — 3 мая 1933 г. * Памятны медаль удзельніку вайны 1918—1921 гадоў. * Медаль у гонар 10-годдзя здабыцця незалежнасці Польскай Рэспублікі * Памятны крыж за бітву пад Монтэ-Касіна * Крыж Арміі Краёвай — 15 жніўня 1967 г., пасмяротна. * Бронзавы медаль за шматгадовую службу. == Памяць == У гонар Нікадзіма Суліка-Сарноўскага названа вуліца ў [[Беласток]]у, пачатковая школа ў Любічы-Каралеўскай і сярэдняя школа ў Дамброве Бяластоцкай. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|15|Су́лік-Сарно́ўскі Нікадзім|Грыбоўскі Ю. В.|262—263}} * {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|Су́лік-Сарно́ўскі Нікадзім|Юрый Грыбоўскі|443}} * ''[[Юры Весялкоўскі|Весялкоўскі Ю.]]'' Няясна мроіліся новыя дарогі — Лондан, 1997. == Спасылкі == * {{h|Баринов|2024|''[[Ігар Ігаравіч Барынаў|Баринов И.]]'' [https://www.facebook.com/groups/zapisybelarusaveda/posts/1167584184390357/ Документы Никодима Сулика в Военно-историческом архиве] // Запісы беларусаведа, 16.6.2024.}} * [https://www.wrotapodlasia.pl/pl/region_i_gospodarka/region/historia/podlasianina_portret_wlasny/ek_sulik.html Nikodem Sulik — kresowy generał // Portal Informacyjny Województwa Podlaskiego] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210918110136/https://www.wrotapodlasia.pl/pl/region_i_gospodarka/region/historia/podlasianina_portret_wlasny/ek_sulik.html |date=18 верасня 2021 }}{{ref-pl}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Сулік-Сарноўскі Нікадзім}} [[Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Генералы Польскай Рэспублікі (1918—1939)]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падляскім ваяводстве]] 7lvln9x16lcj3vv4tn0ekjndbbevqdo Армія заваёвы 0 611060 5164268 5124816 2026-07-10T18:06:33Z Victor18816 170971 5164268 wikitext text/x-wiki {{Групоўка |назва = Армія заваёвы |арыгінал = {{lang-ar|جيش الفتح}} |эмблема = |шырыня = |подпіс = |іншыя назвы = |частка = |нацыянальнасць = пераважна [[арабы]] |рэлігія = |ідэалогія = [[Ісламізм]] [[Салафія|салафіцкага толку]]<ref>{{cite news|title=Who's involved in the rebels' Aleppo offensive? The cliff-notes|url=http://www.alaraby.co.uk/english/blog/2016/10/28/whos-involved-in-the-rebels-aleppo-offensive-the-cliff-notes/|date=28 October 2016|publisher=The New Arab}}</ref> |дэвіз = |лідары = |штаб-кватэра = [[Ідліб|г. Ідліб]] |рэгіён = [[Сірыя]] |сфарміравана = [[24 сакавіка]] [[2015]] года |заснавана = |перш = |стала = |саюзнікі = [[Фатх-Халеб]] |праціўнікі = [[File:Flag of Syrian Democratic Forces.svg|22px]] [[Дэмакратычныя сілы Сірыі]]<br>[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|22px]] [[Хезбала]]<ref>{{cite news|title=Syrian rebels combat ISIS, Hezbollah in Qalamoun|url=http://aranews.net/2015/05/syrian-rebels-combat-isis-hezbollah-in-qalamoun/|date=15 May 2015|publisher=ARA News |access-date=22 жніўня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019161116/http://aranews.net/2015/05/syrian-rebels-combat-isis-hezbollah-in-qalamoun/ |archive-date=19 кастрычніка 2017 |url-status=dead }}</ref><br> [[Файл:Syria Arab Armed Forces Emblem (Ba'athist Syria).svg|22px]] [[Узброеныя сілы Сірыі|УС САР]] |колькасць = больш за 10000 (у Ідлібе)<ref>{{cite news|title=The Syrian Rebellion Observatory|url=https://www.facebook.com/SyrianRebellionObservatory/photos/a.1648239072069399.1073741828.1648217982071508/1725238607702778/?type=1&permPage=1|date=29 March 2015|publisher=Facebook|access-date=4 April 2015}}</ref> |канфлікты = [[Грамадзянская вайна ў Сірыі]] |акцыі = |сайт = |заўвагі = }} '''Армія заваёвы''' ({{lang-ar|جيش الفتح}}, ''Джэйш аль-Фатх'') — кааліцыя баявых фракцый, якія супрацьстаяць [[Урад Сірыі|ураду Сірыі]] ў [[Грамадзянская вайна ў Сірыі|грамадзянскай вайне]]. Дзейнічае, у асноўным, у правінцыі Ідліб: некаторыя групы дзейнічаюць таксама ў мухафазах Хама і Латакія. Утворана [[24 сакавіка]] 2015 года. [[28 сакавіка]] [[2015]] года Армія заваёвы заняла г. [[Ідліб]] — цэнтр аднайменнай адміністрацыйнай вобласці (гл. [[Бітва за Ідліб (2015)|Бітва за Ідліб]])<ref>{{cite news|title=Qaeda, allies seize Syria's Idlib city in blow to regime|url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-3015890/Syrias-Idlib-city-falls-Qaeda-affiliate-allies-monitor.html |date=28 March 2015 |publisher=AFP |access-date=4 April 2015}}</ref>. У наступныя месяцы групоўка ішла ў авангардзе [[Наступ у паўночна-заходняй Сірыі (2015)|наступлення ў паўночна-заходняй Сірыі]], у выніку якога ўрадавыя войскі былі выцеснены з вышэйзгаданай мухафазы<ref>{{cite web | url= http://www.aljazeera.com/news/2015/06/syrian-group-claims-control-idlib-province-150606175054806.html |title= Syrian group claims control of Idlib province | publisher= Al Jazeera |last= Rifai |first= Ryan |date= 6 June 2015 |access-date= 25 June 2015}}</ref>. Пасля гэтага поспеху падраздзяленні Арміі заваёвы сталі ўзнікаць і ў іншых раёнах Сірыі. == Склад == Найбуйнейшай фракцыяй у складзе Арміі заваёвы з’яўляецца ісламісцкая групоўка [[Ахрар аш-Шам]]<ref>{{cite web |url=http://www.newsweek.com/cia-backed-rebels-fight-alongside-al-qaeda-wing-syria-327064 |title=Syrian rebels fight Syrian army near Assad heartland |work=Newsweek|agency=Reuters |date=30 April 2015 |access-date=1 May 2015 |quote=As the biggest group in Army of Fatah, Ahrar al-Sham appears to hold the key to preventing infighting.}}</ref>. Сярод іншых груповак можна адзначыць сірыйскае аддзяленне [[Аль-Каіда|Аль-Каіды]] ([[Фронт аль-Нусра]])<ref name="AFP">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-3058816/Army-Conquest-rebel-alliance-pressures-Syria-regime.html|title='Army of Conquest' rebel alliance pressures Syria regime |work=Daily Mail|agency=AFP|date=28 April 2015 |access-date=2 May 2015|quote=The coalition, whose formation was announced in March, comprises a range of mostly jihadist and Islamist groups, the most prominent being Al-Qaeda affiliate Al-Nusra Front and the powerful Islamist Ahrar al-Sham [...] Other important members include Faylaq al-Sham, a coalition of Muslim Brotherhood-linked battalions, and Jund al-Aqsa, a small jihadist group.}}</ref>, [[Джэйш-аль-Мухаджырын валь-Ансар]] і групоўкі, складзеныя з членаў сірыйскага аддзялення «[[Браты-мусульмане|Братоў-мусульман]]». Таксама ў склад кааліцыі ўваходзяць больш умераныя групы<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-crisis-turkey-and-saudi-arabia-shock-western-countries-by-supporting-antiassad-jihadists-10242747.html |title=Turkey and Saudi Arabia alarm the West by backing Islamist extremists the Americans had bombed in Syria |author=Kim Sengupta |newspaper=The Independent |date=12 May 2015}}</ref>. Па даных выдання «Al-Ahram Weekly», «Джэбхат-ан-Нусра і «Ахрар аш-Шам» складаюць 90 адсоткаў групоўкі. Саудаўцы і катарцы на 40 адсоткаў забяспечваюць яе фінансаванне»<ref>{{cite news |url=http://weekly.ahram.org.eg/News/12392/21/Gulf-allies-and-%E2%80%98Army-of-Conquest%E2%80%99.aspx |title=Gulf allies and ‘Army of Conquest |newspaper=Al-Ahram Weekly |date=28 May 2015 |access-date=22 жніўня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919055514/http://weekly.ahram.org.eg/News/12392/21/Gulf-allies-and-%E2%80%98Army-of-Conquest%E2%80%99.aspx |archive-date=19 верасня 2015 |url-status=dead }}</ref>. Да зімы 2015 года «Армія заваёвы» панесла значныя страты ў ходзе асенне-зімовага наступлення САР і авіяўдараў ПКС РФ і пачала распадацца. Ад яе аддзяліліся як найбольш радыкальныя члены, якія выступалі за саюз з ІДІЛ, так і баевікі, верныя сірыйскаму аддзяленню «Братоў-мусульман»<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-rebels-idUSKBN0UH08Q20160103|title=Syrian rebel group says exits Islamist alliance to refocus fight|newspaper=Reuter}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.longwarjournal.org/archives/2015/11/al-qaeda-front-group-claims-success-in-key-syrian-town.php|title=Al Qaeda front group claims success in key Syrian town|newspaper=The Long War Journal}}</ref>. Аднак у маі [[2016]] года кааліцыя рэарганізавалася і аднавіла колькасць за кошт уключэння ў яе шэрагі баевікоў Ісламскага руху Усходняга Туркестана і вяртання «Братоў-мусульман», што дазволіла ёй пачаць масіўнае наступленне ў правінцыі Алепа<ref>[http://www.longwarjournal.org/archives/2016/05/jaysh-al-fath-coalition-launches-new-offensive-in-aleppo-province.php Jaysh al Fath coalition launches new offensive in Aleppo province | The Long War Journal]</ref>. == Тэрарыстычныя акцыі == Узброеная кааліцыя «Джэйш аль-Фатх» узяла на сябе адказнасць за [[Забойства Андрэя Карлава|забойства расійскага пасла ў Турцыі]] [[Андрэй Генадзевіч Карлаў|Андрэя Карлава]], якое адбылося [[19 снежня]] [[2016]] года на адкрыцці фотавыставы ў [[Анкара|Анкары]]<ref>{{Cite news|title=СМИ сообщили об ответственности группировки "Джейш аль-Фатх" за убийство посла РФ|url=http://www.interfax.ru/world/542436|work=Интерфакс|date=2016-12-21|access-date=2016-12-21|language=ru-RU}}</ref>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * {{twitter|alsdq1|Army of Conquest}} {{Ar icon}} [[Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі]] [[Катэгорыя:Антыўрадавыя баявыя фракцыі сірыйскага канфлікту]] [[Катэгорыя:Сірыйская апазіцыя]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе]] kx2v1az9d1mfjbx0m5rldbngfohe4el Бітва за Ідліб (2015) 0 612977 5164269 5124818 2026-07-10T18:07:48Z Victor18816 170971 5164269 wikitext text/x-wiki {{main|Баі за Ідліб (з 2012)}} {{Узброены канфлікт |канфлікт = Бітва за Ідліб |частка = [[грамадзянская вайна ў Сірыі]] |дата = 24 — 28 сакавіка 2015 |месца = [[Ідліб]], [[Баасісцкая Сірыя|Сірыя]] |вынік = Перамога «Арміі заваёвы» |праціўнік1 = {{Сцяг|Сірыя|1980}} [[Баасісцкая Сірыя|Сірыя]]: ** [[Узброеныя сілы Сірыі]] ** [[Нацыянальныя сілы абароны]] ** [[Хезбала]] |праціўнік2 = [[Армія заваёвы]]: ** [[Ахрар аш-Шам]] ** [[Фронт аль-Нусра]] |камандзір1 = {{Сцяг|Сірыя|1980}} Махамед аль-Хайр Саед<br>[[File:Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|22px]] Аль Хадж Вала † |камандзір2 = Абу Джаміль аль-Кутуб † |сілы1 = * 11-я механізаваная дывізія * 155-я брыгада |сілы2 = 5000 — 7000 чалавек |страты1 = * 76—86 забітых * 5 палонных |страты2 = * 132 забітых * 36 пакараны смерцю |агульныя страты = 10 мірных жыхароў загінулі, 15 зняволеных мясцовай турмы пакараны смерцю ўрадавымі войскамі }} У сакавіку [[2015]] года ў горадзе [[Ідліб]] пачаліся баявыя дзеянні паміж [[Узброеныя сілы Сірыі|урадавай арміяй]] і атрадамі апазіцыйных груп розных [[ісламізм|ісламісцкіх]] арганізацый, аб’яднаных у т.зв. «[[Армія заваёвы|Армію Заваёвы]]»<ref>{{cite web|url=http://www.rg.ru/2015/03/25/idlib-anons.html|title=Полторы тысячи боевиков напали на сирийский город Идлиб|date=2015-03-25|publisher=Российская газета|accessdate=2015-03-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gazeta.ru/politics/news/2015/03/28/n_7058317.shtml|title=Исламисты захватили сирийский город Идлиб|date=2015-03-28|publisher=Газета.ру|accessdate=2015-03-28}}</ref><ref>{{cite news|title=Qaeda, allies seize Syria's Idlib city in blow to regime|url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-3015890/Syrias-Idlib-city-falls-Qaeda-affiliate-allies-monitor.html |date=28 March 2015 |publisher=AFP |accessdate=4 April 2015}}</ref>. Пасля пяці дзён баёў камандаванне сірыйскай арміі прыняло рашэнне адступіць з горада. == Сутыкненні == [[24 сакавіка]] баевікам удалося адбіць чатыры КПП, якія яны страцілі напярэдадні. Увесь дзень баі вяліся за ўезд ва ўсходнюю частку горада. Увечары, па паведамленнях уладаў, у Ідліб прыбыла 11-я бранятанкавая дывізія і правяла контратаку ў прамысловым раёне горада. Пры спробе напасці на блок-пост сірыйскай арміі быў ліквідаваны адзін з верхаводаў групоўкі «[[Ахрар аш-Шам]]» — Абу Джаміль Юсуф Кутуб. У гэты ж дзень загінуў і палявы камандзір мясцовага падраздзялення «[[Хезбала|Хезбалы]]» — Аль Хадж Вала<ref name="hezbollah">{{cite web|url=http://sirajpress.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84/%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%84%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%A5%D8%AF%D9%84%D8%A8/6660/|title=مقتل أول قائد ميداني لحزب الله في معركة تحرير مدينة إدلب|work=Siraj Press|accessdate=2016-08-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713112709/http://sirajpress.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84/%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%84%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%A5%D8%AF%D9%84%D8%A8/6660/|archivedate=2015-07-13|url-status=dead}}</ref>. Па паведамленнях апазіцыі, 36 салдат урадавай арміі былі пакараны смерцю за перадачу паўстанцам разведданых для наступлення. Да канца другога дня баёў баевікам удалося захапіць 17 кантрольна-прапускных пунктаў і армейскіх блок-пастоў<ref name="rages">{{cite web|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/heavy-fighting-rages-syrian-city-idlib-29918311|title=Syrian Government Shells Kill 18 in South, Activists Say|work=ABC News|accessdate=26 March 2015}}</ref>. Пасля пяці днёў баёў улады вырашылі пакінуць Ідліб апазіцыі. Падчас адступлення ўрадавых войскаў былі пакараны смерцю 15 зняволеных, якія знаходзіліся ў мясцовым аддзяленні разведкі<ref name="affiliate">{{cite web|url=http://www.mcclatchydc.com/news/nation-world/world/article24782413.html|title=Al Qaida affiliate seizes major city in northern Syria|work=McClatchyDC}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/pro-assad-forces-executed-prisoners-fleeing-idlib-monitor-1257698880|title=Syrian forces executed prisoners before fleeing Idlib: Monitor|work=Middle East Eye}}</ref>. == Вынікі == Пасля завяршэння баёў Ідліб з насельніцтвам у 100 тысяч чалавек стаў другім горадам, пасля [[Рака (горад)|Ракі]], які цалкам перайшоў пад кантроль апазіцыянераў<ref>{{cite web|url=http://ria.ru/arab_sy/20150328/1055112460.html|title=Боевики-исламисты захватили крупный город Идлиб в Сирии|date=2015-03-28|publisher=РИА Новости|accessdate=2015-07-02}}</ref>. {{Зноскі}} {{вайна ў Сірыі}} [[Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі]] [[Катэгорыя:Сакавік 2015 года]] [[Катэгорыя:Канфлікты 2015 года]] [[Катэгорыя:2015 год у Сірыі]] nw1vuq7fhu7fwbl2qv6cdzf4obz1xfz Наступленне ў паўночна-заходняй Сірыі (2015) 0 614213 5164270 4886815 2026-07-10T18:08:39Z Victor18816 170971 5164270 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |канфлікт = Наступленне ў паўночна-заходняй Сірыі |частка = [[Грамадзянская вайна ў Сірыі]] |выява = 2015 Idlib offensive map.svg |подпіс = Схема баявых дзеянняў. |дата = [[22 красавіка]] — [[14 чэрвеня]] [[2015]] |месца = правінцыі Ідліб і Хама, [[Баасісцкая Сірыя|Сірыя]] |вынік = перамога ісламістаў |праціўнік1 = {{Сцяг|Сірыя|1961}} [[Армія заваёвы]]<br>{{Сцяг|Сірыя|1961}} [[Свабодная армія Сірыі]] |праціўнік2 = {{Сцяг|Сірыя|1980}} [[Баасісцкая Сірыя|Сірыя]] |камандзір1 = [[Выява:Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|22px]] Абу аль-Мукдад<ref>{{cite web|url=http://english.al-akhbar.com/node/23238|title=How Jordanians Came to Dominate al-Nusra Front|work=Al Akhbar English|access-date=29 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714233523/http://english.al-akhbar.com/node/23238|archive-date=2015-07-14|url-status=dead}}</ref> |камандзір2 = {{Сцяг|Сірыя|1980}} генерал-маёр Вахіб Хайдар<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2015/May-29/299703-rebels-take-ariha-from-assad.ashx|title=Rebels take Ariha from Assad|work=The Daily Star Newspaper - Lebanon|access-date=30 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529013813/http://dailystar.com.lb/News/Middle-East/2015/May-29/299703-rebels-take-ariha-from-assad.ashx|archive-date=29 мая 2015|url-status=dead}}</ref> |сілы1 = 9000–12000 чалавек<ref name="Stratfor">{{cite web | url= https://www.stratfor.com/sample/analysis/syria-stakes-are-high-rebel-offensive |title= In Syria, the Stakes Are High for a Rebel Offensive | publisher= Stratfor |date= 24 April 2015 |access-date= 25 April 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/2015/04/%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1-%D9%84%D8%AC%D8%A8%D9%87%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A9-%D9%88%D9%81%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A/|title=هجوم مستمر لجبهة النصرة وفصائل إسلامية على جنوب مدينة إدلب ومحيط جسر الشغور |work=Syrian Observatory For Human Rights|access-date=24 April 2015}}</ref> |сілы2 =5000 чалавек (раён Ariha)<ref name=Ledger-Enquirer>{{cite web |url= http://www.mcclatchydc.com/2015/05/03/265393/rebel-worry-how-to-control-islamists.html |title= Rebel worry: How to control Islamists if Assad is pushed from northern Syria |agency= The McClatchy Company |last= Gutman |first= Roy |last2= Alhamadee |first2= Mousab |date= 3 May 2015 |access-date= 4 May 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150507015126/http://www.mcclatchydc.com/2015/05/03/265393/rebel-worry-how-to-control-islamists.html |archive-date= 2015-05-07 |url-status= dead }}</ref><br>1000 чалавек (даліна Al-Ghaab)<ref>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/2015/04/18333/|title=A video shows Soheil al- Hasan receiving orders from Bashar al- Assad directly|author=sohranas|work=Syrian Observatory For Human Rights|access-date=5 May 2015}}</ref><br>120–150 (Нацыянальны шпіталь)<ref>{{cite web|url=http://www.afp.com/en/news/syria-army-pushes-towards-jisr-al-shughur-seeking-morale-boost|title=AFP.com|access-date=13 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518093309/http://www.afp.com/en/news/syria-army-pushes-towards-jisr-al-shughur-seeking-morale-boost|archive-date=2015-05-18|url-status=dead}}</ref> |страты1 = 700—850 забітых<ref name="complete">{{cite web|url=http://www.almasdarnews.com/article/complete-report-from-jisr-al-shughour/|title=Complete Report from Jisr Al-Shughour|author=Leith Fadel|work=Al-Masdar News|access-date=5 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504050103/http://www.almasdarnews.com/article/complete-report-from-jisr-al-shughour/|archive-date=4 мая 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="hospital">{{cite web|url=http://www.almasdarnews.com/article/update-from-jisr-al-shughour-fierce-clashes-at-national-hospital/|title=Update from Jisr Al-Shughour - Fierce Clashes at the National Hospital|author=Leith Fadel|work=Al-Masdar News|access-date=28 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427130232/http://www.almasdarnews.com/article/update-from-jisr-al-shughour-fierce-clashes-at-national-hospital/|archive-date=27 красавіка 2015|url-status=dead}}</ref> |страты2 = 100—500 забітых<ref name="complete"/><ref>{{cite web|url=http://www.orient-news.net/?page=news_show&id=87678&%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%85_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF_%D9%81%D9%8A_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%83_%D8%AC%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%BA%D9%88%D8%B1_|title=- بالأرقام والأسماء خسائر نظام الأسد في معارك جسر الشغور أورينت نت|access-date=4 June 2015}}</ref> |агульныя страты = }} '''Наступленне ў паўночна-заходняй Сірыі (2015)''' — бітва паміж сіламі [[Сірыйская апазіцыя|сірыйскай апазіцыяй]] і ўрадавымі войскамі ў правінцыях Ідліб і Хама падчас [[Грамадзянская вайна ў Сірыі|грамадзянскай вайны ў Сірыі]]<ref name="goodtime">{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/now-is-a-good-time-to-apply-maximum-pressure-on-the-syrian-regime-2015-4|title=Now is a good time to apply maximum pressure on the Syrian regime|author=Jeffrey White and Oula Abdulhamid Alrifai|work=Business Insider|access-date=29 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/04/25/rebels-seize-northwest-sy_n_7141720.html?ncid=txtlnkusaolp00000592|title=Syrian Town Jisr Al-Shughour Seized By Rebels In Major Blow To Assad|work=The Huffington Post|access-date=28 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/jabhat-alnusra-seizes-control-of-major-syrian-government-stronghold-with-jihadist-coalition-10203764.html|title=Jabhat al-Nusra seizes control of major Syrian government stronghold with rebel coalition|work=The Independent|access-date=28 April 2015}}</ref>. Наступленне вялося па трох накірунках. На двух галоўных напрамках дзейнічалі атрады груповак [[Ахрар аш-Шам]], [[Фронт аль-Нусра]] і іншыя ісламісцкія фракцыі, якія ўваходзілі ў «[[Армія заваёвы|Армію заваёвы]]». Акрамя таго, у наступленні ўдзельнічалі сілы [[Свабодная армія Сірыі|Свабоднай арміі Сірыі]]<ref name=Stratfor/><ref name="NYT">{{cite web | url= https://www.nytimes.com/2015/04/26/world/middleeast/islamist-militants-capture-syrian-town.html?referrer= |title= Islamists Seize Control of Syrian City in Northwest | publisher= The New York Times |last= Barnard |first= Anne |last2= Saad |first2= Hwaida |date= 25 April 2015 |access-date= 27 April 2015 |quote= Other video images posted by fighters and antigovernment activists showed insurgents, including some with Fursan al-Haq, a Free Syrian Army group, using what appeared to be guided antitank missiles to blow up armored vehicles in the battles in Idlib Province in recent days. }}</ref>. Пры гэтым камандаванне апошняй заявіла, што сумесныя ваенныя дзеянні з ісламісцкімі групамі, такімі як Фронт аль-Нусра, не азначаюць супадзенне палітычных поглядаў<ref name="Newsweek">{{cite web | url= http://www.newsweek.com/cia-backed-rebels-fight-alongside-al-qaeda-wing-syria-327064 |title= Syrian rebels fight Syrian army near Assad heartland | publisher= Newsweek | agency= Reuters |date= 30 April 2015 |access-date= 1 May 2015 |quote=As the biggest group in Army of Fatah, Ahrar al-Sham appears to hold the key to preventing infighting.}}</ref>. На працягу некалькіх дзён сілы апазіцыі занялі горад [[Джыср-эш-Шугур]], і пасля гэтага — базу сірыйскай арміі<ref name="goodtime"/>. Поспеху наступлення спрыяла добрая каардынацыя дзеянняў асобных атрадаў паўстанцаў<ref>{{cite web | url= https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/assads-regime-at-increasing-risk-amid-a-surge-of-rebel-advances/2015/04/26/c2742e22-ec32-11e4-8050-839e9234b303_story.html |title= Syrian Rebels Seize Strategic City Near Coast | publisher= Foreign Policy |last= Stuster |first= J. Dana |date= 26 April 2015 |access-date= 27 April 2015 |quote=The collective is called the "Army of Conquest," and its gains have been at least partially attributed to better cooperation between the rebels' foreign patrons Turkey, Saudi Arabia, and Qatar}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2015/0427/Why-Iran-is-standing-by-its-weakened-and-expensive-ally-Syria |title= Why Iran is standing by its weakened, and expensive, ally Syria | publisher= The Christian Science Monitor |last= Blanford |first= Nicholas |date= 27 April 2015 |access-date= 27 April 2015 }}</ref>. Тым не менш і мяцежнікі, і ўрадавыя войскі панеслі высокія страты<ref name="goodtime"/>. {{Зноскі}} {{Вайна ў Сірыі}} [[Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі]] [[Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Красавік 2015 года]] [[Катэгорыя:Май 2015 года]] [[Катэгорыя:Чэрвень 2015 года]] [[Катэгорыя:Канфлікты 2015 года]] dc89dx2bdzo9uffqntxil89shd39lfw Катэгорыя:Відэагульні 1993 года 14 615365 5164328 5163592 2026-07-10T23:32:57Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1993 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1993 года]]: Уніфікацыя назваў 5163592 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|1993|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|1993]] [[Катэгорыя:Творы 1993 года]] dfxptf554k8e8o1469nauwevzzzd0hp Шаблон:Выявы дня 10 615921 5164189 5152892 2026-07-10T12:04:57Z JerzyKundrat 174 /* Ліпень */ 5164189 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Студзень == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-01|{{Выява дня паказаць|в=Dülmen, Kirchspiel, Bauerschaft Börnste -- 2021 -- 4406 (bw).jpg|п=Студзень у Мюнстры, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-02|{{Выява дня паказаць|в=20110102 Kharanaq old city Iran.jpg|п=Глінабітныя дамы ў пакінутай вёсцы, Іран.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-03|{{Выява дня паказаць|в=Killer Whales Hunting a Seal.jpg|п=Касаткі палююць на цюленя ў Антарктыцы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-04|{{Выява дня паказаць|в=Nueva_Esparta_Mapa_Vial.svg|п=Карта вострава [[Маргарыта (востраў)|Маргарыта]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-05|{{Выява дня паказаць|в=Brush_for_the_lead2.jpg|п=Гонкі на санях у Нью-Ёрку, літаграфія 1867 года.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-06|{{Выява дня паказаць|в=FiguraTres Reyes Magos.jpg|п=Частка скульптурнай кампазіцыі «Тры Каралі» ў [[Маракайба (горад)|Маракайба]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-07|{{Выява дня паказаць|в=Dichroitisches Prisma -- 2020 -- 5123.jpg|п=Дыхроідная прызма.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-08|{{Выява дня паказаць|в=Flammulina_velutipes,_Velvet_Shank,_Enfield,_UK.JPG|п=[[Зімовы грыб]] (''Flammulina velutipes''), Вялікабрытанія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-09|{{Выява дня паказаць|в=Fortepian_-_schemat.svg|п=Схема [[фартэпіяна]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-10|{{Выява дня паказаць|в=Eagle_Nebula_from_ESO.jpg|п=[[Туманнасць Арол]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-11|{{Выява дня паказаць|в=Ch%C3%BDnovsk%C3%A1_jeskyn%C4%9B(4).jpg|п=Хінаўская пячора, Чэхія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-12|{{Выява дня паказаць|в=Pieczęć Jagiełły.jpg|п=Пячатка караля [[Ягайла|Ягайлы]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-13|{{Выява дня паказаць|в=Vexilla vexillum 01.jpg|п=Ракавіна малюска ''Vexilla vexillum''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-14|{{Выява дня паказаць|в=Chrysaetos La Cañada 20120114 1.jpg|п=[[Беркут]] у палёце, Іспанія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-15|{{Выява дня паказаць|в=IPA-euler-manners-features.svg|п=[[Міжнародны фанетычны алфавіт]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-16|{{Выява дня паказаць|в=Fishing huts reflected in the ice at Fisketången, Kungshamn.jpg|п=Рыбацкія домікі ў Швецыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-17|{{Выява дня паказаць|в=Holy SURP Hovhannes Church.jpg|п=Старажытны армянскі храм у [[Іран]]е.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-18|{{Выява дня паказаць|в=Polarlicht 2.jpg|п=[[Палярнае ззянне]], Аляска.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-19|{{Выява дня паказаць|в=La vallata di Poggiorsini vista nel dettaglio.jpg|п=Даліна ў [[Апулія|Апуліі]], Італія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-20|{{Выява дня паказаць|в=Kee monastery Spiti Valley (edited).jpg|п=Тыбецкі будысцкі манастыр Кі ў Індыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-21|{{Выява дня паказаць|в=The Bug Peek.jpg|п=Жук-лістаед ''Aulacophora indica'' на дрэве ''Alnus nepalensis'', Непал.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-22|{{Выява дня паказаць|в=Вайдагубский маяк.jpg|п=Вайдагубскі маяк у Мурманскай вобласці, Расія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-23|{{Выява дня паказаць|в=Lions Family Portrait Masai Mara.jpg|п=Ільвы (''Panthera leo'') у Кеніі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-24|{{Выява дня паказаць|в=2016 Minox C 8.jpg|п=Мініяцюрны шпіёнскі фотаапарат ''Minox C''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-25|{{Выява дня паказаць|в=A rolling stone gathers no moss.jpg|п=[[Лішайнікі]] на камені.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-26|{{Выява дня паказаць|в=Гора Стримба взимку.jpg|п=Гара Стрымба, Закарпацкая вобласць, Украіна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-27|{{Выява дня паказаць|в=Snowboarder_in_flight_(Tannheim%2C_Austria).jpg|п=Сноўбардыст у палёце, Аўстрыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-28|{{Выява дня паказаць|в=Snowstorm near Ogoy island.jpg|п=Снежная бура на [[Байкал]]е.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-29|{{Выява дня паказаць|в=Coronavirus. SARS-CoV-2.png|п=Каранавірус [[SARS-CoV-2]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-30|{{Выява дня паказаць|в=Brakelund Burial Ground 1.jpg|п=Могільнік Бракелунд, Швецыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|01-31|{{Выява дня паказаць|в=Gold-crystals.jpg|п=Крышталі [[золата]].}}}}<noinclude> <noinclude> == Люты == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-01|{{Выява дня паказаць|в=Морозний ранок над Яремчею.jpg|п=Узыход сонца ў Карпатах, Украіна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-02|{{Выява дня паказаць|в=Ascaris female 200x section.jpg|п=Разрэз самкі [[Ascaris|аскарыды]], сфатаграфаваны з выкарыстаннем алейнага кандэнсатара.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-03|{{Выява дня паказаць|в=Library of Congress, Washington, D.C. - c. 1902.jpg|п=[[Бібліятэка Кангрэса]], Вашынгтон, 1902 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-04|{{Выява дня паказаць|в=Coscinodiscus oculus-iridis (Ehrenberg) Ehrenberg 1840 diatom shell. Colored SEM image.jpg|п=Панцыр [[Дыятомавыя водарасці|дыятомавай водарасці]] ''Coscinodiscus oculus-iridis''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-05|{{Выява дня паказаць|в=European_Parliament_Strasbourg_Hemicycle_-_Diliff.jpg|п=[[Еўрапейскі парламент]], 2014.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-06|{{Выява дня паказаць|в=2015 Góry Złote z Borówkowej 01.jpg|п=Усходнія Судэты, Польшча.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-07|{{Выява дня паказаць|в=PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|п=Грузавікі на трасе ў [[Пакістан]]е.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-08|{{Выява дня паказаць|в=2021 Gugelhammer Bogenbrücke 01.jpg|п=Мост цераз канал у Баварыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-09|{{Выява дня паказаць|в=Bromine_vial_in_acrylic_cube.jpg|п=[[Бром]] у ампуле.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-10|{{Выява дня паказаць|в=Adams_The_Tetons_and_the_Snake_River.jpg|п=Тэтонскія горы і [[рака Снэйк]] (штат Ваёмінг, ЗША, 1942).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-11|{{Выява дня паказаць|в=Bigfin reef squid (11760).jpg|п=[[Кальмары|Кальмар]] ''Sepioteuthis lessoniana'' ў акварыуме (Мантэрэй, Каліфорнія, ЗША).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-12|{{Выява дня паказаць|в=Jupiter Showcases Auroras, Hazes (NIRCam Closeup).jpg|п=[[Планета Юпітэр]], здымак тэлескопа [[Джэймс Уэб (тэлескоп)|Джэймс Уэб]] (2022).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-13|{{Выява дня паказаць|в=Tavurvur volcano edit.jpg|п=Вывяржэнне [[вулкан]]а Тавурвур (Папуа — Новая Гвінея, 2009).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-14|{{Выява дня паказаць|в=The_ciliate_Frontonia_sp.jpg|п=[[Інфузорыі|Інфузорыя]] з роду ''Frontonia''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-15|{{Выява дня паказаць|в=2 Cheljabinsk meteorite fragment.jpg|п=Фрагменты Чалябінскага метэарыта.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-16|{{Выява дня паказаць|в=CtenosauraSimilis.jpg|п=Самец і дзве самкі чорнай ігуаны (''[[Ctenosaura similis]]'') у нацыянальным парку Бара-Хонда (Коста-Рыка).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-17|{{Выява дня паказаць|в=Big_Mac_hamburger.jpg|п=[[Гамбургер]] "Біг Мак".}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-18|{{Выява дня паказаць|в=Vasco da Gama Bridge B&W (crop2).jpg|п=Мост Васка да Гама, Партугалія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-19|{{Выява дня паказаць|в=Scandinavia.TMO2003050.jpg|п=[[Скандынавія]] зімой (2003).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-20|{{Выява дня паказаць|в=Mt_Anne_from_High_Shelf_Camp.jpg|п=Маўнт-Анна, паўднёвае ўзбярэжжа [[Тасманія|Тасманіі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-21|{{Выява дня паказаць|в=Himalayan_salt_(coarse).jpg|п=Крышталі ружовай гімалайскай солі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-22|{{Выява дня паказаць|в=South Georgia Island as seen by Sentinel-2.jpg|п=Востраў [[Паўднёвая Георгія]], касмічны здымак.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-23|{{Выява дня паказаць|в=Allegory_of_war_and_Law_-_Prunksaal_-_Austrian_National_Library.jpg|п=Фрэска «Алегорыя вайны і закону» ў Аўстрыйскай нацыянальнай бібліятэцы, Вена.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-24|{{Выява дня паказаць|в=Graffiti Vinnytsia 2022 G1.jpg|п=Патрыятычнае графіці ў [[Вінніца|Вінніцы]], Украіна, 2022&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-25|{{Выява дня паказаць|в=Madagaskar-Taggecko_Phelsuma_madagascariensis.jpg|п=Гекон ''[[Phelsuma madagascariensis]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-26|{{Выява дня паказаць|в=Dione and Saturn.jpg|п=[[Дыёна (спадарожнік Сатурна)|Дыёна]] на фоне [[Сатурн (планета)|Сатурна]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-27|{{Выява дня паказаць|в=Erithacus_rubecula_with_cocked_head.jpg|п=[[Заранка]] (''Erithacus rubecula'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-28|{{Выява дня паказаць|в=MIT_Dome_night1_Edit.jpg|п=Будынак у кампусе [[Масачусецкі тэхналагічны інстытут|Масачусецкага тэхналагічнага інстытута]] (Кембрыдж, ЗША).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|02-29|{{Выява дня паказаць|в=Marpissa_muscosa_5_Luc_Viatour.jpg|п=Павук ''Marpissa muscosa''.}}}}<noinclude> == Сакавік == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-01|{{Выява дня паказаць|в=Fly Agaric mushroom 04.jpg|п=Мухамор чырвоны (''Amanita muscaria'') у Новай Зеландыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-02|{{Выява дня паказаць|в=Saints Peter and Paul Cathedral.jpg|п=[[Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-03|{{Выява дня паказаць|в=Barnard 33.jpg|п=Туманнасць Конская Галава.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-04|{{Выява дня паказаць|в=Fluorescence in calcite.jpg|п=Флуарэсцэнцыя і праламленне лазернага праменя ў крышталі [[кальцыт]]у.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-05|{{Выява дня паказаць|в=Mangrove Reflection Wide Ashtamudi Kollam Kerala Mar22 A7C 01464.jpg|п=Адзінокае мангравае дрэва ў возеры, штат [[Керала]], Індыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-06|{{Выява дня паказаць|в=Clavulina cristata sasata.JPG|п=Белы карал (''Clavulina cristata'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-07|{{Выява дня паказаць|в=Volcano scheme.svg|п=Схема [[вулкан]]а.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-08|{{Выява дня паказаць|в=Aida_poster_colors_fixed.jpg|п=Плакат да пастаноўкі оперы «Аіда» ў [[Кліўленд]]зе (1908).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-09|{{Выява дня паказаць|в=Reftinsky reservoir of Sverdlovsk region.jpg|п=Рэфцінская ДРЭС, Расія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-10|{{Выява дня паказаць|в=Japanese_Larch_Larix_kaempferi_Cone_2000px.jpg|п=Шышка ''Larix kaempferi''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-11|{{Выява дня паказаць|в=Boeing 737-400 Centralwings 2.JPG|п=Самалёт Boeing 737-400.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-12|{{Выява дня паказаць|в=Expedition 42 Soyuz TMA-14M Landing (201503120102HQ).jpg|п=Прызямленне спускальнага апарата касмічнага карабля Саюз TMA-14M, 2015&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-13|{{Выява дня паказаць|в=Kaścioł śv. Jazepa - 6.jpg|п=[[Касцёл Святога Іосіфа і кляштар бернардзінцаў (Мінск)|Касцёл Святога Іосіфа і кляштар бернардзінцаў, Мінск]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-14|{{Выява дня паказаць|в=Pi-unrolled-720.gif|п=Анімацыя паказвае роўнасць даўжыні акружнасці ліку [[Пі|пі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-15|{{Выява дня паказаць|в=Vanadium crystal bar and 1cm3 cube.jpg|п=Крышталічная структура [[ванадый|ванадыю]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-16|{{Выява дня паказаць|в=African buffalo (Syncerus caffer caffer) male with cattle egret.jpg|п=Афрыканскі буйвал, якому спадарожнічае чапля, нацыянальны парк Чобе, Батсвана.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-17|{{Выява дня паказаць|в=Adansonia grandidieri04.jpg|п=''Adansonia grandidieri'', [[Мадагаскар]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-18|{{Выява дня паказаць|в=Perereca-macaco - Phyllomedusa rohdei.jpg|п=Самцы квакшы ''Phyllomedusa rohdei'', Бразілія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-19|{{Выява дня паказаць|в=ISS035-E-007148 Nile - Sinai - Dead Sea - Wide Angle View.jpg|п=Даліна Ніла і [[Сінайскі паўвостраў]], касмічны здымак, 2013.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-20|{{Выява дня паказаць|в=Obama family in mist in Rio de Janeiro.jpg|п=[[Барак Абама]] з сям’ёй перад [[Статуя Хрыста Збавіцеля|статуяй Хрыста Збавіцеля]], 2011.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-21|{{Выява дня паказаць|в=Пиксели матрицы видеорегистратора.jpg|п=Пікселі матрыцы відэарэгістратара.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-22|{{Выява дня паказаць|в=Crocus vernus.jpg|п=''Crocus vernus''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-23|{{Выява дня паказаць|в=IrvingJohnstonAground.jpg|п=Парусны карабель «Ірвінг Джонсан» на мелі каля бухты Чэнел-Айлендс, Каліфорнія, ЗША (2005).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-24|{{Выява дня паказаць|в=Organic home-grown tomatoes - unripe to ripe.jpg|п=Ураджай таматаў, Новая Зеландыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-25|{{Выява дня паказаць|в=Salix caprea 02.jpg|п=Коцікі на вярбе ''[[Брэднік|Salix caprea]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-26|{{Выява дня паказаць|в=Firefighter, Ashton Bay, March 2017.jpg|п=Пажар у саване, ПАР, 2017.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-27|{{Выява дня паказаць|в=Squirrel by mareckr.jpg|п=[[Вавёрка звычайная]] (''Sciurus vulgaris''). Варшава.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-28|{{Выява дня паказаць|в=Проводящий пучок Pteridium aquilinum.JPG|п=[[Праводзячы пучок]] папараці ''[[Pteridium aquilinum]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-29|{{Выява дня паказаць|в=Anémona de mar (Heteractis crispa), parque nacional Ras Muhammad, Egipto, 2022-03-29, DD 43.jpg|п=Анемона ''Heteractis crispa'' ў Чырвоным моры.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-30|{{Выява дня паказаць|в=Wasp_March_2008-10.jpg|п=Маладая матка асы папяровай (''Polistes dominulus'') засноўвае новую калонію.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|03-31|{{Выява дня паказаць|в=Iguana_iguana_Portoviejo_04.jpg|п=[[Ігуана звычайная]] (''Iguana iguana''), Эквадор.}}}}<noinclude> == Красавік == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-01|{{Выява дня паказаць|в=Trimeresurus gumprechti, Gumprecht’s pit viper (female) - Phu Suan Sai National Park (46711073485).jpg|п=Самка гадзюкі ''Trimeresurus gumprechti'', Тайланд.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-02|{{Выява дня паказаць|в=Caracol Falls.jpg|п=Вадаспад Каракол (штат [[Рыу-Гранды-ду-Сул]], [[Бразілія]]).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-03|{{Выява дня паказаць|в=Templo funerario de Hatshepsut, Luxor, Egipto, 2022-04-03, DD 13.jpg|п=Пахавальны храм царыцы Хатшэпсут, Егіпет.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-04|{{Выява дня паказаць|в=Trinkende Taube am Neptunbrunnen in Tübingen 2019 cropped.jpg|п=Голуб п’е ваду з фантана, Цюбінген, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-05|{{Выява дня паказаць|в=European bison (Bison bonasus) male Białowieza.jpg|п=Самец зубра (''[[Bison bonasus]]''), [[Белавежская пушча]], Польшча.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-06|{{Выява дня паказаць|в=Schokland. UNESCO-Werelderfgoed actm 27.jpg|п=Краявід на востраве Схокланд, Нідэрланды.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-07|{{Выява дня паказаць|в=Phidippus regius female 01.jpg|п=Самка павука ''Phidippus regius'' (Фларыда).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-08|{{Выява дня паказаць|в=Neudenau_-_Herbolzheim_-_Felder, grasiger Weg und Birnbaum im April (1.3).jpg|п=Узаранае поле, Бадэн-Вюртэмберг, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-09|{{Выява дня паказаць|в=Confederate_100_Dollars.jpg|п=Банкнота [[Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі|Канфедэраваных Штатаў Амерыкі]] вартасцю 100 долараў (1862).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-10|{{Выява дня паказаць|в=Torre Belém April 2009-4a.jpg|п=[[Вежа Белен]] у [[Лісабон]]е.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-11|{{Выява дня паказаць|в=Museum of the History of Polish Jews in Warsaw building 0012.jpg|п=Інтэр’ер галоўнай залы Музея гісторыі польскіх яўрэяў у Варшаве.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-12|{{Выява дня паказаць|в=Mt_Uluguru_and_Sisal_plantations.jpg|п=Плантацыі сізалю ў Танзаніі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-13|{{Выява дня паказаць|в=Château de Himeji02.jpg|п=Замак Хімедзі, Японія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-14|{{Выява дня паказаць|в=Variegated grasshopper (Zonocerus variegatus).jpg|п=Конік ''Zonocerus variegatus'', Гана.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-15|{{Выява дня паказаць|в=Flèche_en_feu_-_Spire_on_Fire.jpeg|п=Шпіль [[Сабор Парыжскай Божай Маці|сабора Парыжскай Божай Маці]] ў агні, 2019 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-16|{{Выява дня паказаць|в=Colored pencils chevre.jpg|п=Каляровыя алоўкі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-17|{{Выява дня паказаць|в=Broccoli and cross section edit.jpg|п=Брокалі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-18|{{Выява дня паказаць|в=Haliaeetus leucocephalus (Linnaeus 1766).jpg|п=[[Белагаловы арлан]] у палёце.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-19|{{Выява дня паказаць|в=Srinagar pano.jpg|п=Від на горад [[Срынагар]], летнюю сталіцу штата [[Джаму і Кашмір]], Індыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-20|{{Выява дня паказаць|в=Greenland 467 (35130903436).jpg|п=Грэнландскія хаскі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-21|{{Выява дня паказаць|в=Barrow Offshore wind turbines NR.jpg|п=Ветравыя турбіны ў [[Ірландскае мора|Ірландскім моры]], 2009.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-22|{{Выява дня паказаць|в=Pillars of creation 2014 HST WFC3-UVIS full-res denoised.jpg|п=«[[Слупы стварэння]]» — скопішча міжзоркавага газу і пылу, [[M16 (аб’ект Месье)|аб’ект Месье M16]], сузор’е Змяя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-23|{{Выява дня паказаць|в=FCAB EMD-Clyde GL22C Cumbre.jpg|п=Цягнік у пустыні [[Атакама]], Чылі, 2012 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-24|{{Выява дня паказаць|в=Mount Ararat and the Yerevan skyline.jpg|п=[[Ерэван]] і [[гара Арарат]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-25|{{Выява дня паказаць|в=Українська Моравія.jpg|п=Трактар у полі, Украіна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-26|{{Выява дня паказаць|в=Hakea laurina Tas.jpg|п=Расліна ''Hakea laurina'' (паўднёвы захад Аўстраліі).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-27|{{Выява дня паказаць|в=Nyamata Memorial Site 13.jpg|п=Чалавечыя [[чэрап]]ы ў Мемарыяле [[Генацыд у Руандзе|Генацыду]] ў горадзе [[Ньямата]], Руанда.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-28|{{Выява дня паказаць|в=Flamingos in Hörmetci reeds.jpg|п=Фламінга на плато ў Турцыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-29|{{Выява дня паказаць|в=Falkland_Islands_topographic_map-en.svg|п=[[Фалклендскія астравы]], тапаграфічная карта.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|04-30|{{Выява дня паказаць|в=Jubilee and Munin, Ravens, Tower of London 2016-04-30.jpg|п=Таўэрскія крумкачы, Лондан.}}}}<noinclude> == Май == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-01|{{Выява дня паказаць|в=Waterworks Museum - defunct Chestnut Hill Pumping Station (85495s)bw.jpg|п=Машыны на колішняй помпавай станцыі паблізу Бостана, ЗША.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-02|{{Выява дня паказаць|в=Lake Seal Mt Field NP edit.jpg|п=Нацыянальны парк Маунт-Фелд (Тасманія).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-03|{{Выява дня паказаць|в=Ivyanets. Church of St. Alexis.jpg|п=[[Касцёл Святога Аляксея (Івянец)|Касцёл Святога Аляксея, Івянец]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-04|{{Выява дня паказаць|в=BramaCP cropped.jpg|п=[[Брандэнбургскія вароты]] ў Берліне.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-05|{{Выява дня паказаць|в=Avocado_Hass_-_single_and_halved.jpg|п=Плады [[авакада]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-06|{{Выява дня паказаць|в=Salisbury Cathedral Lady Chapel Ceiling, Wiltshire, UK - Diliff.jpg|п=Скляпенні [[Салсберыйскі сабор|кафедральнага сабора]] ў Солсберы (Велікабрытанія).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-07|{{Выява дня паказаць|в=Akan MHNT.ETH.2010.25.175.jpg|п=Гірка для ўзважвання [[золата]], Заходняя Афрыка, XIX ст.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-08|{{Выява дня паказаць|в=Treppe HBK auf Kampnagel.jpg|п=Лесвіца ў тэатры Кампнагель, Гамбург.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-09|{{Выява дня паказаць|в=Grauschwarze Sklavenameise Formica fusca 01 (MK).jpg|п=Мураш ''[[Formica fusca]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-10|{{Выява дня паказаць|в=Kamakura_Budda_Daibutsu_front_1885.jpg|п=Статуя Буды Дайбуцу ў Камакуры, Японія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-11|{{Выява дня паказаць|в=Tiger-2.jpg|п=[[Тыгр]] у заасадзе, Дортмунд, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-12|{{Выява дня паказаць|в=ColapteryxVirgo.jpg|п=Асобіна ''[[Calopteryx virgo]]'', Францыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-13|{{Выява дня паказаць|в=Notocactus minimus.jpg|п=Квецень кактуса ''Notocactus minimus''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-14|{{Выява дня паказаць|в=004 2018 05 14 Extremes Wetter.jpg|п=[[Маланка]] трапляе ў дрэва, Рэйнланд-Пфальц, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-15|{{Выява дня паказаць|в=Polished slice of petrified wood.jpg|п=Закамянелае дрэва ўзростам 230 млн гадоў у нацыянальным парку Петрыфайд-Форэст (Арызона, ЗША).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-16|{{Выява дня паказаць|в=Seasquirt.jpg|п=Голажаберны малюск ''Nembrotha lineolata'' сядзіць на асцыдыі ''Polycarpa aurata''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-17|{{Выява дня паказаць|в=Fomalhaut planet.jpg|п=Экзапланета ў сістэме [[Фамальгаўт]]а, ілюстрацыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-18|{{Выява дня паказаць|в=Bank of Tanzania golden hour.jpg|п=[[Дар-эс-Салам (Танзанія)|Дар-эс-Салам]] (Танзанія), 2009 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-19|{{Выява дня паказаць|в=Hard disk head crash.jpg|п=[[Цвёрды дыск]], пашкоджаны ў выніку таго, што счытвальная галоўка ў рабочым рэжыме дакраналася да паверхні пласціны.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-20|{{Выява дня паказаць|в=NGC2207+IC2163.jpg|п=Сутыкненне спіральных галактык [[NGC 2207]] і [[IC 2163]]. Фатаграфія касмічнага тэлескопа «Хабл».}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-21|{{Выява дня паказаць|в=Image-Jezioro Mały Jeziorak w Iławie3.svg|п=Картасхема наваколляў аднаго з Ілаўскіх азёр, Польшча.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-22|{{Выява дня паказаць|в=Rhenium single crystal bar and 1cm3 cube.jpg|п=[[Рэній]] у злітках.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-23|{{Выява дня паказаць|в=Garzweiler surface mine Bucket-wheel excavator 2019 1.jpg|п=Здабыча лігніта адкрытым спосабам, Паўночны Рэйн-Вестфалія, Германія, 2019.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-24|{{Выява дня паказаць|в=Evolution of a Tornado.jpg|п=Працэс узнікнення [[тарнада]] ў штаце [[Канзас]], ЗША, 2016 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-25|{{Выява дня паказаць|в=071R01.jpg|п=Інтэгральная схема трансівера «Motorola GM350».}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-26|{{Выява дня паказаць|в=Glühwendel brennt durch.jpg|п=Лямпа напальвання з ускрытай колбай успыхнула.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-27|{{Выява дня паказаць|в=Pedra Azul Milky Way.jpg|п=Зорны небасхіл над Бразіліяй.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-28|{{Выява дня паказаць|в=Reine_i_Lofoten_LC0148.jpg|п=Вёска Рэйне на [[Лафатэнскія астравы|Лафатэнскіх астравах]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-29|{{Выява дня паказаць|в=Праабражэнская царква.JPG|п=[[Спаса-Праабражэнская царква (Ракаў)]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-30|{{Выява дня паказаць|в=Hieracium pilosella 2015 G1.jpg|п=[[Ястрабок валасісты]] (''Hieracium pilosella'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|05-31|{{Выява дня паказаць|в=Fernão Vaz Dourado 1571-1.jpg|п=Карта Заходняй Афрыкі партугальскага картографа Фернана Вас-Дурада (1571).}}}}<noinclude> == Чэрвень == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-01|{{Выява дня паказаць|в=Water drop 001.jpg|п=Кропля вады.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-02|{{Выява дня паказаць|в=Griechische_Nationalbibliothek_(Zuschnitt).jpg|п=[[Нацыянальная бібліятэка Грэцыі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-03|{{Выява дня паказаць|в=Dean_Franklin_-_06.04.03_Mount_Rushmore_Monument_%28by-sa%29-3_new.jpg|п=Нацыянальны мемарыял «[[Гара Рашмар|Гара Рашмор]]» (ЗША).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-04|{{Выява дня паказаць|в=Scatophaga stercoraria 3 Luc Viatour.jpg|п=Муха ''Scatophaga stercoraria'' на парастку хвашчу з кроплямі расы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-05|{{Выява дня паказаць|в=F-22 Raptor edit1.jpg|п=Знішчальнік F-22 «Рэптар».}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-06|{{Выява дня паказаць|в=Khandoba temple Pune.jpg|п=Індуісцкая ўрачыстасць, Махараштра, 2013 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-07|{{Выява дня паказаць|в=Stambecchi nel Parco Nazionale del Gran Paradiso.jpg|п=Альпійскія горныя казлы (Італія).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-08|{{Выява дня паказаць|в=Monastyr Karmelitiv Bosykh panorama.jpg|п=Манастыр кармелітаў босых, [[Бярдзічаў]], Украіна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-09|{{Выява дня паказаць|в=Chenille chevrefeuille.jpg|п=Лічынка коканапрада ''Macrothylacia rubi''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-10|{{Выява дня паказаць|в=Kimono Forest at night, Arashiyama Station, Arashiyama, Kyoto, Japan.jpg|п=Экспазіцыя [[кімано]] ў [[Кіёта]], Японія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-11|{{Выява дня паказаць|в=Czech Republic - landscape near Koryčany.jpg|п=Макавае поле ў Чэхіі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-12|{{Выява дня паказаць|в=Sarychev Peak.jpg|п=Вывяржэнне вулкана Сарычава на Курыльскіх астравах, 2009.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-13|{{Выява дня паказаць|в=Fogo, Cape Verde Islands.jpg|п=Касмічны здымак вострава [[Фогу]] ([[Каба-Вердэ]]).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-14|{{Выява дня паказаць|в=Stročycy - 02.jpg|п=Інтэр’ер хаты з Цэнтральнай Беларусі ([[Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту]]).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-15|{{Выява дня паказаць|в=De Groene Verbinding.png|п=Веласіпедны мост у Нідэрландах.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-16|{{Выява дня паказаць|в=Golden stag beetle.jpg|п=Самец жука ''[[Lamprima aurata]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-17|{{Выява дня паказаць|в=Frederic Edwin Church - Aurora Borealis - Google Art Project.jpg|п=Фрэдэрык Эдвін Чорч, ''Aurora Borealis'', 1865.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-18|{{Выява дня паказаць|в=Israel Aereal Ropeway Masada BW 1.JPG|п=Канатная дарога ў [[Масада|Масадзе]] ([[Ізраіль]]).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-19|{{Выява дня паказаць|в=Goéland brun (larus fuscus) détourée.jpg|п=Клуша (''[[Клуша|Larus fuscus]]'') у палёце.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-20|{{Выява дня паказаць|в=Torun NMP sklepienie nawa gl 02 ver 2.jpg|п=Скляпенні Марыцкага касцёла ў [[Торунь|Торуні]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-21|{{Выява дня паказаць|в=U 871 Ölsta.tif|п=Камень з [[руны|рунічнымі]] надпісамі ў [[скансен]]е, Стакгольм.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-22|{{Выява дня паказаць|в=Parma wallaby crop2.jpg|п=Самка кенгуру-валабі ''Macropus parma'' з дзіцянём.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-23|{{Выява дня паказаць|в=Kuni's chromodoris, fan 38 west, wakatobi, 2018 (45763962462) (cropped).jpg|п=Марскі галажаберны малюск ''Goniobranchus kuniei''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-24|{{Выява дня паказаць|в=Episyrphus balteatus side.jpg|п=Самец мухі ''Episyrphus balteatus''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-25|{{Выява дня паказаць|в=Illuminated Ferris wheel, bouncing castle and carousel at night in a funfair in Vientiane, Laos.jpg|п=Атракцыёны на кірмашы ў [[В’енцьян]]е, Лаос.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-26|{{Выява дня паказаць|в=Argynnis pandora (male).jpg|п=Самец матыля ''[[Argynnis pandora]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-27|{{Выява дня паказаць|в=Aeshna cyanea female 1.jpg|п=Самка страказы ''[[Aeshna cyanea]]'' праз 4 дні пасля вылуплення.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-28|{{Выява дня паказаць|в=Victoria crater from HiRise, rotated.jpg|п=Кратар Вікторыя на [[Планета Марс|Марсе]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-29|{{Выява дня паказаць|в=La nascita di Venere (Botticelli).jpg|п=Рэпрадукцыя карціны [[Сандра Бацічэлі]] «Нараджэнне Венеры» (каля 1485).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|06-30|{{Выява дня паказаць|в=Zenit-B Helios-44-2 2012 G1.jpg|п=Фотаапарат Zenit-B з аб’ектывам Helios-44-2.}}}}<noinclude> == Ліпень == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-01|{{Выява дня паказаць|в=Lisc lipy.jpg|п=Ліст ліпы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-02|{{Выява дня паказаць|в=Рэшткі Троіцкай царквы. Белая Царква.jpg|п=[[Каза свойская|Козы]] пасуцца ля паўразбуранай [[Троіцкая царква (Белая Царква)|Троіцкай царквы]], Чашніцкі раён, 2012.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-03|{{Выява дня паказаць|в=Lake Bondhus Norway 2862.jpg|п=Возера Бондхус у гарах Нарвегіі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-04|{{Выява дня паказаць|в=Bicycle_evolution-numbers.svg|п=Эвалюцыя веласіпеда з 1818 да 1970-х&nbsp;гг.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-05|{{Выява дня паказаць|в=P1160778 Melitaea athalia.jpg|п=Матыль ''[[Melitaea athalia]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-06|{{Выява дня паказаць|в=Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Пана Езуса (Ільля) 2.jpg|п=[[Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Ілья)|Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса, Ілья]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-07|{{Выява дня паказаць|в=Mexico states evolution.gif|п=Тэрыторыя [[Мексіка|Мексікі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-08|{{Выява дня паказаць|в=P1160808 Palomena prasina.jpg|п=Шчытнік ''Palomena prasina'', в. [[Кністушкі]], Беларусь.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-09|{{Выява дня паказаць|в=Lehise käbi.jpg|п=Шышка лістоўніцы ''Larix × marschlinsii''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-10|{{Выява дня паказаць|в=Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету г. Менск 2.jpg|п=[[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета]], Мінск, 2009&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-11|{{Выява дня паказаць|в=View from McQueens Pass towards Lyttelton Harbour, New Zealand.jpg|п=Гавань на Паўднёвым востраве Новай Зеландыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-12|{{Выява дня паказаць|в=07. Camel Profile, near Silverton, NSW, 07.07.2007.jpg|п=Вярблюд-[[Вярблюд аднагорбы|драмадэр]] (''Camelus dromedarius''), Аўстралія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-13|{{Выява дня паказаць|в=Trakai-Troki.jpg|п=[[Тракайскі замак]], 2004 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-14|{{Выява дня паказаць|в=Pluto-01 Stern 03 Pluto Color TXT.jpg|п=[[Плутон (карлікавая планета)|Карлікавая планета Плутон]], здымак касмічнага апарата ''[[New Horizons]]'', 2015 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-15|{{Выява дня паказаць|в=Rzeczpospolita voivodships.png|п=Карта [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-16|{{Выява дня паказаць|в=P1170102 Viksvine hesperija Heteropterus morpheus.jpg|п=Матыль ''Heteropterus morpheus''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-17|{{Выява дня паказаць|в=Doorknob_buddhist_temple_detail_amk.jpg|п=Клямка на дзвярах храма Лян-Шан-Шуань-Лін у Сінгапуры.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-18|{{Выява дня паказаць|в=Pair of Merops apiaster feeding.jpg|п=Пара [[Залацістая шчурка|залацістых шчурак]] (самка злева) са здабычай, Францыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-19|{{Выява дня паказаць|в=Top of Atmosphere.jpg|п=[[Атмасфера Зямлі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-20|{{Выява дня паказаць|в=Alligator mississippiensis 2 babies.jpg|п=Дзіцяняты місісіпскага алігатара (''Alligator mississippiensis''), Фларыда, ЗША.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-21|{{Выява дня паказаць|в=Land_on_the_Moon_7_21_1969-repair.jpg|п=Дзяўчынка з нумарам «Вашынгтон Пост» ад 21 ліпеня 1969 з паведамленнем пра высадку чалавека на Месяцы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-22|{{Выява дня паказаць|в=ArcticFoxSummer.jpg|п=Ліс ''Alopex lagopus''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-23|{{Выява дня паказаць|в=Heavens Above Her.jpg|п=[[Млечны Шлях (з’ява)|Млечны Шлях]] у небе над Каліфорніяй.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-24|{{Выява дня паказаць|в=Múlafossur2.jpg|п=Востраў [[Воар]], [[Фарэрскія астравы|Фарэрскі архіпелаг]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-25|{{Выява дня паказаць|в=Callyspongia vaginalis (Branching Vase Sponge - pink variation).jpg|п=Губка ''Callyspongia vaginalis''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-26|{{Выява дня паказаць|в=San Marco cathedral in Venice.JPG|п=Дэталі даху [[Сабор Святога Марка|сабора Сан-Марка]] ў [[Венецыя|Венецыі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-27|{{Выява дня паказаць|в=Havana 1639b.jpg|п=Бухта [[Гавана|Гаваны]] (акварэль, 1639).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-28|{{Выява дня паказаць|в=Litworowy staw.jpg|п=[[Высокія Татры]], Польшча.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-29|{{Выява дня паказаць|в=Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 49.JPG|п=Геогліфы на плато [[Наска]] (Перу).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-30|{{Выява дня паказаць|в=Polar bear (Ursus maritimus) in the drift ice region north of Svalbard.jpg|п=[[Белы мядзведзь]] (''Ursus maritimus'') на паляванні ля берагоў Шпіцбергена.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|07-31|{{Выява дня паказаць|в=Päijänne and päijätsalo.jpg|п=Заход сонца над возерам [[Пяянэ]], Фінляндыя.}}}}<noinclude> == Жнівень == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-01|{{Выява дня паказаць|в=Eggs in basket 2020 G1.jpg|п=Яйкі ў кошыку, Украіна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-02|{{Выява дня паказаць|в=Комплекс Мирского замка.JPG|п=[[Мірскі замак]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-03|{{Выява дня паказаць|в=Inachis io Lill-Jansskogen.JPG|п=Матыль ''[[Паўлінава вока|Inachis io]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-04|{{Выява дня паказаць|в=Мікалаеўскі касьцёл..jpg|п=[[Касцёл Святога Мікалая (Свір)]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-05|{{Выява дня паказаць|в=Tübingen - Neckarfront - Ansicht von Plataneninsel mit Stocherkahn.jpg|п=Гістарычныя будынкі ў [[Цюбінген]]е, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-06|{{Выява дня паказаць|в=Dead Vlei, Sossusvlei, Namibia, 2018-08-06, DD 085.jpg|п=Загінулае дрэва ''Vachellia erioloba'' ў пустыні, Намібія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-07|{{Выява дня паказаць|в=2008 South Ossetia war en.svg|п=Карта баявых дзеянняў падчас [[Вайна ў Паўднёвай Асеціі (2008)|вайны ў Паўднёвай Асеціі (2008)]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-08|{{Выява дня паказаць|в=Поезд на фоне горы Шатрище. Воронежская область.jpg|п=Цягнік на фоне гары Шатрышча. Варонежская вобласць, Расія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-09|{{Выява дня паказаць|в=Cheetah4.jpg|п=[[Гепард]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-10|{{Выява дня паказаць|в=Rooster04 adjusted.jpg|п=Певень (''Gallus gallus'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-11|{{Выява дня паказаць|в=Solar_eclipse_1999_4.jpg|п=[[Сонечнае зацьменне 11 жніўня 1999 года]], Францыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-12|{{Выява дня паказаць|в=Minsk Ozerishche railplatform.jpg|п=Чыгуначны прыпынак «[[Азярышча (станцыя)|Азярышча]]».}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-13|{{Выява дня паказаць|в=Three_giraffes_01.jpg|п=Жырафы ў нацыянальным парку Масаі, Кенія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-14|{{Выява дня паказаць|в=Argiope_bruennichi_QXGA.jpg|п=Павук ''Argiope bruennichi''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-15|{{Выява дня паказаць|в=Wasp August 2007-12.jpg|п=[[Пчаліны воўк]] (''[[Philanthus triangulum]]'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-16|{{Выява дня паказаць|в=Rathen und Elbsandsteingebirge asv2022-08 img04.jpg|п=[[Эльбскія Пясчанікавыя горы]], Саксонія, Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-17|{{Выява дня паказаць|в=Antennae galaxies xl.jpg|п=Галактыка [[NGC 4038]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-18|{{Выява дня паказаць|в=Eye-diagram no circles border.svg|п=Будова вока.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-19|{{Выява дня паказаць|в=The Great Belt Bridge, Eastern Bridge, August 2020 -01.jpg|п=Мост паміж астравамі [[Фюн]] і [[Зеландыя (востраў)|Зеландыя]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-20|{{Выява дня паказаць|в=Neptune Full.jpg|п=Планета [[Нептун (планета)|Нептун]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-21|{{Выява дня паказаць|в=Coconuts - single and cracked open.jpg|п=Какосавыя арэхі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-22|{{Выява дня паказаць|в=Moscow_Brateevo_Floodplain_asv2018-08_img4.jpg|п=[[Рака Масква]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-23|{{Выява дня паказаць|в=Гора Говерла після заходу сонця.jpg|п=Гара [[Гаверла]] на заходзе сонца.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-24|{{Выява дня паказаць|в=Thomise_3.jpg|п=Павук ''[[Мізумена звычайная|Misumena vatia]]'' са здабычай.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-25|{{Выява дня паказаць|в=Pollinationn.jpg|п=Пчала апыляе кветкі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-26|{{Выява дня паказаць|в=Г. Заслаўе - Спаса-Праабражэнская царква DSC07562.JPG|п=[[Спаса-Праабражэнская царква (Заслаўе)|Спаса-Праабражэнская царква, Заслаўе]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-27|{{Выява дня паказаць|в=Azurite - New Nevada Lode, La Sal, Utah, USA.jpg|п=Мінерал [[азурыт]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-28|{{Выява дня паказаць|в=Calliphora vomitoria Portrait.jpg|п=Галава мясной мухі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-29|{{Выява дня паказаць|в=Apricots.jpg|п=Плады [[абрыкос]]а (''Prunus armeniaca'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-30|{{Выява дня паказаць|в=Lancetnikinside.png|п=Будова [[Ланцэтнікі|ланцэтнік]]а.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|08-31|{{Выява дня паказаць|в=Magnificent CME Erupts on the Sun - August 31.jpg|п=Выкід плазмы з сонечнай кароны, 2012 год.}}}}<noinclude> == Верасень == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-01|{{Выява дня паказаць|в=Sunflower from Silesia2.jpg|п=[[Сланечнік]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-02|{{Выява дня паказаць|в=Seattle Great Wheel, Seattle, Washington, Estados Unidos, 2017-09-02, DD 13-15 HDR.jpg|п=Горад [[Сіэтл]] уначы, 2017.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-03|{{Выява дня паказаць|в=Khaoyai 06.jpg|п=Сланы ідуць па шашы ў Тайландзе.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-04|{{Выява дня паказаць|в=Turbulent Tropical Skies.jpg|п=Трапічныя цыклоны ў Заходнім паўшар’і Зямлі, 2019 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-05|{{Выява дня паказаць|в=2017 - Київ - Місячний вечір на Замковій горі.jpg|п=Замкавая гара ў [[Кіеў|Кіеве]], 2017 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-06|{{Выява дня паказаць|в=Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|п=Даследаванне цэнтральнай вобласці [[Млечны Шлях|Млечнага Шляху]] з дапамогай лазера (Чылі, 2010).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-07|{{Выява дня паказаць|в=Danmark O, Fohn Fjord, Renodde.70°N 26°W (76566707).jpg|п=[[Айсберг]] ля берагоў Грэнландыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-08|{{Выява дня паказаць|в=Касьцёл_Найсьвяцейшай_Тройцы_Ішкальдзь.jpg|п=[[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ішкалдзь)|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы, Ішкалдзь]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-09|{{Выява дня паказаць|в=Junge Silbermöwe im Flug bei Texel 02 2014.jpg|п=Маладая асобіна серабрыстай чайкі (''[[Серабрыстая чайка|Larus argentatus]]'') у палёце.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-10|{{Выява дня паказаць|в=Vilnius University M. K. Sarbievijus Courtyard, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|п=[[Ансамбль Віленскага ўніверсітэта]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-11|{{Выява дня паказаць|в=WTC-Fireman requests 10 more colleagesa.jpg|п=Пажарнік выклікае яшчэ 10 выратавальнікаў для расчысткі развалін Сусветнага гандлёвага цэнтра.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-12|{{Выява дня паказаць|в=Hommik Viru rabas.jpg|п=Балота ў Эстоніі на світанні.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-13|{{Выява дня паказаць|в=Giant sequoias in Sequoia National Park 2013.jpg|п=Секвоі ў нацыянальным парку, ЗША.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-14|{{Выява дня паказаць|в=Incense in Vietnam.jpg|п=Сушацца араматычныя палачкі, В’етнам.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-15|{{Выява дня паказаць|в=Наваградскі замак восенню.JPG|п=Рэшткі вежы [[Навагрудскі замак|Навагрудскага замка]], 2012.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-16|{{Выява дня паказаць|в=Agriocnemis pygmaea male, Burdwan, West Bengal, India 14 03 2012.jpg|п=Самец страказы ''Agriocnemis pygmaea'', [[Заходняя Бенгалія]], Індыя.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-17|{{Выява дня паказаць|в=Constitution Pg1of4 AC.jpg|п=Першая старонка [[Канстытуцыя ЗША|Канстытуцыі ЗША]] (1787).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-18|{{Выява дня паказаць|в=Hurricane Isabel 18 sept 2003 1555Z.jpg|п=Ураган «Ізабель», што абрынуўся на ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі (спадарожнікавы здымак, 2003).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-19|{{Выява дня паказаць|в=Gebarsten bolster van een paardenkastanje (Aesculus) 20-09-2020 (d.j.b.) 03.jpg|п=Плады [[конскі каштан звычайны|конскага каштана]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-20|{{Выява дня паказаць|в=Caribbean Flamingo1 (Phoenicopterus ruber) (0421) - Relic38.jpg|п=Фламінга ''Phoenicopterus ruber'' спяць, заапарк Таронта.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-21|{{Выява дня паказаць|в=Kandalaksha Bay.jpg|п=[[Кандалакшскі заліў]] Белага мора.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-22|{{Выява дня паказаць|в=Image-Grand central Station Outside Night 2.jpg|п=[[Цэнтральны вакзал Нью-Ёрка|Цэнтральны вакзал]] у [[Нью-Ёрк]]у.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-23|{{Выява дня паказаць|в=Roasted coffee beans.jpg|п=Смажаныя зярняты кавы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-24|{{Выява дня паказаць|в=Sword-billed hummingbird (male) at Guango Lodge, Ecuador (21310837273).jpg|п=Калібры ''Ensifera ensifera'', Эквадор.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-25|{{Выява дня паказаць|в=Goldmantelziesel.jpg|п=Вавёрка ''Callospermophilus lateralis'' у нацыянальным парку Брайс-Каньён (штат Юта, ЗША).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-26|{{Выява дня паказаць|в=Lockstitch.gif|п=Фарміраванне сцежкі швейнай машынкай чоўнавага шыўка.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-27|{{Выява дня паказаць|в=A butterfly feeding on the tears of a turtle in Ecuador.jpg|п=Матылі ''Dryas iulia'' п’юць слёзы чарапах, Эквадор.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-28|{{Выява дня паказаць|в=עץ על אי מלח באמצע ים המלח.jpg|п=Мастацкая інсталяцыя ў [[Мёртвае мора|Мёртвым моры]], 2018.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-29|{{Выява дня паказаць|в=Цэнтр.jpg|п=Гістарычны цэнтр [[Мінск]]а, 2012 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|09-30|{{Выява дня паказаць|в=Палац Сьвятаполк-Чацьвярцінскіх (Жалудок).jpg|п=Кінуты палац Святаполк-Чацвярцінскіх, [[Жалудок]], 2012 год.}}}}<noinclude> == Кастрычнік == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-01|{{Выява дня паказаць|в=Citizen-Einstein.jpg|п=[[Альберт Эйнштэйн]] прымае амерканскае грамадзянства, 1940 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-02|{{Выява дня паказаць|в=Pinnularia major.jpg|п=Дыятомавая водарасць ''Pinnularia major''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-03|{{Выява дня паказаць|в=AlexanderNevskyCathedral-Sofia-6.jpg|п=Сабор Св. Аляксандра Неўскага ў [[Сафія|Сафіі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-04|{{Выява дня паказаць|в=Hannover_CL_IIIa,_Forest_of_Argonne,_France,_1918_(restored).jpg|п=Нямецкі самалёт Hannover CL.III збіты над Францыяй, 1918&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-05|{{Выява дня паказаць|в=Ніжний ранковий світло.jpg|п=Нацыянальны прыродны парк «Святыя Горы», Данецкая вобласць, Украіна, 2012&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-06|{{Выява дня паказаць|в=Penutupan Para Asian Games 2018.jpg|п=Адкрыццё Азіяцкіх Паралімійскіх гульняў, [[Джакарта]], 2018&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-07|{{Выява дня паказаць|в=Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|п=Коні ў Навары, Іспанія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-08|{{Выява дня паказаць|в=Turtle golfina escobilla oaxaca mexico claudio giovenzana 2010.jpg|п=Чарапаха ''Lepidochelys olivacea'' капае гняздо для адкладвання яец, Ціхаакіянскае ўзбярэжжа Мексікі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-09|{{Выява дня паказаць|в=Sentry box of Wartburg Castle (5).jpg|п=[[Замак Вартбург]], Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-10|{{Выява дня паказаць|в=Mount_Pleasant_Radio_Telescope.jpg|п=Радыётэлескоп абсерваторыі Маўнт-Плезант, Аўстралія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-11|{{Выява дня паказаць|в=За селом 2.jpg|п=Раніца ў горнай даліне, Карпацкі біясферны запаведнік, Украіна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-12|{{Выява дня паказаць|в=A man carries a huge hammerhead through the streets of Mogadishu.jpg|п=Мужчына нясе [[акулы-молаты|акулу-молата]] па вуліцы ў [[Магадыша]] (Самалі), 2015&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-13|{{Выява дня паказаць|в=Lake Tenaya in Yosemite NP.jpg|п=Возера Тэная (Ёсеміцкі нацыянальны парк, ЗША).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-14|{{Выява дня паказаць|в=Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg|п=[[Калізей]] у Рыме.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-15|{{Выява дня паказаць|в=Keble College Chapel - Oct 2006.jpg|п=Каледж Каэбл (уваходзіць у склад [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскага ўніверсітэта]]).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-16|{{Выява дня паказаць|в=Garlic.JPG|п=[[Часнок]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-17|{{Выява дня паказаць|в=Aurelia aurita (Cnidaria) Luc Viatour.jpg|п=Медузы ''Aurelia aurita''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-18|{{Выява дня паказаць|в=Ugandan kobs (Kobus kob thomasi) female and calf.jpg|п=Самка антылопы ''Kobus kob'' з дзіцянём, Уганда.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-19|{{Выява дня паказаць|в=Baleine à bosse et son baleineau 2.jpg|п=Самка [[гарбаты кіт|гарбатага кіта]] (''Megaptera novaeangliae'') з дзіцянём ля ўзбярэжжа [[Таіці]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-20|{{Выява дня паказаць|в=20101020 Sheep shepherd at Vistonida lake Glikoneri Rhodope Prefecture Thrace Greece.jpg|п=Пастух з авечкамі і козамі, поўнач Грэцыі, 2010&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-21|{{Выява дня паказаць|в=Great_Wave_off_Kanagawa2.jpg|п=[[Кацусіка Хокусай]]. [[Вялікая хваля ў Канагаве]], 1823—1831.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-22|{{Выява дня паказаць|в=Halo in cirrostratus 1.jpg|п=[[Гало]] на воблаках ''[[Перыста-слаістыя воблакі|Cirrostratus]]''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-23|{{Выява дня паказаць|в=ET Afar asv2018-01 img37 Dallol.jpg|п=Саляныя і серныя ўтварэнні, Афар, Эфіопія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-24|{{Выява дня паказаць|в=Feather of male Pavo cristatus (Indian peafowl).jpg|п=Пяро самца паўліна.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-25|{{Выява дня паказаць|в=Erechtheum Acropolis Athens.jpg|п=[[Афінскі акропаль|Афінскі Акропаль]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-26|{{Выява дня паказаць|в=Titan globe.jpg|п=[[Тытан (спадарожнік)|Тытан]], з касмічных здымкаў апарата «[[Касіні (касмічны апарат)|Касіні]]», 2004&nbsp;год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-27|{{Выява дня паказаць|в=Pinot Grigio-20201027-RM-114053.jpg|п=Гронка вінаграда.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-28|{{Выява дня паказаць|в=Clark Center Stanford October 2019 HDR 2.jpg|п=Будынак Стэнфардскага ўніверсітэта, Каліфорнія, ЗША.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-29|{{Выява дня паказаць|в=Castle_Arenberg,_Katholieke_Universiteit_Leuven_adj.jpg|п=Замак Арэнберг, частка [[Лёвенскі каталіцкі ўніверсітэт|Каталіцкага ўніверсітэта ў Лёвене]], Бельгія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-30|{{Выява дня паказаць|в=Red-headed weaver (Anaplectes rubriceps leuconotus) male.jpg|п=Самец ''Anaplectes rubriceps leuconotos'' будуе гняздо, Кенія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|10-31|{{Выява дня паказаць|в=Wildpferde_Tripsdrill.jpg|п=Дзікія коні ў запаведніку (зямля Бадэн-Вюртэмберг, Германія).}}}}<noinclude> == Лістапад == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-01|{{Выява дня паказаць|в=Fagus sylvatica Purpurea JPG4a.jpg|п=[[Бук лясны]] (''Fagus sylvatica'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-02|{{Выява дня паказаць|в=Tanguar haor, Bangladesh 01.jpg|п=Тангуар-Хаор, [[Бангладэш]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-03|{{Выява дня паказаць|в=Vault of the Jameh Mosque of Isfahan.jpg|п=Скляпенне ўсходняга айвана мячэці Джамі ў Ісфахане, Іран.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-04|{{Выява дня паказаць|в=Bos grunniens at Yundrok Yumtso Lake.jpg|п=Дамашні як на [[Тыбет|Тыбеце]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-05|{{Выява дня паказаць|в=19-11-01-Gemaeldegalerie-Berlin-RalfR DSF3932.jpg|п=У [[Берлінская карцінная галерэя|Берлінскай карціннай галерэі]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-06|{{Выява дня паказаць|в=Dehnbare_Helmling_Mycena_epipterygia.jpg|п=Пладовыя целы грыба ''[[Mycena epipterygia]]'', Германія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-07|{{Выява дня паказаць|в=Ely Cathedral Lady Chapel, Cambridgeshire, UK - Diliff.jpg|п=Інтэр’ер гатычнага сабора Ілі, [[Кембрыджшыр]], Англія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-08|{{Выява дня паказаць|в=Mercury transit 2.jpg|п=Прахаджэнне [[Меркурый|Меркурыя]] па дыску [[Сонца]], 2006 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-09|{{Выява дня паказаць|в=Grote sponszwam (Sparassis crispa). 09-11-2023. (d.j.b).jpg|п=Грыбная капуста (''[[Sparassis crispa]]'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-10|{{Выява дня паказаць|в=Kopfstudie eines Japanmakaken (Macaca fuscata) im Jigokudani Yaen Kōen, Japan.jpg|п=Японскі макак (''Macaca fuscata'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-11|{{Выява дня паказаць|в=Sybilla pretiosa Cryptic mantis Luc Viatour.jpg|п=Паўднёваафрыканскі багамол ''Sybilla pretiosa''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-12|{{Выява дня паказаць|в=Caspar Merian, Paris wie solche Ao. 1620 im wessen gestanden, 1655 - David Rumsey.jpg|п=Карта [[Парыж]]а, 1655 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-13|{{Выява дня паказаць|в=2016-11-13 01 Kjeungskjær Lighthouse, Sør-Trøndelag, Norway.jpg|п=Маяк ля ўзбярэжжа Нарвегіі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-14|{{Выява дня паказаць|в=Pseudorasbora parva(edited version).jpg|п=[[Чабачок амурскі]] (''[[Чабачок амурскі|Pseudorasbora parva]]'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-15|{{Выява дня паказаць|в=R136 HST 2009-12-15.jpg|п=Зорнае скопішча R136 ў туманнасці «Тарантул».}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-16|{{Выява дня паказаць|в=Salar de Atacama.jpg|п=Саланчак у пустыні [[Атакама]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-17|{{Выява дня паказаць|в=00065 sand collage.jpg|п=Розныя віды пяску.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-18|{{Выява дня паказаць|в=Common lionfish at Shaab El Erg reef.JPG|п=Рыбіна ''Pterois miles'' у Чырвоным моры.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-19|{{Выява дня паказаць|в=Fuyu persimmon fruits, one cut open.jpg|п=Плады хурмы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-20|{{Выява дня паказаць|в=Pudong Shanghai November 2017 HDR panorama.jpg|п=Панарама [[Шанхай|Шанхая]], 2017 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-21|{{Выява дня паказаць|в=Forrest Gump Point Monument Valley November 2018 001.jpg|п=Дарога паўз Даліну манументаў у штаце Юта, ЗША.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-22|{{Выява дня паказаць|в=Longsheng Rice Terraces November 2017 014.jpg|п=Рысавыя тэрасы, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён, Кітай.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-23|{{Выява дня паказаць|в=Bigfin reef squid (11760).jpg|п=Кальмар ''Sepioteuthis lessoniana'' у марскім акварыуме, Мантэрэй, ЗША.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-24|{{Выява дня паказаць|в=Oustalet's chameleon (Furcifer oustaleti) male feeding Anja Community Reserve 3e.jpg|п=Хамелеон ''Furcifer oustaleti'' корміцца, Мадагаскар.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-25|{{Выява дня паказаць|в=Moscow_Metro_Volokolamskaya_asv2018-09.jpg|п=[[Маскоўскі метрапалітэн]], станцыя [[Валакаламская (станцыя метро)|«Валакаламская»]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-26|{{Выява дня паказаць|в=White-plumed Honeyeater flying - Capertee Valley.jpg|п=Асобіна ''Ptilotula penicillata'' ў палёце, Аўстралія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-27|{{Выява дня паказаць|в=Alaskan_Malamute_R_Bartz.jpg|п=Сабака-маламут.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-28|{{Выява дня паказаць|в=Port and lighthouse overnight storm with lightning in Port-la-Nouvelle.jpg|п=Шторм на паўднёвым узбярэжжы Францыі.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-29|{{Выява дня паказаць|в=Nebelostfriesland.jpg|п=Туман над Усходняй Фрызіяй.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|11-30|{{Выява дня паказаць|в=Dish of blueberries.jpg|п=[[Чарніцы]], Аргенціна.}}}}<noinclude> == Снежань == </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-01|{{Выява дня паказаць|в=Snowflake_%28lumehelves%29.jpg|п=Сняжынка.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-02|{{Выява дня паказаць|в=Jacques-Louis David, The Coronation of Napoleon edit.jpg|п=[[Жак-Луі Давід]]. Каранацыя Напалеона (1805—1808).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-03|{{Выява дня паказаць|в=Phalacrocorax carbo, Egretta garzetta and Mareca strepera in Taudha Lake.jpg|п=Птушкі на возеры ў Непале.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-04|{{Выява дня паказаць|в=Penguin in Antarctica jumping out of the water.jpg|п=[[Імператарскі пінгвін]] (''Aptenodytes forsteri'') выскоквае з вады, Антарктыда.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-05|{{Выява дня паказаць|в=Mud Cow Racing - Pacu Jawi - West Sumatra, Indonesia.jpg|п=Традыцыйныя гонкі на быках, Заходняя Суматра, Інданезія, 2015 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-06|{{Выява дня паказаць|в=Bluebell tunicates Nick Hobgood.jpg|п=[[Абалоннікі]] ''Clavelina moluccensis''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-07|{{Выява дня паказаць|в=The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|п=«[[The Blue Marble]]».}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-08|{{Выява дня паказаць|в=Miesmuscheln-2.jpg|п=Мідыя ядомая ''Mytilus edulis''.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-09|{{Выява дня паказаць|в=Cu-Scheibe.JPG|п=Медны дыск, атрыманы метадам бесперапыннага ліцця, пасля траўлення. Бачная крышталічная структура металу.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-10|{{Выява дня паказаць|в=Neutrophil with anthrax copy.jpg|п=[[Лейкацыты|Лейкацыт]] паглынае клеткі ўзбуджальніка [[Сібірская язва|сібірскай язвы]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-11|{{Выява дня паказаць|в=Contrasts of Rio de Janeiro - Rocinha, Ipanema, and Mountains at Sunrise.jpg|п=Від на [[Рыа-дэ-Жанэйра]], 2018 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-12|{{Выява дня паказаць|в=A foggy winter morning.jpg|п=Туманны ранак, [[Бангладэш]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-13|{{Выява дня паказаць|в=Whitepelican edit shadowlift.jpg|п=Вялікі белы пелікан (''Pelecanus onocrotalus'').}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-14|{{Выява дня паказаць|в=Sediment off the Yucatan Peninsula.jpg|п=Спадарожнікавы здымак Мексіканскага заліва паблізу ўзбярэжжа паўвострава Юкатан, 2008 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-15|{{Выява дня паказаць|в=Larabanga_Mosque_Ghana.jpg|п=Мячэць у суданскім стылі, Ларабанга, [[Гана]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-16|{{Выява дня паказаць|в=Alstroemeria aurantiaca.jpg|п=Кветкі ''Alstroemeria aurantiaca'', Тасманія.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-17|{{Выява дня паказаць|в=Erithacus_rubecula_with_cocked_head.jpg|п=[[Заранка]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-18|{{Выява дня паказаць|в=Andromeda Galaxy (with h-alpha).jpg|п=[[Галактыка Андрамеды]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-19|{{Выява дня паказаць|в=Зимова фортеця.jpg|п=[[Камянец-Падольскі замак]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-20|{{Выява дня паказаць|в=Vicuña - Chimborazo, Ecuador.jpg|п=[[Вікунья]] (''Vicugna vicugna'') на фоне гары [[Чымбараса]], Эквадор.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-21|{{Выява дня паказаць|в=Frostedbubble2.jpg|п=Замерзлая мыльная бурбалка.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-22|{{Выява дня паказаць|в=Afono Village NPS.jpg|п=Горная даліна на востраве [[Тутуіла]], Усходняе Самоа.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-23|{{Выява дня паказаць|в=BrockenBahnWinter.jpg|п=Цягнік «Брокен» на гары [[Гара Брокен|Брокен]], масіў [[Гарц]], Германія, 2001 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-24|{{Выява дня паказаць|в=Rozeta Paryż notre-dame chalger.jpg|п=Разетка ў касцёле Нотр-Дам у Парыжы.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-25|{{Выява дня паказаць|в=Katowice - Kościół pw. Św. Piotra i Pawła 01.JPG|п=Унутранае ўбранства касцёла Св. Пятра і Паўла ў Катавіцах (Польшча).}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-26|{{Выява дня паказаць|в=2004 Indonesia Tsunami Complete.gif|п=Землетрасенне і цунамі ў Індыйскім акіяне ў 2004 годзе.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-27|{{Выява дня паказаць|в=Pomegranate03_edit.jpg|п=[[Гранат звычайны|Гранат]].}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-28|{{Выява дня паказаць|в=Whitepelican edit shadowlift.jpg|п=[[Ружовы пелікан]], Лондан.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-29|{{Выява дня паказаць|в=ISS March 2009.jpg|п=[[Міжнародная касмічная станцыя]], 2009 год.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-30|{{Выява дня паказаць|в=Eilat Dolphin Reef (3).jpg|п=Дэльфін у моры паблізу [[Эйлат]]а, Ізраіль.}}}}<noinclude> </noinclude>{{#ifeq:{{{д|}}}|12-31|{{Выява дня паказаць|в=Juletræet.jpg|п=Святочная [[ёлка]].}}}}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Галоўная старонка]] [[Катэгорыя:Шаблоны:Выява дня]] </noinclude><noinclude>{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}</noinclude> irzx6uqjobfu8zbtt1lhvc1bn7jw3uo Ордэн «За вайсковыя заслугі» (Балгарыя) 0 617230 5164282 4580502 2026-07-10T19:26:57Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164282 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды|OriginalName={{lang-bg|Орден «За военна заслуга»}}|Статус=уручаецца|Параметры=48 мм-63 мм, у залежнасці ад ступені|Назва=Ордэн «За вайсковыя заслугі»|Краіна={{Сцяг Балгарыі}} [[Балгарыя]]|Выява=Орден „За Военна Заслуга“ I степен (без шарф и без звезда).jpg|Выява стужка=Bg1osa.png|Выява стужка2ст=Пластина на „Орден за Военна Заслуга“.jpg|Тып=[[ордэн]]|Дата заснавання='''царскі''' <br />[[18 траўня]] [[1900]] года<br />'''рэспубліканскі'''<br />[[13 чэрвеня]] [[2003]] года<ref>[http://www.econ.bg/law/enactments/article155331/zakon_za_ordenite_i_medalite_na_republika_bulgariya ЗАКОН ЗА ОРДЕНИТЕ И МЕДАЛИТЕ НА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ]</ref>|Каму ўручаецца=вайскоўцам|Падставы ўзнагароджання=за бездакорную службу і выдатныя заслугі|Старэйшая ўзнагарода='''царская''' <br />[[Ордэн Святога Аляксандра]] <br />'''рэспубліканская''' <br />[[Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія]]|Малодшая ўзнагарода='''царская'''<br />[[Ордэн «За заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За заслугі»]]<br />'''рэспубліканская'''<br />[[Медаль «За заслугі»]]|Адпавядае='''Царства'''<br />[[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За грамадзянскія заслугі»]]<br />'''Рэспубліка''' <br />[[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За грамадзянскія заслугі»]]<br />[[Ордэн Мадарскага вершніка]] }} '''Ордэн «За вайсковыя заслугі»''' ({{Lang-bg|Орден «За военна заслуга»}}) — ордэн [[Балгарыя|Балгарыі]], які быў заснаваны наказам [[Князь|князя]] [[Фердынанд I (цар Балгарыі)|Фердынанда I]] 18 траўня 1900 года. Ордэн прызначаўся для ўзнагароджвання вайскоўцаў за бездакорную вайсковую службу (у мірны час) і за асаблівыя заслугі падчас вайны (з вайсковым адрозненнем). Ордэн «За вайсковыя заслугі» быў адноўлены, з некаторымі зменамі, [[13 чэрвеня]] [[2003|2003 года]] і, на сённяшні дзень, з'яўляецца дзяржаўнай узнагародай [[Балгарыя|Рэспублікі Балгарыя]]. == Гісторыя == Заснаваны княжацкім наказам 18 траўня 1900 года ў знак асаблівай ласкі манарха да адважнага войска. Па сутнасці, гэта [[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|ордэн «За грамадзянскія заслугі»]], але перароблены для вайскоўцаў, тое жа самае тлумачэнне змяшчаецца ў самім наказе. Ордэн уручаецца вайскоўцам за бездакорную службу і выдатныя заслугі. Ён быў створаны ў шэсць ступеняў, а ў 1933 г. была ўведзена ступень Вялікага Крыжа. Ордэн мае форму схіленага крыжа, плечы якога пакрытыя чырвонай эмаллю. Паміж імі размешчаныя два мячы, лапаткі звернутыя ўверх. У цэнтры на пярэднім баку размешчаная манаграма заснавальніка — князя Фердынанда I, а вакол, у эмалі ў зялёным коле, надпіс '''«ЗА ВОЕННА ЗАСЛУГА»'''. Аверс паўтараецца як на ордэне «За грамадзянскія заслугі», але з белым пярсцёнкам. Ён вянчае каралеўскую карону з апушчанымі кісцямі. Падчас вайны вонкавы выгляд падвяргаецца невялікім зменам на плечах паясніцы, устанаўліваецца лаўровы вянок, а пярсцёнак вакол вымпела — у белай эмалі. Вялікі крыж носіцца на шырокай жоўтай стужцы з чорна-белымі краямі на канцы — колерамі дынастыі Сакс-Кабург-готыкаў. Пры ступені ад чацвёртай да шостай праводзяцца на невялікай трохкутнай стужцы на правай грудзіне. Пасля 9 верасня 1944 года стужка была заменена стужкай ордэна «За грамадзянскія заслугі», манаграма цара Фердынанда была знята і зменненая на балгарскі трыкалор. У 1950-я гады ён быў адменены. Быў адноўлены ў 2004 годзе ў два этапы. == Апісанне == Ордэн меў Вялікі крыж , шэсць ступеней і дзве катэгорыі: з вайсковым адрозненнем (лаўровы вянец), які выдаваўся падчас вайны, і без вайсковага адрознення, які выдаваўся у мірны час. Знак ордэна ўяўляе сабой пізанскі крыж са скрыжованымі мячамі між раменаў. Крыж усіх ступеней, акрамя VI-й, цёмна-чырвонай эмаллю і мае падвеснае звяно ў выгядзе кароны (крыжы V-й і VI-й ступеней маглі быць гэтаксама і без кароны). Найніжэйшая ступень ордэна - VI-я, эмаллю не пакрывалася і была цалкам срэбнага колеру. === Вялікі крыж === === I-я ступень, Вялікі крыж === Узнагароджваліся найстарэйшыя дзяржаўныя службоўцы і вайскоўцы. Апраналася стужкахустку праз плячо. === II-я ступень, Вялікі афіцэрскі крыж === Узнагароджваліся выключна генералы. Нагадвае крыж I-й ступені, але мае памер 63 мм. Насіўся на шыйнай стужцы. === III-я ступень, Камандзірскі крыж === Для ўзнагароджвання камандзіраў палкоў (палкоўнікаў і падпалкоўнікаў). Знешне нагадвае крыж II-й ступені і мае дыяметр ад 54 мм да 63 мм. Не мае зорку. Насіўся на шыйнай стужцы. === IV-я ступень, Афіцэрскі крыж === Для ўзнагароджвання маёраў, штабных афіцэраў і капітанаў — ротных камандзіраў. Па выгляду падобны да крыжа III-й ступені, але больш маленькі па памеру — ад 48 мм да 51 мм. Насіўся на жоўта-чорна-белай трохвугольнай стужцы з разеткай — у мірны час, а падчас вайны - з ваенным адрозненнем і на стужцы [[Ордэн «За храбрасць» (Балгарыя)|ордэна «За храбрасць»]] без разеткі. === V-я ступень, Кавалерскі крыж === Для ўзнагароджвання ротных і ўзводных камандзіраў да звання капітана, апалчэнцаў, добраахвотнікаў сербска-балгарскай вайны, [[Балканскія войны|балканскіх войнаў]] і інш. мае памеры ад 48 мм да 51 мм. Не адрозніваецца ў гэтым ад крыжа IV-й ступені, але выраблены цалкам з пасрэбранага металу (за выняткам эмаліраваных дэталей). Яшчэ адным адрозненнем ад крыжа IV-й ступені, з'яўляецца адсутнасць разеткі на стужцы. Існуюць эмісіі як з каронай, гэтак і без. У мірны час уручаўся на звычайнай стужцы, а падчас вайны — з вайсковым адрозненнем у выглядзе лаўровага вянка парэдняга боку ордэна і на стужцы ордэна «За храбрасць». === VI-я ступень, Срэбны крыж === Для ўзнагароджвання падафіцэраў, апалчэнцаў, добраахвотнікаў сербска-балгарскай вайны, балканскіх войнаў і інш. Выраблены цалкам з пасрэбранага металу, без эмалі, з каронай ці без (сярэдзіна якой таксама не мае эмалі). Дыяметр крыжа 46 мм. Шостая ступень ордэна не мае эмісіі з вайсковым адрозненнем на пярэднім баку крыжа. У мірны час уручаўся на звычайнай стужцы, а падчас вайны — на стужцы ордэна «За храбрасць». == Знакі ордэна == [[Файл:Пластина на „Орден за Военна Заслуга“.jpg|міні|Стужка часоў Балгарскага царства]] <br /> [[Файл:Bg1osa.png|міні|Сучасная стужка ордэна]] {| class="wikitable" ! colspan="3" style="align: center; background: lavender;" |Ордэн «За вайсковыя заслугі» |- !I-я степень !II-я степень !III-я степень |- ![[Файл:Bg1osa.png|цэнтр|100x100пкс]] ![[Файл:Bg1osa.png|цэнтр|100x100пкс]] ![[Файл:Bg1osa.png|цэнтр|100x100пкс]] |- ![[Файл:Орден_«За_военна_заслуга»_I_степен.gif|цэнтр|320x320пкс]] ![[Файл:Орден_«За_военна_заслуга»_II_степен.gif|цэнтр|320x320пкс]] ![[Файл:Орден_«За_военна_заслуга»_III_степен.gif|цэнтр|320x320пкс]] |- ![[Файл:Орден_«За_военна_заслуга»_I_степен_(звезда_на_ордена).gif|цэнтр|300x300пкс]] ! ! |} == Гл. таксама == * [[Узнагароды Балгарыі]] * [[Ордэн «За храбрасць» (Балгарыя)|Ордэн «За храбрасць»]] *[[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За грамадзянскія заслугі»]] {{Зноскі}} == Літаратура == * Денков, Ст. (2001) ''Български ордени і медаля'', Сафія: Кибела. * Паўлаў. П. (2003) ''Български ордени і медаля'', ????: ????. * Пётраў, T. (2000) ''Ордени і медаля ў България'', Сафія: ????. == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130921054851/http://im.cablebg.net/clients/zomrb-03.htm Закон за ордените і медалите на Република България, 21 мая 2004 года]  {{Ref-bg}} [[Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі]] ditq9f4u8lwiwkl8c39na4kba1pbgd4 Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя) 0 617247 5164283 4580537 2026-07-10T19:27:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164283 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды|Назва=Ордэн «За грамадзянскія заслугі»|Выява=Орден „За Гражданска Заслуга“ I ст. 1908-18 г..gif|Памер выявы=300px|OriginalName=Орден «За гражданска заслуга»|Тып=[[ордэн]]|Краіна={{Сцяг Балгарыі}} [[Балгарыя]]|Дата заснавання='''царскі''' <br />[[2 жніўня]] [[1891]] года<ref name="Денков">Денков, В. (2001) ''Български ордени и медали'', София: Кибела.</ref> <br />'''рэспубліканскі'''<br />[[13 чэрвеня]] [[2003]] года<ref name="закон">[http://www.econ.bg/law/enactments/article155331/zakon_za_ordenite_i_medalite_na_republika_bulgariya ЗАКОН ЗА ОРДЕНИТЕ И МЕДАЛИТЕ НА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ]</ref>|Статус=уручаецца|Старэйшая ўзнагарода='''царская''' <br />[[Ордэн Святога Аляксандра]]<br />'''рэспубліканская'''<br />[[Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія»]]|Каму ўручаецца=грамадзянскім службоўцам|Выява стужка=Bg1ocm.png|Малодшая ўзнагарода='''царская'''<br />[[Ордэн «За заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За заслугі»]] <br />'''рэспубліканская'''<br />[[Медаль «За заслугі»]]|Адпавядае='''Царства'''<br />[[Ордэн «За вайсковыя заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За вайсковыя заслугі»]]<br />'''Рэспубліка'''<br />[[Ордэн «За вайсковыя заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За вайсковыя заслугм»]]<br />[[Ордэн Мадарскага вершніка]]}}'''Ордэн «За грамадзянскія заслугі»''' ({{Lang-bg|Орден «За гражданска заслуга»}}) — дзяржаўная ўзнагарода [[Княства Балгарыя|Княства]], а з [[1908|1908 года]] — [[Трэцяе Балгарскае царства|Царствы Балгарыі]]. Ордэн быў заснаваны наказам [[Князь|князя]] [[Фердынанд I (цар Балгарыі)|Фердынанда I]] ад [[2 жніўня]] [[1891|1891 года]] і прызначаўся для ўзнагароджвання дзяржаўных службоўцаў, якія ўзорнай службай ці выдатнымі заслугамі набылі права на падзяку Бацькаўшчыны. == Гісторыя == Узнагарода была заснаваная князем Фердынандам I 2 жніўня 1891 г. Першапачаткова было шэсць ступеняў, а ў 1933 г. была ўведзена ступень Вялікага Крыжа. У ордэна таксама ёсць Дамскі крыж, які мае тры ступені. З адменай Тырноўскай канстытуцыі і абвяшчэннем Балгарыі як [[Народная Рэспубліка Балгарыя|Народнай Рэспублікі]] ўзнагарода была скасаваная. Ордэн «За грамадзянскія заслугі» быў адноўлены з некаторымі зменамі 13 чэрвеня 2003 года і сёння з'яўляецца дзяржаўнай узнагародай [[Балгарыя|Рэспублікі Балгарыя]]. == Палажэнне аб узнагародзе == <blockquote>''Ордэнам «За грамадзянскія заслугі» ўзнагароджваюцца балгарскія грамадзяне, якія маюць вялікі ўклад у развіццё і ўмацаванне грамадзянскай супольнасці, ва ўмацаванне дэмакратычных інстытутаў і правоў і свабодаў чалавека, за заслугі і ўклад у абарону, бяспеку і грамадскі парадак у Балгарыі.''</blockquote> == Ступені == Ордэн «За грамадзянскія заслугі» мае шэсць асноўных ступеней і адну асаблівую ступень: * '''Вялікі крыж''' * '''Вялікі крыж I ступені''' * '''II ступень''' * '''III ступень''' * '''IV ступень''' * '''V ступень''' * '''VI ступень''' Вялікі крыж з'яўляўся найвышэйшай ступенню ордэна. Ім ўзнагароджваліся высокапастаўленыя балгарскія і замежныя дзеячы. Існавалі таксама і тры ступені для ўзнагароджвання службоўцаў-жанчын. == Апісанне == (2) Ордэн «За грамадзянскія заслугі» мае дзве ступені — першую і другую, з белай стужкай колераў балгарскага нацыянальнага флага: 1. першая ступень: залаты крыж, пакрыты белай эмаллю, на парэднім боку ў сярэдзіне крыжа — залаты леў ў круглым медальёне, пакрытым чырвонай эмаллю, і надпіс па коле: '''«ЗА ГРАЖДАНСКА ЗАСЛУГА»''' ({{Lang-bg|«За грамадзянскія заслугі»}}), на зваротным боку крыжа медальён расфарбаваны колерамі балгарскага нацыянальнага сцяга і мае надпіс па коле: '''«РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ»''' ({{Lang-bg|«Рэспубліка Балгарыя»}}), між бакоў крыжа — дубовыя галіны з жалудамі; носіцца на грудзіне; 2. другая ступень: срэбны крыж, пакрыты белай эмаллю, на парэднім боку ў сярэдзіне крыжа — срэбны леў у круглым медальёне, пакрытым чырвонай эмаллю, і надпіс па коле: '''«ЗА ГРАЖДАНСКА ЗАСЛУГА»''', на зваротным боку крыжа медальён расфарбаваны колерамі балгарскага нацыянальнага сцяга і мае надпіс па коле: '''«РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ»''', між бакоў крыжа — дубовыя галіны з жалудамі; носіцца на грудзіне. == Знакі ордэна == {| class="wikitable" ! colspan="2" style="align: center; background: lavender;" |Орден «За гражданские заслуги» |- !I-я степень !II-степень |- |[[Файл:Bg1ocm.png|center|100px]] |[[Файл:Bg1ocm.png|center|100px]] |- | [[Файл:Орден «За гражданска заслуга» I степен.gif|center|350px]] | [[Файл:Орден «За гражданска заслуга» II степен.gif|center|350px]] |} == Гл. таксама == * [[Узнагароды Балгарыі]] * [[Ордэн «За вайсковыя заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За вайсковыя заслугі»]] {{Зноскі}} == Літаратура == * Денков, Ст. (2001) ''Български ордени і медаля'', Сафія: Кибела. * Паўлаў. П. (2003) ''Български ордени і медаля'', ????: ????. * Пётраў, T. (2000) ''Ордени і медаля ў България'', Сафія: ????. == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130921054851/http://im.cablebg.net/clients/zomrb-03.htm Закон за ордените і медалите на Република България, 21 мая 2004 года]  {{ref-bg}} [[Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі]] a38k56dwfeankuoetkcmgpypntkxsaq Ордэн Мадарскага вершніка 0 617250 5164290 4581278 2026-07-10T19:44:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164290 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды|Статус=уручаецца|Параметры=|Назва=Ордэн Мадарскага вершніка|Выява стужка=Order «Madarskii vsadnik».png|Выява=Konnik09.gif|OriginalName=Орден «Мадарски конник»|Краіна={{Сцяг Балгарыі}} [[Балгарыя]]|Дата заснавання=[[4 жніўня]] [[1966]] года|Каму ўручаецца=дыпламатычным прадстаўнікам, замежным і балгарскім грамадскім дзеячам і ваенным|Падставы ўзнагароджання=Усталяванне і развіццё двухбаковых зносін з Рэспублікай Балгарыя|Адпавядае=[[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За грамадзянскія заслугі»]]<br />[[Ордэн «За ваенныя заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За ваенныя заслугі»]]|Старэйшая ўзнагарода=[[Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія]]<br />[[Ордэн Стара-паліны|Ордэн Стара-планіны]]|Кім уручаецца=прэзідэнтам Рэспублікі Балгарыя}}'''Ордэн [[Мадарскі коннік|Мадарскага вершніка]]''' ({{Lang-bg|Орден «Мадарски конник»}}) — узнагарода колішняй [[Народная Рэспубліка Балгарыя|НРБ]] і сённяшняй [[Балгарыя|Балгарыі]], быў упершыню ўведзены 4 жніўня 1966 года. Пасля падзення [[Камунізм|камуністычнага]] рэжыму ў Балгарыі, ордэн быў захаваны, як палітычна нейтральны. Ім узнагароджваюцца балгарскія і замежныя грамадзяне за асабліва вялікія заслугі ва ўстанаўленні, умацаванні і развіцці двухбаковых стасункаў з Рэспублікай Балгарыя. == Гісторыя == === Народная Рэспубліка Балгарыя === Ордэн быў уведзены наказам Прэзідыума V Нацыянальнага сходу 4 жніўня 1966 г. Усе ўзнагароды з сістэмы ўзнагароджанняў НРБ, за выключэннем ордэнаў Стара-планіны, Мадарскага вершніка і Ордэна руж, былі адменены папраўкай у дэкрэце № 1094 ад 21 сакавіка 1991 г. 7-м Вялікім нацыянальным сходам.<ref>[http://awards.netdialogue.com/Europe/Bulgaria/NRB/Madar/Madar.htm, Тодор Петров „Ордени и медали в България“, София, 1998]</ref> === Рэспубліка Балгарыя === Ордэн Мадарскага вершніка — трэці па велічыні ва ўзнагароднай сістэме Рэспублікі Балгарыя. Ён быў зацверджаны Законам аб ордэнах і медалях Рэспублікі Балгарыя 13 чэрвеня 2003 г. (апублікаваны, ГД № 54). Узнагароджанне ордэнам Мадарскага вершніка — прэрагатыва Прэзідэнта Рэспублікі Балгарыя.<ref>[http://im.cablebg.net/clients/zomrb-03.htm, Закон за ордените и медалите на Република България]{{Недаступная спасылка}}</ref> == Палажэнне аб узнагародзе == <blockquote> Ордэнам Мадарскага вершніка ўзнагароджваюцца замежныя і балгарскія грамадзяне за асабліва вялікія заслугі ва ўсталяванні і развіцці двухбаковых зносін з Рэспублікай Балгарыя: # дыпламатычныя прадстаўнікі, акрэдытаваныя ў Рэспубліцы Балгарыя, і балгарскія дыпламатычныя прадстаўнікі, акрэдытаваныя ў іншых краінах; # замежныя і балгарскія грамадскія дзеячы і ваенныя асобы. </blockquote><blockquote> Стужка ордэна Мадарскага вершніка мае колеры нацыянальнага балгарскага сцяга. Ордэн мае дзве ступені — першую і другую, і дзве катэгорыі — без мячоў (уручаецца грамадзянскім асобам) і з мячамі (уручаецца ваенным асобам): # першая ступень: мініяцюрны малюнак Мадарскага вершніка зверху разеткі з залатымі промнямі; носіцца на шыі; # другая ступень: мініяцюрны малюнак Мадарскага вершніка зверху разеткі з срэбнымі промнямі; носіцца на шыі. </blockquote> == Знакі ордэна == {| class="wikitable" |+Ордэн Мадарскага вершніка ! colspan="2" |I-ая ступень ! colspan="2" |II-ая ступень |- |З мячамі |Без мячоў |З мячамі |Без мячоў |- |[[Файл:Order «Madarskii vsadnik».png|center]] |[[Файл:Order «Madarskii vsadnik».png|center]] |[[Файл:Order «Madarskii vsadnik».png|center]] |[[Файл:Order «Madarskii vsadnik».png|center]] |- |[[Файл:Konnik09.gif]] |[[Файл:Konnik05.jpg|353x353px]] |[[Файл:Konnik11.jpg]] |[[Файл:Konnik07.gif]] |} == Гл. таксама == * [[Узнагароды Балгарыі]] * [[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За грамадзянскія заслугі»]] *[[Ордэн «За ваенныя заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За ваенныя заслугі»]] {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130921054851/http://im.cablebg.net/clients/zomrb-03.htm Закон за ордените і медалите на Република България, 21 мая 2004 года (сучаснае палажэнне)]  {{ref-bg}} [[Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі]] ig73l7l3nbk5zm81p160r3hnz5wl7yd Ордэн Стара-планіны 0 617279 5164293 4581277 2026-07-10T19:53:55Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164293 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды|Статус=уручаецца|Параметры=|Назва=Ордэн Стара-планіны|OriginalName=Орден «Стара планина»|Выява=Орден «Стара планина» с лента и звезда.jpg|Краіна={{Сцяг Балгарыі}} [[Балгарыя]]|Тып=[[ордэн]]|Старэйшая ўзнагарода=няма|Дата заснавання=[[4 жніўня]] [[1966]] года|Выява стужка=BUL Order Stara planina ribbon.svg|Малодшая ўзнагарода=[[Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія]]|Каму ўручаецца=кіраўнікам замежных дзяржаў, прэм'ер-міністрам, міністрам, дыпламатам, палітычным, культурным і грамадскім дзеячам, замежным грамадзянам і вайскоўцам|Падставы ўзнагароджання=выключныя заслугі ў развіцці двухбаковых зносінах з Балгарыяй і за развіццё міжнароднага супрацоўніцтва, умацаванне бяспекі і міру паміж народамі, заслугі ў справе абароны правоў і свабод чалавека}}'''Ордэн [[Балканскія горы|Стара-планіны]]''' ({{lang-bg|Орден «Стара планина»}}) — найвышэйшая ўзнагарода [[Балгарыя|Рэспублікі Балгарыя]]. Ім ўзнагароджваюцца палітычныя, грамадскія, спартыўныя і інакшыя дзеячы Балгарыі і замежных дзяржаў. == Палажэнне аб узнагародзе == <blockquote> Ордэнам узнагароджваюцца: # Балгарскія грамадзяне — кіраўнікі дзяржавы і ўрада, міністры, палітычныя і грамадскія дзеячы, дзеячы культуры, вайскоўцы і прадстаўнікі духавенства, якія маюць выдатныя заслугі перад Балгарыяй. # Замежныя грамадзяне — кіраўнікі дзяржаў і ўрадаў, міністры, палітычныя і грамадскія дзеячы, дзеячы культуры маюць выключныя заслугі ў развіцці двухбаковых зносінах з Балгарыяй і за развіццё міжнароднага супрацоўніцтва, умацаванне бяспекі і міру паміж народамі, а таксама тыя, хто мае заслугі ў справе абароны правоў і свабод чалавека. </blockquote> == Гісторыя == Ордэн Стара-планіны быў заснаваны 4 жніўня 1966 года ўказам № 606 [[Прэзідыум Народнай сходу НРБ|Прэзідыума Народнага сходу НРБ]] для ўзнагароджання кіраўнікоў замежных дзяржаў, прэм’ер-міністраў, міністраў, дыпламатаў, палітычных, культурных і грамадскіх дзеячаў, замежных грамадзянаў і вайскоўцаў, за ўмацаванне сяброўскіх адносін з балгарскай дзяржавай. Пасля скасавання ўзнагароднай сістэмы [[Народная Рэспубліка Балгарыя|НРБ]], у сакавіку 1991 года, ордэн працягнуў сваё існаванне. У адпаведнасці з Законам «Аб ордэнах і медалях Рэспублікі Балгарыя» ад 30 чэрвеня 1994 года, ордэнам узнагароджваюцца балгарскія і замежныя грамадзяне за выдатныя заслугі перад Рэспублікай. Першымі узнагароджанымі сталі 27 гульцоў і трэнераў нацыянальнай зборнай па футболе. == Апісанне == Ступені ордэна Стара-планіны: # Ордэн Стара-планіны можа быць са стужкай ці без яе. # Ордэн Стара-планіны са стужкай не мае ступеней і носіцца з зоркай. # Ордэн Стара-планіны без стужкі мае дзве ступені — 1-ю і 2-ю, і дзве катэгорыі — з мячамі (для ўзнагароджвання вайскоўцаў) і без мячоў (для ўзнагароджвання грамадзянскіх асоб): == Знакі ордэна == <gallery> Файл:Орден «Стара планина» с лента.jpg|Ордэн Стара-планіны са стужкай Файл:Орден «Стара планина» с лента (звезда на ордена).jpg|Зорка ордэна са стужкай Файл:Орден «Стара планина» без лента I степен (без мечове).jpg|Ордэн Стара-планіны 1-й ступені Файл:Орден «Стара планина» без лента I степен (с мечове).jpg|Ордэн Стара-планіны 1-й ступені, з мячамі Файл:Орден «Стара планина» без лента II степен (без мечове).jpg|Ордэн Стара-планіны 2-й ступені Файл:Орден «Стара планина» без лента II степен (с мечове).jpg|Ордэн Стара-планіны 2-й ступені, з мячамі </gallery> == Асаблівасці ўзнагароджвання ордэнам са стужкай == Узнагароджваюцца кіраўнікі замежных дзяржаў і ўрадаў, і як вынятак, грамадзяне Балгарыі. Ордэн носіцца на плечавой стужцы з зоркай на грудзіне. == Вядомыя ўзнагароджаныя == * [[Нікалае Чаўшэску]] * [[Садам Хусейн]] * [[Кандаліза Райс]]<ref name="gaz">[http://www.gazeta.ru/news/lenta/2008/07/09/n_1241259.shtml Райс узнагароджаная найвышэйшай узнагародай Балгарыі разам з Хусейнам і Чаўшеску]</ref> * [[Дылма Русеф]] * [[Ілія Мінеў]] * [[Енча Піронкаў]] * [[Валя Балканская]]<ref>[http://www.darik.net/?p=article&tid=5&id=5238&type=1 Български интелектуалци наградени с орден „Стара планина“]</ref> == Гл. таксама == * [[Узнагароды Балгарыі]] * [[Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія]] {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130921054851/http://im.cablebg.net/clients/zomrb-03.htm Закон за ордените і медалите на Република България, 21 мая 2004 года (сучаснае палажэнне)]  {{ref-bg}} [[Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды]] [[Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі]] 1snpz691d85io0l2c9qlsb9mx06zql1 Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія 0 617285 5164292 4581123 2026-07-10T19:52:38Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164292 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды|Статус=вручается|Параметры=|Назва=Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія|OriginalName=Орден «Светите Кирил и Методий»|Старэйшая ўзнагарода=[[Ордэн Стара-планіны]]|Малодшая ўзнагарода=[[Ордэн «За грамадзянскія заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За грамадзянскія заслугі»]] <br />[[Ордэн «За вайсковыя заслугі» (Балгарыя)|Ордэн «За вайсковыя заслугі»]] <br />[[Ордэн Мадарскага вершніка]]|Дата заснавання=[[13 чэрвеня]] [[2003]] года<ref name="закон">[http://www.econ.bg/law/enactments/article155331/zakon_za_ordenite_i_medalite_na_republika_bulgariya ЗАКОН ЗА ОРДЕНИТЕ И МЕДАЛИТЕ НА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ]</ref>|Краіна={{Сцяг Балгарыі}} [[Балгарыя]]|Тып=[[ордэн]]|Каму ўручаецца=балгарскім і замежным грамадзянам, якія маюць значны ўклад у развіццё культуры, адукацыі і навукі|Падставы ўзнагароджання=уклад у развіццё культуры, адукацыі і навукі|Выява=Орден «Свeти Кирил и Методий» I степен.gif|Выява стужка=Order of SS. Cyril and Methodius ribbon.png|Памер выявы=250px}}'''Ордэн Святых''' '''[[Кірыл і Мяфодзій|Кірыла і Мяфодзія]]''' ({{Lang-bg|Орден «Светите Кирил и Методий»}}) — дзяржаўная ўзнагарода [[Балгарыя|Рэспублікі Балгарыя]]. Ордэнам узнагароджваюцца балгарскія і замежныя грамадзяне, якія зрабілі значны ўклад у развіццё культуры, мастацтва, адукацыі і навукі. == Гісторыя == Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія з’яўляецца спадкаемцам двух іншых аднайменных балгарскіх ордэнаў. * {{main|Ордэн Святых Роўнаапостальных Кірыла і Мяфодзія}} * {{main|Ордэн Кірыла і Мяфодзія}} == Палажэнне аб узнагародзе == <blockquote>Ордэнам Святых Кірыла і Мяфодзія ўзнагароджваюцца балгарскія і замежныя грамадзяне, якія маюць значны ўклад у развіццё культуры, адукацыі і навукі.</blockquote><blockquote>Ордэн Святых Кірыла і Мяфодзія мае наступныя ступені: # ланцуг ордэна; # першая ступень — залаты крыж з аранжавай стужкай; # другая ступень — срэбны крыж аранжавай стужкай. </blockquote><blockquote>Ордэнам Святых Кірыла і Мяфодзія ўзнагароджваюцца: # ланцугом ордэна — асобы, якія маюць асабліва важкі ўклад у развіццё культуры, мастацтва і навукі; # першай ступенню ордэна — асобы, якія маюць вялікія заслугі ў галіне культуры, адукацыі і навукі; # другой ступенню ордэна — педагогі, дзеячы культуры і літаратуры. </blockquote> == Апісанне == 1. ланцуг ордэна: а) залаты крыж, пакрыты белай эмаллю, на пярэднім боку — круглы медальён у сярэдзіне крыжа, з выявай святых Кірыла і Мяфодзія і надпісам па коле: <span lang="bg">'''»'''</span>'''СВ. СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЙ"''' ({{Lang-bg|«Святыя Кирыл і Мяфодзій»}}), на адваротным боку крыжа медальён расфарбаваны колерамі балгарскага нацыянальнага сцяга і мае надпіс па коле: <span lang="bg">'''«'''</span>'''РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ»''' ({{Lang-bg|Рэспубліка Балгарыя}}), між бакоў крыжа — языкі полымя, пакрытыя чырвонай эмаллю, ланцуг ордэна мае авальныя звёны; носіцца на шыі; б) зорка ордэна з ланцугом: на залатых промнях — залаты крыж, пакрыты белай эмаллю, круглы медальён у сярэдзіне крыжа з выявай святых Кірыла і Мяфодзія і надпісам па коле:<span lang="bg">'''«'''</span>'''СВ. СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЙ»''', між бакоў крыжа — языкі полымя, пакрытыя чырвонай эмаллю; 2. першая ступень: залаты крыж, пакрыты белай эмаллю, круглы медальён у сярэдзіне крыжа, з выявай святых Кірыла і Мяфодзія і надпісам па крузе: <span lang="bg">'''«'''</span>'''СВ. СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЙ»''', на адваротным боку крыжа медальён расфарбаваны колерамі балгарскага нацыянальнага флага і мае надпіс па коле: <span lang="bg">'''«'''</span>'''РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ»''', між бакоў крыжа — языкі полымя, пакрытыя чырвонай эмаллю; носіцца на грудзіне; 3. другая ступень: срэбны крыж, пакрыты белай эмаллю, круглы медальён у сярэдзіне крыжа, з выявай святых Кірыла і Мяфодзія і надпісам па коле: <span lang="bg">'''«'''</span>'''СВ. СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЙ»''', на адваротным боку крыжа медальён расфарбаваны колерамі балгарскага нацыянальнага сцяга і мае надпіс па коле: <span lang="bg">'''«'''</span>'''РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ»''', між бакоў крыжа — языкі полымя, пакрытыя чырвонай эмаллю; носіцца на грудзіне. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130921054851/http://im.cablebg.net/clients/zomrb-03.htm Закон за ордените і медалите на Република България, 21 траўня 2004 года]  {{ref-bg}} [[Катэгорыя:Узнагароды Балгарыі]] mfe27xy7uxijh4fpmqlaz3kgdykmi81 Павел (Вількоўскі) 0 630500 5164313 5137232 2026-07-10T21:49:24Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164313 wikitext text/x-wiki {{Іерарх | імя = Павел (Вількоўскі) | імя пры нараджэнні = Пётр Вількоўскі | выява = | апісанне выявы = | тытул = | царква = | абранне = | інтранізацыя = | перыядпачатак = | перыядканец = | папярэднік = | пераемнік = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | прыняцце манаства = | сан = | хіратонія = | узнагароды = }} '''Епіскап Павел''' (свецкае імя ''Пётр Вількоўскі''; нарадзіўся {{ДН|4|9|1870}}, [[Мікалаеў (Мікалаеўская вобласць)|Мікалаеў]], [[Украіна]]  — {{ДС|7|5|1933}}, [[Растоў-на-Доне]]) — праваслаўны дзеяч, архіепіскап. == Біяграфія == Сын [[Псаломшчык|псаломшчыка]] Якава Вількоўскага. Скончыў [[Херсонскае духоўнае вучылішча]], [[Адэская духоўная семінарыя|Адэскую духоўную семінары]]ю (1881), [[Кіеўская духоўная акадэмія|Кіеўскую духоўную акадэмі]]ю са ступенню кандыдата багаслоўя (1895). Служыў карэктарам у сінадальнай друкарні ў [[Санкт-Пецярбург]]у. З 1896 года паслушнік Макар’еўскай пустыні ([[Наўгародская губерня]]). Рукапаложаны ў манаха, іераманаха (1898). З 1900 года настаяцель Пасольскай царквы ў [[Канстанцінопаль|Канстанцінопалі]], выкладаў у  рускіх школах пры храме Святога Сцяфана, у камерцыйным вучылішчы, быў карэспандэнтам часопіса «Церковные ведомости». З 1910 года архімандрыт, назіральнік Тарапецкага духоўнага вучылішча ([[Пскоўская губерня]]). З 1911 года рэктар Таўрычаскай духоўнай семінарыі. З 1912 года настаяцель Уфімскага Успенскага манастыра. У 1913 годзе рэктар Уфімскай духоўнай семінарыі. 1 кастрычніка 1914 года ў Петраградзе хіратанісаны ў епіскапа Ялецкага, вікарыя Арлоўскай епархіі. У 1917 годзе епіскап Міхайлаўскі, вікарый Разанскай епархіі. Удзельнік Свяшчэннага Сабора [[Руская праваслаўная царква|РПЦ]] (1917—1918, [[Масква]]). У 1918 годзе жыў ва [[Украіна|Украіне]]. З 1919 года епіскап Бакінскі, вікарый Грузінскага экзархата. З 1924 года епіскап Аханскі (?), вікарый Пермскай епархіі. Арыштаваны за антысавецкую дзейнасць. У 1925 годзе высланы ў Ніжагародскую губернію. З лістапада 1927 года епіскап [[Мінская епархія|Мінскі]]. Узведзены ў сан архіепіскапа. З 13 снежня 1930 года архіепіскап Пяцігорскі. У 1931 годзе выйшаў на пакой, жыў у горадзе [[Старая Руса]] [[Наўгародская вобласць|Наўгародскай вобласці]]. Арыштаваны 19 лютага 1933 года. Абвінавачваўся ў сувязі з замежным «Братством Русской Правды». Асуджаны калегіяй АДПУ 2 красавіка 1933 года да [[Вышэйшая мера пакарання|ВМП]] і быў расстраляны. Рэабілітаваны 31 мая 1990 года. Асабовая справа П. № П-48721 захоўваецца ў архіве УКДБ [[Краснадарскі край|Краснадарскага краю]]. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.marakou.by/by/davedniki/sviashchenniki_tom2/tom-ii?id=25950 ПАВЕЛ (ВІЛЬКОЎСКІ)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190824195626/http://www.marakou.by/by/davedniki/sviashchenniki_tom2/tom-ii?id=25950 |date=24 жніўня 2019 }} http://www.marakou.by/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080621165351/http://www.marakou.by/ |date=21 чэрвеня 2008 }} [[Катэгорыя:Епіскапы мінскія]] [[Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя]] [[Катэгорыя:Архіепіскапы Рускай праваслаўнай царквы]] [[Катэгорыя:Бакінская і Азербайджанская епархія]] c92bdc8999jydhauvzwvcyv9rdxf9xz Нікан (Дзегцярэнка) 0 630881 5164241 4110041 2026-07-10T16:09:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164241 wikitext text/x-wiki {{Іерарх | імя = Нікан (Дзегцярэнка) | імя пры нараджэнні = Мікалай Іванавіч Дзегцярэнка | выява = | апісанне выявы = | тытул = | царква = | абранне = | інтранізацыя = | перыядпачатак = | перыядканец = | папярэднік = | пераемнік = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | прыняцце манаства = | сан = | хіратонія = | узнагароды = }} '''Епіскап Нікан''' (свецкае імя: '''Мікалай Іванавіч Дзегцярэнка'''; {{ДН|19|12|1884}}, [[Глухаў]], [[Чарнігаўская губерня]] — {{ДС|21|8|1937}}, [[Барабінск]]) — праваслаўны дзеяч, епіскап [[Магілёўская і Мсціслаўская епархія|Магілёўскі]]. == Біяграфія == Скончыў царкоўнапрыходское вучылішча. Потым паступіў у Спаса-Праабражэнскі Казанскі манастыр (1900), дзе да 1908 года быў паслушнікам. Быў пастрыжаны ў манаства з імем Нікан. У 1908 годзе скончыў місіянерскія курсы ў [[Казань|Казані]], пасля чаго пасвечаны ў іераманахі. 6 снежня 1924 года іераманах Нікан хіратанізаваны ў епіскапа Магілёўскага. Арыштаваны 20 лістапада 1925 года па справе мітрапаліта Пятра (Палянскага). З 5 кастрычніка 1927 года епіскап Енісейскі. 3 лютага 1928 года звольнены на пакой<ref>{{Cite web |url=http://www.marakou.by/by/davedniki/sviashchenniki_tom2/tom-ii?id=25940 |title=НІКАН (ДЗЕГЦЯРЭНКА) |access-date=4 лютага 2020 |archive-date=14 снежня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214052332/http://www.marakou.by/by/davedniki/sviashchenniki_tom2/tom-ii?id=25940 |url-status=dead }}</ref>. Арыштаваны 27 ліпеня 1937 года па вінавачанні ў антысавецкай агітацыі. Прыгавораны 9 жніўня 1937 да [[Вышэйшая мера пакарання|ВМП]] і расстраляны 21 жніўня 1937 года<ref>[http://www.peshnosha.ru/index.php/menu-faces/176-2010-09-06 Епископ Никон (Дегтяренко)]</ref>. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Епіскапы гомельскія і жлобінскія]] [[Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы]] [[Катэгорыя:Епіскапы магілёўскія]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Новасібірскай вобласці]] becwmivb26l7o5mr721nxzkwtfiouc2 Падвялікі Мох 0 633623 5164373 5149684 2026-07-11T03:05:39Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164373 wikitext text/x-wiki {{Запаведная зона | Назва = Падвялікі Мох | Нацыянальная назва = | Выява = | Подпіс = | Катэгорыя МСАП = |lat_dir = |lat_deg = 52.4411|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = 26.1611|lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = | Размяшчэнне = | Краіна = Беларусь | Краіны = | Найбліжэйшы горад = | Плошча = 10 647 га | Сярэдняя вышыня = | Дата заснавання = 2005 | Наведвальнасць = | Год наведвальнасці = | Кіруючая арганізацыя = | Сусветная спадчына = | Сайт = |На карце 1 = |Шырыня карты 1 = |crosses180 = |На карце 2 = |Шырыня карты 2 = }} '''Гідралагічны заказнік «Падвялікі мох»''' — заказнік рэспубліканска значэння. Утвораны пастановай [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь]] ад 13 мая 2005 года № 1434<ref>{{Cite web |url=http://www.gants-region.info/index/gidrologicheskij_zakaznik_podvelikij_mokh/0-1437 |title=Гидрологический заказник «Подвеликий Мох» |access-date=3 сакавіка 2020 |archive-date=29 лютага 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229230341/http://www.gants-region.info/index/gidrologicheskij_zakaznik_podvelikij_mokh/0-1437 |url-status=dead }}</ref>. == Апісанне == На тэрыторыі Ганцавіцкага раёна ў 2005 годзе быў створаны Рэспубліканскі гідралагічны заказнік «Падвялікі мох». Ён з’яўляецца адным з найбуйнейшых балотных масіваў [[Еўропа|Еўропы]], які сфарміраваўся на месцы старажытнага возера «Ясельдскае мора». Гідралагічны заказнік прызначаны для захавання ўнікальнага лесабалотнага комплексу з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў раслін і жывёл. Жывёльны свет заказніка — гэта 177 відаў птушак, 8 — амфібій, 5 — рэптылій. 11 жывёл занесены ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь]]. На тэрыторыі заказніка можна ўбачыць 459 відаў раслін<ref>{{Cite web |url=http://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&id=6370&mode=print |title=Легенды Ясельдскага мора |access-date=3 сакавіка 2020 |archive-date=13 кастрычніка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013062610/http://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&id=6370&mode=print |url-status=dead }}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * {{bis.nlb.by|174612}} [[Катэгорыя:Гідралагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі]] [[Катэгорыя:Геаграфія Ганцавіцкага раёна]] [[Катэгорыя:2005 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе]] q4ad4mhn43lxx3evep4vmh1drv5lppy Палацава-паркавы комплекс Дзяконскіх (Магілёўцы) 0 641657 5164411 4760525 2026-07-11T06:37:00Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164411 wikitext text/x-wiki {{Славутасць |Тып = |Беларуская назва = |Арыгінальная назва = |Выява = Магілёўская псыхбальніца. Будынак былой сядзібы Быхаўцаў.Jpeg |Подпіс выявы = Будынак былой сядзібы ў парку |Шырыня выявы = |Статус = {{ГККРБ 4|113Г000625}} |Краіна = |Краіна2 = |Назва месцазнаходжання = |Месцазнаходжанне = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |Канфесія = |Епархія = |Добрапрыстойнасць = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = |Аўтар праекта = |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = |Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}} |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = |Заканчэнне будаўніцтва = |Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}} |Вядомыя жыхары = [[Альбін Міхал Дзяконскі]] |Рэліквіі = |Настаяцель = |Стан = |Сайт = |Commons = Manor of Dziekońscy in Mahilioŭcy }} '''Палацава-паркавы комплекс Дзяконскіх''' — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва [[XVIII стагоддзе|ХVIII стагоддзя]] ў вёсцы [[Магілёўцы]] [[Пружанскі раён|Пружанскага раёна]]. Палац у цяперашні час займае {{нп3|Брэсцкая абласная псіхіятрычная бальніца «Магілёўцы»||d|Q114756472}}. == Гісторыя == === У валоданні Быхаўцаў === Сядзіба належала старадаўняму роду [[Быхаўцы|Быхаўцаў]]. Заснавальнікам роду быў Міцько Быхавец, які меў сыноў Васіля (Тышко), Васько і Андрэя. Баяры смаленскія Васіль і Васько атрымалі [[Магілёўцы]], [[Лыскава (Пружанскі раён)|Лыскава]] і многія іншыя маёнткі і фальваркі (Лібярполь, Гута, Разалін) ў [[XVI стагоддзе|XVI ст.]] за верную службу каралю польскаму і вялікаму князю літоўскаму [[Жыгімонт I Стары|Жыгімонту I Старому]]<ref name="radzima"/>. На думку [[Раман Афтаназы|Рамана Афтаназы]], аднапавярховы дом быў пабудаваны ў сярэдзіне XVIII стагоддзя Быхаўцамі, а прыблізна праз 100 гадоў значна павялічаны за кошт дабудовы бакавых крылаў<ref name="kamunikat"/>. Да 1863 года маёнткам Магілёўцы валодаў [[Аляксандр Быхавец]], ад якога ён перайшоў да яго сыноў Казіміра і Сяргея, [[генерал-маёр]]аў расійскага войска. === У валоданні Дзяконскіх === У канцы 1870 — пачатку 1880-х гадоў, пасля смерці братоў Казіміра і Сяргея Быхаўцаў, якія не пакінулі нашчадства, вялікі родавы маёнтак Магілёўцы перайшоў да [[Казімір Дзяконскі|Казіміра Дзяконскага]] (? — 1913), сына іх сястры Юліі (1825—1858) ад [[Яўстафій Дзяконскі|Яўстафія Дзяконскага]] (1820—1894). На той час маёнтак налічваў 3 607 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяцін]] зямлі. Сярэдні валавы прыбытак з яго складаў каля 6 650 [[Сярэбраны рубель|рублёў срэбрам]]<ref name="kamunikat">[http://pdf.kamunikat.org/download.php?item=41613-1.pdf Род Дзяконскіх — галіна Яна Валынца] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200415192944/http://pdf.kamunikat.org/download.php?item=41613-1.pdf |date=15 красавіка 2020 }} «Герольд Litherland» № 18. 2011.</ref>. Казімір Дзяконскі ажаніўся са Стэфаніяй з Талочкаў, дачкой уладальнікаў маёнтка [[Вердамічы]] [[Эдвард Талочка|Эдварда Талочкі]] і Марыі з роду Маршалковічаў<ref name="kamunikat"/>. Няпярэдадні [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] маёнтак у [[Магілёўцы|Магілёўцах]] быў цэнтрам мясцовага свецкага жыцця<ref name="kamunikat"/>. Дзяцей пара не мела. У красавіку 1909 года Казімір Дзяконскі склаў [[завяшчанне|тэстамент]], паводле якога ён пакінуў сваю спадчыну жонцы Стэфаніі «за выключэннем родавых нерухомых маёмасцяў». Аднак, Стэфаніі пакідалася права пажыццёва валодаць гэтай родавай маёмасцю. Доля Стэфаніі складала 1/7 частку маёнтку Магілёўцы. Каля 1910 года Стэфанія і Казімір вырашылі ўсынавіць свайго далёкага родзіча, васямнаццацігадовага юнака [[Альбін Міхал Дзяконскі|Альбіна Міхала Дзяконскага]] (1892—1940). Бацькі яго далі згоду. Пагадненне гэтае трымалася ў сакрэце і стала вядомым толькі пасля смерці Казіміра, аднак, афіцыйна не было аформлена<ref name="kamunikat"/>. Афіцыйна сваю маёмасць мог пакінуць жонцы і брату Юліяну, таксама бяздзетнаму ўдаўцу. Пасля смерці мужа ў 1913 годзе Стэфанія пачала ўладкоўваць спадчынныя справы такім чынам, каб захаваць свае інтарэсы і пакінуць маёмасць Альбіну. Большая частка маёнтка Магілёўцы адносілася да катэгорыі родавых, а значыць атрымаць іх мог бліжэйшы родзіч мужчынскага полу. З той прычыны, што Альбін не быў усыноўлены, 6/7 частак маёнтку Магілёўцы пераходзіла ва ўладанне брата Казіміра, Юліяна<ref name="kamunikat"/>. У снежні 1913 года было складзена пагадненне паміж Стэфаніяй, Альбінам і бацькамі Альбіна. Пагадненне абвяшчала згоду ўсіх бакоў на імкненне перадаць Альбіну маёнтак Магілёўцы, а Стэфаніі пры гэтым быў забяспечаны грашовы штогадовы прыбытак і пражыванне ў доме. Размова ішла нават пра тое, што Альбін купіць у яе 1/7 частку маёнтку<ref name="kamunikat"/>. У сакавіку 1914 года да маёнтка Магілёўцы належалі фальваркі Разалін, Янін, Лібертполь, Гута і хутары Копань, Полька, Сосенкі і Крупа. Агулам маёнтак з фальваркамі і хутарамі складаў 5081 дзесяцін зямлі, з іх 3607 дзесяцін зручнай і 1474 дзесяцін незручнай зямлі<ref name="kamunikat"/>. У часы [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] дом і гаспадарка значна пацярпелі. Перасоўванні войска прыносілі значны ўрон, гэта былі патравы збожавых і [[рэквізіцыя|рэквізіцыі]]. У верасні 1915 года ў маёнтку Магілёўцы рэквізіцыю жыта, аўсу, пшаніцы, канюшыны, вікі, саломы і бульбы праводзіў маршалак шляхты Гарадзенскага павета, у чым выдаў квітанцыю на 120 000 рублёў прадстаўніку Дзяконскай, яе брату Юліяну Эдуардавічу Талочку<ref name="kamunikat"/>. [[Файл:Albin Dziekoński.jpeg|thumb|[[Альбін Дзяконскі (сын Альбіна)|Альбін Дзяконскі]], апошні ўладальнік Магілёўцаў]] У 1920 годзе былі зроблены падлікі стратаў маёнтка ад [[Расійская імператарская армія|расійскіх]] і [[кайзераўскія войскі|нямецкіх войск]]. Верагодна, кампенсаваць маглі толькі тое, што было занатавана на паперы. [[Рэквізіцыя]] прадуктаў на суму 120 610 рублёў на патрэбы расійскага войска склала 8 % ад перадваеннага кошту маёнтка (1,5 млн рублёў). У лютым 1916 года расійскія ўлады кампенсавалі Стэфаніі 104 410 рублёў. Страты ад дзеянняў немцаў склалі 9 % ад кошту маёнтку або 161 049 рублёў, якія ніхто не кампенсаваў. З дакументаў відаць, як значна ад немцаў у 1915—1918 г. пацярпеў дом Дзяконскіх і прыватныя рэчы гаспадароў. У спісе забраных немцамі прадметаў значыцца [[вопратка]], [[абутак]], [[коўдра|коўдры]], залатыя [[упрыгажэнне|ўпрыгажэнні]], [[калье]] з манетаў. Рэквізавалі таксама мэблю з кабінета і сталовай — [[шафа|шафу]], [[камод]], [[столік]]і. Аднак, упраўляючаму немцы выдалі даведкі аб рэквізіцыі<ref name="kamunikat"/>. У 1916 годзе Стэфанія Дзяконская [[усынаўленне|ўсынавіла]] Альбіна Міхала і арганізавала яго шлюб з Соф’яй Малінскай (1893—?). У кастрычніку 1921 года Стэфанія пакінула тэстамэнт на карысць Альбіна Міхала. Стэфанія Дзяконская памерла ў 1924 годзе ў Магілёўцах ва ўзросце 58 гадоў ад [[анеўрызма|анеўрызмы]] сэрца і была праз тыдзень пахавана побач з мужам на могілках каля [[Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Лыскава)|касцёла Сэрца Хрыстовага]] ў [[Лыскава (Пружанскі раён)|Лыскаве]]<ref name="kamunikat"/>. Пасля [[Польскі паход Чырвонай Арміі (1939)|ўварванні савецкіх войскаў]] на тэрыторыю [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] ў верасні 1939 года паэт [[Альбін Міхал Дзяконскі|Альбін Дзяконскі]] быў арыштаваны і перавезены ў [[Мінск]], дзе перабываў прынамсі да сакавіка 1940 года. Далейшы яго лёс невядомы. Жонка Дзяконскага выехала ў [[Варшава|Варшаву]]. Родавая капліца Быхаўцаў была знішчана, парк закінуты. Палац у цяперашні час займае [[Брэсцкая абласная псіхіятрычная бальніца «Магілёўцы»|псіхіятрычная бальніца]]<ref name="Žyg">{{cite web|date = 25 красавіка 2012|url = http://www.ctv.by/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%86%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD-%D0%B1%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C-%E2%80%94-%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D1%88%D0%B8%D0%B9-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%86-%D1%81-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%89%D1%8C%D1%8E-%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B5%D1%87%D1%82%D0%B0%D0%BB|title = Могилевцы, Пружанский район, Брестская область — бывший владелец с помощью Наполеона мечтал восстановить ВКЛ, а сейчас во дворце — психушка|work = [[Падарожжа з Жыгамонтам|Новыя падарожжы дылетанта]]|publisher = [[СТБ]]|language = ru|accessdate = 2 мая 2020|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150402202330/http://ctv.by/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%86%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD-%D0%B1%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C-%E2%80%94-%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D1%88%D0%B8%D0%B9-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%86-%D1%81-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%89%D1%8C%D1%8E-%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B5%D1%87%D1%82%D0%B0%D0%BB|archivedate = 2 красавіка 2015|url-status = dead}}</ref>. == Архітэктура == [[Файл:Mahiloŭcy, Bychaviec. Магілёўцы, Быхавец (1917).jpg|міні|злева|Сядзібны дом]] Аднапавярховы палац у Магілёўцах быў узведзены ў сярэдзіне XVIII стагоддзя на высокай [[тэраса|тэрасе]] ракі [[Мушка (рака)|Мушкі]]. [[Файл:Mahiloŭcy, Bychaviec, Kaplica. Магілёўцы, Быхавец, Капліца (1919-39).jpg|thumb|Капліца]] [[Файл:Mahiloŭcy, Bychaviec. Магілёўцы, Быхавец (1919-39) (4).jpg|міні|злева|Асіметрычны паркавы фасад]] Палац быў арыентаваны на поўдзень. Яго пакрываў высокі чатырохсхільны [[гонт]]авы дах. Будынак меў у плане форму прамавугольнікам і вылучаўся масіўным [[ганак|ганкам]]. Некаторая перабудова палаца была праведзена ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Крылы палаца былі падоўжаны, а цэнтральная частка складалася з высокага [[порцік]]а на 4 [[іанічны ордар|іанічных]] [[калона]]х. Падобны [[порцік]] меўся з паркавага боку, але быў асіметрычны параднаму, таму што на цэнтральнай восі палаца знаходзілася сямейная [[капліца]] з зашклёнымі сценамі, накрытая [[шацёр (архітэктура)|шатровым]] дахам. Капліца была пабудавана ў сярэдзіне XVIII стагоддзя. У плане яна была [[васьмярык|васьмерыковай]] на высокім фундаменце<ref name="radzima"/>. [[Файл:Mahiloŭcy, Bychaviec. Магілёўцы, Быхавец (K. Dziakonski, 1912).jpg|міні|злева|Сядзіба з боку ракі]] Палац быў [[тынкоўка|атынкаваны]] і пафарбаваны ў белы колер. Унутраныя пакоі былі высцелены дубовым [[паркет]]ам і багата аздоблены. Прыгажосцю вылучалася мэбля палаца ў стылі [[ампір]], аздобленая [[бронза]]й. На сценах меліся партрэты продкаў, у зашклёных шафах — значны збор [[Майсенскі фарфор|саксонскага фарфоравага посуду]] на 100 асоб. На сценах віселі карціны, [[бронза]]выя кандэлябры. Цікава былі аздоблены чаканільярдная, музычны салон, [[сталовая]], кабінет, спальні, пакоі для адпачынку і гасцявыя пакоі (на другім паверсе). У іх меліся [[кафля]]ныя печы, [[камін]]ы, [[паркет]]ныя падлогі з дуба і ясеня. У пакоі, які насіў назву «скарбца», меліся [[краты]], так як там змяшчаўся вельмі каштоўны збор старадаўняй [[зброя|зброі]] і манет. Унутраная прастора бібліятэкі была аформлена мэбляй з [[карэльская бяроза|карэльскай бярозы]], вялікім круглым сталом на 20 асоб, 3 [[люстра|жырандолямі]] з каляровага венскага шкла. Кнігазбор складаўся з 3 тысяч тамоў. У цэнтры бібліятэкі стаяў вялікі стол, а ўздоўж сцяны [[дыван]], разлічаны на 20 чалавек. Каля сцен стаялі шафы з кнігамі. У [[ніша]]х віселі жырандолі з каляровага [[Венецыянскае шкло|венецыянскага шкла]]<ref name="radzima"/>. У кніжным зборы мелася каля 3 тыс. кніг, у тым ліку ўнікальны рукапіс Беларускага летапісу (так званая «[[Хроніка Быхаўца]]»), створанага ў 60 — 70-я — гажы XVI стагоддзя на старабеларускай мове кірыліцай. У творы змяшчалася гісторыя Вялікага Княства Літоўскага ад легендарных часоў да 1506 года. У 1834 годзе [[Аляксандр Быхавец]] перадаў гэты твор гісторыку [[Тэадор Нарбут|Тэадору Нарбуту]], які ў гэты час працаваў над 10-томнай «Старажытнай гісторыяй літоўскага народа»<ref name="radzima"/>. == Парк == [[Файл:Mahiloŭcy, Bychaviec. Магілёўцы, Быхавец (1919-39) (5).jpg|thumb|Гранітны стол у парку]] [[Файл:Mahiloŭcy, Bychaviec. Магілёўцы, Быхавец (1919-39) (6).jpg|міні|злева|Парк]] Каля сядзібы меўся стары парк. У ім раслі векавыя [[ліпа|ліпы]], [[клён]]ы, [[таполя|таполі]]. Вакол палаца знаходзіліся вялікія [[газон]]ы, [[клумба|клумбы]] і [[куст]]ы. Невялікая частка парку, абнесеная нізкім мурам з боку параднага ўезда, называлася «цялятнікам» і была абсаджана мноствам кветак у адпаведнасці з порамі года. Парк спускаўся ў нізіну і называўся там «звярынцам». У ім мелася маляўнічая [[сажалка]] з белымі [[лілея]]мі. У парку быў пастаўлены стол на невялікай [[граніт]]най ножцы. Пры Дзяконскіх парк перапланавалі. Ад старой кампазіцыі засталіся 37 ліпавых дрэў, якія вялі да [[Партэр (садова-паркавае мастацтва)|партэра]]. Зараз, у сувязі з існаваннем на тэрыторыі сядзібы бальніцы, захавалася толькі частка гэтага паркавага комплексу — невялікія пералескі, дрэўныя групы з [[Лістоўніца|лістоўніц]], [[ліпа|ліп]], [[бяроза|бяроз]], [[сасна|соснаў]], [[елка|елак]], [[клён]]аў, [[Таполя белая|таполяў белых]], {{bt-bellat|псеўдатсуга Мензіса{{!}}псеўдатсугі Мензіса|Pseudotsuga menziesii}}, [[чарнаклён]]аў<ref name="radzima">{{radzima|1004}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Беларусь: Энцыклапедычны даведнік. — Мн., 1994. — 800 с. * Мысляры і асветнікі Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн., 1995. — 671 с. * Несцярчук Л. М. Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х — XX ст.ст. — Мн., 2002. — 336 с. * Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Пружанскага раёна — Мн., 1992. — 456 с. * Пружаншчына літаратурная // Раённыя будні. 1998. 26 мая. * Сліж Н. Статус жанчыны-шляхцянкі ў ВКЛ (XVI—XVIII ст.ст.) // Беларускі гістарычны часопіс. 1996. № 4. с. 57 0 67. * {{Крыніцы/Федорук. Старинные усадьбы Берестейщины}} * Ходзін С. Летапісанне на Беларусі // Беларускі гістарычны часопіс. 1997. № 2. с. 81 — 94. * Терехова В. И курганы, и битвы, и память, и жизнь… // Беларуская думка. 1993. № 7. с. 49 — 51. * Ходзін С. Летапісанне на Беларусі // Беларускі гістарычны часопіс. 1997. № 2. с. 81 — 94. * Церахава В. Хроніка Быхаўца // Берасцейскія карані. — Брэст., 1998. — с. 194—196. * Церахава В. Хроніка Быхаўца // Раённыя будні. 1997. 8 верасня. * Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — т.2. — Мн., 1994. — 537 с. * Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — т. 6. — ч. 1. — Мн., 2003. — 616 с. * Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя. — Мн., 1989. — 575 с. == Спасылкі == {{ГККРБ|113Г000625}} {{Commons|Category:}} * {{radzima|1004}} * {{ГБ|https://globustut.by/mogilevcy/index.htm#manor_main}} * {{Архіварта|}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Быхаўцы]] [[Катэгорыя:Дзяконскія]] [[Катэгорыя:Магілёўцы]] [[Катэгорыя:Славутасці Пружанскага раёна]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі]] [[Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі]] 0d4affazc6lj25djou3b7liuc8fa5df Ордэн Пагоні 0 649071 5164291 4989435 2026-07-10T19:45:40Z 5164291 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды |Назва = Ордэн Пагоні |Выява = |Тып = |Дата заснавання = 1 верасня 1949 года |Першае ўзнагароджанне = 7 чэрвеня 1950 года |Статус = дзейны |Краіна = {{Сцяг|Беларусь|БНР}} [[Беларуская Народная Рэспубліка]] |Каляровая схема = [[бел-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белая]] |Каму ўручаецца = вайскоўцам і простым грамадзянам |Кім уручаецца = [[Старшыня Рады БНР]] |Падставы ўзнагароджання = змаганне за незалежнасць [[Беларусь|Беларусі]] і на яе карысць |Малодшая ўзнагарода = [[Ордэн Зялезнага Рыцара]]<br />[[Медаль Партызана]]<br />[[Медаль да стагоддзя БНР]] }} '''Ордэн Пагоні''' — найвышэйшая ўзнагарода [[Рада БНР|Рады БНР]]. == Гісторыя == Ордэн Пагоні зацверджаны 1 верасня 1949 года дэкрэтам [[Старшыня Рады БНР|Старшыні Рады БНР]] [[Мікола Абрамчык|Міколы Абрамчыка]]. Названы ў імя беларускага нацыянальнага сімвала і дзяржаўнага герба Беларускай Народнай Рэспублікі — «[[Пагоня|Пагоні]]». ;Дэкрэтам ад 7 чэрвеня 1950 года Ордэнам Пагоні ўзнагароджаны * Маёр «Ноч» ([[Міхал Апанасавіч Вітушка|Міхал Вітушка]]) — Ордэнам Пагоні 1-й ступені. * Усе Сябры Галоўнага Штаба партызанаў — Ордэнамі Пагоні 2-й ступені. * Надлейтэнант «Саха» — Ордэнам Пагоні 2-й ступені. * Маёр «Маланка» — Ордэнам Пагоні 2-й ступені. * Маёр «Дуб» — Ордэнам Пагоні 2-й ступені. * Камандзіры адмысловых аддзелаў СВС і «[[Чорны кот (арганізацыя)|Чорнага Ката]]» — Ордэнамі Пагоні 2-й ступені. Статут ўзнагароды зацверджаны Міколам Абрамчыкам і пачаў дзейнічаць з 5 жніўня 1951 года. Пакуль не вядома ці была выраблена ўзнагарода або засталася толькі праектам. У [[Беларуская дыяспара|беларускай]] газеце «[[Бацькаўшчына (газета, 1947)|Бацькаўшчына]]», выдаванай у [[Мюнхен]]е, у нумары за 24 лютага 1952 года пададзены толькі малюнак ордэна, а таксама статут. У гэтай публікацыі былі таксама і іншыя ўзнагароды [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]]. Была створаная «''Капітула ордэну Пагоні''» на чале з [[Старшыня Рады БНР|Старшынём Рады БНР]], які і надаваў ордэн асобным дэкрэтам. 24 лістапада 2022 года Рада абвясціла пра абнаўленне Статута Ордэна Пагоні і заснаванне Медаля Ордэна Пагоні.<ref>[https://www.radabnr.org/orden-pahoni-medal/ Рада БНР абвяшчае пра абнаўленьне Статуту Ордэна Пагоні і заснаваньне Мэдаля Ордэну Пагоні]</ref> == Падставы для ўзнагароджвання == Ордэн Пагоні быў створаны «''з мэтаю ўзнагароджваньня выдатных цывільных ці вайсковых заслугаў у часе вайны ці міру, зробленых для славы і на карысьць [[Беларусы|Беларускага Народу]]''». Узнагарода была «''найвышэйшым ганаровым адзначэньнем Беларускага Народу''» і надавалася «''асобам, якія выдатна спрычыніліся да здабыцьця незалежнасьці, задзіночаньня ўсіх беларускіх земляў, або да ўзмацаваньня незалежнасьці і росквіту беларускай дзяржавы''». Былі ўстаноўлены Вялікі крыж Ордэна Пагоні, Залаты крыж Ордэна Пагоні і Сярэбраны крыж Ордэна Пагоні. Меркавалася стварыць пяць ступеняў Ордэна Пагоні<ref>[http://www.slounik.org/155052.html Пра ўзнагароды]</ref><ref>{{Cite web |url=http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html |title=Значкі, жэтоны, мэдалі |access-date=1 ліпеня 2020 |archive-date=27 чэрвеня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627221653/http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html |url-status=dead }}</ref>, але ў дэкрэце Міколы Абрамчыка згаданы толькі тры<ref>[https://www.radabnr.org/dekret-orden-pahoni-1950/ ДЭКРЭТ АБ УЗНАГАРОДЖАНЬНІ ОРДЭНАМ ПАГОНІ, 1950 Г]</ref>. Кандыдатаў на атрыманне ордэна мусіла вызначаць Капітула, а ўзнагароджваць — уласна Старшыня Рады сваім дэкрэтам. == Апісанне == Мусіў вырабляцца з золата або срэбра, прывешваецца на стужцы [[Бел-чырвона-белы сцяг|нацыянальных колераў]]. Крыж Ордэна Пагоні — васьміканцовы, пакрыты эмаллю, берагі залатыя або срэбныя. Па цэнтры крыжа залатая або сярэбраная [[Пагоня]]. Адваротны бок гладкі, з выбітым парадкавым нумарам ордэна. Зорка Ордэна Пагоні сярэбраная, складаецца з 8 пукоў прамянёў. Па цэнтры зоркі размешчаны крыж ордэна. Паводле Ц. Мазырца, на шырокіх папярочках крыжа былі літары БНР, а на цэнтральным верхнім канцы — пазначана ступень<ref>[http://pawet.net/library/history/bel_history/_rwar/1992u/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8D%D1%86_%D0%A6._%D0%A3%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96.html Мазырэц Ц. Узнагароды Беларусі]</ref>. === Ступені === Раней Ордэн меў тры ступені. Паводле абноўленага ў 2022 годзе Статута, узнагароджаныя Ордэнам Пагоні адзначаюцца кавалерскім крыжам, паўторна ўзнагароджаныя — камандорскім крыжам<ref name=statut>[https://www.radabnr.org/wp-content/uploads/2022/12/Statut-Ordenu-Pahoni-ver-2022.pdf Ордэн Пагоні - Статут] - Афіцыйны сайт Рады БНР</ref>. Асобная ўзнагарода — [[медаль ордэна Пагоні|Медаль Ордэна Пагоні]], узнагароджаныя ім не лічацца кавалерамі ордэна. <gallery> Orden_Pahoni_kavalerski.png|Кавалерскі крыж Ордэна Пагоні Order of the Pahonia, commander cross.jpg|Камандорскі крыж Ордэна Пагоні Order-Pahonia-Medal abverse.jpg|Медаль Ордэна Пагоні </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html Значкі, жэтоны, медалі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220627221653/http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html |date=27 чэрвеня 2022 }} * [https://www.radabnr.org/dekret-orden-pahoni-1950/ ДЭКРЭТ АБ УЗНАГАРОДЖАНЬНІ ОРДЭНАМ ПАГОНІ, 1950 Г] * [https://www.radabnr.org/rada-bnr-advocacy-group-2019/ РАДА БНР ЯК НАЙСТАРЭЙШАЯ БЕЛАРУСКАЯ ДЭМАКРАТЫЧНАЯ ADVOCACY GROUP] * [http://pawet.net/library/history/bel_history/_rwar/1992u/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8D%D1%86_%D0%A6._%D0%A3%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96.html ''Мазырэц Ц.'' Узнагароды Беларусі] * [http://www.slounik.org/155052.html Пра ўзнагароды] {{Узнагароды БНР}} {{перакласці|be-tarask|Ордэн Пагоні}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе]] [[Катэгорыя:1949 год у ЗША]] [[Катэгорыя:Узнагароды Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]] 47vroy12y1ffmntgf1avqymhfaztvm7 Ордэн Зялезнага Рыцара 0 649973 5164289 4662374 2026-07-10T19:40:08Z 5164289 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды |Назва=Ордэн Зялезнага Рыцара |Выява=Order of Iron Knight, regular cross.jpg |Статус=уручаецца |Каляровая схема=чырвона-зямельны |Дата заснавання=1 верасня 1949 |Каму ўручаецца=вайскоўцам |Краіна={{Сцяг|Беларусь|БНР}} [[Беларуская Народная Рэспубліка]] |Тып= |Кім уручаецца= * Галоўны камандовец войска БНР * [[Старшыня Рады БНР|Прэзідэнт БНР]] (часова) |Падставы ўзнагароджання=выдатны ваенны ўчынак |Першае ўзнагароджанне=24 лютага 1952 |Старэйшая ўзнагарода=[[Ордэн Пагоні]] }} '''Ордэн Зялезнага Рыцара''', або '''Ордэн Жалезнага Рыцара''' — вайсковая ўзнагарода [[Рада БНР|рады БНР]]. == Гісторыя == Ордэн зацверджаны 1 верасня 1949 года дэкрэтам [[Старшыня Рады БНР|прэзідэнта Рады БНР]] [[Мікола Абрамчык|Міколы Абрамчыка]]. Ордэн Зялезнага Рыцара быў прызначаны для «''адзначэньня ваенных ці вайсковых заслугаў''» і быў узнагародай «''выдатных ваенных учынкаў''». Гэтую ўзнагароду меў права надаваць галоўны камандовец беларускага войска, або ў мірны час — былы галоўны камандовец. Аднак на пачатку 1950-х гадоў галоўнага камандоўца не было, таму «''капітулу ордэну „Зялезнага Рыцара“''» часова замяняў [[Старшыня Рады БНР|прэзідэнт Рады БНР]]. Статут ордэна быў зацверджаны і пачаў дзейнічаць з 6 жніўня 1951 года. Аднак пакуль не вядома, ці была вырабленая гэтая ўзнагарода, ці яна засталася толькі праектам. У [[Беларуская дыяспара|беларускай]] газеце «[[Бацькаўшчына (газета, 1947)|Бацькаўшчына]]», якая выдавалася ў [[Мюнхен]]е, у нумары за 24 лютага 1952 года быў пададзены толькі малюнак ордэна, а таксама статут. У гэтай публікацыі былі таксама і іншыя ўзнагароды [[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]]. Паводле гэтай жа газеты гэтым медалем ужо былі ўзнагароджаныя: * [[Міхал Вітушка]] — Ордэнам Зялезнага Рыцара 3-га класу. * [[Усевалад Родзька]] — Ордэнам Зялезнага Рыцара 3-га класу. * Маёр Саха — Ордэнам Зялезнага Рыцара 4-га класу. * 3-ы Камандоўцы асобных аддзелаў і адзін афіцэр сувязі — Ордэнамі Зялезнага Рыцара 4-га класу == Апісанне == Ордэн Зялезнага Рыцара мае чатырохканцовы крыж, пасярэдзіне якога дзве скрыжаваныя шаблі. Ордэн выконваецца з золата, срэбра ці бронзы, шаблі на ім з таго ж матэрыялу, што і ордэн. На променях крыжа літары «''Б. Н. Р.''» Адваротны бок ордэна як пярэдні, але без літараў і шабляў і з парадкавым нумарам. Стужка чырвонага (цёмнага) і зямельнага (бурага) колеру, зложаная трохвугольнікам. На стужцы дзве скрыжаваныя шаблі, як і на ордэне. == Ступені == Ордэн падзяляўся на пяць класаў, а таксама на: * Вялікі Крыж * Камандорскі Крыж * Кавалерыйскі Крыж * Залаты Крыж ордэна Зялезнага Рыцара * Срэбны Крыж ордэна Зялезнага Рыцара == Спасылкі == * [http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html Значкі, жэтоны, мэдалі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220627221653/http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html |date=27 чэрвеня 2022 }} * [https://www.radabnr.org/rada-bnr-advocacy-group-2019/ РАДА БНР ЯК НАЙСТАРЭЙШАЯ БЕЛАРУСКАЯ ДЭМАКРАТЫЧНАЯ ADVOCACY GROUP] * [http://pawet.net/library/history/bel_history/_rwar/1992u/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8D%D1%86_%D0%A6._%D0%A3%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96.html Мазырэц Ц. Узнагароды Беларусі] * [http://www.slounik.org/155052.html Пра ўзнагароды] {{Узнагароды БНР}} {{ВС}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе]] [[Катэгорыя:1949 год у ЗША]] [[Катэгорыя:Узнагароды Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]] 0anrn1xs0hgaobh348bssif0fypfcut Нікан Мікуліч 0 650161 5164242 4793695 2026-07-10T16:10:54Z 5164242 wikitext text/x-wiki {{асоба |выява=Нікан_Мікуліч.jpg |бацька=Канстанцін Іванавіч Мікуліч |маці=Таццяна Мікуліч }} {{цёзкі2|Мікуліч}} '''Нікан Канстанцінавіч Мікуліч''' (8 студзеня 1922 года, в. [[Круплі]], цяпер [[Іўеўскі раён|Іеўскі раён]], [[Гродзенская вобласць]] — 7 лютага 2013 года, [[Мінск]]) — беларускі [[ваенны дзеяч]], жаўнер [[Паветрана-дэсантны спецыяльны батальён «Дальвіц»|паветрана-дэсантнага адмысловага батальёна «Дальвіц»]]. == Біяграфічны нарыс == Нарадзіўся ў в. [[Круплі]], цяпер [[Іўеўскі раён|Іеўскі раён]], [[Гродзенская вобласць]]. Вучыўся ў [[Бакшты (Іўеўскі раён)|Бакштах]], спачатку ў польскай школе, а пасля — ў савецкай (у 1939—1941 гадах). Беларускай адукацыі не меў. Падчас [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|нямецкай акупацыі]] жыў з сям’ёй у [[Круплі|Круплях]]. Ягоных братоў, якія служылі ў [[Беларуская дапаможная паліцыя|беларускай дапаможнай паліцыі]], расстралялі савецкія партызаны. Вясной [[1944]] года брат Нікана Уладзімір Мікуліч, які служыў у [[Ліда|Лідзе]] ў [[13-ы Беларускі паліцыйны батальён СД|13-ы Беларускім паліцыйным батальёне]], дапамог сям'і пераехаць у [[Вільнюс|Вільню]] — баяліся карных акцыяў [[Савецкі партызанскі рух у Беларусі (1941—1944)|савецкіх партызанаў]]. === Дальвіц === Улетку 1944 года Нікан Мікуліч трапіў у [[Паветрана-дэсантны спецыяльны батальён «Дальвіц»|беларускі спецыяльны батальён «Дальвіц»]] пры [[Абвер]]ы ва [[Усходняя Прусія|Усходняй Прусіі]]. Мікуліч патрапіў у групу [[Усевалад Родзька|Родзькі]], якая выехала з [[Вільнюс|Вільні]] ў [[Вілкавішкіс|Вількавішкі]], а адтуль — у [[Дальвіц]]. Нікан Мікуліч быў у спецбатальёне камандасаў ад самага пачатку яго існавання і да канца вайны. === У Польшчы === У маі 1945 года, пасля роспуску батальёна, Мікуліч спрабаваў перайсці ў амерыканскую акупацыйную зону, але выпадкова сустрэў украінскага вайскоўца, які яго папярэдзіў, што амерыканцы выдаюць усіх савецкаму боку. Тады ён на ровары паехаў у [[Польшча|Польшчу]]. Жыў у горадзе Любаж (каля дарогі [[Познань|Пазнань]] — [[Быдгашч]]). У [[1946]] годзе вучыўся ў Народным універсітэце, дзн атрымаў пасведчанне аб заканчэнні 7 класаў. Адвучыўся адзін год у кааператыўнай гімназіі ў [[Інаўроцлаў|Інаўроцлаве]], пасля чаго там жа працаваў рахункаводам. Прозвішча не мяняў, хаця яго шукалі савецкія спецслужбы. Іншы службовец батальёну Дальвіц, [[Юры Сянькоўскі|Юрый Сянькоўскі]], які ўцякаў з Польшчы на [[Захад]], пакінуў яму некалькі адрасоў беларусаў, каб той скарыстаўся іх дапамогай у разе патрэбы, бо тыя «добра ўладкаваліся». Нікан Мікуліч напісаў лісты да дваіх чалавек. Адзін працаваў «сакратаром раёна», а другі — адміністратарам маёнтка. Як пазней адзначаў Мікуліч, менавіта па лісце яго і знайшлі савецкія службы. === Арышт === У ліпені [[1948]] года Нікана Мікуліча затрымала група аператыўнікаў, якая складалася з [[Палякі|палякаў]] і [[Рускія|рускіх]]. Ён быў асуджаны на 25 гадоў зняволення і 5 гадоў «паражэння ў правах». Спачатку Мікуліча трымалі ў [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчы]], у [[Лягніца|Лігніцы]], дзе ў савецкіх спецслужбаў быў аператыўны пункт. У лютым [[1949]] года яго прывезлі на месяц у [[Брэст]], пасля былі [[Арол (горад)|Арол]], [[Масква]], [[Волагда]] і [[Варкута]], дзе адразу адправілі ў шахту, на якой ён потым працаваў 7 гадоў. === Далейшы лёс === Вызваліўся ў [[1956]] годзе, але застаўся працаваць на шахце, У тым жа годзе наведаў родныя [[Круплі]]. Ажаніўся. У [[1972]] годзе выйшаў на пенсію. Разам з жонкай пераехаў ва [[УССР|Украіну]], дзе яны пражылі 18 гадоў у [[Днепрапятроўская вобласць|Днепрапятроўскай вобласці]]. У пачатку 1990-х гадоў Нікан Мікуліч вярнуўся ў [[Беларусь]], у свае родныя мясціны. Пасля смерці жонкі Нікан Мікуліч жыў у дачкі ў [[Мінск|Мінску]]. Быў у добрым настроі, чытаў, спяваў беларускія песні. На ягоным стале ляжала «[[Новая зямля (паэма)|Новая зямля]]» [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] і гістарычны часопіс «[[Беларускі Рэзыстанс (часопіс)|Беларускі Рэзыстанс]]», якому ён даў інтэрв’ю [[27 студзеня]] [[2013]] года. Памёр [[7 лютага]] [[2013]] года. == Сям’я == Бацька — Канстанцін Іванавіч Мікуліч — у [[Першая сусветная вайна|Першую сусветную вайну]] ваяваў у складзе [[Руская імператарская армія|рускай арміі]], быў вайсковым фельчарам, а ў міжваенны час працаваў на сваёй гаспадарцы. Падчас вайны атруціўся газам, таму быў слабы на лёгкія і пражыў усяго 63 гады. Памёр у красавіку 1944 года, пахаваны ў [[Іўе|Іўі]]. Маці — Таццяна Мікуліч (да шлюбу Вееўнік) з [[Капашчава]], пражыла амаль 100 гадоў. Сям’я была вялікая — восем дзяцей. Нікан Мікуліч характарызаваў свайго брата Уладзіміра Мікуліча як «заўзятага [[Беларусы|беларуса]]». Падчас вайны ён, падафіцэр польскага войска, удзельнічаў у беларускім вайсковым руху, служыў у [[13-ы Беларускі паліцыйны батальён СД|13-м беларускім батальёне]], а ў паваенны час жыў пад іншым прозвішчам у [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчы]]. Савецкія спецслужбы яго так і не знайшлі. Найбольш на братоў Мікулічаў паўплываў іх дзядзька, брат маці, [[Цімафей Вееўнік]], які падчас акупацыі быў бурмістрам [[Любча|Любчы]]. Ён загінуў пасля вайны ў савецкай турме. == Спасылкі == * [https://kamunikat.org/?pubid=27669 Беларускі рэзыстанс 1 (14), 2013 (стар. 188—190)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200630022036/https://kamunikat.org/?pubid=27669 |date=30 чэрвеня 2020 }} * [https://kamunikat.org/?pubid=27669 Беларускі рэзыстанс 1 (15), 2014 (стар. 76—88)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200630022036/https://kamunikat.org/?pubid=27669 |date=30 чэрвеня 2020 }} * [http://old.czasopis.pl/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D1%81%D0%B5%D1%8F-%D0%9D%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D1%96%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%96%D1%87%D0%B0-%D0%A1%D1%8F%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9-%D0%81%D1%80%D1%88/ Адысея Нікана Мікуліча] [[Катэгорыя:Члены Паветрана-дэсантнага спецыяльнага батальёна «Дальвіц»]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 8 студзеня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 7 лютага]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 2013 годзе]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]] skll9xzw753uj6ofiivlmpfjpp0w59m Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!» 0 652817 5164285 4793795 2026-07-10T19:30:16Z 5164285 wikitext text/x-wiki {{Картка ўзнагароды|Назва=Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!»|Выява=|Тып=[[Ордэн, узнагарода|ордэн]]|Дата заснавання=10 кастрычніка 1976 года|Першае ўзнагароджанне=|Статус=не ўручаецца|Краіна={{Сцяг|Беларусь|БНР}} [[Беларуская Народная Рэспубліка]]|Каляровая схема=[[бел-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белая]]|Каму ўручаецца=[[беларусы|беларусам]]-прыхільнікам [[Беларуская цэнтральная рада|БЦР]]|Кім уручаецца=|Падставы ўзнагароджання=Самаахвярная нацыянальна-грамадская праца|Малодшая ўзнагарода=}} '''Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!»''' — узнагарода зацверджаная Прэзідэнтам [[Беларуская цэнтральная рада|БЦР]] [[Радаслаў Астроўскі|Радаславам Астроўскім]]. == Гісторыя == 10 кастрычніка (паводле Мазырэца 10-14 кастрычніка) 1976 года [[Радаслаў Астроўскі]] (за тыдзень да сваёй смерці) зацвердзіў тры ўзнагароды [[Беларуская краёвая абарона|БКА]]. Першай з іх, паводле парадку пераліку, быў Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!». Усе тыя ўзнагароды выкарыстоўваліся для ганаравання беларусаў з шэрагу прыхільнікаў [[Беларуская цэнтральная рада|Беларускай Цэнтральнай Рады]] на эміграцыі. Разам з тымі медалямі выдаваліся дыпломы. Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!» прызначаўся для ганаравання за самаахвярную нацыянальна-грамадскую працу Паасобнік Ордэна «Пагоні — Жыве Беларусь!» захоўваецца ў [[Беларускі інстытут навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку|Беларускім інстытуце навукі і мастацтва]]. == Апісанне == Ордэн мае [[Бела-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белую стужку]], выяву [[Пагоня|Пагоні]] ў цэнтры і словы «''[[Жыве Беларусь!]]''» па коле зверху, а ўнізе дзве скрыжаваныя лаўровыя галінкі. На адваротным боку надпіс: «''БЦР 27.6.1944''» (у гэты дзень адбыўся [[Другі Усебеларускі кангрэс|Другі ўсебеларускі з’езд]]). Ордэн вырабляўся з [[серабро|серабра]]. == Спасылкі == * [http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html Значкі, жэтоны, мэдалі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220627221653/http://kamunikat.org/bek/medali_i_znaczki_artikul.html |date=27 чэрвеня 2022 }} * [http://pawet.net/library/history/bel_history/_rwar/1992u/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8D%D1%86_%D0%A6._%D0%A3%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96.html Мазырэц Ц. Узнагароды Беларусі] {{Узнагароды БНР}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе]] [[Катэгорыя:1976 год у ЗША]] [[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]] [[Катэгорыя:Узнагароды Беларускай цэнтральнай рады]] hwpgi33j86kxdy2rz5cdav5ddybqg47 Аляксандр Валер’евіч Тарайкоўскі 0 653261 5164238 5085894 2026-07-10T15:52:53Z 5164238 wikitext text/x-wiki {{асоба |выява = Аляксандр Тарайкоўскі.jpg }} '''Аляксандр Валер’евіч Тарайкоўскі''' ([[26 сакавіка]] [[1986]] — {{ДС|10|8|2020}}, {{МС|Мінск||Мінск}}) — беларускі прадпрымальнік, загінулы ўдзельнік [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў]] пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў 2020 года]]. Ён быў застрэлены ва ўпор супрацоўнікамі спецпадраздзялення 10 жніўня 2020 года ў Мінску, у той час урадавыя СМІ спрабавалі прадставіць інцыдэнт як тое, што адбылося з-за ягонай неасцярожнасці<ref name="Заключэнне">{{Cite web|date=2021-05-06|title=Заключэнне экспертаў і аналітыкаў ПЦ "Вясна" па крымінальнай справе Аляксандра Кардзюкова і Генадзя Шутава|url=http://spring96.org/be/news/103275|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508073243/http://spring96.org/be/news/103275|archive-date=2021-05-08|access-date=2021-05-08|work=[[Праваабарончы цэнтр «Вясна»]]|language=be|quote=За два дні да здарэння ў г. Мінску супрацоўнікам спецпадраздзялення быў застрэлены ва ўпор Аляксандр Тарайкоўскі; яго гібель афіцыйныя СМІ спрабавалі прадставіць як тое, што адбылося па яго ўласнай неасцярожнасці.}}</ref>. == Біяграфічныя звесткі == Аляксандр Тарайкоўскі быў прадпрымальнікам, рабіў аўтамабільныя шторкі, меў свой сайт hober.by<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/russian/news-53779364 |title=«Он делал всё ради семьи и пошёл на митинг из-за этого» |author=Сергей Козловский |work=[[BBC World Service]] |subtitle=Что говорят близкие протестующего, который погиб в Минске |date=2020-08-14 |access-date=2020-09-08 |lang=ru}}</ref>. Быў прысуджаны да 7 гадоў зняволення за прычыненне цяжкіх цялесных пашкоджанняў, якія выклікалі смерць. Па словах жонкі, ён заступіўся за маці, якую збіў сужыцель. Адбыў увесь тэрмін зняволення<ref>{{cite web|author=Александра Дынько|url=https://www.svaboda.org/a/30781421.html|title=«Ён мусіў жыць». Аляксандра Тарайкоўскага, які загінуў на Пушкінскай падчас разгону, сям’я шукала двое сутак|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|date=13 жніўня 2020|lang=be-tarask}}</ref>. == Гібель == Аляксандр Тарайкоўскі загінуў 10 жніўня 2020 года каля 23:00 побач станцыі метро «[[Пушкінская (станцыя метро, Мінск)|Пушкінская]]» ў Мінску. [[Мікалай Мікалаевіч Карпянкоў|Мікалай Карпянкоў]], начальнік [[Галоўнае ўпраўленне па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй|ГУБАЗіК]], у апублікаваным у студзені 2021 года восеньскім аўдыёзапісы пацвердзіць, што Тарайкоўскі быў забіты стрэламі яго падначаленых<ref>{{Cite web|date=2021-01-15|title=«Сказано сделать лагерь для отселения особо острокопытных». BYPOL опубликовал запись голоса, похожего на Карпенкова|url=https://news.tut.by/economics/714887.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115104224/https://news.tut.by/economics/714887.html|archive-date=2021-01-15|access-date=2021-01-15|work=[[TUT.BY]]|url-status=dead|lang=ru}}</ref> (2 лютага 2021 года [[TUT.BY]] атрымаў вынікі фанаскапічнай экспертызы запісу, апублікаванага [[BYPOL]], у якім гаворка ідзе ў тым ліку і пра забойства Аляксандра Тарайкоўскага; экспертыза пацвердзіла, што голас на запісе належыць Мікалаю Карпянкову, і не выявіла прыкметаў мантажу<ref name="tut-6991">{{cite web|url=https://news.tut.by/society/717286.html|title=Кто говорил про «лагерь для острокопытных» на слитой аудиозаписи? Мы получили результаты экспертизы|work=[[TUT.BY]]|date=2021-02-02|access-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202163122/https://news.tut.by/society/717286.html|archive-date=2021-02-02|url-status=dead|lang=ru}}</ref>). Напярэдадні, 9 жніўня, сілы спэцыяльнага рэагавання — [[АМАП (Беларусь)|АМАП]], «[[Алмаз (спецпадраздзяленне)|Алмаз]]» і іншыя — стралялі ў людзей траўматычнымі кулямі, у горадзе былі выбухі святлашумавых гранат. Але, нягледзячы на гэта, людзі выйшлі і 10 жніўня. Увечары 10 жніўня калона маніфестантаў рухалася з боку метро «Пушкінская». У раёне моста на Кальварыйскай яны даведаліся, што па другі бок чакае «Алмаз», таму развярнуліся і зноўку пайшлі на Пушкінскую. Там сабралася прыблізна тры тысячы чалавек. Людзі стаялі на скрыжаванні [[Праспект Пушкіна (Мінск)|праспекта Пушкіна]] і [[Вуліца Прытыцкага (Мінск)|вуліцы Прытыцкага]], усярэдзіне кола, са сцягамі, скандавалі. Кіроўцы аўтобусаў і легкавых аўтамабіляў зрабілі затор, каб сілавікі не змаглі праехаць. Аднак «Алмаз» і, як потым пісалі СМІ, спецпрызначэнцы [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] прыйшлі па ходніку, з боку [[Кальварыйская вуліца|вуліцы Кальварыйскай]]. Людзі сталі разбягацца, пачалася паніка, кіроўцы пачалі з’яжджаць. На плошчы засталося каля 20 маніфестантаў, сілавікі пачалі выкарыстоўваць святлошумавыя гранаты. Каля поўначы МУС апублікавала афіцыйную заяву: «У ходзе масавых беспарадкаў у Мінску на вул. Прытыцкага, натоўп будаваў барыкады для блакавання руху. У ходзе супрацьстаяння са спецназам, які прыбыў для дэблакавання плошчы, адзін з пратэстоўцаў спрабаваў кінуць неўстаноўленую выбуховую прыладу ў бок праваахоўнікаў. Яна выбухнула ў руцэ, мужчына атрымаў траўмы, несумяшчальныя з жыццём»<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=258814|title=Месяц таму забілі Аляксандра Тарайкоўскага. Крымінальную справу ўсё яшчэ не завялі|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2020-09-10}}</ref>. Апублікавана відэа меркаванага забойства маніфестанта<ref>[https://lenta.ru/news/2020/08/15/kill_video/ Момент предполагаемого убийства белоруса силовиками показали на видео]</ref>. На кадрах бачна, што Аляксандр Тарайкоўскі быў у шортах, у майцы, з пустымі рукамі. Такім чынам, версія МУС, быццам ён падарваўся на самаробнай выбуховай прыладзе, абвяргаецца. Аляксандр, які рухаўся ў бок сілавікоў, падняў рукі ўгору, і ў гэты момант паўз яго праляцела святлошумавая граната, але не зачапіла яго. А калі ён прайшоў яшчэ два метры ўперад, у яго стрэлілі, пасля чаго ён пачаў хіліцца і падаць, таксама ў яго быў яшчэ адзін стрэл, з іншага боку<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/30862276.html|title=«Стралялі на паражэньне». Сьведка гібелі Тарайкоўскага зьехаў ва Ўкраіну і расказаў, як гэта было|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|author=Алена Літвінава|date=28 верасня 2020|lang=be-tarask}}</ref>. Праз некалькі дзён па забойстве Тарайкоўскага выйшла расследаванне «{{нп3|The Insider|The Insider|ru|The Insider}}», у якім аўтары паводле відэаздымкаў зрабілі выснову, што забойства здзейсніў адзін з байцоў спецыяльных падраздзяленняў «[[Алмаз (спецпадраздзяленне)|Алмаз]]» альбо «[[Альфа (спецпадраздзяленне КДБ)|Альфа]]»<ref>{{cite web|url=https://theins.ru/news/cit-k-ubiistvu-protestuuschego-v-minske-mogut-byt-prichastny-boitsy-alfa-ili-almaz|title=CIT: К убийству протестующего в Минске могут быть причастны бойцы «Альфа» или «Алмаз»|author=Виктория Пономарева|date=14-8-2020|work={{нп3|The Insider|The Insider|ru|The Insider}}|language=ru|access-date=28-1-2021}}</ref>. Як заўважыў былы намеснік камандзіра баявой групы антытэрарыстычнага падраздзялення [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]] «[[Алмаз (спецпадраздзяленне)|Алмаз]]» Ігар Макар, страляў у Аляксандра Тарайкоўскага супрацоўнік «Алмазу» з помпавага ружжа, якое прымяняецца толькі ад 50 метраў, пры тым што да ахвяры было значна бліжэй<ref>{{cite web|url=https://www.svaboda.org/a/30941892.html|title=«Спачатку ім плацілі штодня, але ўжо няма грошай». Былы намесьнік камандзіра баявой групы «Алмаза» аб працы сілавікоў|work=[[Беларуская служба Радыё «Свабода»]]|author=[[Ганна Соўсь]]|date=11 лістапада 2020|lang=be-tarask}}</ref>. На працягу месяца з дня гібелі Аляксандра Тарайкоўскага крымінальную справу так і не завялі. 21 снежня 2020 года прадстаўнік грамадскай ініцыятывы «{{нп3|Беларускі народны трыбунал|Беларускі народны трыбунал|be-x-old|Беларускі народны трыбунал}}» Ігар Макар апублікаваў матэрыялы папярэдняга расследавання. У іх сцвярджаецца, што Аляксандр Тарайкоўскі быў забіты супрацоўнікам СПБТ «Алмаз» Каровіным Мікітам Юр’евічам 1993 г.н. пры саўдзеле іншых не ўстаноўленых супрацоўнікаў СПБТ «Алмаз», а выстрал у вобласць сэрца зроблены самазарадным ружжом Сайга-12К<ref>{{cite web|url=https://narodny-tribunal.info/investigation|title=Беларуский Народный Трибунал. Дело Тарайковского. Отчет по результам предварительного расследования|work={{нп3|Беларускі народны трыбунал|Беларускі народны трыбунал|be-x-old|Беларускі народны трыбунал}}|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221151901/https://narodny-tribunal.info/investigation|archive-date=21 снежня 2020|access-date=28-1-2021|url-status=dead}}</ref>. У снежні 2024 года [[Кіберпартызаны]] заявілі, што ў якасці афіцыйнай прычыны смерці Аляксандра Тарайкоўскага ў дакументах пазначаная адкрытая рана пярэдняй сценкі грудной клеткі<ref>{{Cite web|url=https://nashaniva.com/357828|title=Стала вядома афіцыйная прычына смерці Макея, Ашурка і Тарайкоўскага|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-12-20}}</ref>. == Пахаванне == [[File:Митинг памяти Александра Тарайковского, метро Пушкинская, Минск, 15 августа 2020 132.jpg|thumb|Мітынг памяці Аляксандра Тарайкоўскага, метро «Пушкінская», Мінск, 15 жніўня 2020]] Удзень 15 жніўня 2020 года ў Мінску побач станцыі метро «Пушкінская» сабраліся тысячы беларусаў, каб развітацца з загінулым 10 жніўня 2020 года 34-гадовым дэманстрантам Аляксандрам Тарайкоўскім. Людзі скандавалі «Трыбунал», іх падтрымлівалі аўтамабілісты гукам клаксонаў<ref>[https://ria.ru/20200815/1575829671.html Минчане пришли проститься с погибшим во время протестов]</ref>. Ушанаваць памяць загінулага «народнага героя Беларусі»<ref>[https://charter97.org/ru/news/2020/8/15/389602/ Как в Минске прощаются с народным Героем Беларуси]</ref> прыйшлі вядомы спявак [[Макс Корж]] і [[Марыя Аляксандраўна Калеснікава|Марыя Калеснікава]], прадстаўніца штаба былога прэтэндэнта на прэзідэнцкую пасаду [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка|Віктара Бабарыкі]]<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=257129|title=Тысячы беларусаў развітваюцца з Аляксандрам Тарайкоўскім — дэманстрантам, застрэленым падчас пратэстаў супраць дыктатуры ФОТЫ|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2020-08-15}}</ref>. Каля рытуальнай залы, куды прасілі прыходзіць толькі сваякоў і знаёмых, з Тарайкоўскім развітваліся сотні людзей з кветкамі і сцягамі. Калі з залы вынеслі труну, людзі сталі на калені. Аляксандра праводзілі з словамі «Слава герою» і «[[Жыве Беларусь!]]», а затым выканалі гімн «[[Магутны Божа]]»<ref>[https://www.kp.by/daily/217169.5/4270738/ «Он всегда был за правду». В Минске прощаются с Александром Тарайковским, который погиб на акции протеста]</ref>. У гэты ж дзень Аляксандра Тарайкоўскага пахавалі на [[Заходнія могілкі (Мінск)|Заходніх могілках]] Мінска<ref>{{cite web|title=Александр Валерьевич Тарайковский|url=https://billiongraves.com/grave/wd/174343408|website=billiongraves.com|url-status=live}}</ref>. == Ушанаванне памяці == На месцы гібелі Аляксандра Тарайкоўскага ўзнік народны мемарыял, які адразу ж улады паспрабавалі знішчыць, але людзі яго аднаўлялі. Раніцай 11 жніўня 2020 года каля месца гібелі Аляксандра Тарайкоўскага, узнік стыхійны мемарыял. Уначы з 11 на 12 і з 12 на 13 жніўня мемарыял знішчалі камунальныя службы. 13 жніўня паслы краін [[Еўрапейскі Саюз|ЕС]], кіраўнік прадстаўніцтва Еўрасаюза, прадстаўнікі пасольства [[ЗША]] і іншых краін усклалі кветкі да стыхійнага мемарыяла на Пушкінскай паблізу месца, дзе загінуў Аляксандр<ref>{{cite web|url=https://news.tut.by/economics/696528.html|title=Послы стран ЕС возложили цветы на Пушкинской, к месту, где погиб участник протестов|work=[[TUT.BY]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001020045/https://news.tut.by/economics/696528.html|archivedate=1 кастрычніка 2020|url-status=dead|lang=ru}}</ref>. Улады змагаліся з мемарыялам, прыбіралі кветкі, вялікі надпіс «Не забудзем» то засыпалі пяском, то зафарбоўвалі, але і кветкі, і надпіс з’яўляліся зноў. 24 лістапада 2022 года Тарайкоўскі быў пасмяротна ўзнагароджаны [[Ордэн Пагоні|ордэнам Пагоні]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]<ref>{{cite web|url=https://www.radabnr.org/orden-pahoni-medal/|title=Рада БНР абвяшчае пра абнаўленьне Статуту Ордэна Пагоні і заснаваньне Мэдаля Ордэну Пагоні|work=[[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]]|date=2022-11-24|lang=be-tarask}}</ref>. == Рэакцыя == 17 верасня 2020 года [[Еўрапейскі парламент]] у сваёй рэзалюцыі, ухваленай абсалютнай большасцю дэпутатаў, заклікаў да правядзення «незалежнага і эфектыўнага расследавання» звязанай з пратэстамі смерці Аляксандра Тарайкоўскага<ref>{{Cite web|date=2020-09-17|title=Европарламент принял резолюцию по Беларуси и вмешательству России|url=https://www.rfi.fr/ru/европа/20200917-европарламент-принял-резолюцию-по-беларуси-и-вмешательству-россии|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028092517/https://www.rfi.fr/ru/%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0/20200917-%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BB-%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8E-%D0%BF%D0%BE-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8-%D0%B8-%D0%B2%D0%BC%D0%B5%D1%88%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8|archive-date=28 кастрычніка 2020|access-date=2021-02-17|work=[[Міжнароднае французскае радыё]]|language=ru|url-status=live}}</ref>. 19 лістапада 2020 года амбасадар ЗША ў [[Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе|Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе]] {{нп3|Джым Гілмар|Джым Гілмар|uk|Джим Гілмор}} выступіў з заявай адносна трохмесячнага прыпынення расследавання смерці Аляксандра Тарайкоўскага, назваўшы яго яшчэ адной прыкметай «беспакаранасці, з якой беларускія сілы бяспекі працягваюць жорсткае падаўленне мірных дэманстрантаў»<ref>{{Cite web|date=2020-11-19|title=On Human Rights Violations in Belarus|url=https://osce.usmission.gov/on-human-rights-violations-in-belarus/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126155847/https://osce.usmission.gov/on-human-rights-violations-in-belarus/|archive-date=2020-11-26|access-date=2020-11-26|publisher={{нп3|Пасольства ЗША ў Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе|Пасольства ЗША ў Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе|en|United States Mission to the Organization for Security and Cooperation in Europe}}|language=en}}</ref>. 26 лістапада 2020 года [[Еўрапейскі парламент]] у сваёй рэзалюцыі, ухваленай абсалютнай большасцю дэпутатаў, заклікаў да «хуткага, дбайнага, бесстаронняга і незалежнага расследавання» [[Спіс загінулых падчас акцый пратэсту ў Беларусі (2020)|забойстваў падчас пратэстаў у Беларусі]], у тым ліку Аляксандра Тарайкоўскага<ref>{{Cite web|date=2020-11-26|title=Санкции, международное расследование преступлений. Европарламент принял новую резолюцию по Беларуси|url=https://news.tut.by/economics/709314.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126171850/https://news.tut.by/economics/709314.html|archive-date=2020-11-26|access-date=2020-11-26|work=[[TUT.BY]]|url-status=dead|language=ru}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Аляксандр Аляксандравіч Віхор|Аляксандр Віхор]] * [[Генадзь Валер’евіч Шутаў|Генадзь Шутаў]] * [[Раман Ігаравіч Бандарэнка|Раман Бандарэнка]] * [[Спіс загінулых падчас акцый пратэсту ў Беларусі (2020)]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://ria.ru/20200815/1575830483.html Появилось фото предполагаемого момента гибели протестующего в Минске] {{Бібліяінфармацыя}} {{Зніклыя беларусы}} {{Палітычны крызіс у Беларусі}} {{DEFAULTSORT:Тарайкоўскі Аляксандр Валер’евіч}} [[Катэгорыя:Ахвяры забойстваў]] [[Катэгорыя:Загінулыя на акцыях пратэсту ў Беларусі ў 2020 годзе]] [[Катэгорыя:Нераскрытыя забойствы ў Беларусі]] 115iif6zhzwedi3kkezepwd14kiyun0 Палкавы камісар 0 653555 5164420 4746957 2026-07-11T07:25:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164420 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" id="4" style="width:240px; border:1px solid #88a; background:#fff; padding:5px; font-size:95%; margin:0px 12px 12px 0px;" ! colspan="2" id="7" style="background:#8A9000; color:yellow; font-size:14px; text-align:center;" |Палкавы камісар |- id="9" | id="10" style="text-align:center; vertical-align:middle; background:#fff;" |[[Файл:RA A PolkKom-1940-42.jpg|170x170пкс]] | id="11" style="text-align:center; vertical-align:middle; background:#fff;" |[[Файл:Colonel komissar NAVY RKKF 1935-1942.jpg|193x193пкс]] |} '''Палкавы́ каміса́р''' — у {{Nobr|[[Узброеныя Сілы СССР|УС Саюза ССР]]}} спецыяльнае [[воінскае званне]] для старшага [[Ваенна-палітычны склад|ваенна-палітычнага складу]] [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і [[Ваенна-марскі флот СССР|Флоту]] ў 1935—1942 гадах. Папярэдняе званне {{Nobr|да {{date|30|07|1940|1}}}} — [[батальённы камісар]], пасля — [[старшы батальённы камісар]] у [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|РСЧА]], і батальённы камісар — у [[Ваенна-марскі флот СССР|ВМФ СССР]]. Наступнае па рангу — [[брыгадны камісар]]. == Гісторыя == Спецыяльнае званне ўведзена пастановамі [[Цэнтральны выканаўчы камітэт СССР|ЦВК СССР]] і [[Савет Народных Камісараў СССР|СНК СССР]] ад [[22 верасня]] [[1935]] года адначасова з іншымі персанальнымі воінскімі званнямі. У РСЧА адпавядала воінскаму званню [[палкоўнік]]а<ref>[http://army.armor.kiev.ua/titul/rus_8.shtml Юрий Веремеев. Анатомия армии]</ref>. [[Файл:Fomin_Efim.jpg|міні|Палкавы камісар [[Яўхім Майсеевіч Фамін|Я. М. Фамін]], герой [[Абарона Брэсцкай крэпасці (1941)|абароны Брэсцкай крэпасці]] (1941)]] Нароўні з камандзірам, палкавы камісар з’яўляўся прамым начальнікам усяго асабовага складу [[Вайсковая часць|часці]] і нёс поўную адказнасць за палітыка-маральны стан [[Полк|палка]], за выкананне воінскага абавязку і правядзенне вайсковай дысцыпліны ўсім асабістым складам часці, за баявую і мабілізацыйную гатоўнасць, за стан узбраення і вайсковай гаспадаркі палка. Рашэннем [[Дзяржаўны камітэт абароны (СССР)|ДКА СССР]] ад [[9 кастрычніка]] [[1942]] года [[Ваенны камісар|інстытут ваенных камісараў]] быў ліквідаваны, і ўсе [[Камісар (у вайсковым падраздзяленні)|камісары]] атрымалі армейскія і флоцкія званні на прыступку або некалькі ніжэй. {| class="wikipedia sortable" border="1" | align="center" style="background:#cfcfcf" width="30%" |[[Файл:Naval_Ensign_of_the_Soviet_Union_1935.svg|border|35x35пкс|{{s|ВМФ СССР}}]]<br />малодшае званне:<br />[[Батальённы камісар]] | rowspan="2" align="center" style="background:#bfbfbf" width="35%" |[[Файл:Red Army Badge.svg|35x35пкс]]<br /><br />'''''Палкавы камісар''''' | rowspan="2" align="center" style="background:#afafaf" width="30%" |старэйшае званне:<br /><br />[[Брыгадны камісар]] |- | align="center" style="background:#cfcfcf" width="30%" |[[Файл:Red Army flag (Fictitious).svg|border|35x35пкс|Чырвоная Армія]]<br />малодшае званне {{Nobr|пасля {{date|30|07|1940|2}}:}}<br />[[Старшы батальённы камісар]] |} ; Эквівалентныя чыны {| class="wikitable" ![[Род войск]]аў !Адпаведнае [[Воінскае званне|званне]] / [[Воінская пасада|пасада]] |- ! colspan="2" |У [[Камандны склад|камандным складзе]] |- |[[Войскі (фарміраванне)|Агульнавайсковае]] званне |[[Палкоўнік]] |- |[[Народны камісарыят унутраных спраў СССР]] |[[Капітан дзяржаўнай бяспекі]]<ref name="veremeev">Веремеев Ю. Г. ''Анатомия армии''. [http://army.armor.kiev.ua/titul/rus_7.shtml Таблицы воинских званий Русской Армии. Рабоче-Крестьянская Красная Армия 1935—1940 гг.]</ref>,<br />уведзенае пастановай ЦВК і СНК СССР ад 7 кастрычніка 1935 года і па 6 ліпеня 1945 года<br />(ваеннаслужачыя пагранічных і ўнутраных войскаў НКУС мелі воінскія званні, прынятыя ў РСЧА) |- |[[Ваенна-марскі флот СССР|Ваенна-Марскі Флот СССР]] |[[Капітан 2-га рангу]] |- ! colspan="2" |У начальніцкім складзе |- |у [[Армія|сухапутных]] і [[Ваенна-паветраныя сілы|ваенна-паветраных сілах]] |[[Ваенінжынер 1-га рангу]] |- |у [[Ваенна-марскія сілы|ваенна-марскіх сілах]] |[[Ваенінжынер 1-га рангу]] |- |у ваенна-гаспадарчым складзе ўсіх родаў войскаў |[[Інтэндант 1-га рангу]] |- |у ваенна-юрыдычным складзе ўсіх родаў войскаў |[[Ваенны юрыст 1-га рангу]] |- |у ваенна-медыцынскім складзе ўсіх родаў войскаў |[[Ваенурач 1-га рангу]] |- |у ваенна-ветэрынарным складзе ўсіх родаў войскаў |[[Ваенветурач 1-га рангу]] |} == Знакі адрознення == Для звання ''палкавы камісар'' быў усталяваны знак адрознення ў выглядзе 4-х прамавугольных «шпал» ў [[пятліца]]х ({{Nobr|да {{date|30|07|1940|2}}}} — тры прамавугольныя «шпалы»), як і ў палкоўніка, без [[Эмблема роду войскаў|эмблемы роду войскаў]] {{Nobr|да {{date|30|07|1940|2}}}} і з эмблемай роду войскаў пасля; агульная для палітработнікаў усіх званняў [[чырвоная зорка]] з [[Серп і молат|сярпом і молатам]], нашытая на абодвух рукавах вышэй за абшлаг (1 жніўня 1941 года нашэнне такіх нашывак было адменена). На флоце — у выглядзе 4-х сярэдніх залатых галуноў (як у [[Капітан 2-га рангу|капітана 2-га рангу]]) з чырвонымі прасветамі і чырвонай зоркай з залатой акантоўкай. == Гл. таксама == * [[Камісар (у вайсковым падраздзяленні)]] * [[Воінскія званні і знакі адрознення РСЧА 1935—1940]] * [[Воінскія званні і знакі адрознення РСЧА 1940—1943]] {{зноскі}} == Літаратура == * ''Полковой комиссар Клинов Г.'' [http://militera.lib.ru/h/hasan1/index.html Политотдел в боевой обстановке. Бои у Хасана. Партийно-политическая работа в боевой обстановке]. — {{М.}}: Воениздат, 1939. == Спасылкі == * [http://army.armor.kiev.ua/titul/rus_8.shtml Рабоче-Крестьянская Красная Армия 1940—1942 гг.] * [https://web.archive.org/web/20150924092842/http://www.rusnavy.ru/d03/191.htm Введение постановлением ЦИК и СНК СССР персональных воинских званий в армии и на флоте (1935 г. 22.9)] * [https://web.archive.org/web/20110808111742/http://army.armor.kiev.ua/forma/rkka_35-40-g.shtml Знаки различия званий военнослужащих РККА 1935—1940 гг. Часть 3. Высший командный и начальствующий состав.] * [https://web.archive.org/web/20110808102119/http://army.armor.kiev.ua/forma/rkka_40-42-g.shtml Знаки различия званий военнослужащих Красной Армии 1940—1942 гг. Часть 3. Высший командный и начальствующий состав.] * [https://web.archive.org/web/20140514144111/http://ussrfleet.1939-45.ru/znaki_1.php Нарукавные знаки различия военнослужащих ВМФ (июнь 1941 — февраль 1943)] [[Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР]] nc7c1a7w9ravb7ljell137efrqabih6 Партал:Кінематограф/Новыя артыкулы 100 658977 5164237 5162532 2026-07-10T15:51:21Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5164237 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Інэсэ Лайзанэ|2026-07-10T06:46:48Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Дзіна Купле|2026-07-10T06:39:58Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Улдыс Жагата|2026-07-10T06:31:29Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Віктар Рыгоравіч Салагуб|2026-07-09T21:41:47Z|Цімур}} {{Новы артыкул|Зінаіда Міхайлаўна Гурбо|2026-07-07T12:46:36Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Яніс Стрэйчс|2026-07-07T12:34:16Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Іза Бінэ|2026-07-07T12:22:16Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Яніс Рэйніс|2026-07-07T12:07:54Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Тоні Рычардсан|2026-07-07T09:28:27Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Yes (гурт)|2026-07-06T22:20:59Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Гранд-атэль (фільм)|2026-07-06T05:10:01Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Тарас Тарналіцкі|2026-07-05T15:42:07Z|null}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> lnw6wp29npc3360hdld07hugckxl3k3 Падліпка 0 660055 5164376 5027342 2026-07-11T03:53:30Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164376 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Падліпка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Віцебская |раён = Шаркаўшчынскі |сельсавет2 = Лужкоўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = }} '''Падлі́пка'''<ref>{{maps.by|viewate/9297}}</ref> ({{lang-be-trans|Padlipka}}, {{lang-ru|Подлипка}}<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d911v0038153|title=Решение Шарковщинского районного Совета депутатов от 31 декабря 2010 года № 46 "О переименовании деревни Подлипки Лужковского сельсовета Шарковщинского района"|access-date=25 жніўня 2025|archive-date=7 кастрычніка 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251007000444/https://etalonline.by/document/?regnum=d911v0038153|url-status=dead}}</ref>) — [[вёска]] ў [[Шаркаўшчынскі раён|Шаркаўшчынскім раёне]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)|Лужкоўскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1921—1939 гадах вёска ў складзе [[Язна (гміна)|гміны Язна]], пазней у складзе гміны Лужкі [[Дзісенскі павет (1921—1940)|Дзісенскага павета]] [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскага ваяводства]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938">Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 19</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 97 жыхароў, 17 двароў<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 50.</ref>. * 1931 год — 106 жыхароў, 21 двор<ref name="Rzeczypospolitej Polskiej 1938"/>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{SgKP|VIII|428|Podlipki, wieś, powiat dzisieński, gmina Łużki}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркаўшчынскага раёна]] hyv3p66hnqkq5q0myrap1iz0xny5yzj Андрэй Фёдаравіч Казусёнак 0 664315 5164488 4761146 2026-07-11T11:09:05Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5164488 wikitext text/x-wiki {{Спартсмен}} {{цёзкі2|Казусёнак}} '''Андрэй Фёдаравіч Казусёнак''' (нар. {{ДН|15|1|1984}}, г. [[Бабруйск]]) — беларускі самбіст і дзюдаіст, выступае за зборныя Беларусі з сярэдзіны 2000-х гадоў. [[Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь]]. Па дзюдо бронзавы прызёр чэмпіянату свету, чэмпіён Еўропы, удзельнік [[Летнія Алімпійскія гульні 2008|летніх Алімпійскіх гульняў]] у [[Пекін]]е. Трохразовы чэмпіён свету па спартыўным самба, чатырохразовы чэмпіён Еўропы<ref>{{Cite web |title=САМБА |url=https://www.nlb.by/by/infarmatsyynyya-resursy/elektronnyya-infarmatsyynyya-resursy/resursy-natsyyanalnay-bibliyateki-belarusi/virtualnyya-praekty-vysta-ki-i-kalektsyi/virtualnyya-praekty-bibliyateki/virtual/e-rapeyskiya-gulni-2019-15-yarkikh-aktsenta/common/324696/ |accessdate=2 снежня 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200927171157/https://www.nlb.by/by/infarmatsyynyya-resursy/elektronnyya-infarmatsyynyya-resursy/resursy-natsyyanalnay-bibliyateki-belarusi/virtualnyya-praekty-vysta-ki-i-kalektsyi/virtualnyya-praekty-bibliyateki/virtual/e-rapeyskiya-gulni-2019-15-yarkikh-aktsenta/common/324696/ |archivedate=27 верасня 2020 |url-status=dead }}</ref>. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Казусёнак Андрэй Фёдаравіч}} [[Катэгорыя:Самбісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Дзюдаісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па дзюдо]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Еўрапейскіх гульняў 2015 года]] [[Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года]] [[Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па дзюдо]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па самба]] mlykysnbinpgq8ed85dpbkobnoirc15 Палёты смерці 0 664870 5164432 4494571 2026-07-11T08:25:19Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164432 wikitext text/x-wiki '''Палёты смерці''' ({{lang-es|Vuelos de la muerte}}; {{lang-en|Death flights}}) — форма [[Самасуд|пазасудовай]] расправы над праціўнікамі ваеннага рэжыму ў [[Аргенціна|Аргенціне]] ў перыяд «[[Брудная вайна|бруднай вайны]]» ў 1970-х гадах. Перад «палётам смерці» чалавека пры дапамозе [[Барбітураты|барбітуратаў]] прыводзілі ў стан непрытомнасці. Затым яго апускалі на борт [[самалёт]]а ці [[верталёт]]а і скідалі з вышыні ў ваду — у раку [[Ла-Плата (эстуарый)|Ла-Плата]] ці ў [[Атлантычны акіян]]. Некаторыя падрабязнасці гэтых распраў сталі вядомы ад былога афіцэра [[Ваенна-марскія сілы Аргенціны|ВМС Аргенціны]] [[Адольфа Сілінга]], у [[2005]] годзе прысуджанага ў [[Іспанія|Іспаніі]] да 64 гадоў турэмнага зняволення. Сілінга ўдзельнічаў у двух «палётах смерці», ахвярамі якіх сталі 30 чалавек. Паводле яго сведчання, у [[1977]]—[[1978]] гадах было праведзена 180—200 «палётаў смерці»<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4193341.stm Grim account of Argentine deaths] // [BBC News, 20.01.2005</ref>. Гэта атрымала адлюстраванне ў мастацкім фільме «[[Гараж «Алімпа»|Гараж „Алімпа“]]». Аналагічным чынам у [[Чылі]] былі забіты па меншай меры 120 (колькасць, агучаная прэзідэнтам [[Рыкарда Лагас|Рыкарда Лагасам]] у [[2001]] годзе) апанентаў дыктатуры [[Аўгуста Піначэт|Аўгуста Піначэта]], у чым прызнаваўся і пілот асабістага верталёта дыктатара. Падобная форма расправы яшчэ да гэтага практыкавалася французскімі войскамі ў перыяд [[Вайна за незалежнасць Алжыра|Алжырскай вайны]] (падчас «Бітвы за Алжыр» у [[1957]] годзе)<ref>[https://web.archive.org/web/20070930181518/http://www.ldh-toulon.net/spip.php?article1778 Des guerres d’Indochine et d’Algérie aux dictatures d’Amérique latine], interview with Marie-Monique Robin, author of Escadrons de la mort, école française (Paris: La Découvert Poche/Essais no 268, 2008</ref><ref>[https://www.humanite.fr/node/229751 Prise de tête Marcel Bigeard, un soldat propre?] // L’Humanité, 24.06.2000</ref>. Пасля практыка актыўна ўжывалася [[талібан|талібамі]] падчас грамадзянскай вайны ў [[Афганістан]]е, толькі ў гэтым выпадку ахвяра кідалі проста на зямлю і пры ўдалым збегу абставін чалавек мог застацца ў жывых. Існуюць таксама сцвярджэнні аб тым, што выпадкі скідання палонных салдат праціўніка з верталёта мелі месца ў войсках ЗША і іх саюзнікаў падчас [[Вайна ў В’етнаме|В’етнамскай вайны]]. Гэта атрымала адлюстраванне ў мастацкім фільме «[[Блакітны гром]]» і аўстралійскім тэлесерыяле «[[В’етнам, да запатрабавання]]». {{Зноскі}} == Літаратура == * Austin J. L. «We have never been civilized: Torture and the Materiality of World Political Binaries.» // European Journal of International Relations, 2015. doi:10.1177/1354066115616466 * Fremigacci J. La vérité sur la grande révolte de Madagascar // L'Histoire, n° 318, March 2007 * Verbitsky H. El vuelo. — Buenos Aires: Planeta / Espejo de la Argentina, 1995. ISBN 950-742-608-6 == Спасылкі == * [http://blogs.aljazeera.com/blog/americas/argentina-holds-death-flights-trial Argentina holds 'death flights' trial] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150925084426/http://blogs.aljazeera.com/blog/americas/argentina-holds-death-flights-trial |date=25 верасня 2015 }}. — video report by ''Al Jazeera America.'' November 29, 2012. [[Катэгорыя:Ваенныя злачынствы]] [[Катэгорыя:Ваенныя злачынствы падчас вайны ў В’етнаме]] [[Катэгорыя:Гісторыя Аргенціны]] [[Катэгорыя:Алжырская вайна]] [[Катэгорыя:Брудная вайна]] kl9n0yssncelh9fismctyc5aeweax96 Павет (Вялікае Княства Літоўскае) 0 670532 5164368 4771742 2026-07-11T01:11:08Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164368 wikitext text/x-wiki '''Павет Вялікага Княства Літоўскага''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная і судова-адміністрацыйная адзінка. == Этымалогія слова == Па адной версіі, этымалагічна тэрмін паходзіць ад ''větь'' («галіна», «галінка»), які даў {{lang-x-slav|* povětъ}} («акруга», «размечаная дзялянка зямлі»)<ref>Славянская энциклопедия. XVII век. Том 2 — {{М.}}, 2004 — С. 161</ref>. Па іншай версіі, «павет» паходзіць ад слова «веча» і даслоўна абазначае раён, у якім мужчынскае насельніцтва збіраецца на адзінае веча для вырашэння мясцовых пытанняў. Там вызначаўся і памер паветаў<ref>[http://enc-dic.com/efremova/Povet-72763.html Повет] // Толковый словарь Ефремовой</ref><ref>[http://enc-dic.com/word_stress/Povet-23020.html Русское словесное ударение] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180428111139/http://enc-dic.com/word_stress/Povet-23020.html |date=28 красавіка 2018 }}. — {{М.}}.: ЭНАС. М. В. Зарва. 2001.</ref>. == Гісторыя == [[File:Chorągiew grodzieńska.JPG|thumb|Харугва Гарадзенскага павета. 1615]] Упершыню сустракаецца ў крыніцах канца XIV стагоддзя, напісаных [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовай]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У часы Вялікага Княства Літоўскага буйной тэрытарыяльнай адзінкай з’яўлялася [[воласць]]. Воласцю называлі комплекс [[паселішча]]ў, цэнтрам якіх быў адзін [[маёнтак]], прычым такая воласць не абавязкова ўтварала кампактны абшар. Воласць звычайна ахоплівала 10—30 і больш сельскіх паселішчаў<ref>{{Крыніцы/ЭВКЛ|том=1|старонкі=464|артыкул=Воласць|аўтар=[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]]}}</ref><ref>{{кніга|аўтар= Гурбик А. О.|загаловак= Еволюція соціально-територіальних спильнот в середньовічній Украині (волость, дворніце, село, сябринна спілка)|спасылка=http://resource.history.org.ua/item/0001427|месца= Киів|выдавецтва= Інститут Історіі Украіны НАН Украіни|год=1998|старонак=319|isbn= 966-02-0605-4}}</ref>. У першай палове XVI стагоддзя паветам называлі буйную воласць, цэнтрам якой з’яўляліся замак або горад, якія належалі кароне, і якія не мелі сваіх органаў кіравання. Да рэформы 1565—1566 гадоў тэрміны «воласць» і «павет» часта былі сінонімамі. Буйныя паны-землеўладальнікі ў паветах падпарадкоўваліся ваяводам, а дробныя — намесніку павятовага цэнтра. Часам пад паветам мелі на ўвазе толькі тэрыторыю, падкантрольную намесніку, — у гэтым выпадку павет азначаў [[намесніцтва]]. Статус паветаў афіцыйна быў вызначаны ў 1564—1566 гадах, калі ў Вялікім Княстве Літоўскім былі ўведзеныя новыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі — ваяводствы; намінальна з 1413 года існавалі толькі два ваяводствы — [[Віленскае ваяводства|Віленскае]] і [[Троцкае ваяводства|Троцкае]]. Дадалося яшчэ 5 ваяводстваў: [[Віцебскае ваяводства|Віцебскае]], [[Полацкае ваяводства|Полацкае]], [[Новагародскае ваяводства|Новагародскае]], [[Смаленскае ваяводства|Смаленскае]] і [[Падляшскае ваяводства (1513—1795)|Падляшскае]]. Пасля ўтварыліся [[Мсціслаўскае ваяводства|Мсціслаўскае]], [[Берасцейскае ваяводства|Берасцейскае]], [[Менскае ваяводства|Менскае]], [[Валынскае ваяводства (1566—1795)|Валынскае]] і [[Брацлаўскае ваяводства|Брацлаўскае]] (на Падоллі) ваяводствы. У выніку адміністрацыйных рэформ воласці, якія уваходзілі ў ваяводствы, былі аб’яднаны ў больш буйныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя акругі — паветы. У склад [[Віленскае ваяводства|Віленскага ваяводства]] былі ўключаны: [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскі]], [[Браслаўскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Браслаўскі]] i [[Лідскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Лідскі]] паветы, a ў [[Троцкае ваяводства]] — [[Гарадзенскі павет]]. Гэтыя змяненні не паўплывалі на тое, што ў дзяржаўных, прыватных i царкоўных уладаннях заставаўся падзел на воласці — традыцыйныя тэрытарыяльна-адміністрацыйныя адзінкі, якія адлюстроўвалі плошчу размяшчэння i дзейнасці сельскай абшчыны<ref>{{кніга|аўтар= Голубеў В. Ф.|загаловак= Сельская абшчына ў Беларусі XVI—XVIII стст.|спасылка= https://knihi.com/Valancin_Holubieu/Sielskaja_abscyna_u_Bielarusi_XVI-XVIII_stst.html#1|месца=Мн.|выдавецтва=Беларуская навука|год=2008|старонкі=62|старонак=407|isbn=978-985-080970-4}}</ref>. У 1565 годзе Віленскі сойм падзяліў Вялікае Княства Літоўскае на 13 ваяводстваў і 30 паветаў ([[Аршанскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Аршанскі]], [[Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ашмянскі]], [[Бельскі павет (Падляшскае ваяводства, 1513—1795)|Бельскі]], [[Берасцейскі павет|Берасцейскі]], [[Браслаўскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Браслаўскі]], [[Ваўкавыскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ваўкавыскі]], [[Віленскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Віленскі]], [[Вількамірскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Вількамірскі]], [[Віцебскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Віцебскі]], [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскі]], [[Дарагічынскі павет|Дарагічынскі]], [[Жамойцкае староства|Жамойцкі]], [[Кіеўскі павет (Кіеўскае ваяводства)|Кіеўскі]], [[Ковенскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Ковенскі]], [[Крамянецкі павет|Крамянецкі]], [[Лідскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Лідскі]], [[Луцкі павет|Луцкі]], [[Мазырскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Мазырскі]], [[Мельніцкі павет|Мельніцкі]], [[Менскі павет|Менскі]], [[Мсціслаўскае ваяводства|Мсціслаўскі]], [[Новагародскі павет|Новагародскі]], [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскі]], [[Полацкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Полацкі]], [[Рэчыцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Рэчыцкі]], [[Слонімскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Слонімскі]], [[Старадубскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Старадубскі]], [[Троцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Троцкі]], [[Уладзімірскі павет|Уладзімірскі]], [[Упіцкі павет|Упіцкі]]). 16 паветаў знаходзіліся ў межах сучаснай Беларусі, астатнія ва Украіне і Балтыі. Пасля рэформы 1566 года Віленскае ваяводства складалася з пяці паветаў, Троцкае ваяводства з чатырох, Новагародскае і Падляшскае ваяводствы з трох, Кіеўскае, Віцебскае, Брэсцкае, Менскае з двух, Валынскае з трох. [[Слуцкае княства]] [[Алелькавічы|Алелькавічаў]]-Радзівілаў з 1507 года захавалася як асобная адміністрацыйная адзінка Новагародскага павета. У 1791 годзе яно ўвайшло ў Случарэцкі павет. Гэты падзел, які зацвердзіў [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Літоўскі Статут 1588 года]], заставаўся да канца XVIII стагоддзя<ref>{{кніга|загаловак= Гісторыя Беларусі: у 6 т.|спасылка= http://adverbum.org/b-hb2.htm|месца=Мн.|выдавецтва=Экаперспектыва|год=2008|том=2. Беларусь у перыяд Вялікага княства Літоўскага|старонкі=174|старонак=688}}</ref><ref>{{Крыніцы/ЭВКЛ|том=2|старонкі=591|артыкул=Слуцкае княства|аўтар=[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]]}}</ref>. У XVII стагоддзі з’явіліся [[Смаленскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Смаленскі]] і [[Старадубскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Старадубскі]] паветы, а ў апошнія гады існавання Рэчы Паспалітай былі ўтвораны [[Анікштынскі павет|Анікштынскі]], [[Бярозаўскі павет|Бярозаўскі]], [[Завілейскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Завілейскі]], [[Запінскі павет|Запінскі]], [[Кобрынскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Кобрынскі]], [[Мерацкі павет|Мерацкі]], [[Прэнскі павет|Прэнскі]], [[Расейнскі павет|Расейнскі]], [[Сакольскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Сакольскі]], [[Случарэцкі павет|Случарэцкі]], [[Сталавіцкі павет|Сталавіцкі]], [[Цельшаўскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Цельшаўскі]], [[Шавельскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Шавельскі]], [[Эйшышкскі павет|Эйшышкскі]] паветы. У гістарыяграфіі Вялікага Княства Літоўскага няма адназначнага погляду на гэты працэс. Напрыклад, [[Мацвей Кузьміч Любаўскі|М. К. Любаўскі]] прытрымліваўся думкі, што «павет» Вялікага Княства Літоўскага — сінонім колішняй «зямлі», часта азначаў адміністрацыйную і маёмасную цэласнасць рэгіёна, і фігуруе ў крыніцах не як юрыдычны тэрмін, а як агульнае абазначэнне пэўнай тэрыторыі<ref>{{кніга|аўтар= Любавский М. К.|загаловак= Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно|спасылка= https://runivers.ru/lib/book8197/462651/|месца=М.|выдавецтва=Московская худ. печатня|год=1915|старонкі=31|старонак=401}}</ref>. [[Фёдар Іванавіч Леантовіч|Ф. І. Леантовіч]] лічыў «павет» самакіруючым гаспадарчым ўтварэннем шляхты<ref>{{кніга|аўтар= Леонтович Ф. И.|загаловак= Сословный тип территориально-административного состава Литовского государства и его причины|спасылка= https://avidreaders.ru/book/soslovnyy-tip-territorialno-administrativnogo-sostava-litovskogo.html|месца=СПб.|выдавецтва=Тип. В. С. Балашова|год=1894|старонкі=33, 38—40|старонак=56}}</ref>. [[Іван Іванавіч Лапо|І. І. Лапо]] згаджаўся з Леантовічам, але толькі ў дачыненні да перыяду пасля рэформы 1565—1566 гадоў. Ён адзначаў, што створаныя ў 1565—1566 гадах новыя паветы, якія былі выразна пэўнымі адзінкамі рэгіянальнага падраздзялення Вялікага Княства Літоўскага, атрымалі два значэння: па-першае, яны сталі тэрытарыяльным падраздзяленнем дзяржавы і, па-другое, яны сталі дзяленнем шляхты княства на групы, на «шляхецкія карпарацыі»<ref>{{кніга|аўтар=Лаппо И. И.|загаловак=Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия. Литовско-русский повет и его сеймик|спасылка=https://runivers.ru/lib/book19823/595664/|месца=Юрьев|выдавецтва=Тип. К. Маттисена|год=1911|старонкі=104, 119|старонак=624|archive-date=16 кастрычніка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231016161209/https://runivers.ru/lib/book19823/595664/}}</ref>. [[Файл:Starosta. Староста (K. Rusiecki, 1823).jpg|міні|Стараста. Акварэль [[Канут Русецкі|К. Русецкага]].]] Структура павятовага кіравання вызначана статутамі Вялікага Княства Літоўскага 1566 і 1588 гадоў. Паветы раздзяляліся на прыходы, прыходы — на вёскі. Прыходам кіраваў сельскі [[войт]]. На чале павета стаяў стараста. Ён прызначаўся [[Вялікія князі літоўскія|вялікім князем літоўскім]] і [[Рада Вялікага Княства Літоўскага|Радай]]<ref>''Korczak L.'' Litewska rada wielkoksiążęca w XV wieku. Kraków, 1998. P. 104—106</ref>. Прававое становішча старасты залежала ад павета, які ён узначальваў, ад паходжання старасты і роднасных сувязяў. Стараста, як і ваявода, абавязаны быў сачыць за парадкам, наглядаць за гаспадаркай дзяржаўных маёнткаў і за паступленнем даходаў, клапаціцца аб боягатоўнасці замкаў, збіраць апалчэнне ў выпадку небяспекі, разглядаць крымінальныя справы, сачыць за выпраўленнем судаводства. У кожным павеце заснаваны быў [[земскі суд]]<ref>{{Крыніцы/ЭВКЛ|том=2|старонкі=629|артыкул=Стараста|аўтар=[[Павел Рыгоравіч Казлоўскі|Казлоўскі П.]]}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Лапппо И. И.|загаловак=Земский суд в Великом Княжестве Литовском в конце XVI века|спасылка= https://archive.org/download/Lappo/Lappo_I_I_Zemski_Sud_v_VKL_XVI_1897.pdf|выданне= Журнал Министерства народного просвещения|месца=СПб.|выдавецтва=Тип. В. С. Балашова|год=1897|том=311}}</ref>. У павеце таксама былі пасады ключніка, гараднічага, [[харунжы|харунжага]] (павятовага сцяганосца, які збіраў жыхароў павета у выпадку ваеннай пагрозы)<ref>{{Крыніцы/ЭВКЛ|том=2|старонкі=714|артыкул=Харунжы|аўтар=[[Уладзіслаў Вяроўкін-Шэлюта|Вяроўкін-Шэлюта У.]]}}</ref>. Памочнікам старасты па ваенных справах быў [[маршалак павятовы]], які кіраваў павятовым апалчэннем шляхты. Ён жа ў адсутнасці старасты старшыняваў на пасяджэннях павятовага савета. Адміністрацыйна-судовыя функцыі ў павеце мог выконваць памочнік старасты — [[падстараста]]. Большая частка бягучай работы па мясцоваму самакіраванні ўскладалася на [[цівун]]оў. У іх абавязак ўваходзіла разнастайная адміністрацыйная і гаспадарчая дзейнасць у павеце; ад іх патрабавалася прысутнічаць у дэпутацкім судзе і выконваць судовыя абавязкі ў парафіях. Пазней, калі колькасць каралеўскіх маёнткаў змяншалася, зменшвалася і колькасць цівуноў, і іх функцыі. У XVIII стагоддзі ў Вялікім Княстве Літоўскім засталося толькі двое цівуноў: віленскі і троцкі, якія выбіраліся земскімі соймікамі і зацвярджаліся каралём. На Жамойці засталося 12 цівуноў, яны прызначаліся каралём<ref>{{Крыніцы/ЭВКЛ|том=2|старонкі=727—728|артыкул=Цівун|аўтар=[[Аляксандр Доўнар|Доўнар А.]]}}</ref>. Саслоўна-прадстаўнічымі органамі ў павеце былі [[Павятовы соймік|соймікі]], якія заканадаўча уведзеныя [[Статут Вялікага княства Літоўскага 1566|Літоўскім Статутам 1566 года]]. На іх маглі прысутнічаць усе шляхцічы павета. На сойміках абмяркоўваліся мясцовыя і агульнадзяржаўныя справы. Павятовыя соймікі збіраліся штогод і нават некалькі разоў у год. Старшыняваў або найбольшы па пасадзе пан або маршалак павятовы. На сойміках выбіраліся два дэпутаты ад шляхты на [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|вальны (усеагульны) сойм]], ім даваліся просьбы і скаргі да ўлады. На сойміках таксама выбіраліся кандыдаты ў земскія і падкормскія суды, пазначаліся памеры падаткаў на патрэбы павета<ref>{{кніга|аўтар=Лаппо И. И.|загаловак=Великое Княжество Литовское во второй половине XVI столетия. Литовско-русский повет и его сеймик|спасылка=https://runivers.ru/lib/book19823/595664/|месца=Юрьев|выдавецтва=Тип. К. Маттисена|год=1911|старонкі=286—287, 290—292, 304|старонак=624|archive-date=16 кастрычніка 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231016161209/https://runivers.ru/lib/book19823/595664/}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Леонтович Ф. И.|загаловак= Веча, сеймы, сеймики в Великом княжестве Литовском|спасылка=https://www.uknol.info/en/Records/Vecha_sejmy_i_sejmiki_velikogo_k.html|выданне= Журнал Министерства народного просвещения|месца=М.|год=1910|том=2|старонкі=233—274}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар= Halecki O.|загаловак= O początkach parlamentaryzmu litewskiego|выданне= Sprawozdania z czynności i posiedzeń Akademii Umiejętności w Krakowie|месца= Krakow|год=1915|том=20 (8)}}</ref>. Да сярэдзіны XVI стагоддзя некаторыя з паветаў складаліся са свайго роду падпаветаў на чале з старастамі ніжэйшага рангу. У Валынскай, Усходнепадольскай і Кіеўскай землях перад 1566 годам паветы былі старасцінскімі акругамі, а ў створаных гэтага ж года Валынскім і Брацлаўскім ваяводствах, а таксама ў Кіеўскім ваяводстве (існавала з 1471 года) — судова-адміністрацыйнымі акругамі<ref>{{артыкул|аўтар= Сухих Л. А.|загаловак=Повіт|спасылка=https://leksika.com.ua/18380625/legal/povit|выданне=Юридична енциклопедія|месца=К.|выдавецтва=Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана|год=2002|том=4|старонак=720|isbn=966-7492-04-4}}</ref>. На беларускіх землях з 1772 года тэрмін «павет» афіцыйна выкарыстоўваўся нараўне з тэрмінам «уезд» да 1840 года, потым змяніўся тэрмінам уезд. Уезды скасаваны ў 1924 годзе ў сувязі з раённым падзелам абласцей. Павет існаваў у [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] ў 1921—1939 гг<ref>{{артыкул|загаловак=Уезд|выданне=Белорусская ССР. Краткая энциклопедия|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=1979|том=1|старонкі=703|старонак=768}}</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * Гісторыя сялянства Беларусі: y 3 т. / рэдкал.: В. I. Мялешка (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 1997—2002. — Т. 1: Гісторыя сялянства Беларусі ад старажытнасці да 1861 г. / Я. Анішчанка [і інш.]. — 1997. С. 431 * ''Пашуто В. Т.'', ''Флоря Б. Н.'', ''Хорошкевич А. Л.'' [https://inslav.ru/publication/pashuto-v-t-florya-b-n-horoshkevich-l-drevnerusskoe-nasledie-i-istoricheskie-sudby Древнерусское наследие и исторические судьбы восточного славянства.] Часть вторая. А. Л. Хорошкевич. Исторические судьбы белорусских и украинских земель в XIV — начале XVI в. С. 72. — М., Наука, 1982. С. 246 {{Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага| ]] ozm20vvnvml81jgz74xotvjc690xg20 Ніна Аляксандраўна Русак 0 674320 5164254 4845776 2026-07-10T17:09:09Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164254 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} {{Цёзкі2|Русак}} '''Ніна Аляксандраўна Руса́к'''{{sfn|БелЭн|2001}} ({{ДН|14|8|1937}} — {{ДС|8|12|1999}}) — вучоны-[[эканаміст]], [[доктар эканамічных навук]] (1991), [[прафесар]] (1992). == Біяграфія == Нарадзілася ў вёсцы [[Яршэвічы]] ([[Валожынскі раён]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]). У 1962 годзе скончыла [[Беларускі інстытут народнай гаспадаркі]] і засталася працаваць у ім на кафедры бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту ў прамысловасці. Займала пасады старшага выкладчыка, дацэнта, прафесара. == Навуковая дзейнасць == Аўтар навуковых прац па эканамічным і фінансавым аналізе дзейнасці суб’ектаў гаспадарання. Распрацавала тэарэтычныя асновы па ўдасканаленню прагнознага, шматварыянтнага і аператыўнага аналізу дзейнасці прамысловых прадпрыемстваў ва ўмовах рыначнай эканомікі. Упершыню абгрунтавала методыку аналізу выдаткаў сыравіны ў кандытарскай і цукровай прамысловасці. Распрацавала методыкі ў галіне прагназавання прыбытку і фінансавага стану прадпрыемства, а таксама рэкамендацыі па развіцці аператыўнага аналізу з выкарыстаннем [[ПЭВМ]]<ref name="Э" />. Таксама займалася навукова-метадычнай працай. Пад кіраўніцтвам Н. А. Русак падрыхтаваны 12 кандыдацкіх дысертацый<ref name="Э">[https://www.ekonomika.by/ekonomisty/rusak-nina-aleksandrovna Русак Нина Александровна // ЭКОНОМИКА.BY] {{ref-ru}}</ref>. Аўтар больш за 100 навуковых прац<ref name="Э" />. Сярод апублікаваных прац: * Экономический анализ деятельности производственных объединений кондитерской промышленности: моногр. — [[Мн.]], 1983; * Экономический анализ в условиях самофинансирования предиприятий. — Мн., 1989; * Основы финансового анализа. — Мн., 1995 (разам з В. А. Русаком); * Экономический анализ деятельности перерабатывающих предприятий АПК. — Мн., 1995; * Теория анализа хозяйственной деятельности. — Мн., 2001 у сааўтарстве). {{зноскі}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|13|Русак Ніна Аляксандраўна|Савік М. П.|454}} == Спасылкі == * [https://www.ekonomika.by/ekonomisty/rusak-nina-aleksandrovna Русак Нина Александровна // ЭКОНОМИКА.BY] {{ref-ru}} * [http://psl.by/?p=10327 ''Рагойша В. П.'' Славутыя асобы // Валожынская раённая газета «Працоўная слава»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210305071802/http://psl.by/?p=10327 |date=5 сакавіка 2021 }} * ''Лемеш В. Н. ''[http://edoc.bseu.by:8080/bitstream/edoc/9779/2/str_3-6_V_N_Lemesh_BGEU_80_let_ocr.pdf Белорусскому государственному университету 80 лет // Бухгалтерский учёт и анализ, № 6/2013] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220930032743/http://edoc.bseu.by:8080/bitstream/edoc/9779/2/str_3-6_V_N_Lemesh_BGEU_80_let_ocr.pdf |date=30 верасня 2022 }} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Русак Ніна Аляксандраўна}} [[Катэгорыя:Эканамісты СССР]] [[Катэгорыя:Эканамісты Беларусі]] th4zlvp5f5adwg4u1odo7ze2tnekc50 Фёдарава 0 676974 5164200 4515819 2026-07-10T12:36:11Z Autumndancer 168015 /* Прозвішча */ +1 5164200 wikitext text/x-wiki '''Фёдарава''' — жаночая форма прозвішча [[Фёдараў]], тапонім. == Прозвішча == * [[Аксана Генадзеўна Фёдарава]] — расійская фотамадэль * [[Зоя Аляксееўна Фёдарава]] — савецкая кінаактрыса * [[Іна Сяргееўна Фёдарава]] — беларускі архітэктар * [[Ірына Анатолеўна Фёдарава]] — беларуская спецыяліст у галіне энергетыкі і электратэхнікі == Тапонім == === Беларусь === * [[Фёдарава (Полацкі раён)]] === Расія === * [[Фёдарава (Ельнінскі раён)]] * [[Фёдарава (Кардымаўскі раён)]] * [[Фёдарава (Пачынкаўскі раён)]] {{неадназначнасць}} 9g1gbjc94w6flbwdq5zpzvxiku9l6hz Пан (раман) 0 677235 5164212 5103178 2026-07-10T14:13:24Z StachLysy 62453 дапаўненне 5164212 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэнні|Пан}} {{Літаратурны твор |Назва = Пан |Назва-арыгінал = {{lang-no|Pan}} |Выява = Pan (Hamsun) 1894.png |Подпіс выявы = Тытульная старонка нарвежскага выдання 1894 года. |Шырыня = 270px |Жанр = раман |Аўтар = Кнут Гамсун |Мова арыгіналу = нарвежская |Публікацыя = 1894 }} «'''Пан'''» ({{lang-no|Pan}}) — раман нарвежскага пісьменніка [[Кнут Гамсун|Кнута Гамсуна]], упершыню апублікаваны ў [[1894 год у гісторыі літаратуры|1894]] годзе. На беларускую мову пераклала [[Лідыя Ёхансен]]<ref>Голад / Пер. Л.Баршчэўскага; Пан. Вікторыя / Пер. Л. Ёхансен. Мн.: Выдавец А. Янушкевіч, 2017.</ref>. == Сюжэт == Трыццацігадовы лейтэнант Томас Глан прыгадвае падзеі, што адбыліся з ім два гады таму, у [[1855]] годзе. Успаміны абудзіў атрыманы ім па пошце ліст — у пустым канверце ляжалі два зялёныя птушыныя пяры. Глан вырашае для ўласнага задавальнення і каб проста прабавіць час напісаць пра тое, што яму давялося перажыць. Тады недзе каля года ён правёў на самай поўначы [[Нарвегія|Нарвегіі]], у [[Нурлан]]е. Глан жыве ў лясной вартоўні разам са сваім паляўнічым сабакам Эзопам. Яму здаецца, што толькі тут, удалечыні ад чужой яму гарадской мітусні, сярод поўнай адзіноты, назіраючы за павольным жыццём прыроды, любуючыся фарбамі лесу і мора, адчуваючы іх пахі і гукі, ён па-сапраўднаму вольны і шчаслівы. Аднойчы ён хаваецца ад залевы ў паветцы для лодак, там жа вырашаюць схавацца мясцовы багацей гандляр Мак з дачкой Эдвардай і доктар з суседняга прыходу. Выпадковы эпізод амаль не пакідае следу ў душы Глана. Неўзабаве, сустракаючы на прыстані паштовы параход, ён звяртае ўвагу на маладую прыгожую дзяўчыну Еву, якую прымае за дачку сельскага каваля. Глан здабывае сабе ежу паляваннем, а выпраўляючыся ў горы, бярэ сыр у лапароў-аленяводаў. Любуючыся велічнай прыгажосцю прыроды, ён адчувае сябе неаддзельнай яе часткай, ён пазбягае таварыства людзей, разважаючы над марнасцю іх намераў і ўчынкаў. Сярод буйства вясны ён адчувае дзіўнае, бударажачае пачуццё, якое соладка трывожыць і п’яніць душу. Аднаго разу ў госці да Глана наведваюцца Эдварда і доктар. Дзяўчына ў захапленні ад таго, як паляўнічы ўладкаваў свой побыт, жыллё Глана, абвешанае рознымі шкурамі і пёрамі, нагадвае ёй логавішча дзікуна. І хоць паляўнічы заўсёды знойдзе, чым прахарчавацца, яна ўсё ж прапануе лейтэнанту абедаць у доме яе бацькі. Гэта кранае Глана. Сам не заўважаючы таго, ён аказваецца захоплены Эдвардай. Адпраўляючыся на паляванне, ён усё спадзяецца, што выпадкова сустрэне яе, калі ж гэтага не адбываецца, то ён вырашае адправіцца на вячэру ў дом Мака. Аднак вечар у таварыстве іншых гасцей, занятых картачнай гульнёй, аказваецца страшэнна сумным, а Эдварда зусім не звяртае на яго ўвагі. Вяртаючыся ў вартоўню, ён са здзіўленнем адзначае, што Мак ноччу прабіраецца ў дом каваля. Глан зноў застаецца сам на сам з лесам і сваёй адзінотай. Аднаго разу ён сустракае ля свайго жытла пастушку і прымае яе ў сябе. Глан тлумачыць Эдвардзе, што займаецца паляваннем не дзеля забойства, але каб пражыць. Хутка адстрэл птушак і звяроў будзе забаронены, і яму давядзецца рыбачыць. Глан з такім захапленнем распавядае пра жыццё лесу, што гэта ўражвае купецкую дачку, ёй яшчэ не даводзілася чуць такіх незвычайных прамоў. Эдварда запрашае Глана на пікнік і ўсяляк падкрэслівае на людзях сваю прыхільнасць да яго. Глан адчувае сябе няёмка, спрабуе згладзіць неабдуманыя выхадкі дзяўчыны. Калі ж на наступны дзень Эдварда прызнаецца, што кахае яго, ён губляе галаву ад шчасця. Каханне захоплівае іх, яны сустракаюцца штодня ў лесе, а часам нават і ў вартоўні Глана. Але адносіны маладых людзей складваюцца няпроста, узаемнае захапленне і палкія прамовы раз-пораз змяняюцца барацьбой самалюбстваў. Эдварда капрызная і свавольная, дзівацтвы і нелагічнасць яе ўчынкаў парой выводзяць Глана з сябе. Аднойчы падчас лодачнай прагулкі ён спрабуе прыцягнуць увагу раўнадушнай да яго Эдварды і дорыць ёй на памяць два зялёныя пяры. Эдвардзе надакучваюць лясныя сустрэчы з лейтэнантам, цяпер яна выдзяляе доктара. Той наведваецца да яе ў госці і сустракае ласкавы прыём, тым часам як Глан адчувае сябе забытым і пакутуе ад рэўнасці. На балі, спраўленым Эдвардай, дзяўчына то набліжае Глана да сябе, то адштурхвае, раз-пораз яна адпускае з’едлівыя заўвагі ў яго адрас. Калі ж Глан у парыве рэўнасці ўказвае дзяўчыне на кульгавасць доктара, тая выдае гэта за перавагу. Глан вяртаецца да сябе ў вартоўню надзвычай узбуджаны і ад прыкрасці прастрэльвае сабе нагу. Цяпер доктар часты госць у жытле лейтэнанта. Падчас аднаго з візітаў Глан дапытваецца ў яго, ці была ў іх з Эдвардай узаемная схільнасць? Доктар відавочна спачувае Глану. У Эдварды моцны характар і няшчасны нораў, тлумачыць ён, яна чакае ад кахання цуду і спадзяецца на з’яўленне казачнага прынца. Уладная і гордая, яна прывыкла ва ўсім верхаводзіць, і захапленні па сутнасці не закранаюць яе сэрца. Мак прывозіць у дом госця, фінскага барона, з якім Эдварда з гэтага часу праводзіць увесь час. Глан шукае суцяшэння ў таварыстве Евы. Дзяўчына прастадушная і добрасардэчная, у яе прысутнасці яму добра і спакойна, з ёй ён можа падзяліцца набалелым, няхай яна нават і не здольная зразумець яго. Ён шчаслівы з ёй, аднак жа яна не запаўняе ні яго сэрца, ні яго душы. Пра іх адносіны даведваецца спадар Мак, які таксама закаханы ў Еву і гатовы на ўсё, каб пазбавіцца ад саперніка. Пры сустрэчах з Эдвардай Глан стрымана халодны. Ён вырашае, што не дасць больш сябе марочыць свавольнай дзеўцы. Эдварда, у сваю чаргу, абражана сувяззю Глана з Евай. Яна не прапускае выпадку пакпіць з яго наконт інтрыжкі з чужой жонкай. Глан непрыемна здзіўлены, даведаўшыся пра сапраўдны стан спраў, ён быў упэўнены, што Ева — дачка каваля. Помслівы Мак падпальвае вартоўню лейтэнанта, і Глан вымушаны перабрацца ў закінутую рыбацкую халупку ля прыстані. Даведаўшыся пра ад’езд барона, ён вырашае адзначыць гэтую падзею своеасаблівым салютам. Глан падкладвае порах пад скалу, маючы намер у момант адплыцця парахода падпаліць кнот і зладзіць незвычайнае відовішча. Але Мак здагадваецца пра яго задуму. Ён падстройвае так, што ў момант выбуху на беразе пад скалой аказваецца Ева, якая гіне пад абвалам. Глан прыходзіць у дом Мака паведаміць аб сваім ад’ездзе. Эдварда абсалютна спакойна ўспрымае яго рашэнне. Яна просіць толькі пакінуць ёй на памяць Эзопа. Глану здаецца, што яна стане мучыць сабаку: то лашчыць, то секчы бізуном. Ён забівае сабаку і дасылае Эдвардзе яго труп. Мінае два гады, аднак успаміны не пакідаюць Глана ў спакоі, яго душа ные, яму холадна і сумна. Глан разважае, а ці не з’ехаць развеяцца, папаляваць дзе-небудзь у [[Афрыка|Афрыцы]] ці [[Індыя|Індыі]]? Эпілогам да рамана служыць [[навела]] «Смерць Глана», падзеі якой адбываюцца ў [[1861]] годзе. Гэта запіскі чалавека, які быў з Гланам у Індыі, дзе яны разам палявалі. Менавіта ён, справакаваны Гланам, стрэліў яму проста ў твар, прадставіўшы гэта як няшчасны выпадак. Ён ніколькі не раскайваецца ў зробленым. Ён ненавідзеў Глана, які, здавалася, шукаў гібелі і атрымаў тое, чаго хацеў. == Персанажы == * '''Лейтэнант Томас Глан''' — персанаж, ад асобы якога вядзецца апавяданне. Мужчына трыццаці гадоў, ён прыгадвае падзеі, што адбыліся з ім за два гады да таго, у [[1855]] годзе. Тады ён правёў недзе каля года на самай поўначы [[Нарвегія|Нарвегіі]], у [[Нурлан]]е<ref name="eNotes, Pan" />. * '''Эдварда Мак''' — высокая, какетлівая і сваявольная дзяўчына, адзінае дзіця самага багатага чалавека ў Сірылуне<ref name="eNotes, Pan" />. * '''Ева''' — сімпатычная і прастадушная маладая жонка каваля. Яна ўлюбляецца ў прыгожага незнаёмца Глана і аддаецца яму, хаця той закаханы ў Эдварду. Дзяўчына гіне пад камняпадам, арганізаваным Гланам, але па віне спадара Мака, які падстроіў яе прысутнасць у тым месцы ў момант абвалу<ref name="eNotes, Pan" />. * '''Спадар Мак''' — паспяховы і ўладны гандляр. Удавец, ён патаемна сустракаецца з Евай, маладой жонкай мясцовага каваля. Калі ў іх краях аб’яўляецца лейтэнант Глан, спадар Мак губляе ўплыў на дзяўчыну, якая ўлюбляецца ў лейтэнанта. Гандляр зайздросціць поспехам Глана і незадаволены ўвагай да яго сваёй дачкі. Ён прыкладае ўсе намаганні, каб выдварыць лейтэнанта з іх ваколіц і адпомсціць яму<ref name="eNotes, Pan" />. * '''Доктар''' — супернік Глана ў барацьбе за прывязаннасць Эдварды. Захоўваючы строгасць і суровасць у адносінах да дзяўчыны, ён імкнецца пераадолець яе складаны характар<ref name="eNotes, Pan" />. == Ацэнкі і крытыка == Кнута Гамсуна адпачатку высока цанілі ў [[Расія|Расіі]]. У канцы XIX — пачатку XX ст. ён быў кумірам інтэлігенцыі. Больш за ўсё чытачы любілі «Пана» і «Вікторыю». [[Ганна Андрэеўна Ахматава|Ганна Ахматава]] ў аўтабіяграфічнай прозе называла Гамсуна сярод найбольш улюбёных пісьменнікаў свайго юнацтва{{sfn|Будур|2008}}. {{нп5|Саша Чорны||ru|Саша Чёрный}} ў сваім жартаўлівым «Кіраўніцтве па флірце» (1910) раіў пачынаць атаку на даму з пытання «''Вы любіце „Пана“?''» і, пачуўшы непазбежнае «''так''», працягваць ваенныя дзеі{{sfn|Будур|2008}}. [[Антон Паўлавіч Чэхаў|Чэхаў]] называў «Пана» цудоўным і дзівосным{{sfn|Куприн|1907}}. [[Аляксандр Іванавіч Купрын|Купрын]] паставіў «Пана» ў адзін шэраг з біблейскай «[[Найвышэйшая песня Саламонава|Песняй песень]]»{{sfn|Куприн|1907}}. У сваім артыкуле «Пра Кнута Гамсуна» (1907) Купрын піша: {{цытата|Калі хочаце, — гэта раман, паэма, дзённік, гэта лісткі з нататніка, напісаныя так інтымна, быццам для аднаго сябе, гэта захопленая малітва прыгажосці свету, бясконцая падзяка сэрца за радасць існавання, але таксама і гімн перад страшным і цудоўным тварам бога кахання. Раман напісаны так, як піша геній: не ўзгадняючыся з родамі і відамі літаратуры, не думаючы аб межах дазволенага, прыстойнага, прынятага і звыклага, без найменшай думкі аб аўтарытэтах папярэднікаў і патрабаваннях крытыкаў. Таму гэты раман так і нагадвае водар дзікай, нябачанай кветкі, якая распусцілася ў садзе нечакана, вільготнай веснавой раніцай{{sfn|Куприн|1907}}.}} == Аналіз == [[Файл:Vrubel pan.jpg|справа|міні|«Пан», карціна [[Міхаіл Аляксандравіч Урубель|Міхаіла Урубеля]], 1899 год.]] Галоўнай тэмай рамана сам Гамсун назваў «''культ прыроды, пачуццёвасць і звышпачуццёвасць яе паклонніка ў духу [[Жан-Жак Русо|Русо]]''»<ref name="Сергеев" />. Томас Глан мяняе кар’еру ваеннага на жыццё паляўнічага і летуценніка. Лес для Глана — гэта цэлы сусвет, пазбаўлены хлусні і крывадушша чалавечага грамадства. Тут ён «''адчувае сябе моцным і здаровым''», тут ён можа быць самім сабой і жыць поўным жыццём, а зліццё з прыродай дае яму пачуццё свабоды, недаступнае гарадскому чалавеку<ref name="Сергеев" />. У лесе Глан спасцігае мудрасць жыцця праз пачуццёвае, а не праз рацыянальнае. Яго жыццё поўніцца захапленнем прыродай і пераплятаецца з легендамі, казкамі і сімваламі. Герою здаецца, што ён пранік у душу прыроды, апынуўся сам-насам з боствам, ад якога залежыць бег зямнога жыцця<ref name="Сергеев" />. Захапленне прыродай увасабляецца ў жыцці Глана ў каханні да Эдварды. Каханне яшчэ мацней абвастрае яго ўспрыняцце прыгожага, дазваляе яшчэ мацней зліцца з прыродай. Любоўныя перажыванні выяўляюць новыя, патаемныя бакі душы героя. Яго ўчынкі становяцца несвядомымі і невытлумачальнымі, а эмацыйныя буры адлюстроўваюцца ў непадкантрольных чалавеку прыродных стыхіях. Гамсун канцэнтруецца на трагічным боку кахання. Непаразуменні, абвінавачванні і крыўды губяць светлае пачуццё і пераўтвараюць яго ў пакуту. Тэма любові-пакуты дасягае піку ў сцэне, дзе Эдварда просіць Глана пакінуць ёй на памяць яго паляўнічага сабаку. Але лейтэнант забівае Эзопа і дорыць Эдвардзе яго труп, каб паказаць, што не хоча, каб сабаку мучалі, як яго самога<ref name="Сергеев" />. Тым не менш, каханне не галоўная тэма твора. Першапачаткова раман мусіў называцца «Эдварда», але ўжо па завяршэнні працы Гамсун паведаміў выдаўцу, што хоча назваць яго «Панам», тым самым падкрэсліваючы цэнтральную думку<ref name="Сергеев" />. Вобраз [[Пан (міфалогія)|Пана]] — язычніцкага «''бога ўсяго''» — з’яўляецца ў творы неаднойчы. Ён чытаецца ў «''звярыным позірку''» Глана, які прываблівае да яго жанчын; фігурка Пана ёсць на парахаўніцы лейтэнанта; і ўрэшце Пан з’яўляецца Глану ў відзеннях падчас яго бадзяння па лесе. Пан у рамане ўвасабляе стыхійны жыццёвы пачатак, неадольную і невытлумачальную страсць герояў, уласцівую і Глану, і Эдвардзе, і Еве<ref name="Сергеев" />. == Працягі == Некаторыя героі «Пана» зноў з’яўляюцца ў дылогіі Гамсуна пра Беноні і Розу. Адным з галоўных герояў рамана «[[Беноні (раман)|Беноні]]» становіцца Фердынанд Мак, гаспадар Сірылуна. Раман раскрывае велічыню аўтарытэту Мака ў мястэчку, але таксама і яго распусны лад жыцця<ref name="Hamsunsenteret, Benoni" />. У рамане «[[Роза (раман)|Роза]]» на першы план выходзіць аўдавелая дачка Мака, баранэса Эдварда. Расчараваная ў жыцці, яна то пускаецца ў новыя любоўныя прыгоды, то «''ўдараецца ў рэлігію''» — і ўсё смуткуе па сваім даўнім каханым лейтэнанце Глане<ref name="Hamsunsenteret, Rosa" />. == Экранізацыі == Раман экранізаваўся 4 разы<ref name="Lunde Arne" />: * «{{нп5|Пан (фільм, 1922)|Пан|en|Pan (1922 film)}}» (''Pan'') — [[Нарвегія|нарвежскі]] фільм [[1922 год у гісторыі кіно|1922]] года рэжысёра {{нп5|Харальд Швенцэн|Харальда Швенцэна|en|Harald Schwenzen}}. * «{{нп5|Пан (фільм, 1937)|Пан|no|Pan (1937)}}» (''Pan'') — [[Германія|нямецкі]] фільм [[1937 год у гісторыі кіно|1937]] года рэжысёраў {{нп5|Ёзеф Ровенскі|Ёзефа Ровенскага|en|Josef Rovenský}} і {{нп5|Олаф Фіёрд|Олафа Фіёрда|en|Olaf Fjord}}. * «{{нп5|Кароткае лета||no|Pan (1962)}}» (''Kort är sommaren'') — [[Швецыя|шведскі]] фільм [[1962 год у гісторыі кіно|1962]] года рэжысёра {{нп5|Б’ярне Хенінг-Енсен|Б’ярне Хенінга-Енсена|en|Bjarne Henning-Jensen}}. * «{{нп5|Пан (фільм, 1995)|Пан|en|Pan (1995 film)}}» (''Pan'') — [[Данія|дацка]]-[[Нарвегія|нарвежска]]-[[Германія|нямецкі]] фільм [[1995 год у гісторыі кіно|1995]] года рэжысёра {{нп5|Хенінг Карлсен|Хенінга Карлсена|en|Henning Carlsen}}. Акрамя таго раман стаў крыніцай натхнення для яшчэ некалькіх фільмаў: * «{{нп5|Прыцемкі ледзяных німфаў||en|Twilight of the Ice Nymphs}}» (''Twilight of the Ice Nymphs'') — [[Канада|канадскі]] фільм [[1997 год у гісторыі кіно|1997]] года рэжысёра {{нп5|Гай Мэдзін|Гая Мэдзіна|en|Guy Maddin}}. * «Два гады ў моры» (''Two Years at Sea'') — [[Вялікабрытанія|брытанскі]] фільм [[2011 год у гісторыі кіно|2011]] года рэжысёра {{нп5|Бэн Рыверс|Бэна Рыверса|en|Ben Rivers}}. == Крыніцы == {{Reflist|refs= <ref name="eNotes, Pan">{{cite web|url=https://www.enotes.com/topics/pan-knut-hamsun/characters|title=Pan by Knut Pedersen|website={{нп5|eNotes||en|eNotes}}|language=en|access-date=2026-02-24|url-status=live}}</ref> <ref name="Hamsunsenteret, Benoni">{{cite web|url=https://hamsunsenteret.no/no/knut-hamsun/bokene/work/27-benoni|title=Benoni|website=Hamsunsenteret|language=no|access-date=2025-05-15|url-status=live}}</ref> <ref name="Hamsunsenteret, Rosa">{{cite web|url=https://hamsunsenteret.no/no/knut-hamsun/bokene/work/29-rosa|title=Rosa|website=Hamsunsenteret|language=no|access-date=2025-05-15|url-status=live}}</ref> <ref name="Lunde Arne">{{артыкул|аўтар=Lunde Arne.|загаловак=Knut Hamsun at the movies in transnational contexts|спасылка=https://septentrio.uit.no/index.php/nordlit/article/view/688/654|выданне=Nordlit|год=2009|volume=|нумар=25 (September)|pages=41—52|doi=10.7557/13.688|мова=en}}</ref> <ref name="Сергеев">{{артыкул|аўтар=Сергеев, А. В.|загаловак=О Гамсуне|спасылка=https://noblit.ru/node/1076|выданне=Кнут Гамсун. Избранные произведения|год=1992|volume=|нумар=|старонкі=625-635|doi=|мова=ru}}</ref> }} == Літаратура == === Кнігі === * {{кніга|ref=Будур|аўтар=Наталия Будур.|частка=|загаловак=Гамсун. Мистерия жизни|спасылка=https://space.profilib.net/chtenie/88027/nataliya-budur-gamsun-misteriya-zhizni-28.php|адказны=|выданне=|месца=Москва|выдавецтва=Молодая гвардия|год=2008|том=|старонкі=|старонак=368|серыя=Жизнь замечательных людей|isbn=5-235-03078-8, 978-5-235-03078-7}} === Артыкулы === * {{артыкул|ref=Bigelow|аўтар=Benjamin Bigelow.|загаловак=The Voice of the Blood: Vitalism and the Acoustic in Knut Hamsun’s Pan (1894)|спасылка=https://www.jstor.org/stable/10.5406/scanstud.90.4.0531|выданне=Scandinavian Studies|выдавецтва=University of Illinois Press|год=Winter 2018|volume=90|нумар=4|pages=531–552|doi=https://doi.org/10.5406/scanstud.90.4.0531|мова=en}} * {{артыкул|ref=Schnurbein|аўтар={{нп5|Штэфані фон Шнурбейн|Stefanie von Schnurbein|en|Stefanie von Schnurbein}}.|загаловак=Failed Seductions: Crises of Masculinity in Knut Hamsun’s Pan and Knut Faldbakken’s Glahn|спасылка=https://www.jstor.org/stable/40920298|выданне=Scandinavian Studies|выдавецтва=University of Illinois Press|год=Summer 2001|volume=73|нумар=2|pages=147–164|мова=en}} * {{артыкул|ref=Sjåvik|аўтар=Jan Sjåvik.|загаловак=Triangular Structures in Knut Hamsun’s Pan|спасылка=https://www.jstor.org/stable/1316719|выданне=Pacific Coast Philology|выдавецтва=Penn State University Press|год=September 1992|volume=27|нумар=1/2|pages=117–123|doi=10.2307/1316719|мова=en}} * {{артыкул|ref=Будур|аўтар=|загаловак=Год Гамсуна. Письма и воспоминания Кнута Гамсуна, Марии Гамсун, Марии Германовой / обращение посла королевства Норвегия в России г-на Кнута Хауге|спасылка=http://www.zh-zal.ru/october/2009/10/ga7.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605082255/https://www.zh-zal.ru/october/2009/10/ga7.html|archive-date=2019-06-05|адказны=вступ., пер. и публ. Наталии Будур|выданне=Октябрь|выдавецтва=|год=2009|volume=|нумар=10|pages=|doi=|мова=ru}} * {{артыкул|ref=Куприн|аўтар=[[Аляксандр Іванавіч Купрын|Куприн, А. И.]]|загаловак=О Кнуте Гамсуне|спасылка=https://ru.wikisource.org/wiki/О_Кнуте_Гамсуне_(Куприн)|адказны=|выданне=|выдавецтва=|год=1907|volume=|нумар=|pages=|doi=|мова=ru}} == Спасылкі == * [https://www.enotes.com/topics/pan-knut-hamsun Пан] на сайце «{{нп5|eNotes||en|eNotes}}» * [https://fantlab.ru/work448738 Пан] на сайце «[[Лаборатория Фантастики]]» {{Бібліяінфармацыя}} {{Кнут Гамсун}} [[Катэгорыя:Кнігі 1894 года]] [[Катэгорыя:Раманы Кнута Гамсуна]] [[Катэгорыя:Раманы на нарвежскай мове]] [[Катэгорыя:Літаратурныя творы мадэрнізму]] [[Катэгорыя:Псіхалагічныя раманы]] bxay59urwtuhj5e0uob9g6gq7qluyyq Беларусы ў лівійскім канфлікце 0 677564 5164509 5047542 2026-07-11T11:34:43Z DenisBorum 139498 5164509 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае фарміраванне |назва = Беларусы ў лівійскім канфлікце |арыгінал = |выява = Belarus Libya Locator.png |подпіс = Беларусь і Лівія на мапе. |гады = [[2011]] |краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь|1995}} |краіны = |падпарадкаванне = |у складзе = |тып = [[Ваенныя спецыялісты Беларусі]], [[Найміты з былых савецкіх рэспублік у Афрыцы]] |уключае_ў_сябе = агульнавайсковыя спецыялісты, лётчыкі, танкісты, тэхнікі-рамонтнікі, спецыялісты спецаперацый |роля = садзейнічанне ў баявых дзеяннях |памер = *• 500 чалавек <small>(даваенныя звесткі беларускага пасольства ў Трыпалі)</small> *• некалькі сотняў чалавек <small>(звесткі «Камсамольскай праўды»)</small> *• ад некалькіх дзясяткаў да некалькіх сотняў чалавек <small>(ацэнкі А. Алесіна)</small> |камандная_структура = |размяшчэнне = {{Сцяг|Лівія|1977}} [[Вялікая Сацыялістычная Народная Лівійская Арабская Джамахірыя|Лівія]] |мянушка = |мянушкі = |заступнік = |заступнікі = |дэвіз = |дэвізы = |колеры = |марш = |маршы = |талісман = |талісманы = |рыштунак = |войны = |бітвы = [[Грамадзянская вайна ў Лівіі (2011)]] |знакі_адрознення = |цяперашні_камандзір = |вядомыя_камандзіры = }}{{Беларусь і ўзброеныя канфлікты}} '''Беларусы ў лівійскім канфлікце''' – удзел грамадзян [[Беларусь|Беларусі]] ў падзеях [[Грамадзянская вайна ў Лівіі (2011)|грамадзянскай вайны]] і [[Першая інтэрвенцыя ў Лівіі|ваеннай інтэрвенцыі]] 2011 года ў [[Вялікая Сацыялістычная Народная Лівійская Арабская Джамахірыя|Лівіі]]. Прадстаўнікі паўстанцаў, рабочая група [[ААН]] і шматлікія [[СМІ]] неаднаразова заяўлялі пра дапамогу [[Узброеныя сілы Лівійскай Джамахірыі|ўрадавай арміі]] [[Муамар Кадафі|Муамара Кадафі]] з боку беларускіх [[Ваенны саветнік (спецыяліст)|ваенных саветнікаў]] і [[найміт]]аў. Урад [[Беларусь|Беларусі]] афіцыйна адмаўляў падобнага роду інфармацыю. Меркаванне ваенных і палітычных аналітыкаў па пытанні беларускага ўдзелу ў канфлікце адрозніваюцца. Адны спасылаліся на слабую доказную базу і магчымую [[інфармацыйная вайна|інфармацыйную вайну]]. Іншыя дапускалі дадзены факт, абгрунтоўваючы яго наяўнасцю моцных даваенных сувязяў дзвюх краін і распаўсюджваннем практыкі найміцтва ў асяроддзі былых вайскоўцаў [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброеных Сіл Беларусі]]. Так ці інакш, але па абвінавачанні ў супрацоўніцтве з рэжымам Кадафі лівійскімі баевікамі захоплены чацьвёра беларусаў, якія былі вызвалены намаганнямі дыпламатаў і спецслужбаў. Паралельна гэтаму праходзіла інфармацыя пра ўдзел наймітаў з [[Чорная Афрыка|Чорнай Афрыкі]], [[Блізкі Усход|Блізкага Усходу]] і [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]], у тым ліку грамадзян такіх краін як [[Румынія]], [[Сербія]], [[Украіна]], [[Казахстан]] і [[Расія]]<ref name="комсомолка"/>. Паслугамі розных замежнікаў карысталіся што ўлады, што і паўстанцы. == Уводзіны == === Даваеннае становішча === {{Main|Беларуска-лівійскія адносіны}} У 2000-х гадах адбылася актывізацыя адносін паміж Беларуссю і Лівіяй, у тым ліку па ваенным кірунку. 3 лістапада 2008 года тагачасны міністр абароны [[Леанід Мальцаў]] падчас сустрэчы ў [[Мінск]]у са старшынёй Усеагульнага часовага камітэта абароны [[Абу Бакр Юніс Джабер|Абу Бакрам Юнісам Джаберам]] падкрэсліў, што ''«Лівія з’яўляецца адным з прыярытэтаў знешняй палітыкі Беларусі»''. Праз год, 16 снежня 2009-га, у [[Трыпалі]] з афіцыйным візітам прыехала беларуская дэлегацыя на чале з новым кіраўніком ваеннага ведамства [[Юрый Віктаравіч Жадобін|Юрыем Жадобіным]]. Тады паміж бакамі быў заключаны пратакол па супрацоўніцтве ў ваеннай галіне<ref name="сал">Сергей Стаховский. [https://web.archive.org/web/20220322090540/https://gazetaby.com/post/muammar-i-belarus/39924/ Муаммар и Беларусь] // Салідарнасць : газета. — 21 октября 2011.</ref><ref name="newtimes">[https://newtimes.ru/articles/detail/35642 Белорусская джамахирия: Полковник Каддафи ищет прибежища в Минске] // The New Times : журнал. — № 08 (193). — 7 марта 2011.</ref>. У той жа час на вучэнні «[[Захад-2009]]» у Беларусь прыязджаў малодшы сын Кадафі, [[Хаміс Кадафі|Хаміс]], камандзір [[Брыгада Хаміса|32-й брыгады лівійскай арміі]]<ref name="сал"/><ref name="newtimes"/>. У чэрвені 2010 года лівійскія вайскоўцы прынялі ўдзел у вучэннях з беларускай [[11-ы гвардзейскі танкавы корпус|11-й асобнай механізаванай брыгадай]] са [[Слонім]]а, што праходзілі на [[Абуз-Лясноўскі палігон|Абуз-Лясноўскім палігоне]]<ref>{{Cite web |url=https://news.tut.by/politics/216582.html |title=МИД опровергает информацию о белорусских наемниках в Ливии и самолете с золотом Каддафи<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=11 верасня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428084536/https://news.tut.by/politics/216582.html |archive-date=28 красавіка 2021 |url-status=dead }}</ref>. Як заяўляў саветнік пасольства Беларусі ў Трыпалі Георгій Грамыка, да грамадзянскай вайны і замежнай інтэрвенцыі ў краіне быў размешчаны кантынгент з 500 беларускіх ваенных саветнікаў, інструктараў і спецыялістаў, але з пачаткам баявых дзеянняў частку з іх эвакуявалі. Аднак са слоў ваеннага аташэ Ігара Качугіна, афіцыйна ў краіну вайскоўцы не накіроўваліся. Тым не менш ён не выключыў, што хтосьці мог заключыць індывідуальныя кантракты з лівійскімі [[сілавікі|сілавымі структурамі]]<ref name="комсомолка">[https://web.archive.org/web/20211022165612/https://www.kp.ru/daily/25664/825870/ На стороне Каддафи воюют белорусские партизаны] // Комсомольская правда : газета. — 6 апреля 2011.</ref>. === Пазіцыя па канфлікце === Рэспубліка Беларусь стала адной з нямногіх краін, якія падтрымалі Кадафі, не прызналі паўстанцкі [[Нацыянальны пераходны савет Лівіі|Нацыянальны пераходны савет]] і асудзілі дзеянні блока [[НАТА]]. Прадстаўнік [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства замежных спраў]] заявіў<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.by/en/press/news_mfa/f75073a623f49a26.html|title=Statement released by the Foreign Ministry in connection with the missile strikes and bombings on Libya|access-date=2016-04-20|lang=en}}</ref>: {{Цытата|Бамбардзіроўкі тэрыторыі Лівіі выходзяць за рамкі [[Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 1973|рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН 1973]] і парушаюць яе галоўную мэту — забеспячэнне бяспекі мірнаму насельніцтву. Рэспубліка Беларусь заклікае дзяржавы, якія ўдзельнічаюць у ваеннай аперацыі, неадкладна спыніць ваенныя дзеянні, што прыводзяць да чалавечых ахвяр. Урэгуляванне канфлікту з’яўляецца ўнутранай справай Лівіі і павінна ажыццяўляцца толькі лівійскім народам без ваеннага ўмяшання звонку.}} 21 красавіка 2011 года [[прэзідэнт Беларусі]] [[Аляксандр Лукашэнка]] выступіў са штогадовым пасланнем беларускаму народу і [[Парламент Беларусі|парламенту краіны]], у якім раскрытыкаваў асвятленне заходнімі СМІ лівійскага канфлікту. Таксама ён згадваў пра размову з Кадафі, з якім стэлефанаваўся падчас баявых дзеянняў. Са слоў прэзідэнта, лівійскі лідар таксама застаўся незадаволеным [[Фэйкавыя навіны|фэйкамі ад СМІ]]<ref>[http://ctv.by/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8/%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80-%D0%BB%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BB-%D1%81-%D0%BC%D1%83%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BC-%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B4%D0%B0%D1%84%D0%B8-%D0%B2-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%B0%D1%80-%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B-%D0%B2-%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B8 Александр Лукашенко разговаривал с Муаммаром Каддафи в разгар войны в Ливии] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160423113612/http://www.ctv.by/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8/%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80-%D0%BB%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BB-%D1%81-%D0%BC%D1%83%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BC-%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B4%D0%B0%D1%84%D0%B8-%D0%B2-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%B0%D1%80-%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B-%D0%B2-%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B8 |date=23 красавіка 2016 }} // СТВ, 21 апреля 2011</ref>. Калі стала вядома пра [[забойства Муамара Кадафі]], Лукашэнка сказаў наступнае<ref>{{youtube|dzlHjnoeD2U|Лукашенко об убийстве Каддафи}}</ref>: {{Цытата|Здзейснена агрэсія, забіта кіраўніцтва краіны, не толькі Муамар Кадафі. Прытым, як забіта? Ну, застрэлілі б, у баі загінуў бы чалавек. Дык гэта ж з дапамогай спецслужбаў (не думайце, што яго, кіраўніка дзяржавы, пацаны затрымалі. Як яго ахоўвалі, вы ведаеце), захоп кіраўніка краіны ажыццявілі натаўскія спецпадраздзяленні. Над ім здзекаваліся, стралялі, параненага гвалтавалі, выкручвалі і ламалі рукі, а потым закатавалі. Горш, чым фашысты ў свой час.}} Як адзначыў палітолаг Сяргей Богдан у эфіры праграмы «Итоги дня» на «[[Радыё Свабода]]», забойства лівійскага лідара для беларускага кіраўніцтва было шокам<ref>[https://inosmi.ru/20111021/176355904.html Лукашенко близко к сердцу воспринял события в Ливии]</ref>. == Удзел у канфлікце == === Паведамленні і абвінчаванні === 15 лютага, па даных [[Стакгольмскі інстытут даследавання праблем міру|SIPRI]], з [[Баранавічы|Баранавічаў]] у [[Себха|Себху]] вылецеў транспартнік [[Іл-76]]. Самалёт меркавана вёз зброю для войск Кадафі<ref>[https://www.newsru.com/world/01mar2011/minsk.html NEWSru.com :: SIPRI: Белоруссия снабдила Каддафи оружием для уничтожения революционеров<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. У канцы лютага амерыканскае разведвальна-аналітычнае агенцтва Stratfor са спасылкай на ўласныя крыніцы распаўсюдзіла інфармацыю пра тое, што ў расправах над апазіцыяй прымалі ўдзел выхадцы з Усходняй Еўропы<ref name="newtimes"/> — у прыватнасці, з Беларусі, Украіны, Сербіі і Румыніі<ref name="febr"/>. Тэлеканал [[CNN]] паказаў відавочцаў, якія казалі, быццам у джыпах з [[АК-47]] на плячы раз’язджалі людзі ''«з усходнееўрапейскай знешнасцю»''<ref name="newtimes"/>. Замежныя байцы пілатавалі баявую авіяцыю, абстрэльваючы апазіцыю, а таксама праводзілі патруляванне і зачыстку вуліц на аўтамабілях<ref name="febr">[https://m.newsru.com/world/26feb2011/naemn.html СМИ: в расправе над ливийскими повстанцами, возможно, участвуют наемники из Белоруссии]</ref>. 6 красавіка выдавецтва «[[Камсамольская праўда]]» апублікавала артыкул пра ўдзел у баявых дзеяннях у Лівіі на баку Кадафі беларускіх ваенных саветнікаў. Рэдакцыя пісала, што замежнікі займаліся падрыхтоўкай лівійскіх сілавікоў, рамонтам і эксплуатацыяй тэхнікі. Яны не ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях, але пастаянна знаходзіліся на лініі фронту. Паведамлялася і пра наймітаў з індывідуальнымі кантрактамі, і пра дзейных вайскоўцаў Узброеных Сіл Беларусі. Сярод спецыялістаў былыя байцы [[334-ы асобны атрад спецыяльнага прызначэння|334-га атрада]] са складу [[5-я асобная брыгада спецыяльнага прызначэння|5-й асобнай брыгады спецпрызначэння]]. Некаторыя з іх, як мяркуецца, праходзілі падрыхтоўку на расійскіх базах [[спецпрызн|спецназа]] і ўдзельнічалі ў [[Афганская вайна (1979—1989)|вайне ў Аўганістане]]. [[Ваенны спецыяліст|Ваенспецы]] пераканалі лівійцаў аддаць перавагу [[узброены пікап|ўзброеным пікапам]] замест бранятэхнікі, а таксама ўнесці ў тактыку некаторыя элементы [[Партызанская вайна|партызанскай вайны]], што знізіла эфектыўнасць авіяўдараў НАТА і павялічыла мабільнасць арміі. Дзякуючы іх садзейнічанню, [[Другое контрнаступленне кадафістаў|у канцы сакавіка—пачатку красавіка]] войскі Кадафі нават змаглі перайсці ў контрнаступленне на ўсходзе краіны. Рэдакцыя звязалася з нейкім Міхаілам, адным з беларускіх наймітаў. Ён паведаміў, што ''«яго зарплата ў Лівіі складае 3000 долараў»''. Паводле інфармацыі суразмоўцы, пры ўрадавых узброеных сілах ''«знаходзяцца некалькі сотняў беларусаў»''<ref name="комсомолка"/>. 8 красавіка кіраўнік рабочай групы [[ААН]] па выкарыстанні наймітаў Хасэ Луіс Гомес дэль Прада паведаміў пра наяўнасць мноства доказаў выкарыстання Кадафі замежных байцоў. Большасць, па яго словах, з’яўляліся афрыканцамі, аднак, верагодна, сярод іх меліся і беларусы<ref>[https://telegraf.news/in-belarus/oon_na_storone_kaddafi_vojujut_belorusi/ ООН: на стороне Каддафи воюют белорусы] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230106185410/https://telegraf.news/in-belarus/oon_na_storone_kaddafi_vojujut_belorusi/ |date=6 студзеня 2023 }} // Telegraf.by : интернет-ресурс. — 9 сентября 2011.</ref>. Ізноў пра беларускі ўдзел загаварылі ў жніўні—верасні, калі з’явілася інфармацыя пра прысутнасць беларусаў, у тым ліку снайпераў<ref name="снайпера">[https://ex-press.by/rubrics/politika/2011/09/06/belorusskie-snajpery-zashhishhali-kaddafi-v-livii Белорусские снайперы защищали Каддафи в Ливии?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200724145852/https://ex-press.by/rubrics/politika/2011/09/06/belorusskie-snajpery-zashhishhali-kaddafi-v-livii |date=24 ліпеня 2020 }}</ref>, на паўночным захадзе краіны, дзе яны маглі ўступіць у прамыя сутыкненні са спецпадраздзяленнямі НАТА, [[ААЭ]] і [[Катар]]а<ref>[https://m.lenta.ru/news/2011/08/24/qatari/ В боях за Триполи принял участие иностранный спецназ]</ref>. Ібрагім Абдэль Магід, адзін з ваенных кіраўнікоў Нацыянальнага пераходнага савета, заявіў, што апазіцыя была праінфармавана з ''«некаторых крыніц разведкі»'' пра прыбыццё на дапамогу [[кадафісты|кадафістам]] снайпераў розных еўрапейскіх нацыянальнасцяў, у тым ліку ўкраінцаў, беларусаў і іншых. Група ўвайшла ў Лівію праз порт Нуфейда ў [[Туніс]]е, пасля чаго перамешчана ў Трыпалі<ref name="снайпера"/>. Акрамя таго, як паведамлялася, лівійскія паўстанцы выявілі ў будынку спецслужбаў дакументацыю, згодна з якой пастаўкі зброі ў Лівію вяліся беларускай арганізацыяй «Белтэхэкспарт»<ref>[https://piter.tv/event/Povstanci_Na_storone_Ka/ Повстанцы: На стороне Каддафи воевали не только украинские, но и белорусские снайперы]</ref>. === Заявы ўладаў === Прэс-сакратар МЗС [[Андрэй Уладзіміравіч Савіных|Андрэй Савіных]] неадразова заяўляў пра адсутнасць ў Лівіі беларускіх наймітаў або вайскоўцаў. Ён назваў абвінавачванні ва ўдзеле дзяржавы ў канфлікце абсурднымі<ref>[https://news.tut.by/politics/256754.html МИД: Белорусских военных в Ливии нет и никогда не было] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210419202259/https://news.tut.by/politics/256754.html |date=19 красавіка 2021 }}</ref>. Пры гэтым, як выказваў прэс-сакратар, ''«у дачыненні да Беларусі дапушчана памылка»''<ref>[https://ria.ru/20110906/431141568.html Белорусских снайперов в Ливии не было, заявил МИД]</ref>. Што датычыцца інфармацыі ААН, то Савіных і яе раскрытыкаваў, нагадаўшы пра [[Другая Івуарыйская вайна#Верталётны скандал|лютаўскі выпадак]], калі міжнародная арганізацыя папрасіла прабачэння перад рэспублікай за памылковыя абвінавачванні ў зброевых пастаўках у [[Кот-д’Івуар]]<ref>[https://www.belta.by/politics/view/publikatsii-so-ssylkoj-na-ekspertov-oon-o-nalichii-v-livii-belorusskih-naemnikov-ne-zasluzhivajut-dover-128168-2011 Публикации со ссылкой на экспертов ООН о наличии в Ливии белорусских наемников не заслуживают доверия - МИД]</ref>. У адказ на публікацыю выдання «Камсамольская праўда» прадстаўнік МЗС заявіў наступнае<ref name="комсомолка"/>:{{Цытата|З’яўленне такога артыкула можна разглядаць як жаданне зарабіць на легкавернасці чытачоў. Альбо мы сутыкнуліся з чарговай акцыяй па дыскрэдытацыі Рэспублікі Беларусь.}} Разам з тым улады адмаўлялі нават магчымасць удзелу ў баявых дзеяннях «наймітаў-авантурыстаў». На прэс-канферэнцыі 9 лістапада, адказваючы на пытанне «Радыё Свабода», ці ўдзельнічалі беларусы ў аперацыях у Лівіі, памочнік міністра абароны па пытаннях ваеннай палітыкі генерал-маёр Аляксандр Анісімаў сказаў<ref>{{Cite web |url=https://belaruspartisan.by/politic/196182/ |title=Генерал Анисимов: белорусских военных в Ливии не было |access-date=29 верасня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929122716/https://belaruspartisan.by/politic/196182/ |archive-date=29 верасня 2021 |url-status=dead }}</ref>:{{Цытата|Не, яны не ўдзельнічалі. Як вы можаце ўявіць сабе, што беларускія вайскоўцы, наяўнасць якіх кожны дзень правяраецца ў нашай краіне, могуць знаходзіцца за яе межамі? Я добра ведаю ўсіх вайскоўцаў, якія выйшлі ў адстаўку і маюць авантурны характар, і якія нейкім чынам маглі б апынуцца ў Лівіі. Аднак усе яны знаходзяцца ў Беларусі. Таму яшчэ раз магу з упэўненасцю сказаць, што беларускія вайскоўцы не бралі ўдзел у ваенных дзеяннях у Лівіі.}} Паўторна ў жніўні 2013 года міністр абароны Юрый Жадобін з іроніяй абверг дадзеныя паведамленні<ref>[https://charter97.org/ru/news/2013/8/28/74674/ Жадобин отшутился о белорусских военных в Судане] // Хартыя '97, 28 августа 2013</ref>. {{Цытата|Інфармацыю тыпу таго, што беларускія вайскоўцы бяруць удзел у ваенных канфліктах у краінах [[Паўночная Афрыка|Паўночнай Афрыкі]], ці пра тое, ці будзе прымяняцца [[ядзерная зброя]] на ваенным вучэнні «Захад – 2013», павінен каментаваць не міністр абароны, а міністр аховы здароўя. У мяне няма такіх спецыялістаў, каб каментавалі падобную інфармацыю.}} Пасля вызвалення [[Вячаслаў Міхайлавіч Качура|Вячаслава Качура]]{{пераход|Палоннікі}} прэс-сакратар галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы [[Міністэрства абароны Беларусі|Мінабароны]] Уладзімір Макараў таксама абверг удзел беларусаў у лівійскім канфлікце<ref>[https://sputnik.by/20180202/minoborony-belorusy-ne-uchastvovali-v-voennyh-dejstviyah-v-livii-1033394431.html Минобороны: белорусы не участвовали в военных действиях в Ливии]</ref>. === Аналітыкі і аглядчыкі === Першапачаткова паведамленні пра ваенную дапамогу ад Беларусі, якія ўзніклі вакол звестак SIPRI па зброевых пастаўках, спісваліся на следства [[інфармацыйная вайна|інфармацыйнай вайны]] і нечаканасць для заходняй супольнасці зацягвання працэсу звяржэння рэжыму Кадафі. Як адзначыў намеснік дырэктара Інстытута палітычнага і ваеннага аналізу [[Аляксандр Анатольевіч Храмчыхін|Аляксандр Храмчыхін]], цалкам выключыць ваенныя сувязі паміж Кадафі і Лукашэнкам немагчыма, але доказная база досыць бедная. Ён адным з першых спісаў гэта на нечаканае для Захаду зацягванне канфлікту. Эксперт Інстытута Блізкага Усходу і Расійскага савета па міжнародных справах Сяргей Балмасаў заявіў, што ўсе абвінавачванні ў супрацоўніцтве Мінска і Трыпалі будаваліся на галаслоўных сцвярджэннях дырэктара SIPRI Х’ю Грыфітса<ref>''Сергей Балмасов.'' [https://www.pravda.ru/world/1068669-kukkad/ Диктатор Лукашенко спасает Полковника] // Правда.Ру, 3 марта 2011.</ref>. У той жа час, на думку беларускага ваеннага аналітыка Аляксандра Алесіна, адпраўка ў краіну якой-небудзь зброі здавалася немэтазгоднай, паколькі лівійская армія на той момант была добра забяспечана. Значна большую неабходнасць, як заявіў аглядальнік, прадстаўлялі ваенныя спецыялісты і рамонтнікі, якія б падтрымлівалі баяздольнасць тэхнікі і яе рамонт<ref name="tut.by">[https://news.tut.by/politics/216932.html Летало ли белорусское оружие в Ливию и Кот-д'Ивуар?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181130125052/https://news.tut.by/politics/216932.html |date=30 лістапада 2018 }} — TUT.BY, 2 марта 2011</ref><ref>Валер Карбалевіч. [https://www.svaboda.org/a/2324961.html Якія наступствы могуць мець скандалы з пастаўкамі зброі?] // Радыё Свабода : радыёвяшчальная арганізацыя. — 1 сакавіка 2011.</ref>. Крыху пазней Алесін у прамым эфіры «[[Еўрарадыё]]», калі гаворка зайшла ппра артыкул «Камсамольскай праўды», нагадаў, што беларуская армія неадразова скарачался ([[Скарачэнні Узброеных сіл Беларусі (1992—1996)|асабліва ў 1990-х]]), шмат кадравікоў былі звольнены, а некаторыя самастойна пакінулі ўзбооеныя сілы з-за нізкай зарплаты. Многія з’ехалі на замежныя заробкі. Былі запатрабаваны лётчыкі, танкісты, тэхнікі-рамонтнікі, спецыялісты спецпадраздзяленняў. Гэта значыць, што размова ідзе пераважна пра адстаўных вайскоўцаў, паколькі афіцыйна дзяржава імкнецца не адпраўляць дзеючыя кадры ў «гарачыя кропкі», нават калі яна зацікаўлена ў канфлікце. Беларусаў у Лівіі, паводле ацэнак аглядальніка, налічвалася ад некалькіх дзесяткаў да некалькіх сотняў. Некаторыя маглі паспець паваяваць у іншых канфліктах у [[Афрыка|Афрыцы]]. Так, напрыклад, Алесін згадаў [[Беларускія найміты ў Кот-д’Івуары|удзел суайчыннікаў]] у [[Французска-івуарскі канфлікт|івуарыйскіх падзеях 2004 года]]<ref>[https://web.archive.org/web/20220316143338/https://belaruspartisan.by/politic/178872/ Эксперт: В Ливии могут воевать белорусские летчики, штабисты и снайперы]</ref>. == Вядомыя выпадкі == Тут пералічаны спіс баёў, бітв, кампаній, аперацый і эпізодаў грамадзянскай вайны, у якіх меркавана ўдзельнічалі беларусы. {| border=1 cellpadding=2 style="border: 1px #AAAAAA solid; border-collapse: collapse;" | bgcolor=#cccccc | '''Дата''' | bgcolor=#cccccc | '''Эпізод''' | bgcolor=#cccccc | '''Пераможца''' | bgcolor=#cccccc | '''Роля''' |- |17—25 лютага |[[Пратэсты ў Трыпалі (люты 2011)|Пратэсты ў Трыпалі]] |{{Сцяг|Лівія|1977}} Кадафісты |Удзел у падаўленні беспарадкаў, забяспячэнне зброяй. |- |28 сакавіка — 15 красавіка |[[Другое контрнаступленне кадафістаў]] |{{Сцяг|Лівія|1977}} Кадафісты |Удзел як ваенных саветнікаў. |- |- |31 сакавіка — 7 красавіка |[[Трэцяя бітва за Брэгу]] |{{Сцяг|Лівія|1977}} Кадафісты |Удзел як ваенных саветнікаў. |- |8—18 красавіка |[[Баі на дарозе Брэга–Адждабія]] (першы этап) |не вызначаны |Удзел як ваенных саветнікаў. |- |20—28 жніўня |[[Бітва за Трыпалі (2011)|Бітва за Трыпалі]] |{{Сцяг|Лівія}} Паўстанцы |Удзел снайпераў і былых байцоў 334-га асобнага атрапа СпП. |- |} == Палоннікі == У жніўні 2011 года чацвёра грамадзян Беларусі (Валерый Гардзіенка, Ігар Ядзімічаў, Фёдар Труфанаў<ref name="kp2018">[https://m.kp.by/daily/26790.7/3823973/ Белорус, вернувшийся в ливийский плен более шести лет, вернулся в Минск // Комсомольская правда, 2 февраля 2018 года]{{Недаступная спасылка}}</ref> і Вячаслаў Качура<ref name="РИА"/>) былі ўзяты ў палон паўстанцамі ў Трыпалі. Як заяўлялі затрыманыя, у чэрвені праз Туніс яны прыбылі ў Лівію на грамадзянскія работы. Разам з 2 грамадзянамі Расіі і 19 Украіны іх судзілі за «дапамогу» рэжыму Кадафі. Усіх падсудных прысудзілі да 10 гадоў турмы за супрацоўніцтва з лаялістамі<ref name="суд">[https://russian.rt.com/inotv/2012-06-05/Sud-nad-russkimi-naemnikami-v Суд над русскими «наемниками» в Ливии возмутил Москву // RT, 5 июня 2012]</ref>. Увесь гэты час дыпламаты праводзілі перамовы па вызваленні беларусаў з палону. Да 2017 года пытаннем займаліся толькі МЗС Беларусі і [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]]. Потым падключыліся расійскія дыпламаты, кіраўнік [[Чачня|Чачні]] [[Рамзан Кадыраў]] і наследны прынц [[Абу-Дабі]] шэйх [[Мухамед бен Заід аль-Нахаян]]<ref name="sputnik">[https://m.sputnik.by/society/20180202/1033400577/hronika-sobytij-kak-osvobozhdali-iz-livijskogo-plena-vyacheslava-kachuru.html?mobile_return=no Хроника событий: как освобождали из ливийского плена Вячеслава Качуру] // Sputnik Belarus, 2 февраля 2018</ref><ref name="ГУЮ">[https://just-minsk.gov.by/ru/pressroom/novosti/vstrecha-s-veteranom-/ Встреча с ветераном боевых действий в ДРА Качурой В. М.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230327224227/http://just-minsk.gov.by/ru/pressroom/novosti/vstrecha-s-veteranom-/ |date=27 сакавіка 2023 }} // Главное управление юстиции Минского горисполкома, 28 апреля 2022</ref>. У 2014 годзе ўдалося дамагчыся датэрміновага вызвалення Гардзіенка, Едзімічава і Труфанава<ref name="kp2018"/>. Аднак пад арыштам усё яшчэ заставаўся Качура. Да снежня да яго яшчэ прыязджалі беларускі пасол і консул у Лівіі, але потым зачынілася дыпмісія ў Трыпалі, і візіты дыпламатаў спыніліся<ref name="качура"/>. У чэрвені таго ж года па ініцыятыве кіраўніцтва [[Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі|МЗС Расіі]], [[Дзяржаўная Дума Расійскай Федэрацыі|Дзяржаўнай Думы]] і кіраўніка Чачэнскай Рэспублікі была створана кантактная група па Лівіі пад кіраўніцтвам [[Леў Леанідавіч Дзяньгоў|Льва Дзяньгова]]. Каманда займалася пытаннямі затрыманых у краіне расіян. Былі паспяхова завершаны аперацыі па вызваленні членаў экіпажаў танкераў «Міхаіл Чабатароў» і «Тэметэрон», маракоў з судна «Мерле». Акрамя таго, група паралельна праводзіла аналіз становішча ў краіне. У верасні 2017 года, пасля візіту ў Мінск Рамзана Кадырава, спецыялісты Дзяньгова пачалі актыўнае супрацоўніцтва з беларускім бокам. Неўзабаве ён і яшчэ некалькі чалавек вылецелі ў Трыпалі, дзе правялі 2,5 месяца, займаючыся вызваленнем Качуры. Як пазней успамінаў кіраўнік кантактнай групы, перамовы маглі пачацца ў 12 дня, а скончыцца ў 5 раніцы<ref name="качура"/>. 29 студзеня 2018 года палоннік быў адпушчаны<ref name="качура">Катерина Борисевич.[https://news.tut.by/society/579563.html "Начинали переговоры в 12.00, заканчивали — в 5 утра". Как освобождали в Ливии белорусского пленника] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210504215922/https://news.tut.by/society/579563.html |date=4 мая 2021 }} // TUT.BY, 3 февраля 2018</ref>. Спярша з Трыпалі ён паляцеў у Абу-Дабі, адтуль – у [[Масква|Маскву]], і раніцай 2 лютага беларус прыбыў у Мінск. У аэрапорце Качуру сустракалі сын Міхаіл і дачка Алена<ref name="sputnik"/>. Як адзначалі СМІ, раней ён быў начальнікам штаба 334-га атрада спецыяльнага прызначэння<ref name="РИА">[https://ria.ru/20180202/1513834267.html Источник: освобожденный из плена в Ливии белорусский военный прибыл в Минск]</ref>. Лівійскі бок падазраваў, што той — снайпер арміі Кадафі<ref name="качура"/>. == Пасля 2011 года == Нягледзячы на дыпламатычную падтрымку Кадафі, пасля прыходу да ўлады паўстанцаў Беларусь працягвала падтрымліваць кантакты з Лівіяй, хоць шмат у чым двухбаковыя сувязі саслаблі<ref name="фiлiпаў"/>. Ад падзей пасля 2011 года пацярпела рэалізацыя большасці міждзяржаўных дакументаў і праектаў. Тым не менш нават ва ўмовах ваеннага канфлікту пэўныя ўзаемаадносіны падтрымліваліся. Так, напрыклад, у маі 2013 года ў Беларусь прыбыла група з 300 лівійскіх грамадзян, у асноўным вайскоўцаў, якія прайшлі курс рэабілітацыі<ref>{{Cite web|url=https://www.naviny.media/rubrics/society/2013/05/02/ic_news_116_416021|title=Беларусь реабилитирует ливийских военных «на коммерческой основе по понятным гуманитарным соображениям»|website=naviny.by|date=2013-05-05|lang=ru|url-status=dead}}</ref>. З пачатку 2011 года па гэты перыяд каля 1500 вайскоўцаў з Лівіі прайшлі лячэнне ў рэспубліцы. Падчас [[Грамадзянская вайна ў Лівіі (2014—2020)|новай вайны (2014—2020)]] беларускія ўлады не выказалі канкрэтнай пазіцыі, падтрымліваючы кантакты з абодвума бакамі, хоць [[Табрук]] ([[Палата прадстаўнікоў Лівіі]]) з’яўляўся больш прыярытэтным<ref name="фiлiпаў">Александр Филиппов. [https://nmnby.eu/news/analytics/7018.html Попытка перемирия в Ливии — что это значит для Беларуси?] // Наше Мнение, 17 февраля 2020</ref>. Паводле інфармацыі ААН, з Беларусі ў аэрапорт Трыпалі ў перыяд з 2013 па 2014 гады было здзейснена 15 палётаў. Дадзеныя рэйсы змаглі перавесці больш за 3 000 тон боепрыпасаў для патрэб [[Лівійская нацыянальная армія|Лівійскай нацыянальнай арміі (ЛНА)]] фельдмаршала [[Халіф Хафтар|Халіфа Хафтара]], падкантрольнага Палаце прадстаўнікоў у Табруку<ref name="дапамога">[http://www.timesofmalta.com/articles/view/20150302/business-news/Libya-needs-international-maritime-force-to-help-stop-illicit-oil-weapons-UN-experts.558161 ''Libya needs international maritime force to help stop illicit oil, weapons — UN experts'']</ref>. У 2015—2017 гадах, як пісаў Яўген Сатаноўскі з газеты «Военно-промышленный курьер», чартарная кампанія Ruby Star Airlines, афіляваная з беларускім агенцтвам абароннага экспарту «Белтэхэкспарт», пастаўляла зброю ў аэрапорт Гадамеса, падкантрольны [[Брыгады Зінтан|брыгадзе Зінтана]], што на той момант была саюзніцай ЛНА. Самалёты з прадукцыяй ваеннага прызначэнне садзіліся таксама ў аэрапорце Лабрака. У рэйсах часта выкарыстоўваўся Іл-76 з рэгістрацыйным нумарам EW-78836. Ён перыядычна рабіў тэхнічны прыпынак у аэрапорце [[Лейпцыг]]а ([[Германія]]), дзе размешчаны аб’екты НАТА. Ускосная падтрымка «Белтэхэкспарту» Захадам супадае з адменай [[Еўрапейскі саюз|ЕС]] забаронаў у дачыненні да беларускай кампаніі ў пачатку сакавіка 2015-га. Санкцыі ў дачыненні да тагачаснага яе дырэктара Аляксандра Пефціева былі зняты ў канцы 2014 года<ref>Евгений Сатановский. [https://vpk-news.ru/articles/45203 Африканский экспресс] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210504205152/https://vpk-news.ru/articles/45203 |date=4 мая 2021 }} // Военно-промышленный курьер, 25 сентября 2018</ref>. У маі 2020 года быў выпушчаны даклад ААН пра удзел расійскай [[Група Вагнера|ПВК «Вагнер»]] у лівійскім канфлікце на баку сіл Хафтар, дзе згадвалася, што сярод наймітаў ёсць і беларусы<ref>[https://belaruspartisan.by/politic/499723/ Доклад: "Солдатами удачи" в ЧВК "Вагнер" в Ливии являются граждане РФ, Беларуси, Молдавии, Сербии и Украины] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230621215659/https://belaruspartisan.by/politic/499723/ |date=21 чэрвеня 2023 }} // Белорусский партизан, 8 мая 2020</ref>. Крыху пазней СМІ заявілі аб пастаўцы ЛНА з Беларусі знішчальнікаў [[МіГ-29]] і верталётаў [[Мі-24]]. Іх пілатавалі альбо самі беларусы (Belarus Security Blog меркаваў, што лётчыкі дзейнічалі па прыватных кантрактах), альбо найміты з [[Сербія|Сербіі]]<ref>[https://belaruspartisan.by/politic/501084/ Беларусь ввязывается в ливийскую войну?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210504193159/https://belaruspartisan.by/politic/501084/ |date=4 мая 2021 }} // Белорусский партизан, 22 мая 2020</ref>. Улетку таго ж года ў сетку трапілі фатаграфіі комплексаў РЭБ «[[Навальніца (РЭБ)|Навальніца]]» беларускай вытворчасці, якія выкарыстоўваліся ў Лівіі. Гэтыя сістэмы былі перададзены ЛНА ад [[ААЭ]], якія ўжо закупілі іх непасрэдна ў Беларусі<ref>[https://avia.pro/news/belorusskie-sistemy-reb-valyat-tureckie-drony-nad-liviey?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile Белорусские системы РЭБ выводят из строя турецкие дроны над Ливией] // Avia.pro, 27 июня 2020</ref>. Паводле звестак прыхільнікаў фельдмаршала Хафтара, пры дапамозе беларускіх комплексаў былі абясшкоджаны 11 варожых дронаў<ref>[https://naviny.by/article/20200712/1594552646-belorusskaya-groza-zasvetilas-v-voyuyushchey-livii Белорусская «Гроза» засветилась в воюющей Ливии] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210117012701/https://naviny.by/article/20200712/1594552646-belorusskaya-groza-zasvetilas-v-voyuyushchey-livii |date=17 студзеня 2021 }} // Naviny.by, 12 июля 2020</ref>. == Згадкі == {{пачатак цытаты}}Мінск ужо не першы раз выкарыстоўваецца як перавалачная база для «салдат удачы», тут і да [[пандэмія COVID-19|пандэміі каранавірусу]] вадзіліся найміты, якіх называлі беларускімі «партызанамі». Прычым не толькі падчас міграцыйных пералётаў «дзікіх гусей», былі і мясцовыя. Іх асаблівая актыўнасць была адзначана, напрыклад, у 2011 годзе, калі патрабаваліся найміты ў лівійскую армію. Тады ў Мінску існавала своеасаблівая «біржа працы» для адстаўных вайскоўцаў, гатовых прымяніць свой баявы вопыт за мяжой. Акрамя Лівіі для «камандзіровак» прапаноўвалася [[Венесуэла]], Кот-д’Івуар, яшчэ шэраг краін. Зразумела, што аб’яў пра «прыём на работу» не існавала — засакрэчаная «фірма» сама прапаноўвала патэнцыйнаму кандыдату магчымасць падзарабіць у якасці найміта. Ведалі гэты «адрасок» і ў Расіі, адкуль прыязджалі людзі з вопытам службы, каб заключыць кантракт з нібыта замежнай фірмай па выкананні абстрактных работ, што на справе аказвалася ваеннай службай у якой-небудзь «гарачай кропцы». Асабліва запатрабаваны былі спецыялісты ў галіне [[СПА]], флоцкія і авіямеханікі, саветнікамі на агульнавайсковыя пасады патрабаваліся афіцэры ў званні не ніжэй [[маёр]]а. Трэба меркаваць, што і тады работа «канторы па найму» была пад наглядам спецслужб, як беларускіх, так і расійскіх.{{oq|ru|Минск уже не первый раз используется как перевалочная база для «солдат удачи», здесь и до пандемии коронавируса водились наёмники, которых называли белорусскими «партизанами». Причём не только во время миграционных перелётов «диких гусей», были и местные. Их особая активность была отмечена, например, в 2011 году, когда требовались наёмники в ливийскую армию. Тогда в Минске существовала своеобразная «биржа труда» для отставных военных, готовых применить свой боевой опыт за рубежом. Помимо Ливии для «командировок» предлагалась Венесуэла, Кот-д'Ивуар, ещё ряд стран. Понятно, что объявлений о «приёме на работу» не существовало — засекреченная «фирма» сама предлагала потенциальному кандидату возможность подзаработать в качестве наёмника. Знали этот «адресок» и в России, откуда приезжали люди с опытом службы, чтобы заключить контракт с якобы иностранной фирмой по выполнению абстрактных работ, что на деле оказывалось военной службой в какой-нибудь «горячей точке». Особо востребованы были специалисты в области ПВО, флотские и авиамеханики, советниками на общевойсковые должности требовались офицеры в звании не ниже майора. Надо полагать, что и тогда работа «конторы по найму» была под надзором спецслужб, как белорусских, так и российских.}}{{канец цытаты|крыніца=[https://svpressa.ru/war21/article/272134 Журналіст Віктар Сакірка ў артыкуле аб затрыманні расійскіх наймітаў у Беларусі, выданне «Свободная пресса», 30 ліпеня 2020].}} {{пачатак цытаты}} Вышэй прыведзена, вядома, не ўся геаграфія дзеянняў беларусаў у Афрыцы, спалучаных з ваеннай справай. Тут я не разглядаў, у прыватнасці, дзейнасць беларускіх авіятранспартных кампаній і лётчыкаў па дастаўцы ваенных грузаў, беларускіх ваенных саветнікаў пры Кадафі, якіх «не было», удзельнікаў расійскіх ПВК у Афрыцы і іншых.{{oq|ru|Выше приведена, конечно, не вся география действий беларусов в Африке, сопряженных с военным делом. Тут я не рассматривал, в частности, деятельность беларусских авиатранспортных компаний и лётчиков по доставке военных грузов, беларусских военных советников при Каддафи, которых «не было», участников российских ЧВК в Африке и других.}}{{канец цытаты|крыніца=[https://web.archive.org/web/20220828043902/https://t.me/lebiadok/220 Пра беларускую ваенную прысутнасць у Афрыцы, тэлеграм-канал ваеннага аналітыка Ягора Лебядка, 6 лютага 2021].}} У 2022 годзе ў інтэрв’ю газеце «Наш город Тамбов» адстаўны афіцэр Вячаслаў Качура ўсё ж прызнаўся ў ваеннай дзейнасці ў Лівіі<ref name="мяшчэрская">Анна Мещерская. [http://www.tmbngt.ru/index.php/gorodskaya-vlast-5/1944-ispytanie-vojnoj-kak-vozvrashchalsya-k-miru-samyj-znamenityj-livijskij-plennik Испытание войной: как возвращался к миру самый знаменитый «ливийский пленник»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230718211756/http://www.tmbngt.ru/index.php/gorodskaya-vlast-5/1944-ispytanie-vojnoj-kak-vozvrashchalsya-k-miru-samyj-znamenityj-livijskij-plennik |date=18 ліпеня 2023 }} // Наш город Тамбов : газета. — ноябрь 2022.</ref>: {{Цытата|Падпісаў кантракт з прыватнай кампаніяй. Займаўся падрыхтоўкай атрадаў спецыяльнага прызначэння Кадафі. Пасля заканчэння кантракта застаўся ў Лівіі. Працаваў у нафтавай кампаніі. А калі пачаліся баявыя дзеянні, вярнуўся на радзіму. Праз нейкі час мне прапанавалі туды вярнуцца. Займаўся ўсё той жа вайсковай справай, праўда, гэтым разам нядоўга. Праз месяц мяне затрымалі так званыя рэвалюцыянеры.{{oq|ru|Подписал контракт с частной компанией. Занимался подготовкой отрядов специального назначения Каддафи. После того, как закончился контракт, остался в Ливии. Работал в нефтяной компании. А когда начались боевые действия, вернулся на Родину. Спустя какое-то время мне предложили туда вернуться. Занимался всё тем же военным делом, правда, на этот раз недолго. Спустя месяц меня задержали так называемые революционеры.}}}} == Гл. таксама == * [[Замежныя найміты ў Лівіі]] * [[Напады на пасольства Лівіі ў Мінску]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * ''Валер Карбалевіч.'' [https://www.svaboda.org/a/2324961.html Якія наступствы могуць мець скандалы з пастаўкамі зброі?] // Радыё Свабода : радыёвяшчальная арганізацыя. — 1 сакавіка 2011. * ''Андрей Александрович.'' [https://web.archive.org/web/20181130125052/https://news.tut.by/politics/216932.html Летало ли белорусское оружие в Ливию и Кот-д'Ивуар?] // TUT.BY : интернет-портал. — 2 марта 2011. * ''Сергей Балмасов.'' [https://www.pravda.ru/world/1068669-kukkad/ Диктатор Лукашенко спасает Полковника] // Правда.Ру : электронное СМИ. — 3 марта 2011. * [https://web.archive.org/web/20211022165612/https://www.kp.ru/daily/25664/825870/ На стороне Каддафи воюют белорусские партизаны] // Комсомольская правда : газета. — 6 апреля 2011. * ''Сергей Стаховский.'' [https://web.archive.org/web/20220322090540/https://gazetaby.com/post/muammar-i-belarus/39924/ Муаммар и Беларусь] // Салідарнасць : газета. — 21 октября 2011. * [https://newtimes.ru/articles/detail/35642 Белорусская джамахирия: Полковник Каддафи ищет прибежища в Минске] // The New Times : журнал. — № 08 (193). — 7 марта 2011. * ''Егор Лебедок.'' [https://web.archive.org/web/20220727123949/https://thinktanks.by/publication/2021/02/07/belorusskoe-voennoe-prisutstvie-v-afrike.html Белорусское военное присутствие в Африке] // Thinktanks.by : сайт белорусских исследований. — 7 февраля 2021. * [https://www.mfa.gov.by/press/news_mfa/c82c2d18194d31d8.html Комментарий начальника управления информации – пресс-секретаря МИД Андрея Савиных в связи с появлением публикаций со ссылкой на заявление рабочей группы ООН по вопросам наемничества] // МИД РБ : официальный сайт. — 9 апреля 2011. * [https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/4924935?utm_source=google.com&utm_medium=organic&utm_campaign=google.com&utm_referrer=google.com Белорусский военный специалист после почти семи лет плена в Ливии вернулся на родину] // ТАСС : информационное агентство. — 2 февраля 2018. {{Замежныя ваенныя місіі Беларусі}} {{Найміты з былога СССР у Афрыцы}} [[Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі]] [[Катэгорыя:Найміты ў войнах|Лівія]] [[Катэгорыя:Міжнароднае ваеннае супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь]] 5x5r4zk25ktx7gsc5beq8d1l11hkw4i Нью-Ёрк (Данецкая вобласць) 0 681504 5164202 4971931 2026-07-10T12:39:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164202 wikitext text/x-wiki {{Значэнні|Спасылка=Нью-Ёрк (значэнні)}} {{НП-Украіна |статус=пасёлак гарадскога тыпу |Герб= |lat_deg=48|lat_min=18|lat_sec=56 |lon_deg=37|lon_min=53|lon_sec=2 }} '''Нью-Ёрк''' ({{Lang-uk|Нью-Йорк}}; з 1951 да 2021 года '''Ноўгарадскэ''') — [[пасёлак гарадскога тыпу]] ў Данецкай вобласці (Бахмуцкі раён), падпарадкаваны [[Тарэцк]]у. Знаходзіцца на рацэ [[Крывы Тарэц]], за 10 км ад Тарэцка і за 38 км ад [[Данецк]]а. == Гісторыя == Паселішча '''Нью-Ёрк''' заснавана менанітамі, запрошанымі ў Расію [[Кацярына II|Кацярынай II]]. У савецкі час (раней за 1931 год) яны былі дэпартаваныя ў Амурскую вобласць, дзе арганізавалі аднайменнае паселішча. Пасёлак называўся Нью-Ёрк да кастрычніка 1951 года<ref>{{Cite web|url=http://sfw.so/uploads/posts/2016-08/thumbs/1470838890_20.jpg|title=Заметка о переименовании.|accessdate=2021-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216164642/https://sfw.so/uploads/posts/2016-08/thumbs/1470838890_20.jpg|archivedate=16 лютага 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://interfax.com.ua/news/general/753138.html|title=Рада переименовала пгт Новгородское Донецкой области в Нью-Йорк|accessdate=2021-07-01}}</ref>; пад гэтай назвай згадваецца ў драме Віктара Някрасава «У родным горадзе». Пасёлак не пераназывалі, пакуль адносіны з [[Антыгітлераўская кааліцыя|былым саюзнікам]] ЗША не сапсаваліся ў выніку [[Халодная вайна|Халоднай вайны]]. У пасёлку размешчаны Дзяржынскі фенольны завод; раней быў таксама Ноўгарадскі машынабудаўнічы завод імя Г. І. Пятроўскага (спыніў існаванне, цэхі і іншыя будынкі распрададзеныя; у адных арганізаваны розныя вытворчасці, іншыя закансерваваны; тры цэхі разабраны на будматэрыялы). 3 лютага 2021 года ў Камітэт Вярхоўнай рады Украіны па пытаннях дзяржаўнай улады, мясцовага самакіравання, рэгіянальнага развіцця і горадабудаўніцтва была вылучана рэкамендацыя аб перайменаванні пгт Ноўгарадскэ ў пгт Нью-Ёрк<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://www.pravda.com.ua/news/2021/02/3/7282210/|title=Україні повернуть Нью-Йорк. Це підтримав комітет Ради|accessdate=2021-02-03}}</ref>. У абмеркаванні гэтага перайменавання ў Камітэце ВР быў прыведзены аргумент аб «прарасійскасці» назвы ''Ноўгарадскэ.'' 1 ліпеня 2021 года Вярхоўная Рада пераназвала Ноўгарадскэ ў Нью-Ёрк, вярнуўшы яму гістарычную назву.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://vesti.ua/politika/na-donbasse-poyavilsya-nyu-jork-reshenie-rady|title=Поселок Новгородское Рада переименовала в Нью-Йорк|date=2021-07-01}}</ref> == Насельніцтва == Колькасць насельніцтва {| class="wikitable" !Год !Колькасць жыхароў |- |1859 |3368{{efn-la|у тым ліку насельніцтва Залізнэ — 3283, Нью-Ёрка — 85}} |- |1885 |4037{{efn-la|насельніцтва толькі Залізнэ}} |- |1897 |4586 |- |1908 |7250{{efn-la|у тым ліку насельніцтва Залізнэ — 5757, Нью-Ёрк — 1493}} |- |1939 |13051{{efn-la|у тым ліку Ноўгарадскэ (былы Нью-Ёрк) — 4737, Залізнэ — 8314}} |- |1959 |12913{{efn-la|у тым ліку Ноўгарадскэ — 5285, Залізнэ — 7628}} |- |1970 |13223 |- |1979 |13064 |- |1987 |13400 |- |1989 |13195 |- |1992 |13200 |- |1998 |12100 |- |2001 |11927 |- |2009 |11040 |- |2010 |11019 |- |2011 |10948 |- |2012 |10892 |- |2013 |10850 |- |2014 |10788 |} == Транспарт == На тэрыторыі пасёлка размешчана чыгуначная станцыя Фенольная, на лініі «[[Касцянтыніўка (Данецкая вобласць)|Касцянтыніўка]] — [[Ясынувата]]». == Славутасці == * Помнік Багдану Хмяльніцкаму * Парк фенольнага завода == Аб’екты сацыяльнай сферы == * Клуб фенольнага завода * Спартыўны комплекс «Авангард» * Спартыўны комплекс ААТ «Ноўгарадскі машынабудаўнічы завод» == Заўвагі == {{notelist-la}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * {{Cite web|url=http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/A005?rf7571=8391|title=Ноўгарадскэ на сайце Вярхоўнай рады|lang=uk|date=}} * {{Cite web|url=http://www.etnodon.com/etnosy/germans/nyu-jork-novgorodskoe-poselenie-nemtsev-mennonitov-v-donetskoj-oblasti|title=Нямецкі Нью-Ёрк у Данбасе|accessdate=1 ліпеня 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210506162313/https://etnodon.com/etnosy/germans/nyu-jork-novgorodskoe-poselenie-nemtsev-mennonitov-v-donetskoj-oblasti|archivedate=6 мая 2021|url-status=dead}} * {{Cite web|url=https://dn.depo.ua/rus/kramatorsk/de-na-donbasi-prichaivsya-ukrainskiy-nyu-york-202009081212463|title=Нью-Ёрк у Данецкай вобласці|lang=ru|date=|access-date=1 ліпеня 2021|archive-date=5 лістапада 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105125413/https://dn.depo.ua/rus/kramatorsk/de-na-donbasi-prichaivsya-ukrainskiy-nyu-york-202009081212463|url-status=dead}} {{Тарэцкі гарадскі савет}} [[Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Данецкай вобласці]] 2wa0t7btytfu4gm7b696s1kyohrb9fq Revolver 0 685396 5164413 5160415 2026-07-11T06:38:17Z Цімур 27525 /* Спіс кампазіцый */ 5164413 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I’m Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя кампаній гуказапісу|Амерыканскай асацыяцыі кампаній гуказапісу]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] 3h6crordxaxc16nso2tyuqtyjabows3 5164415 5164413 2026-07-11T06:55:58Z Цімур 27525 5164415 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I’m Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя кампаній гуказапісу|Амерыканскай асацыяцыі кампаній гуказапісу]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] 2vokhpi1sezz2ncp0yvbkq7bnozr8ig 5164417 5164415 2026-07-11T06:57:32Z Цімур 27525 5164417 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] k1xeyyp66ryhrl4xvss6zxonbwu8i6k 5164422 5164417 2026-07-11T07:38:19Z Цімур 27525 5164422 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. «Усім адзінокім людзям»}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] hkwj54n204qbhnozvysvb3gjt7r14qg 5164434 5164422 2026-07-11T08:28:54Z Цімур 27525 /* Уплыў на папулярную культуру */ 5164434 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. "Усім адзінокім людзям"}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] r4th9df30fub2ziohkpt63ipz3c8iuc 5164440 5164434 2026-07-11T08:49:12Z Цімур 27525 5164440 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. "Усім адзінокім людзям"}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Удзельнікі == {{слупкі}} {{Col-2}} * '''[[The Beatles]]''': ** [[Джон Ленан]] — [[гітара]], [[рытм-гітара]], [[арган]], [[фісгармонія]], [[бубен]], [[вакал]], гукавыя эфекты ** [[Пол Мак-Картні]] — гітара, [[фартэпіяна]], [[бас-гітара]], вакал ** [[Джордж Харысан]] — [[сола-гітара]], [[сітар]], бубен, вакал, гукавыя эфекты ** [[Рынга Стар]] — [[ударная ўстаноўка|ударныя]], бубен, [[каўбел|сенсера]], вакал * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[гукарэжысёр]], фартэпіяна («Good Day Sunshine», «Tomorrow Never Knows»), [[арган Хаманда]] («Got to Get You into My Life»), [[бэк-вакал]] * [[Джэф Эмерык]] — гукааператар, бэк-вакал {{Col-2}} * [[Ніл Аспінал]], [[Мэл Эванс]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], [[Донаван (музыкант)|Донаван]] — бэк-вакал («Yellow Submarine») * Тоні Гілберт, Юрген Хес, Сідні Сакс, Джон Шарп — [[скрыпка]] («Eleanor Rigby») * Стэфен Шынглс, Джон Андэрвуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] («Eleanor Rigby») * Дэрэк Сімпсан, Норман Джонс — [[віяланчэль]] («Eleanor Rigby») * Лес Конлан, Ян Хамер, Эдзі «Tan Tan» Торнтан — [[труба]] («Got to Get You into My Life») * Алан Брэнскамб, Пітэр Коў — [[саксафон]] («Got to Get You into My Life») * Аніл Бхагват — [[табла]] («Love You To») * [[Алан Сівіл]] — [[валторна]] («For No One») * Аарон Брэмнер — фотамантаж * [[Клаўс Форман]] — афармленне і дызайн вокладкі * [[Роберт Уітакер]] — [[фатограф]] {{слупкі/канец}} == Выданні альбома == Даныя прыведзены паводле матэрыялаў сайта [[Discogs]]<ref name="discogs">{{cite web|url=http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|title=Revolver at Discogs|publisher=Сайт [[Discogs]]|access-date=2009|lang=en|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220101510/http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" ! Краіна ! Дата ! Лэйбл ! Фармат ! Каталог |- |rowspan=2| {{Вялікабрытанія}} [[Вялікабрытанія]] |rowspan=2| 5 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[LP]] ([[манафонія|мона]]) | PMC 7009 |- | [[LP]] ([[стэрэа]]) | PCS 7009 |- |rowspan=2| {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] |rowspan=2| 8 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Capitol Records]] | [[LP]] (мона) | T 2576 |- | [[LP]] (стэрэа) | ST 2576 |- | {{Грэцыя}} [[Грэцыя]] | 1966 | [[EMI]] | [[LP]] | 14C 062-04097 <br>YEX 605 |- | {{Германія}} [[Германія]] | 1966 | Odeon Records <br>HÖR ZU | [[LP]] | SHZE 186 |- | {{Італія}} [[Італія]] | 1966 | EMI ITALIANA S.p.A. | [[LP]] | 3C 062-04097 <br>3C 064-04097 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1966 | Odeon EMI France <br>Odeon Records | [[LP]] | 2C 062 04097 |- | {{Югаславія}} [[Югаславія]] | 1966 | Jugoton Records | [[LP]] | LSPAR-70760 |- | {{Венесуэла}} [[Венесуэла]] | 1966 | Odeon Records | [[LP]] (мона) | MT-1021 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1971 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | ST-2576 |- | {{Новая Зеландыя}} [[Новая Зеландыя]] | 1973 | [[Apple Records]] <br>World Record Club | [[LP]] | PCSM 7009 <br>WRC E.3114 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1973 | [[Apple Records]] | [[LP]] | AP-8443 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1976 | [[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[LP]] | EAS-80556 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] | 1978 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | SW 2576 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1978 | Odeon EMI France <br>Pathé Marconi EMI | [[LP]] | 2C 066 — 04.097 <br>2C 066-04097 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | CLJ-46441 |- | {{Канада}} [[Канада]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | C2 0777 7 46441 2 9 |- | [[Еўропа]] | 1987 | [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1998 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] <br>[[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[кампакт-дыск|CD]] | TOCP-51117 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Сцяг|Еўропа}} [[Еўропа]] | 2009 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | 0946 3 82417 2 0 |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] a6crwppa9oo9gi8dlsymneh9z334fs1 5164459 5164440 2026-07-11T10:05:33Z Цімур 27525 5164459 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Запіс == [[Файл:Guitarras de McCartney y Harrison.jpg|thumb|Бас-гітара [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] (злева) і гітара [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] (справа).]] Згодна з усталяванай практыкай «турнэ — фільм — запіс — турнэ» ўдзельнікам калектыва належала ў пачатку 1966 года пачаць працу над новым фільмам, але яны ніяк не прыходзілі да згоды наконт сюжэту і нават тэмы карціны<ref name="beatles.ru">''Джон Робертсон''. Полный путеводитель по музыке The Beatles, часть 7, ''Revolver''. (31 октября 2003 года).</ref>. У выніку было вырашана парушыць усталяваны графік, праца над меркаваным фільмам так і не была пачата. Завяршыўшы сваё брытанскае турнэ, гурт з красавіка 1966 года паглыбіўся ў студыйную працу над новым альбомам. Запіс матэрыялу доўжыўся амаль тры месяцы — з 6 красавіка па 22 чэрвеня<ref name="revolver-1">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 1|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і раней, музыканты працавалі ў студыі «[[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]]» у Лондане — хаця, паводле Пола Мак-Картні, альбом спачатку збіраліся запісваць у Амерыцы, але прапанаваныя цэны за арэнду і абсталяванне былі «фантастычнымі», да таго ж тэрмін іх кантракта з гуказапіснай кампаніяй [[EMI]] мінаў толькі ў чэрвені 1966 года<ref name="revolver-3" />. === Музыканты === Акрамя песень, напісаных у сааўтарстве Ленанам і Мак-Картні, у альбоме прадстаўлены тры новыя кампазіцыі Джорджа Харысана, а Рынга Стару было даверана заспяваць песню «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», напісаную адмыслова для яго. За гуказапіс адказвалі прадзюсар Джордж Марцін і гукааператар Джэф Эмерык. Таксама для запісу асобных кампазіцый былі запрошаны прафесійныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[валторна|валтарніст]] [[Алан Сівіл]], які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Акрамя таго, у запісе прыпева «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» прынялі ўдзел: канцэртны менеджар гурта [[Ніл Аспінал]], яго памочнік [[Мэл Эванс]], прадзюсар Джордж Марцін, [[Донаван (музыкант)|Донаван]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], гукааператар [[Джэф Эмерык]], [[Браян Джонс]], [[Марыяна Фейтфул]] і шафёр Альф Бікнел<ref name="yellow-submarine" />. === Музычныя інструменты === [[Файл:Sitar3.jpg|thumb|Сітар]] Акрамя асноўных для гурта [[гітара|гітары]], [[бас-гітара|бас-гітары]] і [[ударная ўстаноўка|ўдарнай устаноўкі]], таксама выкарыстоўваліся [[струнныя музычныя інструменты|струнныя]], [[медныя духавыя музычныя інструменты|духавыя]] і іншыя інструменты. З [[ударныя музычныя інструменты|перкусіі]] не раз прымяняліся ў запісе некалькіх кампазіцый [[бубен]] і [[маракас]]ы. У песні «[[Taxman]]» можна пачуць [[каўбел|сенсера]]. У запісе «[[Love You To]]» Джордж Харысан грае на [[сітар]]ы, які быў ім упершыню выкарыстаны яшчэ ў працы над «[[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)|Norwegian Wood]]» для альбома ''[[Rubber Soul]]''. Апрача сітара, у запісе гучаць індыйскія барабаны [[табла]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=10:aifqxql5ldae~T2|title=Revolver. Credits|publisher=Сайт [[Allmusic]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/6127FjBg5?url=http://www.allmusic.com/album/r1518|archive-date=2011-08-18|url-status=live}}</ref>. Найбольшая інструментальная разнастайнасць характэрна для песень Пола Мак-Картні. Для «[[Got to Get You into My Life]]» ён пажадаў запісаць партыю [[духавыя музычныя інструменты|духавых музычных інструментаў]], і прадзюсар запрасіў траіх [[труба|трубачоў]] і дваіх [[саксафон|саксафаністаў]]. У той жа песні «Got to Get You into My Life» гучыць [[арган Хаманда]], на якім сыграў Джордж Марцін. Для запісу «[[Eleanor Rigby]]» давялося наняць струнны ансамбль. А ў песні «For No One» Полу хацелася, каб гучала [[валторна]], што і было ажыццёўлена. Акрамя валторны, была запісана партыя фартэпіяна, на якім граў сам Мак-Картні. Для «[[Good Day Sunshine]]» на фартэпіяна граў Джордж Марцін. === Інавацыі гуказапісу === Падчас працы над альбомам былі прыменены чатыры асноўныя інавацыі ў галіне гуказапісу<ref name="revolver-2" />: * Упершыню пры запісе быў ужыты метад «штучнага накладання» голасу ({{lang-en|ADT — artificial double tracking}}), вынайдзены гукаінжэнерам кампаніі [[EMI]] Кенам Таўнсендам у красавіку 1966 года. Сутнасць прыёму заключалася ў тым, каб накладваць дзве дарожкі з адной і той жа вакальнай партыяй, не запісваючы яе двойчы. Апісаны метад, напрыклад, быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў першай палавіне песні «[[Tomorrow Never Knows]]». * Другім ключавым момантам было ўжыванне працэса запісу гука ў адваротным кірунку. Гэты прыём упершыню быў ужыты пры запісе песні «Rain» 14 красавіка 1966 года, якая была выдадзена ў якасці двухбаковага сінгла «Paperback Writer» / «Rain». У працы над альбомам ''Revolver'' гэты прыём быў ужыты ў кампазіцыях «[[I'm Only Sleeping]]» і «Tomorrow Never Knows». * Трэцяй інавацыяй стала выкарыстанне склееных у кольцы магнітафонных стужак ({{lang-en|Tape loop}}) з запісанымі гукамі. Ідэя была прапанавана Полам Мак-Картні, які ўзяў яе з твораў нямецкага кампазітара [[Карлхайнц Штокхаўзен|Карлхайнца Штокхаўзена]]. У працы над «Tomorrow Never Knows» прымянялася пяць падобных кольцаў: першае з запісам крыкаў і смеху Пола Мак-Картні; другое з аркестравым акордам [[сі-бемоль мажор]]; трэцяе з гукамі [[флейта|флейты]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; чацвёртае з гукамі [[скрыпка|скрыпак]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; пятае са скажоным гукам [[сітар]]а. Падобным метадам пазней дадалі гітарнае сола Пола Мак-Картні, запісанае для песні «Taxman». Сола было перавернута ў адваротным кірунку і запаволена. * Чацвёртай асаблівасцю была тэхналогія запісу вакала пры дапамозе [[Леслі-спікер]]а падчас вярчэння дынамікаў. Падобны прыём забяспечваў пульсаванне гучання. Гэты метад быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў другой палавіне песні «Tomorrow Never Knows». == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. "Усім адзінокім людзям"}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Удзельнікі == {{слупкі}} {{Col-2}} * '''[[The Beatles]]''': ** [[Джон Ленан]] — [[гітара]], [[рытм-гітара]], [[арган]], [[фісгармонія]], [[бубен]], [[вакал]], гукавыя эфекты ** [[Пол Мак-Картні]] — гітара, [[фартэпіяна]], [[бас-гітара]], вакал ** [[Джордж Харысан]] — [[сола-гітара]], [[сітар]], бубен, вакал, гукавыя эфекты ** [[Рынга Стар]] — [[ударная ўстаноўка|ударныя]], бубен, [[каўбел|сенсера]], вакал * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[гукарэжысёр]], фартэпіяна («Good Day Sunshine», «Tomorrow Never Knows»), [[арган Хаманда]] («Got to Get You into My Life»), [[бэк-вакал]] * [[Джэф Эмерык]] — гукааператар, бэк-вакал {{Col-2}} * [[Ніл Аспінал]], [[Мэл Эванс]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], [[Донаван (музыкант)|Донаван]] — бэк-вакал («Yellow Submarine») * Тоні Гілберт, Юрген Хес, Сідні Сакс, Джон Шарп — [[скрыпка]] («Eleanor Rigby») * Стэфен Шынглс, Джон Андэрвуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] («Eleanor Rigby») * Дэрэк Сімпсан, Норман Джонс — [[віяланчэль]] («Eleanor Rigby») * Лес Конлан, Ян Хамер, Эдзі «Tan Tan» Торнтан — [[труба]] («Got to Get You into My Life») * Алан Брэнскамб, Пітэр Коў — [[саксафон]] («Got to Get You into My Life») * Аніл Бхагват — [[табла]] («Love You To») * [[Алан Сівіл]] — [[валторна]] («For No One») * Аарон Брэмнер — фотамантаж * [[Клаўс Форман]] — афармленне і дызайн вокладкі * [[Роберт Уітакер]] — [[фатограф]] {{слупкі/канец}} == Выданні альбома == Даныя прыведзены паводле матэрыялаў сайта [[Discogs]]<ref name="discogs">{{cite web|url=http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|title=Revolver at Discogs|publisher=Сайт [[Discogs]]|access-date=2009|lang=en|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220101510/http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" ! Краіна ! Дата ! Лэйбл ! Фармат ! Каталог |- |rowspan=2| {{Вялікабрытанія}} [[Вялікабрытанія]] |rowspan=2| 5 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[LP]] ([[манафонія|мона]]) | PMC 7009 |- | [[LP]] ([[стэрэа]]) | PCS 7009 |- |rowspan=2| {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] |rowspan=2| 8 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Capitol Records]] | [[LP]] (мона) | T 2576 |- | [[LP]] (стэрэа) | ST 2576 |- | {{Грэцыя}} [[Грэцыя]] | 1966 | [[EMI]] | [[LP]] | 14C 062-04097 <br>YEX 605 |- | {{Германія}} [[Германія]] | 1966 | Odeon Records <br>HÖR ZU | [[LP]] | SHZE 186 |- | {{Італія}} [[Італія]] | 1966 | EMI ITALIANA S.p.A. | [[LP]] | 3C 062-04097 <br>3C 064-04097 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1966 | Odeon EMI France <br>Odeon Records | [[LP]] | 2C 062 04097 |- | {{Югаславія}} [[Югаславія]] | 1966 | Jugoton Records | [[LP]] | LSPAR-70760 |- | {{Венесуэла}} [[Венесуэла]] | 1966 | Odeon Records | [[LP]] (мона) | MT-1021 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1971 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | ST-2576 |- | {{Новая Зеландыя}} [[Новая Зеландыя]] | 1973 | [[Apple Records]] <br>World Record Club | [[LP]] | PCSM 7009 <br>WRC E.3114 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1973 | [[Apple Records]] | [[LP]] | AP-8443 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1976 | [[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[LP]] | EAS-80556 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] | 1978 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | SW 2576 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1978 | Odeon EMI France <br>Pathé Marconi EMI | [[LP]] | 2C 066 — 04.097 <br>2C 066-04097 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | CLJ-46441 |- | {{Канада}} [[Канада]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | C2 0777 7 46441 2 9 |- | [[Еўропа]] | 1987 | [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1998 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] <br>[[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[кампакт-дыск|CD]] | TOCP-51117 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Сцяг|Еўропа}} [[Еўропа]] | 2009 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | 0946 3 82417 2 0 |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] 1lptllgdawxgan14gclxra2unuagr86 5164460 5164459 2026-07-11T10:08:36Z Цімур 27525 /* Інавацыі гуказапісу */ 5164460 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Запіс == [[Файл:Guitarras de McCartney y Harrison.jpg|thumb|Бас-гітара [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] (злева) і гітара [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] (справа).]] Згодна з усталяванай практыкай «турнэ — фільм — запіс — турнэ» ўдзельнікам калектыва належала ў пачатку 1966 года пачаць працу над новым фільмам, але яны ніяк не прыходзілі да згоды наконт сюжэту і нават тэмы карціны<ref name="beatles.ru">''Джон Робертсон''. Полный путеводитель по музыке The Beatles, часть 7, ''Revolver''. (31 октября 2003 года).</ref>. У выніку было вырашана парушыць усталяваны графік, праца над меркаваным фільмам так і не была пачата. Завяршыўшы сваё брытанскае турнэ, гурт з красавіка 1966 года паглыбіўся ў студыйную працу над новым альбомам. Запіс матэрыялу доўжыўся амаль тры месяцы — з 6 красавіка па 22 чэрвеня<ref name="revolver-1">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 1|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і раней, музыканты працавалі ў студыі «[[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]]» у Лондане — хаця, паводле Пола Мак-Картні, альбом спачатку збіраліся запісваць у Амерыцы, але прапанаваныя цэны за арэнду і абсталяванне былі «фантастычнымі», да таго ж тэрмін іх кантракта з гуказапіснай кампаніяй [[EMI]] мінаў толькі ў чэрвені 1966 года<ref name="revolver-3" />. === Музыканты === Акрамя песень, напісаных у сааўтарстве Ленанам і Мак-Картні, у альбоме прадстаўлены тры новыя кампазіцыі Джорджа Харысана, а Рынга Стару было даверана заспяваць песню «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», напісаную адмыслова для яго. За гуказапіс адказвалі прадзюсар Джордж Марцін і гукааператар Джэф Эмерык. Таксама для запісу асобных кампазіцый былі запрошаны прафесійныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[валторна|валтарніст]] [[Алан Сівіл]], які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Акрамя таго, у запісе прыпева «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» прынялі ўдзел: канцэртны менеджар гурта [[Ніл Аспінал]], яго памочнік [[Мэл Эванс]], прадзюсар Джордж Марцін, [[Донаван (музыкант)|Донаван]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], гукааператар [[Джэф Эмерык]], [[Браян Джонс]], [[Марыяна Фейтфул]] і шафёр Альф Бікнел<ref name="yellow-submarine" />. === Музычныя інструменты === [[Файл:Sitar3.jpg|thumb|Сітар]] Акрамя асноўных для гурта [[гітара|гітары]], [[бас-гітара|бас-гітары]] і [[ударная ўстаноўка|ўдарнай устаноўкі]], таксама выкарыстоўваліся [[струнныя музычныя інструменты|струнныя]], [[медныя духавыя музычныя інструменты|духавыя]] і іншыя інструменты. З [[ударныя музычныя інструменты|перкусіі]] не раз прымяняліся ў запісе некалькіх кампазіцый [[бубен]] і [[маракас]]ы. У песні «[[Taxman]]» можна пачуць [[каўбел|сенсера]]. У запісе «[[Love You To]]» Джордж Харысан грае на [[сітар]]ы, які быў ім упершыню выкарыстаны яшчэ ў працы над «[[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)|Norwegian Wood]]» для альбома ''[[Rubber Soul]]''. Апрача сітара, у запісе гучаць індыйскія барабаны [[табла]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=10:aifqxql5ldae~T2|title=Revolver. Credits|publisher=Сайт [[Allmusic]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/6127FjBg5?url=http://www.allmusic.com/album/r1518|archive-date=2011-08-18|url-status=live}}</ref>. Найбольшая інструментальная разнастайнасць характэрна для песень Пола Мак-Картні. Для «[[Got to Get You into My Life]]» ён пажадаў запісаць партыю [[духавыя музычныя інструменты|духавых музычных інструментаў]], і прадзюсар запрасіў траіх [[труба|трубачоў]] і дваіх [[саксафон|саксафаністаў]]. У той жа песні «Got to Get You into My Life» гучыць [[арган Хаманда]], на якім сыграў Джордж Марцін. Для запісу «[[Eleanor Rigby]]» давялося наняць струнны ансамбль. А ў песні «For No One» Полу хацелася, каб гучала [[валторна]], што і было ажыццёўлена. Акрамя валторны, была запісана партыя фартэпіяна, на якім граў сам Мак-Картні. Для «[[Good Day Sunshine]]» на фартэпіяна граў Джордж Марцін. === Інавацыі гуказапісу === Падчас працы над альбомам былі прыменены чатыры асноўныя інавацыі ў галіне гуказапісу<ref name="revolver-1">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 3|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>: * Упершыню пры запісе быў ужыты метад «штучнага накладання» голасу ({{lang-en|ADT — artificial double tracking}}), вынайдзены гукаінжэнерам кампаніі [[EMI]] Кенам Таўнсендам у красавіку 1966 года. Сутнасць прыёму заключалася ў тым, каб накладваць дзве дарожкі з адной і той жа вакальнай партыяй, не запісваючы яе двойчы. Апісаны метад, напрыклад, быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў першай палавіне песні «[[Tomorrow Never Knows]]». * Другім ключавым момантам было ўжыванне працэса запісу гука ў адваротным кірунку. Гэты прыём упершыню быў ужыты пры запісе песні «Rain» 14 красавіка 1966 года, якая была выдадзена ў якасці двухбаковага сінгла «Paperback Writer» / «Rain». У працы над альбомам ''Revolver'' гэты прыём быў ужыты ў кампазіцыях «[[I'm Only Sleeping]]» і «Tomorrow Never Knows». * Трэцяй інавацыяй стала выкарыстанне склееных у кольцы магнітафонных стужак ({{lang-en|Tape loop}}) з запісанымі гукамі. Ідэя была прапанавана Полам Мак-Картні, які ўзяў яе з твораў нямецкага кампазітара [[Карлхайнц Штокхаўзен|Карлхайнца Штокхаўзена]]. У працы над «Tomorrow Never Knows» прымянялася пяць падобных кольцаў: першае з запісам крыкаў і смеху Пола Мак-Картні; другое з аркестравым акордам [[сі-бемоль мажор]]; трэцяе з гукамі [[флейта|флейты]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; чацвёртае з гукамі [[скрыпка|скрыпак]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; пятае са скажоным гукам [[сітар]]а. Падобным метадам пазней дадалі гітарнае сола Пола Мак-Картні, запісанае для песні «Taxman». Сола было перавернута ў адваротным кірунку і запаволена. * Чацвёртай асаблівасцю была тэхналогія запісу вакала пры дапамозе [[Леслі-спікер]]а падчас вярчэння дынамікаў. Падобны прыём забяспечваў пульсаванне гучання. Гэты метад быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў другой палавіне песні «Tomorrow Never Knows». == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. "Усім адзінокім людзям"}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Удзельнікі == {{слупкі}} {{Col-2}} * '''[[The Beatles]]''': ** [[Джон Ленан]] — [[гітара]], [[рытм-гітара]], [[арган]], [[фісгармонія]], [[бубен]], [[вакал]], гукавыя эфекты ** [[Пол Мак-Картні]] — гітара, [[фартэпіяна]], [[бас-гітара]], вакал ** [[Джордж Харысан]] — [[сола-гітара]], [[сітар]], бубен, вакал, гукавыя эфекты ** [[Рынга Стар]] — [[ударная ўстаноўка|ударныя]], бубен, [[каўбел|сенсера]], вакал * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[гукарэжысёр]], фартэпіяна («Good Day Sunshine», «Tomorrow Never Knows»), [[арган Хаманда]] («Got to Get You into My Life»), [[бэк-вакал]] * [[Джэф Эмерык]] — гукааператар, бэк-вакал {{Col-2}} * [[Ніл Аспінал]], [[Мэл Эванс]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], [[Донаван (музыкант)|Донаван]] — бэк-вакал («Yellow Submarine») * Тоні Гілберт, Юрген Хес, Сідні Сакс, Джон Шарп — [[скрыпка]] («Eleanor Rigby») * Стэфен Шынглс, Джон Андэрвуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] («Eleanor Rigby») * Дэрэк Сімпсан, Норман Джонс — [[віяланчэль]] («Eleanor Rigby») * Лес Конлан, Ян Хамер, Эдзі «Tan Tan» Торнтан — [[труба]] («Got to Get You into My Life») * Алан Брэнскамб, Пітэр Коў — [[саксафон]] («Got to Get You into My Life») * Аніл Бхагват — [[табла]] («Love You To») * [[Алан Сівіл]] — [[валторна]] («For No One») * Аарон Брэмнер — фотамантаж * [[Клаўс Форман]] — афармленне і дызайн вокладкі * [[Роберт Уітакер]] — [[фатограф]] {{слупкі/канец}} == Выданні альбома == Даныя прыведзены паводле матэрыялаў сайта [[Discogs]]<ref name="discogs">{{cite web|url=http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|title=Revolver at Discogs|publisher=Сайт [[Discogs]]|access-date=2009|lang=en|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220101510/http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" ! Краіна ! Дата ! Лэйбл ! Фармат ! Каталог |- |rowspan=2| {{Вялікабрытанія}} [[Вялікабрытанія]] |rowspan=2| 5 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[LP]] ([[манафонія|мона]]) | PMC 7009 |- | [[LP]] ([[стэрэа]]) | PCS 7009 |- |rowspan=2| {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] |rowspan=2| 8 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Capitol Records]] | [[LP]] (мона) | T 2576 |- | [[LP]] (стэрэа) | ST 2576 |- | {{Грэцыя}} [[Грэцыя]] | 1966 | [[EMI]] | [[LP]] | 14C 062-04097 <br>YEX 605 |- | {{Германія}} [[Германія]] | 1966 | Odeon Records <br>HÖR ZU | [[LP]] | SHZE 186 |- | {{Італія}} [[Італія]] | 1966 | EMI ITALIANA S.p.A. | [[LP]] | 3C 062-04097 <br>3C 064-04097 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1966 | Odeon EMI France <br>Odeon Records | [[LP]] | 2C 062 04097 |- | {{Югаславія}} [[Югаславія]] | 1966 | Jugoton Records | [[LP]] | LSPAR-70760 |- | {{Венесуэла}} [[Венесуэла]] | 1966 | Odeon Records | [[LP]] (мона) | MT-1021 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1971 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | ST-2576 |- | {{Новая Зеландыя}} [[Новая Зеландыя]] | 1973 | [[Apple Records]] <br>World Record Club | [[LP]] | PCSM 7009 <br>WRC E.3114 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1973 | [[Apple Records]] | [[LP]] | AP-8443 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1976 | [[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[LP]] | EAS-80556 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] | 1978 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | SW 2576 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1978 | Odeon EMI France <br>Pathé Marconi EMI | [[LP]] | 2C 066 — 04.097 <br>2C 066-04097 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | CLJ-46441 |- | {{Канада}} [[Канада]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | C2 0777 7 46441 2 9 |- | [[Еўропа]] | 1987 | [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1998 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] <br>[[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[кампакт-дыск|CD]] | TOCP-51117 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Сцяг|Еўропа}} [[Еўропа]] | 2009 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | 0946 3 82417 2 0 |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] reu9uirfwyqnef9mt9ow1wmwui6y8x3 5164468 5164460 2026-07-11T10:15:18Z Цімур 27525 5164468 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Запіс == [[Файл:Guitarras de McCartney y Harrison.jpg|thumb|Бас-гітара [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] (злева) і гітара [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] (справа).]] Згодна з усталяванай практыкай «турнэ — фільм — запіс — турнэ» ўдзельнікам калектыва належала ў пачатку 1966 года пачаць працу над новым фільмам, але яны ніяк не прыходзілі да згоды наконт сюжэту і нават тэмы карціны<ref name="beatles.ru">''Джон Робертсон''. Полный путеводитель по музыке The Beatles, часть 7, ''Revolver''. (31 октября 2003 года).</ref>. У выніку было вырашана парушыць усталяваны графік, праца над меркаваным фільмам так і не была пачата. Завяршыўшы сваё брытанскае турнэ, гурт з красавіка 1966 года паглыбіўся ў студыйную працу над новым альбомам. Запіс матэрыялу доўжыўся амаль тры месяцы — з 6 красавіка па 22 чэрвеня<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 1|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і раней, музыканты працавалі ў студыі «[[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]]» у Лондане — хаця, паводле Пола Мак-Картні, альбом спачатку збіраліся запісваць у Амерыцы, але прапанаваныя цэны за арэнду і абсталяванне былі «фантастычнымі», да таго ж тэрмін іх кантракта з гуказапіснай кампаніяй [[EMI]] мінаў толькі ў чэрвені 1966 года<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 3|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. === Музыканты === Акрамя песень, напісаных у сааўтарстве Ленанам і Мак-Картні, у альбоме прадстаўлены тры новыя кампазіцыі Джорджа Харысана, а Рынга Стару было даверана заспяваць песню «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», напісаную адмыслова для яго. За гуказапіс адказвалі прадзюсар Джордж Марцін і гукааператар Джэф Эмерык. Таксама для запісу асобных кампазіцый былі запрошаны прафесійныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[валторна|валтарніст]] [[Алан Сівіл]], які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Акрамя таго, у запісе прыпева «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» прынялі ўдзел: канцэртны менеджар гурта [[Ніл Аспінал]], яго памочнік [[Мэл Эванс]], прадзюсар Джордж Марцін, [[Донаван (музыкант)|Донаван]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], гукааператар [[Джэф Эмерык]], [[Браян Джонс]], [[Марыяна Фейтфул]] і шафёр Альф Бікнел<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/yellow-submarine/|title=Yellow Submarine — The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4snDNXP?url=http://www.beatlesbible.com/songs/yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. === Музычныя інструменты === [[Файл:Sitar3.jpg|thumb|Сітар]] Акрамя асноўных для гурта [[гітара|гітары]], [[бас-гітара|бас-гітары]] і [[ударная ўстаноўка|ўдарнай устаноўкі]], таксама выкарыстоўваліся [[струнныя музычныя інструменты|струнныя]], [[медныя духавыя музычныя інструменты|духавыя]] і іншыя інструменты. З [[ударныя музычныя інструменты|перкусіі]] не раз прымяняліся ў запісе некалькіх кампазіцый [[бубен]] і [[маракас]]ы. У песні «[[Taxman]]» можна пачуць [[каўбел|сенсера]]. У запісе «[[Love You To]]» Джордж Харысан грае на [[сітар]]ы, які быў ім упершыню выкарыстаны яшчэ ў працы над «[[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)|Norwegian Wood]]» для альбома ''[[Rubber Soul]]''. Апрача сітара, у запісе гучаць індыйскія барабаны [[табла]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=10:aifqxql5ldae~T2|title=Revolver. Credits|publisher=Сайт [[Allmusic]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/6127FjBg5?url=http://www.allmusic.com/album/r1518|archive-date=2011-08-18|url-status=live}}</ref>. Найбольшая інструментальная разнастайнасць характэрна для песень Пола Мак-Картні. Для «[[Got to Get You into My Life]]» ён пажадаў запісаць партыю [[духавыя музычныя інструменты|духавых музычных інструментаў]], і прадзюсар запрасіў траіх [[труба|трубачоў]] і дваіх [[саксафон|саксафаністаў]]. У той жа песні «Got to Get You into My Life» гучыць [[арган Хаманда]], на якім сыграў Джордж Марцін. Для запісу «[[Eleanor Rigby]]» давялося наняць струнны ансамбль. А ў песні «For No One» Полу хацелася, каб гучала [[валторна]], што і было ажыццёўлена. Акрамя валторны, была запісана партыя фартэпіяна, на якім граў сам Мак-Картні. Для «[[Good Day Sunshine]]» на фартэпіяна граў Джордж Марцін. === Інавацыі гуказапісу === Падчас працы над альбомам былі прыменены чатыры асноўныя інавацыі ў галіне гуказапісу<ref name="revolver-1">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 3|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>: * Упершыню пры запісе быў ужыты метад «штучнага накладання» голасу ({{lang-en|ADT — artificial double tracking}}), вынайдзены гукаінжэнерам кампаніі [[EMI]] Кенам Таўнсендам у красавіку 1966 года. Сутнасць прыёму заключалася ў тым, каб накладваць дзве дарожкі з адной і той жа вакальнай партыяй, не запісваючы яе двойчы. Апісаны метад, напрыклад, быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў першай палавіне песні «[[Tomorrow Never Knows]]». * Другім ключавым момантам было ўжыванне працэса запісу гука ў адваротным кірунку. Гэты прыём упершыню быў ужыты пры запісе песні «Rain» 14 красавіка 1966 года, якая была выдадзена ў якасці двухбаковага сінгла «Paperback Writer» / «Rain». У працы над альбомам ''Revolver'' гэты прыём быў ужыты ў кампазіцыях «[[I'm Only Sleeping]]» і «Tomorrow Never Knows». * Трэцяй інавацыяй стала выкарыстанне склееных у кольцы магнітафонных стужак ({{lang-en|Tape loop}}) з запісанымі гукамі. Ідэя была прапанавана Полам Мак-Картні, які ўзяў яе з твораў нямецкага кампазітара [[Карлхайнц Штокхаўзен|Карлхайнца Штокхаўзена]]. У працы над «Tomorrow Never Knows» прымянялася пяць падобных кольцаў: першае з запісам крыкаў і смеху Пола Мак-Картні; другое з аркестравым акордам [[сі-бемоль мажор]]; трэцяе з гукамі [[флейта|флейты]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; чацвёртае з гукамі [[скрыпка|скрыпак]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; пятае са скажоным гукам [[сітар]]а. Падобным метадам пазней дадалі гітарнае сола Пола Мак-Картні, запісанае для песні «Taxman». Сола было перавернута ў адваротным кірунку і запаволена. * Чацвёртай асаблівасцю была тэхналогія запісу вакала пры дапамозе [[Леслі-спікер]]а падчас вярчэння дынамікаў. Падобны прыём забяспечваў пульсаванне гучання. Гэты метад быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў другой палавіне песні «Tomorrow Never Knows». == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. "Усім адзінокім людзям"}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Удзельнікі == {{слупкі}} {{Col-2}} * '''[[The Beatles]]''': ** [[Джон Ленан]] — [[гітара]], [[рытм-гітара]], [[арган]], [[фісгармонія]], [[бубен]], [[вакал]], гукавыя эфекты ** [[Пол Мак-Картні]] — гітара, [[фартэпіяна]], [[бас-гітара]], вакал ** [[Джордж Харысан]] — [[сола-гітара]], [[сітар]], бубен, вакал, гукавыя эфекты ** [[Рынга Стар]] — [[ударная ўстаноўка|ударныя]], бубен, [[каўбел|сенсера]], вакал * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[гукарэжысёр]], фартэпіяна («Good Day Sunshine», «Tomorrow Never Knows»), [[арган Хаманда]] («Got to Get You into My Life»), [[бэк-вакал]] * [[Джэф Эмерык]] — гукааператар, бэк-вакал {{Col-2}} * [[Ніл Аспінал]], [[Мэл Эванс]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], [[Донаван (музыкант)|Донаван]] — бэк-вакал («Yellow Submarine») * Тоні Гілберт, Юрген Хес, Сідні Сакс, Джон Шарп — [[скрыпка]] («Eleanor Rigby») * Стэфен Шынглс, Джон Андэрвуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] («Eleanor Rigby») * Дэрэк Сімпсан, Норман Джонс — [[віяланчэль]] («Eleanor Rigby») * Лес Конлан, Ян Хамер, Эдзі «Tan Tan» Торнтан — [[труба]] («Got to Get You into My Life») * Алан Брэнскамб, Пітэр Коў — [[саксафон]] («Got to Get You into My Life») * Аніл Бхагват — [[табла]] («Love You To») * [[Алан Сівіл]] — [[валторна]] («For No One») * Аарон Брэмнер — фотамантаж * [[Клаўс Форман]] — афармленне і дызайн вокладкі * [[Роберт Уітакер]] — [[фатограф]] {{слупкі/канец}} == Выданні альбома == Даныя прыведзены паводле матэрыялаў сайта [[Discogs]]<ref name="discogs">{{cite web|url=http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|title=Revolver at Discogs|publisher=Сайт [[Discogs]]|access-date=2009|lang=en|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220101510/http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" ! Краіна ! Дата ! Лэйбл ! Фармат ! Каталог |- |rowspan=2| {{Вялікабрытанія}} [[Вялікабрытанія]] |rowspan=2| 5 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[LP]] ([[манафонія|мона]]) | PMC 7009 |- | [[LP]] ([[стэрэа]]) | PCS 7009 |- |rowspan=2| {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] |rowspan=2| 8 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Capitol Records]] | [[LP]] (мона) | T 2576 |- | [[LP]] (стэрэа) | ST 2576 |- | {{Грэцыя}} [[Грэцыя]] | 1966 | [[EMI]] | [[LP]] | 14C 062-04097 <br>YEX 605 |- | {{Германія}} [[Германія]] | 1966 | Odeon Records <br>HÖR ZU | [[LP]] | SHZE 186 |- | {{Італія}} [[Італія]] | 1966 | EMI ITALIANA S.p.A. | [[LP]] | 3C 062-04097 <br>3C 064-04097 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1966 | Odeon EMI France <br>Odeon Records | [[LP]] | 2C 062 04097 |- | {{Югаславія}} [[Югаславія]] | 1966 | Jugoton Records | [[LP]] | LSPAR-70760 |- | {{Венесуэла}} [[Венесуэла]] | 1966 | Odeon Records | [[LP]] (мона) | MT-1021 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1971 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | ST-2576 |- | {{Новая Зеландыя}} [[Новая Зеландыя]] | 1973 | [[Apple Records]] <br>World Record Club | [[LP]] | PCSM 7009 <br>WRC E.3114 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1973 | [[Apple Records]] | [[LP]] | AP-8443 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1976 | [[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[LP]] | EAS-80556 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] | 1978 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | SW 2576 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1978 | Odeon EMI France <br>Pathé Marconi EMI | [[LP]] | 2C 066 — 04.097 <br>2C 066-04097 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | CLJ-46441 |- | {{Канада}} [[Канада]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | C2 0777 7 46441 2 9 |- | [[Еўропа]] | 1987 | [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1998 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] <br>[[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[кампакт-дыск|CD]] | TOCP-51117 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Сцяг|Еўропа}} [[Еўропа]] | 2009 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | 0946 3 82417 2 0 |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] jl9pgf25avq5c6j8qqx252u9i6nz3ym 5164514 5164468 2026-07-11T11:42:57Z Цімур 27525 /* Запіс */ 5164514 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом |Вокладка=The Beatles, Revolver (Logo).png }} '''«Revolver»''' — сёмы [[студыйны альбом]] рок-гурта «[[The Beatles]]», выпушчаны [[5 жніўня]] [[1966]] года. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай кружэлкай гурта, выдадзенай у ЗША 8 жніўня 1966 года. У амерыканскае выданне не ўвайшлі песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», ужо выпушчаныя 20 чэрвеня 1966 года ў альбоме ''[[Yesterday and Today]]''. Адначасова з кружэлкай ''Revolver'' у продаж паступіў [[сінгл]] «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Гурт распачаў студыйную працу 6 красавіка, пачаўшы з запісу песні «[[Tomorrow Never Knows]]». Апошняй для альбома ''Revolver'' была створана «[[She Said, She Said]]». Усе кампазіцыі запісваліся ў студыі [[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]] у [[Лондан]]е. [[Музычны прадзюсар|Музычным прадзюсарам]] і гукарэжысёрам, як і ў папярэдніх работах The Beatles, быў [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]], а новым гукааператарам стаў [[Джэф Эмерык]]. Да запісу некалькіх песень былі прыцягнуты пабочныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[Валторна|валтарніст]] Алан Сівіл, які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[Труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[Духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Неўзабаве пасля жнівеньскага рэлізу ў 1966 годзе альбом узначаліў [[хіт-парад]]ы і ўтрымліваў першую пазіцыю на працягу сямі тыдняў у Вялікабрытаніі і на працягу шасці тыдняў у ЗША. Крытыкамі было адзначана наватарства The Beatles: новыя метады гуказапісу, эксперыменты з музычнымі стылямі, пашырэнне тэматыкі тэкстаў песень. ''Revolver'' з прыкметным пастаянствам залічваўся ў розныя спісы лепшых запісаў [[XX стагоддзе|ХХ стагоддзя]], зазнаў мноства перавыданняў, на песні з гэтага альбома створана больш за 270 [[Кавер-версія|кавер-версій]]. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы. == Запіс == [[Файл:Guitarras de McCartney y Harrison.jpg|thumb|Бас-гітара [[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]] (злева) і гітара [[Джордж Харысан|Джорджа Харысана]] (справа).]] Згодна з усталяванай практыкай «турнэ — фільм — запіс — турнэ» ўдзельнікам калектыва належала ў пачатку 1966 года пачаць працу над новым фільмам, але яны ніяк не прыходзілі да згоды наконт сюжэту і нават тэмы карціны<ref name="beatles.ru">''Джон Робертсон''. Полный путеводитель по музыке The Beatles, часть 7, ''Revolver''. (31 октября 2003 года).</ref>. У выніку было вырашана парушыць усталяваны графік, праца над меркаваным фільмам так і не была пачата. Завяршыўшы сваё брытанскае турнэ, гурт з красавіка 1966 года паглыбіўся ў студыйную працу над новым альбомам. Запіс матэрыялу доўжыўся амаль тры месяцы — з 6 красавіка па 22 чэрвеня<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 1|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і раней, музыканты працавалі ў студыі «[[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]]» у Лондане — хаця, паводле Пола Мак-Картні, альбом спачатку збіраліся запісваць у Амерыцы, але прапанаваныя цэны за арэнду і абсталяванне былі «фантастычнымі», да таго ж тэрмін іх кантракта з гуказапіснай кампаніяй [[EMI]] мінаў толькі ў чэрвені 1966 года<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 3|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. === Музыканты === Акрамя песень, напісаных у сааўтарстве Ленанам і Мак-Картні, у альбоме прадстаўлены тры новыя кампазіцыі Джорджа Харысана, а Рынга Стару было даверана заспяваць песню «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», напісаную адмыслова для яго. За гуказапіс адказвалі прадзюсар Джордж Марцін і гукааператар Джэф Эмерык. Таксама для запісу асобных кампазіцый былі запрошаны прафесійныя музыканты: струнны ансамбль для музычнага суправаджэння «[[Eleanor Rigby]]»; Аніл Бхагват, які сыграў на барабанах [[табла]] для песні «[[Love You To]]»; [[валторна|валтарніст]] [[Алан Сівіл]], які прыняў удзел у запісе «[[For No One]]»; трое [[труба|трубачоў]] і двое [[саксафон|саксафаністаў]] для выканання партыі [[духавыя музычныя інструменты|духавых інструментаў]] у песні «[[Got to Get You into My Life]]». Акрамя таго, у запісе прыпева «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» прынялі ўдзел: канцэртны менеджар гурта [[Ніл Аспінал]], яго памочнік [[Мэл Эванс]], прадзюсар Джордж Марцін, [[Донаван (музыкант)|Донаван]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], гукааператар [[Джэф Эмерык]], [[Браян Джонс]], [[Марыяна Фейтфул]] і шафёр Альф Бікнел<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/yellow-submarine/|title=Yellow Submarine — The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4snDNXP?url=http://www.beatlesbible.com/songs/yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. === Музычныя інструменты === [[Файл:Sitar3.jpg|thumb|Сітар]] Акрамя асноўных для гурта [[гітара|гітары]], [[бас-гітара|бас-гітары]] і [[ударная ўстаноўка|ўдарнай устаноўкі]], таксама выкарыстоўваліся [[струнныя музычныя інструменты|струнныя]], [[медныя духавыя музычныя інструменты|духавыя]] і іншыя інструменты. З [[ударныя музычныя інструменты|перкусіі]] не раз прымяняліся ў запісе некалькіх кампазіцый [[бубен]] і [[маракас]]ы. У песні «[[Taxman]]» можна пачуць [[каўбел|сенсера]]. У запісе «[[Love You To]]» Джордж Харысан грае на [[сітар]]ы, які быў ім упершыню выкарыстаны яшчэ ў працы над «[[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)|Norwegian Wood]]» для альбома ''[[Rubber Soul]]''. Апрача сітара, у запісе гучаць індыйскія барабаны [[табла]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=10:aifqxql5ldae~T2|title=Revolver. Credits|publisher=Сайт [[Allmusic]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/6127FjBg5?url=http://www.allmusic.com/album/r1518|archive-date=2011-08-18|url-status=live}}</ref>. Найбольшая інструментальная разнастайнасць характэрна для песень Пола Мак-Картні. Для «[[Got to Get You into My Life]]» ён пажадаў запісаць партыю [[духавыя музычныя інструменты|духавых музычных інструментаў]], і прадзюсар запрасіў траіх [[труба|трубачоў]] і дваіх [[саксафон|саксафаністаў]]. У той жа песні «Got to Get You into My Life» гучыць [[арган Хаманда]], на якім сыграў Джордж Марцін. Для запісу «[[Eleanor Rigby]]» давялося наняць струнны ансамбль. А ў песні «For No One» Полу хацелася, каб гучала [[валторна]], што і было ажыццёўлена. Акрамя валторны, была запісана партыя фартэпіяна, на якім граў сам Мак-Картні. Для «[[Good Day Sunshine]]» на фартэпіяна граў Джордж Марцін. === Інавацыі гуказапісу === Падчас працы над альбомам былі прыменены чатыры асноўныя інавацыі ў галіне гуказапісу<ref name="revolver-1">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|title=Revolver. The Beatles Bible. Page 3|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sGRatI?url=http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>: * Упершыню пры запісе быў ужыты метад «штучнага накладання» голасу ({{lang-en|ADT — artificial double tracking}}), вынайдзены гукаінжэнерам кампаніі [[EMI]] Кенам Таўнсендам у красавіку 1966 года. Сутнасць прыёму заключалася ў тым, каб накладваць дзве дарожкі з адной і той жа вакальнай партыяй, не запісваючы яе двойчы. Апісаны метад, напрыклад, быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў першай палавіне песні «[[Tomorrow Never Knows]]». * Другім ключавым момантам было ўжыванне працэса запісу гука ў адваротным кірунку. Гэты прыём упершыню быў ужыты пры запісе песні «Rain» 14 красавіка 1966 года, якая была выдадзена ў якасці двухбаковага сінгла «Paperback Writer» / «Rain». У працы над альбомам ''Revolver'' гэты прыём быў ужыты ў кампазіцыях «[[I'm Only Sleeping]]» і «Tomorrow Never Knows». * Трэцяй інавацыяй стала выкарыстанне склееных у кольцы магнітафонных стужак ({{lang-en|Tape loop}}) з запісанымі гукамі. Ідэя была прапанавана Полам Мак-Картні, які ўзяў яе з твораў нямецкага кампазітара [[Карлхайнц Штокхаўзен|Карлхайнца Штокхаўзена]]. У працы над «Tomorrow Never Knows» прымянялася пяць падобных кольцаў: першае з запісам крыкаў і смеху Пола Мак-Картні; другое з аркестравым акордам [[сі-бемоль мажор]]; трэцяе з гукамі [[флейта|флейты]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; чацвёртае з гукамі [[скрыпка|скрыпак]], атрыманымі пры дапамозе [[мелатрон]]а; пятае са скажоным гукам [[сітар]]а. Падобным метадам пазней дадалі гітарнае сола Пола Мак-Картні, запісанае для песні «Taxman». Сола было перавернута ў адваротным кірунку і запаволена. * Чацвёртай асаблівасцю была тэхналогія запісу вакала пры дапамозе [[Леслі-спікер]]а падчас вярчэння дынамікаў. Падобны прыём забяспечваў пульсаванне гучання. Гэты метад быў ужыты для запісу вакала Джона Ленана ў другой палавіне песні «Tomorrow Never Knows». === Храналогія === '''Красавік''' [[Файл:Magtape1.jpg|thumb|7-цалёвая шпуля {{nowrap|с ¼-цалёвай стужкай,}} выкарыстаная Полам Мак-Картні для стварэння гукавых эфектаў і лупаў у песні «Tomorrow Never Knows»]] * 6 красавіка — запіс трох дубляў рытм-трэка для песні «[[Tomorrow Never Knows]]» пад рабочай назвай «Mark I». Першы дубль быў пазней выдадзены ў 1996 годзе ў зборніку ''[[Anthology 2]]''. Другі дубль быў няпоўным, а трэці лёг у аснову афіцыйнай версіі<ref name="tomorrow-never-knows-2">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|title=Tomorrow Never Knows. The Beatles Bible. Page 2|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sJsDZy?url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. * 7 красавіка — у ходзе пяцігадзіннай студыйнай сесіі музыканты дадавалі гукавыя эфекты і лупы да выбранага ў якасці асноўнага трэцяга дубля песні «Tomorrow Never Knows»<ref name="tomorrow-never-knows-2" />. Таго ж дня пачаўся запіс «[[Got to Get You into My Life]]»<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/got-to-get-you-into-my-life/|title=Got to Get You into My Life. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sJsDZy?url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. * 8 красавіка — завершана праца над рытм-трэкам песні «Got to Get You into My Life»<ref name="tomorrow-never-knows-2" />. Таго ж дня пачаўся запіс «[[Got to Get You into My Life]]»<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/got-to-get-you-into-my-life/|title=Got to Get You into My Life. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sJsDZy?url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. * 11 красавіка — накладанне гітарнай партыі на рытм-трэк «Got to Get You into My Life»<ref name="tomorrow-never-knows-2" />. Таго ж дня пачаўся запіс «[[Got to Get You into My Life]]»<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/got-to-get-you-into-my-life/|title=Got to Get You into My Life. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sJsDZy?url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Пачатак працы над песняй «[[Love You To]]». Падчас запісу першага дубля Джордж Харысан спяваў [[акампанемент|акампануючы]] сабе на [[акустычная гітара|акустычнай гітары]], а Пол Мак-Картні выконваў партыю бэк-вакала. Трэцім дублем запісалі [[сітар]], які таксама быў выкарыстаны ў шостым дублі, калі запісвалі барабаны [[табла]], бас-гітару і [[фуз (эфект)|фуз-гітару]]<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/love-you-to/|title=Love You To. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sJsDZy?url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. * 13 красавіка — завяршэнне працы над «Love You To». Харысан дадаў вакал, Стар запісаў партыю бубна<ref>{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/songs/love-you-to/|title=Love You To. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4sJsDZy?url=http://www.beatlesbible.com/songs/tomorrow-never-knows/2/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. * 17 красавіка — пачатак працы над песняй «[[Dr. Robert]]». Запісана 7 дубляў рытм-трэка, партыі [[маракас]]аў, [[фісгармонія|фісгармоніі]] і [[фартэпіяна]]<ref name="doctor-robert" />. * 19 красавіка — заканчэнне запісу «Dr. Robert». Накладанне вакальнай партыі Джона Ленана<ref name="doctor-robert" />. * 20 красавіка — пачатак працы над песняй «[[And Your Bird Can Sing]]». Запісаны два дублі рытм-трэка. Затым былі дададзены вакал Джона Ленана, бэк-вакал Мак-Картні і Харысана, запісы бубна і партыя бас-гітары. Запісаная версія была адрынута, яе можна пачуць на зборніку ''[[Anthology 2]]''<ref name="and-your-bird-can-sing" />. Таго ж дня пачалася праца над песняй Джорджа Харысана «[[Taxman]]». Запісаны чатыры пробныя дублі<ref name="taxman" />. * 21 красавіка — працягу працы над «Taxman». Запісана 11 дубляў, 10 з якіх — рытм-трэк<ref name="taxman" />. * 22 красавіка — завяршэнне працы над «Tomorrow Never Knows». Накладанне партыі [[сітар]]а, запісанай Джорджам Харысанам, і накладанне вакалу Джона Ленана, запісанага з выкарыстаннем [[Леслі-спікер]]а<ref name="tomorrow-never-knows-2" />. Для песні «Taxman» Рынга Стар запісаў партыю [[каўбел|сенсера]].<ref name="taxman" /> * 26 красавіка — паўторны запіс рытм-трэка песні «And Your Bird Can Sing». З трынаццаці дубляў быў выбраны дзясяты. На яго наклалі ўжо запісаныя партыі вакалу і астатніх інструментаў<ref name="and-your-bird-can-sing" />. * 27 красавіка — пачатак працы над «[[I’m Only Sleeping]]». Запісана 11 дубляў рытм-трэка<ref name="im-only-sleeping" />. * 28 красавіка — пачатак працы над «[[Eleanor Rigby]]». Запісана 14 дублей ў выкананні запрошанага струннага ансамбля. Затым быў запісаны вакал Пола Мак-Картні<ref name="eleanor-rigby-3" />. * 29 красавіка — запіс вакалу Джона Ленана для песні «I’m Only Sleeping»<ref name="im-only-sleeping" />. Запіс вакалу Пола Мак-Картні і бэк-вакалу ў выкананні Ленана і Харысана для песні «Eleanor Rigby»<ref name="eleanor-rigby-3" />. == Продажы і пазіцыі ў хіт-парадах == Брытанскі рэліз альбома адбыўся 5 жніўня 1966 года. Праз тыдзень было распрададзена каля 300 000 копій і ''Revolver'' дасягнуў першай пазіцыі ў брытанскім хіт-парадзе, дзе заставаўся на працягу сямі тыдняў. Агульны тэрмін знаходжання ў хіт-парадзе склаў 34 тыдні<ref name="uk-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|title=UK LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tBHFQm?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Распаўсюджванне дыска ў Англіі ажыццяўлялася лэйблам [[Parlophone|Parlophone Records]]. Адначасова з альбомам у продаж паступіў двухбаковы сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». У хіт-парады ён трапіў 11 жніўня і праз сем дзён дасягнуў першага месца<ref name="uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=UK single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tCdWw8?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/05/uk-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. У храналогіі амерыканскіх выданняў, якія рыхтуюцца кампаніяй [[Capitol Records]], ''Revolver'' быў адзінаццатай пласцінкай гурта, выдадзенай у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] 8 жніўня 1966 года. Альбом узначальваў амерыканскія хіт-парады на працягу шасці тыдняў. Песні «[[I'm Only Sleeping]]», «[[And Your Bird Can Sing]]» і «[[Dr. Robert]]», якія не ўвайшлі ў амерыканскае выданне, трапілі ў альбом ''[[Yesterday and Today]]'', выпушчаны ў ЗША 20 чэрвеня 1966 года<ref name="us-lp-revolver">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|title=US LP: Revolver. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tDqTge?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-lp-revolver/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Як і ў выпадку з брытанскім выданнем, адначасова з альбомам у продаж паступіў сінгл «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]» / «[[Eleanor Rigby]]». Аднак у амерыканскім хіт-парадзе [[Billboard|Billboard Hot 100]] ён дасягнуў толькі другога радка, што было звязана са скандаламі, якія ўзняліся ў Амерыцы ў сувязі з першапачатковай «мясніцкай» вокладкай ({{lang-en|'Butcher' cover}}) пласцінкі ''Yesterday and Today'' і фразай Джона Ленана аб тым, што «The Beatles» «папулярнейшыя за Ісуса» ({{lang-en|We’re more popular than Jesus now}})<ref name="us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|title=US single: Eleanor Rigby/Yellow Submarine. The Beatles Bible|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tGTIEx?url=http://www.beatlesbible.com/1966/08/08/us-single-eleanor-rigby-yellow-submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Паводле [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|Амерыканскай асацыяцыі гуказапісных кампаній]] альбом ''Revolver'' неаднаразова [[Сертыфікацыя RIAA|сертыфікаваны]] як мультыплацінавы<ref name="RIAA">{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA — Gold & Platinum|publisher=Сайт [[Амерыканская асацыяцыя гуказапісных кампаній|RIAA]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tHgCvJ?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Альбом дагэтуль займае высокую пазіцыю ў хіт-парадзе ''[[Billboard 200|Billboard Hot 200]]''<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|title=''Billboard'' Hot 200. Chart.|publisher=[[Billboard Hot 200]]|access-date=2022-11-22|archive-date=2021-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213225258/https://www.billboard.com/charts/billboard-200/|url-status=live}}</ref>. == Уплыў на папулярную культуру == На ўсе кампазіцыі з альбома ''Revolver'' было створана каля 270 [[кавер-версія|кавер-версій]]<ref name="covertogether">{{cite web|url=http://covertogether.com/album/revolver|title=Revolver на сайце covertogether.com|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tW9hbh?url=http://covertogether.com/album/revolver|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref><ref name="covers">{{cite web|url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|title=Beatles Covers List|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tWweRn?url=http://www2.wmin.ac.uk/clemenr/covers/coversfull.html|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Акрамя таго, песні альбома неаднаразова выкарыстоўваліся ў [[саўндтрэк]]ах да многіх фільмаў і тэлесерыялаў<ref name="IMDb">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|title=Soundtrack|publisher=Сайт [[Internet Movie Database|IMDb]]|lang=en|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tXrRik?url=http://www.imdb.com/name/nm1397313/|archive-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref>. Упершыню кампазіцыі «[[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]]», «[[Eleanor Rigby]]» і «[[Love You To]]» прагучалі ў мультфільме «[[Жоўтая субмарына (мультфільм)|Жоўтая субмарына]]». У папулярным тэлевізійным серыяле «[[Сябры (тэлесерыял)|Сябры]]» песня «[[Here, There and Everywhere]]» граецца на [[стальны барабан|стальных барабанах]], калі адна з гераінь серыяла [[Фібі Буфе]] праходзіць паміж радамі царквы падчас яе вясельнай цырымоніі. [[Файл:Eleanor Rigby Statue Liverpool.JPG|thumb|Помнік Элінар Рыгбі ў Ліверпулі]] У гонар лірычнага персанажа песні «Eleanor Rigby» на вуліцы Стэнлі Стрыт у [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ў 1982 годзе быў усталяваны помнік. На шыльдзе побач са статуяй быў змешчаны надпіс: «Eleanor Rigby. "All the lonely people"» ({{tr-en|Элінар Рыгбі. "Усім адзінокім людзям"}})<!-- beatles.ru/books/articles.asp?article_id=1346-->. [[Джэф Эмерык]], гукааператар «The Beatles», азагаловіў свае мемуары пра перыяд працы з гуртом — «Тут, там і паўсюль: мая студыйная праца з "The Beatles"» ({{lang-en|Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles}})<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|title=Here, There, and Everywhere — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tb1VyL?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Here_There_and_Everywhere/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Кніга названа ў гонар аднайменнай песні «[[Here, There and Everywhere]]». У 1960-х гадах будучы нобелеўскі лаўрэат [[Іосіф Аляксандравіч Бродскі|Іосіф Бродскі]] пераклаў песню «Yellow Submarine» для піянерскага часопіса «Костёр». У адным са сваіх інтэрв'ю, апублікаваным пазней у кнізе Саламона Волкава «Диалоги с Иосифом Бродским», Бродскі казаў, што «тэксты, напісаныя Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, абсалютна выдатныя»<ref>{{cite web|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|title=Yellow Submarine — Факты о песне|access-date=2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5w4tcBg6f?url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/Yellow_Submarine/|archive-date=2011-01-28|url-status=live|lang=ru}}</ref>. Песні з альбома ''Revolver'' неаднаразова выкарыстоўваліся ў радыёперадачы «Аэростат». Першай песняй, якую [[Барыс Барысавіч Грабеншчыкоў|Барыс Грабеншчыкоў]] уключыў у дэбютным выпуску радыёпраграмы 22 мая 2005 года, была «I’m Only Sleeping»<ref name="aerostat01">{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192542/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index01.html|url-status=live}}</ref>. У кастрычніцкай перадачы 2005 года, прысвечанай Джону Ленану, выкарыстоўвалася кампазіцыя «Tomorrow Never Knows»<ref name="aerostat01"/>. У радыёпраграме, прымеркаванай да дня нараджэння Джорджа Харысана, гучала песня «Love You To»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index13.html|url-status=live}}</ref>. У 57-м выпуску, прымеркаваным да дня нараджэння Пола Мак-Картні, былі выкарыстаны аўдыёзапісы «Eleanor Rigby» і «For No One»<ref>{{cite web|url=http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|title=«АЭРОСТАТ» – цикл передач для Радио России|access-date=2021-05-20|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192540/http://old.aquarium.ru/misc/aerostat/index03.html|url-status=live}}</ref>. == Спіс кампазіцый == === Брытанскае выданне === {{Track listing | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | note1 = * | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:36 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:11 | title3 = [[I'm Only Sleeping]] | extra3 = [[Джон Ленан]] | length3 = 2:58 | title4 = [[Love You To]] | note4 = * | extra4 = [[Джордж Харысан]] | length4 = 3:00 | title5 = [[Here, There and Everywhere]] | extra5 = [[Пол Мак-Картні]] | length5 = 2:29 | title6 = [[Yellow Submarine (song)|Yellow Submarine]] | extra6 = [[Рынга Стар]] | length6 = 2:40 | title7 = [[She Said She Said]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 2:39 | total_length = 18:33 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} {{Track listing | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:08 | title2 = [[And Your Bird Can Sing]] | extra2 = [[Джон Ленан]] | length2 = 2:02 | title3 = [[For No One]] | extra3 = [[Пол Мак-Картні]] | length3 = 2:03 | title4 = [[Doctor Robert]] | extra4 = [[Джон Ленан]] | length4 = 2:14 | title5 = [[I Want to Tell You]] | note5 = * | extra5 = [[Джордж Харысан]] | length5 = 2:30 | title6 = [[Got to Get You into My Life]] | extra6 = [[Пол Мак-Картні]] | length6 = 2:31 | title7 = [[Tomorrow Never Knows]] | extra7 = [[Джон Ленан]] | length7 = 3:00 | total_length = 16:28 | all_writing = | title8 = | length8 = | title9 = | length9 = | title10 = | length10 = }} === Амерыканскае выданне === {{tracklist | headline = Бок А | extra_column = Вакал | title1 = [[Taxman]] | lyrics1 = [[Джордж Харысан]] | extra1 = [[Джордж Харысан]] | length1 = 2:39 | title2 = [[Eleanor Rigby]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:07 | title3 = [[Love You To]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 3:01 | title4 = [[Here, There and Everywhere]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:25 | title5 = [[Yellow Submarine (песня)|Yellow Submarine]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Рынга Стар]] | length5 = 2:40 | title6 = [[She Said, She Said]] | lyrics6 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra6 = [[Джон Ленан]] | length6 = 2:37 }} {{tracklist | headline = Бок В | extra_column = Вакал | title1 = [[Good Day Sunshine]] | lyrics1 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra1 = [[Пол Мак-Картні]] | length1 = 2:09 | title2 = [[For No One]] | lyrics2 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra2 = [[Пол Мак-Картні]] | length2 = 2:01 | title3 = [[I Want to Tell You]] | lyrics3 = [[Джордж Харысан]] | extra3 = [[Джордж Харысан]] | length3 = 2:29 | title4 = [[Got to Get You into My Life]] | lyrics4 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra4 = [[Пол Мак-Картні]] | length4 = 2:30 | title5 = [[Tomorrow Never Knows]] | lyrics5 = [[Ленан — Мак-Картні]] | extra5 = [[Джон Ленан]] | length5 = 2:57 }} == Удзельнікі == {{слупкі}} {{Col-2}} * '''[[The Beatles]]''': ** [[Джон Ленан]] — [[гітара]], [[рытм-гітара]], [[арган]], [[фісгармонія]], [[бубен]], [[вакал]], гукавыя эфекты ** [[Пол Мак-Картні]] — гітара, [[фартэпіяна]], [[бас-гітара]], вакал ** [[Джордж Харысан]] — [[сола-гітара]], [[сітар]], бубен, вакал, гукавыя эфекты ** [[Рынга Стар]] — [[ударная ўстаноўка|ударныя]], бубен, [[каўбел|сенсера]], вакал * [[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] — [[музычны прадзюсар|прадзюсар]], [[гукарэжысёр]], фартэпіяна («Good Day Sunshine», «Tomorrow Never Knows»), [[арган Хаманда]] («Got to Get You into My Life»), [[бэк-вакал]] * [[Джэф Эмерык]] — гукааператар, бэк-вакал {{Col-2}} * [[Ніл Аспінал]], [[Мэл Эванс]], [[Паці Бойд|Паці Харысан]], [[Донаван (музыкант)|Донаван]] — бэк-вакал («Yellow Submarine») * Тоні Гілберт, Юрген Хес, Сідні Сакс, Джон Шарп — [[скрыпка]] («Eleanor Rigby») * Стэфен Шынглс, Джон Андэрвуд — [[альт (струнны інструмент)|альт]] («Eleanor Rigby») * Дэрэк Сімпсан, Норман Джонс — [[віяланчэль]] («Eleanor Rigby») * Лес Конлан, Ян Хамер, Эдзі «Tan Tan» Торнтан — [[труба]] («Got to Get You into My Life») * Алан Брэнскамб, Пітэр Коў — [[саксафон]] («Got to Get You into My Life») * Аніл Бхагват — [[табла]] («Love You To») * [[Алан Сівіл]] — [[валторна]] («For No One») * Аарон Брэмнер — фотамантаж * [[Клаўс Форман]] — афармленне і дызайн вокладкі * [[Роберт Уітакер]] — [[фатограф]] {{слупкі/канец}} == Выданні альбома == Даныя прыведзены паводле матэрыялаў сайта [[Discogs]]<ref name="discogs">{{cite web|url=http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|title=Revolver at Discogs|publisher=Сайт [[Discogs]]|access-date=2009|lang=en|archive-date=2010-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220101510/http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284|url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" ! Краіна ! Дата ! Лэйбл ! Фармат ! Каталог |- |rowspan=2| {{Вялікабрытанія}} [[Вялікабрытанія]] |rowspan=2| 5 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[LP]] ([[манафонія|мона]]) | PMC 7009 |- | [[LP]] ([[стэрэа]]) | PCS 7009 |- |rowspan=2| {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] |rowspan=2| 8 жніўня 1966 |rowspan=2| [[Capitol Records]] | [[LP]] (мона) | T 2576 |- | [[LP]] (стэрэа) | ST 2576 |- | {{Грэцыя}} [[Грэцыя]] | 1966 | [[EMI]] | [[LP]] | 14C 062-04097 <br>YEX 605 |- | {{Германія}} [[Германія]] | 1966 | Odeon Records <br>HÖR ZU | [[LP]] | SHZE 186 |- | {{Італія}} [[Італія]] | 1966 | EMI ITALIANA S.p.A. | [[LP]] | 3C 062-04097 <br>3C 064-04097 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1966 | Odeon EMI France <br>Odeon Records | [[LP]] | 2C 062 04097 |- | {{Югаславія}} [[Югаславія]] | 1966 | Jugoton Records | [[LP]] | LSPAR-70760 |- | {{Венесуэла}} [[Венесуэла]] | 1966 | Odeon Records | [[LP]] (мона) | MT-1021 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1971 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | ST-2576 |- | {{Новая Зеландыя}} [[Новая Зеландыя]] | 1973 | [[Apple Records]] <br>World Record Club | [[LP]] | PCSM 7009 <br>WRC E.3114 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1973 | [[Apple Records]] | [[LP]] | AP-8443 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1976 | [[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[LP]] | EAS-80556 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Канада}} [[Канада]] | 1978 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | SW 2576 |- | {{Францыя}} [[Францыя]] | 1978 | Odeon EMI France <br>Pathé Marconi EMI | [[LP]] | 2C 066 — 04.097 <br>2C 066-04097 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[LP]] | CLJ-46441 |- | {{Канада}} [[Канада]] | 1987 | [[Capitol Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | C2 0777 7 46441 2 9 |- | [[Еўропа]] | 1987 | [[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | CDP 7 46441 2 |- | {{Японія}} [[Японія]] | 1998 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] <br>[[EMI Music Japan|Toshiba EMI]] | [[кампакт-дыск|CD]] | TOCP-51117 |- | {{ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] <br>{{Сцяг|Еўропа}} [[Еўропа]] | 2009 | [[Apple Records]] <br>[[Parlophone|Parlophone Records]] | [[кампакт-дыск|CD]] | 0946 3 82417 2 0 |} == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.lastfm.ru/music/The+Beatles/Revolver Revolver] на сайце [[Last.fm]] * [http://www.discogs.com/Beatles-Revolver/master/45284 Revolver] на сайце [[Discogs]]{{ref|en}} * ''[http://www.beatlesbible.com/albums/revolver/ Revolver]''{{ref|en}} — інфармацыя пра альбом у "Бібліі The Beatles" * [http://www.lib.ru/SONGS/BEAT/beat13.txt Тэксты песень альбома ''Revolver'']{{-}}{{-}} * [https://vz.ru/opinions/2021/8/5/1112271.html Как «Револьвер» вышиб мозги американской молодежи]<!-- 55 лет назад, 5 августа 1966 года, вышел культовый альбом группы The Beatles «Revolver», который сами музыканты называли одним из лучших в своей дискографии. --> // Взгляд, 5 жніўня 2021 {{навігацыя}} {{commons}} {{вонкавыя спасылкі}} {{The Beatles}} [[Катэгорыя:Альбомы 1966 года]] [[Катэгорыя:Альбомы The Beatles]] m2fbo4norvotg6z6z1i0ebx4l8j0nz1 Няўдалыя дэбюты на конкурсе песні Еўрабачанне 0 686728 5164215 5052113 2026-07-10T14:38:27Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164215 wikitext text/x-wiki Існуе шэраг краін, якія ў розныя гады рабілі спробы прыняць удзел у конкурсе песні Еўрабачанне. Але па розных прычынах так і не змаглі гэтага зрабіць. У першую чаргу некаторым краінам перашкаджаюць правілы конкурса, або палітычныя праблемы. Так, для ўдзелу краіны ў конкурсе, нацыянальны вяшчальнік дадзенай краіны павінен быць членам [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|ЕВС]]. Акрамя таго, вяшчальнік павінен зарэгістраваць заяўку ў аб’яўлены ЕВС тэрмін. Кожная тэлекампанія плаціць узнос на арганізацыю конкурса, і нават калі краіна потым адмовіцца ад удзелу, узнос ёй не павернецца. Таксама існуюць палітычныя праблемы паміж некаторымі дзяржавамі, і часткова прызнанымі краінамі, якія не дазваляюць некаторым удзельнічаць у конкурсе. Ніжэй прыведзены краіны, якія рабілі спробы прыняць удзел у конкурсе, або заяўлялі аб такім намеры. == Гібралтар == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Гібралтар | Сцяг = EuroGibraltar.svg | Тэлеканал = [[Гібралтарская вяшчальная карпарацыя|GBC]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://www.gbc.gi/|title=Сайт тэлеканала}} }} З 2006 года нацыянальны вяшчальнік [[Гібралтарская вяшчальная карпарацыя|GBC]] рабіў некалькі спробаў далучыцца да [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|ЕВС]]. Аднак, з-за таго, што Гібралтар не з’яўляецца незалежнай краінай, а знаходзіцца ў складзе [[Вялікабрытанія на конкурсе песні Еўрабачанне|Вялікабрытаніі]], краіне не ўдалося гэтага зрабіць.<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2015/03/25/gibraltar-no-plans-to-broadcast-eurovision/|title=GIBRALTAR: NO PLANS TO BROADCAST EUROVISION|nome=Anthony Granger|sito=Eurovoix.com}}</ref> У [[2006]] і [[2007]] гадах вяшчальнік GBC трансляваў паўфінал і фінал Еўрабачання, а ў [[2008]] толькі фінал. {{clear}} == Грэнландыя == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Грэнланыя | Сцяг = EuroGroenlandia.svg | Тэлеканал = [[Kalaallit Nunaata Radioa|KNR]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://knr.gl/kl|title=Сайт тэлеканала}} }} Краіна з 2011 года рабіла некалькі спробаў далучыцца да [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|ЕВС]] і прыняць удзел у конкурсе песні [[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанне]], аднак, паколькі краіна з’яўляецца часткай [[Данія на конкурсе песні Еўрабачанне|Даніі]], вяшчальніку [[Kalaallit Nunaata Radioa|KNR]] не ўдалося далучыцца да Еўрапейскага вяшчальнага саюза.<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2016/05/03/greenland-will-not-broadcast-eurovision-2016/|title=GREENLAND: WILL NOT BROADCAST EUROVISION 2016|nome=Anthony Granger|sito=Eurovoix.com}}</ref> У [[1977]], [[2011]] і [[2017]] вяшчальнік KNR праводзіў трансляцыі конкурса. {{clear}} == Казахстан == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Казахстан | Сцяг = Eurovision Kazakhstan.svg | Тэлеканал = [[Файл:Khabar logo.svg|20px]] [[Хабар (тэлеканал)|Хабар]]<br/>[[Файл:Channel 31 logo.png|20px]] [[31 канал (Казахстан)|31 канал]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://khabar.kz/ru/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Казахстан]]''' ніколі не ўдзельнічаў у конкурсе песні «Еўрабачанне» З 2016 года тэлеканал «[[Хабар (тэлеканал)|Хабар]]» стаў асацыяваным членам ЕВС, што дае магчымасць краіне прымаць удзел у конкурсе. У снежні 2015 года на тэлеканале «Хабар» пракаментавалі ўступленне ў Еўрапейскі вяшчальны саюз (ЕВС). ''«Мы ўступаем у партнёрскія ўзаемаадносіны з усімі членамі ЕВС, аднак гэта не дае нам права ўдзельнічаць ў конкурсе Еўрабачанне, а таксама прымаць якія-небудзь ключавыя рашэнні. Бо асацыяванае сяброўства мае на ўвазе доўгатэрміновае партнёрскае супрацоўніцтва, магчымасць набыцця ліцэнзійных правоў на трансляцыю розных міжнародных ТБ прадуктаў па больш прывабных цэнах, чым на рынку»'', – растлумачылі на тэлеканале. Стаць асацыяванымі членамі ЕВС могуць тэлекампаніі, якія не ўваходзяць у Еўрапейскую вяшчальную зону. У гэты спіс уваходзяць краіны: [[Аўстралія]], [[Новая Зеландыя]], [[ЗША]], [[Канада]], [[Куба]], [[Чылі]], [[Бразілія]], [[Кітай]], [[Ганконг]], [[Японія]], [[Карэя]], [[Індыя]], [[Бангладэш]], [[Іран]], [[Сірыя]], [[Аман]], [[Малайзія]], [[ПАР]], [[Маўрытанія]]. Згодна з рэгламентам Еўрапейскага вяшчальнага саюза, толькі вяшчальнікі з краін, якія ўваходзяць у Еўрапейскую вяшчальную зону, або краін, якія з’яўляюцца членамі Савета Еўропы (як [[Грузія на конкурсе песні Еўрабачанне|Грузія]], [[Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне|Арменія]] і [[Азербайджан на конкурсе песні Еўрабачанне|Азербайджан]]) маюць права на паўнапраўнае членства ў саюзе. Пры гэтым, толькі паўнапраўныя члены ЕВС маюць права на ўдзел у конкурсе «Еўрабачанне». Зыходзячы з усёй інфармацыі, названай вышэй, «Хабар» пацвярджае, што ў бліжэйшы час не разглядае магчымасць удзелу Казахстана ў «Еўрабачанні». [http://www.caravan.kz/art/kazakhstan-ne-smozhet-prinyat-uchastie-v-evrovidenii-22679/] Краіна хоць ніколі і не прымала ўдзелу ў конкурсе, але ўсё ж праводзіла трансляцыі. Упершыню трансляцыя праводзілася ў 2008 годзе, каментаванне конкурса ажыццяўляецца з [[Конкурс песні Еўрабачанне 2011|2011]] года, за выключэннем [[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] года. Пераможца конкурса песні «Цюркбачанне 2014», Жанар Дугалава, паведаміла, што яна жадае прадстаўляць Казахстан на конкурсе. 22 снежня 2017 года стала вядома, што Казахстан магчыма дэбютуе на конкурсе Еўрабачанне ў 2019 годзе. «Сёння да нас прыйшоў адказ з Партугаліі, згодна з якім мы на Еўрабачанне ў маі 2018 года павязем ужо дарослых выканаўцаў для таго, каб прыняць удзел спачатку ў адборачным туры, а ўжо ў 2019-м – прыняць удзел у вялікім Еўрабачанні пры падтрымцы Міністэрства культуры і спорту. Будзе таксама праводзіцца кастынг для адбора», – паведаміў гендырэктар 31 канала Багдат Коджахметаў падчас сустрэчы міністра культуры і спорту Казахстана з пераможцай ўкраінскага шоу «Голас. Дзеці» Данэліяй Туляшовай<ref>{{Cite news|title=Казахстан прыме ўдзел у «Еўрабачанні»|url=https://news.mail.ru/society/32049170/|date=2017-12-22|access-date=11 верасня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223101956/https://news.mail.ru/society/32049170/|archive-date=23 снежня 2017|url-status=dead}}</ref>. Афіцыйнага пацверджання ад ЕВС не паступала. Такім чынам, у 2019-м годзе краіна зноў апынулася за рамкамі конкурса. У [[Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] годзе Казахстан дэбютаваў на «[[Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне|Дзіцячым Еўрабачанні]]», першай прадстаўніцай была абраная Данэлія Туляшова , якая заняла 6-ае месца ў фінале конкурса, а ў 2019 і 2020 гадах Казахстан заняў другое месца. У [[Конкурс песні Еўрабачанне 2020|2020]] годзе Еўрапейскія гледачы напісалі петыцыю ў Еўрапейскі вяшчальны саюз аб удзеле Казахстана ў «Еўрабачанні». Тэлеканал «Хабар» з 1 студзеня 2016 года з’яўляецца асацыяваным членам Еўрапейскага Вяшчальнага Саюза. === Каментатары і абвеснікі === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%; text-align: center; width: 600px" |- ! Год !! Каментатары фінала і паўфіналаў !! Абвеснікі |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2008|2008]] || bgcolor="#dcdcdc" rowspan="3" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Конкурс не каментаваўся</span></center></small> || rowspan="13" bgcolor="#dcdcdc" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Краіна не ўдзельнічала</span></center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|2009]] |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2010|2010]] |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2011|2011]] || Раман Райфельд і Калдыбек Жайсанбай |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2012|2012]] || Калдыбек Жайсанбай і Нурберген Махамбетаў<ref>[http://myeurovisiondiary.wordpress.com/2012/05/19/kazakhstan-to-broadcast-eurovision-2012/ Kazakhstan to broadcast Eurovision 2012! | Eurovision Diary!]</ref> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2013|2013]] || Раман Райфельд і Калдыбек Жайсанбай<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8JihhjPpee0 «Анонс прямой трансляции конкурса „Евровидения-2013“ на телеканале „Ел арна“»]</ref><ref>{{cite web|title=Анонс прямой трансляции конкурса "Евровидения-2013" на телеканале "Ел арна"|url=https://www.youtube.com/watch?v=8JihhjPpee0|publisher=[[YouTube]]|lang=ru|access-date=2013-05-12|date=2013-05-11}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.elarna.kz/ru/programms/ProgrammView?sefname=evrovid|title=Конкурс песни "Евровидение - 2013"|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2013-05-13|work=El Arna|access-date=2013-05-13|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123133656/http://www.elarna.kz/ru/programms/ProgrammView?sefname=evrovid|archive-date=2015-11-23|url-status=dead}}</ref> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2014|2014]] || Калдыбек Жайсанбай і Дыяна Снегіна<ref>{{cite web|url=http://www.zakon.kz/4621684-telekanal-khabar-pokazhet.html|title=Телеканал "Хабар" покажет Международный конкурс песни «Евровидение» в прямом эфире|work=Zakon.kz|language=ru|date=2014-05-04|access-date=2014-05-04|archive-date=4 мая 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504230127/http://www.zakon.kz/4621684-telekanal-khabar-pokazhet.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] || bgcolor="#dcdcdc" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Конкурс не каментаваўся</span></center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] |rowspan="3" data-sort-value="99999" |<center>Калдыбек Жайсанбай і Дыяна Снегіна<ref>{{Cite web |url=http://24.kz/m/ru/news/social/item/238645-telekanal-khabar-v-pryamom-efire-pokazhet-evrovidenie-2018 |title=Архіўная копія |access-date=11 верасня 2021 |archive-date=18 мая 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180518200925/http://24.kz/m/ru/news/social/item/238645-telekanal-khabar-v-pryamom-efire-pokazhet-evrovidenie-2018 |url-status=dead }}</ref></center> |- |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] |- |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] |- |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|2019]] |Калдыбек Жайсанбай і Махабат Есен. |- |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2021|2021]] |Калдыбек Жайсанбай і Махабат Есен. |} {{clear}} == Каталонія == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Каталонія | Сцяг = | Тэлеканал = [[Файл:TV3.svg|20px]] [[TV3 (Каталонія)|TV3]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://www.ccma.cat/tv3/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Каталонія]]''' ніколі не ўдзельнічала ў конкурсе, аднак у 2018 годзе TV3 атрымаў дазвол ад каталанскага парламента на падачу заяўкі на членства ў ЕВС. Але Каталонія застаецца часткай Іспаніі, таму не з’яўляецца незалежнай дзяржавай. Калі б тэлеканал атрымаў членства ў Еўрапейскім вяшчальным саюзе, гэта дазволіла б краіне дэбютаваць на конкурсе. {{clear}} == Катар == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Катар | Сцяг = EuroQatar.svg | Тэлеканал = [[Радыё Катара]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=http://www.qatarradio.qa/|title=Сайт вяшчальніка}} }} «[[Радыё Катара]]» у цяперашні час з’яўляецца асацыяваным членам Еўрапейскага вяшчальнага саюза, тады як усе канкуруючыя краіны Еўрабачання з’яўляюцца актыўнымі членамі аб’яднання. Тэлекампанія [[Тэлебачанне Катара|Катар ТБ]] упершыню паказала Еўрабачанне 12 мая 2009 года<ref name="Qatar">{{cite web|url=http://www.esctoday.com/news/read/14007|title=Gulf nation wants to join Eurovision|last=Repo|first=Juha|date=2009-05-12|publisher=''ESCToday''|access-date=2009-05-12|url-status=dead|archive-date=28 лютага 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120228191257/http://www.esctoday.com/news/read/14007}}</ref>, выказаўшы сваё жаданне стаць членам ЕВС, якое дазволіла б удзельнічаць у конкурсе. «Радыё Катара» аб’явіла, што яны спадзяваліся на ўдзел у конкурсе ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2011|2011]] годзе<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.esctoday.com/news/read/14007|title=Gulf nation wants to join Eurovision|last=Repo|first=Juha|date=2009-05-12|publisher=''ESCToday''|access-date=2009-05-12|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090515002252/http://www.esctoday.com/news/read/14007|archive-date=2009-05-15}}</ref>. У 2009 годзе Катар таксама накіраваў дэлегацыю на конкурс, каб трансляваць штотыднёвае радыё-шоў «12pointsqatar», прысвечанае «Еўрабачанню». У адпаведнасці з дзеючымі правіламі Катар не можа далучыцца да ЕВС і ўдзельнічаць у конкурсе. {{clear}} == Кітай == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Кітай | Сцяг = EuroChina.svg | Тэлеканал = [[Hunan TV]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://w.mgtv.com/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Кітай]]''' зацікаўлены ва ўдзеле ў [[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанні]], кітайскі прыватны тэлеканал [[Hunan TV]] звязваўся з Еўрапейскім вяшчальным саюзам і казаў пра магчымасць удзелу Кітая. ЕВС у сваю чаргу адказаў: «Мы адкрытыя і заўсёды рады новым элементам у кожным Еўрабачанні»<ref>{{cite web|url=http://wiwibloggs.com/2015/05/22/china-hunan-tv-eurovision-participation/96106/|title=Китай обсуждает возможность участия в Евровидении|publisher=wiwibloggs|last=Lee Adams|first=William|access-date=2015-05-22|date=2015-05-22|lang=ru}}</ref>. Чакалася, што Кітай прыме ўдзел у конкурсе, аднак ЕВС у [[Twitter|Твітэры]] заявілі, што ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] годзе краіна ўсё ж такі не паедзе на конкурс, не выключыўшы такую магчымасць у будучыні<ref>{{Cite web|url = http://www.escunited.com/home/china-ebu-declines-potential-new-guest/|title = China: EBU declines potential new guest|author = Sean Tarbuck|work = ESCUnited|date = 2015-06-04}}</ref>. Кітай трансляваў Еўрабачанне з 2013 года. У 2015 годзе краіна транслявала 2 паўфіналы [[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|Еўрабачання 2015]] і ў прамым эфіры ў 03:00 па мясцовым часе фінал музычнага конкурса на тэлеканале Hunan TV. [[11 мая]] [[2018]] года Еўрапейскі вяшчальны саюз скасаваў кантракт з відэастрымінгавай платформай Mango TV, якая транслявала «[[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|Еўрабачанне 2018]]» у Кітаі. Пра гэта паведамляе [[BBC News (тэлеканал)|BBC News]] . Прычынай стала рашэнне кітайскіх вяшчальнікаў зафарбоўваць [[ЛГБТ]]-сімволіку, а таксама не паказваць выступленні ўдзельнікаў-гомасексуалаў, якія [[Камінг-аўт|не ўтойваюць]] сваю [[гомасексуальнасць]]. === Каментатары і абвеснікі === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%; text-align: center; width: 600px" |- ! Год !! Каментатары фінала і паўфіналаў !! Абвеснікі |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2013|2013]] || bgcolor="#dcdcdc" rowspan="2" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Конкурс не каментаваўся</span></center></small> || bgcolor="#dcdcdc" rowspan="7" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2014|2014]] |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] || Куберт Лён, Хун Тао і У Чжоутун<ref>{{Cite web|url = http://eurovoix.com/2015/05/07/china-hunan-tv-to-broadcast-eurovision-2015-live/|title = China: Hunan TV To Broadcast Eurovision 2015 Live|date = 2015-05-07|publisher = Anthony Granger|access-date = 2015-05-23}}</ref> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] || Куберт Лён і У Чжоутун |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] || Лі Вэй Шыёнг і Лі Шы Шыёнг |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] || Дуань Ішуань і Хей Нань |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|2019]]|| rowspan="2" bgcolor="#dcdcdc" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Конкурс не трансляваўся<ref name="HunanBan">{{Cite news |url=http://metro.co.uk/2018/05/10/china-banned-from-broadcasting-eurovision-after-cutting-same-sex-dance-and-tattooed-singer-7536787/ |title=EBU bans Chinese Broadcaster |last=Royston |first=Benny |date=2018-05-10 |work=Metro |access-date=2018-05-10 |language=en}}</ref></span></center></small> |- |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2020|2020]] | |} {{clear}} == Косава == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Косава | Сцяг = EuroKosovo.svg | Тэлеканал = [[Файл:RTK logo.svg|20px]] [[Радыё і тэлебачанне Косава|RTK]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://www.rtklive.com/en/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Рэспубліка Косава]]''' ніколі не ўдзельнічала ў конкурсе Еўрабачанне. Косаўскі нацыянальны вяшчальнік падаў заяўку на ўступленне ў Еўрапейскі вяшчальны саюз, але пакуль не быў прыняты ў якасці паўнапраўнага члена. Пасля абвяшчэння незалежнасці Косава ў 2008 годзе, вяшчальнік RTK падаў заяву на членства ў ЕВС, выказваючы такім чынам жаданне дэбютаваць на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|Еўрабачанні 2009]]<ref>{{cite web|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3110|title=Kosovo: RTK wants to enter Eurovision in 2009|publisher=''oikotimes.com''|access-date=2008-05-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229183315/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3110|archive-date=2010-12-29}}</ref><ref>[http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3131 «NDR on the Kosovo potential participation in Eurovision»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120329012149/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3131 |date=29 сакавіка 2012 }} ''oikotimes.com'' 22 May 2008 Link accessed 27/05/08</ref>. Косава з’яўляецца часткова прызнанай дзяржавай і не з’яўляецца членам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|Арганізацыі Аб’яднаных Нацый]]; членства ў ААН неабходна для атрымання паўнапраўнага членства ў ЕВС. Існуе ўжо складзенае пагадненне аб супрацоўніцтве паміж ЕВС і RTK. Па стане на 2013 год, RTK мае статус назіральніка ў ЕВС і ўжо ўдзельнічаў у Еўрабачанні для маладых танцораў<ref>{{cite web|url=http://albavisiontk.blogspot.com/2011/04/kosovo-new-steps-in-ebu-agreement.html|title=Kosovo new steps in ebu agreement|last=Albavision|date=2011-04-07|publisher=''albavision.tk''|access-date=2011-07-25|archive-url=https://www.webcitation.org/6GowJf3pd?url=http://albavisiontk.blogspot.com/2011/04/kosovo-new-steps-in-ebu-agreement.html|archive-date=2013-05-23|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.youngdancers.tv/_Kosovo/group/131225/190577.html|title=Participant Profile - Kosovo|access-date=2011-07-25|year=2011|publisher=European Broadcasting Union|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003180635/http://www.youngdancers.tv/_Kosovo/group/131225/190577.html|archive-date=2011-10-03}}</ref>. Паводле газеты «Коха Дытарэ», галоўнай штодзённай газеце ў Косава, песню для Еўрабачання можна выбраць па выніках конкурсу «Akordet e Kosovës», аб якім да гэтага нічога не было вядома. Антоніа Гаш Элтан Кюры спадзяецца, што RTK як мага хутчэй уступіць у ЕВС<ref>[http://www.eurosong.be/18756/kosovo-wil-snel-deelnemen-aan-het-songfestival Kosovo wil snel deelnemen aan het Songfestival]</ref>. ==== 2016 ==== У 2015 годзе тэлеканал RTK заявіў аб магчымым дэбюце Рэспублікі Косава на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|Конкурсе Песні Еўрабачанне 2016]]<ref>{{cite web|last1=Selimi|first1=Petrit|title=Kosovo: Just so we are clear: I actually KNOW #Kosovo will participate in next years @Eurovision #ESC2016 event. I can't tell you how yet though;)|url=https://twitter.com/Petrit/status/602208669686702080|publisher=Petrit Selimi|access-date=2015-05-31|date=2015-05-23}}</ref>, аднак у канчатковым спісе ўдзельнікаў краіна не значылася. Намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Косава Пятрыт Селімі ў 2015 годзе паведаміў пра тое, што Косава будзе ўдзельнічаць у Еўрабачанні ў наступным годзе. Нацыянальны вяшчальнік RTK не абверг, але і не пацвердзіў яго словы<ref>{{cite web|last1=Selimi|first1=Petrit|title=Kosovo: Just so we are clear: I actually KNOW #Kosovo will participate in next years @Eurovision #ESC2016 event. I can't tell you how yet though ;)|url=https://twitter.com/Petrit/status/602208669686702080|publisher=Petrit Selimi|access-date=2015-05-31|date=2015-05-23}}</ref>. Чакалася, што Косава прыме ўдзел у конкурсе, аднак 3 чэрвеня 2015 года Еўрапейскі вяшчальны саюз абвесціў аб тым, што краіна не прыме ўдзел у конкурсе 2016 года<ref>{{cite web|url=http://wiwibloggs.com/2015/06/03/ebu-denies-china-or-kosovo-debut-at-2016-song-contest/97374/|title=China and Kosovo will not debut in 2016 year}}</ref>. ==== 2017 ==== Кіраўнік нацыянальнага тэлеканала RTK заявіў, што Рэспубліка Косава атрымала запрашэнне на конкурс 2017 года і можа дэбютаваць на конкурсе<ref>[http://eurovoix.com/2016/04/06/kosovo-invited-participate-eurovision-2017/ KOSOVO: INVITED TO PARTICIPATE IN EUROVISION 2017]</ref>. Аднак пазней ЕВС абверг факт запрашэння <ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2016/04/07/kosovo-ebu-state-not-invited-participate/|title=Kosovo: EBU state they have not been invited to participate|date=2016-04-07|website=Eurovoix|last1=Granger|first1=Anthony|access-date=2016-05-16}}</ref>. ==== 2018 ==== Падчас першага паўфіналу конкурсу «[[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|Еўрабачанне 2017]]» косаўскі нацыянальны вяшчальнік RTK вёў перамовы з рэферэнс-групай «Еўрабачання» аб магчымым удзеле ў конкурсе 2018 года. Як паведамлялі прадстаўнікі рэферэнс-групы, калі на конкурсе 2017 года перамагла б краіна, якая прызнала Косава ў якасці незалежнай дзяржавы, то краіна магла б прыняць удзел у наступным конкурсе песні «Еўрабачанне». Краіна-пераможца «Еўрабачання-2017», [[Партугалія]], прызнала незалежнасць Косава ў 2008 годзе, што магло азначаць магчымы дэбют Косава на конкурсе 2018 года. Аднак у верасні 2017 ад ЕВС паступіла афіцыйная адмова, пракаментаваная адсутнасцю членства Косава ў ААН, Нягледзячы на станоўчае заключэнне кантрольнай групы і арганізацый, якія падтрымліваюць ўдзел краіны ў конкурсе<ref>[https://eurovoix.com/2017/09/28/kosovo-not-debut-eurovision-2018/ Kosovo: Will Not Debut At Eurovision 2018 — Eurovoix]</ref>. ==== 2019 ==== ЕВС адмовіў у членстве тэлевяшчальніку Косава па прычыне адсутнасці членства краіны ў [[Міжнародны саюз электрасувязі|Міжнародным саюзе электрасувязі]], адсунуўшы вырашэнне пытання аб паўнапраўным членстве Косава ў ЕВС на чэрвень 2019 года і тым самым выключыўшы любую верагоднасць удзелу Косава ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|Еўрабачанні 2019]]<ref>{{Cite news|url=https://www.escxtra.com/2018/12/05/kosovo-vote-delayed/|title=Kosovo’s RTK membership vote delayed until June, report claims|last=Van Lith|first=Nick|date=2018-12-01|work=Escxtra|access-date=11 верасня 2021|archive-date=17 студзеня 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117013400/https://escxtra.com/2018/12/05/kosovo-vote-delayed/|url-status=dead}}</ref>. ==== 2020, 2021 ==== У чэрвені 2019 года стала вядома, што Косава не зможа прыняць удзел і ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2020|конкурсе 2021 года]] , а таксама і на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2021|Еўрабачанні 2021]]. На 82-й Генеральнай Асамблеі Еўрапейскага вяшчальнага саюза члены ЕВС прагаласавалі за адмену членства RTK - нацыянальнага вяшчальніка краіны. === Каментатары і абвеснікі === {| class="wikitable sortable" style="font-size:100%; text-align: center; width: 600px" |- ! Год !! Каментатары фінала і паўфіналаў !! Абвеснікі |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] || bgcolor="#dcdcdc" rowspan="1" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Конкурс не каментаваўся</span></center></small> || bgcolor="#dcdcdc" rowspan="4" data-sort-value="99999" |<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] || rowspan="3" data-sort-value="99999" |<small><center>Алма Бекташы і Агрон Краснічы<ref>{{cite news|url=https://eurovoix.com/2018/05/07/kosovo-rtk-to-broadcast-eurovision-2018/|title=Kosovo: RTK To Broadcast Eurovision 2018|work=Eurovoix|last=Granger|first=Anthony|date=2018-05-07|access-date=2018-05-07}}</ref><ref>{{cite news|url=https://eurovoix.com/2019/05/12/kosovo-rtk-to-broadcast-eurovision-song-contest-2019/|title=Kosovo: RTK to Broadcast Eurovision Song Contest 2019|last=Granger|first=Anthony|work=Eurovoix|date=2019-05-12|access-date=2019-06-19}}</ref></center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|2019]] |} {{clear}} == Ліван == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Ліван | Сцяг = EuroLíbano.svg | Тэлеканал = [[Télé Liban]] (TL) | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=http://www.teleliban.com.lb/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Ліван]]''' ніколі не ўдзельнічаў у [[Конкурс песні Еўрабачанне|конкурсе песні Еўрабачанне]]. Дэбют Лівана на Еўрабачанні павінен быў адбыцца ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2005|2005]] годзе, была нават абраная ўдзельніца - [[Алін Лахуд]]. Але [[Еўрапейскі вяшчальны саюз]] забараніў краіне выключыць з трансляцыі выступленне ўдзельніка ад [[Ізраіль на конкурсе песні Еўрабачанне|Ізраіля]], у выніку чаго [[Télé Liban]] зняўся з конкурсу. {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ccccff" ! rowspan=2 | Год ! rowspan=2 | Прадстаўнік ! rowspan=2 | Мова ! rowspan=2 | Песня ! rowspan=2 | Пераклад ! colspan=2 | Фінал ! colspan=2 | Паўфінал |- ! Месца ! Балы ! Месца ! Балы |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2005|2005]] | [[Алін Лахуд]] | [[Французская мова|Французская]] | «Quand tout s’enfuit» | «Калі ўсе ўцякаюць» | colspan="4" |<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |} ==== 2015 ==== Нацыянальны вяшчальнік Лівана Télé Liban заявіў, што краіна не дэбютуе на конкурсе ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] годзе<ref>{{cite web|last1=Jiandani|first1=Sanjay|title=Télé Liben will not participate in Eurovision 2015|url=http://esctoday.com/86618/lebanon-tele-liban/|website=esctoday.com|publisher=ESCToday|access-date=2014-09-15|date=2014-09-15}}</ref>. ==== 2016 ==== 16 кастрычніка 2015 было абвешчана, што Ліван можа дэбютаваць на конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] года<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2015/10/15/lebanon-not-ruled-out-2016-participation/|title=Lebanon: Not Ruled Out 2016 Participation}}</ref>, аднак гэта так і не адбылося. ==== 2018, 2019 ==== Раней ліванскі вяшчальнік Télé Liban ужо выказваў сваю зацікаўленасць ва ўдзеле на «Еўрабачанні» пры адмове ад удзелу Ізраіля. У сувязі з тым, што ізраільскі вяшчальнік [[IBA]] спыніў сваё вяшчанне адразу пасля фіналу конкурсу «[[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|Еўрабачання 2017]]», Ліван праявіў цікавасць да ўдзелу ў гэтым годзе. Аднак Ізраіль пацвердзіў свой удзел у конкурсе у [[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] годзе і адправіў свайго выканаўца (а затым гэты выканаўца яшчэ і стаў пераможцам, зрабіўшы Ізраіль месцам правядзення [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|Еўрабачання 2019]] ), у выніку чаго дэбют Лівана не адбыўся ў 2018 годзе, роўна як і ў наступным. ==== 2020, 2021 ==== Паколькі Ізраіль пацвердзіў свой удзел у [[Конкурс песні Еўрабачанне 2020|2020]] і ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2021|2021]] гадах, Ліван прынцыпова не падаваў заяўкі на ўдзел у конкурсе. У выніку дэбют Лівана так і не адбыўся. Але вяшчальнік не выключае ўдзел ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|2022]] у выпадку, калі Ізраіль адмовіцца. {{clear}} == Ліхтэнштэйн == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Ліхтэнштэйн | Сцяг = EuroLiechtenstein.svg | Тэлеканал = [[Файл:1FL TV Logo.svg|20px]] [[1FLTV]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=http://www.1fl.li/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Ліхтэнштэйн]]''' ніколі не ўдзельнічаў у конкурсе песні [[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанне]], але спробы рабіліся неаднаразова. Да 2008 года ў жыхароў Ліхтэнштэйна была магчымасць глядзець трансляцыі конкурсу на швейцарскім, аўстрыйскім або нямецкім тэлебачанні. === Гісторыя === Першую спробу паўдзельнічаць у конкурсе Ліхтэнштэйн зрабіў у [[Конкурс песні Еўрабачанне 1969|1969]] годзе<ref>{{Cite web |url=http://www.eurovision-contest.eu/news-archive/historical-eurovision-song-contest-facts-1969 |title=Спроба ўдзелу ў Еўрабачанні 1969 |access-date=2014-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518205315/http://www.eurovision-contest.eu/news-archive/historical-eurovision-song-contest-facts-1969 |archive-date=2014-05-18 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://tobsonineuroland.blogspot.com/2013/08/liechtenstein-and-eurovision.html Tobson in Euroland: Liechtenstein and Eurovision]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.funtrivia.com/en/subtopics/Eurovision-1969-309245.html |title=Eurovision: 1969 — Fun Facts, Questions, Answers, Information |access-date=2014-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518205026/http://www.funtrivia.com/en/subtopics/Eurovision-1969-309245.html |archive-date=2014-05-18 |url-status=dead }}</ref> — для прадстаўніцтва краіны на Еўрабачанні, якое праходзіла ў [[Мадрыд]]зе, была адабраная песня на французскай мове. Гэты факт і стаў асноўнай перашкодай, бо згодна з дзеючым на той момант правіламі конкурсу, песня [[Вэці (спявачка)|Вэці]] «Un beau matin» не магла прадстаўляць нямецкамоўную краіну - удзельнік павінен быў выступаць на адной з нацыянальных моў сваёй дзяржавы. Другое абмежаванне тычылася тэлевяшчання: на тэрыторыі Ліхтэнштэйна ў 1969 годзе не было ніводнага афіцыйна зарэгістраванага аператара тэлевізійнай сувязі. У [[Конкурс песні Еўрабачанне 1976|1976]] годзе яшчэ адна прадстаўніца Ліхтэнштэйна была абраная для ўдзелу ў конкурсе. Гэта была мясцовая спявачка [[Бігі Бэхмен]] з песняй «My little cowboy», але ў краіне па-ранейшаму не было ніводнага нацыянальнага тэлеканала, і ўдзельніца зноў не была дапушчана. Аднак, існуюць сумненні наконт спробы ўдзелу Ліхтэнштэйна на Еўрабачанні 1969. Нягледзячы на тое, што на вокладцы песня пазначана як «Афіцыйная песня Ліхтэнштэйна для конкурса песні Еўрабачанне 1969»<ref>{{Cite web|url=https://www.discogs.com/Vetty-Johnny-Si-Tu-Viens-Saint-%C3%89tienne-La-Poubelle-Nicolas-Un-Beau-Matin/release/6450533|title=Vetty - Johnny (Si Tu Viens À Saint-Étienne) / La Poubelle / Nicolas / Un Beau Matin|publisher=Discogs|lang=ru|access-date=2019-06-05}}</ref>, лічыцца што гэта быў жарт французскай кампаніі<ref>{{Артыкул|год=2018-04-04|мова=es|загаловак=Un beau matin|спасылка=https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Un_beau_matin&oldid=106703251|выдавецтва=Wikipedia, la enciclopedia libre}}</ref>. Існуе непацверджаная версія, што гэта магла быць песня для швейцарскага адбора<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.eurovisionsongs.net/nononever.htm|title=Eurovision Songs {{!}} A site for collectors of eurosongs|date=2009-03-01|publisher=web.archive.org|access-date=2019-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090301032000/http://www.eurovisionsongs.net/nononever.htm|archive-date=1 сакавіка 2009}}</ref>. Песня Бігі дагэтуль шукаецца калекцыянерамі, аднак не выключана, што яна была запісаная, бо ў Бігі быў кантракт на запіс песні<ref name=":0" />. {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ccccff" ! rowspan=2 | Год ! rowspan=2 | Прадстаўнік ! rowspan=2 | Мова ! rowspan=2 | Песня ! rowspan=2 | Пераклад ! colspan=2 | Фінал ! colspan=2 | Паўфінал |- ! Месца ! Балы ! Месца ! Балы |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 1969|1969]] | [[Вэцці (спявачка)|Вэцці]] | [[Французская мова|Французская]] | «Un beau matin» | «Добрай раніцы» | colspan="4" |<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 1976|1976]] | [[Бігі Бэхмен]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «My little cowboy» | «Мой маленькі каўбой» | colspan="4" |<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |} === Першае вяшчанне === 15 жніўня 2008 года тэлеканал [[1FLTV]] , які атрымаў ліцэнзію ўрада Ліхтэнштэйна, стаў першым тэлеканалам, які грунтуецца ў краіне. Гэта павінна было дазволіць краіне ўпершыню прыняць удзел у конкурсе песні Еўрабачанне, пры ўмове далучэння да Еўрапейскага вяшчальнага саюза (ЕВС). Аднак неўзабаве пасля заснавання, вяшчальнік абвесціў пра сваю незацікаўленасць ў далучэнні да ЕВС і ўдзеле ў Еўрабачанні, назваўшы галоўнай прычынай адсутнасць дастатковага бюджэту<ref>{{Cite web |url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3995 |title=Liechtenstein gets national TV station |access-date=2014-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906184020/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=3995 |archive-date=2008-09-06 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.esctoday.com/news/read/12220 Liechtenstein gets a TV station]</ref>. === 2010 год === У ліпені 2009 года вяшчальнік афіцыйна абвесціў пра свой намер падаць заяву аб уступленні ў ЕВС да канца ліпеня, і плануе ўзяць удзел у [[Конкурс песні Еўрабачанне 2010|конкурсе песні Еўрабачанне 2010]], які праходзіў у горадзе [[Осла]]. Пітэр Колбель, кіруючы дырэктар 1FLTV, пацвердзіў зацікаўленасць тэлеканала, распавёўшы, што ў бліжэйшых планах распрацоўка адборачнага конкурса, аналагічнага нямецкаму «Германія шукае суперзорку». Аднак неўзабаве было заяўлена, што краіна не прыме ўдзел у конкурсе 2010 года, але абавязкова разгледзіць гэтую магчымасць у 2011 годзе<ref>{{Cite web |url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php |title=Архівавана |access-date=2013-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503194529/http://www.oikotimes.com/v2/index.php |archive-date=2012-05-03 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=6080 Set to debut in] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120114015752/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=6080 |date=14 студзеня 2012 }}</ref><ref>[http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=6747 Liechtenstein decides to postpone Eurovision plans] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120114015756/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&id=6747 |date=14 студзеня 2012 }}</ref><ref>[http://www.esctoday.com/news/read/16032 Liechtenstein: 1FL expects "good]</ref>. === 2011 год === 29 ліпеня 2010 года 1FLTV падаў заяўку на ўступленне ў ЕВС. Калі б тэлеканал стаў членам Еўрапейскага вяшчальнага саюза, 1FLTV мог бы паслаць прадстаўніка Ліхтэнштэйна на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2011|Еўрабачанне 2011]]<ref>{{cite web|url=http://www.esctoday.com/news/read/16032|title=Liechtenstein: 1FL expects "good chances" for Eurovision debut|date=2010-07-30|publisher=''ESCToday''|access-date=2010-07-30}}</ref>. Аднак Ліхтэнштэйн не быў заяўлены ў канчатковым спісе ўдзельнікаў Еўрабачання. === 2013 год === У канцы 2012 года Пітэр Колбель заявіў, што Ліхтэнштэйн не мог узяць удзел у конкурсе да 2013 года. З 2010 года канал спрабаваў атрымаць субсідыі, і ўдзел, хутчэй за ўсё, адбыўся б, калі б у красавіку 2012 урад зацвердзіў фінансаванне<ref>{{Cite web |url=http://escwebs.net/2012/09/18/liechtenstein-wont-debut-in-2013/ |title=LIECHTENSTEIN WON’T DEBUT IN 2013 |access-date=2014-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521162629/http://escwebs.net/2012/09/18/liechtenstein-wont-debut-in-2013/ |archive-date=2014-05-21 |url-status=dead }}</ref>. === 2014 год === 10 верасня 2013 1FLTV паведаміў і пацвердзіў Esctoday.com немагчымасць удзелу ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2014|Еўрабачанні 2014]] у [[Капенгаген]]е<ref>{{cite web|url=http://www.esctoday.com/67851/liechtenstein-debut-eurovision-2014/ |title=Liechtenstein: No debut in Eurovision 2014! |date=2013-09-10 |publisher=''ESCToday''|access-date=2013-09-10}}</ref>. Тэлекампанія не мае планаў па ўступленні ў ЕВС у бліжэйшы час<ref>[http://www.esctoday.com/67851/liechtenstein-debut-eurovision-2014/ Liechtenstein: No debut in Eurovision 2014]</ref>. === 2015 год === Вяшчальнік Ліхтэншлэйна 1FLTV паведаміў, што краіна не дэбютуе на конкурсе ў 2015 годзе. Прычынай гэтаму стала адсутнасць фінансавання і адсутнасць членства ў ЕВС<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2014/07/29/liechtenstein-no-debut-in-2015/|title=Liechtenstein: No Debut in 2015|last=Granger|first=Anthony|date=2014-07-29|publisher=Eurovoix|lang=en|access-date=2014-07-30}}</ref>. === 2016 год === Пасля няўдалых спроб дэбютаваць на конкурсе (у прыватнасці, у 2014-2015 гадах) нацыянальны вяшчальнік 1FLTV заявіў, што гатовы адправіць прадстаўніка сваёй краіны ў [[Конкурс песні Еўрабачанне|2016]] годзе<ref>[http://esctoday.com/85870/liechtentestein-1-fl-tv-will-debut-eurovision-2015/ Liechtenstein: 1 FL TV will not debut in Eurovision 2015]</ref>. Аднак 16 верасня 2015 было абвешчана, што Ліхтэнштэйн не дэбютуе на конкурсе 2016 года<ref>{{cite web|url=http://www.esctoday.com/105715/liechtenstein-1-fl-tv-will-not-debut-in-stockholm/|title=Liechtenstein will not debut in Stockholm}}</ref>. === 2017-2021 год === З 2016 года краіна не спрабавала дэбютаваць на конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанне]]. {{clear}} == Палесціна == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Палесціна | Сцяг = EuroPalestine.svg | Тэлеканал = [[Палесцінская вяшчальная кампанія|PBC]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://www.pbc.ps/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Дзяржава Палесціна]]''' ніколі не ўдзельнічала ў конкурсе песні Еўрабачанне, аднак спадзявалася на гэта, пачынаючы з [[Конкурс песні Еўрабачанне 2010|Еўрабачання 2010]]. Нацыянальная тэлерадыёкампанія [[Палесцінская вяшчальная кампанія|PBC]] праяўляла зацікаўленасць да ўдзелу ў конкурсе, аднак пакуль яна не мае на гэта права, бо з’яўляецца толькі асацыяваным членам ЕВС. У 2007 годзе PBC правяла перамовы аб паўнацэнным членстве ў вяшчальным саюзе<ref>{{cite web |last1=Karhapää |first1=Ilari |title=Palestinians wants to tell a different story|url=http://esctoday.com/8653/palestinians_wants_to_tell_a_different_story/ |publisher=ESCToday |access-date=2014-10-10 |date=2007-05-11 }}</ref>, і нават атрымала папярэдняе адабрэнне ў 2009 годзе, але дагэтуль знаходзіцца ў статусе чакання сяброўства<ref name="PendingApps">{{cite web|last1=Repo|first1=Juha|title=New EBU members? Not very likely|url=http://esctoday.com/36606/new-ebu-members-not-very-likely/|website=esctoday.com|publisher=ESCToday|access-date=2014-10-10|date=2012-06-06}}</ref>, так як Дзяржава Палесціна - часткова прызнаная дзяржава, якая не з’яўляецца членам ААН, а гэта з’яўляецца адной з умоў членства ў ЕВС. {{clear}} == СССР == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = СССР | Сцяг = EuroUnión Soviética.svg | Тэлеканал = [[Цэнтральнае тэлебачанне Дзяржаўнага тэлебачання і радыё СССР|ЦТ СССР]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - }} '''[[СССР|Савецкі саюз]]''' не ўваходзіў у Еўрапейскі вяшчальны саюз, і ніколі не браў удзелу ў конкурсе песні Еўрабачанне, аднак зрабіў спробу напрыканцы 1980-х гадоў. === Гісторыя === Тэлерадыёвяшчальныя арганізацыі СССР з [[28 чэрвеня]] [[1946]] года ўвайшлі ў склад [[Міжнародная арганізацыя радыёвяшчання і тэлебачання|Міжнароднай арганізацыі радыёвяшчання і тэлебачання]] (OIRT)<ref>{{Артыкул|спасылка=https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%89%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F|загаловак=Международная организация радиовещания и телевидения|мова=ru|выдавецтва=Вікіпедыя}}</ref>. У студзені [[1960]] года ў рамках OIRT для падрыхтоўкі праграм і ажыццяўлення абмену імі паміж краінамі-удзельніцамі была створана арганізацыя «Інтэрбачанне», сфарміраваная з тэлевяшчальнікаў краін Усходняй Еўропы, СССР і яго саюзных рэспублік. З [[1961]] года пачынаецца рэгулярны абмен праграмамі паміж сеткамі «Еўрабачання», якія знаходзяцца пад кіраваннем Еўрапейскага вяшчальнага саюза, і сеткамі «Інтэрбачання»<ref>{{Кніга|загаловак=Вялікая савецкая энцыклапедыя. Трэцяе выданне (1969-1978). Том 10|адказны=Галоўны рэдактар А.М.Прохараў|год=1973|месца=М.|старонкі=319}}</ref>. Ужо 14 красавіка 1961 года ў абодвух сетках арганізавана трансляцыя сустрэчы ў [[Масква|Маскве]] лётчыка-касманаўта [[Юрый Аляксеевіч Гагарын|Юрыя Гагарына]]: была паказана сустрэча Гагарына на аэрадроме «Унукава» і зняты з верталёта праезд касманаўта ў суправаджэнні ганаровага эскорту матацыклістаў па Унукаўскай шашы<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://lib.broadcasting.ru/articles2/Litsa/delo-vsej-moej-zhizni|title=Lib|author=Groteck Business Media|website=lib.broadcasting.ru|access-date=2021-05-01|archive-date=1 мая 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501155358/http://lib.broadcasting.ru/articles2/Litsa/delo-vsej-moej-zhizni|url-status=dead}}</ref>. У той жа час тэлерадыёвяшчальныя арганізацыі СССР не мелі членства ў Еўрапейскім вяшчальным саюзе, што выключала магчымасць удзелу ў Конкурсе песні Еўрабачанне<ref>{{Артыкул|спасылка=https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B2%D0%B5%D1%89%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D1%81%D0%BE%D1%8E%D0%B7&oldid=111652271|загаловак=Европейский вещательный союз|мова=ru|выдавецтва=Вікіпедыя}}</ref>. [[20 сакавіка]] [[1965]] года конкурс песні Еўрабачанне, які праходзіў у італьянскім горадзе [[Неапаль]], упершыню трансляваўся па сетках «Інтэрбачання»<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://eurovision.tv/event/naples-1965|title=Naples 1965|website=Eurovision.tv|access-date=2021-05-01}}</ref>. Аднак Цэнтральнае тэлебачанне СССР не арганізавала трансляцыю конкурса для савецкіх тэлегледачоў, засяродзіўшы ўвагу на паказе канцэрту і тэлеперадач, прысвечаных паспяховаму выкананню праграмы першага выхаду чалавека ў космас экіпажам савецкага касмічнага карабля "Усход-2», якая адбылася за некалькі дзён да гэтага<ref>{{Артыкул|год=1965|выдавецтва=Газета "Правда"|месяц=03|чысло=20|нумар=79 (17031)|старонкі=6}}</ref>. З [[1971]] года пачалося прамое ўзаемадзеянне паміж ЦТ СССР і сеткай «Еўрабачанне» на ўзроўні спартыўных рэдакцый<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://broadcasting.ru/articles2/content/sport_TV_gos_v_gos_chapt_2|title=Lib|author=Groteck Business Media|website=broadcasting.ru|access-date=2021-05-01}}</ref>. [[2 ліпеня]] [[1977]] года ў эфір Першай праграмы ЦТ СССР упершыню выходзіць тэлеперадача «[[Мелодыі і рытмы замежнай эстрады]]». Напаўненне перадачы складаюць музычныя выступленні артыстаў, якія атрыманыя айчынным тэлебачаннем як па сетцы «Інтэрбачанне», так і па сетцы «Еўрабачанне»<ref name="аўтаспасылка104">{{Cite web|url=http://pesnyagoda.my1.ru/melodiiritmy.html|title=Телевизионная передача "Мелодии и ритмы зарубежной эстрады"|website=pesnyagoda.my1.ru|access-date=2021-05-01}}</ref>. З [[1977]] па [[1980]] год савецкія артысты прымалі ўдзел у конкурсе песні [[Конкурс песні Інтэрбачанне|Інтэрбачанне]], які праводзіўся ў польскім горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]<ref>{{Артыкул|спасылка=https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_(%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%80%D1%81_%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%B8)&oldid=113455016|загаловак=Интервидение (конкурс песни)|год=2021-04-07|мова=ru|выдавецтва=Вікіпедыя}}</ref>. [[12 мая]] [[1978]] па Першай праграме ЦТ СССР у перадачы «Мелодыі і рытмы замежнай эстрады» паказваліся канцэртныя нумары ўдзельнікаў конкурса песні [[Конкурс песні Еўрабачанне 1978|Еўрабачанне 1978]], які прайшоў у Парыжы. Для паказу былі адабраны конкурсныя нумары ўдзельнікаў з [[Партугалія на конкурсе песні Еўрабачанне|Партугаліі]], [[Бельгія на конкурсе песні Еўрабачанне|Бельгіі]], [[Нідэрланды на конкурсе песні Еўрабачанне|Галандыі]], [[Манака на конкурсе песні Еўрабачанне|Манака]], [[Турцыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Турцыі]] і [[Люксембург на конкурсе песні Еўрабачанне|Люксембурга]]<ref name="аўтаспасылка1">{{Cite web|url=http://pesnyagoda.my1.ru/melodiiritmy.html|title=Телевизионная передача "Мелодии и ритмы зарубежной эстрады"|publisher=pesnyagoda.my1.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. У [[1980]] годзе на савецкім ТБ працягнулі паказваць замежныя вступы з конкурса «Еўрабачанне» - [[16 мая]] ў чарговым выпуску перадачы «Мелодыі і рытмы замежнай эстрады» былі прадэманстраваны асобныя конкурсныя нумары - [[Швейцарыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Швейцарыі]], [[Германія на конкурсе песні Еўрабачанне|ФРГ]], [[Ірландыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Ірландыі]]<ref name="аўтаспасылка1" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1980&m=05&d=16|title=Телепрограмма на 16-05-1980|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. У [[1982]] годзе, у выпуску ад [[15 мая]] тая ж перадача дэманстравала ў эфіры асобныя выступленні ўдзельнікаў конкурса песні «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1982|Еўрабачанне 1982]]» - [[Люксембург на конкурсе песні Еўрабачанне|Люксембурга]], [[Швейцарыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Швейцарыі]], [[Кіпр на конкурсе песні Еўрабачанне|Кіпра]], [[Швецыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Швецыі]], [[Аўстрыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Аўстрыі]], [[Бельгія на конкурсе песні Еўрабачанне|Бельгіі]], [[Іспанія на конкурсе песні Еўрабачанне|Іспаніі]], [[Ірландыя на конкурсе песні Еўрабачанне|Ірландыі]] і песні-пераможцы з [[Германія на конкурсе песні Еўрабачанне|ФРГ]]<ref name="аўтаспасылка1" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1982&m=05&d=15|title=Телепрограмма на 15-05-1982|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. З надыходам перыяду [[Перабудова|Перабудовы]] ў СССР дзяржаўнае тэлебачанне звяртае больш пільны погляд на конкурс: перадачы, прысвечаныя конкурсу песні Еўрабачанне, пачынаюць выходзіць штогод. Нядзельным вечарам [[26 мая]] [[1985]] года ў эфіры Першай праграмы ЦТ СССР выходзіць перадача «Канцэрт артыстаў замежнай эстрады», цалкам прысвечаная конкурсу песні «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1985|Еўрабачанне 1985]]», падчас якой у эфіры паказалі больш за палову нумароў, прадстаўленых на конкурсе<ref name="аўтаспасылка1" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1985&m=05&d=26|title=Телепрограмма на 26-05-1985|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. Савецкае тэлебачанне пачынае выкарыстоўваць запісы выступленняў з конкурса пры падрыхтоўцы традыцыйных музычных перадач для навагодняй ночы, якія выходзілі з 3-й да 5-й раніцы: у эфіры перадачы «Рытмы планеты» [[1 студзеня]] [[1986]] года ізноў прагучала песня «La det swinge» нарвежскага дуэта [[Bobbysocks]], якая выйграла конкурс [[1985]] года<ref name="аўтаспасылка104" />. У [[Конкурс песні Еўрабачанне 1986|1986]] конкурсным годзе фармат асвятлення конкурса для савецкага тэлегледача застаўся ранейшым - справаздачная праграма «На конкурсе эстрадных песень Еўрабачання» выйшла ў эфір [[30 мая]] [[1986]] года<ref name="аўтаспасылка1" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1986&m=05&d=30|title=Телепрограмма на 30-05-1986|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. Пра конкурс песні «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1987|Еўрабачанне 1987]]» савецкім тэлегледачам расказалі ў справаздачнай праграме «Конкурс эстраднай песні Еўрабачанне» [[4 чэрвеня]] [[1987]] г., па Першай праграме ЦТ СССР<ref name="аўтаспасылка1" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1987&m=06&d=04|title=Телепрограмма на 04-06-1987|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. Конкурс песні «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1988|Еўрабачанне 1988]]», які прайшоў у ірландскім [[Дублін]]е, не трансляваўся ў прамым эфіры, аднак упершыню савецкія тэлеглядачы ў перадачы «У суботу ўвечары», якая выйшла ў эфір [[28 мая]] [[1988]] года на Першай праграме ЦТ СССР, убачылі ўсе конкурсныя выступы з конкурса. Працэдура галасавання не дэманстравалася з-за эканоміі эфірнага часу<ref name="аўтаспасылка104" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1988&m=05&d=28|title=Телепрограмма на 28-05-1988|website=tvp.netcollect.ru|access-date=2021-05-01}}</ref>. Конкурс песні «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1989|Еўрабачанне 1989]]», які прайшоў у швейцарскай [[Лазана|Лазане]], упершыню трансляваўся савецкім тэлебачаннем. [[6 мая]] [[1989]] г. фінал паказалі ў поўным аб'ёме і прамым эфіры для еўрапейскай часткі СССР. Прамая трансляцыя арганізавана праз Першую праграму ЦТ СССР. Для тэрыторыі СССР на ўсход ад Урала запіс трансляцыі конкурса перадаваўся ў эфір у ноч з нядзелі [[7 мая]] [[1989]] года на панядзелак таксама праз Першую праграму ЦТ СССР<ref name="аўтаспасылка104" /><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1989&m=05&d=06|title=Телепрограмма на 06-05-1989|website=tvp.netcollect.ru|access-date=2021-05-01}}</ref>. Фактычна з [[1989]] года конкурс пачынае транслявацца на тэрыторыі Савецкага саюза. [[5 мая]] [[1990]] года Першая праграма ЦТ СССР арганізавала прамую трансляцыю конкурса «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1990|Еўрабачанне 1990]]» з югаслаўскага [[Заграб]]а. Адзіны ў гісторыі конкурс Еўрабачанне, які праводзіўся ў сацыялістычнай краіне, зафіксаваны ў праграме савецкага тэлебачання як «Конкурс эстраднай песні краін-удзельніц міжнароднай арганізацыі "Еўрабачанне"»<ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1990&m=05&d=05|title=Телепрограмма на 05-05-1990|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. Для тэрыторыі СССР на ўсход ад Урала запіс конкурса перадаваўся ў эфір у нядзелю ўвечары, [[6 мая]] [[1990]] года, таксама праз Першую праграму ЦТ СССР<ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1990&m=05&d=06|title=Телепрограмма на 06-05-1990|website=tvp.netcollect.ru|access-date=2021-05-01}}</ref>. [[4 мая]] [[1991]] года Першая праграма ЦТ СССР арганізавала прамую трансляцыю конкурса «[[Конкурс песні Еўрабачанне 1991|Еўрабачанне 1991]]» з італьянскага [[Рым]]а. Конкурс паказаны ў поўным аб'ёме, за выключэннем інтэрвал-акта, падчас якога ў эфір выйшла інфармацыйная перадача «ТСН». Для тэрыторыі СССР на ўсход ад Урала запіс конкурса перадаваўся ў эфір у нядзелю ўвечары [[5 мая]] [[1991]] года па заканчэнні інфармацыйнай праграмы «Время» таксама праз Першую праграму ЦТ СССР<ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1991&m=05&d=04|title=Телепрограмма на 04-05-1991|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. === Спроба ўдзелу (1987) === У [[2009]] годзе падчас конкурса песні "[[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанне]]" ў [[Масква|Маскве]] былы супрацоўнік Міністэрства адукацыі РСФСР Эдуард Фамін распавёў пра ідэю ўдзелу СССР у конкурсе. Паводле яго слоў, былы міністр адукацыі РСФСР [[Георгій Пятровіч Весялоў|Георгій Весялоў]] запрасіў кіраўніцтва СССР прыняць удзел у конкурсе песні «[[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанне 1987]]» у рамках палітычных рэформаў, за якія выступаў прэзідэнт Савецкага Саюза [[Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў|Міхаіл Гарбачоў]]. Весялоў лічыў, што перамога ў конкурсе паўплывае на адносіны паміж Савецкім саюзам і капіталістычнымі краінамі Захаду. Першым удзельнікам ад СССР быў прапанаваны [[Валерый Якаўлевіч Лявонцьеў|Валерый Лявонцьеў]], але ідэю Весялова не падтрымалі ні [[КПСС]], ні сам Гарбачоў, які палічыў гэта занадта радыкальным крокам<ref>{{cite web|url=http://moscow.pink/evrovidenie-1987_1487041.html|title=Евровидение 1987"|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2016-05-29|work=nnm.ru|access-date=2016-05-26|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806220051/http://moscow.pink/evrovidenie-1987_1487041.html|archive-date=6 жніўня 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nnm.ru/blogs/korova2007/neveroyatno_leontev_dolzhen_byl_predstavlyat_sssr_na_evrovidenie-87_2/|title=Невероятно! Леонтьев должен был представлять СССР на Евровидение-87!"|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2013-05-19|work=moscow.pink|access-date=2013-05-19|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806220051/http://moscow.pink/evrovidenie-1987_1487041.html|archive-date=6 жніўня 2016|url-status=dead}}</ref>. {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ccccff" ! rowspan=2 | Год ! rowspan=2 | Прадстаўнік ! rowspan=2 | Мова ! rowspan=2 | Песня ! rowspan=2 | Пераклад ! colspan=2 | Фінал ! colspan=2 | Паўфінал |- ! Месца ! Балы ! Месца ! Балы |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 1987|1987]] | [[Валерый Якаўлевіч Лявонцьеў|Валерый Лявонцьеў]] | [[Руская мова|Руская]] | «Белая ворона» | «Белая варона» | colspan="4" |<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічаў</span></center></small> |-bgcolor="#DCDCDC" | colspan="9" bgcolor="#202122" data-sort-value="99999"|<small><center><span style="color:#ffffff">З 1991 года краіна не існуе</span></center></small> |} === Пасля распаду СССР === У [[1991]] годзе СССР распаўся на 15 незалежных дзяржаў, ЦТ СССР спыніла існаванне, а тэлекампаніі постсавецкіх дзяржаў з [[1992]] года пачалі атрымліваць членства ў ЕВС, і таксама трансляваць конкурс. Так, расійская [[Усерасійская дзяржаўная тэлевізійная і радыёвяшчальная кампанія|УДТРК]], а дакладней тэлеканал РТР праводзіў трансляцыі конкурса з 1992 года<ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1992&m=05&d=09|title=Телепрограмма на 09-05-1992|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/27294|title="Интервидение" входит в "Евровидение"|website=[[Коммерсантъ]]|date=1992-10-21|access-date=2021-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://kremlin.ru/acts/bank/669|title=Указ Президента Российской Федерации от 27.12.1991 г. № 331|website=Президент России|access-date=2021-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://tvp.netcollect.ru/prog_day.php?y=1993&m=05&d=15|title=Телепрограмма на 15-05-1993|publisher=tvp.netcollect.ru|access-date=2018-01-27}}</ref>. З [[1994]] года некаторыя постсавецкія краіны таксама пачынаюць прымаць непасрэдны ўдзел у конкурсе. Так на конкурсе песні [[Конкурс песні Еўрабачанне 1994|Еўрабачанне 1994]] дэбютавалі адразу тры постсавецкія дзяржавы: [[Літва на конкурсе песні Еўрабачанне|Літва]], [[Расія на конкурсе песні Еўрабачанне|Расія]] і [[Эстонія на конкурсе песні Еўрабачанне|Эстонія]]. У Беларусі вяшчанне конкурса не арганізоўвалася, але конкурс можна было глядзець на расійскім тэлебачанні, якое вяшчала ў тым ліку на тэрыторыі Беларусі. Першае вяшчанне арганізаванае [[БТ]] адбылося ў [[2001]] годзе, тады конкурс песні [[Конкурс песні Еўрабачанне 2001|Еўрабачанне 2001]] трансляваўся з каментарамі на беларускай мове. Каментатарам быў [[Алесь Круглякоў]]. Акрамя таго конкурс трансляваўся таксама ў [[2003]] годзе<ref>{{cite news|title=БТ покажет нам "Евровидение-2003"|url=http://www.kp.ru/daily/23037/133233/|newspaper=[[Комсомольская правда]]|date=24 May 2003|access-date=23 November 2013|language=ru}}</ref>. А з [[2004]] года [[Беларусь на конкурсе песні Еўрабачанне|Беларусь]] сама пачала ўдзельнічаць у конкурсе. У выніку за ўсю гісторыю пасля распаду СССР у конкурсе так ці інакш прымалі і/або працягваюць прымаць удзел 10 постсавецкіх краін ([[Азербайджан на конкурсе песні Еўрабачанне|Азербайджан]], [[Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне|Арменія]], [[Беларусь на конкурсе песні Еўрабачанне|Беларусь]], [[Грузія на конкурсе песні Еўрабачанне|Грузія]], [[Латвія на конкурсе песні Еўрабачанне|Латвія]], [[Літва на конкурсе песні Еўрабачанне|Літва]], [[Малдова на конкурсе песні Еўрабачанне|Малдова]], [[Расія на конкурсе песні Еўрабачанне|Расія]], [[Украіна на конкурсе песні Еўрабачанне|Украіна]], [[Эстонія на конкурсе песні Еўрабачанне|Эстонія]]. Акрамя таго, пяці дзяржавам удалося здабыць перамогу на конкурсе, усе дадзеныя паказаны ў табліцы рэйтынгу постсавеціх краін: {| class="standard sortable" style="text-align:center" |- ! № ! Краіна ! width="15" | {{comment|I|Першае месца}} ! width="15" | {{comment|II|Другое месца}} ! width="15" | {{comment|III|Трэцяе месца}} ! width="15" | {{comment|IV|Чацвёртае месца}} ! width="15" | {{comment|V|Пятае месца}} ! {{comment|Топ-5|Колькі разоў краіна займала месцы з першага па пятае}} ! {{comment|Першы <br>ўдзел|Год у якім краіна ўпершыню дэбютавала на конкурсе}} ! Усяго <br />ўдзелаў |- |bgcolor=gold| {{1}} |align=left| {{ESC|Украіна}} | bgcolor="#f7f6a8" |'''2''' | bgcolor="#dce5e5" | 2 | bgcolor="#ffdab9" | 1 | bgcolor="#efaf8c" | 1 | bgcolor="#d8bfd8" |'''1''' | 7 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2003|2003]] | 16 |- |bgcolor=silver| {{2}} |align=left| {{ESC|Расія}} | bgcolor="#f7f6a8" | 1 | bgcolor="#dce5e5" | '''4''' | bgcolor="#ffdab9" |'''4''' | bgcolor="#efaf8c" | 0 | bgcolor="#d8bfd8" | '''1''' | '''9''' | '''[[Конкурс песні Еўрабачанне 1994|1994]]''' | 21 |- | bgcolor="#cc9966" | {{3}} |align=left| {{ESC|Азербайджан}} | bgcolor="#f7f6a8" | 1 | bgcolor="#dce5e5" | 1 | bgcolor="#ffdab9" | 1 | bgcolor="#efaf8c" | 1 | bgcolor="#d8bfd8" | '''1''' | 5 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2008|2008]] | 11 |- | 4 | align="left" | {{ESC|Эстонія}} | bgcolor="#f7f6a8" | 1 | bgcolor="#dce5e5" | 0 | bgcolor="#ffdab9" | 1 | bgcolor="#efaf8c" | 1 | bgcolor="#d8bfd8" | '''1''' | 4 | '''[[Конкурс песні Еўрабачанне 1994|1994]]''' | '''25''' |- | 5 | align="left" | {{ESC|Латвія}} | bgcolor="#f7f6a8" | 1 | bgcolor="#dce5e5" | 0 | bgcolor="#ffdab9" | 1 | bgcolor="#efaf8c" | 0 | bgcolor="#d8bfd8" | '''1''' | 3 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2000|2000]] | 19 |- |6 | align="left" |{{ESC|Малдова}} | bgcolor="#f7f6a8" | 0 | bgcolor="#dce5e5" | 0 | bgcolor="#ffdab9" | 1 | bgcolor="#efaf8c" | 0 | bgcolor="#d8bfd8" | 0 | 1 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2005|2005]] | 14 |- |7 |align=left| {{ESC|Арменія}} | bgcolor="#f7f6a8" | 0 | bgcolor="#dce5e5" |0 | bgcolor="#ffdab9" | 0 | bgcolor="#efaf8c" | '''2''' | bgcolor="#d8bfd8" | 0 |2 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2006|2006]] | 12 |} Краіны якія ніколі не ўваходзілі ў топ-5: {| class="standard sortable" style="text-align:center" |- ! № ! Краіна ! Лепшы<br />вынік ! Першы<br />ўдзел ! Усяго<br />ўдзелаў |- | 8 |align=left| {{ESC|Беларусь}} | 6 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2004|2004]] | 16 |- | 9 | align="left" | {{ESC|Літва}} | 6 | '''[[Конкурс песні Еўрабачанне 1994|1994]]''' | 19 |- | 10 |align=left| {{ESC|Грузія}} | 9 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2007|2007]] | 11 |} {{clear}} == Туніс == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Туніс | Сцяг = EuroTúnez.svg | Тэлеканал = [[Ведамства радыё і тэлебачання Туніса|ERTT]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=http://www.tunisiatv.tn/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Туніс]]''' ніколі не ўдзельнічаў у конкурсе песні [[Конкурс песні Еўрабачанне|Еўрабачанне]], аднак аднойчы спрабаваў гэта зрабіць. Тэлерадыёкампанія Туніса [[Ведамства радыё і тэлебачання Туніса|ERTT]] першапачаткова была адной з заснавальніц Еўрапейскага Вяшчальнага саюза ў [[1950]], хоць і не знаходзілася геаграфічна на тэрыторыі Еўропы<ref name="eurovisionfamily.tv">{{Cite web |url=http://www.eurovisionfamily.tv/user/Mergiiiii/blog/?id=4110 |title=Tunisia in Eurovision Song Contest. {{!}} Mergiiiii {{!}} The Eurovision Family of Events {{!}} Blog |access-date=2013-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522074544/http://www.eurovisionfamily.tv/user/Mergiiiii/blog/?id=4110 |archive-date=2009-05-22 |url-status=dead }}</ref>. Туніс спачатку не быў зацікаўлены ва ўдзеле на конкурсе. Адзіная спроба ўдзелу была прадпрынятая [[1977]] годзе. Аднак даведаўшыся, што на Еўрабачанні ўдзельнічае [[Ізраіль на конкурсе песні Еўрабачанне|Ізраіль]], краіна адразу зняла сваю заяўку. Туніс стаў першай з трох краін (разам з [[Марока на конкурсе песні Еўрабачанне|Марока]] і Ліванам ), якія калі-небудзь здымалі сваю заяўку на ўдзел у конкурсе з-за ўдзелу ў ім Ізраіля, які мае палітычныя канфлікты з большасцю арабскіх краін<ref name="eurovisionfamily.tv"/>. У [[2007]] урад краіны агучыў заяву аб адмове тэлекампаніі адпраўляць дэлегацыю на Еўрабачанне<ref>[http://www.esctoday.com/news/read/8864 Tunisia will not participate «in the forseeable future»].</ref>. {{clear}} == Уэльс == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Уэльс | Сцяг = EuroWales.svg | Тэлеканал = [[Файл:BBC Cymru Wales.png|20px]] [[BBC Cymru Wales]]<br/>[[S4C]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://www.s4c.cymru/cy/|title=Сайт тэлеканала}} }} Валійская тэлекампанія [[S4C]] першапачаткова разглядала магчымасць удзелу [[Уэльс на дзіцячым конкурсе песні Еўрабачанне|Уэльса]] на [[Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2008|дзіцячым конкурсе песні Еўрабачанне 2008]] і нават правяла адбор удзельніка «Cân i Gymru»<ref>[http://www.s4c.co.uk/canigymru/e_index.shtml Cân i Gymru]</ref>. Былі разгледжаны патэнцыйныя ўдзельнікі, але ў выніку было прынята рашэнне не ўдзельнічаць у конкурсе. У [[2009]] Джыліян Эванс, прадстаўнік [[Еўрапейскі парламент|Еўрапарламента]] з Уэльса, выказала пажаданне прасоўваць Уэльс ўжо на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2010|дарослым Еўрабачанні 2010]] у [[Нарвегія|Нарвегіі]]. Гэтым маглі займацца каналы BBC Cymru Wales, [[ITV Wales & West]] або S4C, але ні тады ні пазней гэтага так і не адбылося<ref>{{Cite web |url=http://northernirelandeurovision.com/ |title=Northern Ireland for Eurovsion |access-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128150719/http://northernirelandeurovision.com/ |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref>. [[9 мая]] [[2018]] года было абвешчана, што Уэльс, асобна ад [[Вялікабрытанія на дзіцячым конкурсе песні Еўрабачанне|Вялікабрытаніі]], будзе ўдзельнічаць у [[Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2018|дзіцячым Еўрабачанні 2018]] у [[Мінск]]у<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2018/05/09/wales-debuts-in-the-junior-eurovision-song-contest/|title=Wales: Debuts in the Junior Eurovision Song Contest}}</ref>, і ўдзел сапраўды адбыўся. Такім чынам Уэльс стаў першай краінай, якая змагла прыняць удзел у конкурсе, не гледзячы на адсутнасць незалежнасці (з’яўляючыся часткай іншай дзяржавы), але нажаль, краіна заняла апошняе месца, і на наступны год адмовілася ад удзелу. На дарослым конкурсе Уэльс так ніколі і не дэбютаваў. {{clear}} == Фарэрскія астравы == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Фарэрскія астравы | Сцяг = EuroFeroe.svg | Тэлеканал = [[Служба вяшчання Фарэрскіх астравоў|KvF]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://kvf.fo/|title=Сайт тэлеканала}} }} Фарэрскі штотыднёвік «Партал» паведаміў, што мясцовая тэлекампанія [[Служба вяшчання Фарэрскіх астравоў|Kringvarp Føroya]] даследавала магчымасць удзелу ў Еўрабачанні ў [[2010]] годзе, плануючы стаць членм ЕВС, але прапанова была адхілена, паколькі [[Фарэрскія астравы]] з’яўляюцца часткай [[Данія|Даніі]]. Міністр адукацыі Фарэрскіх астравоў Б’орн Калсё падтрымаў ідэю ўдзелу, сказаўшы: «Каб удзельнічаць у конкурсе, трэба каб [[ААН]] прызнала нашу краіну незалежнай. Але мы маглі б пераадолець гэтую перашкоду, таму што мы абсалютна рашучыя ў сваім імкненні. Усё цалкам залежыць ад KvF: паказаць ЕВС, што яна можа быць паўнапраўным членам нароўні з іншымі краінамі-удзельнікамі»<ref>{{cite web|last1=Granger|first1=Anthony|title=Faroe Islands: Wants To Participate In The Eurovision Song Contest|url=http://eurovoix.com/2015/06/10/faroe-islands-wants-to-participate-in-the-eurovision-song-contest/|website=eurovoix.com|publisher=Eurovoix|access-date=2015-06-10|date=2015-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wiwibloggs.com/2015/06/09/faroe-islands-participate-eurovision/97791/|title=The Faroe Islands want to participate in Eurovision|publisher=wiwibloggs|last=Kristjans|first=Kristian|access-date=2015-06-10|date=2015-06-09}}</ref>. KvF трансляваў конкурс у [[2011]] і [[2014]] гадах. {{clear}} == Шатландыя == {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Шатландыя | Сцяг = EuroScotland2015.svg | Тэлеканал = [[BBC Scotland]]<br/>[[STV (тэлеканал)|STV]] | Адбор = Не было | Удзелы = 0 | Першы выступ = Не было | Апошні выступ = | Лепшы вынік = - | Горшы вынік = - | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://www.stv.tv/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Шатландыя]]''' некалькі разоў выказвала зацікаўленасць у незалежным удзеле на конкурсе песні Еўрабачанне. [[Шатландская нацыянальная партыя]] праводзіла кампанію на працягу некалькіх гадоў для ўдзелу Шатландыі на Еўрабачанні ў якасці незалежнага ўдзельніка, але яе заяўкі былі адхіленыя шмат разоў, таму што Шатландыя прадстаўлена [[Вялікабрытанія|Злучаным Каралеўствам]] і тэлекампаніяй [[BBC]]<ref name="Scotland 2009 bid">{{cite web|url=http://www.eurovision.tv/page/news/gossip?id=462|title=Scotland heading for 2009 bid?|publisher=eurovision.tv|access-date=2008-02-12|archive-url=https://www.webcitation.org/6GowPVbsB?url=http://www.eurovision.tv/page/news/gossip?id=462|archive-date=2013-05-23|url-status=live}}</ref>. [[11 лютага]] [[2008]] шатландскі вяшчальнік заявіў, што падасць запыт на далучэнне да [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|Еўрапейскага вяшчальнага саюза]], але ў адпаведнасці з дзеючымі нормамі, Шатландыя не змагла стаць незалежным удзельнікам Еўрабачання, паколькі BBC мела эксклюзіўныя правы прадстаўляць Вялікабрытанію на ўсіх конкурсах Еўрабачанне. У маі 2008 года было абвешчана, што Шатландыя не будзе ўдзельнічаць у якасці асобнага ўдзельніка. У [[2011]] годзе Еўрапейскі вяшчальны саюз заявіў, што няма нічога, што перашкаджае Шатландыі ўступіць у ЕВС і прадставіць песню для конкурсу, але тэлекампанія [[STV (тэлеканал)|STV]] абвесціла, што яна пакуль не мае намеру далучацца да ЕВС і прымаць удзел у конкурсе песні Еўрабачанне<ref>[http://www.esctoday.com/news/read/10483 Scotland: first Eurovision Song Contest entry?]</ref>. Таксама ў 2011 годзе Шатландская нацыянальная партыя (SNP) заваявала абсалютную большасць на выбарах у Шатландыі і дала зразумець, што яна мае намер правесці рэферэндум аб незалежнасці восенню [[2014]] года. У выпадку абвяшчэння незалежнасці Шатландыі ў 2014 годзе яна безумоўна змагла б далучыцца да ЕВС і ўдзельнічаць у Еўрабачанні<ref>{{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/politics-news/2011/05/02/alex-salmond-referendum-on-scottish-independence-by-2015-86908-23102061/|title=Holyrood election 2011: Alex Salmond: Referendum on Scottish independence by 2015|access-date=2013-01-29|archive-url=https://www.webcitation.org/6GowQYhPH?url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/politics/holyrood-election-2011-alex-salmond-1101868|archive-date=2013-05-23|url-status=live}}</ref>, але [[18 верасня]] [[2014]] года, былі абвешчаныя вынікі галасавання на [[Рэферэндум аб незалежнасці Шатландыі (2014)|рэферэндуме аб незалежнасці Шатландыі]] , дзе большасць жыхароў прагаласавала супраць аддзялення краіны ад Вялікабрытаніі<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/uk-scotland-29270441|title=Scottish referendum: Scotland votes 'No' to independence|date=2014-09-19|publisher=[[BBC World News|BBC News]]|lang=en|access-date=2014-09-20}}</ref>. {{clear}} == Члены ЕВС незацікаўленыя ва ўдзеле == Некаторыя краіны [[Блізкі Усход|Блізкага Усходу]], [[Паўночная Афрыка|Паўночнай Афрыкі]] і [[Ватыкан]] з’яўляюцца паўнавартаснымі членамі [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|ЕВС]], што дае ім права ўдзельнічаць у конкурсе, аднак дадзеныя краіны ніколі не праяўлялі цікавасці да ўдзелу ў конкурсе. * [[Файл:EuroAlgeria.svg|30px|Алжыр]] [[Алжыр]] трансляваў конкурс некалькі разоў па ТБ, але не праяўляў цікавасці да ўдзелу. * [[Файл:EuroVaticano.svg|30px|Ватыкан]] [[Ватыкан]] можа ўдзельнічаць, але не зацікаўлены ў гэтым. * [[Файл:EuroEgipto.svg|30px|Егіпет]] [[Егіпет]] трансляваў конкурс некалькі разоў па ТБ, але не праяўляў цікавасці да ўдзелу. * [[Файл:EuroJordania.svg|30px|Іарданія]] [[Іарданія]] транслявала конкурс некалькі разоў па ТБ, але не праяўляла цікавасці да ўдзелу. * [[Файл:EuroLibia.svg|30px|Лівія]] [[Лівія]] можа ўдзельнічаць, але не зацікаўленая ў гэтым. == Вяшчанне ў іншых краінах == Некаторыя краіны не з’яўляюцца паўнавартаснымі членамі ЕВС, і ніколі не праяўлялі цікавасці да ўдзелу ў конкурсе, аднак праводзілі трансляцыі Еўрабачання па ТБ. Акрамя таго з [[2000]] года конкурс транслюецца ў інтэрнэце праз сайт Еўрабачання і праз платформу [[YouTube]]<ref>{{cite web|url=http://www.ebu.ch/en/technical/trev/trev_291-editorial.html|title=Webcasting and the Eurovision Song Contest|author=Philip Laven|date=July 2002|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=11 верасня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528091401/http://www.ebu.ch/en/technical/trev/trev_291-editorial.html|archive-date=28 мая 2008|url-status=dead}}</ref>. {| class="wikitable sortable" ! Краіна ! Вяшчальнік(і) ! Гады вяшчання |- | {{сцяг|ААЭ}} [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]] | [[Дубай 33]] | 1978<ref name="World">{{cite web |url=http://www.eurovision.tv/event/paris-1978 |title=Eurovision Song Contest 1978 – Eurovision Song Contest |publisher=European Broadcasting Union |access-date=27 June 2016}}</ref>, 1981<ref name="Roxburgh3" /> |- | {{сцяг|Аргенціна}} [[Аргенціна]] | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#2C2C2C">Невядомы</span></center></small> | 1971<ref name="Lisboa">{{Cite news|date=3 April 1971|title=A África também vai ver o Grande Prémio da Eurovisão|language=pt|work=[[Diário de Lisboa]]|publisher=Mário Soares Foundation|url=http://casacomum.org/cc/visualizador?pasta=06809.159.25443#!8|url-status=live}}</ref> |- | {{сцяг|Бразілія}} [[Бразілія]] | [[Rede Tupi]] (RTTV) | 1969–1972<ref name="Asia">{{cite web |url=http://www.eurovision.tv/event/edinburgh-1972 |title=Eurovision Song Contest 1972 – Eurovision Song Contest |publisher=European Broadcasting Union |access-date=27 June 2016}}</ref> |- | [[Файл:Flag of Hong Kong (1959–1997).svg|23px|Ганконг]] [[Ганконг]] | [[Радыё і тэлебачанне Ганконга|RTHK]] | 1971–1972, 1975, 1977–1979<ref name="Asia" /><ref name="Sweden" />, 1981<ref name="Roxburgh3">{{cite book |last1=Roxburgh |first1=Gordon |title=Songs for Europe: The United Kingdom at the Eurovision Song Contest |date=2016 |publisher=[[Telos Publishing]] |location=Prestatyn |isbn=978-1-84583-118-9 |pages=86–103|volume=Volume Three: The 1980s}}</ref> |- | rowspan="5" | {{сцяг|ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] | [[PBS]] | 1971<ref>{{Cite web|url=http://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip-75-870vtd1z|title=Fanfare; 28; Eurovision Song Contest|access-date=13 July 2020|via=americanarchive.org|url-status=dead}}</ref> |- | [[Israeli Network]] | 2003–2004<ref name="ESC03"/><ref>{{Cite web|url=http://www.ebu.ch/en/union/news/2004/tcm_6-12072.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20050408074145/http://www.ebu.ch/en/union/news/2004/tcm_6-12072.php|url-status=dead|archive-date=8 April 2005|title=EBU.CH :: 2004_05_11_ESC|date=8 April 2005|access-date=11 верасня 2021}}</ref> |- | [[Logo TV]] | 2016–2018<ref>{{Cite web |url=https://www.theverge.com/2016/5/3/11575976/eurovision-logo-tv-us-streaming |title=Eurovision is coming to US television for the first time ever |last=Toor |first=Amar |date=3 May 2016 |publisher=The Verge}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2017/04/eurovision-song-contest-2017-us-logo-1202078444/ |title=Eurovision 2017 To Air in the US On Logo |last=Andreeva |first=Nellie |date=27 April 2017 |publisher=Deadline}}</ref> |- | [[Netflix]] | 2019<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2019/07/19/united-states-ebu-signs-deal-to-bring-eurovision-2019-2020-to-netflix/|title=United States: EBU Signs Deal to Bring Eurovision 2019 & 2020 to Netflix|first=Anthony|last=Granger|date=19 July 2019|website=Eurovoix|access-date=20 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720084701/https://eurovoix.com/2019/07/19/united-states-ebu-signs-deal-to-bring-eurovision-2019-2020-to-netflix/|archive-date=20 July 2019|url-status=live}}</ref> |- | [[Peacock (стрымінгавы сервіс)|Peacock]] | 2021<ref>{{cite web|url=https://www.cnet.com/news/eurovision-2021-peacock-is-now-the-exclusive-us-streamer-heres-when-to-watch/|title=Eurovision 2021: Peacock is now the exclusive US streamer, here's when to watch|first=Corinne|last=Reichert|date=18 May 2021|website=CNET|access-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519080106/https://www.cnet.com/news/eurovision-2021-peacock-is-now-the-exclusive-us-streamer-heres-when-to-watch/|archive-date=19 May 2021|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="3"|{{сцяг|Канада}} [[Канада]] | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#2C2C2C">Невядомы</span></center></small> | 1990, 1998<ref name="BBC">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/eurovision/info2.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/19990502114528/http://www.bbc.co.uk/eurovision/info2.shtml |url-status=dead |archive-date=2 May 1999 |title=BBC Online – Eurovision Song Contest – Information |date=2 May 1999 |access-date=18 April 2019}}</ref> |- | [[OutTV (Канада)|OutTV]] | 2014–2015<ref name="World" /> |- | [[Omni Television|OMNI Television]] | 2019–2021<ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Canada: OMNI Television to Broadcast Eurovision 2019 |url=https://eurovoix.com/2019/02/09/canada-omni-television-to-broadcast-eurovision-2019/ |website=Eurovoix |access-date=12 February 2019 |date=9 February 2019}}</ref> |- | {{сцяг|Кенія}} [[Кенія]] | [[Вяшчальная карпарацыя Кеніі|KBC]] | 1971<ref name=Lisboa/> |- | {{сцяг|Тайвань}} [[Тайвань]] | [[Тэлебачанне Тайваня|TTV]] | 1972<ref name="Asia" /> |- | {{сцяг|Кыргызстан}} [[Кыргызстан]] | [[КТРК]] | 2012<ref name="World" /> |- | {{сцяг|Маўрыкій}} [[Маўрыкій]] | [[MBC 1 (Маўрыкій)|MBC]] | 1971<ref name=Lisboa/> |- | [[Файл:Flag of Mauritania (1959–2017).svg|23px|Маўрытанія]] [[Маўрытанія]] | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#2C2C2C">Невядомы</span></center></small> | 1971<ref name=Lisboa/> |- | {{сцяг|Мексіка}} [[Мексіка]] | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#2C2C2C">Невядомы</span></center></small> | 1969<ref name="Roxburgh1" /> |- | rowspan="2"|{{сцяг|Новая Зеландыя}} [[Новая Зеландыя]] | [[Face TV|Triangle Stratos]] | 2009–2011<ref name="New Zealand"/> |- | [[BBC UKTV]] | 2014–2016<ref name="New Zealand">{{cite web |url=https://eurovoix.com/2017/03/29/new-zealand-uktv-will-not-broadcast-eurovision-2017/ |title=New Zealand: UKTV Will Not Broadcast Eurovision 2017 |first=Anthony |last=Granger |date=29 March 2017 |publisher=eurovoix |access-date=2 June 2017}}</ref> |- | {{сцяг|Паўднёвая Карэя}} [[Паўднёвая Карэя]] | [[Korean Broadcasting System|KBS]] | 1974–1975<ref name="Sweden" />, 1981<ref name="Roxburgh3"/>, 1990, 1998<ref name="BBC" /> |- | rowspan="2"|{{сцяг|Пуэрта-Рыка}} [[Пуэрта-Рыка]] | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#2C2C2C">Невядомы</span></center></small> | 1969<ref name="Roxburgh1" /> |- | [[MSN]] (анлайн) | 2003–2004<ref name="ESC03">{{cite web |first=Itamar |last=Barak |title=EBU press conference about the contest's future |url=http://www.esctoday.com/1597/ebu_press_conference_about_the_contests_future/ |publisher=ESCToday.com |date=22 May 2003 |access-date=23 November 2013}}</ref> |- | {{сцяг|Сурынам}} [[Сурынам]] | [[ATV (Сурынам)|ATV]] | 2021<ref>{{Cite web|url=http://www.atv.sr/2021/05/22/atv-kn-12-2-zaterdag-22-mei-2021/|title=ATV KN.12.2 Zaterdag 22 MEI 2021|lang=nl|publisher=[[ATV (Suriname)|Algemene Televisie Verzorging]] (ATV)|access-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523225138/http://www.atv.sr/2021/05/22/atv-kn-12-2-zaterdag-22-mei-2021/|archive-date=23 мая 2021|url-status=dead}}</ref> |- | {{сцяг|Сьера-Леонэ}} [[Сьера-Леонэ]] | [[Вяшчальная карпарацыя Сьера-Леонэ|SLBS]] | 1971<ref name=Lisboa/> |- | {{сцяг|Тайланд}} [[Тайланд]] | [[Нацыянальны сервіс вяшчання Тайланда|NBT]] | 1971–1972<ref name="Asia" /> |- | {{сцяг|Трынідад і Табага}} [[Трынідад і Табага]] | [[Тэлебачанне Трынідада і Табага|TTT]] | 1971<ref name=Lisboa/> |- | {{сцяг|Туніс}} [[Туніс]] | [[El Watania 1|RTT]] | 1968–1971<ref name="Roxburgh1">{{cite book |last1=Roxburgh |first1=Gordon |title=Songs for Europe: The United Kingdom at the Eurovision Song Contest |date=2012 |publisher=[[Telos Publishing]] |location=Prestatyn |isbn=978-1-84583-065-6 |pages=454–470 |volume=Volume One: The 1950s and 1960s}}</ref>, 1974, 1976–1978<ref name="Roxburgh2">{{cite book |last1=Roxburgh |first1=Gordon |title=Songs for Europe: The United Kingdom at the Eurovision Song Contest |date=2014 |publisher=[[Telos Publishing]] |location=Prestatyn |isbn=978-1-84583-093-9 |pages=25–37 |volume=Volume Two: The 1970s}}</ref> |- | {{сцяг|Уганда}} [[Уганда]] | [[Вяшчальная карпарацыя Уганды|UBC]] | 1971<ref name=Lisboa/> |- | [[Файл:Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg|23px|Маўрытанія]] [[Філіпіны]] | [[ABS-CBN]] | 1972<ref name="Asia" /> |- | {{сцяг|Чылі}} [[Чылі]] | [[Chilevisión|9 канал]] | 1969–1970<ref name="Sweden">{{cite web |url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=76303&_t=recalling_swedens_first_staging_of_the_contest_in_1975 |title=Recalling Sweden's first staging of the contest in 1975 |publisher=European Broadcasting Union |access-date=27 June 2016}}</ref> |- | {{сцяг|Эфіопія}} [[Эфіопія]] | [[Вяшчальная карпарацыя Эфіопіі]] | 1971<ref name="Lisboa"/> |- | {{сцяг|Ямайка}} [[Ямайка]] | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#2C2C2C">Невядомы</span></center></small> | 1971<ref name=Lisboa/> |- | {{сцяг|Японія}} [[Японія]] | [[Японская вяшчальная карпарацыя|NHK]] | 1972–1975, 1978, 1990, 2000<ref name="Asia" /><ref name="Sweden" /> |} {{Зноскі|3}} == Спасылкі == * [http://www.eurovision.tv Афіцыйны сайт конкурса] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Еўрабачанне}} [[Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне]] [[Катэгорыя:Конкурс песні Еўрабачанне]] fcn19rs5z20ycjqvucqqt9bb1ad22f7 Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік 0 688522 5164378 5116397 2026-07-11T04:07:55Z 5164378 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор|Колькасць старонак=844: :XII — прадмова :832 — слоўнік|Аўтар=[[Вацлаў Ластоўскі]]|Назва=Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік|Месца публікацыі=[[Коўна]]|Апублікаваны ў=1924|Выдавецтва=Друкарня А. Бака|Вікікрыніцы=Індэкс:Vacłaŭ Łastoŭski. Padručny rasijska-kryŭski (bełaruski) słoŭnik (1924).pdf}} '''«Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік»''', таксама вядомы як '''слоўнік Ластоўскага'''<ref>{{Артыкул|загаловак=Асалода для пурыстаў: ТЭСТ па слоўніку Ластоўскага|год=6.04.2017|спасылка=https://nashaniva.com/?c=ar&i=188603|мова=be}}</ref>, — слоўнік [[Вацлаў Юстынавіч Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]], арыентаваны на беларусаў-інтэлігентаў, якія забылі [[Беларуская мова|родную мову]]<ref>{{Кніга|год=1924|загаловак=Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік|старонкі=7}}</ref>, для практычных патрэб<ref name=":0">{{Артыкул|загаловак=Пурыстычная мовазнаўчая спадчына 1920-х гг. Вацлава Ластоўскага і Янкі Станкевіча|год=2018|спасылка=https://www.researchgate.net/publication/342381205_Purystycnaa_movaznaucaa_spadcyna_1920-h_gg_Vaclava_Lastouskaga_i_Anki_Stankevica|аўтар=[[Сяргей Запрудскі]].|мова=be}}</ref>. Аўтар назваў слоўнік «крыўскім», бо прызнаваў этнонім «крывіч» за ўласнабеларускі, а астатнія назвы накінутымі<ref>{{Кніга|год=1924|загаловак=Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік|старонкі=7, 10}}</ref>. Прадмова да слоўніка змяшчаецца на 12 старонках. Сам слоўнік налічвае 832 старонкі і блізу 20 тысяч слоўных адзінак<ref>{{Кніга|год=2004|загаловак=Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць|аўтар=[[Аляксандр Баршчэўскі|Баршчэўскі Аляксандар]].|частка=Беларускі эміграцыйны асяродак у Каўнасе|спасылка=https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999|старонкі=47|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142113/https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999}}</ref> і 17 тысяч слоўнікавых артыкулаў<ref name=":1">{{Артыкул|загаловак=Аўтарскія наватворы ў слоўніку Вацлава Літоўскага|аўтар=Сакун, Т. М.|выданне=[[БДУ]]|год=2002|месца=[[Мінск]]|мова=be|спасылка=https://elib.bsu.by/handle/123456789/177266|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211001142119/https://elib.bsu.by/handle/123456789/177266|archivedate=1 кастрычніка 2021}}</ref>. Расейская частка аформленая паводле [[Руская дарэформенная арфаграфія|дарэвалюцыйнай арфаграфіі]]. Наклад слоўніка й крыніцы фінансавання невядомыя<ref>{{Кніга|год=2004|загаловак=Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць|аўтар=[[Аляксандр Баршчэўскі|Баршчэўскі Аляксандар]].|частка=Беларускі эміграцыйны асяродак у Каўнасе|спасылка=https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999|старонкі=48|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142113/https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999}}</ref>. Хоць слоўнік у свой час ня змог значна паўплываць на моўную культуру, у 1990 годзе было выдадзенае факсімальнае выданне ў 10 тысяч асобнікаў<ref name=":2">{{Кніга|год=2004|загаловак=Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць|аўтар=[[Аляксандр Баршчэўскі|Баршчэўскі Аляксандар]].|частка=Беларускі эміграцыйны асяродак у Каўнасе|спасылка=https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999|старонкі=49|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142113/https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999}}</ref>. Сёння некаторыя наватворы Ластоўскага са слоўніка можна сустрэць у [[Сучасная беларуская літаратура|сучаснай беларускай літаратуры]]<ref name=":1" />. == Прадмова == У сваёй прадмове [[Вацлаў Юстынавіч Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]] тлумачыць, чаму ён вырашыў скласці гэты слоўнік. Аўтар крытыкуе хрысціянства за выкарыстанне [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]] (Ластоўскі яе называе, «баўгарскай»). Паводле Ластоўскага, гэтакае аддаленне ад народных мас інспіравала далейшы выбар царквой чужой беларусам польскай або расейскай мовы, што прыводзіла да дэнацыяналізацыі, рэнегацтва і здрадніцтва. Таксама Ластоўскі выкрывае суседзяў (палякаў і расейцаў), якія, як ён даводзіць, пагардаючы беларускай мовай, актыўна запазычалі з яе лексіку. На карысць сваёй думкі Ластоўскі прыводзіць [[Слоўнік беларускай мовы Івана Насовіча|слоўнік]] [[Іван Іванавіч Насовіч|Івана Насовіча]], які, як ён піша, быў цалкам унесены ў «Słownik języka polskiego» Ліндага і «[[Русский академический словарь]]»<ref>{{Кніга|год=2004|загаловак=Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць|аўтар=[[Аляксандр Баршчэўскі|Баршчэўскі Аляксандар]].|частка=Беларускі эміграцыйны асяродак у Каўнасе|спасылка=https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999|старонкі=48-49|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142113/https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999}}</ref>. == Слоўнік == Увесь слоўнік пранізвае тэндэнцыя паслядоўнага імкнення да максімальнай чысціні беларускіх слоў і тэрмінаў, узятых, паводле Ластоўскага, з народных гаворак<ref name=":2" />. Але Ластоўскі часта не пазначаў мясціны, з якіх браў словы. З-за гэтага навукоўцы сцвярджаюць, што вялікая іх частка [[рэгіяналізм]]ы, а значная колькасць выдуманая самім аўтарам<ref name=":3">{{Артыкул|загаловак=ТЭОРЫЯ І ПРАКТЫКА МОВЫ “Расійска-крыўскі слоўнік” Вацлава Ластоўскага|год=02.04.2017|мова=be|спасылка=https://www.movananova.by/zaniatki/teoryya-i-praktyka-movy-rasijska-kryuski-slounik-vaclava-lastouskaga.html|выданне=[[Мова нанова]]|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142115/https://www.movananova.by/zaniatki/teoryya-i-praktyka-movy-rasijska-kryuski-slounik-vaclava-lastouskaga.html}}</ref>. Напрыклад, паводле [[Сяргей Мікалаевіч Запрудскі|Сяргея Запрудскага]], наватворамі з’яўляюцца жаўнерня (казарма), наўзбярэжніцтва (кабатаж), паўнак (камплект) і г. д.<ref name=":0" /> У слоўніку, акрамя беларускага эквівалента рускага слова, падаюцца цэлыя словаўтваральныя гнёзды. Часам таксама аўтар тлумачыць значэнне слова і ўказвае адкуль яно прыйшло. Ёсць выпадкі, дзе Ластоўскі дае толькі тлумачэнне без аднаслоўнага перакладу. Даволі часта ў слоўніку сустракаецца недакладны або памылковы пераклад запазычанняў (''газета'' — ''часопіс'', ''конспект — скарот'')<ref name=":3" />. == Крытыка == Віцэ-прэзідэнт [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Беларускай Акадэміі Навук]] [[Сцяпан Міхайлавіч Некрашэвіч|Сцяпан Некрашэвіч]] выступіў з жорсткай крытыкай слоўніка:<ref name=":3" /><blockquote>''Аўтар слоўніка робіць з [[Беларуская мова|беларускай мовай]] такія мудраванні, такія опэрацыі, што ў рэзультаце атрымліваецца нешта новае, мала падобнае на беларускую мову… Аўтар не ачышчае беларускую мову, а наадварот яе знявечвае, засурвае, утвараючы нешта падобнае да валапюка або эсператна з беларускай асновай.''</blockquote> [[Ян Станкевіч|Янка Станкевіч]] таксама крытыкаваў слоўнік за мяшанне прыродных беларускіх слоў з уласнымі наватворамі, але таксама адзначаў руплівасць Ластоўскага пра родную мову<ref name=":3" />. Даследчыца лексікаграфічнай працы Ластоўскага [[Алена Паўлаўна Ніякоўская|Алена Ніякоўская]] так ацэньвае слоўнік:<ref name=":3" /><blockquote>''Слоўнік – гэта суцэльны твор, цікавы, дынамічны, арганізаваны вакол адзінай ідэі – нацыянальнай.''</blockquote> [[Юрась Пацюпа]] заклікае ўспрымаць гэты слоўнік як літаратурны твор і крыніцу пазнання беларускай мовы ды творчасці самога аўтара. Да таго ж, паводле яго, некаторыя словы са слоўніка, якія лічыліся наватворамі Ластоўскага, пазней пацвярджаліся тэкстамі аўтараў, якія паходзілі з тых жа мясцінаў, што і Ластоўскі<ref name=":3" />. [[Рыгор Барадулін]], адказваючы на пытанне пра слоўнік, які для яго з’яўляецца ўзрорам і да якога ён звяртаецца, казаў:<ref>{{Артыкул|загаловак=Рыгор Барадулін: «Вушацкі словазбор» я пачаў збіраць яшчэ ў сёмым класе|аўтар=Сяргей Шапран|год=16-11-2013|выданне=[[Новы Час (газета)|Новы Час]]|мова=be|спасылка=https://novychas.info/kultura/ryhor_baradulin_vushacki_slova/}}</ref><blockquote>''Такім слоўнікам быў і застаецца слоўнік Ластоўскага — ён самы чысты, самы беларускі. Праўда, там шмат словатвораў, але гэты слоўнік мне найбольш падабаецца.''</blockquote> == Змест == Структурна слоўнік падзелены на наступныя часткі: * Прадмова * Слоўнік * Крыўскі (беларускі) іменнік — слоўнік асабовых імён * Назовы птахаў — слоўнік арніталагічных тэрмінаў * Іменнік расьцін — слоўнік батанічных тэрмінаў * Вайсковая каманда — слоўнік вайсковых тэрмінаў == Выданні == * {{Кніга|год=1924|выдавецтва=Друкарня А. Бака|загаловак=Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік|месца=[[Коўна]]|старонак=832|аўтар=[[Вацлаў Ластоўскі|Ластоўскі, В.]]}}<ref>[http://adverbum.org/lastouski-padruchny-kryuski-slounik Ластоўскі, В. Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік]</ref> * ''Ластоўскі В''. Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік. – Коўна: Друкарня А. Бака, 1924 (факс. выд. – [[Мінск]] : [[Беларуская навука (выдавецтва)|Навука і тэхніка]], 1990). {{Зноскі}} == Літаратура == * {{Кніга|год=2004|загаловак=Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць|аўтар=[[Аляксандр Баршчэўскі|Баршчэўскі Аляксандар]].|частка=Беларускі эміграцыйны асяродак у Каўнасе|месца=[[Варшава|Warszawa]]|выдавецтва=MWM, Warszawa-Wesoła|isbn=83-920472-1-4|спасылка=https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142113/https://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=2999}} == Спасылкі == * {{Артыкул|загаловак=Аўтарскія наватворы ў слоўніку Вацлава Літоўскага|аўтар=Сакун, Т. М.|выданне=[[БДУ]]|год=2002|месца=[[Мінск]]|мова=be|спасылка=https://elib.bsu.by/handle/123456789/177266|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211001142119/https://elib.bsu.by/handle/123456789/177266|archivedate=1 кастрычніка 2021}} * {{Артыкул|загаловак=ТЭОРЫЯ І ПРАКТЫКА МОВЫ “Расійска-крыўскі слоўнік” Вацлава Ластоўскага|год=02.04.2017|мова=be|спасылка=https://www.movananova.by/zaniatki/teoryya-i-praktyka-movy-rasijska-kryuski-slounik-vaclava-lastouskaga.html|выданне=[[Мова нанова]]|archive-date=1 кастрычніка 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001142115/https://www.movananova.by/zaniatki/teoryya-i-praktyka-movy-rasijska-kryuski-slounik-vaclava-lastouskaga.html}} * {{Артыкул|загаловак=Пурыстычная мовазнаўчая спадчына 1920-х гг. Вацлава Ластоўскага і Янкі Станкевіча|год=2018|спасылка=https://www.researchgate.net/publication/342381205_Purystycnaa_movaznaucaa_spadcyna_1920-h_gg_Vaclava_Lastouskaga_i_Anki_Stankevica|нумар=7|аўтар=[[Сяргей Запрудскі]].|мова=be|выданне=[[Роднае слова]]}} * [https://kamunikat.org/?pubid=46486 Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (Kamunikat)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211017134748/https://kamunikat.org/?pubid=46486 |date=17 кастрычніка 2021 }} * [https://knihi.com/none/Padrucny_rasijska-kryuski_bielaruski_slounik.html#1 Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (knihi.com)] {{Вацлаў Ластоўскі}} {{Беларускія слоўнікі канца XIX — пачатку XX стагоддзяў}} [[Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы]] [[Катэгорыя:Перакладныя слоўнікі]] [[Катэгорыя:Кнігі 1924 года]] [[Катэгорыя:Беларусы ў Каўнасе]] [[Катэгорыя:Творы Вацлава Ластоўскага]] [[Катэгорыя:1924 год у Літве]] 1rhg330id1crsb3ad9kmgkae3gn5ae9 Олівер Харт 0 697145 5164276 4854946 2026-07-10T19:00:26Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164276 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Харт}} {{Вучоны}} '''Олівер Сайман Д’Арсі Харт'''{{Efn|Гэты брытанец мае прозвішча ''Д'Арсі Харт'', але вядомы пад прозвішчам ''Харт''.}} ({{lang-en|Oliver Simon D'Arcy Hart}}, {{ВД-Прэамбула}}) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[Вялікабрытанія|эканаміст брытанскага]] паходжання, у цяперашні час прафесар [[Гарвардскі ўніверсітэт|Гарвардскага ўніверсітэта]]. Разам з [[Бенгт Хольмстрэм|Бенгтам Хольмстрэмам]] ён атрымаў [[Прэмія па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля|прэмію па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля]] ў 2016 годзе. == Біяграфія == Олівер Харт нарадзіўся ў Брытаніі ў сям’і медыцынскага даследчыка Філіпа Д’Арсі Харта і гінеколага Рут Майер. Абодва яго бацькі былі [[Яўрэі|яўрэямі]]; яго бацька быў членам сям’і Мантэгю; прадзедам Олівера быў Сэмюэль Мантэгю, 1-ы барон Свейтлінга<ref>{{Cite news|url=http://www.jta.org/2016/10/10/news-opinion/world/oliver-hart-bengt-holmstrom-share-nobel-economics-prize|title=Jewish economist at Harvard shares Nobel Prize|publisher=[[Jewish Telegraphic Agency]]|date=October 10, 2016}}</ref>. Харт атрымаў ступень бакалаўра матэматыкі ў Каралеўскім каледжы ў Кембрыджы ў 1969 годзе, ступень магістра эканомікі ва Уорвіцкім універсітэце ў 1972 годзе і атрымаў ступень доктара філасофіі па эканоміцы ў 1974 годзе ў [[Прынстанскі ўніверсітэт|Прынстанскім універсітэце.]] Пад кіраўніцтвам Майкла Ротшыльда ён скончыў доктарскую дысертацыю пад назвай «Эсэ па эканоміцы нявызначанасці»<ref>{{Cite book|last1=Hart|first1=Oliver D.|url=https://catalog.princeton.edu/catalog/3263959|title=Essays in the economics of uncertainty}}</ref>. Працаваў выкладчыкам эканомікі ва Універсітэце Эсэкса<ref name="Biography">{{Cite web|title=Professor Oliver Hart|url=https://scholar.harvard.edu/files/hart/files/cv_june_2018_1.pdf?m=1528214492|website=The Biography of Oliver Hart|publisher=Harvard University|ref=https://scholar.harvard.edu/files/hart/files/cv_june_2018_1.pdf?m=1528214492}}</ref>, супрацоўнікам Чэрчыльскага каледжа ў Кембрыджы, а затым прафесарам [[Лонданская школа эканомікі і палітычных навук|Лонданскай школы эканомікі]]. У 1984 годзе вярнуўся ў ЗША, дзе выкладаў у [[Масачусецкі тэхналагічны інстытут|Масачусецкім тэхналагічным інстытуце]], а з 1993 года — у [[Гарвардскі ўніверсітэт|Гарвардскім універсітэце]]<ref name="prof">{{Cite news|url=http://news.harvard.edu/gazette/1997/10.02/OliverHartNamed.html|title=Oliver Hart Named First Andrew Furer Professor of Economics|website=[[Harvard Gazette]]|publisher=Harvard University}}</ref>. Харт стаў першым прафесарам эканомікі імя Эндру Э. Фурэра ў 1997 годзе<ref name="prof" /> і з 2000 па 2003 год быў загадчыкам кафедры эканомікі Гарварда<ref name="ftcrisis">{{Cite news|title=Nobel Prize-winning economist Oliver Hart on the financial crisis|url=https://www.ft.com/content/15010762-d347-11e6-b06b-680c49b4b4c0|website=Financial Times|publisher=Financial Times}}</ref>. З’яўляецца членам [[Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук|Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук]], Эканаметрычнага таварыства, Амерыканскай фінансавай асацыяцыі, член-карэспандэнт [[Брытанская акадэмія|Брытанскай акадэміі]] і член [[Нацыянальная акадэмія навук ЗША|Нацыянальнай акадэміі навук]]. Быў прэзідэнтам Амерыканскай асацыяцыі права і эканомікі і віцэ-прэзідэнтам Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі і мае некалькі ганаровых ступеняў<ref name="harvardbio">{{Cite web|title=Oliver Hart|url=https://scholar.harvard.edu/hart/home|website=scholar.harvard.edu|publisher=Harvard University}}</ref><ref name="lse">{{Cite web|title=Nobel Prize in Economics awarded to Oliver Hart - 10 - 2016 - News archives - News and media - Website archive - Home|url=http://www.lse.ac.uk/website-archive/newsAndMedia/newsArchives/2016/10/NobelPrize.aspx|website=www.lse.ac.uk|publisher=London School of Economics and Political Science|accessdate=27 снежня 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170912192637/http://www.lse.ac.uk/website-archive/newsAndMedia/newsArchives/2016/10/NobelPrize.aspx|archivedate=12 верасня 2017|url-status=dead}}</ref>. У 2016 годзе Харт атрымаў Нобелеўскую прэмію па эканоміцы разам з [[Бенгт Хольмстрэм|Бенгтам Хольмстрэмам]] за іх працу па тэорыі дагавораў, у тым ліку яго працу аб тым, як павінна быць размеркавана ўласнасць і калі кантракт прыносіць карысць перад уласнасцю<ref name="nytimes">{{Cite news|title=Oliver Hart and Bengt Holmstrom Win Nobel in Economics for Work on Contracts|website=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2016/10/11/business/nobel-economics-oliver-hart-bengt-holmstrom.html}}</ref><ref name="popinfoprize">{{Cite web|title=Popular Information - The Prize in Economic Sciences 2016|url=https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/popular-economicsciences2016.pdf|website=nobelprize.org|publisher=The Royal Swedish Academy of Sciences}}</ref>. == Навуковая дзейнасць == Харт з’яўляецца экспертам па тэорыі кантрактаў, тэорыі фірмы, карпаратыўных фінансаў, а таксама права і эканомікі. Яго даследаванні засяроджваюцца на ролі, якую структура ўласнасці і кантрактныя пагадненні граюць у кіраванні і межах карпарацый. Яго даследаванне падкрэсліла важнасць дагаворнай няпоўнасці — няздольнасць бакоў заключаць дагавор па ўсіх непрадбачаных абставінах<ref>{{Cite web|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2016|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2016/press-release/|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref>. Харт выкарыстаў сваю тэарэтычную працу аб фірмах у двух юрыдычных справах у якасці ўрадавага эксперта (Black and Decker супраць ЗША і WFC Holdings Corp. (Уэлс Фарга) супраць ЗША), дзе кампаніі заявілі аб падатковых ільготах у выніку продажу часткі свайго бізнесу. Урад выкарыстаў даследаванне Харта, каб сцвярджаць, што, паколькі кампаніі захавалі кантроль над прададзенымі актывамі, яны не могуць прэтэндаваць на падатковыя льготы<ref name="harvardbio"/> <ref name="nytimes"/>. == Узнагароды == * 1985 — ганаровы дакладчык на лекцыі памяці Хукера ад універсітэта Макмастара, * 1986−1995 — гранты ад Нацыянальнага навуковага фонду, * 1987 — [[стыпендыя Гугенхайма]], * 1988 — ганаровы дакладчык на лекцыі памяці Фішэра-Шульца ад эканаметрычнага таварыства, * 1991 — ганаровы дакладчык на лекцыі памяці Вудварда ад [[Універсітэт Брытанскай Калумбіі|універсітэта Брытанскай Калумбіі]], * 1992 — [[ганаровы доктар]] Брусельскага вольнага ўніверсітэта, * 1993 — ганаровы дакладчык на лекцыі Кларэндана ад [[Оксфардскі ўніверсітэт|Оксфардскага ўніверсітэта]], * 1994 — ганаровы доктар філасофіі [[Базельскі ўніверсітэт|Базельскага ўніверсітэта]], * 1994 — ганаровы дакладчык на лекцыі памяці Велінгтана Бёрнэма ад [[Універсітэт Тафтса|універсітэта Тафтса]], * 2000 — ганаровы дакладчык на лекцыі памяці Нэнсі Л. Шварц ад [[Паўночна-Заходні ўніверсітэт|Паўночна-заходняга ўніверсітэта]], * 2007 — ганаровы прафесар [[Уорыцкі ўніверсітэт|Уорыкскага ўніверсітэта]], * 2009 — ганаровы доктар [[Капенгагенская Школа Бізнесу|Капенгагенскай Школы Бізнесу]], * 2009 — ганаровы доктар [[Універсітэт Парыж-Дафін|універсітэта Парыж-Дафін]], * 2011 — ганаровы доктар навук па эканоміцы [[Лонданская школа бізнесу|Лонданскай школы бізнесу]], * 2012 — ганаровы доктар права Уорыкскага ўніверсітэта, * 2014 — прафесар кафедры [[Універсітэт Ёнсе|універсітэта Ёнсе]], * 2016 — [[прэмія па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля]]. == Асабістае жыццё == Харт з’яўляецца [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскім]] грамадзянінам<ref>{{Cite news|url=http://www.timesofisrael.com/jewish-finnish-economists-win-nobel-for-contract-theory/|title=American-Jewish, Finnish economists win Nobel for contract theory|date=October 10, 2016}}</ref>. Жанаты на Рыце Голдберг, прафесар літаратуры з Гарварда і аўтар мемуараў другога пакалення пра Халакост «Радзіма: расце разам з Халакостам»<ref name="prof"/><ref>{{Cite news|url=http://forward.com/news/breaking-news/351674/after-winning-economics-nobel-oliver-hart-hugs-holocaust-memoirist-wife/|title=After Winning Economics Nobel, Oliver Hart Hugs Holocaust Memoirist Wife|date=October 10, 2016}}</ref>. У іх два сыны і два ўнукі. === Кнігі === * ''Firms, Contracts, and Financial Structure'' (Oxford University Press, 1995). === Абраныя артыкулы === * «On the Optimality of Equilibrium when the Market Structure is Incomplete», Journal of Economic Theory, December 1975, 418—443 * «Takeover Bids, the Free-rider problem, and the Theory of the Corporation» (with Sanford J. Grossman), Bell Journal of Economics, Spring 1980, 42-64 * «An Analysis of the principal-agent problem» (with Sanford J. Grossman), ''Econometrica'' (January 1983) 7-46. * "The Market Mechanism as an Incentive Scheme, " Bell Journal of Economics, 14 (Autumn 1983) 366-82. * «The Costs and Benefits of Ownership: A Theory of Vertical and Lateral Integration» (with Sanford J. Grossman), Journal of Political Economy, August 1986, 691—719. * «One Share-One vote and the Market for Corporate Control» (with Sanford J. Grossman), Journal of Financial Economics, 1988 * «Incomplete Contracts and Renegotiation» (with John Hardman Moore), ''Econometrica'' 56(4) (July 1988). * «Property Rights and the Nature of the Firm» (with John Hardman Moore), ''Journal of Political Economy'' 98(6) (1990). * " A Theory of Debt Based on the Inalienability of Human Capital " (with John Hardman Moore), Quarterly Journal of Economics, November 1994, 841—879 * «The Proper Scope of Government: Theory and an Application to Prisons» (with Andrei Shleifer and Robert W. Vishny), ''Quarterly Journal of Economics'' 112(4) (1997) 1126-61. * «Contracts as Reference Points» (with John Hardman Moore), Quarterly Journal of Economics, February 2008,1-48. == Заўвагі == {{reflist|group="заўв"}}  {{Зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.economics.harvard.edu/faculty/hart Хатняя старонка Олівера Харта ў Гарвардзе]{{Недаступная спасылка}} {{Нобелеўская прэмія па эканоміцы 2001—2025}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Харт Олівер}} [[Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Брытанскай акадэміі]] [[Катэгорыя:Эканамісты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Эканамісты ЗША]] dr8ktye86suy5knbtvt1yiz7ihy32k4 Павел Грабоўскі 0 704409 5164323 4442659 2026-07-10T23:06:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164323 wikitext text/x-wiki {{шляхціц}} '''Павел Грабоўскі''' ({{lang-pl|Paweł Grabowski}}; пам. [[22 красавіка]] [[1780]], г. [[Кракаў]]) — дзяржаўны дзеяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. == Біяграфія == Паходзіў са шляхецкага роду [[Грабоўскія|Грабоўскіх]] герба [[Тапор (герб)|«Тапор»]] (або [[Окша (герб)|«Окша»]]). Нарадзіўся ў сям’і [[Стэфан Грабоўскі (староста віштынецкі)|Стэфана]], віштынецкага старосты, і Тэадоры са [[Стрыенскія|Стрыенскіх]]<ref name="kamunikat">[[Аляксей Шаланда]]. [https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=26674-1.pdf САПРАЎДНЫ ГЕРБОЎНІК ШЛЯХТЫ ВАЎКАВЫСКАГА ПАВЕТА Ў ДРУГОЙ ПАЛОВЕ XVI—XVIII ст.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20241109223418/https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=26674-1.pdf |date=9 лістапада 2024 }}</ref>. [[Чхоў]]скі [[староста]] ў 1747—1780 гг<ref name="kamunikat"/>. Квалер [[Ордэн Святой Ганны|ордэна Святой Ганны]] ў 1780 г<ref name="kamunikat"/>. {{зноскі}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грабоўскі Павел}} [[Катэгорыя:Старосты чхоўскія]] 0olpetjqdn4hig4zd1q7h73k53z0i1j Павел Ян Грабоўскі (нар. 1761) 0 704420 5164366 4442727 2026-07-11T01:05:10Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164366 wikitext text/x-wiki {{шляхціц}} '''Павел Ян Грабоўскі''' ({{lang-pl|Paweł Jan Grabowski}}; {{ДН|30|5|1761}} — {{ДС|||1831}}) — ваенны дзеяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. == Біяграфія == Паходзіў са шляхецкага роду [[Грабоўскія|Грабоўскіх]] герба [[Тапор (герб)|«Тапор»]] (або [[Окша (герб)|«Окша»]]). Нарадзіўся ў сям’і [[Міхал Грыгорый Грабоўскі|Міхала Грыгорыя]] і Эвы Караліны Жаленьскай<ref name="kamunikat">[[Аляксей Шаланда]]. [https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=26674-1.pdf САПРАЎДНЫ ГЕРБОЎНІК ШЛЯХТЫ ВАЎКАВЫСКАГА ПАВЕТА Ў ДРУГОЙ ПАЛОВЕ XVI—XVIII ст.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20241109223418/https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=26674-1.pdf |date=9 лістапада 2024 }}</ref>. На ўрадзе ваўкавыскага судовога старосты згадваецца ў 1783—1789 г., быў паслом на [[Вялікі сойм]] ў 1788—1792 г. У 1789 г. прызначаны генералам інспектарам войска ВКЛ, быў шэфам [[5-ы пяхотны полк войска ВКЛ|5-га пяхотнага палка войска ВКЛ]]. == Сям’я == З жонкай Веранікай [[Сцыпіёны дэль Кампа|Сцыпіён дэль Кампа]] меў двух сыноў Юзафа Міхала і Канстантыя Эдмунда, а таксама две дачкі: * Караліна Марыя, жонка Анджэя Велапольскага, а пасля барона Караля Юзафа Ларыша; * Людвіка, жонка [[Адам Антоні Плятэр|Адама Антонія Броэль-Плятэр]]а. {{зноскі}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Грабоўскі Павел Ян}} [[Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай]] 1o8733ml49ydwgbcfqm3mdpoo9pc050 Павятовы маршалак 0 709266 5164371 5137331 2026-07-11T01:51:56Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164371 wikitext text/x-wiki '''Павятовы марша́лак (прадвадзі́цель) двара́нства (шля́хты)''' ({{lang-ru|Уездный предводитель дворянства}}) — выбарны глава [[дваранства]] павета [[Расійская імперыя|Расійскай імпе]]рыі. Выбіраўся дваранствам [[Паветы Расіі|павета]] на 3 гады і служыў без узнагароды, што рабіла гэту пасаду ганаровай. Павятовы маршалак дваранства, акрамя выканання ім уласна дваранскіх саслоўных абавязкаў, быў актыўна ўцягнуты ў агульнадзяржаўную дзейнасць. . Закон прадугледжваў членства і старшынства павятовага маршалка дваранства ў мностве камісій, якія ажыццяўлялі ўладу ў павеце. Пасада павятовага маршалка была асабліва адказнай і таму, што адміністрацыйная сістэма Расійскай імперыі не прадугледжвала адзінага кіраўніка і адзінай адміністрацыі на павятовым узроўні (у адрозненне ад губернскага). Павятовы маршалак, член і старшыня большасці павятовых устаноў, з'яўляўся сувязным звяном паміж разрозненымі ўстановамі і [[дэ-факта]] главой павета. Пасля знаходжання на пасадзе на працягу трох трохгадовых тэрмінаў маршалкі атрымлівалі чын V класа ([[стацкі саветнік]]). == Заснаванне і развіццё пасады павятовага маршалка == Дваранскае саслоўнае самакіраванне, і ў тым ліку інстытут маршалкаў дваранства, узнікла ў эпоху [[Кацярына II|Кацярыны II]]. Першы раз павятовыя маршалкі дваранства згадваюцца ў 1766 годзе, пасада была заснавана як пастаянная (з выбарамі на 2 года) «Устанаўленнем аб губернях» 1775 года, і пацверджана выданнем [[Грамата на правы, вольнасці і прывілеі высакароднага расійскага дваранства|«Граматы на правы, вольнасці і прывілеі высакароднага расійскага дваранства»]] ў 1785 годзе. Пасада маршалка заставалася вузка саслоўнай да канца кіравання [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалая I]]; пачынаючы з эпохі [[Аляксандр II|Вялікіх рэформаў]], да яе паступова, па меры ўскладнення дзяржаўнага ладу, далучаліся агульнадзяржаўныя абавязкі<ref>Раздзел выкладзены паводле крыніцы: {{ВТ-ЭСБЕ|Дворянство}}</ref>. Пасля паўстання 1831 года сама назва «маршалак» у [[Заходнія губерні|Заходніх губернях]] была забаронена да ўжывання і заменена расійскім тэрмінам ''«предводитель дворянства»'' (прадвадзіцель дваранства). Былі забаронены і іншыя назвы пасадаў і ўстановаў, якія паходзілі з часоў РП, а парадак дзейнасці і справаводства прыводзіўся ў адпаведнасць з расійскімі губернямі<ref name="pdf">[[Сяргей Токць]]. [https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=1217-1.pdf Спісы маршалкаў шляхты Гарадзенскан губерні ў XIX ст. (паводле Люцыяна Шчукі).] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230720011332/https://pdf.kamunikat.org/download.php?item=1217-1.pdf |date=20 ліпеня 2023 }} // [[Герольд Litherland]].- № 3-4 (3) — Горадня, 2001</ref>. == Дваранскія выбары <ref name="b">Раздзел выкладзены паводле крыніцы: {{кніга |частка =Свод законов о состояниях: Раздел первый.О дворянстве |загаловак =Свод Законов Российской Империи |выданне =(неофиц. изд.) |год =1912 |том =IX }}, акрамя месцаў, адзначаных асобнымі зноскамі.</ref> == {{main|Дваранскія выбары (Расійская імперыя)}} Дваранскія выбары праводзіліся ва ўсіх губернях і абласцях Еўрапейскай Расіі, акрамя тых, дзе дваранства было настолькі малалікім, што не магло запоўніць выбарныя пасады ([[Архангельская губерня|Архангельская]], [[Аланецкая губерня|Аланецкая]], [[Вяцкая губерня|Вяцкая]], [[Пермская губерня|Пермская]] губерні і ўсе рэгіёны [[Губерні і вобласці Расійскай імперыі станам на 1914 год#Адміністрацыйны падзел Сібіры|Сібіры]]). У [[Валагодская губерня|Валагодскай губерні]] дваранскія выбарныя пасады былі ўведзены толькі ў [[Валагодскі павет|Валагодскім]], [[Гразавецкі павет|Гразавецкім]] і [[Каднікаўскі павет|Каднікаўскім]] паветах, а ў [[Арэнбургская губерня|Арэнбургскай губерні]] — толькі ў [[Арэнбургскі павет|Арэнбургскім]] і [[Троіцкі павет|Троіцкім]] паветах. У [[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходнім краі]], у парадку барацьбы з перавагай дваран польскага паходжання, маршалкі дваранства прызначаліся ўрадам. У губернях [[Ковенская губерня|Ковенскай]], [[Віленская губерня|Віленскай]] і [[Гродзенская губерня|Гродзенскай]] прызначэнне ажыцяўляў [[генерал-губернатар]]; у [[Віцебская губерня|Віцебскай]], [[Мінская губерня|Мінскай]] і [[Магілёўская губерня|Магілёўскай]] — [[Міністры ўнутраных спраў Расіі|міністр унутраных спраў]]. У [[Вобласць Войска Данскога|Вобласці Войска Данскога]] замест павятовых маршалкаў дваранства былі акруговыя. Дваранскія ўстановы [[Остзейскі край|Остзейскіх губерняў]] адрозніваліся ад агульнарасійскіх, а таксама і адна ад адной, захоўваючы формы, якія склаліся да ўключэння гэтых тэрыторый у Расійскую імперыю. У [[Курляндская губерня|Курляндскай губерні]] існавалі павятовыя маршалкі дваранства, якія выбіраліся па цалкам іншых правілах, у [[Ліфляндская губерня|Ліфляндскай]] і [[Эстляндская губерня|Эстляндскай]] губернях такой пасады ў сістэме дваранскіх устанаўленняў не прадугледжвалася. Акрамя Еўрапейскай Расіі, выбарныя дваранскія ўстановы існавалі ў [[Кутаіская губерня|Кутаіскай]], [[Стаўрапольская губерня|Стаўрапольскай]] і [[Тыфліская губерня|Тыфліскай]] губернях Каўказскага края. У [[Царства Польскае|Царстве Польскім]], Каўказскім краі (акрамя названых вышэй трох губерняў) і ў Сярэдняй Азіі дваранства не мела карпаратыўнай арганізацыі, не магло арганізоўваць дваранскія сходы і выбары. Дваранскія радаводныя кнігі ў гэтых рэгіёнах вялі [[Губернскае праўленне|губернскія праўленні]]. Усяго, станам на 1897 год, існавала 417 пасад павятовых маршалкаў дваранства<ref>Падлічана паводле кнізе: {{Cite web |url=http://book-olds.ru/BookLibrary/00700-Organyi-vlasti/Dvoryanskiy-adres-kalendar-na-1897-god.html |title=Архіваваная копія |access-date=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514195458/http://book-olds.ru/BookLibrary/00700-Organyi-vlasti/Dvoryanskiy-adres-kalendar-na-1897-god.html |archive-date=14 мая 2011 |url-status=dead}}.</ref>. Павятовыя маршалкі дваранства выбіраліся на губернскім [[дваранскі сход|дваранскім сходзе]] (у прастамоўі называлася «дваранскім з'ездам»), але толькі дваранамі свайго «стала» (гэта значыць павятовай секцыі). Калі павятовыя дваране не маглі выбраць сабе маршалка (усе кандыдаты адмовіліся, усе галасы супраць усіх кандыдатаў), яго выбіралі для іх усе дваране губерні. Маршалкі выбіраліся на тры гады. Выбарчыя патрабаванні да кандыдатаў у маршалкі былі ніжэйшымі за тыя, што патрабаваліся для права голасу на [[дваранскія выбары|дваранскіх выбарах]]. Кандыдат павінен быў быць: [[спадчыннае дваранства|спадчынным дваранінам]], унесеным у [[Дваранская радаводная кніга|радаводную кнігу]] менавіта гэтай губерні; быць ва ўзросце 21 года ці старэй; не падвяргацца суду за ганебныя ўчынкі. Патрабаванні, неабходныя для права голасу — наяўнасць цэнзавай уласнасці ў губерні, наяўнасць адукацыі (прынамсі сярэдняй) ці [[класны чын|класнага чыну]] — да кандыдатаў у маршалкі не прымянялася. Кандыдатамі лічыліся ўсе дваране, якія ўдзельнічаюць у сходзе, калі яны не абвясцілі пра сваю адмову; а таксама тыя, хто меў права быць выбраным, але не ўдзельнічаў у сходзе, і апавясціў сход пра сваю кандыдатуру пісьмова. Галасавалі за ўсіх падрад, калі кандыдаты набіралі роўную колькасць галасоў, выбраны вызначаўся жэрабем. Другі па колькасці набраных галасоў удзельнік выбараў станавіўся кандыдатам да павятовага маршалка. Кандыдат у далейшым ніяк не ўдзельнічаў у дзейнасці дваранскага самакіравання, але калі марашалак пакідаў сваю пасаду ці быў працягла хворы, кандыдат займаў яго месца без выбараў. Выбраныя маршалкі дваранства зацвярджаліся на сваіх пасадах [[губернатар]]амі. Усякі выбраны павятовы маршалак у абавязковым парадку ператвараўся ў кандыдата на пасаду [[губернскі маршалак дваранства|губернскага маршалка дваранства]] на выбарах на гэту пасаду, якія адбываліся апошнімі па парадку спраў дваранскага сходу. == Пасады і абавязкі павятовых маршалкаў <ref name="b" /> == Лічылася, што павятовыя маршалкі дваранства знаходзяцца на сапраўднай дзяржаўнай службе. Павятовыя маршалкі дваранства, незалежна ад наяўнасці ў іх класнага чыну, лічыліся «[[заурад]]» (на час знаходжання на пасадзе) чынамі V класа ([[стацкі саветнік]]). Па выслузе двух трохгоддзяў яны зацвярджаліся ў чыне VI класа ([[калежскі саветнік]]), а па выслузе трох трохгоддзяў — у чыне V класа. Маршалкі не атрымлівалі ўтрымання, але мелі права на пенсію. Павятовыя маршалкі дваранства былі цалкам незалежнымі ад [[губернскі маршалак дваранства|губернскіх маршалкаў дваранства]]. Абавязкі маршалка складаліся з дзвюх незвязаных частак — па дваранскіх справах ён дзейнічаў як выбарная асоба дваранскага самакіравання, падпарадкаваная толькі дваранству павета ў цэлым, па агульнадзяржаўных адміністрацыйных справах — як нязменны чыноўнік, абмежавана адказны перад губернатарам. Хоць заканадаўства Расійскай імперыі не прадугледжвала адзінага кіравання на ўзроўні павета, павятовыя маршалкі, якія ўзначальвалі ўсе павятовыя калегіяльныя ўстановы, на справе выступалі як главы паветаў. === Саслоўныя абавязкі === * Старшынства ў павятовым дваранскім сходзе. Павятовыя сходы, у адрозненне ад губернскіх, мелі малое значэнне, займаючыся толькі справамі дваранскай апекі і зацвярджэннем спісу дваран. * Удзел у сходзе маршалкаў і дэпутатаў дваранства — распарадчым сходзе, які рыхтаваў позву для губернскага дваранскага сходу. * Вядзенне спісу ўсіх дваранскіх родаў павета. * Старшынства ў [[Дваранская апека|Дваранскай апецы]], саслоўнай установе, якая кіруе маёмасцямі сірот і недзеяздольных дваран. * Заступніцтва, па ўпаўнаважанню дваранства, аб патрэбах і карысці грамадскай. * Кіраванне дваранскімі сумамі (гэта значыць саслоўнай касай). * Удзел у судзейскай калегіі суда з саслоўнымі прадстаўнікамі; суд з саслоўнымі прадстаўнікамі вырабляўся судовымі палатамі (суды другога ўзроўню) па справах аб цяжкіх дзяржаўных і палітычных злачынствах, павятовыя маршалкі выклікаліся ў суд па чарзе, па жэрабі. === Агульнадзяржаўныя пасады і абавязкі === * Старшынства ў павятовым [[земскі сход|земскім сходзе]], прадстаўнічым органе павятовага самакіравання<ref>Гэты абавязак маршалкі неслі з моманту заснавання земстваў у 1864 годзе.</ref>. * Удзел у губернскім [[земскі сход|земскім сходзе]].<ref>Маршалкі былі ўведзены ў земскія сходы ў час [[Земскія ўстановы (паводле Палажэння 1890 года)|рэформы земскіх устаноў 1890 года]], {{кніга |частка =Положение о губернских и уездных земских учреждениях |загаловак =Свод Законов Российской Империи |выданне =(неофиц. изд.) |год =1912 |том =II |старонкі =209—228 }}</ref>. * Старшынства ў [[павятовы з'езд|павятовым з'ездзе]]. Павятовы з'езд — адно з «устанаўленняў, якое загадвае сялянскімі справамі», судова-адміністрацыйная інстанцыя, якая кантралявала [[земскі начальнік|земскіх начальнікаў]] і [[гарадскі суддзя|гарадскіх суддзяў]]. Павятовыя з'езды былі заснаваны ў 1893 годзе, замест скасаваных [[павятовая па сялянскіх справах прысутнасць|павятовых па сялянскіх справах прысутнасцяў]]. Прысутнасці, у сваю чаргу, былі заснаваны ў 1874 годзе замест скасаваных [[з'езд міравых пасрэднікаў|з'ездаў міравых пасрэднікаў]], заснаваных у 1859 годзе. Старшынямі ўсіх гэтых папярэдніх устаноў таксама былі павятовыя маршалкі дваранства * Старшынства ў павятовым па вайсковай павіннасці прысутнасці.<ref>Гэтыя абавязкі былі ўскладзены на маршалкаў з моманту ўвядзення [[Ваенная рэформа Аляксандра II|ўсеагульнай вайсковай павіннасці]] ў 1874 годзе.</ref> * Старшынства ў павятовай землеўпарадкавальнай камісіі. Камісія займалася землеўпарадкавальнымі работамі, неабходнымі для перадачы надзельных зямель сялян ва ўласнасць, у рамках мерапрыемстваў [[сталыпінская аграрная рэформа|аграрнай рэформы 1906 года]].<ref>Камісіі былі заснаваны ў 1906 годзе, {{кніга |загаловак = Полное Собрание Законов Российской Империи. Собрание третье |спасылка = http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=151214 |месца = СПб. |год = 1909 |том = XXVI. Отделение I |старонак = 199-200 |archive-date = 19 жніўня 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110819174043/http://runivers.ru/lib/book3139/9995/ }} № 27478.</ref>. * Старшынства ў павятовай ацэначнай камісіі. Камісіі займаліся кантролем за працай па ацэнцы зямлі і нерухомай маёмасці (якая служыла базай для шэрагу дзяржаўных падаткаў і земскіх сходаў), якая праводзілася земствамі.<ref>Камісіі былі заснаваны ў 1893 годзе.</ref> * Старшынства ў павятовым вучылішчным савеце. Савет займаўся каардынацыяй працы ўсіх устаноў, якія фінансавалі і ўтрымоўвалі пачатковыя вучылішчы (міністэрства народнай асветы, духоўнае ведамства, земствы).<ref>Саветы былі заснаваны ў 1874 годзе.</ref> * Старшынства ў павятовым папячыцельстве дзіцячых прытулкаў. * Удзел у губернскім папячыцельстве дзіцячых прытулкаў. * Старшынства ў двух выбарчых з'ездах: з'ездзе землеўладальнікаў і з'ездзе ўпаўнаважаных ад [[воласць|валасцей]], якія збіраліся ў час выбараў у [[Дзяржаўная дума Расійскай імперыі|Дзяржаўную Думу]], для абрання выбаршчыкаў у губернскі выбарчы сход (гл. [[Выбарчая сістэма 1907 года]]). * Удзел у павятовым камітэце папячыцельства пра народную цвярозасць.<ref>папячыцельствы пра народную цвярозасць ствараліся па меры ўвядзення ў губернях казённай [[Вінная манаполія|віннай манаполіі]], з 1896 па 1906 год; замянялі сабой павятовыя па піцейных справах прысутнасці.</ref> * Вядзенне спісу асоб, якія могуць быць прызначаны [[земскі начальнік|земскімі начальнікамі]]. * Старшынства ў часовых камісіях для складання чарговых спісаў [[прысяжны засядацель|прысяжных засядацеляў]] па павеце. * Праверка прысудаў [[валасны сход|валасных]] і [[Сельскі сход|сельскіх]] сходаў аб выключэнні з сялянскіх абшчын распусных членаў (практычна азначала высылку), пасля зацвярджэння іх земскім начальнікам. * Рэвізія, паводле свайго меркавання, справаводства земскіх начальнікаў, валасных і сельскіх праўленняў. == Арганізацыя дзейнасці == Пасада маршалка дваранства, ганаровая і неаплатная, па традыцыі прызначалася для мясцовых дваран-землеўладальнікаў і не патрабавала поўнай занятасці. Дзейнасць павятовых устаноў была арганізавана па месячных цыклах, і патрабавала ад павятовага маршалка знаходжання ў павятовым горадзе прыблізна адзін тыдзень на месяц. Спачатку адбываўся [[павятовы з'езд]], найбольш загружаны справамі сход (у адзін дзень збіралася адміністрацыйная прысутнасць, у іншы — судовая), а за ім збіраліся ўсе перыядычна дзеючыя камісіі, у якіх апынуліся справы, што патрабуюць іх склікання ў гэтым месяцы. Цыкл удзелу ў губернскіх установах быў гадавым, і займаў каля двух тыдняў на год. Спачатку збіраўся губернскі дваранскі сход, а за ім — земскі сход, які меў з першым шмат агульных удзельнікаў<ref>Распарадак працы павятовых устаноў апісаны па мемуарах: {{кніга |аўтар = М. В. Голицын, кн. |загаловак = Мои воспоминания. 1873-1917 |месца = М. |год = 2007 }} </ref>. Колькасць штатных чыноўнікаў у павеце была мінімальнай. Павятовы маршалак меў невялікую штатную канцылярыю, з уласнага сакратара і справавода<ref>Закон дазваляў мець толькі двух чыноўнікаў з правамі дзяржаўнай службы, дадатковых чыноўнікаў маршалак мог наймаць паводле свайго меркавання, але яны павінны былі быць вольнанаёмнымі.</ref>, асобны сакратар быў пры павятовым з'ездзе. == Гл. таксама == * [[Губернскі маршалак]] {{зноскі}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар=К. Е. Т. |загаловак=Справочная книга для ўездных предводителей дворянства |спасылка=http://www.infanata.com/2007/01/08/spravochnaja_kniga_dlja_uezdnykh_predvoditelejj_dvorjanstva.html |месца=СПб. |выдавецтва=Тип. Волпянского |год=1887 |старонак=54 }} * {{кніга |аўтар=Шубин-Поздеев Н. |загаловак=Настольная книга для ўездных предводителей дворняства |адказны=В 2-х тт |спасылка=http://starieknigi.info/liter/SCH.htm |месца=Спб. |год=1903 |старонак=1524 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602010316/http://starieknigi.info/liter/SCH.htm |archive-date=2 чэрвеня 2013 }} * {{кніга |загаловак=Сборник законов о российском дворянстве |спасылка=http://dlib.rsl.ru/viewer/01003557115 |адказны=Составил Г. Блосфельдт |месца=СПб. |выдавецтва=Изд. Д.В. Чичинадзе |год=1901 |старонак=512 }} * {{кніга |загаловак=Дворянский адрес-календарь на 1897 год |спасылка=http://book-olds.ru/BookLibrary/00700-Organyi-vlasti/Dvoryanskiy-adres-kalendar-na-1897-god.html |месца=СПб. |выдавецтва=Изд. Н.В. Шапошникова |год=1898 |старонак=512 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514195458/http://book-olds.ru/BookLibrary/00700-Organyi-vlasti/Dvoryanskiy-adres-kalendar-na-1897-god.html |archive-date=14 мая 2011 }}{{Wayback |url=http://book-olds.ru/BookLibrary/00700-Organyi-vlasti/Dvoryanskiy-adres-kalendar-na-1897-god.html |date=20110514195458 }} <small>Полный перечень всех должностных лиц дворянского самоуправления.</small> * {{кніга |аўтар=М. В. Голицын, кн. |загаловак=Мои воспоминания. 1873-1917 |месца=М. |выдавецтва=Русский мир. Жизнь и мысль |год=2007 |старонак=687 |isbn=978-5-8455-0064-9 }} <small>Воспоминания содержат подробный рассказ о службе автора ўездным предводителем дворянства.</small> * {{кніга |аўтар=Корелин А. П. |загаловак=Дворянство в пореформенной России. 1861-1904 гг. Состав, численность, корпоративная организация |месца=М. |выдавецтва=«Наука» |год=1979 |старонак=303 }} [[Катэгорыя:Маршалкі шляхты| ]] [[Катэгорыя:Дзяржаўны лад Расійскай імперыі]] ojjvzhrwn7ixpwjsxfx57x8kyu8q86d Абдулахі Махамед Саадзі 0 711536 5164250 4482723 2026-07-10T16:22:05Z DBatura 73587 /* Біяграфія */ 5164250 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Абдулахі Махамед Саадзі | арыгінальнае імя = | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | пасада = Прэзідэнт Эфіопскага Самалі | парадак = 1 | парадак-жан = | сцяг = Flag of the Somali Region (1994-2008, 2018-).svg | сцяг2 =Somali Region emblem.png | перыядпачатак = [[23 студзеня]] | перыядканец = [[ліпень]] [[1993]] | папярэднік = ''пасада заснавана'' | пераемнік = [[Хасан Джыра Калінле]] | прэм'ер = | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = [[1934]] | месца нараджэння = [[Агадэн]] | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Абдулахі Махамед Саадзі''' — першы прэзідэнт [[Самалі (рэгіён)|Самалійскага рэгіёну Эфіопіі]] (студзень—ліпень [[1993]])<ref name=ShekoshReport/><ref>[http://www.somalistate.com/newspage.php?articleid=2707 SomaliState.com] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140202145726/http://www.somalistate.com/newspage.php?articleid=2707 |date=February 2, 2014 }}</ref>. == Біяграфія == Саадзі нарадзіўся ў [[1934]] годзе ў Фіке, горадзе ў Нагорскім раёне [[Агадэн]]а, [[Эфіопія]]. Ва ўзросце 14 гадоў ён з сям’ёй пераехаў у Герар, дзе наведваў пачатковую школу. Затым скончыў сярэднюю школу ў [[Адыс-Абеба]]<ref name=ShekoshReport>[http://shekosh.com/biography/ Shekosh Report] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140202104036/http://shekosh.com/biography/ |date=February 2, 2014 }}</ref>. У пачатку [[1956]] года Саадзі адправіўся ў [[Самалі]], дзе пачаў сваю палітычную кар’еру. У снежні [[1964]]-га ён выступіў на [[Генеральная Асамблея ААН|Генеральнай Асамблеі ААН]] з нагоды вайны ў Агадэне. У 1964 годзе эміграваў у [[Кенія|Кенію]], дзе пачаў свой бізнес. У пачатку [[1976]]-га вярнуўся ў Самалі, каб працягнуць сваю палітычную барацьбу, удзельнічаўшы ў [[Вайна за Агадэн (1977—1978)|самалійска-эфіопскай вайне]]<ref name=ShekoshReport/>. У [[1977]] годзе Саадзі быў прызначаны прадстаўніком [[Фронт вызвалення Заходняга Самалі|ФВЗС]] у [[Кувейт|Кувейце]]. Пазней уступіў у ізноў створаны [[Фронт нацыянальнага вызвалення Агадэна]]. Хутка самалійскі ўрад запатрабаваў яго вяртання, але, баючыся судовага пераследу, той звярнуўся за палітычным сховішчам у шведскае пасольства ў Кувейце, а затым пераехаў у [[Швецыя|Швецыю]]<ref name=ShekoshReport/>. Саадзі быў сярод першых 45 членаў Цэнтральнага Камітэта Вызваленчага Фронту, створанага ў [[1992]] годзе. [[23 студзеня]] [[1993]] года ён быў абраны прэзідэнтам зноў створанага [[Адміністрацыйны падзел Эфіопіі|эфіопскага штата]] [[Самалі (рэгіён)|Самалі]], але ў ліпені адхілены ад пасады. Гэты пост заняў [[Хасан Джыра Калінле]]<ref name=ShekoshReport/>. {{Зноскі}} == Спасылкі == * [https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/13839/chapter%20six.pdf?sequence=9 "Federalism and Autonomy Conflicts in the Somali Region, " Leyden University, Netherlands]{{ref-en}} * [https://www.jstor.org/discover/10.2307/4006349?uid=3738032&uid=2&uid=4&sid=21103328006261 John Markakis, "The Somali in Ethiopia, " ''Review of African Political Economy,'' Volume 23, Number 70, December 1996]{{ref-en}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1934 годзе]] [[Катэгорыя:Палітыкі Эфіопіі]] ctl854qvmn9zofvzoivof34oxuxhby0 Удзельнік:Quinlan83 2 711725 5164205 4472532 2026-07-10T13:13:30Z ~2026-39141-39 170958 5164205 wikitext text/x-wiki == <span style="text-shadow:0px 0px 9px #404040;"><span style="position:absolute;top: -9999px;color:#404040;font-size: 25pt;font-family:Vivaldi></span></span><span style="text-shadow:0px 0px 0px #404040;color:black;font-size: 25pt;font-family:Vivaldi>Quinlan83</span> == '''Quinlan83 salame''' is a it-wp [https://it.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Amministratori sysop]. Here the reference links: [https://xtools.wmflabs.org/ec/it.wikipedia.org/Quinlan83], [https://it.wikipedia.org/wiki/Speciale:UtenzaGlobale/Quinlan83] <!--***************************LUCCHETTO***********************--> <div style="position:fixed; right:2%; top:5%; overflow:visible; z-index:100;"> [[File:Skull and Crossbones.svg|28px|link=]] </div> <div style="border: 1px solid silver; margin: 0em 1em 0em 1em; text-align: center; padding:5px; clear: both; background-color: #DABAD0; font-family: ; font-size:80%; color: #560319; text-align: justify;"> <div style="position:fixed; left:2%; bottom:2%; overflow:visible; z-index:100;"> [[File:Human skull - animation 02.gif|120px]] </div> <span style="background:#FFFFFF;position:absolute;top:-187px; left:-175px;z-index:-1">[[File:Geometrical dissection of an L-triomino (rep-4).gif|135px]]</span> <indicator name="Clock.gif">[[File:Clock.gif|28px|link=]]</indicator> <indicator name="Mandelbrot sequence new.gif">[[File:Mandelbrot sequence new.gif|28px|link=]]</indicator> <div style="position: relative; margin: 0 auto; background: #000000; width: 720px; border: 1px solid #cccccc; height: 1%;"> <div style="position: relative; overflow: hidden; height:720px;"><!-- Height of the main image --> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin: 0;">[[File:English Snipe, by A B Frost from Shooting Pictures, by Scribner & Sons, 1895.jpeg|centre|1340px]]</div> </div> <div style="position: absolute; top: 0; width: 100%; height: 100%;"> <div style="position: absolute; left: 0.9em; top: 1em; z-index: 10; width: 250px; border: none; background-color:none;"> <!-- START LEFT USERBOXES --> <div style="opacity: 10; -moz-opacity: 0.8;"> <!-- END LEFT USERBOXES --> <!-- END RIGHT USERBOXES --> </div> </div> </div> </div> </div> </div> {{clear}} 076orb0v79jgdwjju9xp6eh6dlftzp1 5164206 5164205 2026-07-10T13:20:38Z NguoiDungKhongDinhDanh 107040 Праўка аўтарства [[Special:Contributions/~2026-39141-39|~2026-39141-39]] ([[User talk:~2026-39141-39|размовы]]) адкочана; вернута апошняя версія аўтарства [[User:Quinlan83|Quinlan83]] 4472532 wikitext text/x-wiki == <span style="text-shadow:0px 0px 9px #404040;"><span style="position:absolute;top: -9999px;color:#404040;font-size: 25pt;font-family:Vivaldi></span></span><span style="text-shadow:0px 0px 0px #404040;color:black;font-size: 25pt;font-family:Vivaldi>Quinlan83</span> == '''Quinlan83''' is a it-wp [https://it.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Amministratori sysop]. Here the reference links: [https://xtools.wmflabs.org/ec/it.wikipedia.org/Quinlan83], [https://it.wikipedia.org/wiki/Speciale:UtenzaGlobale/Quinlan83] <!--***************************LUCCHETTO***********************--> <div style="position:fixed; right:2%; top:5%; overflow:visible; z-index:100;"> [[File:Skull and Crossbones.svg|28px|link=]] </div> <div style="border: 1px solid silver; margin: 0em 1em 0em 1em; text-align: center; padding:5px; clear: both; background-color: #DABAD0; font-family: ; font-size:80%; color: #560319; text-align: justify;"> <div style="position:fixed; left:2%; bottom:2%; overflow:visible; z-index:100;"> [[File:Human skull - animation 02.gif|120px]] </div> <span style="background:#FFFFFF;position:absolute;top:-187px; left:-175px;z-index:-1">[[File:Geometrical dissection of an L-triomino (rep-4).gif|135px]]</span> <indicator name="Clock.gif">[[File:Clock.gif|28px|link=]]</indicator> <indicator name="Mandelbrot sequence new.gif">[[File:Mandelbrot sequence new.gif|28px|link=]]</indicator> <div style="position: relative; margin: 0 auto; background: #000000; width: 720px; border: 1px solid #cccccc; height: 1%;"> <div style="position: relative; overflow: hidden; height:720px;"><!-- Height of the main image --> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin: 0;">[[File:English Snipe, by A B Frost from Shooting Pictures, by Scribner & Sons, 1895.jpeg|centre|1340px]]</div> </div> <div style="position: absolute; top: 0; width: 100%; height: 100%;"> <div style="position: absolute; left: 0.9em; top: 1em; z-index: 10; width: 250px; border: none; background-color:none;"> <!-- START LEFT USERBOXES --> <div style="opacity: 10; -moz-opacity: 0.8;"> <!-- END LEFT USERBOXES --> <!-- END RIGHT USERBOXES --> </div> </div> </div> </div> </div> </div> {{clear}} 5nj49x1jjmiic3kjl2q5s8ond4ymoa2 Палітычны савет іракскага супраціву 0 715778 5164442 4770358 2026-07-11T09:14:40Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164442 wikitext text/x-wiki {{Партыя |назва партыі =Палітычны савет іракскага супраціву |назва на мове арыгінала = |лагатып = |шырыня лагатыпа = |подпіс = |лідар = |прэзідэнт = |старшыня = |генеральны сакратар = |першы сакратар = |прэзідыум = |сакратар = |заснавальнік = |дата заснавання =[[11 кастрычніка]] [[2007]] |дата роспуску = |аб’яднанне = |штаб-кватэра = |ідэалогія =[[суніты|суніцкі]] [[ісламізм]], [[ірак]]скі [[нацыяналізм]] |інтэрнацыянал = |саюзнікі = |маладзёжная арганізацыя = |колькасць членаў = |дэвіз = |Месцаў у ніжняй палаце = |Месцаў у ніжняй палаце_параметр = |Месцаў у верхняй палаце = |Месцаў у верхняй палаце_параметр = |Месцаў у рэгіянальных парламентах = |Месцаў у рэгіянальных парламентах_параметр = |Месцаў у Еўрапарламенце = |гімн = |партыйны друк = |персаналіі = |афіцыйны сайт = }} '''Палітычны савет іракскага супраціву''' ('''ПСІС'''; {{lang-ar|المجلس السياسي للمقاومة العراقية}}) — кааліцыя шасці галоўных [[суніты|суніцкіх]] [[Іракскія паўстанцы|паўстанцкіх арганізацый]] у [[Ірак]]у. Аб стварэнні ПСІС абвешчана [[11 кастрычніка]] [[2007]] года яго прадстаўніком у прамове, якая транслявалася па арабскаму спадарожнікаваму каналу «[[Аль-Джазіра]]»<ref name="Iraqi fighters form political group">{{cite web |title=Iraqi fighters form political group |url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/739E1A85-1F25-41AA-9B5F-EBD595177845.htm |website=Al Jazeera English|access-date=2021-03-12 |archive-url=https://archive.today/20071014030012/english.aljazeera.net/NR/exeres/739E1A85-1F25-41AA-9B5F-EBD595177845.htm#selection-985.0-985.35 |archive-date=2007-10-14 |date=2007-10-13 |url-status=unfit}}</ref>, а таксама апублікаванай на некалькіх [[джыхад]]зісцкіх сайтах<ref name="Insurgent Groups in Iraq Further Consolidate, Establishing the Political Council for the Iraqi Resistance">[http://siteinstitute.org/bin/articles.cgi?ID=publications320607&Category=publications&Subcategory=0 Insurgent Groups in Iraq Further Consolidate, Establishing the Political Council for the Iraqi Resistance] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016185410/http://siteinstitute.org/bin/articles.cgi?ID=publications320607&Category=publications&Subcategory=0 |date=2007-10-16 }} SITE Institute, October 11, 2007</ref>. Кааліцыя ўнікальна тым, што гэта адзін з першых выпадкаў, калі суніцкія паўстанцы аб’ядналіся ў спробе сфармаваць не ўзброеную групоўку, а палітычную фракцыю<ref name="Iraq Press Roundup">[http://www.upi.com/International_Security/Emerging_Threats/Analysis/2007/10/19/iraq_press_roundup/3256/ Iraq Press Roundup] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020082159/http://upi.com/International_Security/Emerging_Threats/Analysis/2007/10/19/iraq_press_roundup/3256/ |date=2007-10-20 }} United Press International, October 19, 2007</ref>. == Склад == Палітычны савет іракскага супраціву складаецца з трох груповак «[[Фронт джыхаду і рэформаў|Фронту джыхаду і рэформаў]]», а таксама двух іншых вядомых арганізацый: * [[Ісламская армія ў Іраку]] * [[Джамаат Ансар аль-Суна]] * [[Ісламскі фронт іракскага супраціву]] * [[Іракскі ХАМАС]] * [[Армія маджахедаў (Ірак)|Армія маджахедаў]] ==Ідэалогія== У заяве аб фармаванні прадстаўнік ПСІС прадставіў «палітычную праграму вызвалення Ірака» з 14 пунктаў<ref name="New resistance alliance: The Political Council of the Iraqi Resistance">{{cite web |url=http://www.roadstoiraq.com/2007/10/11/new-resistance-alliance-the-political-council-of-the-iraqi-resistance/ |title=New resistance alliance: The Political Council of the Iraqi Resistance |date=2007-10-11 |work=Roads to Iraq: Yet another Iraqi Blog |access-date=7 жніўня 2022 |archive-url=https://archive.today/20110715191341/http://www.roadstoiraq.com/2007/10/11/new-resistance-alliance-the-political-council-of-the-iraqi-resistance/ |archive-date=15 ліпеня 2011 |url-status=dead}}</ref>. {{Пачатак цытаты}} # [[Акупацыя Ірака (2003—2011)|Акупацыя Ірака]] з’яўляецца несправядлівасцю і агрэсіяй, непрымальнай з рэлігійнага і юрыдычнага пунктаў гледжання. Супраціў акупацыі законны. # Узброены супраціў з’яўляецца законным прадстаўніком Ірака, які нясе адказнасць за тое, каб прывесці іракскі народ да ажыццяўлення яго надзей. # Вызваленне Іраку ад замежнай акупацыі і ўплыву і дасягненне поўнай [[незалежнасць|незалежнасці]], а таксама прымус [[Міжнародныя кааліцыйныя сілы ў Іраку|акупантаў]] выплаціць кампенсацыю іракскаму народу за маральную і матэрыяльную шкоду. # Аперацыі маджахедаў нацэлены на акупантаў і іх агентаў. Яны не нацэлены на нявінных і ўразлівых грамадзянскіх асоб. # Мы адмаўляемся ад любых змяненняў у структуры насельніцтва іракскага народа і канфесійных падзелаў і працуем над знішчэннем канфесійна-этнічнага праекта і захаваннем адзінства іракскай зямлі і народа. # Вяртанне вымушаных перасяленцаў у месцы іх пражывання з вяртаннем ім матэрыяльнай і маральнай шкоды. # Ніякая [[Канстытуцыя]], урад або закон, якія ўзніклі падчас акупацыі, не маюць легітымнасці. # Адмена ўсіх несправядлівых рашэнняў і прысудаў і вызваленне ўсіх зняволеных і затрыманых. # Непрызнанне любога дагавора або пагаднення, падпісанага падчас акупацыі, якія супярэчаць правам і [[суверэнітэт]]у Ірака. # Фарміраванне ўрада [[тэхнакратыя|тэхнакратаў]], кіраўніка справамі краіны на пераходным этапе. Гэты ўрад не мае права падпісваць якія-небудзь пакты або кантракты, звязаныя з лёсам суверэнітэту і багацця Ірака. # Работа над аднаўленнем дзяржавы Ірак на справядлівай аснове, каб Ірак быў для ўсіх іракцаў. Усталяванне справядлівасці з’яўляецца галоўнай мэтай. Не дапушчана выкарыстанне якой-небудзь партыі ці ўлады для дасягнення этнічных ці канфесійных інтарэсаў. # Ірак з’яўляецца часткай [[арабскі свет|арабскай]] і [[ісламскі свет|ісламскай]] нацыі. Работа па ўсталяванні араба-мусульманскай ідэнтычнасці Ірака з’яўляецца першачарговай задачай. # Падтрыманне багацця Ірака, асабліва [[нафта|нафты]] і [[вада|вады]], якія належаць усім іракцам. # Закліканне да [[арабы|арабаў]], [[мусульмане|мусульманаў]], народаў свету і міжнароднай супольнасці з мэтай выканаць свой абавязак перад іракскім народам для дасягнення законных мэтаў і ўстанаўлення добрых адносін са светам на аснове агульных інтарэсаў і ўзаемадзеяння з міжнароднымі органамі ў інтарэсах Ірака і яго народа. {{Канец цытаты}} {{Зноскі}} == Спасылкі == *[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2189436,00.html Sunni insurgents form alliance against US] ''[[The Guardian]]'', October 12, 2007 *[http://memri.org/bin/articles.cgi?Page=archives&Area=sd&ID=SP174007 Iraqi Jihad Groups Opposing Al-Qaeda Form New Alliance - "Political Council of Iraqi Resistance"] MEMRI, October 12, 2007 *[https://web.archive.org/web/20071014013808/http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/11/africa/ME-GEN-Iraq-Insurgents.php Six Iraqi insurgent groups announce formation of a "political council" to liberate Iraq] International Herald Tribune, October 11, 2007 *[https://www.reuters.com/article/newsOne/idUSL1130664420071011 Six Iraqi Sunni insurgent groups form new body] Reuters, October 11, 2007 *[https://web.archive.org/web/20090401024319/http://antiimpmedia.wordpress.com/2008/12/30/iraqi-interviews/ Interviews with the Political Council] Collection of Interviews with Spokesperson from the PCIR *[https://web.archive.org/web/20090418092832/http://antiimpmedia.wordpress.com/2009/04/14/pcir-1-hope/ The first Visual Release] "Hope and Challenge" by PCIR (April 2009) * [https://web.archive.org/web/20110210140524/http://pciraq.org/ Official Website (In Arabic)] [[Катэгорыя:Іракскія паўстанцы]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2007 годзе]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Ірака]] [[Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле алфавіта]] r9fraae02po357gij5m05kuc17ifjur Астраглядскі касцёл 0 717096 5164381 4580369 2026-07-11T04:38:48Z Дамінік 95653 5164381 wikitext text/x-wiki {{Храм}} '''Касцёл у Астраглядах''' — былы драўляны каталіцкі храм у в. [[Астрагляды]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]]. == Гісторыя == [[Файл:Ікона Маці Божая Снежная.png|міні|злева|Ікона Маці Божая Снежная з Астраглядаў (?), другая палова XVIII ст.]] [[Файл:Astrahlady, Uniebaŭziaćcia. Астрагляды, Унебаўзяцьця (1914) (2).jpg|міні|злева]] Пабудаваны каля 1622 года на сродкі Харлінскіх. У канца 17 стагоддзя, паведамляюць, што пры касцёле дзейнічаў і манастыр дамініканцаў. З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Навы касцёл быў у даўжыню 22, шырынёй 18 і вышынёй 19 аршын. У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга. З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.radzima.org/be/object/6216.html Касцёл | Астрагляды] * [http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220821123730/http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ |date=21 жніўня 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрагляды]] [[Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі]] [[Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна]] e59o227s1ae68plb3evuc72dlxk6jaf 5164382 5164381 2026-07-11T04:40:01Z Дамінік 95653 /* Гісторыя */ 5164382 wikitext text/x-wiki {{Храм}} '''Касцёл у Астраглядах''' — былы драўляны каталіцкі храм у в. [[Астрагляды]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]]. == Гісторыя == [[Файл:Ікона Маці Божая Снежная.png|міні|злева|Ікона Маці Божая Снежная з Астраглядаў (?), другая палова XVIII ст.]] [[Файл:Astrahlady, Uniebaŭziaćcia. Астрагляды, Унебаўзяцьця (1914) (2).jpg|міні|злева]] Пабудаваны каля 1622 года на сродкі Харлінскіх. У канцы 17 стагоддзя, паведамляецца, што пры касцёле дзейнічаў і кляштар дамініканцаў. З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Навы касцёл быў у даўжыню 22, шырынёй 18 і вышынёй 19 аршын. У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга. З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.radzima.org/be/object/6216.html Касцёл | Астрагляды] * [http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220821123730/http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ |date=21 жніўня 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрагляды]] [[Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі]] [[Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна]] cauetzo83vzbd1duae4cxjit73jumhi 5164383 5164382 2026-07-11T04:43:05Z Дамінік 95653 /* Гісторыя */ 5164383 wikitext text/x-wiki {{Храм}} '''Касцёл у Астраглядах''' — былы драўляны каталіцкі храм у в. [[Астрагляды]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]]. == Гісторыя == [[Файл:Ікона Маці Божая Снежная.png|міні|злева|Ікона Маці Божая Снежная з Астраглядаў (?), другая палова XVIII ст.]] [[Файл:Astrahlady, Uniebaŭziaćcia. Астрагляды, Унебаўзяцьця (1914) (2).jpg|міні|злева]] Пабудаваны каля 1622 года на сродкі Харлінскіх. У канцы 17 стагоддзя, паведамляецца, што пры касцёле дзейнічаў і кляштар дамініканцаў. З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Новы касцёл быў у даўжыню 22, шырынёй 18 і вышынёй 19 аршын. У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга. З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.radzima.org/be/object/6216.html Касцёл | Астрагляды] * [http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220821123730/http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ |date=21 жніўня 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрагляды]] [[Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі]] [[Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна]] q2bvmfh5rv7ywx2rjmrgdj93fwk9sg4 5164388 5164383 2026-07-11T05:19:21Z Дамінік 95653 5164388 wikitext text/x-wiki {{Храм}} '''Касцёл у Астраглядах''' — былы драўляны каталіцкі храм у в. [[Астрагляды]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]]. == Гісторыя == [[Файл:Ікона Маці Божая Снежная.png|міні|злева|Ікона Маці Божая Снежная з Астраглядаў (?), другая палова XVIII ст.]] [[Файл:Astrahlady, Uniebaŭziaćcia. Астрагляды, Унебаўзяцьця (1914) (2).jpg|міні|злева]][[Файл:Згадка пра Астраглядавіцкі касьцёл. 7 кастрычніка 1622 г.png|міні|Згадка пра Астраглядавіцкі касьцёл у кастрычніку 1622 г.]] Пабудаваны каля 1622 года на сродкі Харлінскіх. У канцы 17 стагоддзя, паведамляецца, што пры касцёле дзейнічаў і кляштар дамініканцаў. З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Новы касцёл быў у даўжыню 22, шырынёй 18<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 482. А. 2адв.</> і вышынёй 19 аршын. У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга. З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.radzima.org/be/object/6216.html Касцёл | Астрагляды] * [http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220821123730/http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ |date=21 жніўня 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрагляды]] [[Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі]] [[Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна]] ic2cu3s9nss0lgtluxf3u8czzy8npbv 5164390 5164388 2026-07-11T05:20:53Z Дамінік 95653 /* Гісторыя */ 5164390 wikitext text/x-wiki {{Храм}} '''Касцёл у Астраглядах''' — былы драўляны каталіцкі храм у в. [[Астрагляды]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]]. == Гісторыя == [[Файл:Ікона Маці Божая Снежная.png|міні|злева|Ікона Маці Божая Снежная з Астраглядаў (?), другая палова XVIII ст.]] [[Файл:Astrahlady, Uniebaŭziaćcia. Астрагляды, Унебаўзяцьця (1914) (2).jpg|міні|злева]][[Файл:Згадка пра Астраглядавіцкі касьцёл. 7 кастрычніка 1622 г.png|міні|Згадка пра Астраглядавіцкі касьцёл у кастрычніку 1622 г.]] Пабудаваны каля 1622 года на сродкі Харлінскіх. У канцы 17 стагоддзя, паведамляецца, што пры касцёле дзейнічаў і кляштар дамініканцаў. З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Новы касцёл быў у даўжыню 22, шырынёй 18<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 482. А. 2адв.</ref> і вышынёй 19 аршын. У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга. З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.radzima.org/be/object/6216.html Касцёл | Астрагляды] * [http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220821123730/http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ |date=21 жніўня 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрагляды]] [[Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі]] [[Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна]] mwkhg1ph2gowsoywiyzo03qrr84ywnh 5164393 5164390 2026-07-11T05:22:59Z Дамінік 95653 5164393 wikitext text/x-wiki {{Храм}} '''Касцёл у Астраглядах''' — былы драўляны каталіцкі храм у в. [[Астрагляды]] [[Брагінскі раён|Брагінскага раёна]]. == Гісторыя == [[Файл:Ікона Маці Божая Снежная.png|міні|злева|Ікона Маці Божая Снежная з Астраглядаў (?), другая палова XVIII ст.]] [[Файл:Astrahlady, Uniebaŭziaćcia. Астрагляды, Унебаўзяцьця (1914) (2).jpg|міні|злева]][[Файл:Згадка пра Астраглядавіцкі касьцёл. 7 кастрычніка 1622 г.png|міні|Згадка пра Астраглядавіцкі касьцёл у кастрычніку 1622 г.<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich. Sygn. 1. S. 51</ref>]] Пабудаваны каля 1622 года на сродкі Харлінскіх. У канцы 17 стагоддзя, паведамляецца, што пры касцёле дзейнічаў і кляштар дамініканцаў. З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Новы касцёл быў у даўжыню 22, шырынёй 18<ref>НГАБ у Мінску. Ф. 1781. Воп. 27. Спр. 482. А. 2адв.</ref> і вышынёй 19 аршын. У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга. З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.» {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [https://www.radzima.org/be/object/6216.html Касцёл | Астрагляды] * [http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220821123730/http://nashkraj.info/rimsko-katolicheskij-kostel-i-polskoe-kladbishhe-v-d-ostroglyady-braginskogo-rajona-istoriya-sozdaniya-i-razrusheniya/ |date=21 жніўня 2022 }} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Астрагляды]] [[Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі]] [[Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці]] [[Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна]] 74iuw4hgjlc7kgils0b7vpxib1yqf4g Алесь Іванавіч Бельскі 0 720629 5164279 5164120 2026-07-10T19:21:59Z M.L.Bot 261 аф. 5164279 wikitext text/x-wiki {{Іншыя ПІБ|Бельскі|Аляксандр}} {{навуковец | Вядомыя вучні = [[Анатоль Брусевіч]], [[Таццяна Мацюхіна]], [[Вольга Круглова]], [[Яўгенія Лязо]] | Вядомы як = Алесь Ветах }} '''Алесь Іванавіч Бельскі''', псеўданім '''Алесь Ветах''' ({{ВДП}}) — [[Беларусь|беларускі]] [[літаратуразнавец]], [[пісьменнік]]. [[Доктар філалагічных навук]] (1998), [[прафесар]] (2002). == Біяграфія == Скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] ([[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]], спецыяльнасць «[[Беларуская мова]] і [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[руская мова]] і [[руская літаратура|літаратура]]», 1986). Вучань [[Алег Антонавіч Лойка|Алега Лойкі]], які быў навуковым кіраўніком кандыдацкай дысертацыі і навуковым кансультантам доктарскай <ref>{{Cite web|url=https://bsu.by/employee/41988-d/biography|title=БДУ. Пра супрацоўніка}}</ref>. Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар). У 2018—2022 гадах — загадчык кафедры гісторыі беларускай літаратуры БДУ<ref name=":0">{{Cite web|url=http://lib.narbel.bsu.by/a-i-belski-jon-ljubi-chytac-maksim-bagdanovich.html|title=А. І. Бельскі. Бібліятэка філолага}}</ref>. Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка. Галоўны рэдактар навукова-метадычнага часопіса «[[Беларуская мова і літаратура (часопіс)|Беларуская мова і літаратура]]»<ref>{{Cite web|url=https://aiv.by/nashi-zhurnaly/belaruskaya-mova-i-litaratura/|title=Беларуская мова і літаратура. Рэдакцыйная калегія}}</ref>, намеснік галоўнага рэдактара навуковага і метадычнага часопіса «[[Роднае слова (часопіс)|Роднае слова]]»<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/chasopis/redaktsyjnaja-kalegija/|title=Роднае слова. Рэдакцыйная калегія}}</ref>. Праўнук прафесара ўсеагульнай гісторыі [[Сільвестр Бельскі|Сільвестра Бельскага]], які таксама даводзіцца прадзедам доктару філалагічных навук, прафесару Георгію Яталю<ref>{{Артыкул|спасылка=https://esu.com.ua/article-889745|загаловак=Ятель Георгій Прокопович|год=2025-07-02|мова=uk|выданне=Енциклопедія Сучасної України|выдавецтва=Інститут енциклопедичних досліджень НАН України|том=Online 2025|isbn=978-966-02-2074-4}}</ref>. Пляменнік прафесара педагогікі {{нп5|Фама Антонавіч Бельскі|Фамы Бельскага|uk|Більський Фома Антонович}}<ref>{{Cite web|url=https://kopyl.by/arkhiv-2010-2023/item/30092-91izvestnyj-pisatel-urozhenets-kopylshchiny-ales-belskij-otmechaet-60-letnij-yubilej|title=Давыденко, Н. Известный писатель, уроженец Копыльщины Алесь Бельский отмечает 60-летний юбилей // Слава працы {{!}} Копыль Online.}}</ref>. == Творчасць == Аўтар больш як 800 прац і публікацый, сярод якіх 20 кніг<ref name=":0" />. Пад псеўданімам Алесь Ветах выступае як празаік. Іншыя псеўданімы аўтара: Алесь з-пад Капыля, Алесь Андруковіч, Сымон Арэх, Адам Гард, Ян-Карл-Юльян Пазяхоўскі, Карп Шашаль-Закідайла<ref>{{Кніга|аўтар=Янка Саламевіч|загаловак=Беларускія псеўданімы і крыптанімы|год=2024}}</ref>. Літаратурны крытык [[Яўгенія Лязо]] адзначае аўтабіяграфізм твораў Алеся Ветаха, якія раскрываюць лёсы «маленькіх людзей»<ref>{{Артыкул|аўтар=Лязо, Я.|загаловак=Самы галоўны скарб|год=2025|мова=be|выданне=Полымя|тып=часопіс|нумар=9}}</ref>. === Прызнанне === Атрымаў [[Літаратурная прэмія імя Івана Мележа|Літаратурную прэмію імя Івана Мележа]] за мастацкую кнігу «Хроніка смутку» (2000)<ref>{{Cite web|url=https://rod-slova.by/ab-redaktsyi/atary/ales-ivanavich-belski-/|title=Роднае слова. Алесь Іванавіч Бельскі}}</ref>. === Вядомыя вучні === * Навуковы кіраўнік дыпломнай працы і магістарскай дысертацыі паэткі Таццяны Мацюхінай. * Навуковы кіраўнік кандыдацкай дысертацыі літаратуразнаўцы і перакладчыцы Вольгі Кругловай (2019)<ref>{{Cite web|url=https://vak.gov.by/sites/default/files/2019-09/%D0%9A%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0.pdf|title=Аўтарэферат кандыдацкай дысертацыі}}</ref>. * Навуковы кансультант доктарскай дысертацыі паэта і перакладчыка [[Анатоль Аляксандравіч Брусевіч|Анатоля Брусевіча]] (2025)<ref>{{Cite web|url=https://vak.gov.by/sites/default/files/2025-06/%D0%90.%D0%91%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87.%20%D0%90%D0%8E%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%AD%D0%A4%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%A2_0.pdf|title=Аўтарэферат доктарскай дысертацыі}}</ref>. * Навуковы кіраўнік дыпломнай працы літаратаркі [[Яўгенія Лязо|Яўгеніі Лязо]] (2025)<ref>{{Cite web|url=https://elib.bsu.by/handle/123456789/340117|title=“Слова на Антыпасху” Кірыла Тураўскага: біблейска-хрысціянская аснова: анатацыя да дыпломнай работы / Касіловіч Яўгенія Дзмітрыеўна; Філалагічны факультэт, Кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства; навук. кір. А.І. Бельскі.}}</ref>. == Выбраная бібліяграфія == === Мастацкія кнігі === * Ружовая знічка / А. Ветах. — Мінск, 1994. * Хроніка смутку / А. Ветах. — Мінск, 1999. * Сны пра дзяцінства / А. Ветах. — Мінск, 2014. * Хрыстос між нас / А. Ветах. — Мінск, 2015. * і інш. === Калектыўныя зборнікі === * Карані: аповесці, апавяданні. — Мінск, 1994. * Вальс пад журлівымі таполямі: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2008. * У Храме зямнога кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2009. * Самая чароўная кветка аповесці, апавяданні. — Мінск, 2010. * Пакуль б’ецца сэрца…: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2013. * Пад зоркай Кахання: аповесці, апавяданні. — Мінск, 2015. === Літаратуразнаўчыя і публіцыстычныя зборнікі === * Пакуль баліць душа: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. Бельскі. — Мінск, 1995. * Экалогія душы: артыкулы, нарысы, эсэ / А. Бельскі. — Мінск, 2003. * Галасы і вобразы: літаратурна-крытычныя артыкулы / А. Бельскі. — Мінск, 2008. * Беларуская літаратура ў кантэксце традыцый і сучаснасці / А. Бельскі. — Мінск, 2017. * Сам-насам з літаратурай: літаратуразнаўчыя і педагагічныя артыкулы, творчыя партрэты і ўспаміны / А. Бельскі. — Мінск, 2018. * і інш. === Краязнаўчыя кнігі === * Тут іх карані і вытокі: вядомыя людзі з Капыльшчыны ў свеце / А. Бельскі. — Мінск, 2014. * Тут наша Радзіма: вядомыя людзі з Капыльшчыны ў Беларусі і свеце / А. Бельскі. — Мінск, 2018. * Тут жыцця пачатак: вядомыя людзі з Капыльшчыны / А. Бельскі. — Мінск, 2021. === Дапаможнікі для настаўнікаў === * Сучасная беларуская літаратура: станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.): дапаможнік для настаўнікаў / А. Бельскі. — Мінск, 1997. * Свет ад травы да зор: Беларуская паэзія: сістэма вобразаў прыроды, паэтыка пейзажу: вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. Бельскі. — Мінск, 1998. * Краса і смутак: дапаможнік для настаўнікаў / А. Бельскі. — Мінск, 2000. * Сучасная літаратура Беларусі: дапаможнік для настаўнікаў / А. Бельскі. — Мінск, 2000. === Навуковыя працы === * Жывая мова краявідаў: Пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997. * Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998. * Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя: гісторыя і сучаснасць / А. І. Бельскі. — Мінск, 2005. * і інш. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|18-1|Бельскі Алесь|Бельская А. У.|350}} * Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бельскі Аляксандр Іванавіч}} [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] iw5q05wr74ypne3dwi3kum8rrd7m8r4 Нукуора 0 722521 5164194 4744361 2026-07-10T12:14:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164194 wikitext text/x-wiki {{Востраў |Назва = Нукуора |Нацыянальная назва = en/Nukuoro |Архіпелаг = Каралінскія астравы |Акваторыя = Ціхі акіян |Краіна = Федэратыўныя Штаты Мікранезіі |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 50|lat_sec = 38.8 |lon_dir = E|lon_deg =154 |lon_min =58 |lon_sec =16.6 |Плошча = 40 |Насельніцтва = 372 |Год перапісу = 2007 |Выява = Nukuoro ISS013-E-28610.jpg |Подпіс выявы = Выгляд з космасу |Катэгорыя на Вікісховішчы = Nukuoro }} '''Нукуора''' ({{lang-en|Nukuoro}}) — [[атол]] на поўдні [[Каралінскія астравы|Каралінскіх астравоў]]. Уваходзіць у склад дзяржавы [[Федэратыўныя Штаты Мікранезіі]]. Агульная плошча — каля 40 км². Плошча сушы — 1,67 км². Насельніцтва — 372 чалавекі (2007 г.). == Геаграфія == Атол Нукуора месціцца амаль за 500 км на паўднёвы захад ад вострава [[Панпеі]]. Уяўляе сабою шырокую [[лагуна|лагуну]] ў атачэнні працяглага [[Каралавыя рыфы|каралавага рыфа]], на паверхні якога вылучаецца каля 47 астраўкоў-моту. 42 з іх пакрыты [[флора|расліннасцю]]. Найбуйнейшы моту на паўднёвым усходзе лагуны мае назву Нукуора. Заходняя частка рыфа нізкая, падчас [[Прылівы і адлівы|прыліваў]] цалкам пакрываецца вадой. [[Экватарыяльны клімат|Клімат экватарыяльны]] вільготны. Сярэднедзённыя тэмпературы вагаюцца на працягу года ад +22&nbsp;°C да +28&nbsp;°C. Пераважаюць усходнія [[вецер|вятры]]. == Гісторыя == Першыя людзі пасяліліся на Нукуора ўжо ў [[8 стагоддзе|VIII]] — [[9 стагоддзе|IX]] стст. Іх паходжанне невядома. Сучасныя насельнікі складаюць дробную [[этнас|этнічную]] супольнасць, якая адносіцца да знешніх [[палінезійцы|палінезійцаў]]. Паводле іх паданняў, яны паходзяць з [[Самоа]], адкуль іх правадыр Вавэ перасяліўся праз атол [[Капінгамарангі]]. У [[1806]] г. атол быў адкрыты [[Іспанія|іспанскім]] суднам з [[Філіпіны|Філіпінаў]]. З [[1870]] г. яго наведвалі [[хрысціянства|хрысціянскія]] місіянеры. У [[1873]] г. і [[1877]] г. культуру насельнікаў Нукуора даследаваў [[Ян Станіслаў Кубары]]. Дзякуючы яму стала шырока вядома пра арыгінальныя [[статуя|статуі]] ''ціна аіту'', што выразаліся тубыльцамі ў [[рэлігія|рэлігійных]] мэтах з драўніны [[Хлебнае дрэва|хлебнага дрэва]]. З [[19 стагоддзе|XIX]] ст. атол знаходзіўся пад фармальным кантролем [[Іспанія|Іспаніі]], [[Германія|Германіі]], [[Японія|Японіі]] і [[ЗША]]. З [[1986]] г. уваходзіць у якасці асобнага [[муніцыпалітэт]]а ў склад штата [[Панпеі]] ([[Федэратыўныя Штаты Мікранезіі]]). == Культура == Тубыльцы атола Нукуора — [[знешнія палінезійцы]], якія размаўляюць на [[мова|мове]], блізкай да моў [[Капінгамарангі]] і [[Тувалу]]. Асноўныя заняткі — [[рыбалоўства]], вырошчванне [[какосавая пальма|какосавай пальмы]] і [[Colocasia esculenta|тара]]. У нашы дні на атоле працуе ферма па вырошчванню [[жэмчуг]]у. Традыцыйна нукуорцы падзяляюцца на 5 родаў, прычым род правадыроў лічыцца асобным. Да прыняцця [[хрысціянства]] яны спавядалі [[політэізм|політэістычную]] рэлігію, шанавалі багоў ''тупуа'' і духаў продкаў ''аіту таната''. Правадары сумяшчалі палітычныя функцыі з рэлігійнымі. Галоўным сакральным цэнтрам з'яўляўся штучны пагорак ''мараэ'' з [[храм]]авым будынкам ''амалау'' на востраве Нукуора. Старажытнае [[мастацтва]] нукуорцаў адмета вырабам драўляных [[статуя|статуй]] ''ціна аіту''. Іх выразалі з дапамогай [[Ракавіна малюскаў|ракавін]] (пазней —еўрапейскіх інструментаў), а потым шліхтавалі [[пемза]]й. У нашы дні захавалася 37 статуй з Нукуора, усе яны знаходзяцца ў прыватных калекцыях. Статуі з Нукуора: <gallery> Nkr-20160623-samouli-0005.jpg| Micronesia, isole caroline, nukuoro, figura di divinità, 1790 ca. 01.JPG| </gallery> == Спасылкі == * [https://earthobservatory.nasa.gov/images/6732/nukuoro-atoll-federated-states-of-micronesia Nukuoro Atoll, Federated States of Micronesia] * [https://www.uog.edu/_resources/files/schools-and-colleges/college-of-liberal-arts-and-social-sciences/pai/v10/10_pai10_drummond_rudolph_harrison.pdf A Nukuoro Origin Story] * [https://smarthistory.org/wooden-sculptures-from-nukuoro/ Wooden sculptures from Nukuoro] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221003042350/https://smarthistory.org/wooden-sculptures-from-nukuoro/ |date=3 кастрычніка 2022 }} * [https://www.famsf.org/files/jolika/douglasnewton.pdf Caroline Islands, State of Pohnpei, Nukuoro Atoll] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220714015240/https://www.famsf.org/files/jolika/douglasnewton.pdf |date=14 ліпеня 2022 }} [[Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі]] [[Катэгорыя:Каралінскія астравы]] [[Катэгорыя:Атолы]] ef8d87liol96jirkog4p3slq949askv Памела Рональд 0 724324 5164449 4770385 2026-07-11T09:35:22Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164449 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Памела Рональд''' ({{lang-en|Pamela C. Ronald}}, нар. {{ДН|||1961}}) — амерыканскі [[Фітапаталогія|патолаг раслін]] і генетык.<ref name="NatGeo 2015">{{cite news |url=http://news.nationalgeographic.com/2015/05/150502-nginnovators-rice-genetic-engineering-gm-organic-farming-pamela-ronald/ |title=Can This Scientist Unite Genetic Engineers and Organic Farmers? |work=[[National Geographic (magazine)|National Geographic]] |first=Jeremy |last=Berlin |date=May 4, 2015 |quote=an American woman ... at 54 ... Pamela Ronald}}</ref> Прафесар Цэнтра геному і кафедры паталогіі раслін<ref name=Summers>{{cite journal|last1=Summers|first1=Holly|title=Bacteria Talk, Plants Listen: The Discovery of Plant Immune Receptors, an Interview with Pamela Ronald|journal=Scientific American|date=April 22, 2012|url=http://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/bacteria-talk-plants-listen-the-discovery-of-plant-immune-receptors-an-interview-with-dr-pamela-ronald/|access-date=22 January 2016}}</ref> і дырэктар-заснавальнік Інстытута харчовай і сельскагаспадарчай граматнасці (IFAL) [[Каліфарнійскі ўніверсітэт у Дэйвісе|Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Дэйвісе]].<ref name="Ifal">{{cite web |url=http://www.cropgeneticsinnovation.org/ifal/ |title=Institute for Food and Agricultural Literacy |website=CropGeneticsInnovation.org |access-date=5 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105092435/http://www.cropgeneticsinnovation.org/ifal/ |archive-date=5 лістапада 2022 |url-status=dead }}</ref> Таксама з’яўляецца вядучым навуковым супрацоўнікам {{нп3|Аб'яднаны інстытут біяэнергетыкі|Аб'яднанага інстытута біяэнергетыкі|en|Joint BioEnergy Institute}} ў Эмерывіле, Каліфорнія.<ref name=Summers/> У 2018 годзе працавала запрошаным прафесарам у [[Стэнфардскі ўніверсітэт|Стэнфардскім універсітэце]] ў Цэнтры харчовай бяспекі і навакольнага асяроддзя.<ref>{{cite web|url=https://fse.fsi.stanford.edu/people/pamela-ronald|title=Pamela Ronald|publisher=Stanford University|access-date=June 28, 2018}}</ref> У яе лабараторыі створаны генна-інжынерны рыс, устойлівы да хвароб і паводак, якія з’яшляюцца сур’ёзнымі праблемамі для рысавых культур у Азіі і Афрыцы. Даследаванні Рональд былі апублікаваны ў часопісах ''Science'', ''Nature'' і іншых вядучых навуковых часопісах, а таксама ў ''The New York Times'',,<ref name=Blakeslee>{{cite news |first=Sandra|last= Blakeslee |url=https://www.nytimes.com/1995/12/15/us/genetic-engineering-creates-rice-resistant-to-destructive-blight.html |title=Genetic Engineering Creates Rice Resistant to Destructive Blight |work=The New York Times |date=1995-12-15 |access-date=2012-06-02}}</ref> ''Organic Gardening Magazine'',<ref name="Organic Gardening">{{cite journal |url=https://books.google.com/books?id=UcMDAAAAMBAJ&pg=PA70|last1=Ronald|first1=Pamela C.|last2=Adamchak|first2=R. W. |pages=70–71|journal=Organic Gardening |title=Organic+GMO?|date=2008|issue= Fall 2008 |access-date=2012-06-02}}</ref> ''Forbes Magazine'',<ref name=Herper>{{cite news|last=Herper|first=Matthew |url=https://www.forbes.com/forbes/2010/0301/opinions-gmos-crops-genetics-monsato-ideas-opinions.html |title=Green Genes |work=Forbes.com |date=2010-03-01 |access-date=2012-06-02 }}</ref> ''The Wall Street Journal'', ''The Progressive Farmer'',<ref name=Lehner>{{cite web |url=http://www.dtnprogressivefarmer.com/dtnag/common/link.do;jsessionid=DA9B29B831F455C3D0B783AEFA8C6C65.agfreejvm2?symbolicName=/ag/blogs/template1&blogHandle=editorsnotebook&blogEntryId=8a82c0bc20837a470120904216cc0093 |last=Lehner|first=Urban C. |title=Reconciling GMOs and Organics |publisher=DTN/The Progressive Farmer |date= April 10, 2009 |access-date=2012-06-02}}</ref> CNN,<ref name=Ornstein>{{cite web |last= Ornstein|first=Peter|url=http://www.cnn.com/2009/TECH/science/01/29/waterproof.rice/index.html |title=Fighting hunger with flood-tolerant rice |publisher=CNN |date= February 5, 2009 |access-date=2012-06-02}}</ref> ''Discover Magazine'', ''The Scientist'',<ref name=Scudellari>{{cite web |url=http://the-scientist.com/2011/04/01/family-affair/ |title=Family Affair |publisher=The Scientist |first=Megan |last=Scudellari |date=April 1, 2011 |access-date=2012-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505134729/http://the-scientist.com/2011/04/01/family-affair/ |archive-date=May 5, 2012 |url-status=dead }}</ref> ''Popular Mechanics'',<ref name=Sofge>{{cite web |last=Sofge|first=Eric|url=http://www.popularmechanics.com/science/health/4322539 |title=6 Future Mods for Our Minds and Bodies |publisher=Popular Mechanics |date=September 30, 2009 |access-date=2012-06-02}}</ref> блоге Біла Гейтса,<ref name=Gates>{{cite web |url=http://www.thegatesnotes.com/Books/Development/The-New-Science-of-Feeding-the-World |title=Pamela Ronald and Raoul Adamchak's Tomorrow's Table: Organic Farming, Genetics, and the Future of Food |publisher=Thegatesnotes.com |access-date=2012-06-02}}</ref> National Public Radio<ref name=Hamilton>{{cite web |last=Hamilton|first=Jon|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=15100994 |title=Thai Scientists Look for a Greener Rice Crop |publisher=NPR |date=October 8, 2007 |access-date=2012-06-02}}</ref> і ''National Geographic''.<ref name="NatGeo 2015"/> == Біяграфія == Памела Рональд нарадзілася 29 студзеня 1961 года ў сям’і Патрыцыі (у дзявоцтве Фобс) і Роберта Рональда з {{нп3|Сан-Матэа, Каліфорнія||en|San Mateo, California}}. Роберт Рональд, яўрэйскі бежанец, нарадзіўся пад імем Роберт Розенталь, напісаў мемуары пад назвай «Апошні цягнік да свабоды» ({{lang-en|Last Train to Freedom}}).<ref name="Horowitz">{{cite news|last1=Horowitz|first1=Sarah|title=Survivor recalls escape on the 'last train to freedom'|work=JWeekly|date=October 16, 1998|url=http://www.jweekly.com/article/full/9269/survivor-recalls-escape-on-the-last-train-to-freedom/}}</ref><ref name="freedom">{{cite book|last1=Ronald|first1=Robert|title=Last train to freedom : a story of a Holocaust survivor's travels to America|date=1997|publisher=R. Ronald|location=California|isbn=9780966067705|edition=1st}}</ref> З ранняга ўзросту Рональд праводзіла час у паходах па прасторах [[Сьера-Невада (ЗША)|Сьера-Невада]], што абудзіла ў ёй любоў да біялогіі раслін.<ref name="Summers"/> Рональд зразумела, што аналіз і вывучэнне раслін можа быць прафесіяй пасля таго, як убачыла батанікаў у палявых умовах падчас летняга паходу з братам. Яна палюбіла расліны, дапамагала маці даглядаць іх у садзе.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Temple|first=James|date=7 August 2017|title=Reinventing Rice for a World Transformed by Climate Change|journal=MIT Technology Review|volume=120|issue=4|pages=15}}</ref> У {{нп3|Рыд-каледж|Рыд-каледжы|ru|Рид-колледж}} разам з Хелен Стафард (1922—2011)<ref name=Barton>{{cite news|last1=Barton|first1=Randall S.|title=Bio Prof Bequeaths Fortune to Reed|url=http://www.reed.edu/reed_magazine/june2012/articles/features/stafford.html|access-date=22 January 2016|work=Reed Magazine|date=June 2, 2012|archive-date=27 студзеня 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127114409/http://www.reed.edu/reed_magazine/june2012/articles/features/stafford.html|url-status=dead}}</ref> Рональд зацікавілася ўзаемадзеяннем раслін з іншымі арганізмамі. Для сваёй дысертацыі вывучала рэкаланізацыю гары [[Сент-Хеленс]]. Рональд атрымала ступень [[бакалаўр]]а па біялогіі ў Рыд-каледжы ў 1982 годзе.<ref>{{cite web|title=Mount St. Helens Research Bibliography Spring 2005|url=http://www.fs.fed.us/pnw/mtsthelens/publications/MSH%20Research%20Bibliography.pdf|access-date=December 11, 2017}}</ref><ref name=Ronald>{{cite book|last1=Ronald|first1=Pamela|title=The mycorrhizae of Mount Saint Helens: a study of fungal recolonization (B.A. thesis)|date=1982|publisher=Reed College|location=Portland, Oregon}}</ref> У 1984 годзе атрымала ступень магістра біялогіі ў [[Стэнфардскі ўніверсітэт|Стэнфардскім універсітэце]], а ў 1985 годзе — ступень магістра навук па фізіялогіі раслін ва [[Упсальскі ўніверсітэт|Упсальскім універсітэце]], [[Швецыя]].<ref name="fulbright-chair"/> У якасці стыпендыята Фулбрайта ў Швецыі наведала Нільса Фрыса і вывучыла, як расліны ўзаемадзейнічаюць з [[Мікарыза|мікарызнымі грыбамі]].<ref name=freedom/> Аспіранткай [[Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі|Каліфарнійскага універсітэта ў Берклі]] Рональд пачала вывучаць узаемадзеянне раслін і бактэрый у лабараторыі {{нп3|Браян Стаскавіч|Браяна Стаскавіча|en|Brian Staskawicz}}, працуючы з перцамі і памідорамі.<ref name="NatGeo 2015"/><ref name=Lemaux>{{cite journal|last1=Lemaux|first1=Peggy|last2=Suslow|first2=Trevor|title=UC contributes biotech breakthroughs|journal=California Agriculture|date=1998|volume=52|issue=6|pages=6–7|url=http://californiaagriculture.ucanr.org/landingpage.cfm?article=ca.v052n06p6&fulltext=yes|access-date=22 January 2016|doi=10.3733/ca.v052n06p6|doi-access=free}}</ref> Паколькі [[рыс]] з’яўляецца самым важным прадуктам харчавання ў свеце, Рональд пераключыла свае даследаванні на рыс, спадзеючыся ўнесці свой уклад у дабрабыт фермераў з бедных рэгіёнах свету.<ref name="NatGeo 2015"/> У 1990 годзе атрымала ступень доктара філасофіі ў малекулярнай і фізіялагічнай біялогіі раслін.<ref name="fulbright-chair"/> Працавала навуковым супрацоўнікам [[Карнельскі ўніверсітэт|Карнельскага ўніверсітэта]] з 1990 па 1992 год у лабараторыі {{нп3|Стывен Танкслі|Стывена Танкслі|ru|Танксли, Стивен}}.<ref name="fulbright-chair">{{cite web |url=http://www.fulbright-france.org/docs/2012144507_biodatas1213.pdf |title=American Fulbright Grantees to France, Academic Year 2012-2013 |website=Fulbright |access-date=12 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121216235726/http://www.fulbright-france.org/docs/2012144507_biodatas1213.pdf |archive-date=16 снежня 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name=Table/> У 1996 годзе выйшла замуж за фермера Рауля Адамчака.<ref name=TEDMED>{{cite web|title=Pam Ronald & Raoul Adamchak|url=http://www.tedmed.com/speakers/show?id=526385|website=TEDMED|access-date=21 January 2016}}</ref> У іх двое дзяцей — Кліф і Одры.<ref name=Table>{{cite book|last1=Ronald|first1=Pamela C.|last2=Adamchak|first2=R. W.|title=Tomorrow's Table: Organic Farming, Genetics, and the Future of Food|date=2010|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0195393576|url=http://base.dnsgb.com.ua/files/book/Agriculture/Organic-Agriculture/Tomorrows-Table-Organic-Farming.pdf|access-date=21 January 2016}} {{Cite web |url=http://base.dnsgb.com.ua/files/book/Agriculture/Organic-Agriculture/Tomorrows-Table-Organic-Farming.pdf |title=Архіўная копія |access-date=12 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222155636/http://base.dnsgb.com.ua/files/book/Agriculture/Organic-Agriculture/Tomorrows-Table-Organic-Farming.pdf |archive-date=22 снежня 2018 }}</ref> == Грамадская дзейнасць == [[File:Pamela Ronald and Raoul Adamchak on the UC Davis certified organic farm. Photo credit Pico van Houtryve, picophotos.jpg|right|thumb|Памела Рональд разам з мужам Раулем Адамчакам на арганічнай ферме.|420x420px]] Разам з мужам Раулем Адамчакам Рональд напісала кнігу ''«Tomorrow’s Table: Organic Farming, Genetics and the Future of Food»'', якая была абрана адной з найлепшых кніг 2008 года часопісамі ''Seed Magazine''<ref name=Seed>{{cite journal|title=Seed Picks 2008: Seed Picks 2008 Seed Picks Seed selects the year's outstanding book releases, from Mary Roach's sex book, Bonk, to E.O. Wilson's ant colony opus, The Superorganism|journal=Seed Magazine|date=December 23, 2008|url=http://seedmagazine.com/content/article/seed_picks_20083/P3/|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428114641/http://seedmagazine.com/content/article/seed_picks_20083/P3|url-status=unfit|archive-date=April 28, 2009}} {{Cite web |url=http://seedmagazine.com/content/article/seed_picks_20083/P3/ |title=Архіўная копія |access-date=13 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128095351/http://seedmagazine.com/content/article/seed_picks_20083/P3/ |archive-date=28 студзеня 2016 |url-status=dead }}{{Cite web |url=http://seedmagazine.com/content/article/seed_picks_20083/P3/ |title=Архіўная копія |access-date=13 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128095351/http://seedmagazine.com/content/article/seed_picks_20083/P3/ |archive-date=28 студзеня 2016 |url-status=dead }}</ref> і ''Library Journal''.<ref name=Library>{{cite web|title=Tomorrow's table (Review)|url=http://bookverdict.com/details.xqy?uri=Product-84741785912389.xml|website=Library Journal|access-date=April 15, 2008}}</ref> У гэтай кнізе апісваюцца новыя ідэі аб генна-інжынерных культурах, карысныя парады па раслінаводстве ў цэлым і доказы таго, чаму вырошчваць генна-інжынерныя культуры складана.<ref name=":12">{{Cite journal|last1=Thomas|first1=Phil|last2=Akhavan|first2=Jacqueline|date=2009-06-08|title=Growing good ideas|journal=Chemistry & Industry|issue=11|pages=29–30}}</ref> Рональд распавядае пра важнасць арганічнага земляробства і адначасова тлумача, што генна-інжынерныя культуры таксама з’яўляюцца добрым варыянтам, калі арганічнае земляробства не ўдаецца.<ref name=":12"/> Акрамя сваіх навуковых публікацый Рональд пісала таксама для ''The New York Times'',<ref name=McWilliams>{{cite news|last1=Ronald|first1=Pamela|last2=McWilliams|first2=James E.|title=Genetically Engineered Distortions|url=https://www.nytimes.com/2010/05/15/opinion/15ronald.html|access-date=22 January 2016|work=The New York Times|date=May 14, 2010}}</ref> ''The Boston Globe'',<ref name=BGRonald>{{cite web|url=https://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2008/03/16/the_new_organic/?page=full |title=The new organic: The future of food may depend on an unlikely marriage: organic farmers and genetic engineering |first=Pamela |last=Ronald |website=Indica.ucdavis.edu |date=March 16, 2008| access-date=2016-01-05}}</ref> ''Forbes Magazine'',<ref name=Frankenfoods>{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/realspin/2012/08/12/would-rachel-carson-embrace-frankenfoods-this-scientist-believes-yes/ |title=Would Rachel Carson Embrace 'Frankenfoods'? - This Scientist Believes 'Yes' |first=Pamela |last=Ronald | date=August 12, 2012 |work=Forbes|access-date=2016-01-05}}</ref> ''Scientific American'',<ref name=SA1997>{{cite journal|last1=Ronald|first1=Pamela|title=Making Rice Disease-Resistant|journal=Scientific American|date=1997|volume=277|issue=November|pages=100–105|doi=10.1038/scientificamerican1197-100|bibcode=1997SciAm.277e.100R|url=http://indica.ucdavis.edu/publication/reference/Ronald_Scientific_American_1997.pdf|access-date=22 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613011805/http://indica.ucdavis.edu/publication/reference/Ronald_Scientific_American_1997.pdf|archive-date=13 June 2010|url-status=dead}} {{Cite web |url=http://indica.ucdavis.edu/publication/reference/Ronald_Scientific_American_1997.pdf |title=Архіўная копія |access-date=13 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613011805/http://indica.ucdavis.edu/publication/reference/Ronald_Scientific_American_1997.pdf |archive-date=13 чэрвеня 2010 |url-status=dead }}{{Cite web |url=http://indica.ucdavis.edu/publication/reference/Ronald_Scientific_American_1997.pdf |title=Архіўная копія |access-date=13 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613011805/http://indica.ucdavis.edu/publication/reference/Ronald_Scientific_American_1997.pdf |archive-date=13 чэрвеня 2010 |url-status=dead }}</ref> ''The Harvard International Review'',<ref name=Invaders>{{cite journal|last1=Ronald|first1=Pamela|title=Foreign "Invaders"|journal=Harvard International Review|date=October 26, 2009|url=http://hir.harvard.edu/agricultureforeign-invaders/|access-date=22 January 2016|archive-date=28 мая 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528211025/http://hir.harvard.edu/agricultureforeign-invaders/|url-status=dead}} {{Cite web |url=http://hir.harvard.edu/agricultureforeign-invaders/ |title=Архіўная копія |access-date=13 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528211025/http://hir.harvard.edu/agricultureforeign-invaders/ |archive-date=28 мая 2016 |url-status=dead }}{{Cite web |url=http://hir.harvard.edu/agricultureforeign-invaders/ |title=Архіўная копія |access-date=13 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528211025/http://hir.harvard.edu/agricultureforeign-invaders/ |archive-date=28 мая 2016 |url-status=dead }}</ref> ''The Economist'', the ''Boston review''<ref name=BostonReview>{{cite news |url=http://www.bostonreview.net/forum/pamela-ronald-gmo-food |title=The Truth About GMOs |work= The Boston Review|first=Pamela |last=Ronald|date=September 6, 2013}}</ref> і ''the MIT Technology Review''.<ref name=MIT2014>{{cite web |url=http://www.technologyreview.com/view/528331/how-scare-tactics-on-gmo-foods-hurt-everybody/ |title=How Scare Tactics on GMO Foods Hurt Everybody |first=Pamela |last=Ronald|date=June 12, 2014 |work=MIT Technology Review|access-date=2016-01-05}}</ref> Песня «Sierra Bound» з альбома {{нп3|Рыта Хоскінг|Рыты Хоскінг|en|Rita Hosking}} «Little Boat» (2013) прысвечана Памеле Рональд. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Лаўрэаты прэміі Вольфа ў сельскай гаспадарцы}} {{DEFAULTSORT:Рональд, Памела}} gflqtsn42my2l62i1efzy15dj6ozyj2 Пажар у кафэ «Палігон» 0 724452 5164384 5023450 2026-07-11T04:47:16Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164384 wikitext text/x-wiki '''Пажар у кафэ «Палігон»''' — [[пажар]] у [[Расія|Расіі]], які адбыўся а 02:37 [[5 лістапада]] [[2022]] года<ref>{{cite web|url=https://360tv.ru/tekst/proisshestviya/zapuschennaja-petarda-i-davka-pri-evakuatsii-chto-izvestno-o-pozhare-v-kafe-poligon-v-kostrome/|title=Запущенная петарда и давка при эвакуации. Что известно о пожаре в кафе «Полигон» в Костроме|author=Оксана Кириллова|publisher=https://360tv.ru|date=2022-11-05|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105091339/https://360tv.ru/tekst/proisshestviya/zapuschennaja-petarda-i-davka-pri-evakuatsii-chto-izvestno-o-pozhare-v-kafe-poligon-v-kostrome/|archivedate=5 лістапада 2022|accessdate=7 лістапада 2022|url-status=}}</ref> ў горадзе [[Кастрама]]. == Ход падзей == У ноч на 5 лістапада 2022 года планавалася, што «Палігон» будзе працаваць да пяці гадзін раніцы: аб працяглых вечарынках у пятніцу і суботу абвясцілі на старонцы клуба ў [[Сацыяльная сетка|сацыяльных сетках]]. Будынак загарэўся ў палове трэцяга ночы. Полымя распаўсюдзілася на 3500 квадратных метраў, [[дах]] цалкам абрынуўся<ref name=":0" />. Для тушэння пажару задзейнічалі больш за 50 спецыялістаў на двух дзясятках спецаўтамабіляў. З рэстарана эвакуіравалі 250 чалавек<ref name="firendtv">{{cite news |last1=AFP |title=15 Killed, 250 Evacuated In Russian Cafe Fire: Report |url=https://www.ndtv.com/world-news/13-killed-250-evacuated-in-russian-cafe-fire-report-3492527 |access-date=5 November 2022 |work=NDTV |date=5 November 2022}}</ref>, яшчэ 15 вывелі з бліжэйшага шматпавярховага дома з-за шырокага задымлення. Да паловы пятага ўзгаранне ўдалося лакалізаваць, праз тры гадзіны ліквідавалі адкрытае полымя. У парушэнне нормаў супрацьпажарнай бяспекі большасць аварыйных выхадаў з клуба было заблакавана, што пацягнула немагчымасць хуткай эвакуацыі<ref>{{Cite web |url=https://i44.ru/06/11/2022/spasshij-ljudej-pri-pozhare-poligona-kostromich-prosto-ochen-hotelos-zhit/ |title=Спасший людей при пожаре «Полигона» костромич: «Просто очень хотелось жить!» |access-date=7 лістапада 2022 |archive-date=7 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107111803/https://i44.ru/06/11/2022/spasshij-ljudej-pri-pozhare-poligona-kostromich-prosto-ochen-hotelos-zhit/ |url-status=dead }}</ref>. Па сведчаннях відавочцаў, пажарная сігналізацыя не зрэагавала на ўзгаранне<ref>https://i44.ru/07/11/2022/v-kostromskom-klube-poligon-posle-vozgoranija-ne-srabotala-pozharnaja-signalizacija/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20221107112655/https://i44.ru/07/11/2022/v-kostromskom-klube-poligon-posle-vozgoranija-ne-srabotala-pozharnaja-signalizacija/ |date=7 лістапада 2022 }} В костромском клубе “Полигон” после возгорания не сработала пожарная сигнализация</ref>. Ратуючы наведвальнікаў палаючага кафэ пажарныя былі вымушаны выломліваць дзверы, так як 4 эвакуацыйных выхаду былі зачынены. Адчыненымі апынуліся толькі 3 дзверы. З-за гэтага ў кафэ пачалася цісканіна і паніка<ref>[https://vz.ru/incidents/2022/11/5/1185435.html Почему кафе «Полигон» повторило ошибки «Зимней вишни»]</ref>. Як пазней паведамілі экстранныя службы, целы загінулых, у асноўным, былі знойдзены ў курылцы, дапаможным памяшканні і каля туалетаў<ref name=":0" />. == Ахвяры == У выніку пажару 13 чалавек загінулі, 9 атрымалі траўмы, яшчэ 4 абвешчаны прапаўшымі без вестак<ref name=":0">{{Cite news|accessdate=2022-11-06|website=BBC News Русская служба|title=Пожар в клубе "Полигон" в Костроме: 13 погибших, задержаны двое подозреваемых|url=https://www.bbc.com/russian/news-63525583}}</ref>. == Расследаванне == Следчае ўпраўленне [[Следчы камітэт Расійскай Федэрацыі|СК РФ]] па [[Кастрамская вобласць|Кастрамской вобласці]] ўзбудзіла дзве крымінальныя справы: па частцы 3 артыкул 109 КК РФ («Прычыненне смерці па неасцярожнасці двум або больш асобам») і па частцы 3 артыкула 238 КК РФ («Аказанне паслуг, якія не адпавядаюць патрабаванням бяспекі і прывялі да смерці двух і больш асоб»)<ref name=":0" /><ref>{{cite web|lang=ru|url=https://tass.ru/proisshestviya/16251909|title=Что известно о пожаре в кафе в Костроме|date=2022-11-05|publisher=https://ren.tv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221107213705/https://tass.ru/proisshestviya/16251909|archivedate=7 лістапада 2022|accessdate=7 лістапада 2022|url-status=}}</ref>. Следчы камітэт РФ таксама пачаў праверку на прадмет магчымай бяздзейнасці кантралюючых органаў Кастрамской вобласці<ref>[https://ria.ru/20221107/arest-1829562408.html В Костроме арестовали предполагаемого виновника пожара в кафе «Полигон»]</ref>. Прычынай трагедыі ў «Палігоне» стала запушчаная ўнутры паляўнічая [[піратэхніка]]: адзін з наведвальнікаў падчас масавага канфлікту стрэліў у столь з [[сігнальны пісталет|ракетніцы]] і збег. У якасці падазраванага быў затрыманы і арыштаваны 23-гадовы расійскі вайсковец з [[воінская часць|воінскай часці]] Кастрамскога тэрытарыяльнага гарнізона, камісаваны па раненні ў ходзе [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]]. Пазней быў затрыманы і адпраўлены пад арышт дырэктар кафэ<ref name=":0" />. Высветлілася, што ўладальнікам кафэ з’яўляецца дэпутат [[Кастрамская абласная дума|Кастрамской абласной думы]] ад фракцыі «[[Адзіная Расія]]» Іхтыяр Ілдыр аглы Мірзоеў<ref>[https://www.rbc.ru/society/05/11/2022/63661a829a79473b881ac500 Владельца сгоревшего кафе «Полигон» заподозрили в махинациях с землей]</ref>. Па звестках [[Міністэрства надзвычайных сітуацый Расійскай Федэрацыі|МНС Расіі]], на працягу некалькіх гадоў будынак пазбягаў супрацьпажарных праверак<ref>{{Cite web |url=https://newizv.ru/news/incident/05-11-2022/sgorevshiy-klub-v-kostrome-ne-prohodil-proverki-protivopozharnoy-bezopasnosti |title=Сгоревший клуб в Костроме не проходил проверки противопожарной безопасности |access-date=7 лістапада 2022 |archive-date=7 лістапада 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107090108/https://newizv.ru/news/incident/05-11-2022/sgorevshiy-klub-v-kostrome-ne-prohodil-proverki-protivopozharnoy-bezopasnosti |url-status=dead }}</ref>. Старшыня Следчага камітэта РФ [[Аляксандр Іванавіч Бастрыкін|Аляксандр Бастрыкін]] даручыў кіраўніку следчага ўпраўлення па Кастрамской вобласці Дзянісу Леўчанку далажыць аб пажары ў ноч на суботу<ref>{{cite web|url=https://ria.ru/20221105/kostroma-1829331228.html|title=Бастрыкин поручил доложить о пожаре в кафе в Костроме|publisher=https://ria.ru|date=2022-11-05|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221107213653/https://ria.ru/20221105/kostroma-1829331228.html|archivedate=7 лістапада 2022|accessdate=7 лістапада 2022|url-status=}}</ref>, а потым загадаў перадаць у Галоўнае следчае ўпраўленне СК Расіі крымінальныя справы, узбуджаныя па факце здарэння ў «Палігоне»<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/5651795 Расследование пожара в кафе «Полигон» передано в центральный аппарат СКР]</ref>. == Рэакцыя == [[Прэзідэнт Беларусі]] [[Аляксандр Лукашэнка]] накіраваў [[Уладзімір Пуцін|Уладзіміру Пуціну]] спачуванне ў сувязі з трагічнай гібеллю людзей<ref name=":0" />. Адміністрацыя Кастрамской вобласці абвясціла 7 лістапада Днём жалобы па загінулых<ref>[https://ria.ru/20221105/kostroma-1829365473.html Траур по погибшим при пожаре в кафе объявили в Костромской области 7 ноября]</ref>. == Гл. таксама == * {{нп3|Пажар у клубе «Кульгавы конь»||be-tarask|Пажар у начным клюбе ў Пермі}} * [[Пажар у доме састарэлых Кемерава]] {{зноскі}} [[Катэгорыя:Лістапад 2022 года]] [[Катэгорыя:Падзеі 5 лістапада]] [[Катэгорыя:2022 год у Расіі]] [[Катэгорыя:Кастрама]] [[Катэгорыя:Катастрофы ў Расіі]] [[Катэгорыя:Катастрофы 2022 года]] [[Катэгорыя:Пажары]] rt2rx4lx57er89tvpuk1f30lc696x6p Удзельнік:Siarhei V 2 730234 5164455 5160983 2026-07-11T10:00:38Z Siarhei V 122587 5164455 wikitext text/x-wiki '''Выбраны уклад''' '''☢️''' [[Радыелагічны інцыдэнт у Нясвіжы]] | [[Грамадзянская абарона]] | [[Катоднае выпраменьванне]] | [[Апраменьванне харчовых прадуктаў]] | [[Дазіметр]] | [[Аб’ект 802]] | [[Радыеізатопная батарэя]] | [[Кобальтавая гармата]] | [[Радыелагічная зброя]] | [[Кобальтавая бомба]] | [[Гама-дэфектаскапія]] | [[Кобальт-60]] | [[Аляксандр Аляксеевіч Антаноўскі]] | [[Аперацыя «Апалёны меч»]] | [[Cigéo]] | [[Onkalo]] | [[Нацыянальны пункт пахавання радыеактыўных адкідаў]] | [[Дзяржаўнае прадпрыемства «Беларуская арганізацыя па абыходжанні з радыеактыўнымі адкідамі»]] ⚗️ [[Гаагскія этычныя настаўленні]] | [[Біяартаганальная хімія]] | [[Клік-хімія]] | [[Аматарская хімія]] | [[Фемтахімія]] | [[Спінавая хімія]] | [[Мікрахвалевая хімія]] | [[Структурная хімія]] | [[Нанахімія]] | [[Плазмахімія]] | [[Соналюмінесцэнцыя]] | [[Крыяхімія]] | [[Лазерная хімія]] | [[Механахімія]] | [[Хімія высокіх энергій]] | [[Радыяцыйная хімія]] | [[Фітахімія]] | [[Рафіды]] | [[Алатрансплантацыя]] | [[Дэцэлюлярызацыя]] | [[Хімічная крыніца святла]] | [[Лічынкатэрапія]] | [[Streptococcus salivarius M18]] | [[ShipGoo001]]| [[EsmGFP]] | [[Спорапаленін]] | [[Тэкцін]] | [[Матэ дэ кока]] | [[Цэрэўлід]] | [[Анатоль Давыдавіч Зімон]] | [[Гадусол]] 🔬[[Палыгорскіт]] | [[Мантмарыланіт]] | [[Дзіактаэдрычны смекціт]] | [[Гапкаліт]] | [[Гемасорбцыя]] | [[Энтэрасарбенты]] | [[Актывіраваны вугаль]] | [[Малекулярныя сіты]] | [[Цэаліты]] | [[Гідрагель|Гідрагель |]] [[Анаэробныя клеі]] | [[Ферацэрый]] | [[Мішметал]] | [[Геаінжынерыя]] 📡 [[Незалежны навуковец]] | [[Грамадзянская навука]] | [[Навуковая камунікацыя]] | [[Папулярызацыя навукі|Папулярызацыя навукі |]] [[Аматарская радыёсувязь]] | [[Радыёаматарства]] | [[Мноства Кантара]] | [[Дыван Сярпінскага|Дыван Серпінскага]] | [[Губка Менгера]] | [[Серджыа Канавера]] | [[Эд Рэджыс]] | [[Джордж Чэрч]] | [[Джо Зайнер]] | [[Оскар Піхт]] | [[Чарлз Дэлзіел|Чарльз Делзіел]] | [[Візіянер]] | [[Тэадор Гротгус]] | [[Беларуская федэрацыя радыёаматараў і радыёспартсменаў]] | [[Радыёспорт]] | [[Пазыўны сігнал радыёаматара]] | [[Тэорыя вырашэння вынаходніцкіх задач]] | [[Lenovo ThinkPad X220]] | [[Зорка Польшчы]] | [[NeuroSky]] | [[Emotiv]] | [[Сусветны квантавы дзень]] 📜 [[23 асіламарскія прынцыпы для штучнага інтэлекту]] | [[Тэхналагічная журналістыка]] | [[Хабр]] | [[Разведка на аснове адкрытых крыніц|Выведка на аснове адкрытых крыніц]] | [[Навуковая журналістыка]] | [[Хакатон]] | [[Дэмасцэна|Дэмасцэна |]] [[Вынаходнік (часопіс)]] | [[Навука (газета)]]| [[Нік Бострэм]] | [[Гаагскія этычныя настаўленні]] | [[Тэхнадром імя І. П. Кулібіна]] | [[Гэта вы можаце]] | [[Science slam]] | [[Навуковы рынг]] | [[Беларускі навуковы хакатон]] | [[Chaos Constructions]] | [[Больцманаўскі мозг]] | [[Касмічная этыка]] | [[Рэспубліканскі турысцка-спартыўны саюз]] | [[Яніс Варуфакіс]] | [[Андрэй Валянцінавіч Паднябенны]] | [[Катцаўскі парк скульптур]] | [[Юлія Кейлова]] | [[Юрый Аляксеевіч Праўдзюк]] | [[Раніца з Белсатам]] | [[Флагшток (СМІ)]] | [[TEDxUlicaMinska]] | [[LookByMedia]] | [[Жак Ружэры]] ⚖️ [[Этыка тэхналогій]] | [[Навуковая этыка|Этыка даследчыкаў]] | [[Журналісцкая этыка|Медыяэтыка]] | [[Інжынерная этыка|Iнжынерная этыка]] | [[Узровень тэхналагічнай гатоўнасці]] | [[Трансфер тэхналогій]] | [[Зялёная прэмія]] | [[Сусветны дзень аховы навакольнага асяроддзя]] | [[Сэт Баўм]] | [[Польскае трансгуманістычнае таварыства]] | [[Вялікі Воз (мерапрыемства)|Вялікі Воз]] | [[Дэніэл Фрэнсіс Галуйе]] | [[Свет на дроце]] | [[Зломбаль]] | [[Гнамоніка]] | [[Тадэвуш Пшыпкоўскі]] | [[Ігнац Земельвейс]] | [[PirateBox|Pirate Box]] | [[Internet-in-a-Box]] | [[Праект Afripedia]] | [[Kiwix]] | [[XOWA]] | [[One Laptop per Child]] | [[Free Art License]] | [[SimpleX]] | [[Enhanced Games]] | [[Міхаліна Віслоцкая]] | [[Уільям Генры Добел]] | [[Пауль Шац]] {| | |{{Userbox/Лічыльнік артыкулаў|175}} |{{Userbox/Лічыльнік катэгорый|20}} |- | |{{Userbox | border-c = #191970 | border-s = 1 | id-c = #000000 | id-s = 14 | id-fc = black | info-c = #000000 | info-s = 8 | info-fc = #FFFFFF | id = [[Image:8bit-dynamiclist.gif‎]] | info = {{Mono|{{Color|#39FF14|Гэты удзельнік вельмі любіць старыя камп'ютары.}}}} | float = left }} |{{userbox | border-c = #000000 | id = [[Image:Palm IIIxe PDA.jpg|45px]] | id-c = #FFFFFF | id-fc = {{{id-fc|black}}} | id-s = {{{5|{{{id-s|14}}}}}} | info = This user has a '''[[:en:Personal digital assistant|PDA]]'''. | info-c = #FFFFFF | info-fc = {{{info-fc|black}}} | info-s = {{{info-s|8}}} }} |- | |{{Вікістаж удзельніка|22|05|2020}} |{{Userbox/занадта мала}} |- | |{{userbox/Працэнт артыкулаў|175}} |{{userbox | border-c = #C8A2C8 | id = [[File:Exteriorderivnatural.png|75px]] | id-c = #FFFFFF | info = '''Гэты удзельнік лічыць, што [[:be:Матэматыка|матэматыка]] больш абстрактная, чым [[:be:Філасофія|філасофія]].''' | info-c = white | info-fc = {{{info-fc|black}}} | info-s = {{{info-s|8}}} | info-op = text-align:center; | usercategory = <includeonly>Wikipedians interested in philosophy</includeonly> | nocat = {{{nocat|}}} }} |- | |{{Userbox wikidays|22|05|2020}} |{{Userbox | border-c = #000000 | id = [[File:Von Koch curve.gif|60px]] | id-c = #ffffff | info = Гэтаму удзельніку падабаюцца дызайны [[:be:Фрактал|Фрактал]]. | info-c = #ffffff | info-fc = #000000 | info-s = 8 | info-a = center }} |- | |{{userbox | border-c = #0000CD | id1 = [[File:Sciences exactes.svg|40px]] | id1-c = #03F | id2 = [[File:Nuvola apps edu science.svg|36px]] | id2-c = #03F | info = Гэты удзельнік цікавіцца <br>'''[[Навука|<span style="color:lightgreen;">навукай</span>]]'''. | info-a = center | info-c = #03F | info-fc = white }} |{{Userbox/Узнаўляльная энергія}} |- | | | |} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Удзельнікі з Польшчы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Удзельнікі-веласіпедысты]] [[Катэгорыя:User be]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Удзельнікі-прыхільнікі аб’яднання Беларускіх Вікіпедый]] 6dq34tlfr2v8fhj390hucjjs4drouyn 5164463 5164455 2026-07-11T10:11:13Z Siarhei V 122587 5164463 wikitext text/x-wiki '''Выбраны уклад''' '''☢️''' [[Радыелагічны інцыдэнт у Нясвіжы]] | [[Грамадзянская абарона]] | [[Катоднае выпраменьванне]] | [[Апраменьванне харчовых прадуктаў]] | [[Дазіметр]] | [[Аб’ект 802]] | [[Радыеізатопная батарэя]] | [[Кобальтавая гармата]] | [[Радыелагічная зброя]] | [[Кобальтавая бомба]] | [[Гама-дэфектаскапія]] | [[Кобальт-60]] | [[Аляксандр Аляксеевіч Антаноўскі]] | [[Аперацыя «Апалёны меч»]] | [[Cigéo]] | [[Onkalo]] | [[Нацыянальны пункт пахавання радыеактыўных адкідаў]] | [[Дзяржаўнае прадпрыемства «Беларуская арганізацыя па абыходжанні з радыеактыўнымі адкідамі»]] ⚗️ [[Гаагскія этычныя настаўленні]] | [[Біяартаганальная хімія]] | [[Клік-хімія]] | [[Аматарская хімія]] | [[Фемтахімія]] | [[Спінавая хімія]] | [[Мікрахвалевая хімія]] | [[Структурная хімія]] | [[Нанахімія]] | [[Плазмахімія]] | [[Соналюмінесцэнцыя]] | [[Крыяхімія]] | [[Лазерная хімія]] | [[Механахімія]] | [[Хімія высокіх энергій]] | [[Радыяцыйная хімія]] | [[Фітахімія]] | [[Рафіды]] | [[Алатрансплантацыя]] | [[Дэцэлюлярызацыя]] | [[Хімічная крыніца святла]] | [[Лічынкатэрапія]] | [[Streptococcus salivarius M18]] | [[ShipGoo001]]| [[EsmGFP]] | [[Спорапаленін]] | [[Тэкцін]] | [[Матэ дэ кока]] | [[Цэрэўлід]] | [[Анатоль Давыдавіч Зімон]] | [[Гадусол]] 🔬[[Палыгорскіт]] | [[Мантмарыланіт]] | [[Дзіактаэдрычны смекціт]] | [[Гапкаліт]] | [[Гемасорбцыя]] | [[Энтэрасарбенты]] | [[Актывіраваны вугаль]] | [[Малекулярныя сіты]] | [[Цэаліты]] | [[Гідрагель|Гідрагель |]] [[Анаэробныя клеі]] | [[Ферацэрый]] | [[Мішметал]] | [[Геаінжынерыя]] 📡 [[Незалежны навуковец]] | [[Грамадзянская навука]] | [[Навуковая камунікацыя]] | [[Папулярызацыя навукі|Папулярызацыя навукі |]] [[Аматарская радыёсувязь]] | [[Радыёаматарства]] | [[Мноства Кантара]] | [[Дыван Сярпінскага|Дыван Серпінскага]] | [[Губка Менгера]] | [[Серджыа Канавера]] | [[Эд Рэджыс]] | [[Джордж Чэрч]] | [[Джо Зайнер]] | [[Оскар Піхт]] | [[Чарлз Дэлзіел|Чарльз Делзіел]] | [[Візіянер]] | [[Тэадор Гротгус]] | [[Беларуская федэрацыя радыёаматараў і радыёспартсменаў]] | [[Радыёспорт]] | [[Пазыўны сігнал радыёаматара]] | [[Тэорыя вырашэння вынаходніцкіх задач]] | [[Lenovo ThinkPad X220]] | [[Зорка Польшчы]] | [[NeuroSky]] | [[Emotiv]] | [[Сусветны квантавы дзень]] 📜 [[23 асіламарскія прынцыпы для штучнага інтэлекту]] | [[Тэхналагічная журналістыка]] | [[Хабр]] | [[Разведка на аснове адкрытых крыніц|Выведка на аснове адкрытых крыніц]] | [[Навуковая журналістыка]] | [[Хакатон]] | [[Дэмасцэна|Дэмасцэна |]] [[Вынаходнік (часопіс)]] | [[Навука (газета)]]| [[Нік Бострэм]] | [[Гаагскія этычныя настаўленні]] | [[Тэхнадром імя І. П. Кулібіна]] | [[Гэта вы можаце]] | [[Science slam]] | [[Навуковы рынг]] | [[Беларускі навуковы хакатон]] | [[Chaos Constructions]] | [[Больцманаўскі мозг]] | [[Касмічная этыка]] | [[Рэспубліканскі турысцка-спартыўны саюз]] | [[Яніс Варуфакіс]] | [[Андрэй Валянцінавіч Паднябенны]] | [[Катцаўскі парк скульптур]] | [[Юлія Кейлова]] | [[Юрый Аляксеевіч Праўдзюк]] | [[Раніца з Белсатам]] | [[Флагшток (СМІ)]] | [[TEDxUlicaMinska]] | [[LookByMedia]] | [[Жак Ружэры]] | [[Венсан Кальбо]] ⚖️ [[Этыка тэхналогій]] | [[Навуковая этыка|Этыка даследчыкаў]] | [[Журналісцкая этыка|Медыяэтыка]] | [[Інжынерная этыка|Iнжынерная этыка]] | [[Узровень тэхналагічнай гатоўнасці]] | [[Трансфер тэхналогій]] | [[Зялёная прэмія]] | [[Сусветны дзень аховы навакольнага асяроддзя]] | [[Сэт Баўм]] | [[Польскае трансгуманістычнае таварыства]] | [[Вялікі Воз (мерапрыемства)|Вялікі Воз]] | [[Дэніэл Фрэнсіс Галуйе]] | [[Свет на дроце]] | [[Зломбаль]] | [[Гнамоніка]] | [[Тадэвуш Пшыпкоўскі]] | [[Ігнац Земельвейс]] | [[PirateBox|Pirate Box]] | [[Internet-in-a-Box]] | [[Праект Afripedia]] | [[Kiwix]] | [[XOWA]] | [[One Laptop per Child]] | [[Free Art License]] | [[SimpleX]] | [[Enhanced Games]] | [[Міхаліна Віслоцкая]] | [[Уільям Генры Добел]] | [[Пауль Шац]] {| | |{{Userbox/Лічыльнік артыкулаў|175}} |{{Userbox/Лічыльнік катэгорый|20}} |- | |{{Userbox | border-c = #191970 | border-s = 1 | id-c = #000000 | id-s = 14 | id-fc = black | info-c = #000000 | info-s = 8 | info-fc = #FFFFFF | id = [[Image:8bit-dynamiclist.gif‎]] | info = {{Mono|{{Color|#39FF14|Гэты удзельнік вельмі любіць старыя камп'ютары.}}}} | float = left }} |{{userbox | border-c = #000000 | id = [[Image:Palm IIIxe PDA.jpg|45px]] | id-c = #FFFFFF | id-fc = {{{id-fc|black}}} | id-s = {{{5|{{{id-s|14}}}}}} | info = This user has a '''[[:en:Personal digital assistant|PDA]]'''. | info-c = #FFFFFF | info-fc = {{{info-fc|black}}} | info-s = {{{info-s|8}}} }} |- | |{{Вікістаж удзельніка|22|05|2020}} |{{Userbox/занадта мала}} |- | |{{userbox/Працэнт артыкулаў|175}} |{{userbox | border-c = #C8A2C8 | id = [[File:Exteriorderivnatural.png|75px]] | id-c = #FFFFFF | info = '''Гэты удзельнік лічыць, што [[:be:Матэматыка|матэматыка]] больш абстрактная, чым [[:be:Філасофія|філасофія]].''' | info-c = white | info-fc = {{{info-fc|black}}} | info-s = {{{info-s|8}}} | info-op = text-align:center; | usercategory = <includeonly>Wikipedians interested in philosophy</includeonly> | nocat = {{{nocat|}}} }} |- | |{{Userbox wikidays|22|05|2020}} |{{Userbox | border-c = #000000 | id = [[File:Von Koch curve.gif|60px]] | id-c = #ffffff | info = Гэтаму удзельніку падабаюцца дызайны [[:be:Фрактал|Фрактал]]. | info-c = #ffffff | info-fc = #000000 | info-s = 8 | info-a = center }} |- | |{{userbox | border-c = #0000CD | id1 = [[File:Sciences exactes.svg|40px]] | id1-c = #03F | id2 = [[File:Nuvola apps edu science.svg|36px]] | id2-c = #03F | info = Гэты удзельнік цікавіцца <br>'''[[Навука|<span style="color:lightgreen;">навукай</span>]]'''. | info-a = center | info-c = #03F | info-fc = white }} |{{Userbox/Узнаўляльная энергія}} |- | | | |} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Удзельнікі з Польшчы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Удзельнікі-веласіпедысты]] [[Катэгорыя:User be]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Удзельнікі-прыхільнікі аб’яднання Беларускіх Вікіпедый]] 2cobqbexplxf93lz38xnidvi37rq8k8 Палітычныя партыі Расійскай імперыі 0 732800 5164445 4388191 2026-07-11T09:18:53Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164445 wikitext text/x-wiki '''Палітычныя партыі [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]''' — сукупнасць [[Палітычная партыя|палітычных партый]] і арганізацый, якія дзейнічалі на тэрыторыі Расійскай імперыі. == Палітычныя партыі і арганізацыі == === [[Левыя (палітыка)|Левыя]] === * [[Бальшавікі|Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (бальшавікоў)]] * [[Меншавікі|Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (меншавікоў)]] * [[Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў]] * [[Рабочая партыя палітычнага вызвалення Расіі]] * [[Трудавікі|Працоўная група]] * [[Чорны перадзел|Партыя сацыялістаў-федэралістаў]] * [[Партыя народных сацыялістаў]] === [[Лібералізм|Ліберальныя]] === * [[Канстытуцыйна-дэмакратычная партыя]] * [[Мірнаабнаўленцы|Партыя мірнага абнаўлення]] * [[Саюз 17 кастрычніка]] * [[Саюз вызвалення]] * [[Партыя дэмакратычных рэформаў]] === [[Кансерватызм|Кансерватыўныя]] === * [[Саюз Міхаіла Архангела]] * [[Саюз рускага народа]] * [[Рускі сход]] === Нацыянальныя === ==== [[Беларусы|Беларускія]] ==== * [[Беларуская сацыялістычная грамада]] * [[Сацыялістычная партыя Белай Русі]] * [[Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы і Беларусі]] * [[Польскі дэмакратычны саюз Беларусі]] * [[Краёвая партыя Літвы і Беларусі]] * [[Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група]] ==== [[Яўрэі|Яўрэйскія]] ==== * [[Бунд]] * [[Саюз дасягнення раўнапраўя яўрэяў у Расіі]] * [[Паалей Цыён]] * [[Сацыялістычная яўрэйская рабочая партыя]] ==== [[Палякі|Польскія]] ==== * [[Польская сацыялістычная партыя]] * [[Сацыял-дэмакратыя Каралеўства Польскага і Літвы]] ==== [[Украінцы|Украінскія]] ==== * [[Украінская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў]] == Літаратура == * {{Кніга|год=2000|аўтар=В.В. Кривенький, Н.Д. Постников, М.И. Смирнова|частка=Глава XIII. Национальные партии России|загаловак=Политические партии России: история и современность.|спасылка=http://read.virmk.ru/p/paty_rus/13.htm|мова=ru|месца=М.|старонкі=631|archive-date=10 мая 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510083602/http://www.read.virmk.ru/p/paty_rus/13.htm}} {{Рэвалюцыя 1905 года}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Расійскай імперыі| ]] [[Катэгорыя:Спісы палітычных партый|Расійская імперыя]] l5h3p5aidw7benjy6vpvf9n9yvgcsys Нісета Алькала Самора-і-Торэс 0 732805 5164267 4581231 2026-07-10T17:53:07Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164267 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч}} '''Нісета Алькала Самара-і-Торэс''' ({{Lang-es|Niceto Alcalá-Zamora y Torres}}; [[6 ліпеня]] [[1877]]— [[18 лютага]] [[1949]]) — першы прэм’ер-міністр ([[1931]]) і першы прэзідэнт ([[1931]]—[[1936]]) [[Другая іспанская Рэспубліка|Другой Іспанскай Рэспублікі]]. {{зноскі}} == Спасылкі == * Алькала Самора-и-Торрес Нисето — статья из Большой советской энциклопедии.  * САМОРА-И-ТОРРЕС Нисето Алькала // Энциклопедия Кольера. — Открытое общество (рус.). — 2000. * [https://archive.today/20130416195923/www.bigpi.biysk.ru/encicl/articles/15/1001506/1001506A.htm Биография] * [http://school-collection.edu.ru/dlrstore/a407c8a3-a02e-3ff7-8854-84c84b74a4fe/1001506A.htm Биография] * [http://www.krugosvet.ru/articles/15/1001506/1001506a1.htm Биография] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081222201653/http://www.krugosvet.ru/articles/15/1001506/1001506a1.htm |date=22 снежня 2008 }}. {{вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Члены Каралеўскай акадэміі іспанскай мовы]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Іспаніі]] [[Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі]] [[Катэгорыя:Прэзідэнты Іспаніі]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ізабелы Каталічкі з ланцугом]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Гранадскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Альмудэна]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Буэнас-Айрэсе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1949 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі 18 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Кордава (Іспанія)]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1877 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 6 ліпеня]] 8nhxk8zdtb07fjhflize9nkk9neu8mg Парашковая металургія 0 732888 5164520 4387798 2026-07-11T11:52:11Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164520 wikitext text/x-wiki '''Парашко́вая металургі́я'''{{sfn|Беларусь|1995}} — раздзел навукі і галіна [[Металургія|металургіі]] і [[металаапрацоўка|металаапрацоўкі]], якая ахоплівае сукупнасць метадаў вырабу парашкоў [[метал]]аў і металападобных злучэнняў, [[паўфабрыкат]]аў і дэталяў з іх (ці з сумесяў металічных і неметалічных парашкоў) без расплаўлення асноўных складнікаў. Заснавальнікамі парашковай металургіі лічацца [[Пётр Рыгоравіч Сабалеўскі|П. Р. Сабалеўскі]] і [[Васіль Васілевіч Любарскі|В. В. Любарскі]], якія ў 1826 годзе для вырабу [[Манета|манет]] з [[Плаціна (хімічны элемент)|плаціны]] распрацавалі спосаб гарачага прасавання, які стаў адным з асноўных прыёмаў парашковай металургіі<ref name="ВРЭ">Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. — Т. 27. Полупроводники — Пустыня — М.: Большая Российская энциклопедия, 2014. — 767 с. — ISBN 978-5-85270-364-4</ref>. Усе асноўныя працэсы парашковай металургіі прынцыпова больш чыстыя і не забруджваюць [[навакольнае асяроддзе]] ў параўнанні са многімі працэсамі традыцыйнай металургіі<ref name="ЭСМ">Энциклопедический словарь по металлургии. / Главный редактор Н. П. Лякишев.— М.: Интермет Инжиниринг, 2000.{{ref-ru}}</ref>. Парашковая металургія эканамічная ў дачыненні да матэрыялаў і дазваляе атрымліваць вырабы з патрэбнымі механічнымі, электрычнымі і магнітнымі ўласцівасцямі. == У Беларусі == Значнае развіццё парашковай металургіі ў [[Беларусь|Беларусі]] пачалося ў 1957 годзе, калі ў [[БПІ|Беларускім політэхнічным інстытуце]] была створана праблемная лабараторыя (з 1972 года — [[Навукова-даследчы інстытут парашковай металургіі]], з 1980 года — Беларускае рэспубліканскае навукова-вытворчае аб’яднанне парашковай металургіі пры [[Савет Міністраў БССР|Савеце Міністраў БССР]], у 1996 годзе пераўтворана ў Беларускі навукова-вытворчы канцэрн парашковай металургіі<ref>З 2002 года — у складзе [[НАН Беларусі]]</ref>, з 2006 года — [[Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне парашковай металургіі]]). Сфарміраваліся навуковыя школы пад кіраўніцтвам такіх вучоных, як [[Алег Уладзіслававіч Роман |А. У. Роман]], [[Аляксандр Васільевіч Сцепаненка|А. В. Сцепаненка]], [[П. А. Віцязь]], [[Яўген Адамавіч Дарашкевіч|Я. А. Дарашкевіч]], [[Ігар Львовіч Купрыянаў|І. Л. Купрыянаў]], [[Валерый Канстанцінавіч Шэлег|В. К. Шэлег]], [[Аляксандр Фёдаравіч Ільюшчанка|А. Ф. Ільюшчанка]], [[Вадзім Анатолевіч Коўтун|В. А. Коўтун]], [[Генадзь Міхайлавіч Ждановіч|Г. М. Ждановіч]] і інш. У горадзе [[Маладзечна]] дзейнічае [[Маладзечанскі завод парашковай металургіі]] (адзін з буйнейшых у [[Еўропа|Еўропе]]{{sfn|Беларусь|1995}}). {{зноскі}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Парашковая металургія|558}} * {{ВСЭ3|Порошко́вая металурги́я}} * Энциклопедический словарь по металлургии. / Главный редактор Н. П. Лякишев.— М.: Интермет Инжиниринг, 2000.{{ref-ru}} == Спасылкі == * ''Гиршов В. Л., Котов С. А., Цеменко В. Н.'' [https://elib.spbstu.ru/dl/2896.pdf/download/2896 Современные технологии в порошковой металлургии: учеб. пособие / В. Л. Гиршов, С. А. Котов, В. Н. Цеменко. — СПб.: Изд-во Политехн. Ун-та, 2010. — 385 с.] {{ref-ru}} * [http://www.science.by/upload/iblock/a8c/a8c3912983b3301de07a088f963d16c7.pdf ''Роман О. В., Витязь П. А., Ильющенко А. Ф.'' 50 лет порошковой металлургии Беларуси. История, достижения, перспективы / ред.кол.: А. Ф. Ильющенко и др. — Минск, 2010. — 33 с.]{{Недаступная спасылка}} {{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Парашковая металургія| ]] 90ijh2u8is7s8rx4roc68qrewhc8pr7 Нямецкая айчынная партыя 0 733258 5164208 4354422 2026-07-10T13:35:21Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164208 wikitext text/x-wiki {{Партыя|назва на мове арыгінала={{lang-de|Deutsche Vaterlandspartei}}|назва партыі=Нямецкая айчынная партыя|лідар=[[Альфрэд фон Тырпіц]]|заснавальнік=[[Вольфганг Капп]]|дата заснавання=[[2 верасня]] [[1917 ]] года|дата роспуску=[[10 снежня]] [[1918 ]] года|ідэалогія=[[манархізм]], [[мілітарызм]], [[нацыяналізм]]}} '''Нямецкая айчынная партыя''' ({{Lang-de|Deutsche Vaterlandspartei}})- нацыяналістычная партыя ў Германіі. Была заснавана [[2 верасня]] [[1917|1917 года]] (у гадавіну [[Бітва пры Седане|седанской перамогі]]<ref>Пракламацыя заснавання партыі падпісана: "Кёнігсберг у Пр., у зале Ёрка ўсходнепрускага зямельнага банка, у дзень Седана, 1917."</ref>) [[Вольфганг Капп|Вольфгангам Каппам]] і [[Альфрэд фон Тырпіц|Альфрэдам фон Тырпіцам]]. Мэтай партыі было выклікаць у германскім народзе нацыянальны рух, сарваць [[Першае камп’енскае перамір’е|заключэнне міру]], працягваць анексіянісцкую знешнюю палітыку. Падтрымлівала палітыку [[Паўль фон Гіндэнбург|Паўля фон Гіндэнбурга]] і [[Эрых Людэндорф|Людендорфа]]. Атрымлівала фінансавую падтрымку ад Вярхоўнага камандавання [[Германская імперская армія|германскай арміі]]. У ліпені [[1918|1918 года]] на піку папулярнасці, ў партыі складалася 1&nbsp;250&nbsp;000 членаў, але да верасня колькасць членаў скарацілася да 800&nbsp;000. З-за няўдач на фронце папулярнасць партыі імкліва падала; паводле паліцэйскіх рапартаў, пераважная большасць удзельнікаў партыйных дэманстрацый прыходзілі не падтрымліваць партыю, а пратэставаць супраць яе.<ref>{{Кніга|аўтар=Marilyn Shevin Coetzee|загаловак=The German Army League|спасылка=https://archive.org/details/germanarmyleague0000coet|выдавецтва=Oxford University Press|год=1990|старонкі=[https://archive.org/details/germanarmyleague0000coet/page/117 117]|старонак=176|isbn=9780195061093}}</ref> Неўзабаве пасля [[Лістападаўская рэвалюцыя|Лістападаўскай рэвалюцыі]] [[1918]] года, праіснаваўшы ўсяго 14 месяцаў, партыя была распушчаная. У 1920 годзе былое кіраўніцтва партыі паспрабавала [[Капаўскі путч|зрабіць путч]]. А [[Антон Дрэкслер]], радавы член партыі, у [[1919]] годзе заснаваў [[Нямецкая рабочая партыя|Нямецкую рабочую партыю]] ({{Lang-de|[[:de:Deutsche Arbeiterpartei|Deutsche Arbeiterpartei]]}}) — папярэдніцу [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]]. == Гл. таксама == * [[Капаўскі путч]] == Зноскі == {{Reflist}} == Спасылкі == * [http://www.firstworldwar.com/atoz/fatherlandparty.htm www.firstworldwar.com] Архіўная копія ад 7 лістапада 2017 на Wayback Machine * [https://web.archive.org/web/20090226113726/http://www.history.com/this-day-in-history.do?action=Article&id=50855 This Day in History 1917: Fatherland Party formally launched in Germany] * [http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/deu/917_Deut%20Vaterlandspartei_181.pdf Пракламацыя заснавання партыі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071220024438/http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/deu/917_Deut%20Vaterlandspartei_181.pdf |date=20 снежня 2007 }} Архіўная копія ад 20 снежня 2007 на Wayback Machine і [https://web.archive.org/web/20071219233233/http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/eng/917_German%20Fatherland%20Party_181.pdf англійскі пераклад] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1918 годзе]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1917 годзе]] [[Катэгорыя:Ультраправыя партыі]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі]] 6nu1xjyimmjos9kt4udlep3boaoknp5 Ніна Львоўна Сямізорава 0 734570 5164257 4713525 2026-07-10T17:24:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164257 wikitext text/x-wiki {{Тэатральны дзеяч}} '''Ніна Львоўна Семізо́рава'''{{sfn|БелЭн|2002}} (нар. {{ДН|15|10|1956}}, [[Крывы Рог]], [[Днепрапятроўская вобласць]]) — савецкая ўкраінская і расійская [[балерына]], балетны педагог. [[Заслужаны артыст Украінскай ССР|Заслужаная артыстка УССР]] (1977), [[Народная артыстка РСФСР]] (1985). == Біяграфія == Нарадзілася 15 кастрычніка 1956 года ў горадзе [[Крывы Рог]]. У 1975 годзе скончыла [[Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча]] (педагог [[Г. М. Кірылава]]). У 1975—1978 гадах выступала на сцэне [[Нацыянальная опера Украіны імя Тараса Шаўчэнкі|Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі]]. У 1978—2000<ref name="Б">[https://bolshoi.ru/persons/nina-semizorova Нина Семизорова] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240203095711/https://bolshoi.ru/persons/nina-semizorova |date=3 лютага 2024 }}{{ref-ru}} // Вялікі тэатр</ref> гадах атыстка балетнай трупы [[Вялікі тэатр|Вялікага тэатра]] ў [[Масква|Маскве]]. У 1989 годзе скончыла балетмайстарскі факультэт [[Расійскі інстытут тэатральнага мастацтва|Расійскага інстытута тэатральнага мастацтва]]<ref name="Б" />. У 2000—2008 гадах балетмайстар-рэпетытар тэатра «Крамлёўскі балет», з 2009 года — балетмайстар-рэпетытар балетнай трупы Вялікага тэатра<ref name="Б" />. Пасля завяршэння сцэнічнай кар’еры Ніна Сямізорава з 1996 года<ref name="Б" /> выкладае на кафедры харэаграфіі Расійскага інстытута тэатральнага мастацтва<ref name="МС">[https://musicseasons.org/nina-semizorova-r-1956/ Нина Семизорова // Музыкальные сезоны]{{ref-ru}}</ref><ref name="Б" />. == Творчасць == Танец Семізоравай адрозніваецца прыгажосцю ліній, лёгкім кручэннем і скачком, тонкім пачуццём паставы. Сярод яе лепшых партый — Фрыгія («Спартак» [[Арам Ільіч Хачатуран|А. Хачатурана]]) і Адэта — Адылія («Лебядзінае возера» [[П. І. Чайкоўскі|П. І. Чайкоўскага]]); ледзі Макбет («{{нп3|Макбет (балет Молчанава)|Макбет|ru|Макбет (балет Молчанова)}}» {{нп3|Кірыл Уладзіміравіч Малчанаў|К. Малчанава|ru|Молчанов, Кирилл Владимирович}}, балетмайстар [[У. В. Васільеў]]). Гастралявала за мяжой{{sfn|Балет|1981}}. == Узнагароды == * 1-я прэмія і залаты медаль Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Маскве (1977){{sfn|БелЭн|2002}}<ref name="Б" />{{sfn|Балет|1981}} * [[Заслужаны артыст Украінскай ССР|Заслужаная артыстка УССР]] (1977) * [[Народная артыстка РСФСР]] (1985) * Прэмія Маскоўскага камсамола «За высокае выканальніцкае майстэрства і актыўную грамадскую дзейнасць» (1985)<ref name="Б" /> * Прыз «За вялікі ўклад у мастацтва балета ХХ стагоддзя» на Міжнародным фестывалі «Зоркі сусветнага балета» ([[Данецк]], 1999)<ref name="Б" /> * Прыз часопіса «Балет» «Душа танца» ў намінацыі «Мэтр танца» (2007)<ref name="Б" /> == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|15|Сямізорава Ніна Львоўна||348}} * {{крыніцы/Балет: энциклопедия|Семизо́рова Нина Львовна|Зарубин В. И.|489}} * Семизорова Нина Львовна // Российские деятели украинского происхождения. История отношений Украины и России в лицах за 337 лет (1654—1991) [Текст]: энциклопедический справочник / А. Ф. Ткаченко. — {{К.}}: Аристей, 2005. — 604 с. — 345. {{ISBN|966-8458-30-3}}. == Спасылкі == * [https://bolshoi.ru/persons/nina-semizorova Нина Семизорова] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240203095711/https://bolshoi.ru/persons/nina-semizorova |date=3 лютага 2024 }}{{ref-ru}} // Сайт Вялікага тэатра * [https://krasopera.ru/press/interview/nina-semizorova-na-baletnoy-stsene-vse-vidno-kak-v-zerkale.htm ''Сергей Павленко'' Нина Семизорова: «На балетной сцене все видно, как в зеркале»]{{ref-ru}} // Сайт Краснаярскага дзяржаўнага тэатра оперы і балета * [https://cyberleninka.ru/article/n/ot-ispolnitelskogo-k-pedagogicheskomu-masterstvu-tvorchestvo-n-l-semizorovoy ''Рибель А. А.'' От исполнительского к педагогисекому мастерству (тврчество Н. Л. Сезоровой) // Вестник Академии русского балета им. А. Я. Вагановой. № 4(63), 2019]{{ref-ru}} * [https://musicseasons.org/nina-semizorova-r-1956/ Нина Семизорова // Музыкальные сезоны]{{ref-ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Сямізорава Ніна Львоўна}} [[Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Артысты балета СССР]] [[Катэгорыя:Артысты балета Украіны]] [[Катэгорыя:Артысты балета Расіі]] [[Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Балетмайстры Расіі]] [[Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Балетмайстры XXI стагоддзя]] oup97kgd517f5ssame6hpf4idyowy5o Аксана Генадзеўна Фёдарава 0 744372 5164195 4829819 2026-07-10T12:19:11Z ~2026-38840-09 170955 /* Біяграфія */ 5164195 wikitext text/x-wiki {{Фотамадэль | Імя = Аксана Фёдарава | Ключ = | Фота = Оксана Фёдорова 2017.jpg | Апісанне_фота = | Псеўданімы = | Сучаснае_імя = | Нараджэнне = | Адкуль = [[Пскоў]], [[Расія]] | Рост = 178 см<ref name="km.ru">http://www.km.ru/file/index.asp?data=18.09.2007+17:20:00&archive=on</ref> | Вага = | Грудзі = 88 см<ref name="km.ru"/> | Стан = 64 см<ref name="km.ru"/> | Сцёгны = 93 см<ref name="km.ru"/> | Валасы = | Вочы = | Нацыянальнасць = | Сайт = [http://www.oksana-fedorova.ru/ www.oksana-fedorova.ru] }} '''Акса́на Гена́дзеўна Фёдарава''' (нар. {{ДН|17|12|1977}}, [[Пскоў]], [[Расія]]) — [[Расія|расійская]] [[фотамадэль]], тэлевядучая. Пераможца конкурсаў «[[Міс Расія]]» (2001) і «[[Міс Сусвет]]» (2002). == Біяграфія == Аксана Фёдарава нарадзілася [[17 снежня]] [[1977]] года ў [[Пскоў|Пскове]]. У [[1997]] годзе скончыла з залатым медалём Пскоўскую школу міліцыі. У тым жа годзе паступіла ў Санкт-Пецярбурскі ўніверсітэт МУС РФ на факультэт кіраўнікоў гарадскіх і раённых органаў унутраных спраў. У [[2000]] годзе скончыла з адзнакай універсітэт і прапрацавала некалькі месяцаў дазнаўцам у [[Лінейны аддзел унутраных спраў|ЛАУС]] аэрапорта «[[Пулкава]]». У [[1999]] годзе перамагла ў конкурсе «[[Міс Санкт-Пецярбург]]». У [[2001]] годзе стала пераможцай конкурсу «[[Міс Расія]]», у [[2002]] годзе — конкурсу «[[Міс Сусвет]]», які праходзіў у [[Пуэрта-Рыка]]. Праз чатыры месяцы пазбаўлена звання ў сувязі з нежаданнем выконваць абавязкі пераможцы. Званне перайшло [[Жусцін Пасек]] з [[Панама|Панамы]]. У [[2002]]—[[2005]] гадах прымала ўдзел у выбарчых кампаніях [[Расійская партыя жыцця|Расійскай партыі Жыцця]]. З мая [[2006]] года з’яўляецца партнёрам Дзіцячага фонду ААН ([[ЮНІСЕФ]]) у Расіі. Вядучая праграмы для дзяцей «[[Дабранач, маляняты!]]» на расійскім тэлебачанні. Здымалася ў тэлесерыяле «[[Не нарадзіся прыгожай]]». У [[2010]] годзе Аксана Фёдарава знялася тэлесерыяле «[[Рэальныя пацаны]]»<ref>15</ref>. Таксама дэбютавала ў якасці пісьменніцы. Выдавецтва «[[Эксмо]]» выпусціла першую кнігу Аксаны Фёдаравай «Формула стылю»: парады і рэкамендацыі па пытаннях прыгажосці і стылю. Кніга ўтрымоўвае таксама аўтабіяграфічныя ўстаўкі і фатаграфіі з асабістага архіва Аксаны. У крамах з’явілася ў верасні [[2008]] года. Таксама планавалася яшчэ не менш за 2 кнігі па пытаннях макіяжа, іміджу і іншага. Маёр міліцыі<ref>[https://web.archive.org/web/20070310052044/http://www.trud.ru/trud.php?id=200612142322201 Оксана Федорова: $ 150 тысяч — мой самый большой гонорар // Труд. — № 232. — 2006.]{{ref-ru}}</ref>, кандыдат юрыдычных навук. Дактарант факультэта падрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў Санкт-Пецярбурскага ўніверсітэта МУС. З [[2007]] года пражывае з мамай у [[Масква|Маскве]]. == Сям’я == Маці — Алена Аляксееўна. Бацька сышоў з сям’і, калі Аксана была дзіцём. Пасталеўшы, Аксана спрабавала знайсці бацьку, але ён ужо да таго часу памёр. Дзед па матчынай лініі — вайсковец у адстаўцы, памёр у [[2007]] годзе. {{Пачатак блока}} {{Адзінка блока |папярэднік = [[Дэніс Кіньёнес]] |спіс = [[Міс Сусвет]] |гады = [[2002]]<br />''(Пазбаўлена звання)'' |пераемнік = [[Хусцін Пасек]] }} {{Канец блока}} {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Oxana Fedorova}} * [http://www.oksana-fedorova.ru/ Сайт Аксаны Фёдаравай] {{ref-ru}} * Аксана Фёдарава: $150 тысяч — мой найвялікшы ганарар (інтэрв’ю) // [http://www.trud.ru/issue/article.php?id=200612142322201 «Труд». — 2006. — №&nbsp;232. — 14 декабря. — С.&nbsp;1].— 04.09.2008. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фёдарава Аксана Генадзеўна}} [[Катэгорыя:Міс Расія]] [[Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі]] [[Катэгорыя:Фотамадэлі Расіі]] [[Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет]] 7s7td34bvaboacz7csnesalbeylwojz 5164199 5164195 2026-07-10T12:35:36Z Autumndancer 168015 5164199 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Фёдарава}} {{Фотамадэль | Імя = Аксана Фёдарава | Ключ = | Фота = Оксана Фёдорова 2017.jpg | Апісанне_фота = | Псеўданімы = | Сучаснае_імя = | Нараджэнне = | Адкуль = [[Пскоў]], [[Расія]] | Рост = 178 см<ref name="km.ru">http://www.km.ru/file/index.asp?data=18.09.2007+17:20:00&archive=on</ref> | Вага = | Грудзі = 88 см<ref name="km.ru"/> | Стан = 64 см<ref name="km.ru"/> | Сцёгны = 93 см<ref name="km.ru"/> | Валасы = | Вочы = | Нацыянальнасць = | Сайт = [http://www.oksana-fedorova.ru/ www.oksana-fedorova.ru] }} '''Акса́на Гена́дзеўна Фёдарава''' (нар. {{ДН|17|12|1977}}, [[Пскоў]], [[Расія]]) — [[Расія|расійская]] [[фотамадэль]], тэлевядучая. Пераможца конкурсаў «[[Міс Расія]]» (2001) і «[[Міс Сусвет]]» (2002). == Біяграфія == Аксана Фёдарава нарадзілася [[17 снежня]] [[1977]] года ў [[Пскоў|Пскове]]. У [[1997]] годзе скончыла з залатым медалём Пскоўскую школу міліцыі. У тым жа годзе паступіла ў Санкт-Пецярбурскі ўніверсітэт МУС РФ на факультэт кіраўнікоў гарадскіх і раённых органаў унутраных спраў. У [[2000]] годзе скончыла з адзнакай універсітэт і прапрацавала некалькі месяцаў дазнаўцам у [[Лінейны аддзел унутраных спраў|ЛАУС]] аэрапорта «[[Пулкава]]». У [[1999]] годзе перамагла ў конкурсе «[[Міс Санкт-Пецярбург]]». У [[2001]] годзе стала пераможцай конкурсу «[[Міс Расія]]», у [[2002]] годзе — конкурсу «[[Міс Сусвет]]», які праходзіў у [[Пуэрта-Рыка]]. Праз чатыры месяцы пазбаўлена звання ў сувязі з нежаданнем выконваць абавязкі пераможцы. Званне перайшло [[Жусцін Пасек]] з [[Панама|Панамы]]. У [[2002]]—[[2005]] гадах прымала ўдзел у выбарчых кампаніях [[Расійская партыя жыцця|Расійскай партыі Жыцця]]. З мая [[2006]] года з’яўляецца партнёрам Дзіцячага фонду ААН ([[ЮНІСЕФ]]) у Расіі. Вядучая праграмы для дзяцей «[[Дабранач, маляняты!]]» на расійскім тэлебачанні. Здымалася ў тэлесерыяле «[[Не нарадзіся прыгожай]]». У [[2010]] годзе Аксана Фёдарава знялася тэлесерыяле «[[Рэальныя пацаны]]»<ref>15</ref>. Таксама дэбютавала ў якасці пісьменніцы. Выдавецтва «[[Эксмо]]» выпусціла першую кнігу Аксаны Фёдаравай «Формула стылю»: парады і рэкамендацыі па пытаннях прыгажосці і стылю. Кніга ўтрымоўвае таксама аўтабіяграфічныя ўстаўкі і фатаграфіі з асабістага архіва Аксаны. У крамах з’явілася ў верасні [[2008]] года. Таксама планавалася яшчэ не менш за 2 кнігі па пытаннях макіяжа, іміджу і іншага. Маёр міліцыі<ref>[https://web.archive.org/web/20070310052044/http://www.trud.ru/trud.php?id=200612142322201 Оксана Федорова: $ 150 тысяч — мой самый большой гонорар // Труд. — № 232. — 2006.]{{ref-ru}}</ref>, кандыдат юрыдычных навук. Дактарант факультэта падрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў Санкт-Пецярбурскага ўніверсітэта МУС. З [[2007]] года пражывае з мамай у [[Масква|Маскве]]. == Сям’я == Маці — Алена Аляксееўна. Бацька сышоў з сям’і, калі Аксана была дзіцём. Пасталеўшы, Аксана спрабавала знайсці бацьку, але ён ужо да таго часу памёр. Дзед па матчынай лініі — вайсковец у адстаўцы, памёр у [[2007]] годзе. {{Пачатак блока}} {{Адзінка блока |папярэднік = [[Дэніс Кіньёнес]] |спіс = [[Міс Сусвет]] |гады = [[2002]]<br />''(Пазбаўлена звання)'' |пераемнік = [[Хусцін Пасек]] }} {{Канец блока}} {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Oxana Fedorova}} * [http://www.oksana-fedorova.ru/ Сайт Аксаны Фёдаравай] {{ref-ru}} * Аксана Фёдарава: $150 тысяч — мой найвялікшы ганарар (інтэрв’ю) // [http://www.trud.ru/issue/article.php?id=200612142322201 «Труд». — 2006. — №&nbsp;232. — 14 декабря. — С.&nbsp;1].— 04.09.2008. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фёдарава Аксана Генадзеўна}} [[Катэгорыя:Міс Расія]] [[Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі]] [[Катэгорыя:Фотамадэлі Расіі]] [[Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет]] rf18tk83766wniqs26s3b9grgb4xlfz Катэгорыя:Відэагульні 2006 года 14 746176 5164357 5163610 2026-07-11T00:23:15Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2006 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2006 года]]: Уніфікацыя назваў 5163610 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|2006|года}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Відэагульні XXI стагоддзя|2006]] [[Катэгорыя:Творы 2006 года]] pxxqs4o139bynwaois4ll97yah1bpwl Ніна Янсанэ 0 748202 5164266 4576922 2026-07-10T17:48:32Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164266 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Ніна Янсанэ | Імя пры нараджэнні = Ніна Панізнік | Дата нараджэння = 21 лістапада 1933 | Месца нараджэння = вёска [[Бабышкі]] ([[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскі павет]], [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]]) | Дата смерці = 11 верасня 2019 | Грамадзянства = [[Латвія]] | Род дзейнасці = {{Перакладчык|на беларускую мову}} }} '''Ніна Янсанэ''' (дзявочае прозвішча — Панізнік) ([[21 лістапада]] [[1933]], вёска [[Бабышкі]], [[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскі павет]], [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]] — [[11 верасня]] [[2019]]) — беларуская перакладчыца. == Біяграфія == Нарадзілася [[21 лістапада]] [[1933]] года у сялянскай сям’і. Вучылася ў вёсцы [[Латышы (Мёрскі раён)|Латышы]], дзе беларуская школа працавала і ў гады [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. Пасля заканчэння Лявонпальскай сямігодкі ў [[1951]] выехала да родзічаў у [[Рыга|Рыгу]]. Там паступіла на вучобу ў тэхнікум малочна-мясной прамысловасці. Да выхаду на пенсію працавала на адным з рыжскіх заводаў. Замужам за латышом. З 1998 года — грамадзянка [[Латвія|Латвіі]]. Жыла ў [[Юрмала|Юрмале]]. Там жа, на Яўндубултскіх могілках, пахаваны яе бацькі. == Творчасць == За паўвека жыцця ў [[Латвія|Латвіі]] Ніна Янсанэ дасканала авалодала глыбіннымі пластамі [[Латышская мова|латышскай мовы]], што дазволіла ёй перакласці шматлікія складаныя тэксты на [[Беларуская мова|беларускую мову]]. Ніна Янсанэ выступала не толькі як аўтар падрадковых перакладаў твораў [[Райніс|Яна Райніса]] для серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» ([[1993]]), але і як перакладчык паасобных твораў райнісаўскай публіцыстыкі. Пераклала некаторыя латышскіх народныя казкі, прозу Саўлцэрытэ Віесэ, Айі Лацэ і іншых. Пераклала кнігу Вілбертса Краснайса «Беларусы як адгалінаванне народа латышскага» ([[Рыга]], [[1938]]). З’яўлялася дарадчыцай Мірзды Абалы ў яе рабоце над падрыхтоўкай латышска-беларускага і беларуска-латышскага слоўнікаў. == Літаратура == * [https://kamunikat.org/?pubid=18778 «Крывіцкія руны»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230805062125/https://kamunikat.org/?pubid=18778 |date=5 жніўня 2023 }} / Панізьнік Сяргей. — Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2003. — ISBN 985-6730-29-5 {{ізаляваны артыкул|date=2023-09-13}} ac6w0v2d1po6hii0n9xu6ju3baxrp6r 5164401 5164266 2026-07-11T05:38:43Z DBatura 73587 /* Біяграфія */ 5164401 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Ніна Янсанэ | Імя пры нараджэнні = Ніна Панізнік | Дата нараджэння = 21 лістапада 1933 | Месца нараджэння = вёска [[Бабышкі]] ([[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскі павет]], [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]]) | Дата смерці = 11 верасня 2019 | Грамадзянства = [[Латвія]] | Род дзейнасці = {{Перакладчык|на беларускую мову}} }} '''Ніна Янсанэ''' (дзявочае прозвішча — Панізнік) ([[21 лістапада]] [[1933]], вёска [[Бабышкі]], [[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскі павет]], [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]] — [[11 верасня]] [[2019]]) — беларуская перакладчыца. == Біяграфія == Нарадзілася [[21 лістапада]] [[1933]] года ў сялянскай сям’і. Вучылася ў вёсцы [[Латышы (Мёрскі раён)|Латышы]], дзе беларуская школа працавала і ў гады [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. Пасля заканчэння Лявонпальскай сямігодкі ў [[1951]] выехала да родзічаў у [[Рыга|Рыгу]]. Там паступіла на вучобу ў тэхнікум малочна-мясной прамысловасці. Да выхаду на пенсію працавала на адным з рыжскіх заводаў. Замужам за латышом. З 1998 года — грамадзянка [[Латвія|Латвіі]]. Жыла ў [[Юрмала|Юрмале]]. Там жа, на Яўндубултскіх могілках, пахаваны яе бацькі. == Творчасць == За паўвека жыцця ў [[Латвія|Латвіі]] Ніна Янсанэ дасканала авалодала глыбіннымі пластамі [[Латышская мова|латышскай мовы]], што дазволіла ёй перакласці шматлікія складаныя тэксты на [[Беларуская мова|беларускую мову]]. Ніна Янсанэ выступала не толькі як аўтар падрадковых перакладаў твораў [[Райніс|Яна Райніса]] для серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» ([[1993]]), але і як перакладчык паасобных твораў райнісаўскай публіцыстыкі. Пераклала некаторыя латышскіх народныя казкі, прозу Саўлцэрытэ Віесэ, Айі Лацэ і іншых. Пераклала кнігу Вілбертса Краснайса «Беларусы як адгалінаванне народа латышскага» ([[Рыга]], [[1938]]). З’яўлялася дарадчыцай Мірзды Абалы ў яе рабоце над падрыхтоўкай латышска-беларускага і беларуска-латышскага слоўнікаў. == Літаратура == * [https://kamunikat.org/?pubid=18778 «Крывіцкія руны»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230805062125/https://kamunikat.org/?pubid=18778 |date=5 жніўня 2023 }} / Панізьнік Сяргей. — Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2003. — ISBN 985-6730-29-5 {{ізаляваны артыкул|date=2023-09-13}} 42kz2443lxrnwiifor5irdsy43cs0bq 5164402 5164401 2026-07-11T05:39:32Z DBatura 73587 /* Творчасць */ 5164402 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік | Імя = Ніна Янсанэ | Імя пры нараджэнні = Ніна Панізнік | Дата нараджэння = 21 лістапада 1933 | Месца нараджэння = вёска [[Бабышкі]] ([[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскі павет]], [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]]) | Дата смерці = 11 верасня 2019 | Грамадзянства = [[Латвія]] | Род дзейнасці = {{Перакладчык|на беларускую мову}} }} '''Ніна Янсанэ''' (дзявочае прозвішча — Панізнік) ([[21 лістапада]] [[1933]], вёска [[Бабышкі]], [[Браслаўскі павет (1921—1940)|Браслаўскі павет]], [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскае ваяводства]] — [[11 верасня]] [[2019]]) — беларуская перакладчыца. == Біяграфія == Нарадзілася [[21 лістапада]] [[1933]] года ў сялянскай сям’і. Вучылася ў вёсцы [[Латышы (Мёрскі раён)|Латышы]], дзе беларуская школа працавала і ў гады [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. Пасля заканчэння Лявонпальскай сямігодкі ў [[1951]] выехала да родзічаў у [[Рыга|Рыгу]]. Там паступіла на вучобу ў тэхнікум малочна-мясной прамысловасці. Да выхаду на пенсію працавала на адным з рыжскіх заводаў. Замужам за латышом. З 1998 года — грамадзянка [[Латвія|Латвіі]]. Жыла ў [[Юрмала|Юрмале]]. Там жа, на Яўндубултскіх могілках, пахаваны яе бацькі. == Творчасць == За паўвека жыцця ў [[Латвія|Латвіі]] Ніна Янсанэ дасканала авалодала глыбіннымі пластамі [[Латышская мова|латышскай мовы]], што дазволіла ёй перакласці шматлікія складаныя тэксты на [[Беларуская мова|беларускую мову]]. Ніна Янсанэ выступала не толькі як аўтар падрадковых перакладаў твораў [[Райніс|Яна Райніса]] для серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» ([[1993]]), але і як перакладчык паасобных твораў райнісаўскай публіцыстыкі. Пераклала некаторыя латышскіх народныя казкі, прозу Саўлцэрытэ Віесэ, Айі Лацэ і іншых. Пераклала кнігу Вілбертса Краснайса «[[Беларусы як галіна латышскага народа|Беларусы як адгалінаванне народа латышскага]]» ([[Рыга]], [[1938]]). З’яўлялася дарадчыцай Мірзды Абалы ў яе рабоце над падрыхтоўкай латышска-беларускага і беларуска-латышскага слоўнікаў. == Літаратура == * [https://kamunikat.org/?pubid=18778 «Крывіцкія руны»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230805062125/https://kamunikat.org/?pubid=18778 |date=5 жніўня 2023 }} / Панізьнік Сяргей. — Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2003. — ISBN 985-6730-29-5 {{ізаляваны артыкул|date=2023-09-13}} ex0efrct8fhqi2aiulk9wzp3y0n0ls2 Ніжнефранкскія мовы 0 751574 5164222 5118441 2026-07-10T15:14:34Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164222 wikitext text/x-wiki {{Моўная група |колер = |назва = Ніжнефранкскія мовы |прарадзіма = |таксон = |статус = |арэал = [[Нідэрланды]], паўночная [[Бельгія]], паўночная [[Францыя]], заходняя [[Германія]], [[Сурынам]], [[Намібія]], [[Нідэрландскія Антыльскія астравы|Нідэрландскія Антылы]], [[Аруба]], [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]] |колькасць носьбітаў= каля 35 мільёнаў |знікла = |катэгорыя = Мовы Еўразіі |класіфікацыя = * [[Індаеўрапейскія мовы|Індаеўрапейская сям’я]] : [[Германскія мовы|Германская галіна]] :: [[Заходнегерманскія мовы|Заходнегерманская група]] ::: [[Іскевонскія мовы]] |падзяляецца на = [[Нідэрландская мова|нідэрландская]] (ўключаючы [[афрыкаанс]] і {{iw|Капская мова|капскую|en|Kaaps}}), [[Лімбургская мова|лімбургская]] |час распаду = |працэнт супадзенняў= |ISO2 = |ISO5 = }} '''Ніжнефра́нкскія мо́вы''' ({{lang-de|Niederfränkisch}}, {{lang-nl|Nederfrankisch}})<ref name="LCCaGL">{{ref-en}} Sarah Grey Thomason, Terrence Kaufman: ''Language Contact, Creolization, and Genetic Linguistics'', University of California Press, 1991, p. 321. (Calling it «Low Frankish (or Netherlandish)».)</ref><ref name="THoE">{{ref-en}} Scott Shay: ''The History of English: A Linguistic Introduction'', Wardja Press, 2008, p. 73. (Having «Old Low Franconian» and mentioning «Old Low Frankish» and «Old Netherlandic».)</ref> — прынятае ў [[Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальна-гістарычным мовазнаўстве]] абазначэнне для групы [[дыялект]]аў і [[Гаворка|гаворак]] [[Заходнегерманскія мовы|заходнегерманскага]] [[Дыялектны кантынуум|дыялектнага кантынууму]] (а менавіта [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Нідэрландская мова|нідэрландскай]] моў). Распаўсюджаны на тэрыторыі [[Нідэрланды|Нідэрландаў]], паўночнай часткі [[Бельгія|Бельгіі]] ([[Фландрыя (гістарычная вобласць)|Фландрыя]]), на поўначы [[Францыя|Францыі]] ў дэпартаменце [[Нор (дэпартамент)|Нор]] і на захадзе [[Германія|Германіі]] ў вобласці {{iw|Ніжні Рэйн (участак Рэйна)|Ніжняга Рэйна|en|Lower Rhine}}. За межамі мацерыковай Еўропы дыялекты ніжнефранкскай групы распаўсюджаны ў [[Сурынам]]е, [[Намібія|Намібіі]] і [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|Паўднёвай Афрыцы]]. == Тэрміналогія == Ніжнефранкскія мовы з’яўляюцца чыста лінгвістычнай катэгорыяй і не выкарыстоўваюцца ў якасці тэрміна для саманазвы сярод носьбітаў германскіх дыялектаў, якія традыцыйна групуюцца ў рамках групы. У галіне гістарычнай філалогіі наймення гістарычных фаз ніжнефранкскіх моў не тоесныя традыцыйным разгалінаванням [[Старажытнаверхненямецкая мова|старажытнаверхненямецкай]]/[[Сярэдневерхненямецкая мова|сярэдневерхненямецкай]] і [[Старажытнаніжненямецкая мова|старажытнаніжненямецкай]]/[[Сярэдненіжненямецкая мова|сярэдненіжненямецкай]]. З-за цеснай сувязі ўсяго кластара з [[Нідэрландская мова|нідэрландскай мовай]] і [[Гісторыя нідэрландскай мовы|яе гістарычнымі формамі]] ''ніжнефранкскія'' часам узаемазаменны з ''нідэрландскімі'', хаця апошняе абазначэнне можа мець шырэйшае або вузейшае значэнне ў залежнасці ад канкрэтнага кантэксту. Нярэдка аддаецца перавага тэрмінам «[[Старажытнанідэрландская мова|старанідэрландскі]]» і «[[Сярэдненідэрландская мова|сярэдненідэрландскі]]» замест «стараніжнефранкскі» і «сярэдненіжнефранкскі».<ref name="LCCaGL" /><ref name="THoE" /> Ніжнефранкскія мовы часам, асабліва гістарычна, групуюцца разам з [[Ніжненямецкая мова|ніжненямецкімі мовамі]], ў Нідэрландах званыя ''ніжнесаксонскімі''. Аднак гэтае групаванне заснавана не на агульных моўных рысах, а, хутчэй, на адсутнасці [[Другі германскі зрух зычных|верхненямецкага перабою зычных]].<ref>{{ref-de}} Glück, H. (ed.): ''Metzler Lexikon Sprache'', Stuttgart, Weimar: Metzler, 2000, pages 472, 473 (entries ''Niederdeutsch'' and ''Niederfränkisch'')</ref><ref>{{ref-de}} Gabriele Graefen & Martina Liedke-Göbel: ''Germanistische Sprachwissenschaft: Deutsch als Erst-, Zweit- oder Fremdsprache'', 3. ed., 2020, p. 31.</ref> Паняцце «франкскія» (''Frankish'') або «франконскія» (''Franconian'') было ўведзена нямецкім мовазнаўцам [[Тэадор Вільгельм Браўнэ|Вільгельмам Браўнэ]] (1850–1926). Навуковец падзяліў франкскія дыялекты на такія, што зазналі і не зазналі германскага перабоя зычных, адпаведна на ніжнюю, сярэднюю і верхнюю франкскую мовы. Ніжнефранкскай мовай стаў пазначацца кантынуум, які не падпаў пад згаданы гукавы зрух.<ref>{{ref-en}} {{cite book |first=Herbert Augustus |last=Strong |first2=Kuno |last2=Meyer |title=Outlines of a History of the German language |url=https://archive.org/details/outlinesofhistor0000hast |location=London |publisher=Swan Sonnenschein, Le Bas & Lowrey |date=1886 |page=[https://archive.org/details/outlinesofhistor0000hast/page/68 68]}}</ref><ref name="Historisches Lexikon Bayerns">{{ref-de}} Alfred Klepsch: ''Fränkische Dialekte,'' published on 19 October 2009; in: [http://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Fränkische_Dialekte Historisches Lexikon Bayerns] (па стане на 21 лістапада 2020 г.)</ref> == Паходжанне == [[Файл:Les Francs entre 400 et 440.svg|thumb|300px|Вобласці рассялення франкаў на Ⅴ стагоддзе: {{legend|#fff600|[[Салічныя франкі]]}} {{legend|#ffa700|[[Рыпуарскія франкі]]}} ]] Нягледзячы на назву, [[Дыяхранія|дыяхранічная]] сувязь са [[Старажытнафранкская мова|старажытнафранкскай мовай]] (мова [[Салічныя франкі|салічных франкаў]] Ⅴ–Ⅸ стагоддзяў) застаецца смутнай для большасці разнавіднасцяў шырокай групы [[Франкскія дыялекты|франкскіх моў]], галоўным чынам з-за моцнага ірмінонскага [[Другое перамяшчэнне зычных|верхненямецкага ўплыву]] на апошнія ў часы [[Вялікае перасяленне народаў|Вялікага перасялення народаў]].<ref>{{ref-en}} {{cite book |title=The Germanic Languages |first=Wayne Eugene |last=Harbert |location=Cambridge / New York |publisher=[[Cambridge University Press]] |date=2007 |series=Cambridge Language Surveys |pages=15–17}}</ref><ref name="Historisches Lexikon Bayerns"/> Дыялекты ніжнефранкскага кластара складаюць выключэнне сярод усёй групы, прычым менавіта яны звычайна лічацца найбольш прамымі нашчадкамі старажытнафранкскай мовы. Такім чынам, [[Старажытнанідэрландская мова|старанідэрландская]] і [[Сярэдненідэрландская мова|сярэдненідэрландская]], а таксама [[Старафранцузская мова|старафранцузская]], багатая на франкскія [[Запазычаныя словы|запазычанні]], з’яўляюцца асноўнымі мовамі, якія выкарыстоўваюцца для рэканструкцыі старажытнафранкскай мовы з выкарыстаннем [[Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства|параўнальнага метаду]].<ref>{{ref-en}} M. De Vaan: The Dawn of Dutch: Language contact in the Western Low Countries before 1200, John Benjamins Publishing Company, 2017</ref><ref>{{ref-en}} R. Noske: Romance Languages and Linguistic Theory: Selected papers from Going Romance, Amsterdam 2007, John Benjamins Publishing, 2017</ref> У гістарычнам мовазнаўстве старажытнаніжнефранкская мова тоесная старанідэрландскай мове.<ref>{{ref-en}} Alderik H. Blom: Glossing the Psalms: The Emergence of the Written Vernaculars in Western Europe from the Seventh to the Twelfth Centuries, Walter de Gruyter GmbH, 2017, p. 134—135.</ref><ref>{{ref-en}} Hans Frede Nielsen: The Germanic Languages: Origins and Early Dialectal Interrelations, University of Alabama Press, 1989, p.2</ref> У залежнасці ад аўтара, часавая мяжа паміж старанідэрландскай і старажытнафранкскай мовамі вызначаецца альбо пачаткам другога верхненямецкага перабою зычных ва ўсходнефранкскіх дыялектах, альбо асіміляцыяй аднаго малазасведчанага прыбярэжнага [[Паўночнаморскія германскія мовы|паўночнаморскага дыялекту]] заходнефранкскай мовай у канцы Ⅸ стагоддзя, або ж спалучэннем абодвух.<ref>{{ref-en}} M. De Vaan: The Dawn of Dutch: Language contact in the Western Low Countries before 1200, John Benjamins Publishing Company, 2017, p. 32.</ref> Старажытнаніжнефранкская мова падзяляецца на старажытназаходненіжнефранкскую (на якой размаўлялі ў [[Фландрыя (гістарычная вобласць)|Фляндрыі]], [[Герцагства Брабант|Брабанце]] і [[Галандыя (гістарычная вобласць)|Галандыі]]) і старажытнаўсходненіжнефранкскую ([[Лімбург (правінцыя, Нідэрланды)|Лімбург]] і [[Рэйнская вобласць]]).<ref>{{ref-en}} Oliver M. Traxel, ''Languages'', in: Albrecht Classen (ed.), ''Handbook of Medieval Culture: Fundamental Aspects and Conditions of the European Middle Ages: Volume 2'', 2015, here p. 810</ref> Са старазаходненіжнефранкскай мовы ў канчатковым выніку ўтварылася сучасная нідэрландская мова.<ref>{{ref-en}} Benjamin W. Fortson IV, ''Indo-European Language and Culture: An Introduction'', series: Blackwell Textbooks in Linguistics, 2nd ed., 2010 (originally 2004), p. 371</ref> == Межы ніжнефранкскіх дыялектаў == Дакладныя межы ніжнефранкскага кантынууму складана вызначыць, бо на меркаваных межах назіраецца яго змешванне з суседнімі мовамі і дыялектамі. Прызнаным з’яўляецца тое, што вобласць распаўсюджвання ніжнефранкскіх дыялектаў распасціраецца на поўнач ад [[Бенрацкая мяжа|лініі Бенрата]] і на захад ад [[Вестфальская ізаглоса|вестфальскай ізаглосы]] (таксама вядомая як ''Einheitsplurallinie'' — «лінія адзінага множнага ліку», якая аддзяляе [[ніжнесаксонскія дыялекты]] ад [[Франкскія дыялекты|франкскіх]]). На паўднёвым захадзе ніжнефранкскія дыялекты абмежаваныя [[Французская мова|французскай мовай]], бліжэй да ўзбярэжжа назіраецца ўзмацненне [[Фрызскія мовы|фрызскай мовы]]. З пазіцый тэрытарыяльных вялікі пляц распаўсюджвання кантынууму прыпадае на Нідэрланды і поўнач Бельгіі. Складанасць развіцця абгавораных дыялектаў заключаецца ў тым, што яны паступова выцясняюцца дзяржаўнымі мовамі ў сваім літаратурным варыянце: нямецкай у Германіі, нідэрландскай — у Нідэрландах. Лік носьбітаў ніжненямецкіх дыялектаў імкліва памяншаецца. == Сучасная класіфікацыя == [[Файл:Niederfränkisch.png|міні|справа|325пкс|Сучаснае распаўсюджванне ніжнефранкскіх моў у Еўропе, ўключаючы зону пераходу ніжнефранкска-[[Рыпуарскія дыялекты|рыпуарскіх]] моў у Лімбургу і Заходняй Германіі: {{legend|#00DD00|Паўночнаніжнефранкскія}} {{legend|#00AA88|Паўднёваніжнефранкскія}} {{legend|#00BB55|Усходнебергскі дыялект}} {{legend|#CCEE00|Пераходныя ніжнесаксонскія}} ]] На сённяшні дзень да ніжнефранкскіх прынята адносіць:<ref>{{ref-en}} Jan-Wouter Zwart, ''The Syntax of Dutch'', Cambridge University Press, 2011, p. 4: «The Low Franconian dialects include Brabantish, East Flemish, West Flemish, Zeeuws, Hollands-Utrechts, and the dialect of North-Noordholland and the North Sea Coast ([..]; the North-Noordholland dialect is confusingly called ''Westfries'' 'West Frisian').»</ref><ref>{{ref-en}} Anne Pauwels, ''Immigrant Dialects and Language Maintenance in Australia: The Case of the Limburg and Swabian Dialects'', 1986, p. 23: «The Franconian dialects include Hollands, Zeeuws, Flemish (East and West), Brabants and Limburgs. […] Limburgs is the only East Franconian dialect spoken in the Netherlands. All other Franconian dialects in the Netherlands are West Franconian.»</ref><ref>{{ref-nl}} Magda Devos, ''Genese en structuur van het Vlaamse dialectlandschap'', in: Johan De Caluwe, Magda Devos (eds.), ''Structuren in talige variatie in Vlaanderen'', 2006, p. 35ff., here p. 36 [аб ніжнефранконскіх дыялектах у Бельгіі, сцісла таксама пра іхняе становішча за мяжой (напрыклад, заходнефламандскі дыялект на поўначы Францыі)]</ref><!-- --><ref>{{ref-de}} [[Юрген Эрых Шміт|Jürgen Erich Schmidt]], Robert Möller, ''Historisches Westdeutsch/Rheinisch (Moselfränkisch, Ripuarisch, Südniederfränkisch)''; in: ''Sprache und Raum: Ein internationales Handbuch der Sprachvariation. Band 4: Deutsch. Herausgegeben von Joachim Herrgen, Jürgen Erich Schmidt. Unter Mitarbeit von Hanna Fischer und Birgitte Ganswindt.'' Volume 30.4 of ''Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft <small>(Handbooks of Linguistics and Communication Science / Manuels de linguistique et des sciences de communication)</small>'' (HSK). Walter de Gruyter, Berlin/Boston, 2019, p. 515ff., here p. 528.</ref><ref>Пад рэдакцыяй ''LVR-Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte'': * {{Cite web |editor=LVR-Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte |title=Dialekte im Rheinland |url=https://rheinische-landeskunde.lvr.de/de/sprache/sprache_themen/dialekte_beitrag.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207124330/https://rheinische-landeskunde.lvr.de/de/sprache/sprache_themen/dialekte_beitrag.html |archive-date=7 December 2022 |access-date=21 July 2023 }} * {{Cite web |editor=LVR-Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte |title=Dialekte im Rheinland |url=https://dat-portal.lvr.de/orte/dialektkarten/dialekte-im-rheinland |access-date=21 July 2023 |archive-date=30 кастрычніка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030235240/https://dat-portal.lvr.de/orte/dialektkarten/dialekte-im-rheinland |url-status=dead }} * {{Cite web |editor=LVR-Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte |title=Kleverländisch/ Kleverlands |url=https://dat-portal.lvr.de/orte/dialektkarten/einteilungskarten/kleverlaendisch-kleverlands<!-- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126113542/https://dat-portal.lvr.de/orte/dialektkarten/einteilungskarten/kleverlaendisch-kleverlands |archive-date=2022-11-26 --> |access-date=11 September 2023 }} * {{Cite web |editor=LVR-Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte |title=Südniederfränkisch/ Zuidnederfrankisch |url=https://dat-portal.lvr.de/orte/dialektkarten/einteilungskarten/suedniederfraenkisch-zuidnederfrankisch<!-- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133436/https://dat-portal.lvr.de/orte/dialektkarten/einteilungskarten/suedniederfraenkisch-zuidnederfrankisch |archive-date=2022-11-26 --> |access-date=11 September 2023 }}<br />Карта таксама надрукавана ў:<br />Winfried Dolderer, ''Overmaas — «jenseits der Maas»: Eine historische Annäherung'', in: Sebastian Bischoff, Christoph Jahr, Tatjana Mrowka, Jens Thiel (eds.), ''«Mit Belgien ist das so eine Sache …»: Resultate und Perspektiven der Historischen Belgienforschung'' (series: ''Historische Belgienforschung'', Bd. 9), Waxmann, Münster / New York, 2021, p. 15ff., here p. 18.</ref><ref>{{ref-de}} Georg Cornelissen, ''Meine Oma spricht noch Platt: Wo bleibt der Dialekt im Rheinland?'', Greven Verlag, Köln, 2008, p. 40f. (with a map ''Dialektgebiete im Rheinland'')</ref><ref>{{ref-de}} Hartmut Ronge, ''Langenscheidt Sprachkalender 2023: Dialekte'', PONS (which took over Langenscheidt), Stuttgart, 2022 * ''Kuuke (Kleverländisch)'' in ''KW 24'': «Kleverländisch bzw. Klevisch ist mit dem Südgelderschen und dem Bergischen verwandt, gehört zur nordniederfränkischen Dialektgruppe in Nordrhein-Westfalen und wird auch in grenznahen Gebieten der Niederlande gesprochen.» </ref><ref>{{ref-de}} Johannes Venema, ''Zum Stand der zweiten Lautverschiebung im Rheinland: Diatopische, diachrone und diastratische Untersuchungen am Beispiel der dentalen Tenuis (voralthochdeutsch /t/)'' (= ''Mainzer Studien zu Sprach- und Volksforschung 22''), Franz Steiner Verlag, Stuttgart, 1997, p. 12</ref><ref>{{ref-de}} Jan Goossens, ''Die Gliederung des Südniederfränkischen'', in: ''Rheinische Vierteljahrsblätter. Jahrgang 30 &nbsp;1965'', Ludwig Röhrscheid Verlag, Bonn, 1965, p. 79-94, esp. p. 79</ref><ref>{{ref-de}} Jan Goossens, пад рэдакцыяй Heinz Eickmans, Loek Geeraedts, Robert Peters, ''Ausgewählte Schriften zur niederländischen und deutschen Sprach- und Literaturwissenschaft'' (series: ''Niederlande-Studien Band [22]''), Waxmann, Münster / New York / München / Berlin, 2000, p. 202 [карта, на якой паказана ''Friesisch'' і ''Niedersächsisch'' у Нідэрландах, а таксама ''Nordniederfränkisch'' і ''Südniederfränkisch'' у Нідэрландах і Германіі]</ref><ref>{{ref-de}} Jan Goossens, ''Die gerundeten Palatalvokale im niederländischen Sprachraum'', in: Ludwig Erich Schmitt (ed.), ''Zeitschrift für Mundartforschung'', ⅩⅩⅨ. Jahrgang 1962, Franz Steiner Verlag, Wiesbaden, 1962, p. 312—328, here p. 313 [equating West Low Franconian and North Low Franconian as well as East Low Franconian and South Low Franconian, calling the West/East terminology Netherlandic technical language]</ref> * Паўночнаніжнефранкская галіна ({{lang|de|Nordniederfränkisch}}), на паўночны захад ад [[Юрдынгенская мяжа|Юрдынгенскай мяжы]]. ** [[Брабанцкія дыялекты нідэрландскай мовы|Брабанцкія дыялекты]] ({{lang|nl|Brabants}}) {{NED}}, {{BEL}} *** [[Заходнебрабанцкі дыялект нідэрландскай мовы|заходнебрабанцкі дыялект]] ({{lang|nl|West-Brabants}}) *** [[Усходнеабрабанцкі дыялект нідэрландскай мовы|усходнеабрабанцкі дыялект]] ({{lang|nl|Oost-Brabants}}) *** [[Паўднёвабрабанцкі дыялект нідэрландскай мовы|паўднёвабрабанцкі дыялект]] ({{lang|nl|Zuid-Brabants}}) ** Галандскаутрэхцкія дыялекты ({{lang|nl|Hollands-Utrechts}}) {{NED}} *** [[Галандскі дыялект нідэрландскай мовы|галандскі дыялект]] ({{lang|nl|Hollands}}) ** [[Фламандскія дыялекты нідэрландскай мовы|Фламандскія дыялекты]] ({{lang|nl|Vlaams}}) {{NED}}, {{BEL}}, {{FRA}} *** [[Усходнефламандскія диалекты нідэрландскай мовы|усходнефламандскія диалекты]] ({{lang|nl|Oost-Vlaams}}) *** [[Заходнефламандская група дыялектаў|заходнефламандскія диалекты]] ({{lang|nl|West-Vlaams}}) **** [[Французсказаходнефламандскі дыялект нідэрландскай мовы|французсказаходнефламандскі дыялект]] ({{lang|nl|Frans-Vlaams}}) ** [[Зеландскія дыялекты]] ({{lang|nl|Zeeuws}}) {{NED}} ** Паўночнаморскі дыялект у паўночнай Галандыі {{NED}} ** [[Ніжнерэйнскія дыялекты]] ({{lang|de|Niederrheinisch}}) {{GER}}, зямля [[Паўночны Рэйн-Вестфалія]] *** клеверландскія дыялекты ({{lang|de|Kleverländisch}}) — [[Клеве]], [[Везель]]. *** [[усходнебергскі дыялект]] ({{lang|nl|Oost-Bergisch}}, {{lang|de|Ostbergisch}}), ён жа лімбургскавэстфальскі — паміж [[Мюльгайм-ан-дэр-Рур]]ам і [[Эсэн]]ам на поўначы і [[Вуперталь|Вуперталем]] і [[Бергнойштат]]ам на поўдні. **** {{iw|мёльмская гаворка||de|Mölmsch (Dialekt)}} ({{lang|de|Mölmsch}}) — уласная гаворка горада Мюльгайм-ан-дэр-Рур. * Паўднёваніжнефранкская галіна ({{lang|de|Südniederfränkisch}}), на поўдзень ад [[Юрдынгенская мяжа|Юрдынгенскай]] і поўнач ад [[Бенрацкая мяжа|Бенрацкай]] меж. ** [[Лімбургская мова|Лімбургскія дыялекты/мова]] ({{lang|li|Limburgs}}, {{lang|de|Limburgisch}}) {{BEL}}: {{iw|Зямля Ойпен||en|Land of Eupen}}, [[Лімбург (правінцыя, Бельгія)|Лімбург]] {{NED}}: [[Лімбург (правінцыя, Нідэрланды)|Лімбург]] {{GER}}: [[Дзюсельдорф]], [[Крэфельд]], [[Рэмшайд]], [[Гайнсберг]] *** заходнелімбургскі дыялект ({{lang|li|Wes-Limburgs}}) *** цэнтральналімбургскі дыялект ({{lang|li|Centraal-Limburgs}}) *** усходнелімбургскі дыялект ({{lang|li|Oas-Limburgs}}) **** [[заходнебергскі дыялект]] ([[:nl:Bergisch|Bergisch]], [[:de:Bergische Dialekte|(West-)Bergisch]]) — у раёнах гарадоў [[Дзюсельдорф]]-[[Золінген]] на захадзе зямлі [[Паўночны Рэйн-Вестфалія]]. **** [[Крэфельдскі дыялект|крэфельдская гаворка]] ([[:de:Krieewelsch|Krieewelsch, Krefelderisch]]) — горад [[Крэфельд]] на захадзе зямлі [[Паўночны Рэйн-Вестфалія]]. [[Нідэрландская мова|Нідэрландская літаратурная мова]] ({{lang|nl|Nederlandse taal}}) заснавана галоўным чынам на [[Фламандскія дыялекты нідэрландскай мовы|фламандскім]], [[Брабанцкія дыялекты нідэрландскай мовы|брабанцкім]] і [[Галандскі дыялект нідэрландскай мовы|галандскім]] дыялектах. Таксама яна аказала значны ўплыў на [[Заходнефрызская мова|заходнефрызскія]] і [[Ніжнесаксонскія дыялекты Нідэрландаў|ніжнесаксонскія]] дыялекты, на якіх гавораць у паўночных Нідэрландах, а таксама на [[Усходнефрызскі дыялект ніжненямецкай мовы|ўсходнефрызскія дыялекты]] на паўночным захадзе Германіі.<ref>{{ref-de}} William Foerste: Der Einfluss des Niederländischen auf den Wortschatz der jüngeren niederdeutschen Mundarten Ostfrieslands, Schuster Verlag, 1975.</ref> З часоў [[Калоніі Нідэрландаў|нідэрландскага каланізму]] ў былых уладаннях утварыліся такія мовы: * [[Афрыкаанс]] (Afrikaans) {{RSA}} :* Усходні дыялект (Oosgrens-Afrikaans) :* [[Капская мова|Капскі дыялект]] (Kaapse Afrikaans) :* Аранжаварачныя гаворкі (Oranjerivier-Afrikaans) * [[Неграгаландская крэольская мова]] (Negerhollands) {{VIR}} * [[Цэйлонсканідэрландская крэольская мова]] (Ceylons-Nederlands) {{SRI}} === Ніжнерэйнскія дыялекты === {{main|Ніжнерэйнскія дыялекты}} Паўночнаніжнефранкскія дыялекты, распаўсюджаныя ў Германіі, прынята аб'ядноўваць у так званыя ''ніжнерэйнскія''. Гэтыя дыялекты сустракаюцца ў [[Федэральная зямля, Германія|федэральнай зямлі]] [[Паўночны Рэйн-Вестфалія]], а менавіта — па абодвум бакам ад Ніжняга Рэйна на захад ад мяжы ніжнесаксонскіх і ніжнефранкскіх дыялектаў. Зону дыялектаў утварае [[ізаглоса]] [[Бохальт]]–[[Эсэн]]–[[Вуперталь|Вуперталь-Бармэн]]–[[Віперфюрт]] і [[Юрдынгенская мяжа|мяжа Юрдынгена]]. Да ніжнерэйнскіх прынята ў Намеччыне таксама адносіць клеверландскі дыялект (''паўночнаніжнефранкскі'' ў Намеччыне), усходнебергскі і ўсходнелімбургскі (''паўднёваніжнефранкскі'') дыялекты. З апошняга вылучаюць у Германіі [[Заходнебергскі дыялект|заходнебергскі]] ({{lang|de|Westbergisch}}) і [[Крэфельдскі дыялект|крэфельдскі]] ({{lang|de|Krieewelsch}}) дыялекты. == Страта арэала == Да [[Ранні Новы час|ранняга Новага часу]] ўсе носьбіты розных ніжнефранконскіх дыялектаў выкарыстоўвалі [[Сярэдненідэрландская мова|сярэдненідэрландскую]] або раннюю сучасную нідэрландскую мову ў якасці літаратурнай і аб’яднаўчай мовы (''Dachsprache''). Прыкметныя змены адбыліся ў 19 стагоддзі, калі гістарычна нідэрландскамоўны рэгіён [[Французская Фландрыя]] перажыў перыяд [[Афранцужванне|афранцужвання]] пад эгідай французскага ўрада.<ref>{{ref-fr}} {{Cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/francophonie/HIST_FR_s9_Fr-contemporain.htm#1_Le_r%C3%B4le_de_lInstruction_publique_dans_lapprentissage_du_fran%C3%A7ais_|title=Histoire du français: Le français contemporain|website=www.axl.cefan.ulaval.ca|access-date=6 May 2016}}</ref> Гэтак жа ў [[Ніжні Рэйн (рэгіён)|рэгіёне Ніжняга Рэйна]] (тады ўваходзіў у склад [[Прусія|Прусіі]]) адбылася шырокая [[германізацыя]], а публічнае і афіцыйнае выкарыстанне нідэрландскай мовы было забаронена, што прывяло да зніжэння выкарыстання таксама і лімбургскай мовы і іншых дыялектаў.<ref>{{ref-de}} Heinz Eickmans, ''Aspekte einer niederrheinischen Sprachgeschichte'', in: Werner Besch, Anne Betten, Oskar Reichmann, Stefan Sonderegger (eds.), ''Sprachgeschichte: Ein Handbuch zur Geschichte der deutschen Sprache und ihrer Erforschung'', 2nd ed., 3. Teilband (series: HSK 2.3), Walter de Gruyter, Berlin / New York, 2003, p. 2629ff., here p. 2636.</ref><ref>{{ref-de}} Georg Cornelissen: Das Niederländische im preußischen Gelderland und seine Ablösung durch das Deutsche, Rohrscheid, 1986, S. 93.</ref><ref>{{ref-de}} {{Cite web |date=2019-06-21 |title=Historische Sprachverhältnisse - Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte |url=https://rheinische-landeskunde.lvr.de/de/sprache/wissensportal_neu/dialekt_1/historische_sprachverhaeltnisse_kopie/historische_sprachverhaeltnisse.html |access-date=2022-09-29 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621135055/https://rheinische-landeskunde.lvr.de/de/sprache/wissensportal_neu/dialekt_1/historische_sprachverhaeltnisse_kopie/historische_sprachverhaeltnisse.html |archive-date=21 June 2019 |url-status=dead}}</ref> Акрамя таго, [[Брусельскі сталічны рэгіён]], у якім гістарычна размаўлялі на нідэрландскай, стаў афіцыйна двухмоўным, а да цяперашняга часу — ў асноўным ужо [[Французская мова|франкамоўным]]. {{зноскі}} == Літаратура == ; на нямецкай мове * {{кніга|аўтар=Kurt-Wilhelm Graf Laufs.|загаловак=Niederfränkisch-Niederrheinische Grammatik - für das Land an Rhein und Maas|месца=Mönchengladbach|выдавецтва=Niederrheinisches Institut|год=1995|isbn=3-9804360-1-2}} * {{кніга|аўтар=Peter Honnen, Cornelia Forstreuter.|загаловак=Sprachinseln im Rheinland. Eine Dokumentation des Pfälzer Dialekts am unteren Niederrhein und des „Hötter Platt“ in Düsseldorf-Gerresheim. — „Rheinische Mundarten“|месца=Köln |выдавецтва=Rheinland-Verlag|год=1994|isbn=3-7927-1456-6}} * {{кніга|аўтар=[[Вольфрам Ойлер|Wolfram Euler]]. |загаловак=Das Westgermanische — von der Herausbildung im 3. bis zur Aufgliederung im 7. Jahrhundert — Analyse und Rekonstruktion (West Germanic: from its Emergence in the 3rd up until its Dissolution in the 7th century CE: Analyses and Reconstruction) |месца=London/Berlin |выдавецтва=[[Verlag Inspiration Un Limited]] |год=2013 |старонкі=244 |isbn=978-3-9812110-7-8}} <small>(з кароткім апісаннем на англійскай мове)</small> * {{кніга|аўтар=[[Фрыдрых Маўрэр (мовазнаўца)|Friedrich Maurer]] |загаловак=Nordgermanen und Alemannen: Studien zur germanischen und frühdeutschen Sprachgeschichte, Stammes- und Volkskunde |месца=Straßburg |выдавецтва=Hünenburg-Verlag}} {{Дыялекты нямецкай мовы}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Франкі]] [[Катэгорыя:Дыялекты ніжненямецкай мовы]] l6m5ez53ptoq8v89bqk8a45rg9d33yl Партал:Геаграфія/Новыя артыкулы 100 753274 5164236 5163445 2026-07-10T15:51:12Z NirvanaBot 40832 +2 новых 5164236 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Балупэ|2026-07-10T06:55:50Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Ліелайс Ліепукалнс|2026-07-10T05:51:03Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Энергетычны праезд (Мінск)|2026-07-09T10:41:19Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Пікерынг (Паўночны Ёркшыр)|2026-07-08T13:25:33Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Пікерынг (Антарыа)|2026-07-08T13:21:10Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|3-і Дзіцячы завулак (Мінск)|2026-07-05T14:35:12Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|2-і Дзіцячы завулак (Мінск)|2026-07-05T14:17:34Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|1-ы Дзіцячы завулак (Мінск)|2026-07-05T14:06:04Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Падшыпнікавы праезд (Мінск)|2026-07-02T18:47:42Z|Андрэй 2403 Б}} {{Новы артыкул|Орана|2026-06-29T13:06:09Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Глыбокае (возера, Апочацкі раён)|2026-06-29T13:00:53Z|Autumndancer}} {{Новы артыкул|Цапелька|2026-06-29T12:43:38Z|Autumndancer}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> axuaglbu888y5ar06map3d2gjelxrn8 Tyria jacobaeae 0 758484 5164252 4674157 2026-07-10T16:44:29Z JackyM59 160110 Photograph updated 5164252 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = | image descr = | regnum = Жывёлы | parent = Tyria | rang = Від | latin = Tyria jacobaeae | author = [[L.]], 1758 | syn = | wikispecies = Tyria jacobaeae | commons = Category:Tyria jacobaeae | itis = | ncbi = | eol = }} [[Файл:Chenille goutte de sang (Tyria jacobaeae) sur Séneçon de Jacob (Jacobaea vulgaris).jpg|міні|Шэніль]] '''Tyria jacobaeae''' — від [[Матылі|матылькоў]] з падсямейства {{bt-bellat|мядзведзіцы|Arctiinae}}. == Апісанне == === Імага === Размах крылаў 40 мм. [[Матылі|Матыль]] яркі, страката афарбаваны. Пярэднія крылы трохкутнай формы. Крылы цёмна-шэрыя з чырвоным малюнкам. Па краі пярэдняга крыла праходзіць шырокая чырвоная паласа, ля вонкавага краю два чырвоных плямы. Ад падставы крыла да ўнутранага краю праходзіць вузкая чырвоная паласа. Заднія крылы чырвонага колеру з чорнай махрамі. У спакойным стане [[Матылі|матыль]] крылы складае дамком. Галава, грудзі і брушка чорнага колеру. Вусы ніткападобныя<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.pokrovka-info.ru/fauna_kuban-nasekomie-tyria-jacobaeae.php|title=Медведица кровавая (Tyria jacobaeae), медведица крестовниковая Насекомые, Краткое описание и фото на природе. Фауна, животный мир Кубани, Краснодарского края (фото)|website=www.pokrovka-info.ru|access-date=2022-06-09}}</ref>. === Вусень === [[Вусень]] аксаміціста-чорны з яркімі жоўтымі перавязямі, пакрыты рэдкім чорным апушэннем. Галава ў [[Вусень|вусеня]] чорная<ref name=":0"/>. == Асаблівасці біялогіі == [[Вусень|Вусені]] атрутныя, трымаюцца групамі<ref>{{Cite web|url=http://insecta.pro/ru/taxonomy/6693|title=Tyria jacobaeae — Медведица кровавая|website=insecta.pro|access-date=2022-06-09}}</ref>. Лёт [[імага]] ў [[Май|маі]]-[[Ліпень|ліпені]] на лугах. Днём хаваюцца ў траве і, калі іх патрывожыць, пералятаюць на кароткую адлегласць і хаваюцца<ref>{{Cite web|url=http://domir.ru/animal/?file=medvedica4.php|title=Медведица кровавая|website=domir.ru|access-date=2022-06-09}}</ref>. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мядзведзіцы]] [[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе]] az1lfufvn48p53jqnp5wazbbxdm6has 5164288 5164252 2026-07-10T19:34:06Z M.L.Bot 261 5164288 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = | image descr = | regnum = Жывёлы | parent = Tyria | rang = Від | latin = Tyria jacobaeae | author = [[L.]], 1758 | syn = | wikispecies = Tyria jacobaeae | commons = Category:Tyria jacobaeae | itis = | ncbi = | eol = }} [[Файл:Chenille goutte de sang (Tyria jacobaeae) sur Séneçon de Jacob (Jacobaea vulgaris).jpg|міні|]] '''Tyria jacobaeae''' — від [[Матылі|матылькоў]] з падсямейства {{bt-bellat|мядзведзіцы|Arctiinae}}. == Апісанне == === Імага === Размах крылаў 40 мм. [[Матылі|Матыль]] яркі, страката афарбаваны. Пярэднія крылы трохкутнай формы. Крылы цёмна-шэрыя з чырвоным малюнкам. Па краі пярэдняга крыла праходзіць шырокая чырвоная паласа, ля вонкавага краю два чырвоных плямы. Ад падставы крыла да ўнутранага краю праходзіць вузкая чырвоная паласа. Заднія крылы чырвонага колеру з чорнай махрамі. У спакойным стане [[Матылі|матыль]] крылы складае дамком. Галава, грудзі і брушка чорнага колеру. Вусы ніткападобныя<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.pokrovka-info.ru/fauna_kuban-nasekomie-tyria-jacobaeae.php|title=Медведица кровавая (Tyria jacobaeae), медведица крестовниковая Насекомые, Краткое описание и фото на природе. Фауна, животный мир Кубани, Краснодарского края (фото)|website=www.pokrovka-info.ru|access-date=2022-06-09}}</ref>. === Вусень === [[Вусень]] аксаміціста-чорны з яркімі жоўтымі перавязямі, пакрыты рэдкім чорным апушэннем. Галава ў [[Вусень|вусеня]] чорная<ref name=":0"/>. == Асаблівасці біялогіі == [[Вусень|Вусені]] атрутныя, трымаюцца групамі<ref>{{Cite web|url=http://insecta.pro/ru/taxonomy/6693|title=Tyria jacobaeae — Медведица кровавая|website=insecta.pro|access-date=2022-06-09}}</ref>. Лёт [[імага]] ў [[Май|маі]]-[[Ліпень|ліпені]] на лугах. Днём хаваюцца ў траве і, калі іх патрывожыць, пералятаюць на кароткую адлегласць і хаваюцца<ref>{{Cite web|url=http://domir.ru/animal/?file=medvedica4.php|title=Медведица кровавая|website=domir.ru|access-date=2022-06-09}}</ref>. {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мядзведзіцы]] [[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе]] nqugbgce8du9u0zcwknww9w3xwkoz4r Партал:Музыка/Каляндар 100 760469 5164226 5036763 2026-07-10T15:26:20Z Emilia Noah 155537 5164226 wikitext text/x-wiki {| |- |[[XVIII стагоддзе]] || [[1797 год у гісторыі музыкі|1797]] • [[1798 год у гісторыі музыкі|1798]] • [[1799 год у гісторыі музыкі|1799]] • [[1800 год у гісторыі музыкі|1800]] ---- |- |[[XIX стагоддзе]] || [[1801 год у гісторыі музыкі|1801]] • [[1802 год у гісторыі музыкі|1802]] • [[1803 год у гісторыі музыкі|1803]] • [[1804 год у гісторыі музыкі|1804]] • [[1805 год у гісторыі музыкі|1805]] • [[1806 год у гісторыі музыкі|1806]] • [[1807 год у гісторыі музыкі|1807]] • [[1808 год у гісторыі музыкі|1808]] • [[1809 год у гісторыі музыкі|1809]] • [[1810 год у гісторыі музыкі|1810]] • [[1811 год у гісторыі музыкі|1811]] • [[1812 год у гісторыі музыкі|1812]] • [[1813 год у гісторыі музыкі|1813]] • [[1814 год у гісторыі музыкі|1814]] • [[1815 год у гісторыі музыкі|1815]] • [[1816 год у гісторыі музыкі|1816]] • [[1817 год у гісторыі музыкі|1817]] • [[1818 год у гісторыі музыкі|1818]] • [[1819 год у гісторыі музыкі|1819]] • [[1820 год у гісторыі музыкі|1820]] • [[1821 год у гісторыі музыкі|1821]] • [[1822 год у гісторыі музыкі|1822]] • [[1823 год у гісторыі музыкі|1823]] • [[1824 год у гісторыі музыкі|1824]] • [[1825 год у гісторыі музыкі|1825]] • [[1826 год у гісторыі музыкі|1826]] • [[1827 год у гісторыі музыкі|1827]] • [[1828 год у гісторыі музыкі|1828]] • [[1829 год у гісторыі музыкі|1829]] • [[1830 год у гісторыі музыкі|1830]] • [[1831 год у гісторыі музыкі|1831]] • [[1832 год у гісторыі музыкі|1832]] • [[1833 год у гісторыі музыкі|1833]] • [[1834 год у гісторыі музыкі|1834]] • [[1835 год у гісторыі музыкі|1835]] • [[1836 год у гісторыі музыкі|1836]] • [[1837 год у гісторыі музыкі|1837]] • [[1838 год у гісторыі музыкі|1838]] • [[1839 год у гісторыі музыкі|1839]] • [[1840 год у гісторыі музыкі|1840]] • [[1841 год у гісторыі музыкі|1841]] • [[1842 год у гісторыі музыкі|1842]] • [[1843 год у гісторыі музыкі|1843]] • [[1844 год у гісторыі музыкі|1844]] • [[1845 год у гісторыі музыкі|1845]] • [[1846 год у гісторыі музыкі|1846]] • [[1847 год у гісторыі музыкі|1847]] • [[1848 год у гісторыі музыкі|1848]] • [[1849 год у гісторыі музыкі|1849]] • [[1850 год у гісторыі музыкі|1850]] • [[1851 год у гісторыі музыкі|1851]] • [[1852 год у гісторыі музыкі|1852]] • [[1853 год у гісторыі музыкі|1853]] • [[1854 год у гісторыі музыкі|1854]] • [[1855 год у гісторыі музыкі|1855]] • [[1856 год у гісторыі музыкі|1856]] • [[1857 год у гісторыі музыкі|1857]] • [[1858 год у гісторыі музыкі|1858]] • [[1859 год у гісторыі музыкі|1859]] • [[1860 год у гісторыі музыкі|1860]] • [[1861 год у гісторыі музыкі|1861]] • [[1862 год у гісторыі музыкі|1862]] • [[1863 год у гісторыі музыкі|1863]] • [[1864 год у гісторыі музыкі|1864]] • [[1865 год у гісторыі музыкі|1865]] • [[1866 год у гісторыі музыкі|1866]] • [[1867 год у гісторыі музыкі|1867]] • [[1868 год у гісторыі музыкі|1868]] • [[1869 год у гісторыі музыкі|1869]] • [[1870 год у гісторыі музыкі|1870]] • [[1871 год у гісторыі музыкі|1871]] • [[1872 год у гісторыі музыкі|1872]] • [[1873 год у гісторыі музыкі|1873]] • [[1874 год у гісторыі музыкі|1874]] • [[1875 год у гісторыі музыкі|1875]] • [[1876 год у гісторыі музыкі|1876]] • [[1877 год у гісторыі музыкі|1877]] • [[1878 год у гісторыі музыкі|1878]] • [[1879 год у гісторыі музыкі|1879]] • [[1880 год у гісторыі музыкі|1880]] • [[1881 год у гісторыі музыкі|1881]] • [[1882 год у гісторыі музыкі|1882]] • [[1883 год у гісторыі музыкі|1883]] • [[1884 год у гісторыі музыкі|1884]] • [[1885 год у гісторыі музыкі|1885]] • [[1886 год у гісторыі музыкі|1886]] • [[1887 год у гісторыі музыкі|1887]] • [[1888 год у гісторыі музыкі|1888]] • [[1889 год у гісторыі музыкі|1889]] • [[1890 год у гісторыі музыкі|1890]] • [[1891 год у гісторыі музыкі|1891]] • [[1892 год у гісторыі музыкі|1892]] • [[1893 год у гісторыі музыкі|1893]] • [[1894 год у гісторыі музыкі|1894]] • [[1895 год у гісторыі музыкі|1895]] • [[1896 год у гісторыі музыкі|1896]] • [[1897 год у гісторыі музыкі|1897]] • [[1898 год у гісторыі музыкі|1898]] • [[1899 год у гісторыі музыкі|1899]] • [[1900 год у гісторыі музыкі|1900]] ---- |- |[[XX стагоддзе]] || [[1901 год у гісторыі музыкі|1901]] • [[1902 год у гісторыі музыкі|1902]] • [[1903 год у гісторыі музыкі|1903]] • [[1904 год у гісторыі музыкі|1904]] • [[1905 год у гісторыі музыкі|1905]] • [[1906 год у гісторыі музыкі|1906]] • [[1907 год у гісторыі музыкі|1907]] • [[1908 год у гісторыі музыкі|1908]] • [[1909 год у гісторыі музыкі|1909]] • [[1910 год у гісторыі музыкі|1910]] • [[1911 год у гісторыі музыкі|1911]] • [[1912 год у гісторыі музыкі|1912]] • [[1913 год у гісторыі музыкі|1913]] • [[1914 год у гісторыі музыкі|1914]] • [[1915 год у гісторыі музыкі|1915]] • [[1916 год у гісторыі музыкі|1916]] • [[1917 год у гісторыі музыкі|1917]] • [[1918 год у гісторыі музыкі|1918]] • [[1919 год у гісторыі музыкі|1919]] • [[1920 год у гісторыі музыкі|1920]] • [[1921 год у гісторыі музыкі|1921]] • [[1922 год у гісторыі музыкі|1922]] • [[1923 год у гісторыі музыкі|1923]] • [[1924 год у гісторыі музыкі|1924]] • [[1925 год у гісторыі музыкі|1925]] • [[1926 год у гісторыі музыкі|1926]] • [[1927 год у гісторыі музыкі|1927]] • [[1928 год у гісторыі музыкі|1928]] • [[1929 год у гісторыі музыкі|1929]] • [[1930 год у гісторыі музыкі|1930]] • [[1931 год у гісторыі музыкі|1931]] • [[1932 год у гісторыі музыкі|1932]] • [[1933 год у гісторыі музыкі|1933]] • [[1934 год у гісторыі музыкі|1934]] • [[1935 год у гісторыі музыкі|1935]] • [[1936 год у гісторыі музыкі|1936]] • [[1937 год у гісторыі музыкі|1937]] • [[1938 год у гісторыі музыкі|1938]] • [[1939 год у гісторыі музыкі|1939]] • [[1940 год у гісторыі музыкі|1940]] • [[1941 год у гісторыі музыкі|1941]] • [[1942 год у гісторыі музыкі|1942]] • [[1943 год у гісторыі музыкі|1943]] • [[1944 год у гісторыі музыкі|1944]] • [[1945 год у гісторыі музыкі|1945]] • [[1946 год у гісторыі музыкі|1946]] • [[1947 год у гісторыі музыкі|1947]] • [[1948 год у гісторыі музыкі|1948]] • [[1949 год у гісторыі музыкі|1949]] • [[1950 год у гісторыі музыкі|1950]] • [[1951 год у гісторыі музыкі|1951]] • [[1952 год у гісторыі музыкі|1952]] • [[1953 год у гісторыі музыкі|1953]] • [[1954 год у гісторыі музыкі|1954]] • [[1955 год у гісторыі музыкі|1955]] • [[1956 год у гісторыі музыкі|1956]] • [[1957 год у гісторыі музыкі|1957]] • [[1958 год у гісторыі музыкі|1958]] • [[1959 год у гісторыі музыкі|1959]] • [[1960 год у гісторыі музыкі|1960]] • [[1961 год у гісторыі музыкі|1961]] • [[1962 год у гісторыі музыкі|1962]] • [[1963 год у гісторыі музыкі|1963]] • [[1964 год у гісторыі музыкі|1964]] • [[1965 год у гісторыі музыкі|1965]] • [[1966 год у гісторыі музыкі|1966]] • [[1967 год у гісторыі музыкі|1967]] • [[1968 год у гісторыі музыкі|1968]] • [[1969 год у гісторыі музыкі|1969]] • [[1970 год у гісторыі музыкі|1970]] • [[1971 год у гісторыі музыкі|1971]] • [[1972 год у гісторыі музыкі|1972]] • [[1973 год у гісторыі музыкі|1973]] • [[1974 год у гісторыі музыкі|1974]] • [[1975 год у гісторыі музыкі|1975]] • [[1976 год у гісторыі музыкі|1976]] • [[1977 год у гісторыі музыкі|1977]] • [[1978 год у гісторыі музыкі|1978]] • [[1979 год у гісторыі музыкі|1979]] • [[1980 год у гісторыі музыкі|1980]] • [[1981 год у гісторыі музыкі|1981]] • [[1982 год у гісторыі музыкі|1982]] • [[1983 год у гісторыі музыкі|1983]] • [[1984 год у гісторыі музыкі|1984]] • [[1985 год у гісторыі музыкі|1985]] • [[1986 год у гісторыі музыкі|1986]] • [[1987 год у гісторыі музыкі|1987]] • [[1988 год у гісторыі музыкі|1988]] • [[1989 год у гісторыі музыкі|1989]] • [[1990 год у гісторыі музыкі|1990]] • [[1991 год у гісторыі музыкі|1991]] • [[1992 год у гісторыі музыкі|1992]] • [[1993 год у гісторыі музыкі|1993]] • [[1994 год у гісторыі музыкі|1994]] • [[1995 год у гісторыі музыкі|1995]] • [[1996 год у гісторыі музыкі|1996]] • [[1997 год у гісторыі музыкі|1997]] • [[1998 год у гісторыі музыкі|1998]] • [[1999 год у гісторыі музыкі|1999]] • [[2000 год у гісторыі музыкі|2000]] ---- |- | [[XXI стагоддзе]] || [[2001 год у гісторыі музыкі|2001]] • [[2002 год у гісторыі музыкі|2002]] • [[2003 год у гісторыі музыкі|2003]] • [[2004 год у гісторыі музыкі|2004]] • [[2005 год у гісторыі музыкі|2005]] • [[2006 год у гісторыі музыкі|2006]] • [[2007 год у гісторыі музыкі|2007]] • [[2008 год у гісторыі музыкі|2008]] • [[2009 год у гісторыі музыкі|2009]] • [[2010 год у гісторыі музыкі|2010]] • [[2011 год у гісторыі музыкі|2011]] • [[2012 год у гісторыі музыкі|2012]] • [[2013 год у гісторыі музыкі|2013]] • [[2014 год у гісторыі музыкі|2014]] • [[2015 год у гісторыі музыкі|2015]] • [[2016 год у гісторыі музыкі|2016]] • [[2017 год у гісторыі музыкі|2017]] • [[2018 год у гісторыі музыкі|2018]] • [[2019 год у гісторыі музыкі|2019]] • [[2020 год у гісторыі музыкі|2020]] • [[2021 год у гісторыі музыкі|2021]] • [[2022 год у гісторыі музыкі|2022]] • [[2023 год у гісторыі музыкі|2023]] • [[2024 год у гісторыі музыкі|2024]] • [[2025 год у гісторыі музыкі|2025]] • [[2026 год у гісторыі музыкі|2026]] • [[2027 год у гісторыі музыкі|2027]] |} <noinclude> [[Катэгорыя:Партал:Музыка]] </noinclude> 6xb7iqgwtxmrgbfkfpg5xuz1gulss7u Спіс відэагульняў з беларускай лакалізацыяй 0 767200 5164400 5162208 2026-07-11T05:37:20Z Emilia Noah 155537 /* Крыніцы */ 5164400 wikitext text/x-wiki {{Службовы спіс}} {{catmain|Відэагульня}} Гэта спіс відэагульняў, для якіх існуе беларуская лакалізацыя. Спіс падзелены на дзве часткі — для гульняў з лакалізацыяй, прадстаўленай кампаніяй-распрацоўшчыкам («афіцыйнай»), і для гульняў, лакалізаваных незалежна ад распрацоўшчыка. == З афіцыйнай лакалізацыяй == # [[Minecraft]] (2009; беларусізацыя дададзеная 29 лютага 2016 года<ref>https://crowdin.com/project/minecraft</ref><ref>https://minecraft.gamepedia.com/Language</ref>); # [[World of Tanks]] (2010; беларусізацыя дададзеная 10 сакавіка 2016 года<ref>https://dev.by/news/da-boyu-wargaming-peraklala-tanki-na-belaruskuyu-movu{{Недаступная спасылка}}</ref>); # [[Factorio]] ({{мова-en|Factorio}}; 2012; беларусізацыя дададзеная ў 2015 годзе<ref>https://pcgamingwiki.com/wiki/Factorio#Localizations</ref>) # [[World of Warships]] (2015; беларусізацыя дададзеная 29 красавіка 2016 года<ref>https://vk.com/by_reservation?w=wall-57714146_540</ref>, 19 снежня 2018 года беларусізацыя была прыбраная з гульні<ref>https://worldofwarships.ru/ru/news/common/update-0712-holidays/{{Недаступная спасылка}}</ref>); # [[Legends of Eisenwald]] (2015)<ref>http://www.by-reservation.com/</ref>; # [[War Thunder]] (2016; беларусізацыя дададзеная 18 верасня 2017 года<ref>https://forum.warthunder.ru/index.php?/topic/98234-warthunder-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC-warthunder-%D0%BF%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83/&page=9&tab=comments#comment-6481771 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201128022421/https://forum.warthunder.ru/index.php?/topic/98234-warthunder-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC-warthunder-%D0%BF%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83/&page=9&tab=comments#comment-6481771 |date=28 лістапада 2020 }}</ref>); # [[Book of Demons]] ({{lang-en|Book of Demons}}; 2018)<ref>https://return2games.com/</ref><ref>https://www.gog.com/game/book_of_demons</ref>; # [[Feudal Alloy]] ({{lang-en|Feudal Alloy}}; 2019)<ref>http://feudalalloy.com/</ref><ref>https://www.gog.com/game/feudal_alloy</ref>. # [[Hollywood Animal]] (2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/343937|title=Мінская студыя выпусціла дэма відэагульні, у якую можна будзе пагуляць па-беларуску|website=Наша Ніва|date=2024-05-31|access-date=2024-06-22}}</ref>. # [[Ells Tales: Chairbound]] (2025; беларусізацыя дададзеная 17 сакавіка 2026 года)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://store.steampowered.com/news/app/3281410/view/528748148995130283|title=Steam :: Ells Tales: Chairbound :: Belarusian Localization Added!|website=store.steampowered.com|date=2026-03-17|access-date=2026-06-24}}</ref>. # [[UFL]] (2024)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://store.steampowered.com/app/3023930/UFL/|title=UFL™ on Steam|website=store.steampowered.com|access-date=2026-06-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.by-reservation.com/|title=RЭЗЕРВАЦЫЯ|website=www.by-reservation.com|access-date=2026-06-24}}</ref>. == З неафіцыйнай лакалізацыяй == # [[Сімутранс]] ({{lang-en|Simutrans}}; 1999); # [[Контр-удар]] ({{lang-en|Counter-Strike}}; 2000); # [[Прага хуткасці: гарачы пераслед 2]] ({{lang-en|Need for Speed: Hot Pursuit 2}}; 2002); # [[Маўклівы груд 3]] ({{lang-en|Silent Hill 3}}; 2003); # [[Чыгуначны магнат 3]] ({{lang-en|Railroad Tycoon 3}}; 2003); # [[Іншасветны стралок]] ({{lang-en|Alien Shooter}}; 2003); # [[Болеспатольны сродак]] ({{lang-en|Painkiller}}; 2004); # [[Далёкая адлегласць]] ({{lang-en|Far Cry}}; 2004); # [[НЛО2000]] ({{lang-en|UFO2000}}; 2004); # [[Civilization|Цывілізацыя IV]] (2005); # [[Heroes of Might and Magic|Героі мяча i магіі V]] (2006); # [[Рыцары гонару]] ({{lang-en|Knights of Honor}}; 2007); # [[Свет ліпучак]] ({{lang-en|World of Goo}}; 2008) # [[NHL 09|НХЛ 09]] (2008) <ref>https://vk.com/wall184483557_4539</ref>; # [[Civilization|Цывілізацыя V]] (2010); # [[Solar 2|Сонечная энергія]] ({{lang-en|Solar 2}}; 2011); # [[Civilization|Цывілізацыя VI]] (2016)<ref>http://belazar.info/belsoft/index.php?sect=3</ref>. # [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|S.T.A.L.K.E.R.: Цень Чарнобылю]] (пераклад [[Тарашкевіца|класічным правапісам]], створаны ў 2024)<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://www.belarusity.com/stalker-soc|title=S.T.A.L.K.E.R.: Цень Чарнобылю — Беларускі пераклад ад BELARUSITY|website=www.belarusity.com|access-date=2024-05-20}}</ref> == Крыніцы == {{крыніцы}} ==Спасылкі== *[https://novychas.online/kultura/hulni-u-jakija-huljajuc-ljudzi-belarus-na-ekrane Камп’ютарныя гульні, у якіх ёсць Беларусь] [[Новы Час]] {{ВС}} [[Катэгорыя:Спісы відэагульняў|#]] [[Катэгорыя:Спісы праграмнага забеспячэння]] 4q3csovusv7a5ua865s66i4ppkdwwz6 Паводкі ў Цэнтральнай Еўропе (2024) 0 773538 5164370 5023443 2026-07-11T01:40:10Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164370 wikitext text/x-wiki {{універсальная картка}} [[13 верасня]] [[2024]] года, у выніку прыходу [[цыклон]]а «Барыс», які выклікаў рэзкае пахаладанне і ападкі (моцныя працяглыя дажджы, а ў [[Альпы]] і [[Шумава|Шумаву]] — [[снегапад]]), у [[Цэнтральная Еўропа|Цэнтральнай Еўропе]] адбылася серыя [[паводка|паводак]]<ref>[https://www.idnes.cz/zpravy/domaci/predpoved-pocasi-cesko-srazky-dest.A240912_061242_domaci_kurl Na Šumavě sněžilo, déšť do neděle neustane. Vyjasní se až příští týden — iDNES.cz]</ref><ref>[https://ru.euronews.com/2024/09/14/pouring-rain-central-europe-ru Наводнения в Центральной Европе: первые жертвы в Румынии | Euronews]</ref><ref name="автоссылка1">https://www.bbc.com/russian/articles/c62r49jz8v1o</ref>. == Перадумовы == Канец вясны і пачатак лета 2024 года характарызаваліся шматлікімі моцнымі штармамі ў Цэнтральнай Еўропе (паводкі на паўднёвым захадзе і поўдні [[Германія|Германіі]] і [[Швейцарыя|Швейцарыі]]). Толькі ў жніўні ўсталявалася больш стабільнае летняе надвор’е. Гэты месяц стаў яшчэ адным рэкордна цёплым месяцам у некаторых рэгіёнах, напрыклад, у [[Аўстрыя|Аўстрыі]]. На другім тыдні верасня надвор’е зноў стала нестабільным. Вакол цыклона, які рухаўся ў бок [[Скандынавія|Скандынавіі]], адбыліся два масіўныя ўварванні халоднага паветра ў рэгіён цэнтральнага [[Міжземнае мора|Міжземнамор’я]]. За некалькі дзён рэгіянальная тэмпература ўпала на 20 °C з сярэдзіны лета да адзнакі ніжэй за 10°C<ref>[https://www.zamg.ac.at/cms/de/wetter/wetterkarte?tag=09&monat=09&jahr=2024&utc=18 Wetterkarte — ZAMG]</ref>. Сітуацыя пагаршалася [[Глабальнае пацяпленне|змяненнем клімату]], з-за якога Міжземнае мора награваецца, а атмасфера паглынае больш вільгаці, што прыводзіць да павелічэння колькасці ападкаў у добрае надвор’е. У 2024 годзе тэмпература паверхні Міжземнамор’я знаходзілася на рэкордным узроўні, дасягнуўшы ў сярэдзіне верасня 2024 года ад 25 да амаль 30 °C у паўночным міжземнаморскім рэгіёне. Гэта азначае, што значэнні ў некаторых выпадках былі значна больш чым на 4 °C вышэй доўгатэрміновага сярэдняга паказчыка<ref>[https://www.dwd.de/DE/wetter/thema_des_tages/2024/9/11.html Wetter und Klima — Deutscher Wetterdienst — Thema des Tages — Mittelmeerluft und Tief ANETT — Extremniederschläge im östlichen Mitteleuropa]</ref>. 11 і 12 верасня віхор нізкага ціску з вышынным нізкім ядром, які атрымаў міжнародную назву «Барыс», а ў Берлінскім універсітэце — «Анет», сфармаваўся на працяглым халодным фронце над Паўночнай Італіяй<ref>[https://www.meteociel.fr/modeles/archives/archives.php?day=12&month=9&year=2024&hour=18&type=ncep&map=0&type=ncep&region=&mode=0 Meteociel — Archives des réanalyses NOAA NCEP de 1836 à aujourd’hui]</ref>. Перад Скандынаўскім мінімумам знаходзіўся моцны паўднёвы паток, таму Італьянскі мінімум пайшоў па класічным шляху ў раён Карпацкага басейна<ref>[https://www.zamg.ac.at/cms/de/wetter/news/teils-extreme-regen-und-schneemengen-1 Teils extreme Regen- und Schneemengen — ZAMG]</ref>. «Барыс» быў добра спрагназаваны, у выніку колькасць ахвяр аказалася не такой значнай, як у час папярэдніх вялікіх паводак 1997 і 2002 гадоў, хоць дажджы ў многіх мясцінах былі мацнейшыя, а група ''World Weather Attribution'' заявіла, што чатырохдзённы перыяд стаў самым дажджлівым з калі-небудзь зарэгістраваных у Цэнтральнай Еўропе<ref>[https://blr.belta.by/world/view/pavodki-u-tsentralnaj-europe-adkryvajuts-zmrochnuju-kartsinu-buduchyni-dlja-kantynenta-136457-2024/ belta.by]</ref>, прычым верагоднасць яго інтэнсіўнасці ўзрасла ўдвая з-за змянення клімату. == Ход падзей == [[Файл:2024 Most Żelazny w Kłodzku (8), powódź.jpg|left|thumb|Паводка ў г. [[Клодзка]], Польшча, 15&nbsp;верасня.]] Найбольш трагічныя і жорсткія паводкі назіраліся, у прыватнасці, у [[Нова-Горыца|Нова-Горыцы]] ([[Славенія]]), прама ля мяжы з [[Італія]]й. У СМІ было распаўсюджана відэа, на якім відаць, як мясцовая рака за некалькі гадзін затапіла ўвесь мост у горадзе. Праблемы, выкліканыя дажджом, мацней за ўсё ўдарылі па горадзе [[Цэле]], часткова паралізаваўшы яго<ref>https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2024-09-13/wystarczylo-zaledwie-kilka-godzin-most-w-slowenii-znalazl-sie-pod-woda/</ref>. Пагроза паводкі таксама закранула [[Славакія|Славакію]], дзе асцерагаліся затаплення [[Браціслава|Браціславы]]. Узровень [[Дунай|Дуная]] трохі падняўся, але гэта не прывяло да затаплення гістарычнага цэнтра славацкай сталіцы<ref>https://www.puls24.at/news/chronik/angst-vor-hochwasser-in-bratislava-slowakei-will-grenzgebiet-fluten/350668</ref>. Да 15 верасня ў [[Румынія|Румыніі]] было пашкоджана каля 5000 дамоў<ref>https://www.tagesschau.de/ausland/europa/unwetter-hochwasser-tote-polen-oesterreich-100.html</ref>. У [[Ніжняя Аўстрыя|Ніжняй Аўстрыі]] абвешчана стыхійнае бедства<ref>https://noe.orf.at/stories/3273086/</ref>. У [[Вена|Вене]] прайшла эвакуацыя насельніцтва<ref>https://noe.orf.at/stories/3273109/</ref>. У Германіі стыхія закранула [[Баварыя|Баварыю]], дзе падняўся ўзровень вады ў рэках Дунай і [[Эльба]]<ref>https://www.dw.com/en/europe-heavy-rains-batter-poland-czech-republic-austria/live-70216853</ref>. У Польшчы былі затоплены некалькі гарадоў у [[Апольскае ваяводства|Апольскім]] і [[Ніжнесілезскае ваяводства|Ніжнесілезскім]] ваяводствах<ref>{{Cite web |url=https://www.ceskenoviny.cz/zpravy/lijaky-a-zaplavy-dal-suzuji-stredni-evropu-polsko-a-rakousko-maji-prvni-obeti/2568035 |title=Záplavy dál sužují střední Evropu, Polsko a Rakousko mají první oběti {{!}} ČeskéNoviny.cz |access-date=17 верасня 2024 |archive-date=15 верасня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915180707/https://www.ceskenoviny.cz/zpravy/lijaky-a-zaplavy-dal-suzuji-stredni-evropu-polsko-a-rakousko-maji-prvni-obeti/2568035 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://nto.pl/woda-zalewa-prudnik-burmistrz-apeluje-do-mieszkancow-jeszcze-macie-szanse-sie-ewakuowac/ar/c1-18809191 Woda zalewa Prudnik. Burmistrz apeluje do mieszkańców: «Jeszcze macie szansę się ewakuować» | Nowa Trybuna Opolska]</ref><ref>[https://wiadomosci.radiozet.pl/polska/news-nysa-odcieta-od-swiata-wielka-fala-zalewa-szpital-sor-praktycznie-nie-istnieje Nysa odcięta od świata, wielka fala zalewa szpital. «SOR praktycznie nie istnieje» — Wiadomości Radio ZET]</ref>. У [[Малдова|Малдове]] былі затоплены сталічны [[Кішынёў]] і шэраг правінцыйных гарадоў і сёл<ref>{{Cite web |url=https://www.ipn.md/en/flooded-streets-in-capital-city-two-young-women-thrown-by-7967_1107284.html |title=Архіўная копія |access-date=20 верасня 2024 |archive-date=16 верасня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916203538/https://www.ipn.md/en/flooded-streets-in-capital-city-two-young-women-thrown-by-7967_1107284.html |url-status=dead }}</ref>. == Ахвяры == Станам на 19.09.2024 было заяўлена пра наступную колькасць загінулых: {| class="wikitable" ! rowspan="1" |Краіна ! rowspan="1" |Колькасць |- |[[Аўстрыя]] |5<ref>[https://www.idnes.cz/zpravy/zahranicni/dolomity-alpy-snezeni-obet.A240913_172606_zahranicni_ijan Vydatné sněžení v Alpách má první oběť, v Dolomitech zemřela Kanaďanka — iDNES.cz]</ref><ref>https://www.focus.de/panorama/hochwasser-hochwasser-gefahr-mehrere-daemme-in-oesterreich-gebrochen_id_54933749.html</ref><ref>[https://orf.at/stories/3369920/ Kein Dauerregen mehr: Zumindest Wetterlage soll sich entspannen — news.ORF.at]</ref> |- |[[Польшча]] |11<ref>[https://www.se.pl/slask/powodz-w-polsce-jest-druga-ofiara-42-latek-nie-zyje-aa-v3Rj-WfWi-F2J4.html Bielsko-Biała: 42-latek utonął. To druga ofiara powodzi w Polsce — Śląsk, Super Express]</ref> |- |[[Румынія]] |7<ref name="автоссылка1"/><ref>https://news.sky.com/story/several-dead-in-romania-as-eastern-europe-struck-by-torrential-rain-and-flooding-13215317</ref><ref>[https://news.sky.com/story/several-dead-in-romania-as-eastern-europe-struck-by-torrential-rain-and-flooding-13215317 At least eight dead as eastern and central Europe struck by torrential rain and flooding | World News | Sky News]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.euractiv.pl/section/bezpieczenstwo-i-obrona/news/rumunia-jest-siodma-ofiara-smiertelna-powodzi/ |title=Rumunia: Jest siódma ofiara śmiertelna powodzi — EURACTIV.pl |access-date=19 верасня 2024 |archive-date=17 верасня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917105403/https://www.euractiv.pl/section/bezpieczenstwo-i-obrona/news/rumunia-jest-siodma-ofiara-smiertelna-powodzi/ |url-status=dead }}</ref> |- |[[Чэхія]] |5<ref name="автоссылка3">{{Cite web |url=https://www.ceskenoviny.cz/zpravy/zaplavy-maji-prvni-obet-policie-take-pohresuje-sedm-lidi/2568650 |title=Záplavy mají první oběť, policie také pohřešuje osm lidí {{!}} ČeskéNoviny.cz |access-date=16 верасня 2024 |archive-date=16 верасня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916090546/https://www.ceskenoviny.cz/zpravy/zaplavy-maji-prvni-obet-policie-take-pohresuje-sedm-lidi/2568650 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/domaci/zaplavy-v-moravskoslezskem-kraji-maji-tri-obeti-353065 ▶ Počet obětí záplav v Moravskoslezském kraji vzrostl na tři — ČT24 — Česká televize]</ref><ref>[https://www.irozhlas.cz/zpravy-domov/online-povodne-v-cesku-uz-maji-patou-obet-rekl-rakusan-stale-se-ale-pohresuje_2409182213_jar Povodně v Česku už mají pátou oběť, řekl Rakušan. Stále se ale pohřešuje osm lidí | iROZHLAS — spolehlivé zprávy]</ref> |} == Крыніцы == {{Reflist}} {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-09-16}} [[Катэгорыя:2024 год у Германіі]] [[Катэгорыя:2024 год у Польшчы]] [[Катэгорыя:2024 год у Чэхіі]] [[Катэгорыя:Паводкі 2024 года]] [[Катэгорыя:Верасень 2024 года]] lhmiry8vybegq0a9xgk82vxkueiktz8 Павел Куклінскі 0 773724 5164327 4842511 2026-07-10T23:25:50Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164327 wikitext text/x-wiki {{Валейбаліст}} '''Павел Куклінскі''' (нар. {{ДН|18|12|1989}}) — беларускі валейбаліст. [[Майстар спорту Рэспублікі Беларусь|Майстар спорту Беларусі]]. == Біяграфія == Сваю кар’еру пачынаў у гродзенскім «Камунальніку». Таксама бараніў колеры барысаўскага БАТЭ-БДУФК, французскага «Закладам-Воляй». Адзін сезон гуляў за клуб у Кітаі<ref>[https://sportnaviny.com/kuklinskij-pereshel-v-tureckij-solxan/ Куклинский перешел в турецкий «Солхан»]</ref>. == Дасягненні == * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Ср}} Срэбраны прызёр [[Чэмпіянат Беларусі па валейболе|чэмпіянату Беларусі]] (4): 2016/17, 2015/16, 2014/15, 2011/12 * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Зл}} Уладальнік [[Кубак Беларусі па валейболе|Кубка Беларусі]] (2): 2016/17, 2011/12 * {{Сцяг|Беларусь||20px}} {{Бр}} Бронзавы прызёр [[Кубак Беларусі па валейболе|Кубка Беларусі]] (1): 2015/16 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://bvf.by/player/kuklinskij-pavel/ Куклинский Павел] * [https://volleybox.net/ru/pavel-kuklinski-p6497/clubs Pavel Kuklinski] * [https://bvf.by/raznoe/pavel-kuklinskij-perehodit-v-tureczkij-solhan/ Павел Куклинский переходит в турецкий Солхан] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20240919201752/https://bvf.by/raznoe/pavel-kuklinskij-perehodit-v-tureczkij-solhan/ |date=19 верасня 2024 }} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Куклінскі Павел}} {{Шаблон:Мужчынская валейбольная зборная Беларусі на чэмпіянаце Еўропы 2019}} [[Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе]] [[Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі]] 7xxzkmonp9ri80iaitrgflgcgkcbioq Паводкі ў Іспаніі (2024) 0 776094 5164369 4867733 2026-07-11T01:32:47Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164369 wikitext text/x-wiki {{Універсальная картка}} У канцы кастрычніка 2024 года з-за праліўных дажджоў у некалькіх раёнах Паўднёва-Усходняй [[Іспанія|Іспаніі]], у тым ліку [[Валенсія (правінцыя)|Валенсіі]], [[Кастылія — Ла-Манча|Кастыліі-Ла-Манча]] і [[Андалусія|Андалусіі]], здарыліся маштабныя паводкі<ref>{{cite news|title=Los estragos del temporal en Málaga a causa de la fuerte tormenta: desprendimientos e inundaciones en la capital|first=Andrea|last=Jiménez Troyano|url=https://www.elespanol.com/malaga/malaga-ciudad/20241029/estragos-temporal-malaga-causa-fuerte-tormenta-desprendimientos-inundaciones-capital/897160601_0.html|date=29 October 2024|access-date=30 October 2024|language=es|newspaper=[[El Español]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Las lluvias torrenciales sobre Málaga, en imágenes|url=https://www.diariosur.es/malaga/lluvias-torrenciales-inundaciones-malaga-imagenes-20241029121638-ga.html|date=29 October 2024|access-date=30 October 2024|language=es|newspaper=[[Diario Sur]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Granizos como pelotas de golf en El Ejido: “Parecía el fin del mundo”|first=Nacho|last=Sánchez|url=https://elpais.com/espana/2024-10-29/las-fuertes-lluvias-provocan-importantes-danos-en-el-ejido-y-mas-de-200-incidencias-en-el-resto-de-andalucia.html|date=29 October 2024|access-date=30 October 2024|language=es|newspaper=[[El País]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Una fuerte tormenta de granizo destroza coches y arrasa invernaderos en El Ejido|url=https://www.canalsur.es/noticias/andalucia/almeria/una-fuerte-tormenta-de-granizo-destroza-coches-y-arrasa-invernaderos-en-el-ejido/2093259.html|work=[[Canal Sur]]|date=29 October 2024|access-date=30 October 2024|language=es}}</ref><ref>{{cite news|title=Más de un centenar de incidencias por el temporal de lluvia y granizo en Almería|author=Europa Press|url=https://www.diariodealmeria.es/provincia/centenar-incidencias-temporal-lluvia-granizo_0_2002676669.html|date=29 October 2024|access-date=30 October 2024|language=es|author-link=Europa Press (news agency)|newspaper=[[Diario de Almería]]}}</ref>. У выніку загінулі прынамсі 217 чалавек<ref>{{Cite news|title=Spain floods latest: 5,000 more soldiers deployed as satellite photos show extent of devastation|last2=Cobham|first2=Tara|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/spain-floods-latest-valencia-map-rain-huelva-deaths-b2640194.html|publisher=[[The Independent]]|date=November 2, 2024|access-date=November 2, 2024|language=en|first1=Holly|last1=Evans|first3=Alex|last3=Croft}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ru.euronews.com/my-europe/2024/11/03/valencia-floods-update-number-of-victims-rose|title=Число погибших в регионе Валенсия возросло до 217. Поисковая операция продолжается|lang=ru|date=2024-11-03|publisher=[[Euronews (русская версия)|Euronews]]|access-date=2024-11-05}}</ref>. У каралеўстве была абвешчана трохдзённая жалоба<ref name=":4">{{Cite web|lang=es|url=https://www.abc.es/sociedad/lluvias-torrenciales-espana-dana-directo-carreteras-cortadas-20241029092456-di.html|title=Última hora de las inundaciones por la DANA en España, en directo: muertos, desaparecidos y carreteras cortadas en Madrid, Málaga, Albacete y Valencia hoy|website=Diario ABC|date=2024-10-29|access-date=2024-10-30}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20241030/traur-1980976965.html|title=В Испании объявили трехдневный траур по жертвам ливней и наводнений|date=2024-10-30|publisher=[[РИА Новости]]|access-date=2024-10-30}}</ref>. == Ход падзей == Шторм абрынуўся на Іспанію, а перадусім на Валенсію, увечары 29 кастрычніка. Па даных іспанскіх метэаролагаў, усяго за восем гадзін у Валенсіі выпала 491 мм ападкаў, што адпавядае прыблізна гадавой норме. За 24 гадзіны ў Валенсіі выпала найбольшая колькасць ападкаў з 1966 года<ref name=":3">{{Cite web|lang=ru|url=https://tass.ru/proisshestviya/22271057|title=Более 60 погибших и отключения света. Что известно о последствиях наводнений в Валенсии|website=TACC|access-date=2024-10-30}}</ref>. У Чыве выпала каля 500 літраў ападкаў на квадратны метр<ref>{{Cite web|lang=es|url=https://www.articulo14.es/espana-por-la-igualdad/comunidad-valenciana/se-confirma-la-tragedia-al-menos-13-muertos-por-la-dana-en-valencia-20241030.html|title=Se confirma la tragedia: al menos 62 muertos por la DANA en Valencia|website=Artículo 14|date=2024-10-30|access-date=2024-10-30|archive-date=18 лістапада 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241118164059/https://www.articulo14.es/espana-por-la-igualdad/comunidad-valenciana/se-confirma-la-tragedia-al-menos-13-muertos-por-la-dana-en-valencia-20241030.html|url-status=dead}}</ref>, як ва Уцьеле і Турысе было зафіксавана ў агульнай складанасці па 200 л/м<sup><small>2</small></sup>, а ў іншых паўднёва-ўсходніх муніцыпалітэтах — па 100 л/м<sup><small>2</small></sup><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.euronews.com/2024/10/30/several-missing-in-spain-after-heavy-rain-causes-flooding|title=At least 51 dead in Spain after heavy rain causes flooding|website=euronews|date=2024-10-30|access-date=2024-10-30}}</ref>. У Андалусіі шторм нанёс шкоду будынкам, дарогам, мастам і сельскагаспадарчым угоддзям. Для выратавання некалькіх чалавек была задзейнічана [[Грамадзянская гвардыя (Іспанія)|Грамадзянская гвардыя]]<ref name="ABC12">{{cite news|title=Última hora de la DANA en Andalucía, en directo: inundaciones y carreteras cortadas por lluvias en Sevilla, Huelva, Málaga y Cádiz hoy|first=|last=|url=https://www.abc.es/espana/andalucia/ultima-hora-alerta-lluvias-tormentas-dana-andalucia-20241030084921-dis.html|work=[[ABC (newspaper)|ABC]]|location=|date=30 October 2024|access-date=30 October 2024|language=Spanish|trans-title=Latest news from the DANA in Andalusia, live: floods and roads cut off by rain in Seville, Huelva, Malaga and Cadiz today}}</ref>. Іспанскае метэаралагічнае агенцтва AEMET абвясціла жоўты і аранжавы ўзроўні трывогі ў шэрагу рэгіёнаў. На поўдні і ўсходзе Іспаніі ўзровень павышаны да чырвонага<ref name=":3" />. Затым непагадзь пайшла ў [[Каталонія|Каталонію]], дзе таксама выклікала транспартны калапс — былі адмененыя авіярэйсы, спынены рух на чыгунцы. == Рэакцыя == [[Старшыня Урада Іспаніі|Урад Іспаніі]] стварыў крызісны камітэт для каардынацыі нацыянальных мер рэагавання, а прэм’ер-міністр [[Педра Санчэс]] адзначыў, што адсочвае паведамленні аб разбурэннях і інфармацыю аб зніклых асобах. У Валенсію было накіравана ваеннае падраздзяленне па надзвычайных сітуацыях для аказання дапамогі ў правядзенні выратавальных работ<ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.france24.com/en/europe/20241030-several-bodies-found-as-heavy-rains-flash-floods-slam-spain|title=Dozens killed as heavy rains, flash floods slam Spain|website=France 24|date=2024-10-30|access-date=2024-10-30}}</ref>. Больш за 1000 іспанскіх вайскоўцаў былі накіраваныя ў найбольш пацярпелыя раёны<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/spain-valencia-floods-flash-malaga-deaths-latest-b2638081.html|title=More than 50 dead after torrential rain brings flash flooding to Spain|website=The Independent|date=2024-10-30|access-date=2024-10-30}}</ref>. Мясцовыя ўлады падвергліся крытыцы за тое, што не папярэдзілі своечасова жыхароў аб небяспецы. Урад рэгіёна Валенсія прызнаў, што разаслаў SMS-паведамленні толькі праз восем гадзін пасля першых паведамленняў аб паводках і праз 10 гадзін пасля таго, як метэаралагічная служба краіны папярэдзіла аб «надзвычайнай небяспецы» ў рэгіёне<ref>{{Cite web|url=https://russpain.com/news/pochemu-navodnenie-v-valensii-okazalos-takim-smertonosnym-uzhe-155-chelovek-227980|date=2024-10-31|title=Почему наводнение в Валенсии оказалось таким смертоносным? Уже 155 человек|lang=ru|website=russspain|access-date=2024-11-01}}</ref>. == Крыніцы == {{Reflist}} {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-10-31}} [[Катэгорыя:2024 год у Іспаніі]] [[Катэгорыя:Кастрычнік 2024 года]] [[Катэгорыя:Паводкі 2024 года]] a1wge87gjesaoz110fg477qh6d5jxve Пакахай мяне, салдацік 0 780862 5164386 5062129 2026-07-11T05:18:57Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164386 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор | Назва = Пакахай мяне, салдацік | Назва-арыгінал = | Выява = | Памер = | Подпіс выявы = | Жанр = аповесць | Аўтар = [[Васіль Быкаў]] | Мова арыгіналу = беларуская | Напісаны = 1995 | Публікацыя = 1996 | Электронная версія = https://knihi.com/Vasil_Bykau/Pakachaj_mianie,_saldacik.html | Вікікрыніцы-тэкст = }} '''«Пакахай мяне, салдацік»''' — аповесць, напісаная [[Васіль Быкаў|Васілём Быкавым]] у [[1995]] годзе, упершыню апублікавана ў чацвёртым нумары часопіса «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]» за [[1996 год у гісторыі літаратуры|1996]] год{{Sfn|Быкаў В.|2005|с=622}}. == Сюжэт == Падзеі адбываюцца ў 1945 годзе ў [[Аўстрыя|Аўстрыі]], дзе знаходзяцца савецкія салдаты<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Библиографическая служба «Континента»|спасылка=|выданне=Континент|тып=|год=1996|нумар=90|старонкі=387|issn=}}</ref>. Разам з сваімі сябрамі ваюе з немцамі малады камандзір узвода супрацьтанкавых гармат, лейтэнант Змітрок Барэйка. Чакаючы [[Дзень Перамогі|Перамогі]], ён сустракае ў катэджы зямлячку з Беларусі Франю, якая служыць у прафесара біялогіі Шарфа і ягонай жонцы Сабіны. Для яе яны як бацькі. Іншыя савецкія вайскоўцы спрабуюць адабраць катэдж, але ім гэта не ўдаецца. [[Лейтэнант]] слухае развагі Франі і ў яго нараджаецца каханне да яе. Затым яго патрабуе камбат, Змітрок пакідае катэдж. У фінале аповесці гвалтоўна гінуць ад рук невядомых Франя і яе гаспадары. == Праблематыка == Наталля Генадзьеўна Апанасовіч адзначае ў творы імкненне да філасафічнасці, аналітызм, скіраванасць да [[экзістэнцыялізм]]у. У аповесці адлюстравана гістарычная праўда пра [[Другая сусветная вайна|Другую сусветную вайну]], якая вельмі непрыемная для савецкай рэчаіснасці{{Sfn|Апанасовіч Н. Г.|2017|с=88}}. Добра ілюстравана вайсковая абстаноўка з савецкага боку ў выглядзе падазронасці, бязглуздасці, беспрынцыпнасці сярод вайскоўцаў і іншых прыкрых з’яў. Акрамя салдацкай раскрыта і партызанская тэма{{Sfn|Апанасовіч Н. Г.|2017|с=88—89}}. Калі скончваецца вайна, то ў галоўнага героя надыходзіць радасць. У вобразах звычайных салдат паказваецца мужнасць, падтрымка паміж сябрамі, сумленная і самаахвярная праца{{Sfn|Апанасовіч Н. Г.|2017|с=89}}. На думку Наталлі Апанасовіч, Змітрака Барэйку можна атаясамляць з светапоглядам Васіля Быкава перыяду [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], а Франю — з яго жа светапоглядам, але ўжо 1990-х гадоў. У развагах Франі найбольш важнае тычыцца міру, шчасцю, жыццю, [[Бог]]у. Слухаючы яе, Змітрок пераасэнсоўвае тое, што назіраў{{Sfn|Апанасовіч Н. Г.|2017|с=90}}. Аповесць з’яўляецца прыкладам духоўнай эвалюцыі Васіля Быкава, выразна ў яе хрысціянскае асэнсаванне. Жахлівы фінал падкрэслівае антыгуманны характар вайны. Без прыняцця і асэнсоўвання праўды, як ліча Наталля Апанасовіч, немагчыма вызваленне ад ідэалагічнай хлусні, [[таталітарызм|таталітарнага гвалту]], сутнаснай несвабоды чалавека{{Sfn|Апанасовіч Н. Г.|2017|с=91}}. == Ацэнкі == Твор вылучаны на расійскую [[Рускі Букер|Букераўскую прэмію]] за 1997 год<ref name="bykau">[https://knihi.com/none/Bykau_na_Svabodzie.html#41 Васіль Быкаў уключаны ў сьпіс прэтэндэнтаў на Букераўскую прэмію за 1997 год] // Быкаў на Свабодзе. — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2005. — С. 80.</ref>. Паэт [[Рыгор Барадулін]], адзначаючы гэта, лічыць, што беларуская ўлада не заўважае Васіля Быкава<ref>Васіль Быкаў уключаны ў сьпіс прэтэндэнтаў на Букераўскую прэмію за 1997 год // Быкаў на Свабодзе. — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2005. — С. 81.</ref>: <blockquote>Вылучэньне Васіля Быкава на расейскую Букераўскую прэмію за незвычайную сваёй ранішнасьцю пачуцьця аповесьць «Пакахай мяне, салдацік» — факт і прыемны, і сумны. Зноў-такі, цьвердзіць біблейская ісьціна, што няма прарока ў айчыне сваёй. Свае — ня бачаць, суседзі-сябры — цэняць, усё ж праўда перамагае.</blockquote> == Пераклады на іншыя мовы == [[Руская мова|Расійскі]] пераклад твора з’явіўся ў шостым нумары часопіса «[[Нёман (часопіс)|Нёман]]» за 1996 год<ref name="bykau" />. У 2009 годзе выдавецтвам «Эксмо» ў [[Масква|Маскве]] апублікаваны аповесці, сярод якіх ёсць твор «Полюби меня, солдатик...»<ref>{{кніга |загаловак = Полюби меня, солдатик...: повести / Василь Быков |спасылка = https://elib.nlb.by/elib/Record/BY-NLB-br0000419319 |месца = Москва |выдавецтва = Эксмо |год = 2009 |старонак = 382 |isbn = 978-5-699-37344-4 }}</ref>. Аповесць перакладзена на [[украінская мова|ўкраінскую мову]]<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=|url=https://zbsb.org/news/abroad/5810/|title=Васіль Быкаў па-ўкраінску|format=|work=|publisher=[[Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына»]]|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=}}</ref>. У 2011 годзе выдавецтва «Книга» апублікавала кнігу «Круглянський міст» у перакладзе Валерыя Стралко, у якую ўвайшоў твор<ref>{{Кніга|аўтар=Биков Василь.|частка=«Покохай мене, солдатику»|спасылка=https://shron1.chtyvo.org.ua/Bykov_Vasyl/Kruhlianskyi_mist_zb.pdf|загаловак=Круглянський міст|адказны=Василь Биков ; пер. з біл. В.В. Стрілка|месца=К.|выдавецтва=Книга|год=2011|старонкі=143—204|старонак=320|isbn=978-966-8314-72-8|ref=Биков Василь}}</ref>. == Уплыў на культуру == У 1997 годзе ў [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа|Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа]] адбылася прэм’ера спектакля «Пакахай мяне, салдацік» паводле аповесці Васіля Быкава ў пастаноўцы [[Валерый Васільевіч Маслюк|Валерыя Маслюка]]. У спектаклі [[Таццяна Уладзіміраўна Ліхачова|Таццяна Ліхачова]] сыграла ролю Франі, а [[Міхаіл Дзмітрыевіч Краснабаеў|Міхась Краснабаеў]] — Зміцера Барэйкі<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=|url=https://kolastheatre.by/be/news/geroi-vasilya-bykava-na-kolasauskay-scene|title=Героі Васіля Быкава на коласаўскай сцэне|format=|work=|publisher=Сайт Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=}}</ref>. У аднім з выпускаў YouTube-канала [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэя Хадановіча]] адзначаецца актуальнасць твора ў XXI стагоддзі<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=2023-05-09|url=https://budzma.org/news/Chadanovicz-pra-vaynu.html|title=Быкаў, Алексіевіч, Адамовіч пра вайну: жорстка, праўда як ёсць, фашызм і сталінскія зверствы. Новае відэа на канале Андрэя Хадановіча|format=|work=|publisher=[[Будзьма беларусамі!]]|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=|archive-date=11 мая 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230511082231/https://budzma.org/news/Chadanovicz-pra-vaynu.html|url-status=bot: unknown}}</ref>. [[Саюз беларускіх пісьменнікаў]] і Kniharnia.by выдалі аўдыякнігу «Пакахай мяне, салдацік»<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=2016-06-01|url=https://www.svaboda.org/a/27771945.html|title=«Лета з Быкавым»: выйшлі аўдыёкнігі «Бліндаж», «У тумане» і «Пакахай мяне, салдацік»|format=|work=|publisher=Радыё «Свабода»|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=|archive-date=11 мая 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511000230/https://www.svaboda.org/a/27771945.html|url-status=bot: unknown}}</ref>, якую агучыў акцёр [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы]] [[Ігар Леанідавіч Дзянісаў|Ігар Дзянісаў]]<ref>{{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=2016-05-19|url=https://lit-bel.org/library/audyyaknigi/Vasly-Bika-Pakahay-myane-saldatsk-fragmenti-z-adiiokng-6924/|title=Васіль Быкаў. Пакахай мяне, салдацік: фрагменты з аўдыёкнігі|format=|work=|publisher=Сайт Саюза беларускіх пісьменнікаў|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=|archive-date=2 ліпеня 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702181911/https://lit-bel.org/library/audyyaknigi/Vasly-Bika-Pakahay-myane-saldatsk-fragmenti-z-adiiokng-6924/|url-status=bot: unknown}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар=Апанасовіч Н. Г.|частка=[https://elib.psu.by/bitstream/123456789/21922/1/Апанасовіч%20Н.Г..pdf «Нязручная» праўда ў аповесці Васіля Быкава «Пакахай мяне, салдацік...»]|загаловак=Романо-германская филология. Контексты культуры и литературные связи : междунар. сб. науч. ст.|адказны=Полоцкий гос. ун-т ; редкол.: А.А. Гугнин (отв. ред.) [и др.]|месца=Новополоцк|выдавецтва=|год=2017|старонкі=88—91|старонак=352|isbn=978-985-531-572-9|ref=Апанасовіч Н. Г.}} * {{Кніга|аўтар=Быкаў В.|частка=Пакахай мяне, салдацік|загаловак=Поўны збор твораў. У 14 т. Т. 2. Аповесці|адказны=|месца=Мінск|выдавецтва=Саюз беларускіх пісьменнікаў|год=2005|старонкі=454—521, 622|старонак=624|isbn=5-9691-0074-9|ref=Быкаў В.}} * Быкаў на Свабодзе. — 2-е выд., дапоўненае. — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2005. — С. 80—81. — 662 с.: іл. — ISBN 0-929849-08-6. * {{Артыкул|аўтар=|загаловак=Библиографическая служба «Континента»|спасылка=https://vtoraya-literatura.com/pdf/kontinent_090_1996__ocr.pdf|выданне=Континент|тып=|год=1996|нумар=90|старонкі=387—388|issn=|archiveurl=|archivedate=}} * {{Артыкул|аўтар=Синяк Е. П.|загаловак=Художественный образ солдата в повести Василя Быкова «Полюби меня, солдатик» как объект лингвопоэтического исследования|спасылка=http://e-lib.mslu.by/bitstream/edoc/383/1/%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BA%20%D0%95.%20%D0%9F.%20%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%20%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B2%20%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8F%20%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0.pdf|выданне=Вестник МГЛУ. Сер. 1, Филология|тып=|год=2018|нумар=3 (94)|старонкі=129—137|issn=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250121043049/http://e-lib.mslu.by/bitstream/edoc/383/1/%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%8F%D0%BA%20%D0%95.%20%D0%9F.%20%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%20%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B2%20%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8F%20%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0.pdf|archivedate=21 студзеня 2025}} == Спасылкі == {{Wikiquote|Пакахай мяне, салдацік}} * {{cite web|author=|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=|url=https://knihi.com/Vasil_Bykau/Pakachaj_mianie,_saldacik.html|title=Пакахай мяне, салдацік|format=|work=|publisher=[[Беларуская Палічка]]|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=}} * {{cite web|author=[[Аляксандр Іванавіч Бельскі|А. І. Бельскі]]|last=|first=|authorlink=|coauthors=|date=2022-12-06|url=https://narbel.bsu.by/uvasablenne-temy-kaxannya-%D1%9E-proze-vasilya-bykava/|title=Увасабленне тэмы кахання ў прозе Васіля Быкава|format=|work=|publisher=Народныя паэты і пісьменнікі Беларусі|accessdate=2025-01-19|language=|postscript=}} {{Васіль Быкаў}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове]] [[Катэгорыя:Беларуская літаратура XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Творы Васіля Быкава]] [[Катэгорыя:Аповесці]] [[Катэгорыя:Творы 1996 года]] 1s8pquiixxylag1safqhp1hfx8unbwt Паліна Булава 0 794415 5164436 5086488 2026-07-11T08:37:57Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164436 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Булава (значэнні)}} {{Гандбаліст2}} '''Паліна Булава''' (нар. {{ДН|1|9|2004}}, [[Гродна]], [[Беларусь]]) — [[Беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. Дачка беларускай гандбалісткі [[Юлія Булава|Юліі Булавы]]. C 8 гадоў займаецца гандболам. Першыям трэнерам была Шперлінг Вольга Іванаўна. З 2019 па 2022 год выступала за РДВАР-Зборная 2004. У ліпені 2022 года папоўнілі склад «Гараднічанкі»<ref>{{Cite web |url=https://gorodnichanka.by/sostav-gorodnitchanki-popolnili-yuliya-bulova-i-polina-bulova/ |title=Состав «Городничанки» пополнили Юлия Булова и Полина Булова |access-date=5 лістапада 2025 |archive-date=19 жніўня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819000620/http://gorodnichanka.by/sostav-gorodnitchanki-popolnili-yuliya-bulova-i-polina-bulova/ |url-status=dead }}</ref>. У ліпені 2024 года перайшла з «Гараднічанкі» ў БНТУ-БелАЗ<ref>[https://handballfast.com/news/79866-polusredniaia-polina-bulova-stala-igrokom-bntu-belaz-pravaia-krainiaia-ianina-eliseeva-pokinula-komandu Полусредняя Полина Булова стала игроком БНТУ-БелАЗ. Правая крайняя Янина Елисеева покинула команду]</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [https://gorodnichanka.by/player/polina-bulova/ Полина БУЛОВА]{{Недаступная спасылка}} * [https://www.bntubelaz.by/index.php?option=com_content&view=article&id=1476:2024-07-23-07-53-54&catid=14:2009-05-13-08-11-16&Itemid=25 Булова Полина] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Булава Паліна}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] op73s1mw2dj64x5pq63u57prrw00jbz Паліна Дваранская 0 795154 5164437 5151477 2026-07-11T08:41:03Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164437 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Дваранская}} {{Пісьменнік | Імя = Паліна Дваранская | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | род дзейнасці = {{Паэт|Беларусі}}, {{празаік|Беларусі}} | дата нараджэння = 29.08.2006 | месца нараджэння = [[Ардашы]], [[Гродзенская вобласць]], [[Беларусь]] | Гады актыўнасці = З 2021 г. | Мова твораў = Беларуская }} '''Палíна Андрэ́еўна Двара́нская''' (нар. {{ДН|29|8|2006}}, вёска [[Ардашы]], [[Смаргонскі раён]], [[Гродзенская вобласць]]) — беларуская [[паэтэса]], [[празаік]]. == Біяграфія == Паліна Дваранская нарадзілася 29 жніўня 2006 года ў вёсцы Ардашы Смаргонскага раёна. Да 9-га класса вучылася ў Крэўскай школе, пасля паступіла ў [[ліцэй БДУ]]<ref>[https://grodnonews.by/news/zhizn/lidery_posevnoy_i_zhenshchiny_goda_prodolzhaem_delitsya_uspekhami_zhiteley_grodnenshchiny_v_novom_vypuske_proekta_region_lyudi_dostizheniya.html grodnonews.by]</ref>. Студэнтка [[філалагічны факультэт БДУ|філалагічнага факультэта]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. Член ГА «[[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюз пісьменнікаў Беларусі]]» (2025). == Творчасць == Піша паэзію і прозу. Друкавалася ў калектыўных зборніках, часопісах «[[Маладосць (часопіс)|Маладосць]]», «[[Бярозка (часопіс)|Бярозка]]», штотыднёвіку «[[Літаратура і мастацтва]]», «Настаўніцкай газеце». Пераможца рэспубліканскіх літаратурных конкурсаў, сярод якіх «БрамаМар», «Берега дружбы», «Першацвет». Апавяданне «Чужы шлях да свайго шчасця» увайшло ў калектыўны зборнік «Вазьмі маю свяцільню» (2025). Аўтарка кнігі «Ардашынская рэфлексія» (2025). Назва зборніка — гэта прывітанне малой радзіме пісьменніцы. Змешчаныя тут вершы збольшага напісаны ў традыцыйных формах і эстэтыцы ([[санет]]ы, [[трыялет]]ы, рандэлі, актавы)<ref>[https://zviazda.by/editions/news/z-ya-lenne-debyutnaga-zbornika-padzeya-khvalyuyuchaya-a-kali-tabe-tolki-tolki-spo-nilasya-dzevyatnats/ zviazda.by]</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * [https://maaspb.by/palina-dvaranskaya Паліна Дваранская] // Мінскае абласное аддзяленне ГА «Саюз пісьменнікаў Беларусі» == Спасылкі == * {{Cite web|url=https://www.shliah.by/news/obshhestvo/news47493.html|title=«Ардашынская рэфлексія» — першая кніга маладой аўтаркі Паліны Дваранскай|publisher=Светлы шлях|date=24 верасня 2025|url-status=dead}} * {{Cite web|url=https://zviazda.by/editions/news/z-ya-lenne-debyutnaga-zbornika-padzeya-khvalyuyuchaya-a-kali-tabe-tolki-tolki-spo-nilasya-dzevyatnats/|title=З’яўленне дэбютнага зборніка — падзея хвалюючая, а калі табе толькі-толькі споўнілася дзевятнаццаць…|author=Міхал Бараноўскі|website=zviazda.by|date=8 кастрычніка 2025}} * [https://e-catalog.nlb.by/Record/BY-NLB-br0001962245?ysclid=mic9rim6133628521 Вазьмі сваю свяцільню: [апавяданні маладых пісьменнікаў] / укладальнік і аўтар уступных артыкулаў А. М. Карлюкевіч] * {{Cite web|url=https://grodnonews.by/news/zhizn/lidery_posevnoy_i_zhenshchiny_goda_prodolzhaem_delitsya_uspekhami_zhiteley_grodnenshchiny_v_novom_vypuske_proekta_region_lyudi_dostizheniya.html|title=Лидеры посевной и «Женщины года». Продолжаем делиться успехами жителей Гродненщины в новом выпуске проекта «Регион. Люди. Достижения»|publisher=Гродзенская праўда|date=20 сакавіка 2024|lang=ru}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2025-11-24}} {{DEFAULTSORT:Дваранская Паліна}} [[Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Паэтэсы]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Ліцэя БДУ]] 3pwlquvyz8alq9t5dp2aam3695dr6ji Таварыства шубраўцаў 0 796888 5164505 5105258 2026-07-11T11:32:11Z M.L.Bot 261 5164505 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя}} '''Таварыства шубраўцаў''' ({{lang-pl|Towarzystwo Szubrawców}}, літаральна — ''Таварыства нягоднікаў'') — [[Вільня|віленскае]] легальнае маральнае літаратурна-грамадскае аб’яднанне ліберальнай інтэлігенцыі<ref name=":1">БЭ у 18 т. — Т. 17.</ref> сатырычна-гумарыстычнага ўхілу. Арганізоўвалася на ўзор [[масонства]]<ref name=":0">{{Cite web|lang=pl|url=https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3988493|title=Towarzystwo Szubrawców, Encyklopedia PWN: źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy|website=encyklopedia.pwn.pl|access-date=2025-12-20}}</ref>, або хутчэй як пародыя на масонскія рытуалы. Дзейнічала ў 1817—1822 гадах<ref name=":0" /> з мэтамі ўраўнавання правоў усіх грамадзян, паляпшэння становішча сялян і барацьбы з забабонамі, [[цемрашальствам]] і невуцтвам<ref>Halina Winnicka, ''Wizerunki oświeconych''. Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych Warszawa 1972, s. 96. </ref>. Пазней адноўлена і дзейнічала ў 1899—1914 гадах (неашубраўцы). Дзейнасць таварыства ў [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] стала магчымай пасля [[Венскі кангрэс, 1814-1815|Венскага кангрэсу 1815 года]], калі імператар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр І]] імкнуўся падтрымліваць максімальна ліберальны імідж. Але ўжо ў 1822 годзе, занепакоены размахам, які набыла дзейнасць масонскіх лож і нефармальных гурткоў, і пад уплывам рэакцыянераў у сваім атачэнні, імператар пачаў рэпрэсіі і таварыства было вымушана згарнуць дзейнасць. == Гісторыя == Пачыналася таварыства з суполкі, якая рыхтавала выданне «[[Wiadomości Brukowe]]» («Вулічныя навіны», пазней друкаваны штотыднёвік таварыства), першы нумар якіх выйшаў 21 жніўня 1816 года намаганнямі [[Ігнацы Эмануіл Лахніцкі|Ігнацыя Эмануіла Лахніцкага]] і [[Казімір Контрым|Казіміра Контрыма]], пры фінансавай падтрымцы [[Троцкія павятовыя маршалкі|троцкага павятовага маршалка]] [[Казімір Стравінскі|Казіміра Стравінскага]]. Першы нумар меў падтытул «Zbiór nowin i wydarzeń słyszanych lub zachodzących na brukach, czyli ulicach Wilna i w bliższych jego okolicach» («Збор навін і падзей, якія прагучалі або адбыліся на бруку, або на вуліцах Вільні і яе бліжэйшых ваколіц»). Першыя нумары былі невялікімі сатырычнымі бюлетэнямі накладам да 3000 асобнікаў. Пазней выданне выходзіла рэгулярна, двойчы на ​​тыдзень. Сярод аўтараў былі [[Якуб Шымкевіч]], [[Енджэй Снядэцкі]], [[Міхал Балінскі]] і [[Ян Багуслаў Рыхтар]]. Тэксты публікавалі пад псеўданімамі. Найбольш папулярным аўтарам быў Снядэцкі, стваральнік сатырычных серый, у якіх крытыкаваў звычаі жыхароў Вільні і Літвы.<ref name=":2">{{Cite web|lang=pl|url=https://wilno.tvp.pl/88482244/fenomen-wilenskiego-towarzystwa-szubrawcow|title=Fenomen wileńskiego Towarzystwa Szubrawców|first=Telewizja Polska|last=S.A|website=wilno.tvp.pl|access-date=2025-12-21}}</ref> Дасціпнасць і аўтарытэт Снядэцкага былі ключом да поспеху бюлетэню, што падштурхнуў яго супрацоўнікаў да ідэі стварэння больш шырокага і стала дзейнага таварыства. Заснавальнікі таварыства — Міхал Балінскі, [[Леан Бароўскі]], [[Юзаф Завадскі]], [[Антоні Марціноўскі]], [[Захарыяш Нямчэўскі]], Якуб Шымкевіч і некаторыя іншыя. Асноўныя прынцыпы структурнай арганізацыі і кірункі дзейнасці таварыства вызначаны ў так званым «Кодэксе шубраўскім», які распрацоўвала спецыяльная камісія ў складзе Казіміра Стравінскага (кіраўнік), Міхала Балінскага і Казіміра Koнтрыма (прыняты 30 чэрвеня 1817, апублікаваны 7 лютага 1819) і дадатку да яго «Пра рустыканаў», а таксама ў артыкулах «Прамовы да шубраўства» і «Дадатак да „Вулічных навін“» Снядэцкага (студзень 1818). Сябрамі («содалісамі») таварыства (розных узроўняў) былі выкладчыкі (значна радзей студэнты) [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага універсітэту]], чыноўнікі губернскіх устаноў, супрацоўнікі выдавецтваў, курыі [[Віленская дыяцэзія|Віленскай дыяцэзіі]] і іншыя, у прыватнасці: [[Ігнат Ходзька|Ігнацы Ходзька]], [[Ян Ходзька]], [[Антоні Гарэцкі]], [[Міхал Ромер|Міхал Юзаф Ромер]], [[Станіслаў Габрыэль Ворцэль|Станіслаў Ворцэль]], [[Восіп Іванавіч Сянкоўскі|Юзаф Сянкоўскі]], [[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]], [[Ігнацы Фонберг]], [[Станіслаў Баніфацы Юндзіл]], [[Jan Giecewicz|Ян Гяцэвіч]], [[Францішак Гжымала]], [[Мікалай Мяноўскі]], [[Канстанцін Іванавіч Парцянка|Канстанты Парцянка]], [[Ігнацы Шыдлоўскі]], [[Юзаф Эмануэль Працлаўскі|Юзаф Эмануэль Працлаўскі,]] [[Піліп Нерыуш Галянскі|Філіп Галаньскі]], [[Юзаф Карчэўскі]] і [[Вінцэнт Карчэўскі]]. Поўны склад вызначыць цяжка, бо некаторыя аўтары, што эпізадычна або аднойчы публікаваліся ў «[[Wiadomości Brukowe|Wiadomościach Brukowych]]», фармальна не былі сябрамі. Большасць сяброў належалі таксама да розных [[Масонская ложа|масонскіх лож]] Літвы і мелі жартоўныя псеўданімы, многія з якіх (магчыма, пад уплывам Контрыма) бралі з літоўскай міфалогіі (з «De Diis Samogitarum» [[Ян Ласіцкі|Яна Ласіцкага]]{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}, а таксама з «[[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсяе Русі|Хронікі]]» [[Мацей Стрыйкоўскі|Мацея Стрыйкоўскага]]), некаторыя са скандынаўскай міфалогіі, або парадзіравалі «міфалогію агулам», у прыватнасці: * Якуб Шымкевіч, вядомы лекар, першы прэзідэнт Таварыства — ''Perkunas''<ref name=":3" /> (''Пяркунас''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}) * Казімір Контрым, другі прэзідэнт Таварыства — ''Паклюс''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Енджэй Снядэцкі, трэці прэзідэнт Таварыства — ''Sotwaros'' (''Сатварас''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}, паводле адной з версій, бог быдла, паводле іншай — Сонца і дзённага святла)<ref name=":3" /> і ''Bogumił Uważnicki''<ref name=":2" /> * Ігнацы Эмануіл Лахніцкі — ''Dzidzis Lada'' (вялікае жаноцкае боства, аналагічнае славянскай [[Лада (міфалогія)|Ладзе]])<ref name=":3" /> * Міхал Балінскі — ''Auszlawis'' (''Аўшлявіс''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}; боства рэканструяванай літоўскай міфалогіі, адказнае за хворых і лекараў, часам выяўлялася ў выглядзе вялікай змяі)<ref name=":3" /> * Ігнацы Ходзька — ''Wayzgantos'' (боства льну)<ref name=":3" /> * Тамаш Зан — ''Gongilis'' або ''Goniglis'' (''Ганігліс''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}; боства статкаў і пастухоў)<ref name=":3" /> * [[Ваўжынец Путкамер (1794—1850)|Ваўжынец Путкамер]] — ''Krumieniu Pradziu'' (боства каласоў)<ref name=":3" /> * [[Фадзей Булгарын|Тадэвуш Булгарын]] — ''Derfintos'' (''Дэрфінтас''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}; боства з незразумелай функцыяй)<ref name=":3">Dobrosława Świerczyńska. Pseudonimy «Wiadomości Brukowych» // Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza 7, 1972. S. 137—166.</ref> * Станіслаў Ворцэль — ''Gryzomir Tukan''<ref name=":2" /> * Казімір Стравінскі — ''Бубілос''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} (боства пчаляроў, медавараў і півавараў) * Адам Завадскі — ''Свейтэсцікс''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Антоні Марціноўскі — ''Патэла''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Ян Багуслаў Рыхтар — ''Сэймі''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Леан Бароўскі — ''Pergrubius (Пергрубюс''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}) * Францішак Гжымала — ''Гурхо''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Антоні Гарэцкі — ''Варпу''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Ігнацы Шыдлоўскі — ''Гульбі''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Юзаф Сянькоўскі — ''Вайзгантас''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}}{{Удакладніць|камент=У каментары Хаўстовіча Сянькоўскі і Ян Ходзька ідуць праз коску і псеўданім даецца толькі пасля другога, або ён быў аднолькавы ў іх, або прапусцілі пры наборы выдання.}} * Ян Ходзька — ''Вайзгантас''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} * Ігнацы Ходзька — ''Віршайтас''{{sfn|Станкевіч, Хаўстовіч|2010|с=181}} Шубраўцы дзяліліся на правадзейных членаў, так званых «урбанаў» — аўтарытэтных жыхароў Вільні колькасцю не больш як 40 чалавек і ўзростам не маладзей за 25 гадоў; ганаровых членаў, так званых «рустыкан» 1-й катэгорыі — сельскіх жыхароў, і членаў-карэспандэнтаў, так званых «рустыкан» 2-й катэгорыі; колькасць «рустыкан» не абмяжоўвалася. Рустыкан 1-й катэгорыі выбіралі з асоб, вядомых публікацыямі ў сферы літаратуры і мастацтва; у рустыкан 2-й катэгорыі выбіралі высокаадукаваных людзей, зацікаўленых у развіцці навукі, або з моладзі, здатнай да літаратурнай працы.<ref name=":1" /> Пасаду прэзідэнта паслядоўна займалі: Якуб Шымкевіч (да сваёй смерці 6 лістапада 1818), Казімір Контрым (лістапад 1818 — красавік 1819) і Енджэй Снядэцкі (травень 1819—1822).<ref name=":1" /> Мэта таварыства — у адпаведнасці з «Кодэксам шубраўскім» — ''выкрыць агіднасць тых заган і залежнасцей, якія па сваёй прыродзе нельга абмежаваць законам''. Шубраўцы крытыкавалі цемрашальства, п’янства, [[Азартная гульня|азартныя гульні]], бессэнсоўнае перайманне моды, некрытычную апантанасць уласнай нацыянальнасцю, бяздзейнасць шляхты і яе стаўленне да сялянства. Непасрэднай прычынай заснавання Таварыства стала зрослая папулярнасць [[месмерызм]]у ў Вільні, і ў прыватнасці ў творчасці [[Ігнацы Эмануэль Ляхніцкі|Ігнацыя Эмануіла Лахніцкага]]. Галоўныя мэты шубраўцаў — пошукі новых кірункаў сацыяльна-эканамічнага і духоўнага аздараўлення грамадства, сатырычна-гумарыстычная характарыстыка грамадскіх і асобасных заган. На думку шубраўцаў, сродкам маральнага ўдасканалення грамадства было трапнае друкаванае слова. Асновай сацыяльна-маральнага прагрэсу яны лічылі асвету, узгадаваную на айчынным грунце і накіраваную для дабра народу. Таварыства адстойвала роўнасць людзей перад законам, настойліва даводзіла неправамернасць падыходу да асветы як прывілеі толькі заможных пластоў грамадства, даводзіла неабходнасць фарміравання кадраў нацыянальнай інтэлігенцыі. Па некаторых пытаннях сацыяльна-палітычнага і літаратурнага жыцця шубраўцы заставаліся на кансерватыўных пазіцыях. Перанос сатырычнага акцэнту з агульных заган на канкрэтна ўплывовых асоб стаў падставай для закрыцця штотыднёвіка, а пасля і самога таварыства.<ref name=":1" /> Таварыства публікавала сатырычныя артыкулы ў «Wiadomości Brukowe» і «[[Tygodnik Wileński]]», абапіраючыся на антыклерыкальныя традыцыі эпохі [[Асветніцтва]]. Галоўнай зброяй шубраўцаў былі сатыра, іронія і кпіны. Усе творы мусілі быць напісаны ''«ў лёгкім і гумарыстычным стылі, або шубраўскім''». Такім чынам, яны імкнуліся «''выправіць разбэшчаную маральнасць праз смех''».<ref>{{Кніга|аўтар=Tomas Venclova|загаловак=Wilno: przewodnik|год=2002|data dostępu=2024-06-18|isbn=978-9986-830-47-4|выданне=Wyd. 2|месца=Vilnius|выдавецтва=R. Paknio leidykla|seite=41}}</ref> У 9-м нумары ​​ад 7 лютага 1817 года апублікаваны ананімны тэкст «Чароўная лапата», аўтар апісвае, як знайшоў драўляную лапату для хлеба з магічнымі ўласцівасцямі — шляхціц, які сядзеў на ёй, станавіўся нябачным, мог перамяшчацца з неабмежаванай хуткасцю на любую адлегласць, нават залятаць у дамы праз коміны, а таксама мог бачыць, чуць і разумець усё<ref name=":2" />. Вобраз «шляхціца на лапаце» стаў своеасаблівым сімвалам Таварыства, а «стражнікам лапаты» быў прызначаны Міхал Балінскі. Дзейнасць таварыства аб’ектыўна спрыяла ажыўленню цікавасці да літоўскай міфалогіі, але шырэй — і да гісторыі і культуры Літвы. У 1842 годзе адзін з былых шубраўцаў, [[Юзаф Эмануэль Працлаўскі]] ўспамінаў, што ў «залаты век» Віленскага ўніверсітэту многія студэнты, прасякнуліся ''літвінізмам'' («przejąwszy się litwinizmem») і на вакацыях прапагандавалі яго ў родных мясцінах<ref>Barbara Bobrowska. O pewnej artystycznej «inicjatywie kresowej» («Litwini» Placyda Jankowskiego i Józefa Ignacego Kraszewskiego) // Prace filologiczne. Seria literaturoznawcza. T. LV. Warszawa, 2008, S. 209</ref>. У 147-м нумары «Wiadomości Brukowych» апублікаваны «Ліст з Варшавы», падпісаны псеўданімам «Варшаўскі Прыяцель», у якім чытач выражаў заклапочанасць «літоўскім сепаратызмам» выдання: «''Нягледзячы на жартоўнасць і вульгарнасць вашай назвы, вы ўсё-ж такі тут маеце шмат прыхільнікаў, каторыя цэняць вашую арыгінальнасць, а асабліва ваш шляхетны намер выкараняць краёвыя хібы. Праўда, іншы раз нават вашы прыхільнікі скардзяцца, што для палякаў вы пішаце „па-кітайску“, што яны ня могуць разумець вас. Вы пішаце для Літвы, а не для Кароны. Вы менш клапоціцеся аб тым, ці зразумее вас Варшава, абы толькі зразумелі вас Вільня і Літва''»<ref>Проф. У. Ігнатоўскі. Гісторыя Беларусі ў XIX і ў пачатку XX сталецьця. Лекцыі, чытаныя студэнтам Беларускага дзяржаўнага універсітэту. Выданьне трэцяе, стэрэотыпнае. Беларускае дзяржаўнае выдавецтва. Менск, 1928. С. 36.</ref>. Таварыства спыніла сваю дзейнасць праз указ [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандра І]] ад 1 жніўня 1822 года, які забараняў дзейнасць масонскіх лож на тэрыторыі імперыі («шубраўцаў» палічылі адгалінаваннем масонаў). Абышлося без значных рэпрэсій, у адрозненне ад сфабрыкаванага неўзабаве працэсу над [[Таварыства філаматаў|Таварыствам філаматаў]] у 1823—1824 гадах, які зламаў лёс многім яго сябрам. Агулам за 1816—1822 гады выйшла 287 нумароў «Wiadomości Brukowych». Іх гумарыстычную традыцыю часткова працягнуў пецярбургскі часопіс «[[Bałamut]]» (1830—1836). «Wiadomości Brukowe» чыталі не толькі ў Вільні, але і ў Варшаве, Львове, на Валыні і Падоллі — па чутках, іх чытаў і імператар Аляксандр I, бо выданне было ўнікальным у маштабе імперыі, адлюстроўвала непаўторную атмасферу Віленскага ўніверсітэту ў яго «залатым веку». Паводле некаторых звестак, адным з аўтараў выдання быў і [[Адам Міцкевіч]], так [[Марыля Верашчака|Марыля Путкамер]] у лісце да паэта ў 1828 годзе са здзіўленнем адзначала, што прачытала некаторыя яго публікацыі там, хаця ўвогуле не вельмі шанавала «Wiadomości»<ref>Józefa Wagnerówna. Na marginesie artykułu «Mickiewicz a wolnomularstwo» Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 28/1/4, 1931. S. 287.</ref>. Урэшце, у 1820 годзе ў лісце да Тамаша Зана Міцкевіч выказаўся нежаданне пісаць для бюлетэня шубраўцаў — яго раздражняў масавы характар шубраўскай «пошасці»<ref>Irena Fedorowicz. O humorze wileńskim, czyli o «Wiadomościach Brukowych» i Towarzystwie Szubrawców // Romantyczność i filologia. Wileńskie kręgi Adama Mickiewicza. Studia, red. tomu Andrzej Baranow, Jarosław Ławski, Białystok-Vilnius 2024, s. 175—184. S. 180.</ref>. У 1899 годзе масон [[Тадэвуш Урублеўскі]] аднавіў у Вільні Таварыства шубраўцаў (неашубраўцаў), якое збіралася на кватэры Урублеўскага (вул. Універсітэцкая, 9), як яны казалі, у «Gospodzie pod Rakarzem». Арганізацыя расфарміравана ў 1914 годзе. == Крыніцы == {{Reflist}} == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал. : Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — 512 с. * {{Кніга|ref=Станкевіч, Хаўстовіч|спасылка=https://khblit.narod.ru/stankevich.pdf|аўтар=[[Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч|Станіслаў Станкевіч]], [[Мікалай Хаўстовіч]]|загаловак=Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі|год=2010|месца=Вільня -- Беласток|выдавецтва=Інстытут беларусістыкі ; Беларускае гістарычнае таварыства|старонак=211|isbn=978-83-60456-21-7}} * Józef Bieliński, ''Szubrawcy w Wilnie (1817—1822): zarys historyczny'', Wilno 1910. * Grzegorz Nieć: ''Jakub Szymkiewicz «Szlachcic na Łopacie», satyryczny reporter «Wiadomości Brukowych»'', Kraków: Collegium Columbinum, 2006. s. 276. * Andrzej Romanowski, ''Pozytywizm na Litwie. Polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904'', Universitas, Kraków 2003. (адзін з раздзелаў пра неашубраўцаў). * Zdzisław Skwarczyński: ''Kazimierz Kontrym; Towarzystwo Szubrawców: dwa studia''. Łódź, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1961. (Seria Prace Wydziału I; Łódzkie Towarzystwo Naukowe; nr 48). * Zdzisław Hordyński, ''[http://kpbc.umk.pl/publication/17604 O Towarzystwie Szubrawców]'', Lwów 1883. == Спасылкі == * {{Cite web|lang=pl|url=https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Szubrawcy|title=Encyklopedia staropolska/Szubrawcy - Wikiźródła, wolna biblioteka|website=pl.wikisource.org|access-date=2025-12-20}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Шубраўцы| ]] [[Катэгорыя:1817 год у Вільні]] njwwmlhqmiwq3p2qd3bb5zwco1gntmx Парадкі велічыні ціску 0 797125 5164506 5147755 2026-07-11T11:32:23Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164506 wikitext text/x-wiki Ніжэй паданая табліца [[Парадак велічыні|парадкаў велічыні]] [[ціск]]у, выражаных у [[Паскаль (адзінка вымярэння)|паскалях]] (Па). {| class="wikitable" |- !Парадак велічыні ! style="width:100px;"|Ціск !Апісанне !Разлікі |- | 10<sup>−17</sup> Па<div id="10aPa"></div> | {{comment|10 аПа|10 атапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 000 000 000 01}} паскаля}} | Ціск у адкрытым космасе ў [[Войд|міжгалактычных войдах]]<ref name=ccmr_vacuum>{{cite web|last=Li|first=Yulin|title=The ins and out of man-made and natural vacuums|url=https://www.ccmr.cornell.edu/education/ask/index.html?quid=1026|website=Ask A Scientist!|publisher=Cornell Center for Materials Research|access-date=1 студзеня 2012|quote=10{{sup|−19}} torr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112015259/http://www.ccmr.cornell.edu/education/ask/index.html?quid=1026|archive-date=12 студзеня 2012}}</ref>. |{{math|10{{sup|−19}} [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] × 133{{sfrac|Па|тор}} {{=}} 1,33 × 10{{sup|−17}} Па ≈ 10{{sup|−17}} Па}} |- | 10<sup>−15</sup> Па<div id="1fPa"></div> | {{comment|1 фПа|1 фемтапаскаль {{=}} {{num|0,000 000 000 000 001}} паскаля}}–{{comment|10 фПа|10 фемтапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 000 000 01}} паскаля}} | Ціск у адкрытым космасе паміж зоркамі ў [[Млечны Шлях|Млечным Шляху]]<ref name=ccmr_vacuum/>. |{{math|10{{sup|−17}} [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] × 133{{sfrac|Па|тор}} {{=}} 1,33 × 10{{sup|−15}} Па ≈ 10{{sup|−15}} Па}} |- | 10<sup>−12</sup> Па<div id="1pPa"></div> | < {{comment|1 пПа|1 пікапаскаль {{=}} {{num|0,000 000 000 001}} паскаля}} | Найніжэйшы ціск, атрыманы ў лабараторных умовах<ref name=thompson>{{Cite journal | volume = 14 | issue = 1 | pages = 643–645 | last = Thompson | first = W. | title = Characteristics of a cryogenic extreme high-vacuum chamber | journal = Journal of Vacuum Science and Technology | year = 1977 | doi = 10.1116/1.569168 |bibcode = 1977JVST...14..643T }}</ref>. | |- | rowspan=2 | 10<sup>−11</sup> Па<div id="10pPa"></div> |- | {{comment|40 пПа|40 пікапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 000 04}} паскаля}} | [[Атмасфера Месяца]] ўдзень<ref name=atm_moon>{{cite book|title=Lunar sourcebook|url=https://archive.org/details/lunarsourcebooku0000unse_d7k0|url-access=registration|chapter-url-access=registration|year=1991|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33444-0|chapter=The lunar environment|quote=The undisturbed gas concentration is only about 2×10{{sup|5}} molecules/cm{{sup|3}} during the lunar night, falling to perhaps 10{{sup|4}} molecules/cm{{sup|3}} during the lunar day.}}</ref>, вельмі прыблізна ({{val|4|e=−11|u=Па}}). |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Для атрымання значэння ціску з канцэнтрацыі малекул выкарыстоўваецца закон ідэальнага газу (у мікраскапічнай форме). Каб атрымаць вынік 40 пПа (пікапаскаляў), формула ўключае тэмпературу паверхні Месяца ўдзень (каля 290 [[Кельвін (адзінка вымярэння)|Кельвінаў]], што роўна {{num|16,85|°C}}).<br /> Поўная формула разліку: {{math|P {{=}} n ⋅ k ⋅ T}}, дзе * n — канцэнтрацыя малекул (неабходна перавесці ў метры); * k — [[пастаянная Больцмана]]; * T — сярэдняя тэмпература на паверхні Месяца ўдзень.<br /> Разлік па законе ідэальнага газу (<math>P=nkT</math>): {{math|P {{=}} 10{{sup|4}} {{sfrac|малекул|см{{sup|3}}}} × [[Пастаянная Больцмана|k{{sub|B}}]] × T{{sub|удзень}} ≈ (10{{sup|10}} м{{sup|−3}}) × (1,38 × 10{{sup|−23}} [[Джоўль (адзінка вымярэння)|Дж]]/К) × 290 [[Кельвін (адзінка вымярэння)|К]] ≈ 4 × 10{{sup|−11}} Па ≈ 40 пПа}}{{Канец схаванага блока}} |- | rowspan=3 | 10<sup>−10</sup> Па<div id="100pPa"></div> | < {{comment|100 пПа|100 пікапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 000 1}} паскаля}} | Экстрэмальна высокі вакуум<ref>{{cite web |url=https://www.jlab.org/accel/inj_group/docs/2006/XHV.pdf |title=Extreme High Vacuum: The Need, Production and Measurement |last1=Stultzman |first1=Marcy |last2=Adderley |first2=Philip |last3=Poelker |first3=Matt |publisher=Thomas Jefferson National Accelerator Facility (Jefferson Lab) |location=AVS 53rd International Symposium |date=14 November 2006 |access-date=20 верасня 2022}}</ref>. | |- | {{comment|100 пПа|100 пікапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 000 1}} паскаля}} | [[Атмасфера Меркурыя]], вельмі прыблізна ({{val|1|e=−10|u=Па}})<ref name="NASAMFS">{{cite web |title= Mercury Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html |publisher=NASA |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724161511/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html |archive-date=2008-07-24 |quote=~10{{sup|−15}} bar}}</ref>. |{{math|10{{sup|−15}} [[Бар (адзінка вымярэння)|бар]] × 10{{sup|5}} {{sfrac|Па|бар}} {{=}} 10{{sup|−10}} Па}} |- | {{comment|300 пПа|300 пікапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 000 3}} паскаля}} | [[Атмасфера Месяца]] ўначы<ref name="atm_moon"/>, вельмі прыблізна ({{val|3|e=−10|u=Па}})<ref>{{Cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html|title = Moon Fact Sheet}}</ref>. <!-- Канцэнтрацыя атамаў у атмасферы Месяца ўначы вышэйшая, чым днём, таму што лёгкія газы губляюцца ў выніку тэрмічнага ўцякання (дысіпацыі) падчас больш гарачага дня. --> |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Для атрымання значэння ціску з канцэнтрацыі малекул выкарыстоўваецца закон ідэальнага газу (у мікраскапічнай форме). Каб атрымаць вынік 300 пПа (пікапаскаляў), формула ўключае тэмпературу паверхні Месяца ўначы (каля 100 [[Кельвін (адзінка вымярэння)|Кельвінаў]], што роўна {{num|−173|°C}}).<br /> Поўная формула разліку: {{math|P {{=}} n ⋅ k ⋅ T}}, дзе * n — канцэнтрацыя малекул (неабходна перавесці ў метры); * k — [[пастаянная Больцмана]]; * T — сярэдняя тэмпература на паверхні Месяца ўначы.<br /> Разлік па законе ідэальнага газу (<math>P=nkT</math>): {{math|P {{=}} 2 × 10{{sup|5}} {{sfrac|малекул|см{{sup|3}}}} × [[Пастаянная Больцмана|k{{sub|B}}]] × T{{sub|уначы}} ≈ (2 × 10{{sup|11}} м{{sup|−3}}) × (1,38 × 10{{sup|−23}} [[Джоўль (адзінка вымярэння)|Дж]]/К) × 100 [[Кельвін (адзінка вымярэння)|К]] ≈ 2,76 × 10{{sup|−10}} Па ≈ 3 × 10{{sup|−10}} Па ≈ 300 пПа}}{{Канец схаванага блока}} |- |rowspan=2| 10<sup>−9</sup> Па<div id="1nPa"></div> | < {{comment|1 нПа|1 нанапаскаль {{=}} {{num|0,000 000 001}} паскаля}} | Вакуум, які чакаецца ў трубе пучка ў [[Эксперымент «ATLAS»|эксперыменце «ATLAS»]] на [[Вялікі адронны калайдар|Вялікім адронным калайдэры]]<ref>{{cite web|title=Bringing the vacuum to its lowest value|url=http://atlas-service-enews.web.cern.ch/atlas-service-enews/2007-8/news_07-8/news_bakeout.php|website=ATLAS e-News|publisher=CERN|access-date=1 студзеня 2012|date=28 July 2008|quote=we expect pressures below 10{{sup|−9}} Pa}}</ref> (працоўны дыяпазон ад 1 да 10 нПа)<ref>{{cite web |url=https://www.vacuumscienceworld.com/blog/the-main-cern-vacuum-systems-explained |title=The Main CERN Vacuum Systems Explained |website=Vacuum Science World |date=14 December 2018 |access-date=20 верасня 2022}}</ref>. | |- | ~{{comment|1 нПа|1 нанапаскаль {{=}} {{num|0,000 000 001}} паскаля}} | Прыблізны ціск сонечнага ветру на адлегласці [[Зямля|Зямлі]] ад Сонца<ref>{{cite web |title=Explanation of Solar Wind Dials |url=http://www.swpc.noaa.gov/SWN/sw_dials.html |publisher=NASA |access-date=29 снежня 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102113559/http://www.swpc.noaa.gov/SWN/sw_dials.html |archive-date=2 студзеня 2012}}</ref> (зменная велічыня). | |- |rowspan=2| 10<sup>−8</sup> Па<div id="10nPa"></div> | {{comment|10 нПа|10 нанапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 01}} паскаля}} | Ціск унутры [[Вакуумная камера|вакуумнай камеры]] для лазернага ахалоджвання атамаў ([[магніта-аптычная пастка]])<ref>{{cite journal |last1=Altin |first1=P. A. |last2=Robins |first2=N. P. |year=2010 |title=Rubidium-85 tunable-interaction Bose–Einstein condensate machine |journal=Review of Scientific Instruments |volume=81 |issue=6 |pages=063103–063103–9 |doi=10.1063/1.3430538 |pmid=20590221 |arxiv = 1003.4819 |bibcode = 2010RScI...81f3103A |s2cid=23474264 }}</ref>. | |- | ад {{comment|10 нПа|10 нанапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 01}} паскаля}}<br/>да {{comment|700 нПа|700 нанапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 7}} паскаля}} | Атмасферны ціск на [[Нізкая калязямная арбіта|нізкай калязямнай арбіце]], вышыня каля 500 км<ref>{{cite web |title=Low Earth Orbit Spacecraft Charging Design Handbook |url=http://standards.nasa.gov/documents/viewdoc/3315626/3315626 |publisher=NASA |access-date=5 студзеня 2012 |format=PDF |year=2007 |quote=ambient pressure is in the range of 10{{sup|−10}} to 5×10{{sup|−8}} Torr. |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015110611/https://standards.nasa.gov/documents/viewdoc/3315626/3315626 |archive-date=15 кастрычніка 2011 |df=dmy-all}}</ref>. |Мінімальнае значэнне: {{math|10{{sup|−10}} [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] × 133,3{{sfrac|Па|тор}} {{=}} 1,3 × 10{{sup|−8}} Па}}<br /> Максімальнае значэнне: {{math|5 × 10{{sup|−8}} [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] × 133,3{{sfrac|Па|тор}} {{=}} 6,7 × 10{{sup|−6}} Па}} |- || 10<sup>−7</sup> Па<div id="100nPa"></div> | {{comment|100 нПа|100 нанапаскаляў {{=}} {{num|0,000 000 1}} паскаля}} | Найвышэйшы ціск, які ўсё яшчэ лічыцца [[Звышвысокі вакуум|звышвысокім вакуумам]]<ref name=avs_vacuum>{{Cite web | author=American Vacuum Society | title=Glossary | website=AVS Reference Guide | url=http://www.aip.org/avsguide/refguide/glossary.html#v | access-date=2011-12-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060304160701/http://www.aip.org/avsguide/refguide/glossary.html#v | archive-date=2006-03-04 }}</ref>. |{{math|10{{sup|−9}} [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] × {{sfrac|101325|760}}Па/тор {{=}} 1,33 × 10{{sup|−7}} Па ≈ 10{{sup|−7}} Па}} |- | rowspan=3 | 10<sup>−6</sup> Па<div id="1&nbsp;μPa"></div> | ад {{comment|0,1 мкПа|0,1 мікрапаскаля {{=}} {{num|0,000 000 1}} паскаля}}<br/>да {{comment|10 мкПа|10 мікрапаскаляў {{=}} {{num|0,000 01}} паскаля}} | Ціск унутры [[Электронна-прамянёвая трубка|электронна-прамянёвай трубкі]] (прыблізна)<ref>Topic 7 |The Cathode-Ray Tube. aw.com. 2003-08-01</ref><ref>Jump up ^ repairfaq.org — Sam’s Laser FAQ — Vacuum Technology for Home-Built Gas Lasers. repairfaq.org. 2012-08-02</ref>. | |- | {{comment|1 мкПа|1 мікрапаскаль {{=}} {{num|0,000 001}} паскаля}} | Апорны ціск для [[Гідраакустыка|гуку ў вадзе]]<ref name="surtass">{{cite web |title=Terminology |url=http://www.surtass-lfa-eis.com/Terms/ |publisher=SURTASS LFA EIS |access-date=11 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051210184332/http://www.surtass-lfa-eis.com/Terms/ |archive-date=10 снежня 2005 |url-status=usurped}}</ref>. | |- | {{comment|1 мкПа|1 мікрапаскаль {{=}} {{num|0,000 001}} паскаля}} | Ціск унутры [[Электронная лямпа|электроннай лямпы]] (вельмі прыблізна). |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Каб электроны рухаліся ад [[катод]]а да [[анод]]а без сутыкненняў з малекуламі газу, даўжыня свабоднага прабегу (<math>\lambda</math>) павінна перавышаць памеры лямпы. Калі электрон ўрэжацца ў малекулу, узнікне іанізацыя (шумы). Пры ціску 1 Па электрон пралятае ўсяго каля 7 мм да ўдару. Каб электрон праляцеў без перашкод хаця б некалькі метраў (для гарантыі), ціск зніжаюць да 10{{sup|−6}} Па (1 мкПа). Пры такім ціску даўжыня прабегу складае кіламетры — поўная пустэча для электрона.<br /> Формула патрабаванага ціску: <math>P < \frac{k_B T}{\sqrt{2}\pi d^2 L}</math>, дзе: * <math>k_B</math> — [[пастаянная Больцмана]]; * <math>T</math> — тэмпература; * <math>d</math> — дыяметр малекулы газу; * <math>L</math> — адлегласць паміж электродамі. Перавод адзінак (тыповае значэнне):<math>10^{-8} \text{ тор} \times 133,3 \text{ Па/тор} \approx 1,3 \times 10^{-6} \text{ Па} \approx 1 \text{ мкПа}</math>{{Канец схаванага блока}} |- | rowspan=3 | 10<sup>−5</sup> Па<div id="10&nbsp;μPa"></div> | {{comment|10 мкПа|10 мікрапаскаляў {{=}} {{num|0,000 01}} паскаля}} | [[Ціск электрамагнітнага выпраменьвання|Радыяцыйны ціск]] сонечнага святла на ідэальна адбівальную паверхню (на арбіце Зямлі)<ref>{{cite book |last1=Vulpetti |first1=G. |last2=Johnson |first2=L. |last3=Matloff |first3=G. L. |date=August 2008 |title=Solar Sails: A Novel Approach to Interplanetary Flight |location=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer }}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Ціск (<math>P</math>) залежыць ад інтэнсіўнасці святла (<math>I</math>, сонечная пастаянная) і хуткасці святла (<math>c</math>). Для ідэальна адбівальнай паверхні ўжываецца каэфіцыент 2 (адбіццё) — фатоны адскокваюць назад, перадаючы двайны імпульс.<br /> Формула: <math>P = \frac{2I}{c}</math><br /> Разлік: {{math|P {{=}} {{sfrac|2 × 1361 Вт/м{{sup|2}}|{{num|299792458|м/с}}}} ≈ 9,08 × 10{{sup|−6}} Па ≈ 9,08 мкПа ≈ 10 мкПа}}{{Канец схаванага блока}} |- | {{comment|20 мкПа|20 мікрапаскаляў {{=}} {{num|0,000 02}} паскаля}} | Апорны ціск для [[гук]]у ў [[Паветра|паветры]]<ref name="osha">{{cite web |title=Appendix I:A-3. Sound Propagation |url=https://www.osha.gov/dts/osta/otm/noise/health_effects/soundpropagation.html |website=Noise and Hearing Conservation Technical Manual Chapter |publisher=OSHA |access-date=11 лістапада 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118004912/http://www.osha.gov/dts/osta/otm/noise/health_effects/soundpropagation.html |archive-date=18 лістапада 2011 |df=dmy-all}}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} {{math|p{{sub|0}} {{=}} 20 мкПа {{=}} 2 × 10{{sup|−5}} Па}} Гэта значэнне адпавядае парогу чутнасці чалавека на частаце 1000 Гц.{{Канец схаванага блока}} |- | ±{{comment|20 мкПа|20 мікрапаскаляў {{=}} {{num|0,000 02}} паскаля}} | [[Парог чутнасці]] чалавека<ref name="osha"/>. | |- | rowspan=1| 10<sup>−4</sup> Па<div id="10-μPa"></div> | | | |- | 10<sup>−3</sup> Па<div id="1mPa"></div> | ад {{comment|1 мПа|1 міліпаскаль {{=}} {{num|0,001}} паскаля}}<br/>да {{comment|100 мПа|100 міліпаскаляў {{=}} {{num|0,1}} паскаля}} | Вакуумны ціск, які выкарыстоўваецца для [[Малекулярная дыстыляцыя|малекулярнай дыстыляцыі]]<ref>{{cite book |last1=Sattler |first1=Klaus |last2=Feindt |first2=Hans |title=Thermal separation processes: principles and design |year=1995 |isbn=978-3-527-28622-5 |url=https://books.google.com/books?id=nnhcu1D8zcIC&q=molecular%20distillation%20pressure&pg=PA116 |page=116 |publisher=Wiley |quote=operating pressures in the range 0.1–0.001 Pa}}</ref>. | |- | 10<sup>−2</sup> Па<div id="10mPa"></div> | | | |- |rowspan=3|10<sup>−1</sup> Па<div id="100mPa"></div> | {{comment|100 мПа|100 міліпаскаляў {{=}} {{num|0,1}} паскаля}} | Верхняя мяжа [[Вакуум|высокага вакууму]]<ref name=avs_vacuum />. |{{math|10{{sup|−3}} [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] × {{sfrac|101325|760}}Па/тор {{=}} 0,133 Па}} |- | ~{{comment|200 мПа|200 міліпаскаляў {{=}} {{num|0,2}} паскаля}} | Атмасферны ціск на [[Плутон (карлікавая планета)|Плутоне]] (даныя 1988 года; вельмі прыблізна)<ref>{{cite web |title=Pluto expanding atmosphere |url=http://www.lesia.obspm.fr/perso/bruno-sicardy/pluton/pr_obs_en.html |publisher=Observatoire de Paris, LESIA |access-date=29 снежня 2011 |quote=deepest layers reach pressures of no more than a few microbars}}</ref>. | |- | {{comment|737,4 мПа|737,4 міліпаскаляў {{=}} {{num|0,7374}} паскаля}} | Ціск, які стварае адзін аркуш паперы фармату «[[Letter (фармат паперы)|Letter]]» (стандарт «20-lb»), што ляжыць плашмя. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} ;Доказ (разлік): Маса ліста (<math>m</math>): Стандарт «20-lb» азначае, што 500 базавых лістоў важаць 20 [[Фунт (адзінка вымярэння)|фунтаў]]. Ліст фармату «Letter» (8,5 × 11 [[цаля]]ў) складае ¼ ад базавага. Такім чынам, {{math|m {{=}} {{sfrac|20 фунтаў|500 × 4}} {{=}} 0,01 фунта ≈ 0,004536 кг}}.<br/> Плошча ліста: {{math|S {{=}} 8,5 × 11 цаляў{{sup|2}} {{=}} 93,5 цаляў{{sup|2}} ≈ 0,06032 м{{sup|2}}}}.<br/> '''Вынік:''' {{math|P {{=}} {{sfrac|mg|S}} {{=}} {{sfrac|0,004536 кг × 9,807 м/с{{sup|2}}|0,06032 м{{sup|2}}}} {{=}} 0,7374 Па {{=}} 737,4 мПа}}{{Канец схаванага блока}} |- |rowspan=2| 1 Па<div id="1Pa"></div> | 1 Па | Ціск, які стварае банкнота ў адзін долар ЗША, што ляжыць плашмя на паверхні<ref>{{cite web |title= Fluid |website= Physics 1222 Lecture Notes |author= Bala Maheswaran |url= http://www.dac.neu.edu/physics/b.maheswaran/phy1222/fluids.pdf |access-date= 2011-10-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20060906152305/http://www.dac.neu.edu/physics/b.maheswaran/phy1222/fluids.pdf |archive-date= 2006-09-06 }}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Зыходныя дадзеныя: * Маса купюры (<math>m</math>) {{math|≈ 1 г {{=}} 0,001 кг}} — каб атрымаць [[Ньютан (адзінка вымярэння)|Ньютаны]], маса павінна быць у кілаграмах. * Плошча купюры (<math>S</math>) ≈ 103 см{{sup|2}} ≈ 100 см{{sup|2}} = 0,01 м{{sup|2}}. Вывад формулы: <math>P = \frac{F}{S} = \frac{mg}{S}</math> Разлік: {{math|P {{=}} {{sfrac|0,001 кг × 9,8 м/с{{sup|2}} |0,01 м{{sup|2}}}} {{=}} {{sfrac|0,0098 Н|0,01 м{{sup|2}}}} {{=}} 0,98 Па ≈ 1 Па}}.{{Канец схаванага блока}} |- | 1 Па | Верхняя мяжа [[Малекулярная дыстыляцыя|малекулярнай дыстыляцыі]], дзе сярэдняя [[даўжыня свабоднага прабегу]] малекул большая за памеры абсталявання. | |- | rowspan=3 | 10 Па<div id="10Pa"></div> | 10 Па | Павелічэнне ціску на міліметр [[Вадзяны слуп|вадзянога слупа]] на сярэднім узроўні мора на [[Зямля|Зямлі]]<ref name=et_water>{{cite web|title=Pressure|url=http://www.engineeringtoolbox.com/pressure-d_587.html|publisher=Engineering Toolbox|access-date=2 студзеня 2012|quote=10 kPa - the pressure below 1 m of water}}</ref>. | |- | 10 Па | Ціск ад прамога ўздзеяння [[Шкала Бофарта|слабога ветру]] (~9 міль/г або 14 км/г)<ref name=beaufort /><ref name=knmi_hydra />. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Дынамічны ціск ветру: {{math|P {{=}} {{sfrac|1|2}} × шчыльнасць паветра × (хуткасць ветру){{sup|2}} {{=}} {{sfrac|1|2}} ⋅ ρ{{sub|паветра}} ⋅ <math>v</math>{{sup|2}}}}.<br />Хуткасць ветру (<math>v</math>): {{math|9,0 міль/гадз × 0,447 {{sfrac|м/с|міль/гадз}} {{=}} 4,02 м/с}}.<br />Вынік: {{math|P{{sub|ветру}} {{=}} {{sfrac|1|2}} × (1,25 кг/м{{sup|3}}) × (4,02 м/с){{sup|2}} {{=}} 10,1 Па}}.{{Канец схаванага блока}} |- | 86 Па | Ціск ад вагі манеты ў 1 [[Цэнт (манета)|цэнт]] ЗША, якая ляжыць плашмя<ref>{{cite web |title=Get an intuition for pressure values |url=http://physics.stackexchange.com/questions/12191/get-an-intuition-for-pressure-values/12252#12252 |website=Physics |publisher=Stack Exchange |access-date=28 снежня 2011}}</ref>. | |- | rowspan=7 | 10² Па<div id="100 Pa"></div> | 100 Па | Ціск ад прамога ўздзеяння [[Шкала Бофарта|моцнага ветру]] (~28 міль/г або 45 км/г)<ref name=beaufort>{{cite web|title=Beaufort Scales (Wind Speed)|url=http://www.unc.edu/~rowlett/units/scales/beaufort.html|website=How Many? A Dictionary of Units of Measurement|publisher=University of North Carolina at Chapel Hill|access-date=3 студзеня 2012|archive-date=28 красавіка 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428092125/http://www.unc.edu/~rowlett/units/scales/beaufort.html}}</ref><ref name=knmi_hydra>{{cite web|title=Wind speed and wind pressure|url=http://www.knmi.nl/samenw/hydra/faq/press.html|publisher=KNMI HYDRA Project|access-date=3 студзеня 2012|archive-date=15 студзеня 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120115180119/http://knmi.nl/samenw/hydra/faq/press.html}}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Дынамічны ціск ветру (<math>P</math>) {{math|{{=}} {{sfrac|1|2}} × шчыльнасць паветра × (хуткасць ветру){{sup|2}} {{=}} {{sfrac|1|2}} ⋅ ρ{{sub|паветра}} ⋅ <math>v</math>{{sup|2}}}}.<br /> Хуткасць ветру (<math>v</math>): {{math|28,3 міль/гадз × 0,447 {{sfrac|м/с|міль/гадз}} {{=}} 12,7 м/с}}.<br /> Вынік: {{math|P{{sub|ветру}} {{=}} {{sfrac|1|2}} × (1,25 кг/м{{sup|3}}) × (12,7 м/с){{sup|2}} {{=}} 101 Па}}.{{Канец схаванага блока}} |- | 120 Па | Ціск ад вагі манеты ў 25 цэнтаў ЗША, якая ляжыць плашмя<ref>{{cite web |url=http://www.usmint.gov/about_the_mint/?action=coin_specifications |title=Coin specifications |publisher=United States Mint |access-date=2011-12-28 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218061037/http://www.usmint.gov/about_the_mint/?action=coin_specifications }}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Ціск манеты на паверхню (<math>P</math>) {{=}} маса × сіла цяжару / (π × дыяметр² / 4). <math>P = \frac{m \cdot g}{\frac{\pi \cdot d^2}{4}} = \frac{(5,670 \times 10^{-3} \text{ кг}) \times (9,807 \text{ м/с}^2)}{\frac{3,142 \times (19,05 \times 10^{-3} \text{ м})^2}{4}} \approx 120,3 \text{ Па}</math>.{{Канец схаванага блока}} |- | 133 Па | 1 [[Тор (адзінка вымярэння)|тор]] ≈ 1 [[Міліметр ртутнага слупа|мм рт. сл.]]<ref name=NIST_units /> | |- | ±200 Па | Болевы парог гукавога ціску, пры якім працяглае ўздзеянне можа прывесці да страты слыху (~140 [[Дэцыбел|дБ]]). | |- | ±300 Па | Перапад ціску паветра ў [[Лёгкія|лёгкіх]], які забяспечвае нармальнае [[дыханне]] чалавека (усяго 0,3 % ад стандартнага атмасфернага ціску)<ref>{{cite web |title=The lung as a low-pressure air pump |url=http://www.anaesthetist.com/icu/organs/lung/Findex.htm#lungfx.htm |website=Lung Introduction Fundamentals |access-date=13 снежня 2011 |quote=a normal inspiratory breath of say 500 ml in an adult requires a distending pressure of under 3cm H2O}}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}}{{math|3 [[Сантыметр вадзянога слупа|см вод. сл.]] × 98,0 {{sfrac|Па|см вод. сл.}} {{=}} 294 Па ≈ 3 × 10{{sup|2}} Па}}{{Канец схаванага блока}} |- | 400–900 Па | Атмасферны ціск на [[Марс]]е (складае < 1 % ад атмасфернага ціску на ўзроўні мора на Зямлі)<ref>{{cite web|title=Mars Fact Sheet|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html|publisher=NASA|access-date=5 студзеня 2012|quote=variable from 4.0 to 8.7 mb}}</ref>. | |- | 610 Па | Парцыяльны ціск [[Пара|пары]] ў [[Патройны пункт вады|патройным пункце вады]] (611,657 Па)<ref>[https://www.nist.gov/srd/upload/jpcrd477.pdf International Equations for the Pressure along the Melting and along the Sublimation Curve of Ordinary Water Substance] W. Wagner, A. Saul and A. Pruss (1994), J. Phys. Chem. Ref. Data, '''23''', 515.</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1256/qj.04.94 | volume=131 | issue=608 | title=Review of the vapour pressures of ice and supercooled water for atmospheric applications | year=2005 | journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society | pages=1539–1565 | last1 = Murphy | first1 = D. M.| bibcode=2005QJRMS.131.1539M | s2cid=122365938 | url=https://zenodo.org/record/1236243 | doi-access=free }}</ref>. | |- | rowspan=6 | 10³ Па<div id="1kPa"></div> | {{comment|1 кПа|1 кілапаскаль {{=}} {{num|1000}} паскаляў}}–{{comment|10 кПа|10 кілапаскаляў {{=}} {{num|10000}} паскаляў}} | Тыповы пікавы [[залішні ціск]] пры [[выбух]]у, неабходны для разбіцця [[Акно|аконнага]] шкла (прыблізна)<ref>{{cite book|title=Lee's loss prevention in the process industries: hazard identification, assessment, and control, Volume 1|year=2005|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7506-7555-0|url=https://books.google.com/books?id=UDAwZQO8ZGUC&q=pressure%20to%20break%20glass&pg=SA17-PA233|quote=Iverson (1968) gives the range of breaking pressures as 1-10 kPa}}</ref>. | |- | {{comment|2 кПа|2 кілапаскалі {{=}} {{num|2000}} паскаляў}} | Ціск, пры якім лопаецца [[папкорн]] (вельмі прыблізна)<ref name="mbpop">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100504064615/http://mythbustersresults.com/car-vs-rain Episode 124: Car vs. Rain]}}. mythbustersfanclub.com. June 17, 2009</ref><ref>{{cite web|title=Transcript|url=http://www.livedash.com/transcript/mythbusters-%28car_vs._rain%29/6222/DSCP/Friday_December_25_2009/148002/|archive-url=https://archive.today/20120904091840/http://www.livedash.com/transcript/mythbusters-(car_vs._rain)/6222/DSCP/Friday_December_25_2009/148002/|archive-date=4 верасня 2012|website=MythBusters - Car vs. Rain - Friday, Dec 25, 2009|publisher=Livedash|access-date=30 снежня 2011|quote=force … which turns out to be 0.22 psi}}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Разлік на аснове дадзеных «[[Разбуральнікі міфаў|Разбуральнікаў міфаў]]»: {{math|P{{sub|выніковы}} (кПа) {{=}} P{{sub|зыходны}} (psi) × Каэфіцыент пераводу {{=}} 0,22 psi × 6,895{{sfrac|кПа|psi}} ≈ 1,5 кПа}}.<br />Каэфіцыент пераводу: {{math|1 psi {{=}} {{sfrac|маса 1 фунта × [[Паскарэнне свабоднага падзення|g]]|плошча 1 квадратнай цалі}} {{=}} {{sfrac|0,45359237 кг × 9,80665 м/с²|(0,0254 м)²}} {{=}} {{sfrac|4,44822 [[Ньютан (адзінка вымярэння)|Н]]|0,00064516 м²}} {{=}} 6894,757… Па ≈ 6,895 кПа}}.{{Канец схаванага блока}} |- | {{comment|2,6 кПа|2,6 кілапаскаля {{=}} {{num|2600}} паскаляў}} | [[Ціск насычанай пары|Ціск, пры якім вада кіпіць]] пры [[Пакаёвая тэмпература|пакаёвай тэмпературы]] (22 °C; 20 [[Міліметр ртутнага слупа|мм рт. сл.]])<ref>{{cite web|title=Vapor Pressure of Water|url=http://www.fordhamprep.org/gcurran/sho/sho/reference/table74a.htm|website=Science Help Online for Chemistry|publisher=Fordham Preparatory School|access-date=11 November 2011|quote=2.6 kPa|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127215441/http://www.fordhamprep.org/gcurran/sho/sho/reference/table74a.htm|archive-date=27 лістапада 2011}}</ref>. | |- | {{comment|5 кПа|5 кілапаскаляў {{=}} {{num|5000}} паскаляў}} | Ваганні [[Крывяны ціск|крывянога ціску]] (40 мм рт. сл.) паміж ударамі сэрца ў тыповага здаровага дарослага<ref name=nist_bp />. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Вылічваецца як розніца паміж тыповым сісталічным (< 120 мм рт. сл.) і дыясталічным (< 80 мм рт. сл.) ціскам. {{math|P{{sub|пульсавы}} {{=}} P{{sub|сісталічны}} − P{{sub|дыясталічны}} {{=}} 120 мм рт. сл. − 80 мм рт. сл. {{=}} 40 мм рт. сл.}}<br />Перавод: {{math|40 мм рт. сл. × 0,1333{{sfrac|кПа|мм рт. сл.}} ≈ 5,3 кПа}}.{{Канец схаванага блока}} |- | {{comment|6,3 кПа|6,3 кілапаскаля {{=}} {{num|6300}} паскаляў}} | [[Ціск насычанай пары|Ціск, пры якім вада кіпіць]] пры [[Тэмпература цела чалавека|нармальнай тэмпературы цела чалавека]] (37 °C); ціск, ніжэй за які чалавек выжыць не можа ([[мяжа Армстронга]])<ref>[http://nationalaviation.blade6.donet.com/components/content_manager_v02/view_nahf/htdocs/menu_ps.asp?NodeID=1096819117&group_ID=1134656385&Parent_ID=-1 NAHF — Harry Armstrong] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071118090408/http://nationalaviation.blade6.donet.com/components/content_manager_v02/view_nahf/htdocs/menu_ps.asp?NodeID=1096819117&group_ID=1134656385&Parent_ID=-1 |date=2007-11-18 }}</ref>. | |- | {{comment|9,8 кПа|9,8 кілапаскаля {{=}} {{num|9800}} паскаляў}} | Ціск у [[Лёгкія|лёгкіх]], які можа стварыць звычайны чалавек (74 мм рт. сл.)<ref>{{cite web |url=http://www.personal.psu.edu/ref7/apparatus/2003%20competition/deardorff-LC.htm |title=Manometer for Measuring Lung Pressure |last=Deardoff |first=Duane L. |website=personal.psu.edu |access-date=20 верасня 2022 |url-status=dead }}</ref>. | |- | rowspan=12 | 10<sup>4</sup> Па<div id="10kPa"></div> | {{comment|10 кПа|10 кілапаскаляў {{=}} {{num|10000}} паскаляў}} | Павелічэнне ціску на метр [[Вадзяны слуп|вадзянога слупа]]<ref name=et_water />. | |- | {{comment|10 кПа|10 кілапаскаляў {{=}} {{num|10000}} паскаляў}} | Зніжэнне [[Атмасферны ціск|атмасфернага ціску]] пры ўздыме з [[Узровень мора|узроўню мора]] на Зямлі на вышыню 1000 м. | |- | +{{comment|13 кПа|13 кілапаскаляў {{=}} {{num|13000}} паскаляў}} | Высокі ціск у [[Лёгкія|лёгкіх]] чалавека, зафіксаваны ў [[труба]]ча пры выкананні высокіх нот [[стаката]]<ref>{{Cite journal | last1 = Fletcher | first1 = N. H. | last2 = Tarnopolsky | first2 = A. | doi = 10.1121/1.426276 | title = Blowing pressure, power, and spectrum in trumpet playing | journal = The Journal of the Acoustical Society of America | volume = 105 | issue = 2 | pages = 874–881 | year = 1999 | pmid = 9972572 | url = http://murphylibrary.uwlax.edu/digital/journals/JASA/JASA1999/pdfs/vol_105/iss_2/874_1.pdf | bibcode = 1999ASAJ..105..874F | access-date = 2015-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120404173504/http://murphylibrary.uwlax.edu/digital/journals/JASA/JASA1999/pdfs/vol_105/iss_2/874_1.pdf | archive-date = 2012-04-04 }}</ref>. | |- | < +{{comment|16 кПа|16 кілапаскаляў {{=}} {{num|16000}} паскаляў}} | Сісталічны [[крывяны ціск]] у здаровага дарослага ў стане спакою (< 120 мм рт. сл.; [[лішкавы ціск]])<ref name=nist_bp>{{cite web|title=Categories for Blood Pressure Levels in Adults|url=http://www.nhlbi.nih.gov/hbp/detect/categ.htm|publisher=NIH|access-date=2 студзеня 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704193122/http://www.nhlbi.nih.gov/hbp/detect/categ.htm|archive-date=4 ліпеня 2014}}</ref>. | |- | +{{comment|19,3 кПа|19,3 кілапаскаля {{=}} {{num|19300}} паскаляў}} | Верхняя мяжа ціску ў лёгкіх, які здаровы чалавек можа кароткачасова стварыць без атрымання траўмы. | |- | +{{comment|34 кПа|34 кілапаскаляў {{=}} {{num|34000}} паскаляў}} | Узровень [[Залішні ціск|залішняга ціску]] выбухной хвалі працяглага дзеяння (ад буйнамаштабнага выбуху), які прывёў бы да абвальвання большасці будоўляў<ref name=cdc_explosions>{{cite web|last1=Zipf, Jr|first1=R. Karl|last2=Cashdollar|first2=Kenneth|title=Effects of blast pressure on structures and the human body|url=https://www.cdc.gov/niosh/docket/archive/pdfs/NIOSH-125/125-ExplosionsandRefugeChambers.pdf|access-date=3 студзеня 2012}}</ref>. | |- | {{comment|34 кПа|34 кілапаскаляў {{=}} {{num|34000}} паскаляў}} | Атмасферны ціск на вяршыні [[Эверэст]]а<ref>{{cite journal|title=Barometric pressures on Mt. Everest: new data and physiological significance |date=1999-03-01 |doi=10.1152/jappl.1999.86.3.1062 |access-date=2017-03-30 |url=http://jap.physiology.org/content/86/3/1062.full|last1=West |first1=John B. |journal=Journal of Applied Physiology |volume=86 |issue=3 |pages=1062–1066 |pmid=10066724 |s2cid=27875962 |url-access=subscription }}</ref>. | |- | +{{comment|70 кПа|70 кілапаскаляў {{=}} {{num|70000}} паскаляў}} | Ціск фарбы на выхадзе з фарбараспыляльніка сістэмы «HVLP» (нізкага ціску)<ref>{{cite web|title=Time For HVLP?|url=http://www.sharpe1.com/sharpe/sharpe.nsf/Page/Time+For+HVLP|publisher=Sharpe Manufacturing Company|access-date=9 студзеня 2012|quote=paint exiting the gun at 10 PSI}}</ref>. | |- | {{comment|70 кПа|70 кілапаскаляў {{=}} {{num|70000}} паскаляў}} | Ціск унутры [[Лямпа напальвання|лямпы напальвання]]<ref>{{cite web |url=http://www.uigi.com/argon.html |publisher=Universal Industrial Gases, Inc. |title=Argon (Ar) Properties, Uses, Applications Argon Gas and Liquid Argon |date=2007 |access-date=20 верасня 2022}}</ref>. | |- | {{comment|75 кПа|75 кілапаскаляў {{=}} {{num|75000}} паскаляў}} | Мінімальны ціск у салоне самалёта і найніжэйшы ціск для нармальнага дыхання (на вышыні 2440 м), а таксама ліміт, устаноўлены Федэральнымі авіяцыйнымі правіламі ЗША<ref>{{Cite book|title=The Airliner Cabin Environment and the Health of Passengers and Crew |date=2002-01-03 |access-date=2016-04-09 |url=https://books.google.com/books?id=c5ucAgAAQBAJ&pg=PA36|isbn=978-0-309-08289-1 |last1=Council |first1=National Research |last2=Studies |first2=Division on Earth Life |last3=Toxicology |first3=Board on Environmental Studies and |last4=Aircraft |first4=Committee on Air Quality in Passenger Cabins of Commercial |publisher=National Academies Press }}</ref>. | |- | {{comment|80 кПа|80 кілапаскаляў {{=}} {{num|80000}} паскаляў}} | Ціск унутры [[пыласос]]а на ўзроўні мора на Зямлі (80 % ад стандартнага атмасфернага ціску). | |- | {{comment|87 кПа|87 кілапаскаляў {{=}} {{num|87000}} паскаляў}} | [[Рэкорды атмасфернага ціску|Рэкордна нізкі атмасферны ціск]] для [[тайфун]]а/урагану ([[Тып (тайфун)|тайфун Тып]] у 1979 годзе; усяго 86 % ад стандартнага атмасфернага ціску<ref>{{cite web |title=Which is the most intense tropical cyclone on record? |url=http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/E1.html |website=Hurricane Research Division Frequently Asked Questions |publisher=NOAA |access-date=11 лістапада 2011}}</ref>. | |- | rowspan=12 | 10<sup>5</sup> Па<div id="100kPa"></div> | {{comment|100 кПа|100 кілапаскаляў {{=}} {{num|100000}} паскаляў}} | 1 [[Бар (адзінка вымярэння)|бар]]<ref>{{cite web |first=Sergey |last=Gershtein |author2=Anna Gershtein |title=bar. Metric. Stress and Pressure Conversion Chart |url=http://www.convert-me.com/en/convert/units/pressure/pressure.bar.en.html |access-date=2009-09-26}}</ref>, прыблізна роўны вазе аднаго кілаграма, які дзейнічае на адзін квадратны сантыметр<ref name=NIST_units>{{cite journal|title=Appendix B8—Factors for Units Listed Alphabetically|url=http://physics.nist.gov/Pubs/SP811/appenB8.html|journal=NIST|date=2 July 2009|access-date=2 студзеня 2012}}</ref>. | |- | {{comment|101,325 кПа|101,325 кілапаскаля {{=}} {{num|101325}} паскаляў}}<div id="1STAP"></div> | Стандартны атмасферны ціск на ўзроўні мора<ref name=NIST_units />. | |- | ад ≈{{comment|150 кПа|150 кілапаскаляў {{=}} {{num|150000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|550 кПа|550 кілапаскаляў {{=}} {{num|550000}} паскаляў}} | Ціск удару кулаком (прыблізны дыяпазон). |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Звычайная сіла можа складаць ад 150 да 500 [[Фунт-сіла|фунтаў-сілы]] (670—2220 [[Ньютан (адзінка вымярэння)|Н]]) пры ўздзеянні на плошчу каля 6 [[Квадратная цаля|квадратных цаляў]] (39 см²). Фактычны ціск пры ўдары залежыць ад таго, куды ён наносіцца: па костцы, мяккіх тканках, амартызуючай паверхні або цаглянай сцяне. Ён таксама залежыць ад адхілення або супраціўлення аб’екта, па якім наносяць удар. Было зафіксавана, што чэмпіёны па боксе ў цяжкой вазе б’юць з сілай больш за 1000 фунтаў-сілы (4400 Н), што адпавядае ціску каля 170 [[Фунт на квадратную цалю|psi]] (> 1100 кПа) на такую ж плошчу.{{Citation needed|date=Снежань 2011}} Зыходныя дадзеныя: * Тыповая сіла (<math>F</math>): {{math|670–2220 Н}}. * Плошча кантакту (<math>S</math>): {{math|≈ 39 см{{sup|2}} {{=}} 0,0039 м{{sup|2}}}}. * Максімум (баксёры): {{math|> 4400 Н}}. Разлік (для дыяпазону): * Мінімум: {{math|P {{=}} {{sfrac|670 Н|0,0039 м{{sup|2}}}} ≈ {{num|171794|Па}} ≈ 170 кПа}}. * Максімум (тыповы): {{math|P {{=}} {{sfrac|2220 Н|0,0039 м{{sup|2}}}} ≈ {{num|569230|Па}} ≈ 570 кПа}}. * Чэмпіёны (цяжкавагавікі): {{math|P {{=}} {{sfrac|4400 Н|0,0039 м{{sup|2}}}} ≈ {{num|1128|кПа}} ≈ 1,1 МПа}}. {{Канец схаванага блока}} |- | ад {{comment|180 кПа|180 кілапаскаляў {{=}} {{num|180000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|250 кПа|250 кілапаскаляў {{=}} {{num|250000}} паскаляў}} | Ціск паветра ў аўтамабільнай [[Шына|шыне]] адносна атмасферы ([[манаметрычны ціск]]). | |- | ад {{comment|210 кПа|210 кілапаскаляў {{=}} {{num|210000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|900 кПа|900 кілапаскаляў {{=}} {{num|900000}} паскаляў}} | Ціск паветра ў [[Веласіпедная шына|веласіпеднай шыне]] адносна атмасферы ([[манаметрычны ціск]])<ref>{{cite web |title=This Is Your … Tire's Air |url=http://www.bicycling.com/maintenance/repair-maintenance/yourtires-air |quote=Road tires typically require 80 to 130 psi, mountain tires 30 to 50 psi and hybrid tires 50 to 70 psi. |access-date=25 чэрвеня 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130724142149/http://www.bicycling.com/maintenance/repair-maintenance/yourtires-air |archive-date=24 ліпеня 2013 }}</ref>. | |- | {{comment|300 кПа|300 кілапаскаляў {{=}} {{num|300000}} паскаляў}} | Ціск вады ў [[Садовы шланг|садовым шлангу]]<ref name=generac_washers>{{cite web|title=Frequently Asked Questions|url=http://www.generac.com/PowerWashers/Frequently_Asked_Questions/|website=Power Washers|publisher=Generac Power Systems|access-date=9 студзеня 2012|quote=A typical garden hose dispenses water at about 50 PSI, and a coin-operated car wash provides about 700 PSI.|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107103524/http://www.generac.com/PowerWashers/Frequently_Asked_Questions/|archive-date=7 студзеня 2012|df=dmy-all}}</ref>. | |- | ад {{comment|300 кПа|300 кілапаскаляў {{=}} {{num|300000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|700 кПа|700 кілапаскаляў {{=}} {{num|700000}} паскаляў}} | Тыповы ціск вады ў сістэме камунальнага водазабеспячэння ў ЗША<ref>{{cite web|title=How Water Towers Work|date=April 2000|url=http://www.howstuffworks.com/water.htm|publisher=HowStuffWorks|access-date=3 студзеня 2012|quote=A typical municipal water supply runs at between 50 and 100 PSI}}</ref>. | |- | ад {{comment|358 кПа|358 кілапаскаляў {{=}} {{num|358000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|524 кПа|524 кілапаскаляў {{=}} {{num|524000}} паскаляў}} | Болевы парог пры ўдары па целе чалавека знешнімі прадметамі<ref>{{cite journal|title=Reliability and Usefulness of the Pressure Pain Threshold Measurement in Patients with Myofascial Pain|date=June 2011|pmc=3309218 |quote=Fischer7 reported pressure pain thresholds of 3.7 kg/cm<sup>2</sup> and 5.4 kg/cm<sup>2</sup> in normal adult females.|last1=Park |first1=G. |last2=Kim |first2=C. W. |last3=Park |first3=S. B. |last4=Kim |first4=M. J. |last5=Jang |first5=S. H. |journal=Annals of Rehabilitation Medicine |volume=35 |issue=3 |pages=412–417 |doi=10.5535/arm.2011.35.3.412 |pmid=22506152 }}</ref>. | |- | ад {{comment|400 кПа|400 кілапаскаляў {{=}} {{num|400000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|600 кПа|600 кілапаскаляў {{=}} {{num|600000}} паскаляў}} | Ціск [[Вуглякіслы газ|вуглякіслага газу]] ў бутэльцы [[Шампанскае|шампанскага]]<ref>{{cite web |title=Pressure in a Champagne Bottle |url=http://hypertextbook.com/facts/2003/PeterHui.shtml |website=The Physics Factbook |access-date=13 снежня 2011}}</ref>. | |- | {{comment|520 кПа|520 кілапаскаляў {{=}} {{num|520000}} паскаляў}} | Парцыяльны ціск пары ў [[Патройны пункт|патройным пункце]] [[Вуглякіслы газ|вуглякіслага газу]]<ref>{{cite web |title=Carbon dioxide |url=http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C124389&Mask=4 |website=NIST Chemistry WebBook |publisher=NIST |access-date=8 студзеня 2012 |quote=5.185 bar … uncertainty … 0.005 bar}}</ref>. | |- | ад {{comment|690 кПа|690 кілапаскаляў {{=}} {{num|690000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|830 кПа|830 кілапаскаляў {{=}} {{num|830000}} паскаляў}} | Ціск паветра ў [[Аўтамабільная шына|шыне]] цяжкага грузавіка або аўтобуса адносна атмасферы (манаметрычны ціск). | |- | {{comment|800 кПа|800 кілапаскаляў {{=}} {{num|800000}} паскаляў}} | Ціск вадзяной пары ўнутры зерня [[папкорн]]а ў імгненні, калі яно лопаецца<ref>{{Cite journal | last1 = Byrd | first1 = J. E. | last2 = Perona | first2 = M. J. | doi = 10.1094/CC-82-0053 | title = Kinetics of Popping of Popcorn | journal = Cereal Chemistry | volume = 82 | pages = 53–59 | year = 2005 | url = http://www.aaccnet.org/cerealchemistry/articles/2005/CC-82-0053.pdf }}{{Dead link|date=April 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. | |- | rowspan="8" | 10<sup>6</sup> Па<div id="1MPa"></div> | ад {{comment|0,8 МПа|0,8 мегапаскаля {{=}} {{num|800000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|2 МПа|2 мегапаскалі {{=}} {{num|2000000}} паскаляў}} | Ціск у [[Паравы кацёл|катлах]] [[паравоз]]аў. | |- | {{comment|1,1 МПа|1,1 мегапаскаля {{=}} {{num|1100000}} паскаляў}} | Ціск сярэднестатыстычнага ўкусу чалавека. | |- | ад {{comment|2,8 МПа|2,8 мегапаскаля {{=}} {{num|2800000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|8,3 МПа|8,3 мегапаскаля {{=}} {{num|8300000}} паскаляў}} | Ціск [[вуглякіслы газ|вуглякіслага газу]] (выштурхальнага газу) у [[пэйнтбол]]ьнай стрэльбе<ref>{{cite web|last=Choi|first=Young|title=Beginner's guide to paintball tanks|url=http://www.paintball.com/newplayer/content.php?aid=2736|publisher=PaintBall.com|quote=Co2 pressure output can range from 400 psi up to 1200 psi|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219101753/http://paintball.com/newplayer/content.php?aid=2736|archive-date=2009-02-19}}</ref>. | |- | {{comment|5 МПа|5 мегапаскаляў {{=}} {{num|5000000}} паскаляў}} | Ціск вады на выхадзе з распыляльніка на [[Аўтамыйка|аўтамыйцы]]<ref name=generac_washers/>. | |- | {{comment|5 МПа|5 мегапаскаляў {{=}} {{num|5000000}} паскаляў}} | Максімальны разліковы ціск ваеннай [[Атамная падводная лодка з балістычнымі ракетамі|атамнай падводнай лодкі]] [[Падводныя лодкі класа «Сівульф»|класа «Сівульф»]] на глыбіні {{nowrap|500 м}}<ref>{{cite web|title=Run Silent, Run Deep|url=https://fas.org/man/dod-101/sys/ship/deep.htm|website=US Navy Ships|publisher=Federation of American Scientists|access-date=8 студзеня 2012|quote=a normal operating depth of "greater than 800 feet", … it may be assumed that the … depth … is roughly double the official figure|archive-date=5 лютага 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060205165346/https://fas.org/man/dod-101/sys/ship/deep.htm|url-status=dead}}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}} Прымаем глыбіню роўнай 2 × 800 футаў {{=}} 1600 футаў. Перавод у метры: {{math|1600 × 0,3048 {{=}} 488 м}}. Гідрастатычны ціск на глыбіні: <math>P = \rho \cdot g \cdot h</math>, дзе: * <math>\rho</math> — шчыльнасць марской вады; * <math>g</math> — паскарэнне свабоднага падзення; * <math>h</math> — глыбіня. {{math|P {{=}} 1025 кг/м³ × 9,81 м/с² × 488 м {{=}} 4,90 × 10{{sup|6}} Па}}.{{Канец схаванага блока}} |- | ад {{comment|10 МПа|10 мегапаскаляў {{=}} {{num|10000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|21 МПа|21 мегапаскаляў {{=}} {{num|21000000}} паскаляў}} | Ціск у камеры пнеўматычнай зброі высокай магутнасці (якая працуе не на вуглякіслым газе). | |- | ад {{comment|6,9 МПа|6,9 мегапаскаля {{=}} {{num|6900000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|27 МПа|27 мегапаскаляў {{=}} {{num|27000000}} паскаляў}} | Ціск вадзянога струменя ў мыйках высокага ціску<ref>{{cite news|title=How to Select a Pressure Washer|url=https://www.nytimes.com/2006/09/24/realestate/24home.html|work=New York Times|date=24 September 2006|access-date=19 снежня 2011|quote=range from about 1,000 p.s.i. to 4,000 or more|last1=Romano|first1=Jay}}</ref>. | |- | {{comment|9,2 МПа|9,2 мегапаскаля {{=}} {{num|9200000}} паскаляў}} |[[Атмасфера Венеры]]<ref>{{cite web |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html |title=Venus Fact Sheet |last=Williams |first=David R. |date=2010-11-17 |publisher=NASA |access-date=2011-10-09}}</ref>. | |- | rowspan="10" | 10<sup>7</sup> Па<div id="10MPa"></div> | > {{comment|10 МПа|10 мегапаскаляў {{=}} {{num|10000000}} паскаляў}} | Ціск, які стварае чалавек вагой 45 кг у абутку на [[Шпілька (абцас)|шпільках]], калі наступае на падлогу<ref>{{cite web |url= http://hypertextbook.com/facts/2003/JackGreen.shtml |title= Pressure Under High Heels |website= The Physics Factbook |access-date= 2011-10-09 }}</ref>. | |- | {{comment|15,5 МПа|15,5 мегапаскаля {{=}} {{num|15500000}} паскаляў}} | Ціск у першым контуры ахаладжэння [[Вода-вадзяны ядзерны рэактар|вода-вадзянога ядзернага рэактара]]. | |- | {{comment|20 МПа|20 мегапаскаляў {{=}} {{num|20000000}} паскаляў}} | Тыповы ціск, які выкарыстоўваецца для рэакцый [[гідрагеноліз]]у<ref>Для гідрагенолізу складаных эфіраў з выкарыстаннем храміту медзі. {{cite book |last=Paquette |first=L. A. |title=Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis |volume=2 |pages=1337–1339 |publisher=John Wiley & Sons, Chichester |date=1995}}</ref>. | |- | {{comment|21 МПа|21 мегапаскаляў {{=}} {{num|21000000}} паскаляў}} | Ціск у тыповым [[Алюміній|алюмініевым]] [[Балон для нырання|балоне]] [[акваланг]]а са сціснутым паветрам (210 бар)<ref>{{cite web|title=Scuba Tanks |url=http://www.thescubaguide.com/gear/tanks/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309023221/http://www.thescubaguide.com/gear/tanks/ |archive-date=2010-03-09 |website=TheScubaGuide |access-date=6 студзеня 2012|quote=when you get your tank filled it will be filled to 3000 psi}}</ref>. | |- | {{comment|21 МПа|21 мегапаскаляў {{=}} {{num|21000000}} паскаляў}} | [[Тэрмінальная балістыка|Балістычны]] ціск пры ўдары кулі высокай магутнасці па цвёрдай куленепрабівальнай перашкоды.{{citation needed|date=November 2014}} | |- | {{comment|22 МПа|22 мегапаскаляў {{=}} {{num|22000000}} паскаляў}} | [[Крытычны пункт (тэрмадынаміка)|Крытычны ціск]] вады. | |- | {{comment|28 МПа|28 мегапаскаляў {{=}} {{num|28000000}} паскаляў}} | Залішні ціск ад выбуху бомбы падчас [[Тэракт у Аклахома-Сіці|тэракта ў Аклахома-Сіці]]<ref>{{Cite news|last= Wong |first= Henry |title= Blast-Resistant Building Design Technology Analysis of its Application to Modern Hotel Design |publisher= WGA Wong Gregerson Architects, Inc. |year= 2002 |page= 5 }}</ref>. | |- | {{comment|40 МПа|40 мегапаскаляў {{=}} {{num|40000000}} паскаляў}} | Ціск вады на глыбіні залягання абломкаў «[[Тытанік]]а». | |- | {{comment|69 МПа|69 мегапаскаляў {{=}} {{num|69000000}} паскаляў}} | Ціск вады, які вытрымлівае глыбакаводны апарат «[[DSV Shinkai 6500]]» пры пагружэнні на глыбіні больш за 6500 метраў<ref>{{cite web|title=SHINKAI 6500|url=http://www.jamstec.go.jp/e/about/equipment/ships/shinkai6500.html|publisher=Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology|access-date=13 снежня 2011|quote=Pressure at a depth of 6,500 m reaches around 680 atmospheres}}</ref>. | |- | ад {{comment|70 МПа|70 мегапаскаляў {{=}} {{num|70000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|280 МПа|280 мегапаскаляў {{=}} {{num|240000000}} паскаляў}} | Максімальны ціск у патронніку падчас стрэлу з [[пісталет]]а<ref>{{cite web|url=http://www.leverguns.com/articles/saami_pressures.htm|title=SAAMI Pistol Pressure Specifications|website=SAAMI pressures|publisher=Leverguns.Com|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014041459/http://leverguns.com/articles/saami_pressures.htm|archive-date=14 кастрычніка 2007|access-date=7 студзеня 2012|quote=.45 Colt … 14,000 … 9.mm Luger +P … 38,500}}</ref>. | |- | rowspan="5" | 10<sup>8</sup> Па<div id="100MPa"></div> | {{comment|110 МПа|110 мегапаскаляў {{=}} {{num|110000000}} паскаляў}} | Ціск на дне [[Марыянскі жолаб|Марыянскага жолаба]], прыкладна 11 км ніжэй за паверхню акіяна (1100 бар)<ref>{{Cite journal | last1 = George | first1 = V. T. | last2 = Brooks | first2 = G. | last3 = Humphrey | first3 = T. C. | doi = 10.1091/mbc.E06-12-1141 | title = Regulation of Cell Cycle and Stress Responses to Hydrostatic Pressure in Fission Yeast | journal = Molecular Biology of the Cell | volume = 18 | issue = 10 | pages = 4168–4179 | year = 2007 | pmid = 17699598| pmc =1995737 }}</ref>. | |- | ад {{comment|100 МПа|100 мегапаскаляў {{=}} {{num|100000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|300 МПа|300 мегапаскаляў {{=}} {{num|300000000}} паскаляў}} | Ціск унутры рэактара для сінтэзу [[поліэтылен]]у высокага ціску (ПЭВЦ)<ref>[http://nzic.org.nz/ChemProcesses/polymers/10J.pdf The manufacture of polyethylene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525005408/http://www.nzic.org.nz/ChemProcesses/polymers/10J.pdf |date=2010-05-25 }}. nzic.org.nz</ref>. | |- | {{comment|250 МПа|250 мегапаскаляў {{=}} {{num|250000000}} паскаляў}} | Рэкордны ціск у паліўнай сістэме «Common Rail» дызельнага рухавіка<ref>{{Cite news|url=http://www.globaldenso.com/en/newsreleases/130626-01.html|title=DENSO Develops a New Diesel Common Rail System With the World's Highest Injection Pressure|work=DENSO Global Website|access-date=2017-12-14|language=en-US|archive-date=13 кастрычніка 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013221631/http://www.globaldenso.com/en/newsreleases/130626-01.html|url-status=dead}}</ref>. | |- | {{comment|400 МПа|400 мегапаскаляў {{=}} {{num|400000000}} паскаляў}} | Ціск у патронніку кулямёта Браўнінга [[.50 BMG|50-га калібру]] (узору канца 1910-х гадоў) падчас стрэлу.{{Citation needed|date=студзеня 2012}} | |- | ад {{comment|240 МПа|240 мегапаскаляў {{=}} {{num|240000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|620 МПа|620 мегапаскаляў {{=}} {{num|620000000}} паскаляў}} | Ціск вады, які выкарыстоўваецца ў ўстаноўках [[Гідраабразіўная рэзка|гідраабразіўнай рэзкі]]<ref>{{cite web|title=Water Jet Cutting Pumps|url=http://www.kmtwaterjet.com/pumps.aspx|publisher=KMT Waterjet|access-date=8 студзеня 2012|quote=a pump that delivers up to 90,000 PSI … pumps that deliver 35,000 PSI to 55,000 PSI}}</ref>. | |- | rowspan=4 | 10<sup>9</sup> Па<div id="1GPa"></div> | {{comment|1 ГПа|1 гігапаскаль {{=}} {{num|1000000000}} паскаляў}} | [[Хімічны рэактар|Хімічныя рэактары]] звышвысокага ціску (10 кілабар).{{Citation needed|date=January 2012}} | |- | {{comment|1,5 ГПа|1,5 гігапаскаля {{=}} {{num|1500000000}} паскаляў}} <!--15 000 атм--> | Плаўленне [[алмаз]]а пры выкарыстанні лазера з энергіяй 3 [[Джоўль (адзінка вымярэння)|кДж]] без папярэдняга пераходу ў [[графіт]]<ref>National Geographic Channel, The known universe (treasure hunt in space)</ref>. | |- | {{comment|1,5 ГПа|1,5 гігапаскаля {{=}} {{num|1500000000}} паскаляў}} | Мяжа трываласці сплаву «[[Інканель|Inconel]] 625» паводле табліц трываласці авіяцыйных металаў і даведніка «Mil-Hdbk-5»<ref>{{cite web |url= http://asm.matweb.com/search/SpecificMaterial.asp?bassnum=NINC33 |title= Inconel ASM Material Data Sheet |website= Online Materials Information Resource }}</ref>. | |- | {{comment|5,8 ГПа|5,8 гігапаскаля {{=}} {{num|5800000000}} паскаляў}} | [[Парог мацунку]] на разрыў палімера «Zylon» ([[Зайлон (палімер)|Зайлон]]). | |- | rowspan=7 | 10<sup>10</sup> Па<div id="10GPa"></div> | {{comment|10 ГПа|10 гігапаскаляў {{=}} {{num|10000000000}} паскаляў}} | Ціск, пры якім пры пакаёвай тэмпературы ўтвараецца [[актакісларод]] (100 000 бар)<ref name=azonano_oxygen /><!-- ε-phase oxygen is a form of octaoxygen -->. | |- | {{comment|18 ГПа|18 гігапаскаляў {{=}} {{num|18000000000}} паскаляў}} | Ціск, які быў неабходны для першага камерцыйна паспяховага [[Сінтэтычныя алмазы|сінтэзу алмазаў]]<ref>{{Cite journal |url=http://www.gem-a.com/media/74500/jog%202010%20part%206%20schmetzer%20web.pdf |title=High pressure high temperature of diamonds – a review of the patent literature from five decades (1960–2009) |last=Schmetzer |first=Karl |journal=The Journal of Gemmology |date=2010 |volume=32 |doi=10.15506/JoG.2010.32.1-4.52 |access-date=2015-05-18 |archive-date=2015-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123023843/http://www.gem-a.com/media/74500/jog%202010%20part%206%20schmetzer%20web.pdf }}</ref>. | |- | ад {{comment|24 ГПа|24 гігапаскаляў {{=}} {{num|24000000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|110 ГПа|110 гігапаскаляў {{=}} {{num|110000000000}} паскаляў}} | Дыяпазон стабільнасці [[энстатыт]]у ў ягонай паліморфнай мадыфікацыі са структурай [[пераўскіт]]у (магчыма, самага распаўсюджанага мінерала ў нетрах Зямлі).{{Citation needed|date=January 2012}} | |- | {{comment|40 ГПа|40 гігапаскаляў {{=}} {{num|40000000000}} паскаляў}} | [[Квантавая механіка|Квантава-механічны]] [[ціск выраджанага электроннага газу]] ў кавалку [[Медзь|медзі]]<ref>{{Cite web|url=https://web1.eng.famu.fsu.edu/~dommelen/quantum/style_a/cboxdp.html|title = 6.11 Degeneracy Pressure}}</ref>. | |- | {{comment|48 ГПа|48 гігапаскаляў {{=}} {{num|48000000000}} паскаляў}} | Ціск дэтанацыі чыстага [[CL-20]]<ref>{{Cite book|url=http://www.wiley-vch.de/books/sample/3527302409_c01.pdf|title=New Energetic Materials|last=Krause|first=Horst H.|editor=Ulrich Teipel|year=2005|publisher=WILEY-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim|page=5|isbn=978-3-527-30240-6|quote=Substance … GPa … CL-20 … 48.23|access-date=25 жніўня 2012}}</ref> — самага магутнага выбуховага рэчыва, якое выпускаецца серыйна. | |- | {{comment|69 ГПа|69 гігапаскаляў {{=}} {{num|69000000000}} паскаляў}} | Найвышэйшы ціск вадзянога струменя, дасягнуты ў даследчай лабараторыі<ref>{{cite web |url=https://bittooth.blogspot.com/2012/11/waterjetting-3b-pumps-intensifiers-and.html |title=Waterjetting 3b: pumps, intensifiers, and cannons |last=Summers |first=David |year=2012 |quote=the highest pressure jet that we generated in the MS&T [Missouri University of Science and Technology] Laboratories was at around 10 million psi. |access-date=14 лістапада 2012}}</ref>. | |- | {{comment|96 ГПа|96 гігапаскаляў {{=}} {{num|96000000000}} паскаляў}} | Ціск, пры якім утвараецца металічны кісларод ({{num|960000|бар}})<ref name=azonano_oxygen>{{cite web| last=azonano.com| year=2008| url=http://www.azonano.com/details.asp?ArticleID=1797| title=Solid Oxygen ε-Phase Crystal Structure Determined Along With The Discovery of a Red Oxygen O8 Cluster| access-date=2008-01-10}}. </ref> | |- | rowspan="5" | 10<sup>11</sup> Па<div id="10GPa"></div> | {{comment|100 ГПа|100 гігапаскаляў {{=}} {{num|100000000000}} паскаляў}} | Тэарэтычны [[парог мацунку]] [[Вугляродныя нанатрубкі|вугляроднай нанатрубкі]]<ref>{{cite journal |title=Strength of carbon nanotubes depends on their chemical structures |author1=A. Takakura |author2=K. Beppu |author3=T. Nishihara |author4=A. Fukui |author5=T. Kozeki |author6=T. Namazu |author7=Y. Miyauchi |author8=K. Itami |date=10 July 2019 | journal=Nature | volume=10 |issue=3040 |page=3040 |doi=10.1038/s41467-019-10959-7|pmid=31292451 |pmc=6620359 |bibcode=2019NatCo..10.3040T }}</ref>. | |- | {{comment|130 ГПа|130 гігапаскаляў {{=}} {{num|130000000000}} паскаляў}} | [[Парог мацунку]] аднаслаёвага [[графен]]у<ref name=science_graphene>{{Cite journal | last1 = Lee | first1 = C. | last2 = Wei | first2 = X. | last3 = Kysar | first3 = J. W. | last4 = Hone | first4 = J. | title = Measurement of the Elastic Properties and Intrinsic Strength of Monolayer Graphene | doi = 10.1126/science.1157996 | journal = Science | volume = 321 | issue = 5887 | pages = 385–388 | year = 2008 | pmid = 18635798 | url = http://www.physics.purdue.edu/quantum/files/CarbonNano/Elastic-porperty_Changgu.pdf | bibcode = 2008Sci...321..385L | s2cid = 206512830 | access-date = 27 снежня 2025 | archive-date = 22 мая 2025 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250522204938/https://www.physics.purdue.edu/quantum/files/CarbonNano/Elastic-porperty_Changgu.pdf | url-status = dead }}</ref>. | |- | {{comment|360 ГПа|360 гігапаскаляў {{=}} {{num|360000000000}} паскаляў}} | Ціск унутры [[Унутранае ядро Зямлі|ўнутранага ядра Зямлі]] (3,64 мільёна бар)<ref>{{Cite journal | last1 = Dziewonski | first1 = A. | last2 = Anderson | first2 = D. L. | title = Preliminary reference Earth model | doi = 10.1016/0031-9201(81)90046-7 | journal = Physics of the Earth and Planetary Interiors | volume = 25 | issue = 4 | pages = 297–356 | year = 1981 | url = http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/dla/DLApepi81.pdf | bibcode = 1981PEPI...25..297D | archive-url = https://web.archive.org/web/20131113201057/http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/dla/DLApepi81.pdf | archive-date = 2013-11-13 }}</ref><ref>{{cite web|title=Preliminary Reference Earth Model (PREM) (Dziewonski & Anderson, 1981)|url=http://geophysics.ou.edu/solid_earth/prem.html|access-date=2 студзеня 2012|quote=363.850 GPa|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415020506/http://geophysics.ou.edu/solid_earth/prem.html|archive-date=15 красавіка 2012}}</ref>. | |- | {{comment|495 ГПа|495 гігапаскаляў {{=}} {{num|495000000000}} паскаляў}} | Ніжняя мяжа ціску, пры якой тэарэтычна ўтвараецца [[металічны вадарод]]. | |- | > {{comment|600 ГПа|600 гігапаскаляў {{=}} {{num|600000000000}} паскаляў}} | Ціск, які можна атрымаць у [[Ячэйка з алмазнымі кавадламі|ячэйцы з алмазнымі кавадламі]]<ref>[http://physicsworld.com/cws/article/news/2012/nov/02/improved-diamond-anvil-cell-allows-higher-pressures-than-ever-before Improved diamond anvil cell allows higher pressures ''Physics World'' November 2012]</ref>. | |- | 10<sup>12</sup> Па<div id="1TPa"></div> | {{comment|5 ТПа|5 тэрапаскаляў {{=}} {{num|5000000000000}} паскаляў}} | Ціск, які ствараецца ў тэрмаядзерным рэактары [[Нацыянальная ўстаноўка запальвання ЗША|Нацыянальнай устаноўкі запальвання ЗША]]. | |- | rowspan="2" | 10<sup>13</sup> Па<div id="10TPa"></div> | {{comment|10 ТПа|10 тэрапаскаляў {{=}} {{num|10000000000000}} паскаляў}} | Пераход цвёрдага рэчыва ў метастабільны малекулярны стан унутраных абалонак. | |- | {{comment|32,9 ТПа|32,9 тэрапаскаляў {{=}} {{num|32900000000000}} паскаляў}} | Ціск, пры якім тэарэтычна ўтвараецца металічны гелій<ref>{{cite journal|doi=10.1103/PhysRevLett.112.055504|title=Electron-Phonon Coupling and the Metallization of Solid Helium at Terapascal Pressures|year=2014|last1=Monserrat|first1=Bartomeu|last2=Drummond|first2=N. D.|last3=Pickard|first3=Chris J.|last4=Needs|first4=R. J.|journal=Physical Review Letters|volume=112|issue=5|article-number=055504|pmid=24580611|arxiv=1311.1005|bibcode=2014PhRvL.112e5504M|s2cid=29848984}}</ref>. | |- | rowspan="3" | 10<sup>14</sup> Па<div id="100TPa"></div> | {{comment|100 ТПа|100 тэрапаскаляў {{=}} {{num|100000000000000}} паскаляў}} | Ціск, які ствараецца генератарам плазмы з выкарыстаннем лазернай імплозіі звышвысокага ціску<ref>{{cite web |title=Extremely high-pressure generation and compression with laser implosion plasmas |url=https://pubs.aip.org/aip/apl/article/102/18/183501/126462/Extremely-high-pressure-generation-and-compression}}</ref>. | |- | {{comment|208,4 ТПа|208,4 тэрапаскаляў {{=}} {{num|208400000000000}} паскаляў}} | Ціск, пры якім тэарэтычна ўтвараецца металічны неон (найвышэйшы ціск металізацыі сярод усіх хімічных элементаў)<ref>{{cite journal |doi=10.1063/1.5089489 |title=Metallization and positive pressure dependency of bandgap in solid neon |year=2019 |last1=Tang |first1=Jun |last2=Ao |first2=Bingyun |last3=Huang |first3=Li |last4=Ye |first4=Xiaoqiu |last5=Gu |first5=Yunjun |last6=Chen |first6=Qifeng |journal=The Journal of Chemical Physics |volume=150 |issue=11 |page=111103 |pmid=30901987 |bibcode=2019JChPh.150k1103T |doi-access=free}}</ref>. | |- | {{comment|540 ТПа|540 тэрапаскаляў {{=}} {{num|540000000000000}} паскаляў}} | Ціск пры дэтанацыі тэрмаядзернай бомбы тыпу «Ivy Mike» («Айві Майк»; 5,3 мільярда [[Бар (адзінка вымярэння)|бар]])<ref name=nuclear_ablation_pressures>{{cite web|title=4.4 Elements of Thermonuclear Weapon Design|url=http://nuclearweaponarchive.org/Nwfaq/Nfaq4-4.html#Nfaq4.4.3.3|website=Nuclear Weapons Frequently Asked Questions|access-date=3 студзеня 2012|quote=Mike… Ivy… radiation pressures are 73 and 1400 megabars … respectively … Mike … 5.3×10{{sup|19}} bars … Ivy … 6.4×10{{sup|10}} bars}}</ref>. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}}Аблацыйны ціск: {{math|P {{=}} 5,3 × 10{{sup|9}} бар × 101325 {{sfrac|Па|бар}} ≈ 5,37 × 10{{sup|14}} Па ≈ 540 × 10{{sup|12}} Па ≈ 540 ТПа (тэрапаскаляў)}}{{Канец схаванага блока}} |- || 10<sup>15</sup> Па<div id="1PPa"></div> | {{comment|6,5 ППа|6,5 петапаскаля {{=}} {{num|6500000000000000}} паскаляў}} | Ціск пры дэтанацыі ядзернай боегалоўкі [[W80 (ядзерная боегалоўка)|W80]] (64 мільярды [[Бар (адзінка вымярэння)|бар]])<ref name=nuclear_ablation_pressures />. |{{Пачатак схаванага блока |Рамка = |Загаловак = Абгрунтаванне |Выраўноўванне_загалоўка = left |Выраўноўванне_тэкста = left}}Аблацыйны ціск: {{math|P {{=}} 6,4 × 10{{sup|10}} бар × 101325 {{sfrac|Па|бар}} ≈ 6,48 × 10{{sup|15}} Па ≈ 6,5 ППа (петапаскаляў)}}{{Канец схаванага блока}} |- | 10<sup>16</sup> Па<div id="10PPa"></div> | {{comment|25 ППа|25 петапаскаляў {{=}} {{num|25000000000000000}} паскаляў}} | Ціск унутры [[Сонечнае ядро|ядра Сонца]] (250 мільярдаў бар)<ref>{{cite web | last=Williams | first=David R. | date=September 1, 2004 | url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html | title=Sun Fact Sheet | publisher=NASA | access-date=2008-01-23}}</ref>. | |- | 10<sup>23</sup> Па | ад {{comment|100 ЭПа|100 экзапаскаляў {{=}} {{num|100000000000000000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|100 ЁПа|100 ётапаскаляў {{=}} {{num|100000000000000000000000000}} паскаляў}} | Ціск унутры ядра [[Белы карлік|белага карліка]] на [[Мяжа Чандрасекара|мяжы Чандрасекара]]<ref>{{Cite book | last=Camenzind | first=Max | year=2007 | chapter= White Dwarfs | title=Compact objects in astrophysics | url=https://cds.cern.ch/record/1339093 | series=Astronomy and Astrophysics Library | location=Berlin, Heidelberg | publisher=Springer | bibcode=2007coaw.book.....C | doi=10.1007/978-3-540-49912-1 | isbn=978-3-540-25770-7 }}</ref>. | |- | 10<sup>32</sup> Па | ад {{comment|3,2 КвПа|3,2 кветапаскаляў {{=}} {{num|3200000000000000000000000000000}} паскаляў}}<br/>да {{comment|160 КвПа|160 кветапаскаляў {{=}} {{num|160000000000000000000000000000000}} паскаляў}} | Дыяпазон ціску ўнутры [[Нейтронная зорка|нейтроннай зоркі]]<ref>{{Cite journal |last1=Ozel |first1=Feryal |last2=Freire |first2=Paulo |title=Masses, Radii, and the Equation of State of Neutron Stars |journal=Annu. Rev. Astron. Astrophys. |volume=54 |issue=1 |pages=401–440 |date=2016 |doi=10.1146/annurev-astro-081915-023322 |bibcode=2016ARA&A..54..401O |arxiv = 1603.02698 |s2cid=119226325 }}</ref>. | |- | 10<sup>35</sup> Па | <!--prefixes don’t currently go that high--> | Прыблізны ціск у цэнтры [[пратон]]а<ref>{{cite journal |title=The pressure distribution inside the proton |author1=V. D. Burkert |author2=L. Elouadrhiri |author3=F. X. Girod |pages=396–399 |date=16 May 2018 |journal= Nature |volume=557 |issue=7705 |doi=10.1038/s41586-018-0060-z|pmid=29769668 |bibcode=2018Natur.557..396B |osti=1438388 |s2cid=21724781 |url=https://www.osti.gov/biblio/1438388 |url-access=subscription }}</ref>. | |- | … | … | … | |- | 10<sup>113</sup> Па | 4,6×10{{sup|113}} Па | [[Планкаўскі ціск]] (4,63×10{{sup|108}} бар) | |} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2025-12-27}} [[Катэгорыя:Адзінкі вымярэння ціску]] [[Катэгорыя:Парадкі велічынь]] 8b3x7vwyi7m67gbpezzjsmavs3kx1sw Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2026 4 798387 5164392 5160362 2026-07-11T05:22:28Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164392 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == {{Закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Вынік "уласнага даследавання". Катэгорыя выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:25, 7 ліпеня 2026 (+03) == [[Волшебная Гора (рок-гурт)]] == {{Закрыта}} Выглядае, як аматарства. У РуВікі артыкул пра гэты рускамоўны гурт выстаўлены да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:06, 30 мая 2026 (+03) : Паралельна створаны артыкул з памылкай у назве [[Раман Каноплёў]] — гэта заснавальнік і лідар гурта, туды можна перанесці і пэўныя звесткі пра гурт. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:12, 30 мая 2026 (+03) :: Спасылка на газету "Завтра" — фальсіфікат. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:09, 30 мая 2026 (+03) :::Там Канаплёў згаданы. Адзін, без ансамбля. ;) [[Удзельнік:Γλωσσολαλιά|Γλωσσολαλιά]] ([[Размовы з удзельнікам:Γλωσσολαλιά|размовы]]) 14:15, 30 мая 2026 (+03) : {{Выдаліць}}: 1 дэма-запіс — курам на смех [[Удзельнік:Γλωσσολαλιά|Γλωσσολαλιά]] ([[Размовы з удзельнікам:Γλωσσολαλιά|размовы]]) 14:04, 30 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Істотная інфармацыя пра гурт перанесена ў артыкул [[Раман Яўгенавіч Канаплёў]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:21, 1 ліпеня 2026 (+03) == [[Капліца (Душкава)]] і [[Пірамідальная капліца (Душкава)]] == {{Закрыта}} Аб'екты не выбіваюцца з шэрагу апісаных у артыкуле [[Душкава#Славутасці]]. Назбіраць інфармацыі на асобныя артыкулы пра іх немагчыма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:28, 6 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:03, 14 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уся інфармацыя, што і ў артыкулах — у [[Душкава|артыкуле пра вёску]], інфармацыі замала для двух асобных артыкулаў, артыкулы выдалены. --[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:05, 14 чэрвеня 2026 (+03) == [[Кенэт Хопкінс]] == {{Закрыта}} : {{выдаліць}}, агульны крытэрый значнасці не выконваецца, [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] нічога не дае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:04, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул вельмі кароткі, значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:51, 14 чэрвеня 2026 (+03) ==[[89 км (блок-пост)]]== {{Закрыта}} Вынесены да выдалення а 22:12 16 сакавіка 2026 удзельнікам {{Вікіпедыст|Estopedist1}} з каментарыем: «unreferenced, not notable topic. No equivalent in etwiki or enwiki». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:16, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, прымаем значнасць чыгуначных станцый і прыпыначных пунктаў, але гэты аб'ект зусім нязначны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:31, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:49, 14 чэрвеня 2026 (+03) ==[[Ягор Аляксандравіч Дырда]]== {{Закрыта}} Вынесены да выдалення а 12:24 22 мая 2026 года удзельнікам {{Вікіпедыст|M.L.Bot}} з каментарыем: «залежна ад вынікаў на УкрВікі, таму на нашу старонку не дадаю». Мяркую, абмеркаванне патрэбна. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:20, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці асобы няма. Аматар, які час ад часу гуляе ў футбол. "Арда" — назва аматарскага непрафесійнага гуртка асоб, медыяпраект. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:19, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, з УкрВікі не выдаляеецца бадай нічога. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:29, 6 чэрвеня 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, значнасць не паказана. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:38, 13 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:45, 14 чэрвеня 2026 (+03) == [[Аперацыя «Нептун»]] == {{закрыта}} Крытычна мала для такога артыкула, фактычна — гэта «затычка» на важную тэму і стаіць так 10+ гадоў. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:52, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{пакінуць}} — аргументацыя пра ''«затычку»'' і ''10+ гадоў'' не ўказвае на тое, што артыкул мае быць выдалены; аргументацыя пра ''важную тэму'' ўказвае на тое, што артыкул мае быць захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:29, 6 чэрвеня 2026 (+03) :{{Каментарый}}: Не ведаю як наконт абмяркоўваемага артыкула, але дзякуй удзельніку за стварэнне артыкула [[У сківіцы смерці]], гэта звязаная тэма і вельмі важная. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:10, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перасягае слоўнікавае азначэнне, не будзем пакуль ствараць прэцэндэнт з выдаленнем. Але. Артыкул вельмі кароткі, калі ласка, дапоўніце артыкул. Калі артыкул застанецца недапісаным, яго могуць ізноў прапанаваць да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:22, 11 чэрвеня 2026 (+03) :Артыкул перапрацаваны, думаю, цяпер падстаў да выдалення няма. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:09, 11 чэрвеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]], дзякуй! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:39, 11 чэрвеня 2026 (+03) == [[Цукеркавы дождж (Брэст)]] == {{закрыта}} Спасылкі з 2013 года, то бок значнасць падзеі не выйшла за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:10, 2 чэрвеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}}, згодна з аргументацыяй. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 13:14, 5 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць падзеі не выйшла за межы навіннай. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 18:00, 9 чэрвеня 2026 (+03) ==[[Шчэпан Садурскі]]== {{закрыта}} Вынесены да выдалення а 03:03 29 сакавіка 2026 года удзельнікам {{Вікіпедыст|Aca}} з каментарыем: «Cross-wiki spam». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:28, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{пакінуць}}, не горшы за іншыя машпераклады. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:33, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны ў 2011 годзе і з таго часу пашыраўся, падстаў для выдалення няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:09, 9 чэрвеня 2026 (+03) == [[Паліна Дваранская]] == {{закрыта}} Удзельнік {{u|Pabojnia}} выставіў артыкул на хуткае выдаленне з пытаннем значнасці. Я бачу некалькі крыніц, таму перанёс сюды на абмеркаванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:05, 7 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}. Не пабачыў значнасць праз малую колькасць заслуг і твораў. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:02, 14 мая 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Feeleman]], няма ў нас такой практыкі, каб мы лічылі, што заслуг і твораў мае быць найменей, як напр. па чатыры ці сем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:42, 18 мая 2026 (+03) :{{Пакінуць}}. [https://zviazda.by/editions/news/z-ya-lenne-debyutnaga-zbornika-padzeya-khvalyuyuchaya-a-kali-tabe-tolki-tolki-spo-nilasya-dzevyatnats/ Крытыка "ЛіМ"] змясціла рэцэнзію на яе зборнік, так што значнасць для беларускамоўнага творцы відавочна пацверджана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:41, 18 мая 2026 (+03) :{{Пакінуць}}, крыніцы ёсць -- крытычныя матэрыялы, сяброўства з СПБ, і як для 20 гадоў [[ВП:АКЗ]] вытрыманы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:58, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:45, 6 чэрвеня 2026 (+03) == [[Музы́чны кура́тар]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, уласнае даследаванне, тэкст з самарэкламай неаўтарытэтных асоб. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 31 мая 2026 (+03) :: Сёння ж артыкул [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Музыкальный_куратор Музыкальный куратор] хутка выдалены з РуВікі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:44, 31 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Не энцыклапедычны артыкул. Выдалена --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:22, 5 чэрвеня 2026 (+03) == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) : {{пакінуць}}. Кандыдат навук, выдаў беларускамоўны дапаможнік «Тэорыя iмавернасцей i матэматычная статыстыка». Для БелВікі гэта істотна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:21, 3 мая 2026 (+03) : {{пакінуць}}. У яго шмат прац, звычайна столькi прац у прафесароў. Ён даказаў вельмi важную тэарэму. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 01:45, 5 мая 2026 (+03) :: Тут не прынята разглядаць пладавітасць аўтара як доказ значнасці. [[Удзельнік:James M Irons]], пра тэарэму распавядзіце падрабязней, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:51, 5 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул пакінуты. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:19, 3 чэрвеня 2026 (+03) == [[NGC 894]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:49, 30 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка без карыснага зместу ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:42, 30 мая 2026 (+03) == [[Арцём Артуравіч Паддубны]] == {{Закрыта}} Энцыклапедычная значнасць адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 8 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}. Акрамя таго, што адсутнічае значнасць, дык і артыкул выглядае бедна. Няма крыніц, зносак. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 14 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:24, 27 мая 2026 (+03) == [[Рэанімацыйны пакет рэформаў для Беларусі]] == {{Закрыта}} Адна з ініцыятыў, якіх туча. Не паказана значнасць. Вікіпедыя — не дошка для рэкламы. Калі б была значнасць і грамадская зацікаўленасць — іншая справа. Тут проста справа стварыць артыкул пра праект. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:15, 18 мая 2026 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:34, 18 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:24, 18 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. З 2020 года да цяперашняга часу — толькі праект аб намерах. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:20, 27 мая 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Парыж — Рубэ]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:26, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Смерць фашызму]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:21, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Vite]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:20, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. 2-е месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Доля рынку, прыкладна каля 40%--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:39, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Паказана, што кампанія займае істотнае месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Пакуль што няма кансэнсэнсусу наконт прызнання гэтай галіны як самастойнай у эканоміцы, таму значнасць прадмету артыкула ставіцца пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:53, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{закрыта}} : Выдалены раней паводле абмеркавання, гл. [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:53, 16 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}. Раней не былі пакінуты прычыны для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:28, 16 красавіка 2026 (+03) ::: Таксама я нядаўна дадаў "значнасць" у артыкул і цяпер ён не падыходзіць да хуткага выдалення: Хутка могуць выдаляцца артыкулы, калі: Выдаленыя раней паводле абмеркавання артыкулы, створаныя наноў з тым жа ці неістотна адрозным зместам '''без новых акалічнасцяў''', якія б прымусілі пераглядзець папярэдняе рашэнне аб выдаленні. (з [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]) [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:42, 16 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 19 красавіка 2026 (+03) : Знайшоў адзін артыкул на The Village, які апісваў дзейнасць групы. Больш нічога не знайшоў, хаця можа я і не вельмі добра шукаў. Думаю, што пакуль гэта выдаленне, бо значнасці (у межах Вікі) не хапае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:38, 19 красавіка 2026 (+03) :: {{Пакінуць}} Яшчэ быў [https://dtf.ru/music/2582003-vokrug-fonarnogo-stolba-videoigry-2019 кароткі артыкул] на dtf.ru і [https://www.youtube.com/watch?v=eAEelhW7e6s выпуск] "Музыка в Кубе" на Ютубе. Таксама я не зразумеў, што азначае "у межах Вікі". [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:41, 20 красавіка 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::: DTF - не [[ВП:АК]], "Музыка в Кубе" - таксама. The Village пакуль самая добрая крыніца. Можа ёсць яшчэ нешта? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:56, 20 красавіка 2026 (+03) ::::[https://m.vk.com/@ppbvfs-priyatno-poznakomitsya-yoo Пост] у ВК ад Winter Mute Music, [https://podster.fm/podcasts/muzykalnoe-korolevstvo/e/337203/muzykalnoe-korolevstvo-vokrug-fonarnogo-stolba-1-vypusk эпізод] падкаста "Музыкальное королевство", здаецца усё. Але артыкула The Village можа хопіць? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 19:12, 20 красавіка 2026 (+03) :::Перастаньце пакідаць шаблон «пакінуць» па некалькі разоў. Абмеркаванне працуе не так, колькасць «пакінуць» ад аднаго ўдзельніка не паўплывае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:51, 22 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, створаны па-за працэдурай аднаўлення выдаленых старонак. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэта забаронена? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 10:40, 24 красавіка 2026 (+03) ::: Пажадана ўсё ж такі прытрымлівацца хоць нейкіх [[Вікіпедыя:Выдаленне старонак#Пасля выдалення|правілаў]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:53, 24 красавіка 2026 (+03) ::::Не ведаў. Прабачце, але артыкул ўжо адноўлены і асабіста я не бачу відавочных прычын для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:53, 24 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па-першае, артыкул раней ужо выдаляўся, таму, згодна з працэдурай, спачатку варта было стварыць запыт на [[ВП:АВС]]. Па-другое, каб не разводзіць бюракратыю, на гэты момант артыкул не адпавядае крытэрыям значнасці беларускай Вікіпедыі. Сярод прыведзеных крыніц толькі адна (спасылка на «The Village») адпавядае патрабаванням [[ВП:АК]]. Астатнія матэрыялы не з’яўляюцца аўтарытэтнымі крыніцамі. Такім чынам, значнасці ў межах Вікіпедыі недастаткова. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:12, 25 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:16, 17 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == {{закрыта}} З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены, намінацыя закрыта ініцыятарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:14, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Фарыс Німр]] == {{закрыта}} Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны, вычытаны і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:12, 14 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == {{закрыта}} Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Даволі відавочны [[ВП:МАШПЕР]], які ніхто за гэты час не выправіў. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:33, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) fzwk6fg4d2o0tef7xjwfic9v2y8oj98 5164396 5164392 2026-07-11T05:25:32Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164396 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[TEDxUlicaMińska]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}} [[Сяргей Васілевіч Бесараб|Бесараб]] піша ў Вікі, нібы гэта яго ўласны дзённічак. У артыкула няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:27, 19 красавіка 2026 (+03) ::Шаноўны месье, згодна з правіламі Беларускай Вікіпедыі, заклікаю вас устрымлівацца ад пераходу на асобы і абмяркоўваць змест артыкула, а не яго аўтараў (парушэнне [[ВП:ЭП]] — Этычныя паводзіны і [[ВП:ДН]]. Сцвярджэнне «няма значнасці» не адпавядае рэчаіснасці бо артыкул абапіраецца на аўтарытэтныя, незалежныя другасныя крыніцы — разгорнутыя рэпартажы ў буйнейшых медыя («Белсат» і г.д.), якія падрабязна асвятлялі як сам факт івэнту, гэтак і тэмы дакладаў спікераў. Што тычыцца абвінавачвання ў стварэнні «ўласнага дзённічка» (намёк на канфлікт інтарэсаў — [[ВП:КІ]]): цяперашні тэкст артыкула напісаны ў максімальна сухім, нейтральным і энцыклапедычным стылі без якіх-небудзь ацэначных меркаванняў. Правілы не забараняюць рэдагаваць артыкулы пра падзеі з уласным удзелам, калі тэкст падмацаваны аўтарытэтнымі крыніцамі. Калі вы бачыце канкрэтны радок, які не пацверджаны крыніцай, вы, як удзельнік Вікіпедыі, можаце выправіць фармулёўку. Калі ж вы працягваеце лічыць, што міжнародная канферэнцыя франшызы TEDx, у якой прынялі ўдзел знакавыя прадстаўнікі беларускай навукі і бізнесу, апублікаваная ў афіцыйным сусветным рэестры і асветленая нацыянальнай прэсай, «не мае значнасці» — то вы зрабілі ужо свой "уклад", выставілі артыкул на вылучэнне да выдалення. Але майце на ўвазе, што рашэнне супольнасці павінна (і будзе хутчэй за ўсе) прымацца на падставе прадстаўленых незалежных СМІ і выканання фармальных правілаў, а не суб'ектыўных эмоцый ці вашай, вельмі відавочнай асабістай непрыязнасці да Бесараба. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 15:43, 19 красавіка 2026 (+03) :::Навошта вы гаворыце пра сябе ў трэцяй асобе? Што да вашых багатых спасылак на правілы — мы тут пішам энцыклапедыю, а не гуляемся ў футбол правілам і рэкламуем сябе. [[Вікіпедыя:Ігнаруйце ўсе правілы]]. Артыкул не мае значнасці. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:35, 19 красавіка 2026 (+03) ::::Месье, па-першае, у артыкуле я згадваю сябе ў трэцяй асобе, таму што гэтага прама патрабуе базавы энцыклапедычны стыль і правіла нейтральнага пункта гледжання. Пісаць у Вікіпедыі тэкст у духу «я выступіў на канферэнцыі» — гэта абсурд. Вы сурьезна, агулам, такое пытаеце? ::::Па-другое, я шчыра заклікаю вас спыніць выкарыстоўваць старонку размоў для трансляцыі нейкай дрэнна схаванай зайздрасці, асабістай непрыязнасці. Гэты пераход на асобы і пастаянныя эмацыйныя выказванні не проста з'яўляюцца прамым парушэннем этыкі, яны шчыра стамляюць і адцягваюць ад канструктыўнай працы над праектам. ::::Па-трэцяе. Вы кажаце, што мы «тут пішам энцыклапедыю». Вось і давайце яе пісаць. Паспрабуйце апераваць канкрэтнымі фактамі і аргументамі са СМІ, а не вашымі суб'ектыўнымі ацэначнымі меркаваннямі ці эмоцыямі. Правілы Вікіпедыі створаныя як падмурак, які абараняе энцыклапедыю ад хаосу і персанальнай "самнабулічнай" цэнзуры асобных удзельнікаў, якія вырашаюць, каму даваць значнасць, а каму не. ::::І самае галоўнае. Мы пішам энцыклапедыю навакольнага свету. Вікіпедыя — гэта жывая, актуальная сістэма, каштоўнасць якой менавіта ў тым, што яна фіксуе рэчаіснасць тут і цяпер, гэта не пакрыты пылам злепак палеанталагічнага музея, дзе дазволена пісаць выключна пра старыя вескі і падзеі стагадовай даўніны. Калі пра нешта пішуць аўтарытэтныя крыніцы (Deutsche Welle, Белсат, Zerkalo, Plan B), то я лічу мэтазгодным пра гэта пісаць у Вікіпедыю. Калі вы не чытаеце навін, не ведаеце пра падзеі - гэта толькі і толькі вашы асабістыя праблемы. Так што, падсумоўваючы, калі ў вас ёсць прэтэнзіі да канкрэтных радкоў ці аўтарытэтнасці прадстаўленых СМІ — прыводзьце іх. У іншым выпадку, працяг дыялогу ў падобным тоне лічу для сябе бессэнсоўным выдаткоўваннем часу. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 10:43, 20 красавіка 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Siarhei V]], калі вы чытаеце навіны і ведаеце пра падзеі, гэта не нагода спаміць у Вікіпедыю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:48, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::Скажу вам так. Кожны піша Вікіпедыю так, як хацеў бы яе чытаць. Мне цікава чытаць артыкулы, у якіх ёсць глыбіня, жывы кантэкст і якасныя спасылкі. Чытаць і пладзіць плоскія артыкулы без сувязі з рэальнасцю — гэта ператвараць Вікіпедыю ў мёртвы тэлефонны даведнік. Я пішу разгорнута з павагі да будучых чытачоў, не бачу сэнса абмяжоўвацца парай дзяжурных радкоў, калі можна НЕ абмяжоўвацца. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:00, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: Няпраўда ваша, абавязковымі для рэдактараў з'яўляюцца [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:05, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::Ооо, [[Вікіпедыя:Пяць слупоў|«Пяць слупоў»]], давайце паглядзім што ўнутры: ::::::::Першы слуп нам кажа што ''«Вікіпедыя — гэта энцыклапедыя»,'' якая павінна ўключаць элементы ўніверсальных ведаў на аснове аўтарытэтных крыніц. На мой погляд, жаданне некага абкарнаць тэкст да ўзроўню незразумелага сухога абрубка без гістарычнага кантэксту і глыбіні як раз такі ідзе ўразрэз з місіяй стварэння якаснай і аб'ёмнай энцыклапедыі. ::::::::Чацверты слуп з яго ''«Удзельнікі павінны ставіцца адзін да аднаго з павагай і не пераходзіць на асобы»''. Нават у нашым гэтым абмеркаванні відавочна бачны дрэнна схаваная таксічнасць, персанальныя выпады, безапеляцыйныя спробы абясцэніць чужую працу. Не час, як кажа месье вышэй «гуляць ў футбол правіламі», бывае што «не да законаў» ::::::::Нарэшце пятае, ''«Вікіпедыя не мае суровых правілаў»''. Яе галоўная мэта - гэта інтэлектуальная карысць. Калі выкарыстоўваць правілы не як інструмент паляпшэння, а як дубінку-шлагбаўм для ўласнай "вахцёрскай" самасцвярджанасці і выдалення інфармацыі ''—'' гэта і есць, тая самая, класічная гульня з правіламі. Толькі абсалютна не прыносячая ніякай карысці свету, у адрозненне ад таго, як вы кажаце «спама», падцверджанага разгорнутыми артыкуламі з DW ці Белсата. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:28, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Ну уж нет, чытаць правілы будзем не выбарачна, а па парадку. Пачнем з пункта 1. '''[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — энцыклапедыя]]''', якая ўвабрала элементы агульных энцыклапедый, спецыялізаваных энцыклапедый і альманахаў. Усе артыкулы мусяць трымацца прынцыпу «[[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|Не ўласнае даследаванне]]» і імкнуцца да [[Вікіпедыя:Правяральнасць|дакладнасці]]. Вікіпедыя не месца для асабістых думак, досведу, аргументаў. Вікіпедыя — гэта НЕ непераборлівы збор інфармацыі. Гэта НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў, НЕ трыбуна, '''НЕ''' месца для самарэкламы, НЕ эксперымент у анархіі ці дэмакратыі, НЕ каталог сеціўных старонак. Таксама Вікіпедыя НЕ збор арыгінальных дакументаў, НЕ слоўнік і НЕ газета, дзеля гэтага існуюць суседнія праекты [[:s:Галоўная старонка|Вікікрыніцы (Wikisource)]], [[:wikt:Галоўная старонка|ВікіСлоўнік (Wiktionary)]] і [[:n:en:Main Page|ВікіНавіны (Wikinews)]], адпаведна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:32, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::::::«Не ўласнае даследаванне і не асабістыя думкі»<nowiki>''</nowiki>: Тэкст артыкула грунтуецца ВЫКЛЮЧНА на матэрыялах і цытатах з аўтарытэтных незалежных медыя сусветнага і нацыянальнага ўзроўню (Deutsche Welle, Belsat, Zerkalo). Трансляцыя фактуры з найбуйнейшых СМІ гэта не «асабісты досвед», гэта фундаментальнае правіла правяральнасці. ::::::::::«НЕ збор дробных і трывіяльных фактаў / НЕ газета»: Вікіпедыя выкарыстоўвае матэрыялы газет для фіксацыі гістарычна і сацыяльна значных фактаў. Першая за мяжой афіцыйная канферэнцыя TEDx беларускай дыяспары, якая аб'яднала на адной сцэне стваральнікаў карпарацый, аналітыкаў, навукоўцаў гэта не «трывіяльны дробны факт». Гэта адметнейшая культурная і інтэлектуальная з'ява, маштаб якой аб'ектыўна зафіксаваны СМІ першага эшалона. Ігнараваць гэты маштаб можа толькі чалавек, цалкам адарваны ад кантэксту навакольнай рэчаіснасці. ::::::::::«НЕ трыбуна і НЕ месца для самарэкламы»: Тое, што маё імя і ключавыя тэзісы з выступу фігуруюць у артыкуле поруч з іншымі выступоўцамі гэта прамое адлюстраванне таго, што вынесена ў загалоўкі і тэксты ў незалежнай прэсе. Энцыклапедыя літаральна абавязана трансляваць тое, што напісана ў аўтарытэтных другасных крыніцах. Выдаленне аб'ектыўных, пацверджаных прэсай фактаў выключна з-за таго, што вас персанальна раздражняе наяўнасць пэўнага прозвішча, кваліфікуецца ў Вікіпедыі як вандалізм i цэнзура. ::::::::::Так что хопіць усляпую капіраваць правілы. Пакуль я не бачу ніводнага прэтэнзійнага факта па сутнасці пададзеных незалежных крыніц, толькі нейкі марны эмацыйна-бюракратычны спам. ::::::::::Спадарства, я шчыра не разумею навошта вы гэта робіце? [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:42, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Я дык шчыра не разумею, навошта вы робіце сабе рэкламу ў Вікіпедыі замест напісання і рэдагавання артыкулаў пра сапраўды патрэбныя рэчы. Тут столькі працы на любую тэму, што хопіць на дзесяцігоддзі. А для звычайных падзей ёсць асобныя рэсурсы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:50, 22 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::У мяне хапае артыкулаў і пра ''сапраўдны патрэбныя рэчы'' (патрэбныя мне і такім як я, напрыклад маім чытачам), і я іх пішу. А датычна падзеі, то я паспрабаваў данесці ў артыкуле чаму лічу падзею НЕшараговай і ў чым яе важлівасць для супольнасці беларусаў. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 12:38, 22 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}}, гэта проста адна з шэрагу падзей, якая згадвалася ў навінах дня. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:59, 19 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, ну якая ж "шараговая" падзея. На шараговую падзею, напрыклад, Белсат не робіць разгорнуты рэпартаж з аналізам кантэксту і дэталёвым цытаваннем спікераў (адна з цытат нават вынесена ў загаловак). Але тут самае галоўнае, што гэта першая ў гісторыі канферэнцыя глабальнай франшызы TEDx, арганізаваная беларускай супольнасцю за межамі Беларусі. Гэты беспрэцэдэнтны статус, для прэсы і эміграцыі гэта ўнікальная інтэлектуальная з'ява, якая стварае гісторыю дыяспары тут і цяпер. На мой погляд аб'ектыўныя крытэрыі энцыклапедычнай значнасці тут выкананы з вялікім лішкам [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 16:26, 19 красавіка 2026 (+03) :::{{нейтральны}} разглядзіце магчымасць дадавання гэтых звестак у іншыя звязаныя артыкулы. Таксама пытанне вікіфікацыі, на артыкул толькі спасылкі з артыкулаў пра выступоўцаў. Слабавата агулам там з крыніцамі і са значнасцю. Як і пісаў, занадта хутка дадалі ў вікі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:33, 26 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, не пабачыў значнасці. Выглядае як звычайная падзея. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:16, 2 мая 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Ёсць значнасць, TEDx. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 01:49, 5 мая 2026 (+03) ::Для гэтага існуе асобны артыкул пра [[TED (канферэнцыя)|TEDx]]. Так якраз ёсць беларускі раздзел для запаўнення. Няма сэнсу ствараць асобны артыкул для падзеі звычайнай. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:06, 14 мая 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Выпадак даволі пагранічны, але мне здаецца, што ўсё ж артыкул трэба пакінуць. Тэма мае незалежнае асвятленне ў некалькіх крыніцах, у тым ліку ў матэрыялах Белсат, Deutsche Welle, Зеркала, MOST і Радыё Рацыя. Частка крыніц сапраўды мае навінавы або анонсавы характар, але ёсць і матэрыялы, дзе падзея разглядаецца не толькі як кароткая згадка, а з апісаннем кантэксту, праграмы і выступоўцаў. Таксама з'явіліся артыкулы, якія выйшлі ўжо пасля івенту, што кажа не толькі пра навінавы характар падзеі ([https://citydog.io/post/zaden-besplatnyye-vystupleniya/]). Таму мінімальныя патрабаванні агульнага крытэрыю значнасці выглядаюць сціпла выкананымі.<br />Пры гэтым артыкул варта дапрацаваць. Добра было б скараціць інтэрпрэтацыйныя фармулёўкі, прыбраць другасныя дэталі, якія не ўплываюць на значнасць, і пакінуць больш сухі энцыклапедычны выклад. Але недахопі цяперашняга тэксту гэта падстава для рэдагавання, а не для выдалення тэмы. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:51, 9 ліпеня 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == {{Закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Вынік "уласнага даследавання". Катэгорыя выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:25, 7 ліпеня 2026 (+03) == [[Волшебная Гора (рок-гурт)]] == {{Закрыта}} Выглядае, як аматарства. У РуВікі артыкул пра гэты рускамоўны гурт выстаўлены да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:06, 30 мая 2026 (+03) : Паралельна створаны артыкул з памылкай у назве [[Раман Каноплёў]] — гэта заснавальнік і лідар гурта, туды можна перанесці і пэўныя звесткі пра гурт. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:12, 30 мая 2026 (+03) :: Спасылка на газету "Завтра" — фальсіфікат. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:09, 30 мая 2026 (+03) :::Там Канаплёў згаданы. Адзін, без ансамбля. ;) [[Удзельнік:Γλωσσολαλιά|Γλωσσολαλιά]] ([[Размовы з удзельнікам:Γλωσσολαλιά|размовы]]) 14:15, 30 мая 2026 (+03) : {{Выдаліць}}: 1 дэма-запіс — курам на смех [[Удзельнік:Γλωσσολαλιά|Γλωσσολαλιά]] ([[Размовы з удзельнікам:Γλωσσολαλιά|размовы]]) 14:04, 30 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Істотная інфармацыя пра гурт перанесена ў артыкул [[Раман Яўгенавіч Канаплёў]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:21, 1 ліпеня 2026 (+03) == [[Капліца (Душкава)]] і [[Пірамідальная капліца (Душкава)]] == {{Закрыта}} Аб'екты не выбіваюцца з шэрагу апісаных у артыкуле [[Душкава#Славутасці]]. Назбіраць інфармацыі на асобныя артыкулы пра іх немагчыма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:28, 6 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, згодны з аргументацыяй. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:03, 14 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Уся інфармацыя, што і ў артыкулах — у [[Душкава|артыкуле пра вёску]], інфармацыі замала для двух асобных артыкулаў, артыкулы выдалены. --[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:05, 14 чэрвеня 2026 (+03) == [[Кенэт Хопкінс]] == {{Закрыта}} : {{выдаліць}}, агульны крытэрый значнасці не выконваецца, [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] нічога не дае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:04, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул вельмі кароткі, значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:51, 14 чэрвеня 2026 (+03) ==[[89 км (блок-пост)]]== {{Закрыта}} Вынесены да выдалення а 22:12 16 сакавіка 2026 удзельнікам {{Вікіпедыст|Estopedist1}} з каментарыем: «unreferenced, not notable topic. No equivalent in etwiki or enwiki». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:16, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, прымаем значнасць чыгуначных станцый і прыпыначных пунктаў, але гэты аб'ект зусім нязначны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:31, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:49, 14 чэрвеня 2026 (+03) ==[[Ягор Аляксандравіч Дырда]]== {{Закрыта}} Вынесены да выдалення а 12:24 22 мая 2026 года удзельнікам {{Вікіпедыст|M.L.Bot}} з каментарыем: «залежна ад вынікаў на УкрВікі, таму на нашу старонку не дадаю». Мяркую, абмеркаванне патрэбна. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:20, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці асобы няма. Аматар, які час ад часу гуляе ў футбол. "Арда" — назва аматарскага непрафесійнага гуртка асоб, медыяпраект. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:19, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, з УкрВікі не выдаляеецца бадай нічога. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:29, 6 чэрвеня 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, значнасць не паказана. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:38, 13 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:45, 14 чэрвеня 2026 (+03) == [[Аперацыя «Нептун»]] == {{закрыта}} Крытычна мала для такога артыкула, фактычна — гэта «затычка» на важную тэму і стаіць так 10+ гадоў. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:52, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{пакінуць}} — аргументацыя пра ''«затычку»'' і ''10+ гадоў'' не ўказвае на тое, што артыкул мае быць выдалены; аргументацыя пра ''важную тэму'' ўказвае на тое, што артыкул мае быць захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:29, 6 чэрвеня 2026 (+03) :{{Каментарый}}: Не ведаю як наконт абмяркоўваемага артыкула, але дзякуй удзельніку за стварэнне артыкула [[У сківіцы смерці]], гэта звязаная тэма і вельмі важная. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:10, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул перасягае слоўнікавае азначэнне, не будзем пакуль ствараць прэцэндэнт з выдаленнем. Але. Артыкул вельмі кароткі, калі ласка, дапоўніце артыкул. Калі артыкул застанецца недапісаным, яго могуць ізноў прапанаваць да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:22, 11 чэрвеня 2026 (+03) :Артыкул перапрацаваны, думаю, цяпер падстаў да выдалення няма. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:09, 11 чэрвеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]], дзякуй! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:39, 11 чэрвеня 2026 (+03) == [[Цукеркавы дождж (Брэст)]] == {{закрыта}} Спасылкі з 2013 года, то бок значнасць падзеі не выйшла за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:10, 2 чэрвеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}}, згодна з аргументацыяй. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 13:14, 5 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць падзеі не выйшла за межы навіннай. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 18:00, 9 чэрвеня 2026 (+03) ==[[Шчэпан Садурскі]]== {{закрыта}} Вынесены да выдалення а 03:03 29 сакавіка 2026 года удзельнікам {{Вікіпедыст|Aca}} з каментарыем: «Cross-wiki spam». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 15:28, 6 чэрвеня 2026 (+03) : {{пакінуць}}, не горшы за іншыя машпераклады. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:33, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны ў 2011 годзе і з таго часу пашыраўся, падстаў для выдалення няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:09, 9 чэрвеня 2026 (+03) == [[Паліна Дваранская]] == {{закрыта}} Удзельнік {{u|Pabojnia}} выставіў артыкул на хуткае выдаленне з пытаннем значнасці. Я бачу некалькі крыніц, таму перанёс сюды на абмеркаванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:05, 7 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}. Не пабачыў значнасць праз малую колькасць заслуг і твораў. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:02, 14 мая 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Feeleman]], няма ў нас такой практыкі, каб мы лічылі, што заслуг і твораў мае быць найменей, як напр. па чатыры ці сем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:42, 18 мая 2026 (+03) :{{Пакінуць}}. [https://zviazda.by/editions/news/z-ya-lenne-debyutnaga-zbornika-padzeya-khvalyuyuchaya-a-kali-tabe-tolki-tolki-spo-nilasya-dzevyatnats/ Крытыка "ЛіМ"] змясціла рэцэнзію на яе зборнік, так што значнасць для беларускамоўнага творцы відавочна пацверджана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:41, 18 мая 2026 (+03) :{{Пакінуць}}, крыніцы ёсць -- крытычныя матэрыялы, сяброўства з СПБ, і як для 20 гадоў [[ВП:АКЗ]] вытрыманы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:58, 6 чэрвеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:45, 6 чэрвеня 2026 (+03) == [[Музы́чны кура́тар]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, уласнае даследаванне, тэкст з самарэкламай неаўтарытэтных асоб. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 31 мая 2026 (+03) :: Сёння ж артыкул [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Музыкальный_куратор Музыкальный куратор] хутка выдалены з РуВікі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:44, 31 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Не энцыклапедычны артыкул. Выдалена --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 13:22, 5 чэрвеня 2026 (+03) == [[Мікалай Міхайлавіч Зуеў]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}. Значнасць не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:45, 2 мая 2026 (+03) : {{пакінуць}}. Кандыдат навук, выдаў беларускамоўны дапаможнік «Тэорыя iмавернасцей i матэматычная статыстыка». Для БелВікі гэта істотна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:21, 3 мая 2026 (+03) : {{пакінуць}}. У яго шмат прац, звычайна столькi прац у прафесароў. Ён даказаў вельмi важную тэарэму. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 01:45, 5 мая 2026 (+03) :: Тут не прынята разглядаць пладавітасць аўтара як доказ значнасці. [[Удзельнік:James M Irons]], пра тэарэму распавядзіце падрабязней, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:51, 5 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул пакінуты. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:19, 3 чэрвеня 2026 (+03) == [[NGC 894]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:49, 30 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка без карыснага зместу ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:42, 30 мая 2026 (+03) == [[Арцём Артуравіч Паддубны]] == {{Закрыта}} Энцыклапедычная значнасць адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 8 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}. Акрамя таго, што адсутнічае значнасць, дык і артыкул выглядае бедна. Няма крыніц, зносак. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:00, 14 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:24, 27 мая 2026 (+03) == [[Рэанімацыйны пакет рэформаў для Беларусі]] == {{Закрыта}} Адна з ініцыятыў, якіх туча. Не паказана значнасць. Вікіпедыя — не дошка для рэкламы. Калі б была значнасць і грамадская зацікаўленасць — іншая справа. Тут проста справа стварыць артыкул пра праект. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:15, 18 мая 2026 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:34, 18 мая 2026 (+03) :{{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:24, 18 мая 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. З 2020 года да цяперашняга часу — толькі праект аб намерах. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:20, 27 мая 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) :: Крыніцы ёсць, але адпаведнасць асобы адмысловым крытэрыям значнасці зусім невідавочная, таму, каб пацвердзіць [[Вікіпедыя:Значнасць]], маем падаць біяграфічную інфармацыю «досыць падрабязна», чаго ў артыкуле пакуль няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 26 красавіка 2026 (+03) :::згодзен, трэба дапісаць артыкул хоць мінімальна. У іншых вікі інфармацыі багата, трэба браць і перакладаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:30, 26 красавіка 2026 (+03) :::Згодны. Калі аўтар артыкула не працягне дадаваць інфармацыю туды - {{Зраблю| 28.04.2026}} [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:37, 26 красавіка 2026 (+03) ::::{{Зроблена}}, хоць і спазніўся на два дні. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 16:48, 30 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны. Дзякуй вялікі {{u|Feeleman}}! Застаўлена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:52, 1 мая 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == {{закрыта}} Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) :::згодзен, што трэба раздзяліць. Хоць і аб’ём пакуль невялікі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:28, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Крыніцы з’явіліся. ДобрыБрат трошкі яго дапрацаваў. Праблемы ёсць, але яны ўжо не звязаныя з выдаленнем. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Марфінізм Пылку (музычны артыст)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, пустышка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:25, 24 красавіка 2026 (+03) ::{{выдаліць}}, прычым хутка [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:31, 26 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:01, 24 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} пуста, няма значнасці асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:55, 27 красавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Вельмі коратка, значнасць не паказана. Дапісваць, здаецца, ніхто не будзе. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 01:46, 1 мая 2026 (+03) == [[Цемраборцы (настольная гульня)]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, значнасці хіба зусім няма, нейкая самастойна выдадзеная гульня ад аматараў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 27 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся, што прадукт даволі спецыфічны, але выдаліўшы гэты артыкул мы страцім інфармацыю аб пэўных фактах, звязаных са станаўленнем беларускага ролевага руху і настолак, якіх і так не так было шмат, і створым у будучыні глебу для чарговых папулісцкіх маніпуляцый а-ля "Мы, кантора ХХХ, першымі выпусцілі бел настольную картачную гульню". [[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]] ([[Размовы з удзельнікам:Shurix-noise|размовы]]) 14:43, 30 красавіка 2026 (+03) :: Я ўжо бачу, што ёсць і АК за розныя часы, і нейкія даклады. Яшчэ пазней пагляджу наколькі рэкламнае ўсё, але пакуль выглядае як нешта значнае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:49, 30 красавіка 2026 (+03) ::Абмяркоўвалі [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2023#Цемраборцы (настольная гульня)|ў 2023 годзе і пакінулі]], з таго часу яшчэ дадаліся крыніцы, ненавінавая цікавасць паказана. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:56, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}, пагаджуся з аргументацыяй @[[Удзельнік:Shurix-noise|Shurix-noise]]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:40, 30 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}} Крыніцы ёсць + ужо абмяркоўвалася. Не бачу сэнсу кідаць не сметнішча гісторыі хоць і малыя, але свае, беларускія, праекты. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:57, 30 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Гэты артыкул раней выстаўляўся на выдаленне і быў пакінуты. Змен абставін вакол прадмета артыкула ці змен правілаў Вікіпедыі не адбылося. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:49, 1 мая 2026 (+03) == [[Парыж — Рубэ]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:26, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Смерць фашызму]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:21, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Vite]] == {{закрыта}} : {{выдаліць}}, вельмі кароткі артыкул. --[[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:20, 26 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пратэстная намінацыя хутка закрытая. Ніводзін з зазначаных артыкулаў не з’яўляецца занадта кароткім. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:30, 26 красавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. 2-е месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Доля рынку, прыкладна каля 40%--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:39, 13 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Паказана, што кампанія займае істотнае месца сярод DIY-рытэйлераў краін Балтыі. Пакуль што няма кансэнсэнсусу наконт прызнання гэтай галіны як самастойнай у эканоміцы, таму значнасць прадмету артыкула ставіцца пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:53, 25 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{закрыта}} : Выдалены раней паводле абмеркавання, гл. [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:53, 16 красавіка 2026 (+03) ::{{Пакінуць}}. Раней не былі пакінуты прычыны для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:28, 16 красавіка 2026 (+03) ::: Таксама я нядаўна дадаў "значнасць" у артыкул і цяпер ён не падыходзіць да хуткага выдалення: Хутка могуць выдаляцца артыкулы, калі: Выдаленыя раней паводле абмеркавання артыкулы, створаныя наноў з тым жа ці неістотна адрозным зместам '''без новых акалічнасцяў''', якія б прымусілі пераглядзець папярэдняе рашэнне аб выдаленні. (з [[Вікіпедыя:Хуткае выдаленне]]) [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 16:42, 16 красавіка 2026 (+03) : {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 19 красавіка 2026 (+03) : Знайшоў адзін артыкул на The Village, які апісваў дзейнасць групы. Больш нічога не знайшоў, хаця можа я і не вельмі добра шукаў. Думаю, што пакуль гэта выдаленне, бо значнасці (у межах Вікі) не хапае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:38, 19 красавіка 2026 (+03) :: {{Пакінуць}} Яшчэ быў [https://dtf.ru/music/2582003-vokrug-fonarnogo-stolba-videoigry-2019 кароткі артыкул] на dtf.ru і [https://www.youtube.com/watch?v=eAEelhW7e6s выпуск] "Музыка в Кубе" на Ютубе. Таксама я не зразумеў, што азначае "у межах Вікі". [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 18:41, 20 красавіка 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::: DTF - не [[ВП:АК]], "Музыка в Кубе" - таксама. The Village пакуль самая добрая крыніца. Можа ёсць яшчэ нешта? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:56, 20 красавіка 2026 (+03) ::::[https://m.vk.com/@ppbvfs-priyatno-poznakomitsya-yoo Пост] у ВК ад Winter Mute Music, [https://podster.fm/podcasts/muzykalnoe-korolevstvo/e/337203/muzykalnoe-korolevstvo-vokrug-fonarnogo-stolba-1-vypusk эпізод] падкаста "Музыкальное королевство", здаецца усё. Але артыкула The Village можа хопіць? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 19:12, 20 красавіка 2026 (+03) :::Перастаньце пакідаць шаблон «пакінуць» па некалькі разоў. Абмеркаванне працуе не так, колькасць «пакінуць» ад аднаго ўдзельніка не паўплывае. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 11:51, 22 красавіка 2026 (+03) :{{Выдаліць}}, створаны па-за працэдурай аднаўлення выдаленых старонак. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 23 красавіка 2026 (+03) ::Гэта забаронена? [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 10:40, 24 красавіка 2026 (+03) ::: Пажадана ўсё ж такі прытрымлівацца хоць нейкіх [[Вікіпедыя:Выдаленне старонак#Пасля выдалення|правілаў]]. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:53, 24 красавіка 2026 (+03) ::::Не ведаў. Прабачце, але артыкул ўжо адноўлены і асабіста я не бачу відавочных прычын для выдалення. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:53, 24 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па-першае, артыкул раней ужо выдаляўся, таму, згодна з працэдурай, спачатку варта было стварыць запыт на [[ВП:АВС]]. Па-другое, каб не разводзіць бюракратыю, на гэты момант артыкул не адпавядае крытэрыям значнасці беларускай Вікіпедыі. Сярод прыведзеных крыніц толькі адна (спасылка на «The Village») адпавядае патрабаванням [[ВП:АК]]. Астатнія матэрыялы не з’яўляюцца аўтарытэтнымі крыніцамі. Такім чынам, значнасці ў межах Вікіпедыі недастаткова. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:12, 25 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:16, 17 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == {{закрыта}} З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапоўнены, намінацыя закрыта ініцыятарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:14, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Фарыс Німр]] == {{закрыта}} Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул створаны, вычытаны і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:12, 14 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == {{закрыта}} Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Даволі відавочны [[ВП:МАШПЕР]], які ніхто за гэты час не выправіў. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:33, 14 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) 7977biqloj0h1ie6tvwnb4836j3oqw9 Вікіпедыя:Архіў запытаў да падзелу/2026—2027 4 800214 5164389 5112329 2026-07-11T05:19:33Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164389 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026—2027|Вікіпедыя:Архіў запытаў да падзелу}} == [[Камп’ютарная гульня]] → [[Камп’ютарная гульня]] і [[Відэагульня]] == {{Закрыта}} Артыкул змешвае паняцці камп'ютарнай гульні і відэагульні. Да камп'ютарных аднесены і тэтрыс, і аркадныя аўтаматы. Прапаную асноўным зрабіць артыкул пра відэагульні і ў ім разглядаць пытанне гісторыі, жанраў і класіфікацыі. А артыкул пра камп'ютарныя гульні выкарыстоўваць у вузкім сэнсе - гульні для [[ПК]] --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:30, 21 чэрвеня 2024 (+03) :{{за}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:17, 6 верасня 2025 (+03) :{{За}}, падтрымліваю аргументацыю [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:59, 11 мая 2026 (+03) :{{За}}, тое ж самае з катэгорыямі, якія пачынаюцца з "Камп’ютарныя гульні", але гэта значна большая задача - выправіць усе падкатэгорыі і артыкулы [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:21, 11 мая 2026 (+03) : Агулам, {{За}}, але засмучае, што ў элеменце Вікідадзеных толькі дзве інтэрвікі, то бок не вельмі папулярная менавіта гэтая {{Не перакладзена 5|Відэа агульня|фармуліроўка|d|Q56312618}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 19:06, 12 мая 2026 (+03) ::Не ведаю, навошта быў створаны гэты элемент у 2023, але з 2012 ўжо быў [https://www.wikidata.org/wiki/Q7889 Q7889], там 145 інтэрвік. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:53, 13 мая 2026 (+03) :Артыкул падзелены. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:03, 6 ліпеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул падзелены. Дзякуй {{u|Ueschar}} за добрую справу! --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:15, 7 ліпеня 2026 (+03) :Я пачаў пераносіць артыкулы і катэгорыі з [[:Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні]] ў [[:Катэгорыя:Відэагульні]], бліжэйшым часам працягну. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:30, 7 ліпеня 2026 (+03) :[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] сапраўды дзякуй! Добрая справа зроблена. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:34, 7 ліпеня 2026 (+03) == [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2012—2013]] → [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2012]] і [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2013]] == Гэты архіў павінен быць падзелены на 2012 і 2013 гады, гады заўсёды асобныя. [[Удзельнік:Кінапошук|Кінапошук]] [[Размовы:Кінапошук|(раз.)]] 13:38, 14 сакавіка 2026 (UTC) : Не выдумвай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:07, 14 сакавіка 2026 (+03) f5ykge0xqhjgbmtnwxz39o6znoehpkh Катэгорыя:Відэагульні 1994 года 14 802457 5164330 5163593 2026-07-10T23:33:26Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1994 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1994 года]]: Уніфікацыя назваў 5163593 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Камп’ютарныя гульні|1994|года}} [[Катэгорыя:Відэагульні XX стагоддзя|1994]] [[Катэгорыя:Творы 1994 года]] 77dirqhffpsb7u63t3cgij57qx8b85k Нясенне крыжа (Дзяржаўны музейна-выставачны цэнтр «РОСИЗО») 0 803584 5164214 5110349 2026-07-10T14:25:51Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164214 wikitext text/x-wiki {{Твор мастацтва |тып = карціна |выява = |памер = |апісанне = |назва = Нясенне крыжа |арыгінал = |аўтар = Невядомы мастак |год = XIX стагоддзе (?) |матэрыял = [[палатно]], [[алейныя фарбы|алей]] |тэхніка = [[алейны жывапіс]] |вышыня = 72 |шырыня = 53 |даўжыня = |месцазнаходжанне= [[Масква]], [[Расія]] |музей = [[Дзяржаўны музейна-выставачны цэнтр «РОСИЗО»]] }} '''«Нясе́нне крыжа́»'''&nbsp;— карціна невядомага мастака, мяркуецца, створаная ў XIX стагоддзі. Твор паходзіць з даваенных збораў мінскіх музеяў, быў [[Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны|вывезены]] ў [[Германія|Германію]] падчас [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] і цяпер знаходзіцца ў фондах [[Дзяржаўны музейна-выставачны цэнтр «РОСИЗО»|Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО»]] ў [[Масква|Маскве]] ({{Інвентарны нумар}} КП-9960, АФЖ-365){{sfn|Сініла|2022|с=194}}. == Апісанне == На палатне на фоне пейзажу адлюстраваны [[Ісус Хрыстос]] з [[Німб|німбам]] над галавой у чырвоным і сінім адзенні, які нясе цяжкі драўляны крыж. Асновай сюжэта паслужылі евангельскія тэксты [[Новы Запавет|Новага запавету]], у якіх апісваўся шлях Хрыста на [[Галгофа|Галгофу]]. Карціна мае вялікія страты жывапіснага слоя, таму разгледзець дэталі вельмі складана<ref name="gos6">{{cite web |url=https://goskatalog.ru/portal/#/collections?id=5546333 |title=Несение креста |publisher=Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации |lang=ru |accessdate=8 сакавіка 2026}}</ref>{{sfn|Сініла|2022|с=194}}. == Гісторыя == На адваротным баку палатна захавалася шмат розных нумароў, у тым ліку [[Мюнхенскі цэнтральны зборны пункт|Мюнхенскага цэнтральнага зборнага пункта]] (МЦЗП)&nbsp;— сінім алоўкам {{Інвентарны нумар}} 14542/52 і вывазны чырвоным алоўкам&nbsp;— 1325, пастаўлены перад [[Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны|адпраўкай у Германію]] з [[Мінск]]а падчас [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі]]. Даваенныя нумары [[Беларускі дзяржаўны музей|Беларускага дзяржаўнага музея]] ці [[Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР]] на адвароце адсутнічаюць. Магчыма, з-за дрэннага стану захаванасці карціну маглі не ўносіць у інвентарныя кнігі, але яе паходжанне са збораў у Мінску з’яўляецца бясспрэчным{{sfn|Сініла|2022|с=194}}. Пасля вайны і вяртання ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] прадмет не трапіў назад у Беларусь з-за памылак пры размеркаванні вернутых каштоўнасцей. Ён быў перададзены ва [[Усесаюзны мастацка-вытворчы камбінат імя Вучэціча]], створаны на аснове Дырэкцыі мастацкіх выставак і панарам у Маскве. У 1971 годзе карціна трапіла ў Архіў мастацкіх твораў горада Загорска (цяпер [[Сергіеў Пасад]]), а адтуль — у фонды «[[РОСИЗО]]»{{sfn|Сініла|2022|с=193—194}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|аўтар=[[Анатоль Сініла]]|загаловак=«Страчаныя» карціны з даваенных збораў мінскіх музеяў. Новыя знаходкі|выданне=Аладовские чтения – 2022: материалы Междунар. науч.-практ. конф., посвященные 100-летию со дня рождения народного художника Беларуси М. А. Савицкого (Минск, 26 мая 2022 г.)|месца=Мінск|выдавецтва=БелНДІТ «Транстэхніка»|год=2022|старонкі=192—200|isbn=978-985-7110-69|спасылка=https://admin.artmuseum.by/Files/AH2022.pdf|ref=Сініла|archive-date=2 ліпеня 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240702025458/https://admin.artmuseum.by/Files/AH2022.pdf}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-03-09}} [[Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Карціны XIX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Карціны невядомых мастакоў]] [[Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі]] dtf64oyvg2a8mzmlcug8u1npin3u0ty Размовы:TEDxUlicaMińska 1 806595 5164394 5130032 2026-07-11T05:24:20Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164394 wikitext text/x-wiki {{Пакінута|2026|l1=TEDxUlicaMińska}} == Значнасць == Дадайце калі ласка спасылкі на неафіляваныя крыніцы і выкіньце лішнюю інфармацыю з першаснай крыніцы або без крыніц. Пакуль што выглядае як рэклама ці нешта падобнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 19 красавіка 2026 (+03) :Прывітанне! Так, зараз артыкул абапіраецца ў асноўным на першасныя крыніцы. Але справа ў тым, што сама канферэнцыя адбылася літаральна ўчора (18 красавіка 2026 года). На дадзены момант матэрыялы незалежных СМІ знаходзяцца ў працы журналістаў. Улічваючы маштаб падзеі і ўзровень запрошаных дакладчыкаў (значныя прадстаўнікі навуковага і бізнес-асяроддзя беларускай дыяспары), шырокае асвятленне ў другасных аўтарытэтных медыя гарантаванае. Як толькі ў бліжэйшыя некалькі дзён выйдуць пост-рэлізы, рэпартажы і інтэрв'ю на старонках незалежных навінавых парталаў, я неадкладна дадам адпаведныя спасылкі ў раздзел крыніц, што цалкам і канчаткова задаволіць крытэрый [[ВП:ЗНАЧ]]. Калі ласка, дайце артыкулу некалькі дзён, каб я мог дапоўніць яго другаснымі крыніцамі па меры іх публікацыі, не выстаўляйце яго пакуль да выдалення. Дзякуй за разуменне! [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 01:19, 19 красавіка 2026 (+03) ::@[[Удзельнік:Siarhei V|Siarhei V]] вітаю! Так, добра, пачакаем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:11, 19 красавіка 2026 (+03) :::Прывітанне! Па выніках мерапрыемства выйшлі публікацыі у буйных медыях (Люстэрка, Белсат, DW). Дадаў іх у артыкул, прыбяру шаблон "Значнасць" [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 11:47, 20 красавіка 2026 (+03) ::::адзначу, што значнасць яшчэ хісткая ўсё ж [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:38, 20 красавіка 2026 (+03) :::::Ну чаго, я мяркую што наяўнасць адразу некалькіх разгорнутых рэпартажных матэрыялаў у найбуйнейшых рэгіянальных і міжнародных медыя цалкам задавальняе патрабаванні агульнага крытэрыю значнасці з шматкратным запасам. Значнасць - яна ж па наяўнасці дэталёвага асвятлення ў незалежных другасных АД. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 14:44, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::скажам так, нібы і не пасуе пад выдаленне і сярод многіх артыкулаў у нас у вікі ў прынцыпе шараговы кандыдат. Але калі па добрым рахунку глядзець, то няма трацічных, шмат грунтуецца на цытатах выступоўцаў, афіляваных асоб. Я б не выдаляў, але ёсць над чым працаваць усё ж. Мала часу прайшло, аднак. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:27, 20 красавіка 2026 (+03) ::::::: выдалім з цягам часу, як стане відавочна, што цікавасць не выходзіла за рамкі навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::: 300 гледачоў, ну да, значная аўдыторыя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:34, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::Цікава, гэта ў вас гумар такі ці як? Фармат TED гістарычна з'яўляецца закрытым і камерным, там нават па ліцэнзіях існуюць жорсткія ліміты на гледачоў. Так што іронія тут, прабачце, выглядае як у Глеба Капусціна з шукшынскага "Срезал". [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 19:08, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Ціпа эліта сабралась. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 20 красавіка 2026 (+03) :::::::::::Не ведаю што на гэта сказаць. Для любога адукаванага чалавека ў свеце слова TED прыкладна тое ж, што і слова Вікіпедыя. І тое што беларуская дыяспара атрымала свой, дыяспаральны, TEDx - гэта падзея. Таму што ў Беларусі зараз проста ў прынцыпе няма ліцэнзіятаў, тых хто мае права для арганізацыі такіх імпрэз. [[Удзельнік:Siarhei V|SiaRV]] ([[Размовы з удзельнікам:Siarhei V|размовы]]) 19:16, 20 красавіка 2026 (+03) lu7n864o02114f48j5wkdsry5w9fcbn Людвік Фінкель 0 808750 5164243 5152727 2026-07-10T16:11:38Z DBatura 73587 /* Біяграфія */ 5164243 wikitext text/x-wiki {{Асоба}} '''Людвік Міхал Эмануэль Фінкель''' ({{lang-pl|Ludwik Michał Emanuel Finkel}}; {{ВД-Прэамбула}}) — прадстаўнік львоўскай навуковай школы польскіх гісторыкаў XIX стагоддзя, [[бібліёграф]], [[прафесар]] і [[рэктар]] (1911—1912) [[Львоўскі ўніверсітэт|Львоўскага ўніверсітэта]]. Вучань [[Ксаверый Ліске|Ксаверыя Ліске]]. Кіраўнік кафедры аўстрыйскай гісторыі Львоўскага ўніверсітэта ([[1892]]—[[1918]]), на якой замяніў гісторыка [[Ісідар Іванавіч Шараневіч|Ісідар Шараневіча]]. Аўтар канцэпцыі польскага заснавання Львоўскага ўніверсітэта і шматтомнай бібліяграфіі польскай гісторыі. == Біяграфія == З асіміляванай яўрэйскай сям’і<ref>[https://books.google.com/books?id=5MnX-TYTWGAC&pg=PA423&lpg=PA423&dq= Dieter De Bruyn, Kris van Heuckelom «(Un)masking Bruno Schulz» (стр. 423)]</ref>. Нарадзіўся ў Бурштыне ў сям’і дробнага чыноўніка (судовага ад’юнкта) Якуба Фінкеля і Ганны Варніцкай. Вучыўся ў [[народная школа|народнай школе]] ў [[Грымайліў|Грымаліве]] (цяпер [[Цярнопальская вобласць]]), і ў дзяржаўнай гімназіі ў [[Цярнопаль|Цярнопалі]] (у прыватнасці, у 1876 годзе скончыў VII клас<ref>[http://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2701 Sprawozdanie C. K. Wyższego Gimnazyum w Tarnopolu za rok szkolny 1876] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170810131522/http://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2701 |date=10 жніўня 2017 }}. — Lwów, 1876. — S. 38.{{ref|pl}}</ref>). З 1877 да 1881 года вывучаў гісторыю, філасофію і гісторыю літаратуры у [[Львоўскі ўніверсітэт|Львоўскім універсітэце]]. У 1882 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі. У 1882—1884 гадах удасканальваў веды ва ўніверсітэтах [[Берлін]]а і [[Парыж]]а. Некаторы час працаваў у львоўскіх архівах, а з 1885 года працаваў у [[Львоўскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт|вышэйшай сельскагаспадарчай школе]] ў [[Дубляны|Дублянах]] выкладчыкам найноўшай гісторыі Польшчы. З 1892 года і да самай смерці дзейнасць прафесара Фінкеля звязана з Львоўскім універсітэтам. У 1894 годзе суаўтарстве з [[Станіслаў Стажынскі|Станіславам Стажынскім]] выдаў гісторыю Львоўскага ўніверсітэта, пры напісанні якой выкарыстаў максімальна даступную колькасць архіўных матэрыялаў. Падчас прыбыцця імператара [[Франц Іосіф I|Франца Іосіфа I]] на афіцыйнае адкрыццё медыцынскага факультэта Львоўскага ўніверсітэта манаграфія выдадзена і падорана манарху. Ключавое значэнне — новая канцэпцыя перадгісторыі ўніверсітэта, якая абвяргала пангерманскія прэтэнзіі. Фінкель засноўваў новую канцэпцыю гісторыі ўніверсітэта на прывілеі польскага караля [[Ян Казімір|Яна Казіміра]]. Той прадаставіў іх Львоўскай акадэміі езуітаў (у адпаведнасці з прывілеем, пасля 1661 гэта адукацыйную ўстанову існавала менавіта пад такой назвай). Фінкель лічыў акадэмію універсітэтам дэ-факта. Аўтар такім чынам распачаў дыскусію пра дату заснавання. Найбольшае дасягненне Фінкеля — падрыхтоўка да публікацыі шматтомнай бібліяграфіі польскай гісторыі. Яе з’яўленне ў значнай ступені стала вынікам працы навуковага семінара. == Галоўныя працы == * «Elekcja Leszczyńskiego w roku 1704» (1884) * «Okopy św. Trójcy» (1889) * «Napad Tatarów na Lwów w roku 1695» (1890) * «Konstytucja 3 Maja» (1891) * «Księstwo warszawskie» (1893) * «Historya Uniwersytetu Lwowskiego» (1894, 2 тома, у суаўтарстве са Станіславам Стажынскім) * «Elekcja Zygmunta I» (1910) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * «Тельвак В. В.» Финкель Людвик // Энциклопедия истории Украины : в 10 т. / редкол.: В. А. Смолий (председатель) и др. ; Институт истории Украины НАН Украины. — К. : Наук. мысль, 2013. — Т. 10 : Т — Я. — С. 303. — ISBN 978-966-00-1359-9. * Biogramy uczonych polskich. Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J. — Wrocław 1983. {{ВС}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]][[Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя]][[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]][[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Львова]] eqnfwkx1ry13a9e7yi6xhx6nkkqcn25 Валерый Уладзіміравіч Лагошын 0 808780 5164245 5148955 2026-07-10T16:15:18Z DBatura 73587 /* Ваенная служба */ 5164245 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Валерый Уладзіміравіч Лагошын''' ({{lang-ru|Валерий Владимирович Лагошин}}; {{ВД-Прэамбула}}) — савецкі і расійскі военачальнік, камандуючы [[5-я гвардзейская танкавая армія|5-й гвардзейскай танкавай арміяй]] (1989—1991), ваенны саветнік пры Міністэрстве абароны Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан (1991—1992), генерал-маёр (1989). Народны дэпутат. Удзельнік ліквідацыі [[Чарнобыльская катастрофа|аварыі на Чарнобыльскай АЭС]]. Дацэнт. Начальнік кафедры Акадэміі імя М. В. Фрунзэ. == Біяграфія == Нарадзіўся ў шматдзетнай рабочай сям’і. Рускі. У гады вучобы захапляўся авіямадэляваннем, з вялікім энтузіязмам наведваў школу [[Добраахвотнае таварыства садзейнічання арміі, авіяцыі і флоту|ДТСААФ]], якая і вызначыла выбар далейшай прафесіі. У 1962 годзе скончыў гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 1 г. [[Краснадар]]а па спецыяльнасці фармоўшчык-ліцейшчык. === Ваенная служба === * У 1962—1966 гады — курсант Ульянаўскага гвардзейскага вышэйшага танкавага каманднага, двойчы Чырванасцяжнага, ордэна Чырвонай Зоркі вучылішча імя У. і. Леніна. * У 1965—1974 гады — служыў у танкавых войсках СССР у [[Група савецкіх войск у Германіі|ГСВГ]] і Далёкаўсходняй ваеннай акрузе на пасадах камандзіра ўзвода, камандзіра роты, начальніка штаба батальёна. * У 1977 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія бранятанкавых войск|Ваенную ордэнаў Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырванасцяжную акадэмію бранятанкавых войск імя Маршала Савецкага Саюза Р. Я. Маліноўскага]]. * У 1977—1978 гады — намеснік камандзіра, начальнік штаба 98-га гвардзейскага танкавага Аленштайнскага Чырванасцяжнага ордэнаў Суворава і Аляксандра Неўскага палка 11-й гвардзейскай арміі Прыбалтыйскай ваеннай акругі, г. [[Мамонава (горад)|Мамонава]] [[Калінінградская вобласць|Калінінградскай вобласці]]. * У 1978—1982 гады — камандзір 29-га гвардзейскага танкавага Ідрыцкага Чырванасцяжнага палка 15-й гвардзейскай танкавай Мазырскай Чырванасцяжнай, ордэна Суворава дывізіі ЦГВ, г. [[Мілавіцэ]], [[Чэхаславакія|ЧССР]]. * У 1982—1984 гады — намеснік камандзіра [[18-я гвардзейская мотастралковая дывізія|18-й гвардзейскай Інстэрбургскай Чырванасцяжнай, ордэна Суворава мотастралковай дывізіі]] ЦГВ, г. [[Млада-Баляслаў]], ЧССР. У 1986 — народны дэпутат гарадскога Савета народных дэпутатаў, г. [[Ціраспаль]], МССР. * У 1984 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі|Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР]]. * У 1984—1986 гады — камандзір мотастралковай дывізіі 14-й гвардзейскай агульнавайсковай Чырванасцяжнай арміі, г. Ціраспаль, МССР. * У 1986—1988 гадах — першы намеснік начальніка штаба 1-й гвардзейскай агульнавайсковай арміі, г. [[Чарнігаў]], [[УССР]]. * У 1988—1989 гады — камандзір [[12-ы армейскі корпус (СССР)|12-га армейскага корпуса]], г. [[Краснадар]]. Адначасна народны дэпутат краявога Савета народных дэпутатаў, г. [[Краснадар]]. * У 1989—1991 гады — камандуючы 5-й гвардзейскай танкавай арміі, г. [[Бабруйск]], [[БССР]]. * У 1990—1991 гадах — народны дэпутат абласнога Савета народных дэпутатаў, г. [[Магілёў]], [[БССР]]. * У 1990 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы ўдасканалення кіруючага складу пры ВАГШ. * У 1991—1992 гады — саветнік пры Міністэрстве абароны Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан. * 1992—1999 гады — начальнік кафедры аператыўнага мастацтва [[Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ|ваеннай ордэнаў Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырванасцяжнай, ордэна Суворава акадэміі імя М. В. Фрунзэ]]. Удзельнік [[Парад у Маскве 9 мая 1995 года|Парада 1995 года]], прысвечанага 50-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. ===У запасе === У запасе працаваў кансультантам Каардынацыйнага савета садзейнічання айчынным таваравытворцам. == Сям’я == Жонка Лагошына (Мельнікава) Людміла Віктараўна (1944—2021). У апошнія гады жыў у Маскве. Памёр 14 кастрычніка 2018 года. == Узнагарода == * [[Ордэн «Знак Пашаны»]] * Ордэн «Слава» Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан * Ордэн «Знак Пашаны» Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан * [[Медаль «За бездакорную службу»]] * Медаль «Ветэран Узброеных Сіл СССР» * [[Медаль «За адзнаку ў воінскай службе»]] * Медаль «За ўмацаванне баявой садружнасці» * [[Нагрудны знак «Воіну-інтэрнацыяналісту»]] * [[Медаль «Воіну-інтэрнацыяналісту ад удзячнага афганскага народа»]] (Рэспубліка Афганістан) * [[Медаль «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войск з Афганістана»]] (13 лютага 2003, [[Беларусь]]) * [[Ордэн «Слава» (Афганістан)]] (Рэспубліка Афганістан) * іншыя медалі і знакі == Літаратура == * Rodric Braithwaite. Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979-89. — Oxford University Press, 2011. — С. 301. — 448 с. — ISBN 978-0-19-991151-6. * В. М. ТОПОРКОВ АФГАНИСТАН: СОВЕТСКИЙ ФАКТОР В ИСТОКАХ КРИЗИСА МОНОГРАФИЯ Чебоксары 2014 // Афган: русские на войне // Автор: Брейтвейт Родрик // Жанр: Военная история // Количество страниц: 104 // Книга закончена // Язык книги: Русский // Язык оригинальной книги: Английский // Переводчик(и): Шириков Антон Сергеевич // Издатель: Act, corpus // Город печати: М. // Год печати: 2013 {{ВС}} [[Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі]][[Катэгорыя:Генерал-маёры СССР]] 980eo7y5723qd2qyckn91gdsshhso0n 5164246 5164245 2026-07-10T16:15:30Z DBatura 73587 /* Узнагарода */ 5164246 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Валерый Уладзіміравіч Лагошын''' ({{lang-ru|Валерий Владимирович Лагошин}}; {{ВД-Прэамбула}}) — савецкі і расійскі военачальнік, камандуючы [[5-я гвардзейская танкавая армія|5-й гвардзейскай танкавай арміяй]] (1989—1991), ваенны саветнік пры Міністэрстве абароны Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан (1991—1992), генерал-маёр (1989). Народны дэпутат. Удзельнік ліквідацыі [[Чарнобыльская катастрофа|аварыі на Чарнобыльскай АЭС]]. Дацэнт. Начальнік кафедры Акадэміі імя М. В. Фрунзэ. == Біяграфія == Нарадзіўся ў шматдзетнай рабочай сям’і. Рускі. У гады вучобы захапляўся авіямадэляваннем, з вялікім энтузіязмам наведваў школу [[Добраахвотнае таварыства садзейнічання арміі, авіяцыі і флоту|ДТСААФ]], якая і вызначыла выбар далейшай прафесіі. У 1962 годзе скончыў гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 1 г. [[Краснадар]]а па спецыяльнасці фармоўшчык-ліцейшчык. === Ваенная служба === * У 1962—1966 гады — курсант Ульянаўскага гвардзейскага вышэйшага танкавага каманднага, двойчы Чырванасцяжнага, ордэна Чырвонай Зоркі вучылішча імя У. і. Леніна. * У 1965—1974 гады — служыў у танкавых войсках СССР у [[Група савецкіх войск у Германіі|ГСВГ]] і Далёкаўсходняй ваеннай акрузе на пасадах камандзіра ўзвода, камандзіра роты, начальніка штаба батальёна. * У 1977 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія бранятанкавых войск|Ваенную ордэнаў Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырванасцяжную акадэмію бранятанкавых войск імя Маршала Савецкага Саюза Р. Я. Маліноўскага]]. * У 1977—1978 гады — намеснік камандзіра, начальнік штаба 98-га гвардзейскага танкавага Аленштайнскага Чырванасцяжнага ордэнаў Суворава і Аляксандра Неўскага палка 11-й гвардзейскай арміі Прыбалтыйскай ваеннай акругі, г. [[Мамонава (горад)|Мамонава]] [[Калінінградская вобласць|Калінінградскай вобласці]]. * У 1978—1982 гады — камандзір 29-га гвардзейскага танкавага Ідрыцкага Чырванасцяжнага палка 15-й гвардзейскай танкавай Мазырскай Чырванасцяжнай, ордэна Суворава дывізіі ЦГВ, г. [[Мілавіцэ]], [[Чэхаславакія|ЧССР]]. * У 1982—1984 гады — намеснік камандзіра [[18-я гвардзейская мотастралковая дывізія|18-й гвардзейскай Інстэрбургскай Чырванасцяжнай, ордэна Суворава мотастралковай дывізіі]] ЦГВ, г. [[Млада-Баляслаў]], ЧССР. У 1986 — народны дэпутат гарадскога Савета народных дэпутатаў, г. [[Ціраспаль]], МССР. * У 1984 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі|Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР]]. * У 1984—1986 гады — камандзір мотастралковай дывізіі 14-й гвардзейскай агульнавайсковай Чырванасцяжнай арміі, г. Ціраспаль, МССР. * У 1986—1988 гадах — першы намеснік начальніка штаба 1-й гвардзейскай агульнавайсковай арміі, г. [[Чарнігаў]], [[УССР]]. * У 1988—1989 гады — камандзір [[12-ы армейскі корпус (СССР)|12-га армейскага корпуса]], г. [[Краснадар]]. Адначасна народны дэпутат краявога Савета народных дэпутатаў, г. [[Краснадар]]. * У 1989—1991 гады — камандуючы 5-й гвардзейскай танкавай арміі, г. [[Бабруйск]], [[БССР]]. * У 1990—1991 гадах — народны дэпутат абласнога Савета народных дэпутатаў, г. [[Магілёў]], [[БССР]]. * У 1990 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы ўдасканалення кіруючага складу пры ВАГШ. * У 1991—1992 гады — саветнік пры Міністэрстве абароны Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан. * 1992—1999 гады — начальнік кафедры аператыўнага мастацтва [[Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ|ваеннай ордэнаў Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырванасцяжнай, ордэна Суворава акадэміі імя М. В. Фрунзэ]]. Удзельнік [[Парад у Маскве 9 мая 1995 года|Парада 1995 года]], прысвечанага 50-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. ===У запасе === У запасе працаваў кансультантам Каардынацыйнага савета садзейнічання айчынным таваравытворцам. == Сям’я == Жонка Лагошына (Мельнікава) Людміла Віктараўна (1944—2021). У апошнія гады жыў у Маскве. Памёр 14 кастрычніка 2018 года. == Узнагароды == * [[Ордэн «Знак Пашаны»]] * Ордэн «Слава» Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан * Ордэн «Знак Пашаны» Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан * [[Медаль «За бездакорную службу»]] * Медаль «Ветэран Узброеных Сіл СССР» * [[Медаль «За адзнаку ў воінскай службе»]] * Медаль «За ўмацаванне баявой садружнасці» * [[Нагрудны знак «Воіну-інтэрнацыяналісту»]] * [[Медаль «Воіну-інтэрнацыяналісту ад удзячнага афганскага народа»]] (Рэспубліка Афганістан) * [[Медаль «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войск з Афганістана»]] (13 лютага 2003, [[Беларусь]]) * [[Ордэн «Слава» (Афганістан)]] (Рэспубліка Афганістан) * іншыя медалі і знакі == Літаратура == * Rodric Braithwaite. Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979-89. — Oxford University Press, 2011. — С. 301. — 448 с. — ISBN 978-0-19-991151-6. * В. М. ТОПОРКОВ АФГАНИСТАН: СОВЕТСКИЙ ФАКТОР В ИСТОКАХ КРИЗИСА МОНОГРАФИЯ Чебоксары 2014 // Афган: русские на войне // Автор: Брейтвейт Родрик // Жанр: Военная история // Количество страниц: 104 // Книга закончена // Язык книги: Русский // Язык оригинальной книги: Английский // Переводчик(и): Шириков Антон Сергеевич // Издатель: Act, corpus // Город печати: М. // Год печати: 2013 {{ВС}} [[Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі]][[Катэгорыя:Генерал-маёры СССР]] ku8z4n9pvxepvq93mimtu4a473pmdf0 5164247 5164246 2026-07-10T16:15:50Z DBatura 73587 /* Узнагароды */ 5164247 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч}} '''Валерый Уладзіміравіч Лагошын''' ({{lang-ru|Валерий Владимирович Лагошин}}; {{ВД-Прэамбула}}) — савецкі і расійскі военачальнік, камандуючы [[5-я гвардзейская танкавая армія|5-й гвардзейскай танкавай арміяй]] (1989—1991), ваенны саветнік пры Міністэрстве абароны Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан (1991—1992), генерал-маёр (1989). Народны дэпутат. Удзельнік ліквідацыі [[Чарнобыльская катастрофа|аварыі на Чарнобыльскай АЭС]]. Дацэнт. Начальнік кафедры Акадэміі імя М. В. Фрунзэ. == Біяграфія == Нарадзіўся ў шматдзетнай рабочай сям’і. Рускі. У гады вучобы захапляўся авіямадэляваннем, з вялікім энтузіязмам наведваў школу [[Добраахвотнае таварыства садзейнічання арміі, авіяцыі і флоту|ДТСААФ]], якая і вызначыла выбар далейшай прафесіі. У 1962 годзе скончыў гарадское прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 1 г. [[Краснадар]]а па спецыяльнасці фармоўшчык-ліцейшчык. === Ваенная служба === * У 1962—1966 гады — курсант Ульянаўскага гвардзейскага вышэйшага танкавага каманднага, двойчы Чырванасцяжнага, ордэна Чырвонай Зоркі вучылішча імя У. і. Леніна. * У 1965—1974 гады — служыў у танкавых войсках СССР у [[Група савецкіх войск у Германіі|ГСВГ]] і Далёкаўсходняй ваеннай акрузе на пасадах камандзіра ўзвода, камандзіра роты, начальніка штаба батальёна. * У 1977 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія бранятанкавых войск|Ваенную ордэнаў Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырванасцяжную акадэмію бранятанкавых войск імя Маршала Савецкага Саюза Р. Я. Маліноўскага]]. * У 1977—1978 гады — намеснік камандзіра, начальнік штаба 98-га гвардзейскага танкавага Аленштайнскага Чырванасцяжнага ордэнаў Суворава і Аляксандра Неўскага палка 11-й гвардзейскай арміі Прыбалтыйскай ваеннай акругі, г. [[Мамонава (горад)|Мамонава]] [[Калінінградская вобласць|Калінінградскай вобласці]]. * У 1978—1982 гады — камандзір 29-га гвардзейскага танкавага Ідрыцкага Чырванасцяжнага палка 15-й гвардзейскай танкавай Мазырскай Чырванасцяжнай, ордэна Суворава дывізіі ЦГВ, г. [[Мілавіцэ]], [[Чэхаславакія|ЧССР]]. * У 1982—1984 гады — намеснік камандзіра [[18-я гвардзейская мотастралковая дывізія|18-й гвардзейскай Інстэрбургскай Чырванасцяжнай, ордэна Суворава мотастралковай дывізіі]] ЦГВ, г. [[Млада-Баляслаў]], ЧССР. У 1986 — народны дэпутат гарадскога Савета народных дэпутатаў, г. [[Ціраспаль]], МССР. * У 1984 годзе скончыў [[Ваенная акадэмія Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі|Ваенную акадэмію Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР]]. * У 1984—1986 гады — камандзір мотастралковай дывізіі 14-й гвардзейскай агульнавайсковай Чырванасцяжнай арміі, г. Ціраспаль, МССР. * У 1986—1988 гадах — першы намеснік начальніка штаба 1-й гвардзейскай агульнавайсковай арміі, г. [[Чарнігаў]], [[УССР]]. * У 1988—1989 гады — камандзір [[12-ы армейскі корпус (СССР)|12-га армейскага корпуса]], г. [[Краснадар]]. Адначасна народны дэпутат краявога Савета народных дэпутатаў, г. [[Краснадар]]. * У 1989—1991 гады — камандуючы 5-й гвардзейскай танкавай арміі, г. [[Бабруйск]], [[БССР]]. * У 1990—1991 гадах — народны дэпутат абласнога Савета народных дэпутатаў, г. [[Магілёў]], [[БССР]]. * У 1990 годзе скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы ўдасканалення кіруючага складу пры ВАГШ. * У 1991—1992 гады — саветнік пры Міністэрстве абароны Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан. * 1992—1999 гады — начальнік кафедры аператыўнага мастацтва [[Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ|ваеннай ордэнаў Леніна і Кастрычніцкай рэвалюцыі, Чырванасцяжнай, ордэна Суворава акадэміі імя М. В. Фрунзэ]]. Удзельнік [[Парад у Маскве 9 мая 1995 года|Парада 1995 года]], прысвечанага 50-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне. ===У запасе === У запасе працаваў кансультантам Каардынацыйнага савета садзейнічання айчынным таваравытворцам. == Сям’я == Жонка Лагошына (Мельнікава) Людміла Віктараўна (1944—2021). У апошнія гады жыў у Маскве. Памёр 14 кастрычніка 2018 года. == Узнагароды == * [[Ордэн «Знак Пашаны»]] * Ордэн «Слава» Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан * Ордэн «Знак Пашаны» Дэмакратычнай Рэспублікі Афганістан * [[Медаль «За бездакорную службу» (СССР)|Медаль «За бездакорную службу»]] * Медаль «Ветэран Узброеных Сіл СССР» * [[Медаль «За адзнаку ў воінскай службе»]] * Медаль «За ўмацаванне баявой садружнасці» * [[Нагрудны знак «Воіну-інтэрнацыяналісту»]] * [[Медаль «Воіну-інтэрнацыяналісту ад удзячнага афганскага народа»]] (Рэспубліка Афганістан) * [[Медаль «У памяць 10-годдзя вываду савецкіх войск з Афганістана»]] (13 лютага 2003, [[Беларусь]]) * [[Ордэн «Слава» (Афганістан)]] (Рэспубліка Афганістан) * іншыя медалі і знакі == Літаратура == * Rodric Braithwaite. Afgantsy: The Russians in Afghanistan 1979-89. — Oxford University Press, 2011. — С. 301. — 448 с. — ISBN 978-0-19-991151-6. * В. М. ТОПОРКОВ АФГАНИСТАН: СОВЕТСКИЙ ФАКТОР В ИСТОКАХ КРИЗИСА МОНОГРАФИЯ Чебоксары 2014 // Афган: русские на войне // Автор: Брейтвейт Родрик // Жанр: Военная история // Количество страниц: 104 // Книга закончена // Язык книги: Русский // Язык оригинальной книги: Английский // Переводчик(и): Шириков Антон Сергеевич // Издатель: Act, corpus // Город печати: М. // Год печати: 2013 {{ВС}} [[Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі]][[Катэгорыя:Генерал-маёры СССР]] eo1jqt4c58wls0o9s1jc9okvwe6n9cs Dzida 0 809415 5164281 5164106 2026-07-10T19:26:19Z M.L.Bot 261 афармленне 5164281 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Дзіда}} {{музычны калектыў}} '''«Dzída»''' ('''«Дзі́да»''') — першы [[Беларуская мова|беларускамоўны]] [[Трэш-метал|трэш-метал-гурт]]. Створаны ў 1989 годзе ў [[Полацк]]у, першапачаткова называўся «Стресс» і спяваў на рускай мове. == Біяграфія == У 1989 годзе гурт бярэ ўдзел у [[Наваполацк|Наваполацкім]] фестывалі маладзёжнай песні, на якім Віталь Лосеў, барабаншчык гурта, атрымлівае прыз лепшага інструменталіста<ref name=":1" />. У красавіку 1990 гурт выступае на фестывалі «Рока-кола’90»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=phJhBC2tUvE|title=Фестиваль Рок-Кола 1990 (г. Новополоцк) - группа "Стресс" в кулуарах (backstage)|last=MusicBox|date=2023-06-30|access-date=2026-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=qurfV93vCIA|title=Фестиваль Рок-Кола 1990 (г. Новополоцк) - группа "Стресс"|last=MusicBox|date=2023-03-24|access-date=2026-06-14}}</ref>, які праходзіў 29—30 красавіка і быў арганізаваны Наваполацкім рок-клубам, дзе выконвае кампазіцыю «Крыжакі», напісаную [[Валерый Воліс|Валерыем Волісам]], рытм-гітарыстам гурта. Кампазіцыя была прысвечана ворагам [[Беларусы|беларускага народа]], любым захопнікам, але, хутчэй за усё, у ёй мелася на ўвазе [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкая]] таталітарная сістэма, пры якой праследавалі любога роду [[іншадумства]] і альтэрнатыўныя погляды: <blockquote><poem> Азірніся вакол, Ты убачыш крыжы, Твае думкі і твар Перакрэсляць яны. Перакрэсляць цябе, Калі ты не такі, Не такі як усе, Як яны, крыжакі.</poem></blockquote> Пасля фестывалю гурт змяняе назву на «Дзіда». Да беларускай мовы калектыў прыйшоў дзякуючы выступленню 26 чэрвеня 1990 года ў Полацку танцораў [[Ансамбль «Васілёк»|ансамбля «Васілёк»]] (прадстаўнік [[Беларуская дыяспара|беларускай дыяспары]] ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]) і фальклорнага [[Ансамбль «Жывіца»|ансамбля «Жывіца»]] з салісткай [[Валянціна Пархоменка|Валянцінай Пархоменка]], на якім прысутнічаў Валерый Воліс. На наступны дзень Воліс прызнаўся, што падчас канцэрту ў яго ўзнікла думка зрабіць «трэшавую рэч» з фрагментаў пачутых беларускіх народных кампазіцый<ref name=":1">[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1990-175176.pdf Лейтман, А. Трапная полацкая «Дзіда» / А. Лейтман // Чырвоная змена. −1990. — 8 верасня. — с. 12.]</ref>. З гэтага можна зрабіць выснову, што метал, нягледзячы на тое, што ён з’яўляецца прадуктам глабалізацыі, не толькі можа мець сінтэз з традыцыйнай культурай, але, наадварот, як правіла без яе горш успрымаецца. Аўтарам шэрагу тэкстаў песень «Дзіды» з’яўляецца полацкая паэтка [[Лера Сом]], што яшчэ раз падкрэслівае сувязь нацыянальнай паэзіі з [[рок-музыка]]й. 1 ліпеня 1990 у Полацку адбываецца прэзентацыя «Дзідай» абноўленай праграмы і новага вакаліста — Міколы Балбаса. Аляксандр Калеснік, стары вакаліст, застаецца ў складзе музычнага калектыву, і ў гурте становіцца адразу два вакалісты, што для трэш-метала даволі незвычайная з’ява<ref name=":1" />. На фестывалі «Рока-кола’91» «Дзіда» выконвае новую песню «Поскудзь» на словы [[Лера Сом|Леры Сом]] і Валерыя Воліса — <blockquote><poem> З выгляду быццам грозныя Спробуй капнуць, дык тухлыя Поскудзь бывае розная: Ёсць і худыя і пухлыя. Вунь пасміхаюцца міла, Душы нібы адкрыты, Толькі свінячыя рылы Не адвярнуць ад карыта. Свінням не веру болей Выйшаў даўно з запою Мокрай плямай на столі Ззяюць гады застою Свіння дастае насоўку: — «Я разбяруся сам! Хрэн вам, а не тусоўку! Выдаць дручкі ментам!» Вось ужо жыць не міла, Людзі сталі як дрэвы: Выдраны ўсе жылы, Парваны усе нервы Што нам гніючыя шаты — Гэта для нас не тэма, Лепшыя у свеце краты Падрыхтавала сістэма. «Людзям жыць добра досыць, Усе яны нам халопы», — Так разважае поскудзь І топча нас у балота.</poem></blockquote> У кампазіцыі можна пабачыць крытыку савецкай палітычнай сістэмы, а таксама [[Бюракратыя|бюракратыі]], якія зрабілі з беларусаў савецкіх грамадзян, якія абсалютна ўжо не ўяўлялі сабою ні [[Нацыя|нацыі]], ні [[Грамадзянская супольнасць|грамадзянскай супольнасці]]. Людзі скандавалі на тым фестывалі: «Дзіда! Дзіда! Дзіда!»<ref name=":0">[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1990-095096.pdf Мартыненка, В. Наваполацкае кола адраджэння / В. Мартыненка // Чырвоная змена. — 1990. — 19 мая. — С. 9].</ref>, што кажа пра тое, што гурт сваёй кампазіцыяй вельмі моцна закрануў публіку, і гэтая песня была вельмі актуальная і адпавядала часу. [[Уладзімір Дзёмін|Уладзь Дзёмін]] быў узнагароджаны прызам як найлепшы барабаншчык фестывалю, і дзякуючы яму «Дзіда» выступіла і на гала-канцэрце.<ref name=":0" /> 9 верасня 1991 «Дзіда» ўдзельнічае ў эпахальным канцэрце «Беларускі рок вітае незалежнасць», які праходзіў у парку імя Янкі Купалы ў [[Мінск]]у<ref>[https://knihi-online.com/assets/files/24/11/222-albomy-bielaruskaha-roku-i-nia-tolki.pdf Мартыненка, В. 222 альбомы беларускага року і ня толькі… Праз рок-прызму : даведкавае выданне / В. Мартыненка, А. Мяльгуй. — Мінск : Медысонт, 2006. — 431 с. С. 333]</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://greenbelarus.info/articles/03-08-2015/muzyka-lyavon-volski-znishchayuchy-vodna-zyalyony-dyyametr-z-minska-robyac|title=Музыка Лявон Вольскі: «Знішчаючы водна-зялёны дыяметр, з Мінска робяць хаатычна забудаваную Маскву»|website=Зелёный портал|access-date=2026-07-09}}</ref> (некаторыя крыніцы месцам правядзення памылкова ўказваюць плошчу Леніна<ref>{{Артыкул|спасылка=https://elib.psu.by/handle/123456789/34532|аўтар=А. С. Круткін|загаловак=Полацкі рок-гурт «Дзіда» у кантэксце этналагічнага працэсу нацыянальнага адраджэння канца 1980-х-пачатку 1990-х|год=2015|мова=be|старонкі=37–38}}</ref>) і трансліраваўся ў прамым эфіры на [[БТ]] на працягу 6 гадзін. У кастрычніку 1991 года на першым музычным хіт-парадзе беларускай рэдакцыі радыё «Свабода» ([[Мюнхен]]), кампазіцыя «Дзіды» «Крыжакі» ўваходзіць у дзясятку самых папулярных песень, заняўшы 9-е месца<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1991-045.pdf Гуненка, В. Новы, беларускі / В. Гуненка // Чырвоная змена. — 1991. — 4 — 10 лістапада. — С. 14.]</ref>. На музычным хіт-парадзе Радыё «Свабода» ў лютым 1992 года кампазіцыя «Дзіды» «Поскудзь» трапляе на 9-е месца<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1992-011.pdf Гуненка, В. Ліхадзеям на зло / В. Гуненка // Чырвоная змена. — 1992. — 9 — 15 сакавіка. — С. 9.]</ref>, у сакавіку аказваецца ўжо на 6-й пазіцыі, у маі 1992 года апускаецца на 9-ы радок<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1992-027.pdf Гуненка, В. Рок — гэта пазіцыя / В. Гуненка // Чырвоная змена. — 1992. — 29 чэрвеня — 5 ліпеня. — С. 14.]</ref>. На фестывалі «Рока-кола’92», які праходзіў 23—24 мая ў Наваполацку<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://ex-pressa.ru/samizdat/ensk/ensk_1906/ensk_1906_003/|title="Рок-Кола"|website=EX-PRESSA|access-date=2026-07-10}}</ref>, «Дзіда» трапляе ў лік лаўрэатаў-пераможцаў<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1992-023.pdf Мартыненка, В. Не спыняе колы «Рока-кола» / В. Мартыненка // Чырвоная змена. — 1992. — 1 — 7 чэрвеня. — С. 9.]</ref>. У ліпені 1992 года «Дзіда» бярэ ўдзел у фестывалі «[[Басовішча 1992|Басовішча’92]]», які праходзіў 17—19 ліпеня 1992 года ў мястэчку Гарадок у Беластоцкім павеце Польшчы. На радзіме ў гурта былі пэўныя фінансавыя праблемы, і адчуўшы, што ў [[Польшча|Польшчы]] больш чым у Беларусі аматараў трэш-металу і наогул металу (дастаткова ўспомніць вядомыя польскія метал-гурты [[Behemoth]] і [[Made of Hate]]), гурт застаецца працаваць у Польшчы, каб рэалізаваць свой патэнцыял. Такім чынам, «Дзіда» становіцца першым беларускім гуртам, які пасля атрымання Рэспублікай Беларусь незалежнасці, эмігрыруе з краіны з фінансавых прычын. У Польшчы гурт адразу пасля свайго выступлення на [[Яроцінскі фестываль|рок-фестывалі ў Яроціне]], які праходзіў 6—8 жніўня 1992 года, атрымлівае запрашэнне ў [[Бельгія|Бельгію]], што сведчыць аб пэўнай цікавасці да іх творчасці ў [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]]. Аднак якія-небудзь звесткі аб паездцы і выступленні «Дзіды» ў Бельгіі адсутнічаюць, як і інфармацыя аб далейшым лёсе гурта. У 2008 годзе сынам В.&nbsp;Воліса гурт «Дзіда» быў часова адроджаны, аднак выконваў свае песні на рускай мове. == Дыскаграфія == === Альбомы === * [[Kali laska (альбом)|Калі ласка]] (1990) * [[І жывыя пазайздросцяць памерлым (альбом)|І жывыя пазайздросцяць памерлым]] (1991)<ref>Пра існаванне канцэртнага альбома з падобнай назвай казаў Вітаўт Мартыненка</ref> === Зборнікі === * [[Hard Life Heavy Music]] (2001) — кампазіцыя «Калі ласка»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iHP-eH0vpcc|title=Dzida - Kali laska|last=Рок Энциклопедия|date=2020-02-21|access-date=2026-06-14}}</ref> == Удзельнікі == У склад гурта ў розны час ўваходзілі: * [[Аляксандр Калеснік]], Мікола Балбас (1990—) — вакал * [[Валерый Воліс]] — тэксты, рытм-гітара * Віталь Лосеў (1989—1990), [[Уладзімір Дзёмін]] (1990—) — барабаны * [[Алесь Цярэшка|Аляксандр Цярэшка]] — лідар-гітара * [[Уладзімір Курсанаў]] — бас-гітара * Зміцер Шутко (1992—) — ? == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1989 годзе]] [[Катэгорыя:Трэш-метал-гурты Беларусі]] jtuv1se33i482drm895loeuzkd6owmp 5164453 5164281 2026-07-11T09:59:57Z Shurix-noise 85012 5164453 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Дзіда}} {{музычны калектыў}} '''«Dzída»''' ('''«Дзі́да»''') — першы [[Беларуская мова|беларускамоўны]] [[Трэш-метал|трэш-метал-гурт]]. Створаны ў 1989 годзе ў [[Полацк]]у, першапачаткова называўся «Стресс» і спяваў на рускай мове. == Біяграфія == У 1989 годзе гурт бярэ ўдзел у [[Наваполацк|Наваполацкім]] фестывалі маладзёжнай песні, на якім Віталь Лосеў, барабаншчык гурта, атрымлівае прыз лепшага інструменталіста<ref name=":1" />. У красавіку 1990 гурт выступае на фестывалі «Рока-кола’90»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=phJhBC2tUvE|title=Фестиваль Рок-Кола 1990 (г. Новополоцк) - группа "Стресс" в кулуарах (backstage)|last=MusicBox|date=2023-06-30|access-date=2026-06-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=qurfV93vCIA|title=Фестиваль Рок-Кола 1990 (г. Новополоцк) - группа "Стресс"|last=MusicBox|date=2023-03-24|access-date=2026-06-14}}</ref>, які праходзіў 29—30 красавіка і быў арганізаваны Наваполацкім рок-клубам, дзе выконвае кампазіцыю «Крыжакі», напісаную [[Валерый Воліс|Валерыем Волісам]], рытм-гітарыстам гурта. Кампазіцыя была прысвечана ворагам [[Беларусы|беларускага народа]], любым захопнікам, але, хутчэй за усё, у ёй мелася на ўвазе [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|савецкая]] таталітарная сістэма, пры якой праследавалі любога роду [[іншадумства]] і альтэрнатыўныя погляды: <blockquote><poem> Азірніся вакол, Ты убачыш крыжы, Твае думкі і твар Перакрэсляць яны. Перакрэсляць цябе, Калі ты не такі, Не такі як усе, Як яны, крыжакі.</poem></blockquote> Пасля фестывалю гурт змяняе назву на «Дзіда». Да беларускай мовы калектыў прыйшоў дзякуючы выступленню 26 чэрвеня 1990 года ў Полацку танцораў [[Ансамбль «Васілёк»|ансамбля «Васілёк»]] (прадстаўнік [[Беларуская дыяспара|беларускай дыяспары]] ў [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]) і фальклорнага [[Ансамбль «Жывіца»|ансамбля «Жывіца»]] з салісткай [[Валянціна Пархоменка|Валянцінай Пархоменка]], на якім прысутнічаў Валерый Воліс. На наступны дзень Воліс прызнаўся, што падчас канцэрту ў яго ўзнікла думка зрабіць «трэшавую рэч» з фрагментаў пачутых беларускіх народных кампазіцый<ref name=":1">[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1990-175176.pdf Лейтман, А. Трапная полацкая «Дзіда» / А. Лейтман // Чырвоная змена. −1990. — 8 верасня. — с. 12.]</ref>. З гэтага можна зрабіць выснову, што метал, нягледзячы на тое, што ён з’яўляецца прадуктам глабалізацыі, не толькі можа мець сінтэз з традыцыйнай культурай, але, наадварот, як правіла без яе горш успрымаецца. Аўтарам шэрагу тэкстаў песень «Дзіды» з’яўляецца полацкая паэтка [[Лера Сом]], што яшчэ раз падкрэслівае сувязь нацыянальнай паэзіі з [[рок-музыка]]й. 1 ліпеня 1990 у Полацку адбываецца прэзентацыя «Дзідай» абноўленай праграмы і новага вакаліста — Міколы Балбаса. Аляксандр Калеснік, стары вакаліст, застаецца ў складзе музычнага калектыву, і ў гурте становіцца адразу два вакалісты, што для трэш-метала даволі незвычайная з’ява<ref name=":1" />. На фестывалі «Рока-кола’91» «Дзіда» выконвае новую песню «Поскудзь» на словы [[Лера Сом|Леры Сом]] і Валерыя Воліса — <blockquote><poem> З выгляду быццам грозныя Спробуй капнуць, дык тухлыя Поскудзь бывае розная: Ёсць і худыя і пухлыя. Вунь пасміхаюцца міла, Душы нібы адкрыты, Толькі свінячыя рылы Не адвярнуць ад карыта. Свінням не веру болей Выйшаў даўно з запою Мокрай плямай на столі Ззяюць гады застою Свіння дастае насоўку: — «Я разбяруся сам! Хрэн вам, а не тусоўку! Выдаць дручкі ментам!» Вось ужо жыць не міла, Людзі сталі як дрэвы: Выдраны ўсе жылы, Парваны усе нервы Што нам гніючыя шаты — Гэта для нас не тэма, Лепшыя у свеце краты Падрыхтавала сістэма. «Людзям жыць добра досыць, Усе яны нам халопы», — Так разважае поскудзь І топча нас у балота.</poem></blockquote> У кампазіцыі можна пабачыць крытыку савецкай палітычнай сістэмы, а таксама [[Бюракратыя|бюракратыі]], якія зрабілі з беларусаў савецкіх грамадзян, якія абсалютна ўжо не ўяўлялі сабою ні [[Нацыя|нацыі]], ні [[Грамадзянская супольнасць|грамадзянскай супольнасці]]. Людзі скандавалі на тым фестывалі: «Дзіда! Дзіда! Дзіда!»<ref name=":0">[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1990-095096.pdf Мартыненка, В. Наваполацкае кола адраджэння / В. Мартыненка // Чырвоная змена. — 1990. — 19 мая. — С. 9].</ref>, што кажа пра тое, што гурт сваёй кампазіцыяй вельмі моцна закрануў публіку, і гэтая песня была вельмі актуальная і адпавядала часу. [[Уладзімір Дзёмін|Уладзь Дзёмін]] быў узнагароджаны прызам як найлепшы барабаншчык фестывалю, і дзякуючы яму «Дзіда» выступіла і на гала-канцэрце.<ref name=":0" /> 9 верасня 1991 «Дзіда» ўдзельнічае ў эпахальным канцэрце «Беларускі рок вітае незалежнасць», які праходзіў у парку імя Янкі Купалы ў [[Мінск]]у<ref>[https://knihi-online.com/assets/files/24/11/222-albomy-bielaruskaha-roku-i-nia-tolki.pdf Мартыненка, В. 222 альбомы беларускага року і ня толькі… Праз рок-прызму : даведкавае выданне / В. Мартыненка, А. Мяльгуй. — Мінск : Медысонт, 2006. — 431 с. С. 333]</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://greenbelarus.info/articles/03-08-2015/muzyka-lyavon-volski-znishchayuchy-vodna-zyalyony-dyyametr-z-minska-robyac|title=Музыка Лявон Вольскі: «Знішчаючы водна-зялёны дыяметр, з Мінска робяць хаатычна забудаваную Маскву»|website=Зелёный портал|access-date=2026-07-09}}</ref> (некаторыя крыніцы месцам правядзення памылкова ўказваюць плошчу Леніна<ref name=":2">{{Артыкул|спасылка=https://elib.psu.by/handle/123456789/34532|аўтар=А. С. Круткін|загаловак=Полацкі рок-гурт «Дзіда» у кантэксце этналагічнага працэсу нацыянальнага адраджэння канца 1980-х-пачатку 1990-х|год=2015|мова=be|старонкі=37–38}}</ref>) і трансліраваўся ў прамым эфіры на [[БТ]] на працягу 6 гадзін. У кастрычніку 1991 года на першым музычным хіт-парадзе беларускай рэдакцыі радыё «Свабода» ([[Мюнхен]]), кампазіцыя «Дзіды» «Крыжакі» ўваходзіць у дзясятку самых папулярных песень, заняўшы 9-е месца<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1991-045.pdf Гуненка, В. Новы, беларускі / В. Гуненка // Чырвоная змена. — 1991. — 4 — 10 лістапада. — С. 14.]</ref>. На музычным хіт-парадзе Радыё «Свабода» ў лютым 1992 года кампазіцыя «Дзіды» «Поскудзь» трапляе на 9-е месца<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1992-011.pdf Гуненка, В. Ліхадзеям на зло / В. Гуненка // Чырвоная змена. — 1992. — 9 — 15 сакавіка. — С. 9.]</ref>, у сакавіку аказваецца ўжо на 6-й пазіцыі, у маі 1992 года апускаецца на 9-ы радок<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1992-027.pdf Гуненка, В. Рок — гэта пазіцыя / В. Гуненка // Чырвоная змена. — 1992. — 29 чэрвеня — 5 ліпеня. — С. 14.]</ref>. На фестывалі «Рока-кола’92», які праходзіў 23—24 мая ў Наваполацку<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://ex-pressa.ru/samizdat/ensk/ensk_1906/ensk_1906_003/|title="Рок-Кола"|website=EX-PRESSA|access-date=2026-07-10}}</ref>, «Дзіда» трапляе ў лік лаўрэатаў-пераможцаў<ref>[https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Cyrvonaja_zmiena.zip/1992-023.pdf Мартыненка, В. Не спыняе колы «Рока-кола» / В. Мартыненка // Чырвоная змена. — 1992. — 1 — 7 чэрвеня. — С. 9.]</ref>. У ліпені 1992 года «Дзіда» бярэ ўдзел у фестывалі «[[Басовішча 1992|Басовішча’92]]», які праходзіў 17—19 ліпеня 1992 года ў мястэчку Гарадок у Беластоцкім павеце Польшчы<ref name=":2" />. На радзіме ў гурта былі пэўныя фінансавыя праблемы, і адчуўшы, што ў [[Польшча|Польшчы]] больш чым у Беларусі аматараў трэш-металу і наогул металу (дастаткова ўспомніць вядомыя польскія метал-гурты [[Behemoth]] і [[Vader]]), гурт застаецца працаваць у Польшчы, каб рэалізаваць свой патэнцыял. Такім чынам, «Дзіда» становіцца першым беларускім гуртам, які пасля атрымання Рэспублікай Беларусь незалежнасці, эмігрыруе з краіны з фінансавых прычын. У Польшчы гурт адразу пасля свайго выступлення на [[Яроцінскі фестываль|рок-фестывалі ў Яроціне]], які праходзіў 6—8 жніўня 1992 года, атрымлівае запрашэнне ў [[Бельгія|Бельгію]], што сведчыць аб пэўнай цікавасці да іх творчасці ў [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]]<ref name=":2" />. Аднак якія-небудзь звесткі аб паездцы і выступленні «Дзіды» ў Бельгіі адсутнічаюць, як і інфармацыя аб далейшым лёсе гурта. У 2008 годзе сынам В.&nbsp;Воліса гурт «Дзіда» быў часова адроджаны, аднак выконваў свае песні на рускай мове. == Дыскаграфія == === Альбомы === * [[Kali laska (альбом)|Калі ласка]] (1990) * [[І жывыя пазайздросцяць памерлым (альбом)|І жывыя пазайздросцяць памерлым]] (1991)<ref>Пра існаванне канцэртнага альбома з падобнай назвай казаў Вітаўт Мартыненка</ref> === Зборнікі === * [[Hard Life Heavy Music]] (2001) — кампазіцыя «Калі ласка»<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iHP-eH0vpcc|title=Dzida - Kali laska|last=Рок Энциклопедия|date=2020-02-21|access-date=2026-06-14}}</ref> == Удзельнікі == У склад гурта ў розны час ўваходзілі: * [[Аляксандр Калеснік]], Мікола Балбас (1990—) — вакал * [[Валерый Воліс]] — тэксты, рытм-гітара * Віталь Лосеў (1989—1990), [[Уладзімір Дзёмін]] (1990—) — барабаны * [[Алесь Цярэшка|Аляксандр Цярэшка]] — лідар-гітара * [[Уладзімір Курсанаў]] — бас-гітара * Зміцер Шутко (1992—) — ? == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1989 годзе]] [[Катэгорыя:Трэш-метал-гурты Беларусі]] 6s36djcxogbs3e910ktv6fvddc4r94v Нувара-Элія 0 809416 5164193 5154115 2026-07-10T12:07:37Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164193 wikitext text/x-wiki {{НП | беларуская назва = Нувара-Элія | арыгінальная назва = නුවරඑළිය | lat_deg = 6 | lat_min = 58 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 80 | lon_min = 46 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | CoordAddon = type:city | CoordScale = 100000 | кіраўнік = | DST = | сайт = }}'''Ну́вара-Э́лія<ref>{{Кніга|загаловак=Географический энциклопедический словарь: географические названия|адказны=Гл. ред. А. Ф. Трёшников|год=1989|выданне=2-е изд., доп.|месца=М.|выдавецтва=Советская энциклопедия|старонкі=346|старонак=592|isbn=5-85270-057-6}}</ref>''' — горад у [[Цэнтральная правінцыя (Шры-Ланка)|Цэнтральнай правінцыі]] [[Шры-Ланка|Шры-Ланкі]]. Знаходзіцца на вышыні 1884 м над узроўнем мора ля падножжа гары [[Підуруталагала]] — самага высокага піка Шры-Ланкі. == Тапаніміка == Назва «Нувара-Элія» перакладаецца як «горад на раўніне» ці «горад святла». == Вытворчасць == Нувара-Элія — адно з самых вядомых месцаў па вытворчасці гарбаты. Чайныя плантацыі раскінуты на вышыні ад 1400 да 2400 метраў. Чай Нувара-Эліі адрозніваецца крэпасцю і выразным водарам.<div style="width:80%"></div> == Турызм == «Горад свету» Нувара-Элія — цэнтр турызму. У Нувара-Эліі знаходзяцца SPA і гольф-гатэлі. Сюды рэгулярна арганізуюцца гастранамічныя туры, арыентаваныя на знаёмства з чайнымі традыцыямі. Таксама развіты [[Экалагічны турызм|экатурызм]]. Турысты прыязджаюць палюбавацца вадаспадамі Дыялума, Бамбараканда, а таксама больш мініятурнымі воднымі каскадамі. У 10 км ад горада знаходзіцца ''Батанічны сад Хакгала''. == Зноскі == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} * [http://www.life-in-travels.ru/2012/07/nuwara-eliya.html Чайные плантации Нувара Элии]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130917011101/http://www.life-in-travels.ru/2012/07/nuwara-eliya.html |date=17 верасня 2013 }} [[Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Гарады Шры-Ланкі]] 3vwnpyih0eeunbf5p4qwshsm95sha5o Палац лёгкай атлетыкі (Гомель) 0 809420 5164408 5154170 2026-07-11T06:32:36Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164408 wikitext text/x-wiki {{Стадыён |назва = Палац лёгкай атлетыкі |лагатып = |выява = |каментарый = |катэгорыя = |поўная назва = |арыгінальная назва = {{lang-ru|Дворец лёгкой атлетики}} |былыя назвы = Лёгкаатлетычны манеж «Дынама» |неафіцыйная назва = |месцазнаходжанне = {{Сцягафікацыя|Беларусь}}, [[Гомель]], [[Вуліца Юбілейная (Гомель)|вул. Юбілейная]], 50 (ці 52) |закладзены = 1978 |пабудаваны = 1978—1981 |адкрыты = 1981 |рэканструяваны = 2000-я (капітальны рамонт даху) |закрыты = |разбураны = |кошт пабудовы = |кошт рэканструкцыі = |архітэктар = [[В. Саенка]] |уладальнік = |кіравальная кампанія = [[Гомельскі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па лёгкай атлетыцы]] |забудоўшчык = Інстытут «[[Гомельграмадзянпраект]]», [[Гомельскі камбінат будаўнічых канструкцый]] |каманда = |умяшчальнасць = 1360 (гістарычная — да 2200) |габарыты = 126 × 49 м (плошча 6174 м²) |пакрыццё = штучнае («Mondo») |даўжыня = |матэрыял = клееныя драўляныя канструкцыі |сайт = |вікісховішча = }} '''Пала́ц лёгкай атле́тыкі''' ({{lang-ru|Дворец лёгкой атлетики}}; гістарычная назва — ''Лёгкаатлетычны манеж «Дынама»'') — спартыўнае збудаванне ў горадзе [[Гомель|Гомелі]] ([[Беларусь]]), размешчанае ў мікрараёне [[Стары Аэрадром (Гомель)|Стары Аэрадром]] па [[Вуліца Юбілейная (Гомель)|вуліцы Юбілейнай]], 50. Уяўляе сабой унікальны для свайго часу архітэктурны аб'ект, пабудаваны з выкарыстаннем велікапралётных клееных драўляных канструкцый. Сёння будынак з'яўляецца базай для Установы «Гомельскі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па лёгкай атлетыцы». == Гісторыя і архітэктура == Будаўніцтва лёгкаатлетычнага манежа (першапачаткова ён адносіўся да таварыства «[[Дынама (спартыўнае таварыства)|Дынама]]») пачалося ў 1978 годзе. Распрацоўку праекта ажыццяўляла група спецыялістаў інстытута «Гомельграмадзянпраект» пад кіраўніцтвам галоўнага архітэктара [[В. Саенка|В.&nbsp;Саенкі]], галоўнага інжынера Гутарава і галоўнага канструктара (намесніка галоўнага інжынера) Барыса Максімовіча. Узвядзеннем аб'екта займалася спецыялізаваная перасоўная механізаваная калона [[Гомельскі камбінат будаўнічых канструкцый|Гомельскага камбіната будаўнічых канструкцый]] пад кіраўніцтвам Анатоля Жураўлёва<ref name="gomelstreet">{{cite web|url=https://gomelstreet.by/zdaniya/sportivnye/dvorec-lyogkoj-atletiki-dinamo|title=Лёгкоатлетический манеж «Динамо»|publisher=Гомельская энциклопедия|lang=ru|accessdate=14 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="belka">{{cite web|url=https://belkagomel.by/2020/12/14/istoriya-fanata-dereva-kotoryj-stroil-v-gomele-dvorec-legkoj-atletiki/|title=История фаната дерева, который строил в Гомеле Дворец легкой атлетики|author=Евгений Захаров|publisher=Белка|date=14 снежня 2020|lang=ru|accessdate=14 чэрвеня 2026}}</ref>. Праект стаў наватарскім: упершыню ў практыцы грамадзянскага будаўніцтва на тэрыторыі [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] велізарная плошча ў 6174 квадратныя метры была перакрыта клеенымі драўлянымі аркамі без выкарыстання якіх-небудзь прамежкавых апор. Шырыня пралёта склала 49 метраў. Выкарыстанне дрэва замест традыцыйных матэрыялаў дазволіла зэканоміць 550 тон сталі. Магутная драўляная канструкцыя фактычна была сабрана без адзінага цвіка<ref name="gomelstreet"/><ref name="newsgomel">{{cite web|url=https://newsgomel.by/archive_news/vedomosti-sport/chem-segodnya-zhivyet-dvorets-lyegkoy-atletiki-otprazdnovavshiy-v-etom-godu-40-letie_71236.html|title=Чем сегодня живёт Дворец лёгкой атлетики, отпраздновавший в этом году своё 40-летие|publisher=Гомельские ведомости|date=20 лістапада 2021|lang=ru|accessdate=14 чэрвеня 2026}}</ref>. У плане будынак уяўляе сабой прамавугольнік памерамі 126 × 49 метраў, да якога прыбудаваны аднапавярховы блок адміністрацыйных і дапаможных памяшканняў. Вышыня галоўнай спартыўнай залы перавышае 15 метраў, а агульны аб'ём збудавання складае каля 98 тысяч кубічных метраў. Урачыстае адкрыццё комплексу адбылося ў 1981 годзе. Праз дваццаць гадоў пасля пабудовы будынак перажыў гадавы капітальны рамонт: з-за таго, што старыя матэрыялы пакрыцця патрэскаліся і пачалі прапускаць вільгаць, давялося ўзмацняць верхні пояс арак швелерамі і ўкладваць сучасную гідраізаляцыю<ref name="gomelstreet"/><ref name="belka"/>. У 1989 годзе манеж прымаў [[Чэмпіянат СССР па лёгкай атлетыцы ў памяшканні 1989|чэмпіянат СССР па лёгкай атлетыцы ў памяшканні]]. Падчас гэтых спаборніцтваў быў усталяваны сусветны рэкорд у [[Скачкі з шастом|скачках з шастом]]: у адсутнасць [[Сяргей Назаравіч Бубка|Сяргея Бубкі]] лепшы вынік паказаў [[Радыён Гатаулін]], які ўзяў вышыню ў 6,02 метра. У найноўшай гісторыі на базе палаца праводзіліся чэмпіянат Еўропы па лёгкай атлетыцы сярод глухіх спартсменаў і аналагічны чэмпіянат Еўропы па вольнай і грэка-рымскай барацьбе<ref name="newsgomel"/>. == Інфраструктура == Абноўлены спартыўны комплекс уключае ў сябе спартыўную арэну з сінтэтычным пакрыццём «Mondo» і трыбунамі для гледачоў на 1360 месцаў (першапачаткова пры пабудове яны былі разлічаны на 2200 чалавек). На арэне абсталяваны чатыры кругавыя [[Бегавая дарожка (спорт)|бегавыя дарожкі]] даўжынёй па 200 метраў і шэсць прамых дарожак па 125 метраў (прызначаных для бегу на 60, 100 і 110 метраў). Для правядзення спаборніцтваў і трэніровак прадугледжаны па два сектары для скачкоў з шастом, [[Скачкі ў вышыню|скачкоў у вышыню]] і [[Скачкі ў даўжыню|скачкоў у даўжыню]], а таксама сектар для [[Штурханне ядра|штурхання ядра]]. Акрамя гэтага, маюцца сектар для [[Кіданне дзіды|кідання дзіды]] (абсталяваны для выкарыстання ў зімовы і летні перыяды) і асобны сектар для [[Кіданне дыска|кідання дыска]]<ref name="archive_manezh">{{cite web|url=http://manezh-gomel.by/ru/%D0%B4%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86-%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B8/|title=Дворец легкой атлетики|publisher=Гомельский областной центр олимпийского резерва по легкой атлетике|date=7 лютага 2020|lang=ru|accessdate=14 чэрвеня 2026|archive-date=7 лютага 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207193653/http://manezh-gomel.by/ru/%D0%B4%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86-%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B8/|url-status=dead}}</ref><ref name="newsgomel"/><ref name="gomelstreet"/>. Дапаможная інфраструктура палаца ўключае асобную размінкавую залу з трыма 100-метровымі бегавымі дарожкамі, [[Трэнажорная зала|трэнажорную залу]], тры спартыўныя і дзве барцоўскія залы, а таксама спецыялізаваныя памяшканні для гульні ў [[Настольны тэніс|настольны тэніс]] і [[більярд]]. Для аднаўлення спартсменаў дзейнічаюць медыка-аднаўленчы цэнтр і [[саўна]] з [[басейн]]ам. Комплекс поўнасцю забяспечаны [[распранальня]]мі з душавымі. Базу палаца актыўна выкарыстоўваюць спартсмены вучылішча алімпійскага рэзерву, факультэта фізічнай культуры [[Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны|ГДУ імя Ф. Скарыны]] і іншых спартыўных устаноў горада<ref name="archive_manezh"/><ref name="newsgomel"/>. == Цэнтр алімпійскага рэзерву == На базе Палаца лёгкай атлетыкі функцыянуе Установа «Гомельскі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па лёгкай атлетыцы», якая была ўтворана ў 2006 годзе (па іншых дадзеных — у 2007 годзе) на месцы былой дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы. Станам на 2021 год у цэнтры навучалася 398 спартсменаў рознага ўзроўню — ад груп пачатковай падрыхтоўкі да вышэйшага звяна, з якімі працавалі 23 штатныя трэнеры і 8 сумяшчальнікаў. Установа развівае практычна ўсе лёгкаатлетычныя дысцыпліны: [[спрынт]], бег з бар'ерамі, доўгі спрынт, [[мнагабор'е]], кіданне дзіды і дыска, у меншай ступені — кіданне молата, а таксама ўсе віды вертыкальных і гарызантальных скачкоў. Спартыўная хадзьба ў цэнтры не культывуецца. Набор дзяцей у секцыі пачынаецца з сямігадовага ўзросту<ref name="archive_manezh"/><ref name="newsgomel"/>. За час працы ўстановы яе выхаванцы неаднаразова станавіліся пераможцамі і прызёрамі найбуйнейшых сусветных турніраў. Самым тытулаваным выхаванцам з'яўляецца [[Андрэй Сяргеевіч Краўчанка|Андрэй Краўчанка]], які заваяваў сярэбраны медаль у дзесяцібор'і на [[Летнія Алімпійскія гульні 2008|Алімпійскіх гульнях у Пекіне]]. Высокіх вынікаў дасягнулі майстры спорту міжнароднага класа, удзельніцы трох Алімпіяд [[Вольга Аляксандраўна Сударава|Вольга Сударава]] і [[Кацярына Паплаўская]] (абедзве — сярэбраныя прызёры чэмпіянату Еўропы 2012 года). Сярод іншых вядомых і паспяховых выхаванцаў адзначаюцца прызёр Еўрапейскіх гульняў [[Юлія Блізнец]] (Касцючкова), прызёр чэмпіянату Еўропы [[Аліна Лучшава]], прызёр юнацкіх Алімпійскіх гульняў [[Крысціна Канцавенка]], рэкардсмен [[Марк Пацей]], а таксама [[Ягор Бакланаў]] і [[Дзіяна Рабкова]]. Усяго за 15 гадоў працы званне «[[Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь|Заслужаны майстар спорту]]» атрымалі тры спартсмены, а 12 чалавек сталі майстрамі спорту міжнароднага класа<ref name="newsgomel"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Стадыёны Беларусі]] [[Катэгорыя:Спорт у Гомелі]] [[Катэгорыя:Лёгкая атлетыка ў Беларусі]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе]] [[Катэгорыя:Юбілейная вуліца (Гомель)]] gh8fg8r1mb6o8lfdew1egw3ls1wqk80 Падпалкоўнік міліцыі 0 810073 5164377 5159155 2026-07-11T04:05:03Z InternetArchiveBot 89999 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5164377 wikitext text/x-wiki '''Падпалко́ўнік мілі́цыі''' — [[Спецыяльныя званні органаў унутраных спраў Беларусі|спецыяльнае званне]] старшага начальніцкага складу органаў унутраных спраў ([[Міліцыя|міліцыі]]) у [[СССР]] і ў сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]]<ref name="ukaz1943">{{cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_09.02.1943_о_званиях_начальствующего_состава_органов_НКВД_и_милиции|title=Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 февраля 1943 года «О званиях начальствующего состава органов НКВД и милиции»|publisher=Викитека|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="zakon2007">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10700263|title=Закон Республики Беларусь от 17 июля 2007 г. № 263-З «Об органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == У Рэспубліцы Беларусь == У сучаснай [[Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] «падпалкоўнік міліцыі» з'яўляецца спецыяльным званнем старшага начальніцкага складу [[Органы ўнутраных спраў|органаў унутраных спраў]]<ref name="ukaz2012">{{cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=p31200133|title=Указ Президента Республики Беларусь от 15 марта 2012 г. № 133 «О вопросах прохождения службы в органах внутренних дел Республики Беларусь»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Прававыя асновы, звязаныя з прысваеннем і выкарыстаннем гэтага звання, рэгулююцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 17 ліпеня 2007 года № 263-З «Аб органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь»<ref name="zakon2007"/>. Згодна з артыкулам 31 гэтага Закона, супрацоўнікам органаў унутраных спраў з'яўляецца грамадзянін, якому ў вызначаным парадку прысвоена спецыяльнае званне<ref name="zakon2007"/>. Пры гэтым артыкул 32 Закона вызначае, што пералік спецыяльных званняў і парадак іх прысваення рэгламентуюцца асобным дакументам — Палажэннем аб праходжанні службы ў органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое зацвярджаецца [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь]]<ref name="zakon2007"/>. Згодна з актуальным Палажэннем (зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15 сакавіка 2012 года № 133), званне падпалкоўніка міліцыі, як і ўсе іншыя спецыяльныя званні да гэтага ўзроўню ўключна, прысвойваецца асабіста загадам [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністра ўнутраных спраў]]<ref name="ukaz2012"/>. Тэрмін выслугі ў гэтым спецыяльным званні для атрымання чарговага звання складае пяць гадоў<ref name="ukaz2012"/>. Гранічны ўзрост знаходжання на службе для супрацоўнікаў у званні да падпалкоўніка міліцыі ўключна абмежаваны 48 гадамі<ref name="ukaz2012"/>. === Знакі адрознення === Для падпалкоўніка міліцыі ў Рэспубліцы Беларусь прадугледжаны наступныя знакі адрознення: [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Gunmetal).png|thumb|Пагон падпалкоўніка міліцыі]] Згодна з заканадаўствам, пагоны падпалкоўніка міліцыі адносяцца да пагонаў старшага начальніцкага складу і маюць наступныя характарыстыкі<ref name="ukaz213">{{cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P31400213&p1=1|title=Указ Президента Республики Беларусь от 6 мая 2014 г. № 213 «О форме одежды и знаках различия отдельных категорий сотрудников органов внутренних дел и военнослужащих внутренних войск Министерства внутренних дел»|publisher=Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="mvd101">{{cite web|url=http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|title=Постановление Министерства внутренних дел Республики Беларусь от 20.04.2006 № 101|date=20 красавіка 2006|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026|archive-date=11 верасня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911035851/http://levonevski.net/pravo/norm2013/num33/d33263.html|url-status=bot: unknown}}</ref>: * Форма і колер: Нашыўныя і здымныя пагоны маюць прамавугольную форму з трапецападобным верхнім краем. Поле пагона можа быць [[Залацісты колер|залацістага]] (на парадным мундзіры), [[Шэры колер|цёмна-шэрага]], [[Белы колер|белага]] або шэра-блакітнага колераў. Пагоны цёмна-шэрага і залацістага колеру маюць кант [[Чырвоны колер|чырвонага колеру]]. * Прасветы: Удоўж пагона ідуць два падоўжныя прасветы чырвонага колеру, што з'яўляецца адметнай прыкметай старшага начальніцкага складу. * Зоркі: На пагоне падпалкоўніка размяшчаюцца дзве зоркі залацістага колеру (металічныя або вышытыя). Іх дыяметр складае 20 мм. Зоркі мацуюцца непасрэдна на чырвоных прасветах на адлегласці 25 мм ад ніжняга краю пагона да цэнтра зоркі. * Фурнітура: У верхняй частцы пагона размяшчаецца залацісты гузік (кнопка) дыяметрам 14 мм, а пад ім — металічная або пластызолевая эмблема МУС (акрамя пагонаў да мундзіра і кіцеля). [[Файл:Belarus Police—05 Lieutenant Colonel rank insignia (Black).png|thumb|Здымная муфта (чорная)]] * Пагоны тыпу «здымная муфта» (якія носяцца на зімовых і камуфляжных куртках, джэмперах і камізэльках) вырабляюцца з [[Чорны колер|чорнай]] або цёмна-шэрай тканіны. На іх наносяцца дзве зоркі, а ў ніжняй частцы муфты (на адлегласці 10 мм ад краю) размяшчаюцца дзве папярочныя паласы залацістага колеру шырынёй 6 мм (з адлегласцю 2 мм паміж імі), якія замяняюць падоўжныя прасветы<ref name="mvd101" />. У 2014 годзе (з пазнейшымі зменамі 2023 года) Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 213 у канструкцыю пагонаў былі ўнесены змены: дададзена кнопка, а замест Дзяржаўнага герба пачала размяшчацца эмблема МУС Рэспублікі Беларусь<ref name="ukaz213"/>. == Гісторыя == Званне было ўстаноўлена Указам [[Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР|Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР]] ад 9 лютага [[1943]] года «Аб званнях начальніцкага складу органаў НКУС і міліцыі»<ref name="ukaz1943"/>. У адпаведнасці з дакументам яно ўвайшло ў катэгорыю старшага начальніцкага складу, заняўшы месца паміж [[маёр міліцыі|маёрам міліцыі]] і [[палкоўнік міліцыі|палкоўнікам міліцыі]]<ref name="ukaz1943"/>. Да лютага 1943 года ў савецкай міліцыі выкарыстоўвалася іншая шкала званняў. Званню падпалкоўніка, згодна з папярэдняй іерархіяй, адпавядала званне капітана міліцыі<ref name="armor">{{cite web|url=https://army.armor.photos/forma-2/milicia-10.php|title=Форма одежды и знаки различия милиции СССР. Часть 9. 1943-1947 гг.|аўтар=В. Т. Власенко|lang=ru|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Да ўвядзення новых правілаў аднолькавыя знакі адрознення ў [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] і ў сістэме НКУС азначалі зусім розныя званні (напрыклад, адна «шпала» на пятліцах у арміі азначала капітана, а ў міліцыі — лейтэнанта), што выклікала шэраг непаразуменняў<ref name="armor"/>. Пасля рэформы, замацаванай Загадам НКУС СССР № 104 ад 11 лютага 1943 года, сістэма спецыяльных званняў міліцыі была набліжана да армейскай, і аднолькавая колькасць зорак або нашывак пачала азначаць званні аднолькавага наймення<ref name="armor"/>. == Знакі адрознення ў СССР == Загадам НКУС СССР № 126 ад 18 лютага 1943 года для асабовага складу савецкай міліцыі былі ўведзены новыя знакі адрознення — пагоны<ref name="armor"/>. У адрозненне ад Чырвонай Арміі, у міліцыі не існавала палявых пагонаў<ref name="armor"/>. Пагоны старшага начальніцкага складу міліцыі мелі пяцівугольную форму<ref name="armor"/>. Поле пагона выраблялася з галуна серабрыстага колеру або шаўковага басона светла-шэрага колеру<ref name="armor"/>. На пагонах падпалкоўніка міліцыі размяшчаліся два прасветы бірузовага колеру і дзве металічныя залачоныя зоркі памерам 16 мм, якія адпавядалі званню<ref name="armor"/>. Таксама на пагонах мацаваліся форменныя залачоныя гузікі з выявай сярпа і молата<ref name="armor"/>. Памеры пагонаў складалі 14—16 см у даўжыню і 4 см у шырыню (у адрозненне ад армейскіх, якія мелі шырыню 6 см)<ref name="armor"/>. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе]] [[Катэгорыя:Спецыяльныя званні органаў унутраных спраў Беларусі]] [[Катэгорыя:Міліцыя СССР]] [[Катэгорыя:Міліцыя Беларусі]] 41mq7t3yyz0m7wwi4yl5updm5b808to Анастасія (фільм, 1956) 0 810148 5164227 5159968 2026-07-10T15:34:15Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164227 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Анастасія'''»<ref>{{Крыніцы/БелЭн|3}} — артыкул Інгрыд Бергман</ref> ({{lang-en|Anastasia}}) — меладрама 1956 года з [[Інгрыд Бергман]] і [[Юл Брынер|Юлам Брынерам]] у галоўных ролях. Экранізацыя аднайменнай французскай п'есы Марселя Морэт. Калі здымкі толькі пачаліся, то прадзюсары думалі, што Ганна Андэрсан ужо мёртвая, і толькі ў сярэдзіне яны даведаліся, што яна ўсё яшчэ жывая, з-за чаго ім прыйшлося ў тэрміновым парадку прыехаць да яе ў ФРГ і папрасіць згоду на выкарыстанне яе гісторыі. {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1956 года]] jc19qr8ow8wvyd7l0yrpcbduplzkt2g Газавае святло (фільм, 1944) 0 810201 5164229 5159974 2026-07-10T15:35:35Z Emilia Noah 155537 /* */ 5164229 wikitext text/x-wiki {{Фільм}} '''«Газавае святло»'''<ref>{{Крыніцы/БелЭн|3}} — артыкул Інгрыд Бергман</ref> ({{lang-en|Gaslight}}) — амерыканскі трылер [[Джордж К’юкар|Джорджа К’юкара]] (1944) з удзелам [[Інгрыд Бергман]], [[Шарль Буае|Шарля Буае]], [[Джозеф Котэн|Джозефа Котэна]] і [[Анджэла Лэнсберы|Анджэлы Лэнсберы]] (у яе кінадэбюце). Зняты паводле аднайменнай п’есы [[Патрык Гамільтан (пісьменнік)|Патрыка Гамільтана]] (1938), якая ставілася ў Амерыцы пад назвай «Вуліца анёла» і была ўжо экранізавана ў Англіі ў 1940 годзе. З назвай і зместам фільма звязаны тэрмін «газлайтынг», які з’яўляецца адной з формаў псіхалагічнага гвалту, маніпуляцыі. Такое ўздзеянне перш за ўсё накіравана на тое, каб прымусіць чалавека сумнявацца ў адэкватнасці свайго ўспрымання навакольнай рэчаіснасці, адчуць няўпэўненасць. Фільм быў зняты і выйшаў на экраны ў 1944 годзе, меў поспех у публікі і ў крытыкаў. Кіназнаўцы адзначалі багатыя дэкарацыі і дэталі, якія аднаўляюць віктарыянскую эпоху, напружанасць дзеяння, акцёрскі ансамбль. Аўтары былі намінаваныя на сем прэмій «[[Оскар]]», атрымаўшы дзве з іх: найлепшая жаночая роля і найлепшыя мастакі-дэкаратары. У 2001 годзе па версіі Амерыканскага інстытута кінамастацтва ён увайшоў у спіс «100 самых вострасюжэтных амерыканскіх фільмаў за 100 гадоў па версіі AFI». У 2019 годзе ўключаны ў Нацыянальны рэестр фільмаў ЗША. {{зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Фільмы 1944 года]] q05zdcmwj23bhndqr7hjqjr7629k3vx Yes (гурт) 0 810400 5164230 5161660 2026-07-10T15:36:57Z Emilia Noah 155537 /* Спасылкі */ 5164230 wikitext text/x-wiki {{Музычны калектыў | Гады = {{flatlist| * 1968—1981 * 1983—2004 * 2009—цяпер}} }} '''Yes''' — англійскі [[Прагрэсіўны рок|прагрэсіў-рок-]]<nowiki/>гурт, заснаваны ў Лондане ў 1968 годзе. Гурт, які часцей за ўсё лічаць піянерамі прагрэсіў-рока, даследаваў некалькі музычных стыляў і з'яўляецца адным з самых паспяховых, уплывовых і самых даўгавечных гуртоў у гэтым жанры. Іх дыскаграфія налічвае 25 студыйных альбомаў. == Музычны стыль і ўплывы == Музычныя крытыкі Джым ДэРагаціс і Стывен Томас Эрлевін з [[AllMusic]] называюць Yes «вызначальным англійскім [[Прагрэсіўны рок|прагрэсіў-рок-]] гуртом» і «ўвасабленнем» гэтага жанру. Эрлевін аддаў належнае гурту за тое, што ён данёс гэты жанр да шырокай аўдыторыі.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.allmusic.com/artist/yes-mn0000685647#biography|title=Yes Songs, Albums, Reviews, Bio & More|website=AllMusic|access-date=19 December 2024}}</ref> Крыс Робертс з часопіса ''Classic Rock'' сказаў, што Yes «былі піянерамі прагрэсіўнага і сімфанічнага року 70-х і дамінавалі ў стадыённым поп-року 80-х».<ref>{{Cite web|url=https://www.loudersound.com/features/how-yes-helped-shape-the-1970s|title=How Yes ruled the 1970s|author=Roberts|first=Chris|website=[[Classic Rock (magazine)|Classic Rock]]|date=30 June 2020|access-date=24 June 2025}}</ref> Yes таксама апісвалі як [[Арт-рок|арт-рок-]]<nowiki/>гурт.<ref>{{cite book|last1=Pete Prown|last2=HP Newquist|title=Legends of Rock Guitar: The Essential Reference of Rock's Greatest Guitarists|quote=... British art rock groups such as the Nice, Yes, Genesis, ELP, King Crimson, the Moody Blues, and Procol Harum ...|year=1997|page=78|publisher=Hal Leonard Corporation|isbn=978-0793540426|author1-link=Pete Prown|author2-link=HP Newquist}}</ref> Джон Андэрсан, які быў першапачатковым вакалістам і сузаснавальнікам гурта Yes, сказаў, што гурт уключыў у свой матэрыял элементы прагрэсіўнай музыкі, [[Аркестр|аркестровай музыкі]], [[Джаз|джазу]], ф'южн і нацыянальнай музыкі. Ён адзначыў, што класічная структура кампазіцыі натхніла яго на стварэнне больш працяглых музычных твораў, і назваў творы рускага кампазітара [[Ігар Фёдаравіч Стравінскі|Ігара Стравінскага]], фінскага кампазітара [[Ян Сібеліус|Яна Сібеліуса]] і англійскага кампазітара [[Густаў Холст|Густава Холста]] (а менавіта сюіту «The Planets») сярод тых, хто паўплываў на гурт.<ref name=":0">{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.thepitchkc.com/yes-cofounder-jon-anderson-on-the-bands-history-and-influences/|title=Yes co-founder Jon Anderson on the band's history and influences|author=Spacek|first=Nick|website=The Pitch|date=1 September 2017|access-date=20 March 2025}}</ref> Андэрсан таксама назваў [[The Beatles]], [[Фрэнк Вінсент Запа|Фрэнка Запу]] і [[The Beach Boys]] сярод тых, хто паўплываў.<ref name=":0" /> Шон Мёрфі з ''PopMatters'' напісаў: «Хоць Yes справядліва крытыкуюць за тое, што яны даводзяць бессэнсоўныя тэксты да амаль святога ўзроўню, слухаць іх — гэта як слухаць [[Опера|оперу]]: словы напісаны, ці могуць быць, на іншай мове. Усё залежыць ад ''гучання'': гэтага голасу, гэтых інструментаў, гэтай кампазіцыі».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.popmatters.com/best-classic-progressive-rock-albums/3|title=The 25 Best Classic Era Progressive Rock Albums|website=www.popmatters.com|date=7 March 2023|access-date=24 March 2025}}</ref> == Удзельнікі == === Дзеючыя === * Стыў Хаў&nbsp;— гітары, бэк-вакал {{Small|(1970–1981, 1990–1992, 1995–2004, 2009–present)}} * Джэф Даўнс&nbsp;– клавішныя, бэк-вакал {{Small|(1980–1981, 2011–present)}} * Білі Шэрвуд&nbsp;— бас-гітара, бэк-вакал, гітары, клавішныя {{Small|(1997–2000, 2015–present; ''session 1989, touring 1994'')}} * Джон Дэвісан&nbsp;— вакал, акустычная гітара, перкусія, часам клавішныя {{Small|(2012–present)}} * Джэй Шэлен&nbsp;– барабаны, перкусія {{Small|(2023–present; ''session 2020–2021, touring 2016–2017, 2018–2023'')}} == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Yes'' (1969) * ''Time and a Word'' (1970) * ''The Yes Album'' (1971) * ''Fragile'' (1971) * ''Close to the Edge'' (1972) * ''Tales from Topographic Oceans'' (1973) * ''Relayer'' (1974) * ''Going for the One'' (1977) * ''Tormato'' (1978) * ''Drama'' (1980) * ''90125'' (1983) * ''Big Generator'' (1987) * ''Union'' (1991) * ''Talk'' (1994) * ''Keys to Ascension'' (1996) (live-studio album) * ''Keys to Ascension 2'' (1997) (live-studio album) * ''Open Your Eyes'' (1997) * ''The Ladder'' (1999) * ''Magnification'' (2001) * ''Fly from Here'' (2011) * ''Heaven & Earth'' (2014) * ''From a Page'' (2019) (mini album) * ''The Quest'' (2021) * ''Mirror to the Sky'' (2023) * ''Aurora'' (2026) == Зноскі == <references /> == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Вонкавыя спасылкі}} * {{Афіцыйны сайт}} * {{YouTube user|yesofficial}} * [http://forgotten-yesterdays.com/ Forgotten Yesterdays – A Comprehensive Guide To Yes Shows] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1968 годзе]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Atlantic Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Eagle Records]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Elektra Records]] [[Катэгорыя:Арт-рок-гурты Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Гурты прагрэсіўнага рока Вялікабрытаніі]] [[Катэгорыя:Выканаўцы Atco Records]] [[Катэгорыя:Музычныя калектывы з Лондана]] 6jkvazsdozow65n3gxcm08ht4qg9q5s Сільвестр Бельскі 0 810536 5164216 5164119 2026-07-10T14:46:03Z ZolaSukhar 169411 арфаграфія 5164216 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Бельскі}} {{Пісьменнік | Імя = Сільвестр Бельскі | Арыгінал імя = | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Герб = | Шырыня герба = | Подпіс герба = | Імя пры нараджэнні = | Псеўданімы = | Дата нараджэння = | Месца нараджэння = | Дата смерці = | Месца смерці = | Грамадзянства = | Род = | Бацька = | Маці = | Жонка = | Дзеці = | Род дзейнасці = выкладчык, [[прафесар]] усеагульнай гісторыі | Гады актыўнасці = | Кірунак = | Жанр = | Дэбют = | Мова твораў = | Прэміі = | Узнагароды = | Сайт = | Вікікрыніцы = }} '''Сільвестр Бельскі''' ({{lang-pl|Sylwestr Bielski}}; {{ВДП}}) — беларускі рэлігійны дзеяч, [[іераманах]] [[Уніяцкая царква на Беларусі|грэка-ўніяцкай царквы]], асветнік і педагог. {{нп5|Кандыдат універсітэта|Кандыдат філасофіі|ru|Кандидат университета}}. [[Прафесар]] усеагульнай гісторыі. Сакратар [[Жыровіцкае духоўнае вучылішча|Жыровіцкага грэка-ўніяцкага духоўнага вучылішча]]. Стваральнік і наглядчык {{нп5|Мікалаеўскі Мілецкі мужчынскі манастыр|Мілецкага духоўнага вучылішча|uk|Миколаївський Милецький чоловічий монастир}}. == Біяграфія == Бельскі Сільвестр, сын Яна, нарадзіўся ў 1796 годзе ў [[Мінскі павет|Мінскім павеце]] Мінскай губерні ў шляхецкай сям’і<ref name=":0">{{Cite web|url=https://genealogia.club/lib/35-spisok-dvorjan-minskoi-gubernii.html|title=Список дворян Минской губернии // Genealogia Club}}</ref><ref name=":1">{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/library/material/3191/|загаловак=А. Х. [Протоирей Александр Хотовицкий]. К истории Милецкого духовного училища // Волынские епархиальные ведомости. 1894. № 28. 1 окт.|выданне=}}</ref><ref name=":2">{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/library/material/8302/|загаловак=В память столетия Волынской духовной семинарии (14 мая 1896 г.): (продолжение) // Волынские епархиальные ведомости. 1896. № 26. 11 сент|выданне=}}</ref>. Пачатковую адукацыю атрымаў у [[Свята-Дабравешчанская царква і базыльянскі кляштар (Малыя Ляды)|Лядзенскай базыльянскай школе]] (цяпер Смалявіцкі раён). З 1809 года навучаўся арыфметыцы і геаграфіі ў [[Тараканьскі Богаяўленскі манастыр|Тараканскім грэка-каталіцкім (уніяцкім) манастыры]] (цяпер вёска Імянін Драгічынскага раёна). У 1814 годзе пастрыжаны ў манахі. У 1816—1818 гг. вывучаў рыторыку і матэматыку ў [[Жыровіцкі манастыр|Жыровіцкім базыльянскім манастыры]]. Скончыў [[Віленскі ўніверсітэт|фізіка-матэматычны і літаратурны факультэты Віленскага ўніверсітэта]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://genealogia.lt/pdfs/uwlf.pdf|загаловак=Lista Uczniów Uniwersytetu Wilenskiego Oddziału Fizycznego z r. 1820/1: <nowiki>[Bielski Sylwester]</nowiki> // Welcome to Forum Rodów Grodzieńskich.}}</ref><ref name=":3">{{Кніга|загаловак=Księga Wpisowa Uczniow Uniwersytetu Imperatorskiego Wilenskiego z roku 1819/20 // Аддзел рукапісаў Бібліятэкі Вільнюскага ўніверсітэта. F2-КC 79. Арк. 157}}</ref> (1820), атрымаў ступень кандыдата філасофіі<ref name=":0" />. У 1820 годзе рукапаложаны ў іераманахі. З 1821 па 1824 год працаваў настаўнікам, затым быў прэфектам Жыровіцкага павятовага вучылішча. У 1824—1828 гг. — настаўнік фізікі і прапаведнік у Жыровічах. Паводле візітацыі 1823 года ў Жыровіцкі манастыр, «настаўнікам арыфметыкі, геаграфіі, маральных навук і рэлігіі ў двух малодшых класах…» быў айцец Сільвестр Бельскі, якому тады было 28 гадоў… Крыніцы за 1826 год сведчаць, што ён і надалей займаў гэтыя пасады<ref name=":4">{{Кніга|спасылка=|загаловак=Pawluczuk, U. A. Zakonnicy monasteru w Żyrowicach w świetle wizytacji sporządzonej w 1823 roku // Saeculum Christianum. Pismo historyczne. Warszawa, 2021. T. 28, nr. 2. S. 191}}</ref>. Імя Сільвестра Бельскага фігуруе ў апошнім складзе выкладчыкаў грэка-ўніяцкай (базыльянскай) гімназіі ў Жыровічах<ref>{{Кніга|спасылка=https://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=152485|загаловак=Charkiewicz, W. Placyd Jankowski (John of Dycalp): zycie i tworczosc / W. Charkiewicz. Wilno, 1928. S. 184}}</ref>, якая існавала ў перыяд кіравання літоўскага правінцыяла [[:ru:Каминский, Цезарь Францович|Цэзары Каменскага]]. У 1828—1830 гг. — вікарый [[Пінскі Лешчанскі манастыр|Лешчанскага базыльянскага манастыра]] (каля Пінска). З 1830 па 1832 год быў наглядчыкам [[:ru:Боруны (Гродненская область)|Барунскага павятовага вучылішча]] і прафесарам усеагульнай гісторыі. З 1832 года — эканом Літоўскай грэка-ўніяцкай духоўнай семінарыі ў Жыровічах. 7 чэрвеня 1833 года [[Грэка-ўніяцкая духоўная калегія|Грэка-ўніяцкай духоўнай калегіяй]] прызначаны наглядчыкам [[:uk:Миколаївський Милецький чоловічий монастир|Мілецкага духоўнага вучылішча]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://izdatsovet.by/images/pdf-files/Zapiski_mitropolita_Iosifa_Semashko_T3.pdf|загаловак=Бѣльскій, Сильвестръ — іеромонахъ, смотритель Мелецкаго духовнаго училища // Записки Іосифа, митрополита Литовскаго, изданныя Императорскою Академіею Наукъ по завѣщанію автора. Т. III. СПб., 1883. Стб. 1301}}</ref><ref>{{Кніга|спасылка=https://orthrozhische.at.ua/publ/milecke_dukhovne_uchilishhe_jak_oseredok_pravoslavnoji_osviti_na_volini/1-1-0-1|загаловак=Хоміч, Д. В. Милецьке духовне училище як осередок православної освіти на Волині // Рожищенське Благочиння}}</ref><ref>{{Артыкул|спасылка=https://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/library/material/8302/|загаловак=В память столетия Волынской духовной семинарии (14 мая 1896 г.): (продолжение) // Волынские епархиальные ведомости. 1896. № 10/11. 1 и 11 апр|выданне=}}</ref> на Валыні, якое было заснавана па ініцыятыве епіскапа [[Іосіф (Сямашка)|Язэпа (Іосіфа) Сямашкі]] з мэтай навучання дзяцей уніяцкага духавенства і падпарадкоўвалася [[Літоўская ўніяцкая епархія|Літоўскай грэка-ўніяцкай епархіі]]. У жніўні 1839 года іераманах Бельскі падаў прашэнне аб вызваленні ад манаства і пераходзе ў свецкае званне. Знаходзіўся шэсць месяцаў у [[Быценскі манастыр|Быценскім манастыры]]<ref name=":1" />, пасля быў сасланы ў [[:ru:Курский Знаменский Богородицкий монастырь|Курскі манастыр]]<ref>{{Кніга|спасылка=http://elib.bsu.by/handle/123456789/243685|загаловак=Теплова, В. А. Репрессивные меры против униатского духовенства, не принявшего определений Полоцкого церковного собора 1839 г. // Беларусь у эпоху геапалітычных і сацыяльных зрухаў Новага і Навейшага часу. Да 25-годдзя кафедры гісторыі Беларусі новага і навейшага часу гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта: матэрыялы міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 22 ліст. 2019 г. / Бел. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. Г. Каханоўскі (старш.) [і інш.]. Мн., 2019. С. 180.}}</ref>. У запісе ад 2 студзеня 1841 года мітрапаліт Іосіф (Сямашка) паведамляў: «Іераманахі даверанай майму кіраванню Літоўскай епархіі — Сільвестр Бельскі, Ваніфацый Тарасевіч, Іаан Овельт, Антоній Валансевіч і Фабіян Мажальскі — звярнуліся да мяне з прашэннямі аб вызваленні іх з манаства і пераводзе ў свецкае саслоўе. …усе яны, за выключэннем Бельскага, пагадзіліся далучыцца да Праваслаўнай Царквы менавіта пры той умове, што будуць вызвалены ад манаства»<ref name=":5">{{Кніга|спасылка=https://azbyka.ru/otechnik/Iosif_Semashko/zapiski-iosifa-mitropolita-litovskogo-tom-3/2|загаловак=Святейшему Правительствующему Синоду, от 15 января за № 50, с представлением об увольнение в светское звание иеромонахов Бельского, Тарасевича, Овельта, Волонсевича и Мажальского // Записки Иосифа, митрополита литовского. Т. 3}}</ref>. У 1841 годзе Сільвестр Бельскі пакінуў духоўны сан і перайшоў у свецкае званне. У 1845 годзе атрымаў асабістае [[Ганаровыя грамадзяне|ганаровае грамадзянства]]<ref>{{Кніга|загаловак=Дело канцелярии попечителя Белорусского учебного округа: о введении уволенного из духовного звания б. иеромонаха Сильвестра Бельского в личное Почетное Гражданство // Літоўскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 567. Воп. 2. Спр. 5611}}</ref>. Удзельнік [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|падзей 1863 года]] ў Польшчы, Літве і Беларусі. == Асветніцкая дзейнасць і погляды == Іераманах Сільвестр Бельскі свядома абраў манаскі шлях служэння Богу. У 18-гадовым узросце ўступіў у [[Ордэн Базыльян|Ордэн святога Васіля (Базыля) Вялікага (базыльянскі ордэн)]]<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://bazylianie-prowincji-litewskiej.uws.edu.pl/pl/index-baz|title=Bielski Sylwester // Indeks bazylianów: Alfabetyczny indeks nazwisk zakonników litewskie prowincji bazylianów}}</ref>. На працягу многіх гадоў займаўся педагагічнай дзейнасцю. Належаў да ўніяцкага духавенства, якое спалучала тэалагічную і свецкую адукацыю. Выкладанне ім дакладных навук сведчыць пра мадэрнізацыйныя тэндэнцыі ў базыльянскай школьнай практыцы першай паловы XIX стагоддзя. Значную ўвагу надаваў пытанням асветы і выхавання на роднай мове. Улічваючы пажаданні бацькоў навучэнцаў, у рапарце ад 22 верасня 1833 года ён як кіраўнік Мілецкага духоўнага вучылішча звярнуўся да Праўлення Літоўскай грэка-ўніяцкай духоўнай семінарыі з просьбай дазволіць навучанне дзяцей на «зразумелай для іх … айчыннай мове польскай» і забяспечыць вучылішча неабходнымі падручнікамі на гэтай мове<ref name=":2" />. Аднак кіраўніцтва семінарыі адмовіла, матывуючы гэта тым, што «няма ніякай патрэбы ўводзіць новы прадмет выкладання»<ref name=":2" />. Жыццёвы лёс Сільвестра Бельскага ў многім характэрны для базыльянскага манаства ў перыяд ліквідацыі [[Царкоўная унія|царкоўнай ўніі]]. Спачатку ён, як і большасць духавенства Літоўскай епархіі, далучыўся да Праваслаўнай Царквы, пра што сведчыць «Спіс службовых асоб Літоўскай грэка-ўніяцкай епархіі, якія ўласнаручнымі падпіскамі абавязаліся далучыцца да Праваслаўнай Грэка-Расійскай Царквы» (руск.: «Список должностным лицам Литовской Греко-Униатской епархии, обязавшимся собственноручными подписками присоединиться к Православной Греко-Российской Церкви»), які змешчаны ў другім томе «Запісак Іосіфа, мітрапаліта Літоўскага» (1883)<ref>{{Кніга|спасылка=https://azbyka.ru/otechnik/Iosif_Semashko/zapiski-iosifa-mitropolita-litovskogo-tom-2/1|загаловак=Записка подробная от 3 октября 1837 г., о состоянии обеих Униатских епархий во всех отношениях // Записки Иосифа, митрополита литовского. Т. 2}}</ref>. Аднак пазней Сільвестр Бельскі змяніў сваю пазіцыю. Застаючыся верным рэлігійнай традыцыі, у якой быў выхаваны, ён разам з іншымі чатырма іераманахамі-базыльянамі звярнуўся з просьбай аб звальненні з манаскага стану і пераводзе ў свецкае званне. Гэтае рашэнне засведчана ў афіцыйным звароце мітрапаліта Іосіфа (Сямашкі) у Свяцейшы Сінод, дзе ён хадайнічаў аб вызваленні Сільвестра Бельскага і яшчэ некалькіх клірыкаў ад манаскіх абавязкаў з наданнем ім права самастойна выбраць месца жыхарства<ref name=":5" />. Асабісты выбар Сільвестра Бельскага ва ўмовах складаных царкоўна-рэлігійных і грамадскіх перамен сведчыць пра яго імкненне дзейнічаць у адпаведнасці з уласнымі поглядамі і перакананнямі. == Цікавыя факты == У Віленскім універсітэце Сільвестр Бельскі вучыўся ў адзін час з [[Адам Міцкевіч|Адамам Міцкевічам]], [[:be-tarask:Тамаш Зан|Тамашом Занам]], [[:be-tarask:Ігнат Дамейка|Ігнатам Дамейкам]] і іншымі [[Таварыства філаматаў|філаматамі]]<ref name=":3" />. Сільвестр Бельскі — дзед прафесара педагогікі [[:uk:Більський Фома Антонович|Фамы Бельскага]]<ref>{{Кніга|спасылка=https://fppd.msu.by/index.php/kafedry/kafedra-pedagogiki/istoriya-kafedry/lichnosti-v-istorii-kafedry/209-belskij-foma-antonovich|загаловак=Профессор Бельский Фома Антонович (1890—1952) — заведующий кафедрой педагогики и психологии (1935—1936 гг.) // Могилёвский государственный университет имени А. А. Кулешова. Кафедра педагогики: личности в истории кафедры}}</ref>, добра знаёмага з ідэйна-асветніцкай дзейнасцю філаматаў. Фама Антонавіч здолеў захаваць томікі паэтычнай спадчыны Адама Міцкевіча як у сталінскія 1930-я гады, так і падчас Вялікай Айчыннай вайны, калі ад нямецкай бомбы згарэў яго дом і амаль цалкам быў знішчаны кніжны збор<ref>{{Кніга|спасылка=https://elib.grsu.by/doc/54478|загаловак=Бельскі, А. Асветніцкая дзейнасць Фамы Бельскага ў дыскурсе філамацкіх ідэй // Хоревские чтения: сб. науч. работ / под ред. С. Ф. Мусиенко. Гродно, 2019. Вып. 3. С. 246—254}}</ref>. Сільвестр Бельскі даводзіцца прадзедам доктару філалагічных навук, прафесару [https://esu.com.ua/article-889745 Георгію Яталю]<ref>{{Кніга|загаловак=Георгий Ятель: лингвист и дидакт: статьи, воспоминання, страницы дневника = Георгій Ятель: лінгвіст і дидактик: статті, спогади, сторінки щоденника / сост., коммент. и предисл. A. И. Бельского. Мн., 2020. 288 с}}</ref>, а таксама прафесару і пісьменніку [[Алесь Іванавіч Бельскі|Алесю Бельскаму]]<ref>{{Артыкул|спасылка=|загаловак=Верабей, А. Яго ліпеньскі поўдзень // Літаратура і мастацтва. 2013. 26 ліп. С. 4|выданне=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kopyl.by/arkhiv-2010-2023/item/30092-91izvestnyj-pisatel-urozhenets-kopylshchiny-ales-belskij-otmechaet-60-letnij-yubilej|title=Давыденко, Н. Известный писатель, уроженец Копыльщины Алесь Бельский отмечает 60-летний юбилей // Слава працы {{!}} Копыль Online}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Климов, С. М. Базилиане: [история ордена св. Василия Великого (базилиан)]. Могилев, 2011. 147 с. * Лаўрэш, Л. Стойкасць у веры, мужнасць у выпрабаваннях: жыццё і ўспаміны беларускіх уніятаў у часы ліквідацыі уніі; пад рэд. С. В. Марозавай. Полацк, 2025. 326 с. * Лісейчыкаў, Д. В. Штодзённае жыццё ўніяцкага парафіяльнага святара беларуска-літоўскіх зямель 1720—1839 гг. Мн., 2011. 198 с. * Лыч, Л. Уніяцкая царква Беларусі: этнакультурны аспект. 2-е выд. Мн., 2011. 128 с. * Марозава, С. В. «Сваёй веры ламаць не будзем…»: супраціў дэўнізацыі ў Беларусі (1780—1839 гг.). Гродна, 2014. 217 с. * Марозава, С. В. Уніяцкая царква ў этнакультурным развіцці Беларусі (1596—1839 гады) / пад навук. рэд. У. М. Конана. Гродна, 2001. 352 с. * Падокшын, С. А. Унія. Дзяржаўнасць. Культура (філасофска-гістарычны аналіз). Мн., 1998. 111 с. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бельскі Сільвестр}} 9brl9h972inng5fidzf1gbuitkqojvx I'm Only Sleeping 0 810551 5164406 5163142 2026-07-11T06:28:09Z Цімур 27525 5164406 wikitext text/x-wiki {{песня |Назва=I'm Only Sleeping |Выканаўца= [[The Beatles]] |Альбом=[[Revolver]] |Дата выпуску=[[5 жніўня]] [[1966]] {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} | Дата запісу = 27 апреля 1966, студыя «[[Эбі-Роўд (студыя)|Эбі-Роўд]]» |Длительность=03:01 |Жанр=[[псіхадэлічная музыка|псіхадэлія]]<ref>{{cite web|url=http://ultimateclassicrock.com/beatles-psychedelic-songs/|last=Swanson|first=Dave|title=Top 10 Beatles Psychedelic Songs|date=2013-03-30|publisher=[[Ultimate Classic Rock]]|access-date=2019-02-09|archive-date=2021-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305112100/https://ultimateclassicrock.com/beatles-psychedelic-songs/|url-status=live}}</ref> |Лейбл= «[[Parlophone Records]]» |Аўтар = [[Ленан — Мак-Картні]] |Прадзюсар=[[Джордж Генры Марцін|Джордж Марцін]] |Нумар1=2 |Папярэдняя= [[Eleanor Rigby]] |Нумар2=3 |Нумар3=4 |Наступная= [[Love You To]] }} '''«I’m Only Sleeping»''' ({{tr-en|Я проста сплю}}) — песня [[Вялікабрытанія|англійскага]] гурта «[[The Beatles]]», напісаная [[Джон Ленан|Джонам Ленанам]] (аўтарства прыпісана тандэму [[Ленан — Мак-Картні]]). Песня ўвайшла ў сёмы студыйны альбом гурта [[1966]] года — ''«[[Revolver]]»'' у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], і ўпершыню прагучала на [[ЗША|амерыканскім]] альбоме ''«[[Yesterday and Today]]»'', выпушчаным у чэрвені таго ж года. == Гісторыя стварэння == Крыху «надсветавае» гучанне кампазіцыі тлумачыцца такімі тэхнічнымі хітрыкамі, як паскораны запіс [[вакал]]аў [[Джон Ленан|Ленана]], якія даносяцца як бы з іншага свету, і прайграванне [[гітара|гітарных]] [[сола (музыка)|сола]] [[Джордж Харысан|Харысана]] задам наперад<ref name="bitli">[http://bitli.ru/07/96/ Пра песню «I’m Only Sleeping»] на сайце фан-клуба гурта «The Beatles»</ref>. Падчас рэдагавання песні было падрыхтавана некалькі розных варыянтаў мікшыравання, што тлумачыць разнастайнасць версій на вінілавых дысках, якія можна знайсці па ўсім свеце<ref name="bitli" />. Сонны, псіхадэлічны нумар [[Джон Ленан|Джона Ленана]] з'явіўся ў адказ на старанні тых, хто атачае ([[Пол Мак-Картні|Пола Мак-Картні]]), дабудзіцца яго апоўдні<ref name="music-facts">[http://music-facts.ru/song/The_Beatles/I-m_Only_Sleeping/ Факты о песне «I’m Only Sleeping»] {{Wayback|url=http://music-facts.ru/song/The_Beatles/I-m_Only_Sleeping/ |date=20090819162411 }} на сайте ''music-facts.ru''</ref>. Гіпнатычныя песні, выкананыя самнамбулай, найлепшым чынам перадавалі [[апатыя|апатыю]] тых дзён<ref name="music-facts" />. Музыканты дадалі да кампазіцыі тэхнічныя новаўвядзенні і новыя эфекты гуказапісу, да якіх не звярталіся раней. Так, ва ўрыўку песні, калі [[Джон Ленан|Ленан]] кажа ў тэксце словы ''«Please don't wake me»'', гарманічны вакал [[Пол Мак-Картні|Мак-Картні]] і вакальныя гармоніі [[Джордж Харысан|Харысана]] служаць своеасаблівым гучаннем [[будзільнік]]а падчас разрыву перад другой сувязнай партыяй (на 1:57 хвіліне), пасля чаго можна слаба пачуць голас Ленана — ''«Пазяхні, Пол»''. Ужо на другой хвіліне песні слухач можа распазнаць характэрны гук чалавечага [[пазяханне|позеху]]. Як прызнаваўся Ленан, музыкант любіў доўгі час заставацца ў ложку і нічога не рабіць, пра што і распавёў у гэтай кампазіцыі. [[Журналістыка|Журналістка]] Морын Кліў, якая ўзяла ў Ленана сваё знакамітае інтэрв'ю ў сакавіку [[1966]] года, так апісвала рэжым музыканта на той перыяд часу: {{пачатак цытаты}}«Ён, магчыма, самы лянівы чалавек ва ўсёй [[Англія|Англіі]], можа спаць ці не бясконца»<ref name="cleave">{{cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1966/03/04/how-does-a-beatle-live-by-maureen-cleave/|title=«Как живёт Битл? Джон Леннон живёт так»|publisher=«Библия The Beatles»|access-date=2009-07-15|archive-url=https://www.webcitation.org/66mknOBmp?url=http://www.beatlesbible.com/1966/03/04/how-does-a-beatle-live-by-maureen-cleave/|archive-date=2012-04-09|url-status=dead}}</ref>. «Фізічна лянівы, — дадае [[Джон Ленан|Ленан]]. — Я не дбаю аб тым, каб хоць нешта пісаць, чытаць, глядзець або казаць. [[палавы акт|Секс]] — адзіная форма фізічнай актыўнасці, якая мяне хоць колькі хвалюе». {{канец цытаты}} == Запіс песні == Запіс песні пачаўся [[27 красавіка]] [[1966]] года, пасля запісу звычайнага рытм-трэка разам з лід- і [[бэк-вакал]]ам трэба было накласці гукі [[гітара|гітары]], пушчанай у адваротным кірунку. Падобныя эксперыменты ўжо былі апрабаваны «[[The Beatles]]» падчас працы над песнямі ''«[[Tomorrow Never Knows]]»'' і ''«[[Rain (песня The Beatles)|Rain]]»'' ([[вакал]]), аднак цяпер трэба было знайсці гукі, здольныя надаць песні [[сюррэалізм|сюррэалістычнае]] адценне<ref name="macdonaldp86">Іэн Макдональд «Рэвалюцыя ў галаве: Запісы The Beatles і шасцідзясятыя» (2005), с. 86.</ref>. [[Джордж Харысан|Харысан]] і [[Джордж Генры Марцін|Марцін]] пасля шматгадзінных спроб знайшлі ідэальны варыянт: перабор [[электрагітара|электрычнай гітары]] быў пракручаны ў адваротны бок і накладзены ў патрэбным месцы рытм-трэку<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20090819162411/http://music-facts.ru/song/The_Beatles/I-m_Only_Sleeping/|title=Факты о песне «I’m Only Sleeping»|date=|publisher=music-facts.ru|access-date=|archive-date=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305112100/https://ultimateclassicrock.com/beatles-psychedelic-songs/|url-status=live}}</ref>. Пазней [[Джон Ленан|Ленан]] напісаў іншую песню на падобную тэматыку, лірыка якой таксама закранае тэму [[сон|сну]] (ці яго недахопу) — песня ''«[[I'm So Tired]]»'' ([[беларуская мова|бел.]] ''Я так стаміўся''), якая ўвайшла ў знакаміты альбом гурта — ''«[[The Beatles (альбом)|The Beatles]]»'' [[1968]] года. === Музычны кліп === 1 лістапада 2022 года выйшла афіцыйнае [[музычны відэакліп|музычнае відэа]], знятае брытанскім рэжысёрам і аніматарам Эм Купер на YouTube<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.youtube.com/watch?v=5XwXliCK19Y|title=The Beatles - I'm Only Sleeping|access-date=2022-11-30|archive-date=2022-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208022420/https://www.youtube.com/watch?v=5XwXliCK19Y|url-status=live}}</ref>. Працуючы алеем на празрыстай [[цэлулоід]]най плёнцы, яна напісала агулам каля 1300 кадраў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nme.com/en_au/news/music/watch-new-animated-video-for-the-beatles-revolver-track-im-only-sleeping-3340599|title=Watch new animated video for The Beatles 'Revolver' track 'I'm Only Sleeping'|author=Damian Jones|website=NME|date=2022-11-01|access-date=2022-11-30|archive-date=2022-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203002034/https://www.nme.com/en_au/news/music/watch-new-animated-video-for-the-beatles-revolver-track-im-only-sleeping-3340599|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.youtube.com/watch?v=F362nZHoVVg|title=Making the brand new video for The Beatles' "I'm Only Sleeping" with artist Em Cooper|access-date=2022-11-30|archive-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130132321/https://www.youtube.com/watch?v=F362nZHoVVg&gl=US&hl=en|url-status=live}}</ref>. == Адрозненні паміж мона- і стэрэаверсіямі == [[манафонія|Мона]]- і [[стэрэа]]версіі песні адрозніваюцца размяшчэннем і працягласцю перавернутых гітарных партый: * {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} — брытанская [[стэрэа]]версія: уключае прайграванне [[гітара|гітарных]] [[сола (музыка)|сола]] задам наперад у другой страфе, якое гучыць на працягу ўсяго інструментальнага пройгрышу, а таксама непаспрэдна ў канцы песні. * {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} — брытанская [[манафонія|мона]]версія: у другой страфе песні адсутнічае прайграванне [[гітара|гітарных]] сола [[Джордж Харысан|Харысана]] задам наперад, аднак паскораны фрагмент сола чуваць ва ўрыўку паміж радкамі ''«taking my time»'' і ''«lying there staring at the ceiling»''. Гэты фрагмент таксама не з'яўляецца ў [[стэрэа]]версіі. У інструментальным пройгрышы песня гучыць у нязменным выглядзе. * {{Сцягафікацыя|ЗША}} — амерыканская стэрэаверсія: уключае «fake stereo», запісаную ў [[стэрэа]]міксе альбома ''«[[Yesterday and Today]]»''. Стэрэамікс уяўляе трэк, прайграны ў адваротным кірунку ў прамежку паміж радкамі песні ''«taking my time»'' і ''«lying there staring at the ceiling»''. Аналагічнае гучанне можна пачуць у другой страфе песні ў брытанскай стэрэаверсіі. Акрамя таго, гэтая версія была змікшыравана з [[манафонія|мона]]версіяй і больш насычана гукамі штучнага рэха. * Інструментальная версія: 40-[[секунда|секундны]] інструментальны рэпетыцыйны запіс песні ўвайшоў у альбом-[[кампіляцыя|кампіляцыю]] — ''«[[Anthology 2]]»''. У гэтай версіі выразна гучыць [[вібрафон]]. == У запісе ўдзельнічалі == * [[Джон Ленан]] — вядучы вакал, акустычная рытм-гітара * [[Пол Мак-Картні]] — [[бас-гітара]], гарманічны [[вакал]] * [[Джордж Харысан]] — [[сола-гітара]], гарманічны вакал * [[Рынга Стар]] — [[барабаны]] == Кавер-версіі == * У [[2012]] годзе «[[Billy's band]]» запісалі версію песні ў стылі [[джаз]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.amdm.ru/akkordi/beatles/8036/im_only_sleeping/ Акорды песні]{{ref|en}} * [http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/AWP/ios.shtml Нататкі Алана Полака]{{ref|en}} {{The Beatles}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Песні The Beatles]] r4yels1rxiv915ye6hppsz7ybtevzfr Уладзімір Зайчанка 0 810603 5164209 5163973 2026-07-10T13:48:47Z Emilia Noah 155537 5164209 wikitext text/x-wiki {{Музыкант}} '''Уладзі{{Націск}}мір Сярге{{Націск}}евіч За{{Націск}}йчанка''' ({{ВД-Прэамбула}}) — [[Беларусь|беларускі]] [[музыкант]], гукарэжысёр, [[Музычны прадзюсар|прадзюсар]]. Другі прэзідэнт [[Мінскі рок-клуб|мінскага рок-клуба]].<ref>{{cite web|url = https://www.kp.ru/daily/26882.7/3925381/|title = КГБ не интересовалось минским рок-клубом в 1980-х, зато концерты срывал милиционер в полушубке|first = Сергей|last = Трефилов|authorlink = |date = 2018-09-14|work = |publisher = [[Комсомольская правда]]|location = |page = |language = ru|trans-title = |format = |doi = |archive-url = |archive-date = |access-date = 2026-07-19|url-status = live|quote = |ref = IP}}</ref> ==Біяграфія== Нарадзіўся 9 студзеня 1954 года ў [[Чалябінск]]у.<ref>{{cite web|url = https://citydog.io/post/zaden-zajchenko-rip/|title = Умер Владимир Зайченко – белорусская рок-легенда|first = |last = |authorlink = |date = 2022-03-17|work = |publisher = CityDog|location = |page = |language = ru|trans-title = |format = |doi = |archive-url = https://web.archive.org/web/20260619223220/https://citydog.io/post/zaden-zajchenko-rip/|archive-date = 2026-06-19|access-date = 2026-07-10|url-status = live|quote = |ref = city}}</ref> Скончыў [[Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі]] і сярэднюю музычную школу па класе [[фартэпіяна]]. З канца 1970-х гадоў пачаў выступаць у складзе школьнага ансамбля, затым граў у адным з калектываў свайго інстытута, а таксама ў групе «ZPG» (другім стваральнікам групы быў [[Сяргей Філімонаў (тэлевядучы)|Сяргей Філімонаў]]). Працаваў у складзе гуртоў «Модуль» Алега Спіцына (1986) і «Князь Мышкін» [[Леанід Нарушэвіч|Леаніда Нарушэвіча]] (1993). У 1987 годзе быў абраны прэзідэнтам Мінскага рок-клуба, заставаўся на гэтай пасадзе больш за дваццаць гадоў. Ініцыятар і арганізатар фестывалю «Дзень нараджэння Рычы Блэкмара», які праходзіў у [[Мінск]]у штогод, пачынаючы з 1982 года і фестывалю «Дзень нараджэння Джымі Хендрыкса» (з 1996), аўтар і вядучы тэлевізійнай праграмы «Рок-архіў» (1992—1993). Удзельнік шматлікіх мінскіх рок-фестываляў у якасці рок-гітарыста. З канца 1970-х гадоў на хатняй студыі «Fanatic Records» запісаў больш за 80 сольных альбомаў.<ref>{{cite web|url = https://nestor.minsk.by/mg/1998/49/mg84931.html|title = Зайченко, Владимир. The Best Of... (Z. V. Hard rock 1996-1997)|first = |last = |authorlink = |date = 1998-12-15|work = |publisher = [[Музыкальная газета]]|location = |page = |language = ru|trans-title = |format = |doi = |archive-url = https://web.archive.org/web/20241214021018/https://nestor.minsk.by/mg/1998/49/mg84931.html|archive-date = 2024-12-14|access-date = 2026-07-10|url-status = live|quote = |ref = music}}</ref> Спачатку на магнітафонных бабінах, з 1998 года — у лічбавым фармаце.<ref>{{cite web|url = https://www.kp.ru/daily/26927.3/3976872/|title = Минчанин записал 102 альбома: Пишу песни по дороге за хлебом, а новый диск - о ведьмах и вурдалаках|first = Сергей|last = Трефилов|authorlink = |date = 2019-01-08|work = |publisher = Комсомольская правда|location = |page = |language = ru|trans-title = |format = |doi = |archive-url = |archive-date = |access-date = 2026-07-10|url-status = live|quote = |ref = kp2}}</ref> У 2009 годзе пры супрацоўніцтве з мінскім лэйблам «Каўчэг» адабраў са свайго архіва 9 альбомаў, якія перавыдаў на CD. Працаваў на кінастудыі «[[Беларусьфільм]]», дзе з’яўляўся рэжысёрам-аператарам вышэйшай катэгорыі, здымаў відэакліпы беларускім гуртам і выканаўцам. Стварыў цыкл кампазіцый для альбома «Костер», створаных у супрацоўніцтве з паэтам-песеннікам Аляксандрам Зотавым. ==Дыскаграфія== *«Время вечности» (ZV Fanatic Records, 2001, «Ковчег», 2009); *«Праздник на час» (ZV Fanatic Records, 2001, «Ковчег», 2009); *«Мир иллюзий» (ZV Fanatic Records, 2002, «Ковчег», 2009); *«Замкнутый круг» (ZV Fanatic Records, 2006, «Ковчег», 2009); *«Кот в мешке»<ref>{{cite web|url = https://www.experty.by/content/vladimir-zaichenko-kot-v-meshke|title = Владимир Зайченко "Кот в мешке"|first = |last = |authorlink = |date = 2009-12-07|work = |publisher = [[Experty.by]]|location = |page = |language = ru|trans-title = |format = |doi = |archive-url = https://web.archive.org/web/20230204151614/https://www.experty.by/content/vladimir-zaichenko-kot-v-meshke|archive-date = 2023-02-04|access-date = 2026-07-10|url-status = live|quote = |ref = experty}}</ref> (ZV Fanatic Records, 2007, «Ковчег», 2009); *«Юбилей рок-монстра» (ZV Fanatic Records, «Ковчег», 2010); *«Черный маскарад» (ZV Fanatic Records, 2011); *«Турне вокруг света» (ZV Fanatic Records, 2013); *«Костер» (ZV Fanatic Records, 2015). ==Гл. таксама== ==Зноскі== {{Крыніцы}} ==Літаратура== ==Спасылкі== {{Навігацыя}} {{Афіцыйны сайт}} *[https://www.instagram.com/p/DIT9U48MzYx/ Владимир Зайченко] {{Вонкавыя спасылкі}} q5xwqjvkwapoev49tgqw67ewfhip6sw Буран (значэнні) 0 810687 5164190 2026-07-10T12:06:16Z Autumndancer 168015 Новая старонка: «'''Буран''': * [[Буран]] — стэпавая мяцеліца * [[Буран]] (бронеаўтамабіль) * [[Буран (сяло)]] {{неадназначнасць}}» 5164190 wikitext text/x-wiki '''Буран''': * [[Буран]] — стэпавая мяцеліца * [[Буран]] (бронеаўтамабіль) * [[Буран (сяло)]] {{неадназначнасць}} 4ci13i2mmw0f6rb6aisujnzz3k4jcub 5164191 5164190 2026-07-10T12:06:43Z Autumndancer 168015 5164191 wikitext text/x-wiki '''Буран''': * [[Буран]] — стэпавая мяцеліца * [[Буран (бронеаўтамабіль)]] * [[Буран (сяло)]] {{неадназначнасць}} 4ozskksdwbiqmvs5mg2envwx4pp0n77 Картачныя гульні з біткамі 0 810688 5164196 2026-07-10T12:25:01Z Rommmmmka 78299 Новая старонка: «[[Файл:Belote-exemple1-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пачатак розыгрышу]] [[Файл:Belote-exemple2-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пасля першай біткі]] '''Картачныя гульні з біткамі''' — клас [[картачная гульня|картачных гульняў]], у якіх асноўнай за...» 5164196 wikitext text/x-wiki [[Файл:Belote-exemple1-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пачатак розыгрышу]] [[Файл:Belote-exemple2-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пасля першай біткі]] '''Картачныя гульні з біткамі''' — клас [[картачная гульня|картачных гульняў]], у якіх асноўнай задачай гульцоў з'яўляецца набор аптымальнай колькасці бітак або ачкоў, звязаных з біткамі. Механіка гульні грунтуецца вакол цыкла: адзін гулец кладзе карту, пасля чаго астатнія гульцы па чарзе кладуць карты з адпаведнай масцю, а пераможца забірае бітку — усе сыграныя карты. == Гісторыя == Картачныя гульні з біткамі — гэта найстарэйшы від картачных гульняў. Першапачаткова яны паходзяць з тэрыторыі [[Кітай|Кітая]] і распаўсюдзіліся на захад у пачатку другога тысячагоддзя. У тагачасных гульнях не было [[козыр]]аў і не было абавязку хадзіць той жа масцю, з якой зрабіў заход першы гулец. Бітку выігрывала найвышэйшая карта той масці, з якой быў зроблены заход. Парадак карт быў адваротны — меншыя карты білі большыя. Ход ішоў супраць гадзіннікавай стрэлкі<ref name="DummettGame">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qqm1AAAAIAAJ |title=The Game of Tarot: From Ferrara to Salt Lake City |isbn=9780715610145 |last1=Dummett |first1=Michael A. E |last2=Mann |first2=Sylvia |year=1980 |publisher=Duckworth }}</ref>. У еўрапейскіх гульнях з біткамі адбыліся дзве рэвалюцыі, якія прывялі да развіцця больш складаных картачных гульняў: * вынаходства козыраў і патрабаванне хадзіць у масць (XV стагоддзе); * вынаходства таргоў за казырную масць (XVII стагоддзе). Карнёфель ({{lang-de|Karnöffel}}) — найстарэйшая вядомая еўрапейская гульня з біткамі. Упершыню яна згадваецца ў 1426 годзе ў баварскім горадзе [[Нёрдлінген]] прыкладна праз паўстагоддзя пасля з'яўлення ігральных карт у Еўропе. [[Файл:The Four Friends Playing Hombre.JPG|міні|«Чацвёра сяброў гуляюць у Ломбер», 1888, аўтар Мальтэ Энгельстэдт]] Вынаходства таргоў за казырную масць прыпісваюць [[Ломбер|ломберу]], найпапулярнейшай картачнай гульні XVII стагоддзя. Замест таго, каб выпадкова абраць казырную масць, гульцы праводзяць аўкцыён. == Правілы == Перад чарговым кругам гульні аднолькавая колькасць карт раздаецца кожнаму гульцу. Для многіх гульняў з біткамі характэрны два этапы: таргі за права прызначыць кантракт і розыгрыш<ref>У артыкуле выкарыстоўваецца тэрміналогія прэферансу і брыджа</ref>. ''Таргі'' (або ''аўкцыён'') — частка розыгрышу, у якой вызначаецца, хто з гульцоў (або каманд), зрабіўшы самую высокую заяўку, атрымлівае права на розыгрыш кантракта і вызначэнне козыра (калі гэта прадугледжана правіламі гульні). ''Розыгрыш'' складаецца з некалькіх кругоў, дзе разыгрываюцца біткі гульцоў. Гульцы выкладваюць карты на стол плячыма ўніз па гадзіннікавай стрэлцы, у адпаведнасці з правіламі канкрэтнай гульні вызначаецца пераможца, пасля чаго ён забірае бітку (усе сыграныя карты)<ref name=prefrule1>[http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm правила проведения соревнований по преферансу] {{Wayback|url=http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm |date=20100214160938 }} {{v|15|3|2010}}</ref>. Колькасць кругоў вызначаецца колькасцю карт у гульні. У прэферансе 10 кругоў (10 × 3 гульцы + 2 у прыкупе). У брыджы 13 кругоў (13 × 4 = 52). == Класіфікацыя == У залежнасці ад правіл гульні з біткамі можна падзяліць іх паводле прынцыпу ацэнкі кошту біткі і розыгрышу кантракта<ref name=pagat1>[http://www.pagat.com/class/trick.html Card Games: Trick Taking Games by John McLeod] {{Wayback|url=http://www.pagat.com/class/trick.html |date=20130821163107 }} {{v|15|3|2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|title=Карточные игры на взятки, классификация карточных игр - БУБА.рф|publisher=xn--80aba5e.xn--p1ai|access-date=2018-05-30|archive-date=2018-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180530130709/http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|url-status=live}}</ref>. === Паводле колькасці бітак === Пераможцу, згодна з кантрактам, можа быць неабходна ўзяць максімальную або мінімальную колькасць бітак, альбо колькасць, у дакладнасці роўную заказанай пры таргах. У гульне [[Кінг (картачная гульня)|кінг]] дзе неабходна ўзяць адну канкрэтную бітку. Прыклады гульняў: * [[прэферанс]]; * [[брыдж]]; * [[Кінг (картачная гульня)|кінг]]; * [[Віст (картачная гульня)|віст]]; * [[Блэкаўт (картачная гульня)|блэкаўт]]. === Паводле колькасці ачкоў === Кожная бітка прыносіць гульцу, які яе забраў, некаторую колькасць ачкоў у залежнасці ад кошту карт, прынятага ў канкрэтнай гульні. Звычайныя кошты карт: туз — 11 ачкоў, дзясятка — 10, кароль — 4, дама — 3, валет — 2, дзявятка і ніжэй — 0. Прыклады гульняў: * [[Тысяча (картачная гульня)|тысяча]]; * [[дэберц]]; * [[белот]]; * [[Скат (картачная гульня)|скат]]; * [[французскае таро]]. == Літаратура == * «Популярные карточные игры» Казьмин В. Д. Издательства: «АСТ», 2001 (448 с.), ISBN 5-17-008687-3 {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Картачныя гульні]] f7fwpv0neyw4askk7yua9tvjforhb1k 5164324 5164196 2026-07-10T23:10:42Z Rommmmmka 78299 5164324 wikitext text/x-wiki [[Файл:Belote-exemple1-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пачатак розыгрышу]] [[Файл:Belote-exemple2-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пасля першай біткі]] '''Картачныя гульні з біткамі''' — клас [[картачная гульня|картачных гульняў]], у якіх асноўнай задачай гульцоў з'яўляецца набор аптымальнай колькасці бітак або ачкоў, звязаных з біткамі. Механіка гульні грунтуецца вакол цыкла: адзін гулец кладзе карту, пасля чаго астатнія гульцы па чарзе кладуць карты з адпаведнай масцю, а пераможца забірае бітку — усе сыграныя карты. == Гісторыя == Картачныя гульні з біткамі — гэта найстарэйшы від картачных гульняў. Першапачаткова яны паходзяць з тэрыторыі [[Кітай|Кітая]] і распаўсюдзіліся на захад у пачатку другога тысячагоддзя. У тагачасных гульнях не было [[козыр]]аў і не было абавязку хадзіць той жа масцю, з якой зрабіў заход першы гулец. Бітку выігрывала найвышэйшая карта той масці, з якой быў зроблены заход. Парадак карт быў адваротны — меншыя карты білі большыя. Ход ішоў супраць гадзіннікавай стрэлкі<ref name="DummettGame">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qqm1AAAAIAAJ |title=The Game of Tarot: From Ferrara to Salt Lake City |isbn=9780715610145 |last1=Dummett |first1=Michael A. E |last2=Mann |first2=Sylvia |year=1980 |publisher=Duckworth }}</ref>. Карнёфель ({{lang-de|Karnöffel}}) — найстарэйшая вядомая еўрапейская гульня з біткамі. Упершыню яна згадваецца ў 1426 годзе ў баварскім горадзе [[Нёрдлінген]] прыкладна праз паўстагоддзя пасля з'яўлення ігральных карт у Еўропе. У еўрапейскіх гульнях з біткамі адбыліся дзве рэвалюцыі, якія прывялі да развіцця больш складаных картачных гульняў: * вынаходства козыраў і патрабаванне хадзіць у масць (XV стагоддзе); * вынаходства таргоў за казырную масць (XVII стагоддзе). [[Файл:The Four Friends Playing Hombre.JPG|міні|«Чацвёра сяброў гуляюць у Ломбер», 1888, аўтар Мальтэ Энгельстэдт]] Вынаходства таргоў за казырную масць прыпісваюць [[Ломбер|ломберу]], найпапулярнейшай картачнай гульні XVII стагоддзя. Замест таго, каб выпадкова абраць казырную масць, гульцы праводзяць аўкцыён. == Правілы == Перад чарговым кругам гульні аднолькавая колькасць карт раздаецца кожнаму гульцу. Для многіх гульняў з біткамі характэрны два этапы: таргі за права прызначыць кантракт і розыгрыш<ref>У артыкуле выкарыстоўваецца тэрміналогія прэферансу і брыджа</ref>. ''Таргі'' (або ''аўкцыён'') — частка розыгрышу, у якой вызначаецца, хто з гульцоў (або каманд), зрабіўшы самую высокую заяўку, атрымлівае права на розыгрыш кантракта і выбар козыра (калі гэта прадугледжана правіламі гульні). ''Розыгрыш'' складаецца з некалькіх кругоў, дзе разыгрываюцца біткі гульцоў. Гульцы выкладваюць карты на стол плячыма ўніз па гадзіннікавай стрэлцы, у адпаведнасці з правіламі канкрэтнай гульні вызначаецца пераможца, пасля чаго ён забірае бітку (усе сыграныя карты)<ref name=prefrule1>[http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm правила проведения соревнований по преферансу] {{Wayback|url=http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm |date=20100214160938 }} {{v|15|3|2010}}</ref>. Колькасць кругоў вызначаецца колькасцю карт у гульні. У прэферансе 10 кругоў (10 × 3 гульцы + 2 у прыкупе). У брыджы 13 кругоў (13 × 4 = 52). == Класіфікацыя == У залежнасці ад правіл гульні з біткамі можна падзяліць іх паводле прынцыпу ацэнкі кошту біткі і розыгрышу кантракта<ref name=pagat1>[http://www.pagat.com/class/trick.html Card Games: Trick Taking Games by John McLeod] {{Wayback|url=http://www.pagat.com/class/trick.html |date=20130821163107 }} {{v|15|3|2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|title=Карточные игры на взятки, классификация карточных игр - БУБА.рф|publisher=xn--80aba5e.xn--p1ai|access-date=2018-05-30|archive-date=2018-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180530130709/http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|url-status=live}}</ref>. === Паводле колькасці бітак === Пераможцу, згодна з кантрактам, можа быць неабходна ўзяць максімальную або мінімальную колькасць бітак, альбо колькасць, у дакладнасці роўную заказанай пры таргах. У гульне [[Кінг (картачная гульня)|кінг]] дзе неабходна ўзяць адну канкрэтную бітку. Прыклады гульняў: * [[прэферанс]]; * [[брыдж]]; * [[Кінг (картачная гульня)|кінг]]; * [[Віст (картачная гульня)|віст]]; * [[Блэкаўт (картачная гульня)|блэкаўт]]. === Паводле колькасці ачкоў === Кожная бітка прыносіць гульцу, які яе забраў, некаторую колькасць ачкоў у залежнасці ад кошту карт, прынятага ў канкрэтнай гульні. Звычайныя кошты карт: туз — 11 ачкоў, дзясятка — 10, кароль — 4, дама — 3, валет — 2, дзявятка і ніжэй — 0. Прыклады гульняў: * [[Тысяча (картачная гульня)|тысяча]]; * [[дэберц]]; * [[белот]]; * [[Скат (картачная гульня)|скат]]; * [[французскае таро]]. == Літаратура == * «Популярные карточные игры» Казьмин В. Д. Издательства: «АСТ», 2001 (448 с.), ISBN 5-17-008687-3 {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Картачныя гульні]] fk5ntwaqhqp4m16jb1iii4r4c6ajnpb 5164325 5164324 2026-07-10T23:11:34Z Rommmmmka 78299 /* Правілы */ 5164325 wikitext text/x-wiki [[Файл:Belote-exemple1-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пачатак розыгрышу]] [[Файл:Belote-exemple2-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пасля першай біткі]] '''Картачныя гульні з біткамі''' — клас [[картачная гульня|картачных гульняў]], у якіх асноўнай задачай гульцоў з'яўляецца набор аптымальнай колькасці бітак або ачкоў, звязаных з біткамі. Механіка гульні грунтуецца вакол цыкла: адзін гулец кладзе карту, пасля чаго астатнія гульцы па чарзе кладуць карты з адпаведнай масцю, а пераможца забірае бітку — усе сыграныя карты. == Гісторыя == Картачныя гульні з біткамі — гэта найстарэйшы від картачных гульняў. Першапачаткова яны паходзяць з тэрыторыі [[Кітай|Кітая]] і распаўсюдзіліся на захад у пачатку другога тысячагоддзя. У тагачасных гульнях не было [[козыр]]аў і не было абавязку хадзіць той жа масцю, з якой зрабіў заход першы гулец. Бітку выігрывала найвышэйшая карта той масці, з якой быў зроблены заход. Парадак карт быў адваротны — меншыя карты білі большыя. Ход ішоў супраць гадзіннікавай стрэлкі<ref name="DummettGame">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qqm1AAAAIAAJ |title=The Game of Tarot: From Ferrara to Salt Lake City |isbn=9780715610145 |last1=Dummett |first1=Michael A. E |last2=Mann |first2=Sylvia |year=1980 |publisher=Duckworth }}</ref>. Карнёфель ({{lang-de|Karnöffel}}) — найстарэйшая вядомая еўрапейская гульня з біткамі. Упершыню яна згадваецца ў 1426 годзе ў баварскім горадзе [[Нёрдлінген]] прыкладна праз паўстагоддзя пасля з'яўлення ігральных карт у Еўропе. У еўрапейскіх гульнях з біткамі адбыліся дзве рэвалюцыі, якія прывялі да развіцця больш складаных картачных гульняў: * вынаходства козыраў і патрабаванне хадзіць у масць (XV стагоддзе); * вынаходства таргоў за казырную масць (XVII стагоддзе). [[Файл:The Four Friends Playing Hombre.JPG|міні|«Чацвёра сяброў гуляюць у Ломбер», 1888, аўтар Мальтэ Энгельстэдт]] Вынаходства таргоў за казырную масць прыпісваюць [[Ломбер|ломберу]], найпапулярнейшай картачнай гульні XVII стагоддзя. Замест таго, каб выпадкова абраць казырную масць, гульцы праводзяць аўкцыён. == Правілы == Перад чарговым кругам гульні аднолькавая колькасць карт раздаецца кожнаму гульцу. Для многіх гульняў з біткамі характэрны два этапы: таргі за права прызначыць кантракт і розыгрыш<ref>У артыкуле выкарыстоўваецца тэрміналогія прэферансу і брыджа</ref>. ''Таргі'' (або ''аўкцыён'') — частка розыгрышу, у якой вызначаецца, хто з гульцоў (або каманд), зрабіўшы самую высокую заяўку, атрымлівае права на розыгрыш кантракта і выбар козыра (калі гэта прадугледжана правіламі гульні). ''Розыгрыш'' складаецца з некалькіх кругоў, дзе разыгрываюцца біткі гульцоў. Гульцы выкладваюць карты на стол плячыма ўніз па гадзіннікавай стрэлцы, у адпаведнасці з правіламі канкрэтнай гульні вызначаецца пераможца, пасля чаго ён забірае бітку (усе сыграныя карты)<ref name=prefrule1>[http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm правила проведения соревнований по преферансу] {{Wayback|url=http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm |date=20100214160938 }} {{v|15|3|2010}}</ref>. Колькасць кругоў вызначаецца колькасцю карт у гульні. У прэферансе 10 кругоў (10 карт × 3 гульцоў + 2 карты ў прыкупе). У брыджы 13 кругоў (13 × 4 = 52). == Класіфікацыя == У залежнасці ад правіл гульні з біткамі можна падзяліць іх паводле прынцыпу ацэнкі кошту біткі і розыгрышу кантракта<ref name=pagat1>[http://www.pagat.com/class/trick.html Card Games: Trick Taking Games by John McLeod] {{Wayback|url=http://www.pagat.com/class/trick.html |date=20130821163107 }} {{v|15|3|2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|title=Карточные игры на взятки, классификация карточных игр - БУБА.рф|publisher=xn--80aba5e.xn--p1ai|access-date=2018-05-30|archive-date=2018-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180530130709/http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|url-status=live}}</ref>. === Паводле колькасці бітак === Пераможцу, згодна з кантрактам, можа быць неабходна ўзяць максімальную або мінімальную колькасць бітак, альбо колькасць, у дакладнасці роўную заказанай пры таргах. У гульне [[Кінг (картачная гульня)|кінг]] дзе неабходна ўзяць адну канкрэтную бітку. Прыклады гульняў: * [[прэферанс]]; * [[брыдж]]; * [[Кінг (картачная гульня)|кінг]]; * [[Віст (картачная гульня)|віст]]; * [[Блэкаўт (картачная гульня)|блэкаўт]]. === Паводле колькасці ачкоў === Кожная бітка прыносіць гульцу, які яе забраў, некаторую колькасць ачкоў у залежнасці ад кошту карт, прынятага ў канкрэтнай гульні. Звычайныя кошты карт: туз — 11 ачкоў, дзясятка — 10, кароль — 4, дама — 3, валет — 2, дзявятка і ніжэй — 0. Прыклады гульняў: * [[Тысяча (картачная гульня)|тысяча]]; * [[дэберц]]; * [[белот]]; * [[Скат (картачная гульня)|скат]]; * [[французскае таро]]. == Літаратура == * «Популярные карточные игры» Казьмин В. Д. Издательства: «АСТ», 2001 (448 с.), ISBN 5-17-008687-3 {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Картачныя гульні]] ne2bcvxuw4nongtmfp9tqwywtws1czd 5164326 5164325 2026-07-10T23:14:37Z Rommmmmka 78299 /* Паводле колькасці бітак */ 5164326 wikitext text/x-wiki [[Файл:Belote-exemple1-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пачатак розыгрышу]] [[Файл:Belote-exemple2-9.jpg|200px|міні|справа|Прыклад розыгрышу біткі: пасля першай біткі]] '''Картачныя гульні з біткамі''' — клас [[картачная гульня|картачных гульняў]], у якіх асноўнай задачай гульцоў з'яўляецца набор аптымальнай колькасці бітак або ачкоў, звязаных з біткамі. Механіка гульні грунтуецца вакол цыкла: адзін гулец кладзе карту, пасля чаго астатнія гульцы па чарзе кладуць карты з адпаведнай масцю, а пераможца забірае бітку — усе сыграныя карты. == Гісторыя == Картачныя гульні з біткамі — гэта найстарэйшы від картачных гульняў. Першапачаткова яны паходзяць з тэрыторыі [[Кітай|Кітая]] і распаўсюдзіліся на захад у пачатку другога тысячагоддзя. У тагачасных гульнях не было [[козыр]]аў і не было абавязку хадзіць той жа масцю, з якой зрабіў заход першы гулец. Бітку выігрывала найвышэйшая карта той масці, з якой быў зроблены заход. Парадак карт быў адваротны — меншыя карты білі большыя. Ход ішоў супраць гадзіннікавай стрэлкі<ref name="DummettGame">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qqm1AAAAIAAJ |title=The Game of Tarot: From Ferrara to Salt Lake City |isbn=9780715610145 |last1=Dummett |first1=Michael A. E |last2=Mann |first2=Sylvia |year=1980 |publisher=Duckworth }}</ref>. Карнёфель ({{lang-de|Karnöffel}}) — найстарэйшая вядомая еўрапейская гульня з біткамі. Упершыню яна згадваецца ў 1426 годзе ў баварскім горадзе [[Нёрдлінген]] прыкладна праз паўстагоддзя пасля з'яўлення ігральных карт у Еўропе. У еўрапейскіх гульнях з біткамі адбыліся дзве рэвалюцыі, якія прывялі да развіцця больш складаных картачных гульняў: * вынаходства козыраў і патрабаванне хадзіць у масць (XV стагоддзе); * вынаходства таргоў за казырную масць (XVII стагоддзе). [[Файл:The Four Friends Playing Hombre.JPG|міні|«Чацвёра сяброў гуляюць у Ломбер», 1888, аўтар Мальтэ Энгельстэдт]] Вынаходства таргоў за казырную масць прыпісваюць [[Ломбер|ломберу]], найпапулярнейшай картачнай гульні XVII стагоддзя. Замест таго, каб выпадкова абраць казырную масць, гульцы праводзяць аўкцыён. == Правілы == Перад чарговым кругам гульні аднолькавая колькасць карт раздаецца кожнаму гульцу. Для многіх гульняў з біткамі характэрны два этапы: таргі за права прызначыць кантракт і розыгрыш<ref>У артыкуле выкарыстоўваецца тэрміналогія прэферансу і брыджа</ref>. ''Таргі'' (або ''аўкцыён'') — частка розыгрышу, у якой вызначаецца, хто з гульцоў (або каманд), зрабіўшы самую высокую заяўку, атрымлівае права на розыгрыш кантракта і выбар козыра (калі гэта прадугледжана правіламі гульні). ''Розыгрыш'' складаецца з некалькіх кругоў, дзе разыгрываюцца біткі гульцоў. Гульцы выкладваюць карты на стол плячыма ўніз па гадзіннікавай стрэлцы, у адпаведнасці з правіламі канкрэтнай гульні вызначаецца пераможца, пасля чаго ён забірае бітку (усе сыграныя карты)<ref name=prefrule1>[http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm правила проведения соревнований по преферансу] {{Wayback|url=http://bridge-preferance.ru/PrefContestRules.htm |date=20100214160938 }} {{v|15|3|2010}}</ref>. Колькасць кругоў вызначаецца колькасцю карт у гульні. У прэферансе 10 кругоў (10 карт × 3 гульцоў + 2 карты ў прыкупе). У брыджы 13 кругоў (13 × 4 = 52). == Класіфікацыя == У залежнасці ад правіл гульні з біткамі можна падзяліць іх паводле прынцыпу ацэнкі кошту біткі і розыгрышу кантракта<ref name=pagat1>[http://www.pagat.com/class/trick.html Card Games: Trick Taking Games by John McLeod] {{Wayback|url=http://www.pagat.com/class/trick.html |date=20130821163107 }} {{v|15|3|2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|title=Карточные игры на взятки, классификация карточных игр - БУБА.рф|publisher=xn--80aba5e.xn--p1ai|access-date=2018-05-30|archive-date=2018-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180530130709/http://xn--80aba5e.xn--p1ai/2_0_k_na_vzyatki.htm|url-status=live}}</ref>. === Паводле колькасці бітак === Пераможцу, згодна з кантрактам, неабходна ўзяць максімальную або мінімальную колькасць бітак, альбо колькасць, дакладна роўную заказанай пры таргах. У гульне [[Кінг (картачная гульня)|кінг]] неабходна ўзяць адну канкрэтную бітку. Прыклады гульняў: * [[прэферанс]]; * [[брыдж]]; * [[Кінг (картачная гульня)|кінг]]; * [[Віст (картачная гульня)|віст]]; * [[Блэкаўт (картачная гульня)|блэкаўт]]. === Паводле колькасці ачкоў === Кожная бітка прыносіць гульцу, які яе забраў, некаторую колькасць ачкоў у залежнасці ад кошту карт, прынятага ў канкрэтнай гульні. Звычайныя кошты карт: туз — 11 ачкоў, дзясятка — 10, кароль — 4, дама — 3, валет — 2, дзявятка і ніжэй — 0. Прыклады гульняў: * [[Тысяча (картачная гульня)|тысяча]]; * [[дэберц]]; * [[белот]]; * [[Скат (картачная гульня)|скат]]; * [[французскае таро]]. == Літаратура == * «Популярные карточные игры» Казьмин В. Д. Издательства: «АСТ», 2001 (448 с.), ISBN 5-17-008687-3 {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Картачныя гульні]] 25eshhqvwmwq7rq8jpj6pveh7624nnc Лаборатория Фантастики 0 810689 5164218 2026-07-10T15:06:25Z DzBar 156353 Перасылае да [[Лабараторыя Фантастыкі]] 5164218 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Лабараторыя Фантастыкі]] et3avfiwqraw5uigs6vxz67abxvjo7k Foreign Tongues 0 810690 5164258 2026-07-10T17:27:44Z А.І.Траўтфэтэр 126642 Новая старонка: «{{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] |...» 5164258 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] | Працягласць = 62:33 | Мова = [[англійская]] | Лэйбл = Polydor (Вялікабрытанія)<br />[[Universal Music Group]] (ЗША, астатні свет) | Прадзюсар = Эндру Уот | Храналогія = [[The Rolling Stones]] | Папярэдні альбом = ''Live at The Earls Court'' <br /> (2025) | Гэты альбом = '''''Foreign Tongues''''' <br /> (2026) | Наступны альбом = | Іншае = {{Спіс сінглаў | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = In The Stars/Rough And Twisted | Сінгл 1 дата = 12 мая 2026 | Сінгл 2 = Jealous Lover/Divine Intervention | Сінгл 2 дата = 26 чэрвеня 2026 }} }} '''''Foreign Tongues''''' (з [[англійская мова|англ.]] — ''"Іншаземныя языкі"'') — 25 [[Вялікабрытанія|англійскі]] і 27 [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[студыйны альбом|альбом]] брытанскага рок-гурта [[The Rolling Stones]], які выйшаў 10 ліпеня 2026 года. [[Прадзюсар|Прадзюсарам]] альбома выступіў Эндру Уот, з якім група супрацоўнічала пры выпуску свайго мінулага альбома, ''Hackney Diamonds''. У запісе альбома прынялі ўдзел іншыя музыканты: [[Пол Макартні]], Стыў Уінвуд, [[Роберт Сміт]] ([[The Cure]]) і Чэд Сміт ([[Red Hot Chili Peppers]]). У рэліз таксама ўвайшла апошняя песня, якая была запісана з былым ударнікам The Rolling Stones [[Чарлі Уотс|Чарлі Уотсам]] перад яго смерцю. Першы [[сінгл]] з альбома, «In the Stars» і яго бок B, «Rough And Twisted», быў выпушчаны 5 мая 2026 года. Анонсу папярэднічала маштабная [[маркетынг|маркетынгавая]] [[рэклама|кампанія]] з выкарыстаннем [[рэкламны шчыт|білбордаў]] па ўсім свеце, на якіх назва альбома была перакладзена на розныя [[мова|мовы]] свету, і [[шыфр|зашыфраваных]] паведамленняў на спецыяльна створаным [[сайт|сайце]] thecockroaches.com, прысвечаным таемнаму музычнаму гурту The Cockroaches, пад назвай якога The Rolling Stones далі канцэрт у знакамітым клубе Эль Макамба ([[Таронта]], [[Канада]]) ў 1977 годзе і выпусцілі першы з альбома трэк, «Rough And Twisted». 12 мая 2026 года был агучаны поўны трэкліст альбома, які налічвае, як і упампіналася раней, з 14 песен (+1 бонус-трэк у выданні альбома ў iTunes). 26 чэрвеня 2026 года выйшаў другі сінгл з альбома — "Jealous Lover" у стылістыцы соул, з бі-сайдам "Divine Intervention". d7yzyonlu9ow1wps3wqupnadhopo734 5164259 5164258 2026-07-10T17:28:45Z А.І.Траўтфэтэр 126642 5164259 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] | Працягласць = 62:33 | Мова = [[англійская]] | Лэйбл = Polydor (Вялікабрытанія)<br />[[Universal Music Group]] (ЗША, астатні свет) | Прадзюсар = Эндру Уот | Храналогія = [[The Rolling Stones]] | Папярэдні альбом = ''Live at The Earls Court'' <br /> (2025) | Гэты альбом = '''''Foreign Tongues''''' <br /> (2026) | Наступны альбом = | Іншае = {{Спіс сінглаў | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = In The Stars/Rough And Twisted | Сінгл 1 дата = 12 мая 2026 | Сінгл 2 = Jealous Lover/Divine Intervention | Сінгл 2 дата = 26 чэрвеня 2026 }} }} '''''Foreign Tongues''''' (з [[англійская мова|англ.]] — ''"Іншаземныя языкі"'') — 25 [[Вялікабрытанія|англійскі]] і 27 [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[студыйны альбом|альбом]] брытанскага рок-гурта [[The Rolling Stones]], які выйшаў 10 ліпеня 2026 года. [[Прадзюсар|Прадзюсарам]] альбома выступіў Эндру Уот, з якім група супрацоўнічала пры выпуску свайго мінулага альбома, ''Hackney Diamonds''. У запісе альбома прынялі ўдзел іншыя музыканты: [[Пол Макартні]], Стыў Уінвуд, Роберт Сміт ([[The Cure]]) і Чэд Сміт ([[Red Hot Chili Peppers]]). У рэліз таксама ўвайшла апошняя песня, якая была запісана з былым ударнікам The Rolling Stones [[Чарлі Уотс|Чарлі Уотсам]] перад яго смерцю. Першы [[сінгл]] з альбома, «In the Stars» і яго бок B, «Rough And Twisted», быў выпушчаны 5 мая 2026 года. Анонсу папярэднічала маштабная [[маркетынг|маркетынгавая]] [[рэклама|кампанія]] з выкарыстаннем [[рэкламны шчыт|білбордаў]] па ўсім свеце, на якіх назва альбома была перакладзена на розныя [[мова|мовы]] свету, і [[шыфр|зашыфраваных]] паведамленняў на спецыяльна створаным [[сайт|сайце]] thecockroaches.com, прысвечаным таемнаму музычнаму гурту The Cockroaches, пад назвай якога The Rolling Stones далі канцэрт у знакамітым клубе Эль Макамба ([[Таронта]], [[Канада]]) ў 1977 годзе і выпусцілі першы з альбома трэк, «Rough And Twisted». 12 мая 2026 года был агучаны поўны трэкліст альбома, які налічвае, як і упампіналася раней, з 14 песен (+1 бонус-трэк у выданні альбома ў iTunes). 26 чэрвеня 2026 года выйшаў другі сінгл з альбома — "Jealous Lover" у стылістыцы соул, з бі-сайдам "Divine Intervention". 06gy9ewb4no2d9yre1yptmmx42vnjcq 5164260 5164259 2026-07-10T17:31:55Z А.І.Траўтфэтэр 126642 5164260 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] | Працягласць = 62:33 | Мова = [[англійская]] | Лэйбл = Polydor (Вялікабрытанія)<br />[[Universal Music Group]] (ЗША, астатні свет) | Прадзюсар = Эндру Уот | Храналогія = [[The Rolling Stones]] | Папярэдні альбом = ''Live at The Earls Court'' <br /> (2025) | Гэты альбом = '''''Foreign Tongues''''' <br /> (2026) | Наступны альбом = | Іншае = {{Спіс сінглаў | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = In The Stars/Rough And Twisted | Сінгл 1 дата = 12 мая 2026 | Сінгл 2 = Jealous Lover/Divine Intervention | Сінгл 2 дата = 26 чэрвеня 2026 }} }} '''''Foreign Tongues''''' (з [[англійская мова|англ.]] — ''"Іншаземныя языкі"'') — 25 [[Вялікабрытанія|англійскі]] і 27 [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[студыйны альбом|альбом]] брытанскага рок-гурта [[The Rolling Stones]], які выйшаў 10 ліпеня 2026 года. [[Музычны прадзюсар|Прадзюсарам]] альбома выступіў Эндру Уот, з якім група супрацоўнічала пры выпуску свайго мінулага альбома, ''Hackney Diamonds''. У запісе альбома прынялі ўдзел іншыя [[музыкант|музыканты]]: [[Пол Макартні]], Стыў Уінвуд, Роберт Сміт ([[The Cure]]) і Чэд Сміт ([[Red Hot Chili Peppers]]). У рэліз таксама ўвайшла апошняя песня, якая была запісана з былым ударнікам The Rolling Stones [[Чарлі Уотс|Чарлі Уотсам]] перад яго смерцю. Першы [[сінгл]] з альбома, «In the Stars» і яго бок B, «Rough And Twisted», быў выпушчаны 5 мая 2026 года. Анонсу папярэднічала маштабная [[маркетынг|маркетынгавая]] [[рэклама|кампанія]] з выкарыстаннем [[рэкламны шчыт|білбордаў]] па ўсім свеце, на якіх назва альбома была [[пераклад|перакладзена]] на розныя [[мова|мовы]] свету, і [[шыфр|зашыфраваных]] паведамленняў на спецыяльна створаным [[сайт|сайце]] thecockroaches.com, прысвечаным таемнаму музычнаму гурту The Cockroaches, пад назвай якога The Rolling Stones далі канцэрт у знакамітым клубе Эль Макамба ([[Таронта]], [[Канада]]) ў 1977 годзе і выпусцілі першы з альбома трэк, «Rough And Twisted». [[12 мая]] 2026 года был агучаны поўны трэкліст альбома, які налічвае, як і упампіналася раней, з 14 песен (+1 бонус-трэк у выданні альбома ў iTunes). [[26 чэрвеня]] 2026 года выйшаў другі сінгл з альбома — "Jealous Lover" у стылістыцы соул, з бі-сайдам "Divine Intervention". evuv4q43wm6zqakl64cwhc5ri8c4qc3 5164262 5164260 2026-07-10T17:35:54Z А.І.Траўтфэтэр 126642 5164262 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] | Працягласць = 62:33 | Мова = [[англійская]] | Лэйбл = Polydor (Вялікабрытанія)<br />[[Universal Music Group]] (ЗША, астатні свет) | Прадзюсар = Эндру Уот | Храналогія = [[The Rolling Stones]] | Папярэдні альбом = ''Live at The Earls Court'' <br /> (2025) | Гэты альбом = '''''Foreign Tongues''''' <br /> (2026) | Наступны альбом = | Іншае = {{Спіс сінглаў | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = In The Stars/Rough And Twisted | Сінгл 1 дата = 12 мая 2026 | Сінгл 2 = Jealous Lover/Divine Intervention | Сінгл 2 дата = 26 чэрвеня 2026 }} }} '''''Foreign Tongues''''' (з [[англійская мова|англ.]] — ''"Іншаземныя языкі"'') — 25 [[Вялікабрытанія|англійскі]] і 27 [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[студыйны альбом|альбом]] брытанскага рок-гурта [[The Rolling Stones]], які выйшаў 10 ліпеня 2026 года. [[Музычны прадзюсар|Прадзюсарам]] альбома выступіў Эндру Уот, з якім група супрацоўнічала пры выпуску свайго мінулага альбома, ''Hackney Diamonds''. У запісе альбома прынялі ўдзел іншыя [[музыкант|музыканты]]: [[Пол Макартні]], Стыў Уінвуд, Роберт Сміт ([[The Cure]]) і Чэд Сміт ([[Red Hot Chili Peppers]]). У рэліз таксама ўвайшла апошняя песня, якая была запісана з былым ударнікам The Rolling Stones [[Чарлі Уотс|Чарлі Уотсам]] перад яго смерцю. Першы [[сінгл]] з альбома, «In the Stars» і яго бок B, «Rough And Twisted», быў выпушчаны 5 мая 2026 года. Анонсу папярэднічала маштабная [[маркетынг|маркетынгавая]] [[рэклама|кампанія]] з выкарыстаннем [[рэкламны шчыт|білбордаў]] па ўсім свеце, на якіх назва альбома была [[пераклад|перакладзена]] на розныя [[мова|мовы]] свету, і [[шыфр|зашыфраваных]] паведамленняў на спецыяльна створаным [[сайт|сайце]] thecockroaches.com, прысвечаным таемнаму музычнаму гурту The Cockroaches, пад назвай якога The Rolling Stones далі канцэрт у знакамітым клубе Эль Макамба ([[Таронта]], [[Канада]]) ў 1977 годзе і выпусцілі першы з альбома трэк, «Rough And Twisted». [[12 мая]] 2026 года был агучаны поўны трэкліст альбома, які налічвае, як і упампіналася раней, з 14 песен (+1 бонус-трэк у выданні альбома ў iTunes). [[26 чэрвеня]] 2026 года выйшаў другі сінгл з альбома — "Jealous Lover" у стылістыцы соул, з бі-сайдам "Divine Intervention". ==Удзельнікі запісу== * [[Мік Джагер]] – [[вакаліст|вокал]], [[губны гармонік]] на «Rough And Twisted» * [[Кіт Рычардс]] – [[электрагітара]], вакал на «Some Of Us» * [[Роні Вуд]] – [[бас-гітара]] * [[Чарлі Уотс]] – [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] на «Hit Me In The Head» p7v7igpbag63xw3g8w6gbkj4w6nmj1t 5164264 5164262 2026-07-10T17:40:25Z А.І.Траўтфэтэр 126642 5164264 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] | Працягласць = 62:33 | Мова = [[англійская]] | Лэйбл = Polydor (Вялікабрытанія)<br />[[Universal Music Group]] (ЗША, астатні свет) | Прадзюсар = Эндру Уот | Храналогія = [[The Rolling Stones]] | Папярэдні альбом = ''Live at The Earls Court'' <br /> (2025) | Гэты альбом = '''''Foreign Tongues''''' <br /> (2026) | Наступны альбом = | Іншае = {{Спіс сінглаў | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = In The Stars/Rough And Twisted | Сінгл 1 дата = 12 мая 2026 | Сінгл 2 = Jealous Lover/Divine Intervention | Сінгл 2 дата = 26 чэрвеня 2026 }} }} '''''Foreign Tongues''''' (з [[англійская мова|англ.]] — ''"Іншаземныя языкі"'') — 25 [[Вялікабрытанія|англійскі]] і 27 [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[студыйны альбом|альбом]] брытанскага рок-гурта [[The Rolling Stones]], які выйшаў 10 ліпеня 2026 года. [[Музычны прадзюсар|Прадзюсарам]] альбома выступіў Эндру Уот, з якім група супрацоўнічала пры выпуску свайго мінулага альбома, ''Hackney Diamonds''. У запісе альбома прынялі ўдзел іншыя [[музыкант|музыканты]]: [[Пол Макартні]], Стыў Уінвуд, Роберт Сміт ([[The Cure]]) і Чэд Сміт ([[Red Hot Chili Peppers]]). У рэліз таксама ўвайшла апошняя песня, якая была запісана з былым ударнікам The Rolling Stones [[Чарлі Уотс|Чарлі Уотсам]] перад яго смерцю. Першы [[сінгл]] з альбома, «In the Stars» і яго бок B, «Rough And Twisted», быў выпушчаны 5 мая 2026 года. Анонсу папярэднічала маштабная [[маркетынг|маркетынгавая]] [[рэклама|кампанія]] з выкарыстаннем [[рэкламны шчыт|білбордаў]] па ўсім свеце, на якіх назва альбома была [[пераклад|перакладзена]] на розныя [[мова|мовы]] свету, і [[шыфр|зашыфраваных]] паведамленняў на спецыяльна створаным [[сайт|сайце]] thecockroaches.com, прысвечаным таемнаму музычнаму гурту The Cockroaches, пад назвай якога The Rolling Stones далі канцэрт у знакамітым клубе Эль Макамба ([[Таронта]], [[Канада]]) ў 1977 годзе і выпусцілі першы з альбома трэк, «Rough And Twisted». [[12 мая]] 2026 года был агучаны поўны трэкліст альбома, які налічвае, як і упампіналася раней, з 14 песен (+1 бонус-трэк у выданні альбома ў iTunes). [[26 чэрвеня]] 2026 года выйшаў другі сінгл з альбома — "Jealous Lover" у стылістыцы соул, з бі-сайдам "Divine Intervention". ==Удзельнікі запісу== * [[Мік Джагер]] – [[вакаліст|вокал]], [[губны гармонік]] на «Rough And Twisted» * [[Кіт Рычардс]] – [[электрагітара]], вакал на «Some Of Us» * [[Роні Вуд]] – [[бас-гітара]] * [[Чарлі Уотс]] – [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] на «Hit Me In The Head» == Спіс кампазіцый == Словы и аўтарства усіх песень – Джагер-Рычардс, калі іншае не пазначана. {{Tracklist |headline = Бок A |title1 = Rough And Twisted |length1 = 4:40 |title2 = In The Stars |length2 = 4:13 |title3 = Jealous Lover |length3 = 3:50 }} {{Tracklist |headline = Бок B |title1 = Mr. Charm |length1 = 4:34 |title2 = Divine Intervention |length2 = 4:46 |title3 = Ringing Hollow |length3 = 5:18 }} {{Tracklist |headline = Бок C |title1 = Never Wanna Lose You |length1 = 4:31 |title2 = Hit Me In The Head |length2 = 2:57 |title3 = You Know I'm Not Good |writer3 = [[Эмі Уайнхаус]] |length3 = 4:54 |title4 = Some Of Us |length4 = 4:01 }} {{Tracklist |headline = Бок D |total_length = 62:33 |title1 = Covered In You |length1 = 4:32 |title2 = Side Effects |length2 = 4:35 |title3 = Back In Your Life |writer3 = Джагер, Рычардс, Вуд |length3 = 6:13 |title4 = Beautiful Delilah |length4 = 3:29 | writer4 = [[Чак Бэры]] }} 7vr0d1ess65f8epa5c9bejhap66bh39 5164265 5164264 2026-07-10T17:42:51Z А.І.Траўтфэтэр 126642 5164265 wikitext text/x-wiki {{Картка:Альбом | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Аўтар = [[The Rolling Stones]] | Вокладка = | Выдадзены = [[10 ліпеня]] [[2026]] года | Запісаны = [[2019]], [[2021]], [[2022]]–[[2023]] и [[2025]]–[[2026]] гады | Стыль = [[поп-рок]], [[блюз-рок]], [[рок-н-рол]] | Працягласць = 62:33 | Мова = [[англійская]] | Лэйбл = Polydor (Вялікабрытанія)<br />[[Universal Music Group]] (ЗША, астатні свет) | Прадзюсар = Эндру Уот | Храналогія = [[The Rolling Stones]] | Папярэдні альбом = ''Live at The Earls Court'' <br /> (2025) | Гэты альбом = '''''Foreign Tongues''''' <br /> (2026) | Наступны альбом = | Іншае = {{Спіс сінглаў | Назва = Foreign Tongues | Тып = студыйны альбом | Сінгл 1 = In The Stars/Rough And Twisted | Сінгл 1 дата = 12 мая 2026 | Сінгл 2 = Jealous Lover/Divine Intervention | Сінгл 2 дата = 26 чэрвеня 2026 }} }} '''''Foreign Tongues''''' (з [[англійская мова|англ.]] — ''"Іншаземныя языкі"'') — 25 [[Вялікабрытанія|англійскі]] і 27 [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканскі]] [[студыйны альбом|альбом]] брытанскага рок-гурта [[The Rolling Stones]], які выйшаў 10 ліпеня 2026 года. [[Музычны прадзюсар|Прадзюсарам]] альбома выступіў Эндру Уот, з якім група супрацоўнічала пры выпуску свайго мінулага альбома, ''Hackney Diamonds''. У запісе альбома прынялі ўдзел іншыя [[музыкант|музыканты]]: [[Пол Макартні]], Стыў Уінвуд, Роберт Сміт ([[The Cure]]) і Чэд Сміт ([[Red Hot Chili Peppers]]). У рэліз таксама ўвайшла апошняя песня, якая была запісана з былым ударнікам The Rolling Stones [[Чарлі Уотс|Чарлі Уотсам]] перад яго смерцю. Першы [[сінгл]] з альбома, «In the Stars» і яго бок B, «Rough And Twisted», быў выпушчаны 5 мая 2026 года. Анонсу папярэднічала маштабная [[маркетынг|маркетынгавая]] [[рэклама|кампанія]] з выкарыстаннем [[рэкламны шчыт|білбордаў]] па ўсім свеце, на якіх назва альбома была [[пераклад|перакладзена]] на розныя [[мова|мовы]] свету, і [[шыфр|зашыфраваных]] паведамленняў на спецыяльна створаным [[сайт|сайце]] thecockroaches.com, прысвечаным таемнаму музычнаму гурту The Cockroaches, пад назвай якога The Rolling Stones далі канцэрт у знакамітым клубе Эль Макамба ([[Таронта]], [[Канада]]) ў 1977 годзе і выпусцілі першы з альбома трэк, «Rough And Twisted». [[12 мая]] 2026 года был агучаны поўны трэкліст альбома, які налічвае, як і упампіналася раней, з 14 песен (+1 бонус-трэк у выданні альбома ў iTunes). [[26 чэрвеня]] 2026 года выйшаў другі сінгл з альбома — "Jealous Lover" у стылістыцы соул, з бі-сайдам "Divine Intervention". ==Перадгісторыя== ==Выпуск і рэцэнзіі== ==Удзельнікі запісу== * [[Мік Джагер]] – [[вакаліст|вокал]], [[губны гармонік]] на «Rough And Twisted» * [[Кіт Рычардс]] – [[электрагітара]], вакал на «Some Of Us» * [[Роні Вуд]] – [[бас-гітара]] * [[Чарлі Уотс]] – [[Ударныя музычныя інструменты|ударныя]] на «Hit Me In The Head» == Спіс кампазіцый == Словы и аўтарства усіх песень – Джагер-Рычардс, калі іншае не пазначана. {{Tracklist |headline = Бок A |title1 = Rough And Twisted |length1 = 4:40 |title2 = In The Stars |length2 = 4:13 |title3 = Jealous Lover |length3 = 3:50 }} {{Tracklist |headline = Бок B |title1 = Mr. Charm |length1 = 4:34 |title2 = Divine Intervention |length2 = 4:46 |title3 = Ringing Hollow |length3 = 5:18 }} {{Tracklist |headline = Бок C |title1 = Never Wanna Lose You |length1 = 4:31 |title2 = Hit Me In The Head |length2 = 2:57 |title3 = You Know I'm Not Good |writer3 = [[Эмі Уайнхаус]] |length3 = 4:54 |title4 = Some Of Us |length4 = 4:01 }} {{Tracklist |headline = Бок D |total_length = 62:33 |title1 = Covered In You |length1 = 4:32 |title2 = Side Effects |length2 = 4:35 |title3 = Back In Your Life |writer3 = Джагер, Рычардс, Вуд |length3 = 6:13 |title4 = Beautiful Delilah |length4 = 3:29 | writer4 = [[Чак Бэры]] }} h2kda18jqynyi0aomu3pmfjxvulx0ec Будынак Марыінскай гімназіі (Магілёў) 0 810691 5164261 2026-07-10T17:35:40Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў)]] 5164261 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі (Магілёў)]] juyzbcwlh8yji7dqdpmz4bjzrw98ikn Юрый Мікалаевіч Валеваты 0 810692 5164297 2026-07-10T20:16:47Z DobryBrat 5701 Новая старонка: «{{ДД}} '''Юрый Мікалаевіч Валеваты''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектар па Гомельскай вобласці (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся 14 сакавіка 1977 года ў в. [[Дворышча (Хойніцкі раён)|Дворышча]] ...» 5164297 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Юрый Мікалаевіч Валеваты''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектар па Гомельскай вобласці (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся 14 сакавіка 1977 года ў в. [[Дворышча (Хойніцкі раён)|Дворышча]] [[Хойніцкі раён|Хойніцкага раёна]] Гомельскай вобласці. Бацька працаваў кіроўцам у саўгасе «Судкова», маці — інжынерам-тэхнолагам на дрэва-апрацоўчым камбінаце ў [[Хойнікі|Хойніках]]<ref name="sila">[https://grodnonews.by/news/vlast/sila_v_kornyakh_i_lyubvi_k_zemle_pervyy_zamestitel_predsedatelya_grodnenskogo_oblispolkoma_yuriy_valevatyy_o_lyubvi_k_svoemu_delu_i_razvitii_agropromy.html «Сила — в корнях и любви к земле». Первый заместитель председателя Гродненского облисполкома Юрий Валеватый — о любви к своему делу и развитии агропромышленности Гродненщины]</ref>. Пасля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] разам з бацькамі пераехаў у вёску [[Стрыгава]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]], скончыў Стрыгаўскую сярэднюю школу<ref name="sila"/>. У 1998 годзе скончыў [[Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут]]<ref name="gro">[https://grodnonews.by/news/vlast/valevaty_pomoshchnik_prezidenta.html Юрия Валеватого представили в должности помощника Президента — инспектора по Гомельской области]</ref> па спецыяльнасці «Агранамія», пасля чаго прайшоў тэрміновую службу ў войсках сувязі. Кар’еру пачаў памочнікам брыгадзіра паляводчай брыгады у СВК «Свіслач» ([[Гродзенскі раён]]), дзе за 12 гадоў вырас да галоўнага агранома<ref name="gro"/>. За дасягненні ў галіне двойчы прызнаваўся лепшым аграномам Беларусі і быў узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі». У 2012 годзе ўзначаліў СВК «Невяровічы» ([[Ваўкавыскі раён]]), а праз паўтара гады ў верасні 2013 года стаў першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання [[Ваўкавыскі раённы выканаўчы камітэт|Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта]]<ref name="gro"/>. У 2014 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]<ref name="gro"/> па спецыяльнасці «Кіраванне аграпрамысловым комплексам». У чэрвені 2016 года прызначаны старшынёй [[Мастоўскі раённы выканаўчы камітэт|Мастоўскага раённага выканаўчага камітэта]]<ref name="gro"/>. У красавіку 2021 года прызначаны першым намеснікам старшыні [[Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт|Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта]]<ref name="gro"/>, курыраваў аграпрамысловы комплекс, лясную гаспадарку, харчовую прамысловасць і зямельныя адносіны<ref>[https://grodno-region.gov.by/ru/1zam-ru/ Валеватый Юрий Николаевич]</ref>. 8 ліпеня 2026 года прызначаны [[памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Гомельскай вобласці<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600217 Указ Президента Республики Беларусь от 8 июля 2026 года № 217 «О Ю. Н. Валеватом»]</ref>. == Узнагароды == * [[Медаль «За працоўныя заслугі»]] (2012)<ref name="sila"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Валеваты Юрый Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці]] bwdkcgss1dr1lnfz12d9xc5leuu0pz9 5164298 5164297 2026-07-10T20:19:32Z DobryBrat 5701 вікіфікацыя, арфаграфія 5164298 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Юрый Мікалаевіч Валеваты''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны дзеяч. [[Памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектар па Гомельскай вобласці (з 2026). == Біяграфія == Нарадзіўся 14 сакавіка 1977 года ў в. [[Дворышча (Хойніцкі раён)|Дворышча]] [[Хойніцкі раён|Хойніцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Бацька працаваў кіроўцам у саўгасе «Судкова», маці — інжынерам-тэхнолагам на дрэваапрацоўчым камбінаце ў [[Хойнікі|Хойніках]]<ref name="sila">[https://grodnonews.by/news/vlast/sila_v_kornyakh_i_lyubvi_k_zemle_pervyy_zamestitel_predsedatelya_grodnenskogo_oblispolkoma_yuriy_valevatyy_o_lyubvi_k_svoemu_delu_i_razvitii_agropromy.html «Сила — в корнях и любви к земле». Первый заместитель председателя Гродненского облисполкома Юрий Валеватый — о любви к своему делу и развитии агропромышленности Гродненщины]</ref>. Пасля [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскай катастрофы]] разам з бацькамі пераехаў у вёску [[Стрыгава]] [[Кобрынскі раён|Кобрынскага раёна]] [[Брэсцкая вобласць|Брэсцкай вобласці]], скончыў Стрыгаўскую сярэднюю школу<ref name="sila"/>. У 1998 годзе скончыў [[Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут]]<ref name="gro">[https://grodnonews.by/news/vlast/valevaty_pomoshchnik_prezidenta.html Юрия Валеватого представили в должности помощника Президента — инспектора по Гомельской области]</ref> па спецыяльнасці «Агранамія», пасля чаго прайшоў тэрміновую службу ў войсках сувязі. Кар’еру пачаў памочнікам брыгадзіра паляводчай брыгады у СВК «Свіслач» ([[Гродзенскі раён]]), дзе за 12 гадоў вырас да галоўнага агранома<ref name="gro"/>. За дасягненні ў галіне двойчы прызнаваўся лепшым аграномам Беларусі і быў узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі». У 2012 годзе ўзначаліў СВК «Невяровічы» ([[Ваўкавыскі раён]]), а праз паўтара гады ў верасні 2013 года стаў першым намеснікам старшыні — начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання [[Ваўкавыскі раённы выканаўчы камітэт|Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта]]<ref name="gro"/>. У 2014 годзе скончыў [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]<ref name="gro"/> па спецыяльнасці «Кіраванне аграпрамысловым комплексам». У чэрвені 2016 года прызначаны старшынёй [[Мастоўскі раённы выканаўчы камітэт|Мастоўскага раённага выканаўчага камітэта]]<ref name="gro"/>. У красавіку 2021 года прызначаны першым намеснікам старшыні [[Гродзенскі абласны выканаўчы камітэт|Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта]]<ref name="gro"/>, курыраваў аграпрамысловы комплекс, лясную гаспадарку, харчовую прамысловасць і зямельныя адносіны<ref>[https://grodno-region.gov.by/ru/1zam-ru/ Валеватый Юрий Николаевич]</ref>. 8 ліпеня 2026 года прызначаны [[памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]] — інспектарам па Гомельскай вобласці<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600217 Указ Президента Республики Беларусь от 8 июля 2026 года № 217 «О Ю. Н. Валеватом»]</ref>. == Узнагароды == * [[Медаль «За працоўныя заслугі»]] (2012)<ref name="sila"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Валеваты Юрый Мікалаевіч}} [[Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці]] pj66s1rzagzkb1agf6a73ozqre319s7 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1993 года 14 810693 5164329 2026-07-10T23:32:57Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1993 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1993 года]]: Уніфікацыя назваў 5164329 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 1993 года]] jie243prsvayvdyq9rhx8swf94vcmjw Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1994 года 14 810694 5164331 2026-07-10T23:33:26Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1994 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1994 года]]: Уніфікацыя назваў 5164331 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 1994 года]] scx3l0hp6f8v68hpysz8m5y8nvoq4uc Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1995 года 14 810695 5164333 2026-07-10T23:36:41Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1995 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1995 года]]: Уніфікацыя назваў 5164333 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 1995 года]] lfm1s9np0lgzz1oi54my08rlmbbwss9 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1996 года 14 810696 5164335 2026-07-10T23:37:09Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1996 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1996 года]]: Уніфікацыя назваў 5164335 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 1996 года]] 3491a4gqbri14bsjs7a2llqsnb7tcz8 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1998 года 14 810697 5164337 2026-07-10T23:37:39Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1998 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1998 года]]: Уніфікацыя назваў 5164337 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 1998 года]] 4dgkeca07389dc7sn33iy6m6tqvn0gr Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1999 года 14 810698 5164339 2026-07-10T23:38:07Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1999 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 1999 года]]: Уніфікацыя назваў 5164339 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 1999 года]] 3378kg4lqjekhrzizqnzapv76th6zb4 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2000 года 14 810699 5164346 2026-07-11T00:19:09Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2000 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2000 года]]: Уніфікацыя назваў 5164346 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2000 года]] hy5u044jf1sk0k9rwcefrmcf3ldlbzj Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2001 года 14 810700 5164348 2026-07-11T00:20:06Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2001 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2001 года]]: Уніфікацыя назваў 5164348 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2001 года]] dt4lrq4uholweszqbbbuzkb7o9fmkqe Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2002 года 14 810701 5164350 2026-07-11T00:20:52Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2002 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2002 года]]: Уніфікацыя назваў 5164350 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2002 года]] dfrz9a781mqi3qv2n07exabbci5i3yk Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2003 года 14 810702 5164352 2026-07-11T00:21:22Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2003 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2003 года]]: Уніфікацыя назваў 5164352 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2003 года]] fgp2f2ciql8affgcjhogrm1ye9jd287 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2004 года 14 810703 5164354 2026-07-11T00:21:53Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2004 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2004 года]]: Уніфікацыя назваў 5164354 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2004 года]] ocph0w302ik4kahfx8kl0mb2q9ksid9 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2005 года 14 810704 5164356 2026-07-11T00:22:21Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2005 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2005 года]]: Уніфікацыя назваў 5164356 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2005 года]] pve87nb86wwg4arbznhxit09d3izmr6 Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2006 года 14 810705 5164358 2026-07-11T00:23:15Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2006 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2006 года]]: Уніфікацыя назваў 5164358 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2006 года]] 3ol8hffewujdk6f0jtkr7duu75xq70z Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2007 года 14 810706 5164360 2026-07-11T00:23:48Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2007 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2007 года]]: Уніфікацыя назваў 5164360 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2007 года]] mklz42i19xmb6b8sumt2j5xa1pix7rs Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2008 года 14 810707 5164363 2026-07-11T00:37:28Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2008 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2008 года]]: Уніфікацыя назваў 5164363 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2008 года]] 2y8qm7l4fegmqffqlq5z78jqhuwpq5v Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2009 года 14 810708 5164365 2026-07-11T00:38:01Z IshaBarnes 124956 IshaBarnes перанёс старонку [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2009 года]] у [[Катэгорыя:Відэагульні 2009 года]]: Уніфікацыя назваў 5164365 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2009 года]] 5khn9nbol82xio4vd6dmpe4vr9u2h7h 5164409 5164365 2026-07-11T06:33:07Z JerzyKundrat 174 Выдалена перасылка на [[Катэгорыя:Відэагульні 2009 года]] 5164409 wikitext text/x-wiki {{хв}} #REDIRECT [[:Катэгорыя:Відэагульні 2009 года]] tiwinvnck4dhv8wzm0vqdm0e60z9w8u Тадэвуш Фурдына 0 810709 5164427 2026-07-11T08:13:42Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Мастак |Імя = Тадэвуш Фурдына |Арыгінал імя = {{lang-pl|Tadeusz Furdyna}} |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|20|2|1930}} |Месца нараджэння = [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Падкарпацкае ваяводства]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]] |Дата...» 5164427 wikitext text/x-wiki {{Мастак |Імя = Тадэвуш Фурдына |Арыгінал імя = {{lang-pl|Tadeusz Furdyna}} |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|20|2|1930}} |Месца нараджэння = [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Падкарпацкае ваяводства]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]] |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Польшча}} |Род дзейнасці = [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]] |Месца працы = [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў]] ([[Лодзь]]) |Адукацыя = [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні]] (1964) <br> [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўная вышэйшая школа пластычных мастацтваў у Гданьску]] <br> [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]] |Узнагароды і прэміі = Залаты медаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis» (2022) }} '''Тадэ́вуш Фурды́на''' ({{lang-pl|Tadeusz Furdyna}}; {{ДН|20|2|1930}}, [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Польшча]]) — польскі [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]], аўтар страчанага аздаблення [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 лютага 1930 года ў [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміне Тушаў Нарадовы]] (цяпер у [[Падкарпацкае ваяводства|Падкарпацкім ваяводстве]] [[Польшча|Польшчы]]). Першыя манаскія абяцанні склаў 2 жніўня 1947 года ў [[Чэрвіньск-над-Віслай|Чэрвіньску]]. У 1951—1956 гадах вывучаў [[Тэалогія|тэалогію]] ў салезіянскай семінарыі ў [[Асвенцім (горад)|Асвенціме]]. Святарскае пасвячэнне прыняў 29 чэрвеня 1956 года ў Асвенціме<ref name="infoans">{{cite web|url=https://www.infoans.org/pl/dzialy/fotonews/item/16834-polska-ks-tadeusz-furdyna-salezjanin-otrzymal-zloty-medal-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Polska – Ks. Tadeusz Furdyna, salezjanin, otrzymał Złoty Medal – Zasłużony Kulturze “Gloria Artis”|publisher=InfoANS|date=12 снежня 2022|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="salez">{{cite web|url=https://salezjanie.waw.pl/blog/2025/02/25/95-urodziny-ksiedza-tadeusza-furdyny/|title=95. urodziny księdza Tadeusza Furdyny|publisher=Salezjanie - Inspektoria Warszawska|date=25 лютага 2025|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пасля пасвячэння распачаў мастацкія студыі на факультэце прыгожых мастацтваў [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта імя Мікалая Каперніка ў Торуні]] ў майстэрні прафесара [[Станіслаў Барысоўскі|Станіслава Барысоўскага]], дзе атрымаў дыплом у 1964 годзе. Працягваў паслядыпломнае навучанне ў майстэрні [[Манументальны жывапіс|манументальнага жывапісу]] прафесара [[Яцак Жулаўскі|Яцака Жулаўскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўнай вышэйшай школе пластычных мастацтваў у Гданьску]], а таксама ў майстэрнях прафесараў [[Вацлаў Таранчэўскі|Вацлава Таранчэўскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]]<ref name="salez"/>. У 1982—2002 гадах працаваў прафесарам гісторыі мастацтва і [[Кансервацыя помнікаў|кансервацыі помнікаў]] у [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшай духоўнай семінарыі айцоў францысканцаў]] у [[Лодзь|Лодзі-Лагеўніках]]. == Творчасць == Творчасць святара з'яўляецца ўнікальнай з'явай і вынікам больш чым 60-гадовай працы. Яго мастацкі здабытак уключае каля 1030 станковых карцін, 700 [[вітраж]]оў, 205 поўных інтэр'ераў [[касцёл]]аў, а таксама шматлікія [[скульптура|скульптуры]], [[мазаіка|мазаікі]], [[паліхромія|паліхроміі]], [[Графіка|графічныя працы]] і кніжныя [[ілюстрацыя|ілюстрацыі]]<ref name="infoans"/>. Мастацкі стыль Т.&nbsp;Фурдыны абапіраецца на розныя кірункі мастацтва XX стагоддзя. У яго творах прасочваюцца рысы [[кубізм]]у, [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], [[сюррэалізм]]у, а таксама [[Абстрактнае мастацтва|абстрактна-геаметрычнага кірунку]]. Сярод мастакоў, якія найбольш паўплывалі на яго творчасць, ён вылучаў [[Паўль Клее|Паўля Клее]], [[Марк Шагал|Марка Шагала]], [[Пабла Пікаса]], [[Жуан Міро|Жуана Міро]], [[Васіль Кандзінскі|Васіля Кандзінскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]]. Значнай рысай яго мастацтва з'яўляецца насычанасць твораў тэалагічнымі, філасофскімі і этычнымі адсылкамі<ref name="salez"/>. Мастак аформіў інтэр'еры шматлікіх храмаў у Польшчы, у тым ліку ў [[Тамашаў Мазавецкі|Тамашаве Мазавецкім]], [[Жырардаў|Жырардаве]], [[Лодзь|Лодзі]], [[Бжэска]], [[Плоцк]]у і [[Бжэзна|Бжэзне]]. Вядомыя яго працы знаходзіліся і ў [[Беларусь|Беларусі]]. У прыватнасці, пасля вяртання каталікам былога кальвінскага збору — [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]] ў 1990 годзе, менавіта Тадэвушу Фурдыну даручылі стварэнне новага інтэр'ера храма. Мастак распрацаваў цэласны мастацкі комплекс у стылістыцы [[мадэрнізм]]у і [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], які гарманіраваў са старажытным рэнесансным будынкам. Комплекс уключаў [[алтар|алтарную]] кампазіцыю, [[амбон]], [[Купель|купель]], стацыі [[Крыжовы шлях|крыжовага шляху]], унікальныя [[вітраж]]ы і аўтарскія роспісы ([[фрэска|фрэскі]]) на [[скляпенне|скляпенні]] цэнтральнага [[купал]]а святыні<ref name="slowo">{{cite web|url=https://slowo.grodnensis.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2890%3A12-376_id_2890&catid=12%3Aparafii-i-swiatynie&Itemid=430&lang=by|title=Смаргонь. Парафіі і святыні|publisher=Слова Жыцця|date=16 чэрвеня 2013|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="spadczyna">{{cite web|url=https://t.me/spadczyna/15936|title=Як у Смаргоні ў былым кальвінскім зборы (касцёле Святога Міхаіла Арханёла) зафарбавалі роспісы і выкінулі ўнікальнае начынне, створанае мастаком-экспрэсіяністам|publisher=Спадчына|lang=be|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. Аднак у 2016 годзе новыя ўласнікі касцёла вырашылі пазбавіцца ад сучаснага мастацтва, замяніўшы яго на інтэр'ер у [[барока|барочным]] стылі (паводле праекта ксяндза [[Артур Ляшнеўскі|Артура Ляшнеўскага]] SDB, які тады быў яшчэ семінарыстам). У выніку мастацкі твор Т.&nbsp;Фурдыны быў фактычна знішчаны: унікальныя роспісы на купале былі зафарбаваны, бакавыя алтары і купель — выкінутыя, а амбон і алтарны стол вывезены ў [[Бялынічы]]. З усяго мадэрнісцкага комплексу ў смаргонскім храме ацалелі толькі вітражы<ref name="spadczyna"/>. == Узнагароды == У сакавіку 2013 года ў Гарадской галерэі мастацтва ў [[Лодзь|Лодзі]] прайшла выстава, прысвечаная 50-годдзю творчай дзейнасці майстра. Ён з'яўляецца лаўрэатам мастацкай прэміі імя [[Альберт Хмялёўскі|святога брата Альберта]] за выдатныя дасягненні ў галіне [[Сакральнае мастацтва|сакральнага мастацтва]]. У 2022 годзе за выдатныя заслугі і шматгадовую мастацкую дзейнасць узнагароджаны Залатым медалём «[[За заслугі ў культуры Gloria Artis]]»<ref name="infoans"/><ref name="mkidn">{{cite web|url=https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis|publisher=MKiDN|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Pasja – grafiki ks. Tadeusza Furdyna, autor: Sławomir Krajewski * W ciszy pracowni malarstwo ks. Tadeusza Furdyny SDB, autor Jan Dominikowski (2007) * Słowo i obraz: rzecz o sztuce sakralnej księdza Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2006) * Przestrzeń słowa... O wnętrzach sakralnych ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2001) * Grób Pański w sztuce ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2000) {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурдына Тадэвуш}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе]] [[Катэгорыя:Каталіцкія святары Польшчы]] [[Катэгорыя:Салезіянцы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні]] [[Катэгорыя:Мастакі Польшчы]] [[Катэгорыя:Вітражысты]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым медалём «За заслугі ў культуры Gloria Artis»]] lw6l6a67agxr0im7ncq03s6oitits71 5164428 5164427 2026-07-11T08:14:02Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5164428 wikitext text/x-wiki {{Асоба |Імя = Тадэвуш Фурдына |Арыгінал імя = {{lang-pl|Tadeusz Furdyna}} |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|20|2|1930}} |Месца нараджэння = [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Падкарпацкае ваяводства]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]] |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Польшча}} |Род дзейнасці = [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]] |Месца працы = [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў]] ([[Лодзь]]) |Адукацыя = [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні]] (1964) <br> [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўная вышэйшая школа пластычных мастацтваў у Гданьску]] <br> [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]] |Узнагароды і прэміі = Залаты медаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis» (2022) }} '''Тадэ́вуш Фурды́на''' ({{lang-pl|Tadeusz Furdyna}}; {{ДН|20|2|1930}}, [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Польшча]]) — польскі [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]], аўтар страчанага аздаблення [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 лютага 1930 года ў [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміне Тушаў Нарадовы]] (цяпер у [[Падкарпацкае ваяводства|Падкарпацкім ваяводстве]] [[Польшча|Польшчы]]). Першыя манаскія абяцанні склаў 2 жніўня 1947 года ў [[Чэрвіньск-над-Віслай|Чэрвіньску]]. У 1951—1956 гадах вывучаў [[Тэалогія|тэалогію]] ў салезіянскай семінарыі ў [[Асвенцім (горад)|Асвенціме]]. Святарскае пасвячэнне прыняў 29 чэрвеня 1956 года ў Асвенціме<ref name="infoans">{{cite web|url=https://www.infoans.org/pl/dzialy/fotonews/item/16834-polska-ks-tadeusz-furdyna-salezjanin-otrzymal-zloty-medal-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Polska – Ks. Tadeusz Furdyna, salezjanin, otrzymał Złoty Medal – Zasłużony Kulturze “Gloria Artis”|publisher=InfoANS|date=12 снежня 2022|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="salez">{{cite web|url=https://salezjanie.waw.pl/blog/2025/02/25/95-urodziny-ksiedza-tadeusza-furdyny/|title=95. urodziny księdza Tadeusza Furdyny|publisher=Salezjanie - Inspektoria Warszawska|date=25 лютага 2025|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пасля пасвячэння распачаў мастацкія студыі на факультэце прыгожых мастацтваў [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта імя Мікалая Каперніка ў Торуні]] ў майстэрні прафесара [[Станіслаў Барысоўскі|Станіслава Барысоўскага]], дзе атрымаў дыплом у 1964 годзе. Працягваў паслядыпломнае навучанне ў майстэрні [[Манументальны жывапіс|манументальнага жывапісу]] прафесара [[Яцак Жулаўскі|Яцака Жулаўскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўнай вышэйшай школе пластычных мастацтваў у Гданьску]], а таксама ў майстэрнях прафесараў [[Вацлаў Таранчэўскі|Вацлава Таранчэўскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]]<ref name="salez"/>. У 1982—2002 гадах працаваў прафесарам гісторыі мастацтва і [[Кансервацыя помнікаў|кансервацыі помнікаў]] у [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшай духоўнай семінарыі айцоў францысканцаў]] у [[Лодзь|Лодзі-Лагеўніках]]. == Творчасць == Творчасць святара з'яўляецца ўнікальнай з'явай і вынікам больш чым 60-гадовай працы. Яго мастацкі здабытак уключае каля 1030 станковых карцін, 700 [[вітраж]]оў, 205 поўных інтэр'ераў [[касцёл]]аў, а таксама шматлікія [[скульптура|скульптуры]], [[мазаіка|мазаікі]], [[паліхромія|паліхроміі]], [[Графіка|графічныя працы]] і кніжныя [[ілюстрацыя|ілюстрацыі]]<ref name="infoans"/>. Мастацкі стыль Т.&nbsp;Фурдыны абапіраецца на розныя кірункі мастацтва XX стагоддзя. У яго творах прасочваюцца рысы [[кубізм]]у, [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], [[сюррэалізм]]у, а таксама [[Абстрактнае мастацтва|абстрактна-геаметрычнага кірунку]]. Сярод мастакоў, якія найбольш паўплывалі на яго творчасць, ён вылучаў [[Паўль Клее|Паўля Клее]], [[Марк Шагал|Марка Шагала]], [[Пабла Пікаса]], [[Жуан Міро|Жуана Міро]], [[Васіль Кандзінскі|Васіля Кандзінскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]]. Значнай рысай яго мастацтва з'яўляецца насычанасць твораў тэалагічнымі, філасофскімі і этычнымі адсылкамі<ref name="salez"/>. Мастак аформіў інтэр'еры шматлікіх храмаў у Польшчы, у тым ліку ў [[Тамашаў Мазавецкі|Тамашаве Мазавецкім]], [[Жырардаў|Жырардаве]], [[Лодзь|Лодзі]], [[Бжэска]], [[Плоцк]]у і [[Бжэзна|Бжэзне]]. Вядомыя яго працы знаходзіліся і ў [[Беларусь|Беларусі]]. У прыватнасці, пасля вяртання каталікам былога кальвінскага збору — [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]] ў 1990 годзе, менавіта Тадэвушу Фурдыну даручылі стварэнне новага інтэр'ера храма. Мастак распрацаваў цэласны мастацкі комплекс у стылістыцы [[мадэрнізм]]у і [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], які гарманіраваў са старажытным рэнесансным будынкам. Комплекс уключаў [[алтар|алтарную]] кампазіцыю, [[амбон]], [[Купель|купель]], стацыі [[Крыжовы шлях|крыжовага шляху]], унікальныя [[вітраж]]ы і аўтарскія роспісы ([[фрэска|фрэскі]]) на [[скляпенне|скляпенні]] цэнтральнага [[купал]]а святыні<ref name="slowo">{{cite web|url=https://slowo.grodnensis.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2890%3A12-376_id_2890&catid=12%3Aparafii-i-swiatynie&Itemid=430&lang=by|title=Смаргонь. Парафіі і святыні|publisher=Слова Жыцця|date=16 чэрвеня 2013|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="spadczyna">{{cite web|url=https://t.me/spadczyna/15936|title=Як у Смаргоні ў былым кальвінскім зборы (касцёле Святога Міхаіла Арханёла) зафарбавалі роспісы і выкінулі ўнікальнае начынне, створанае мастаком-экспрэсіяністам|publisher=Спадчына|lang=be|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. Аднак у 2016 годзе новыя ўласнікі касцёла вырашылі пазбавіцца ад сучаснага мастацтва, замяніўшы яго на інтэр'ер у [[барока|барочным]] стылі (паводле праекта ксяндза [[Артур Ляшнеўскі|Артура Ляшнеўскага]] SDB, які тады быў яшчэ семінарыстам). У выніку мастацкі твор Т.&nbsp;Фурдыны быў фактычна знішчаны: унікальныя роспісы на купале былі зафарбаваны, бакавыя алтары і купель — выкінутыя, а амбон і алтарны стол вывезены ў [[Бялынічы]]. З усяго мадэрнісцкага комплексу ў смаргонскім храме ацалелі толькі вітражы<ref name="spadczyna"/>. == Узнагароды == У сакавіку 2013 года ў Гарадской галерэі мастацтва ў [[Лодзь|Лодзі]] прайшла выстава, прысвечаная 50-годдзю творчай дзейнасці майстра. Ён з'яўляецца лаўрэатам мастацкай прэміі імя [[Альберт Хмялёўскі|святога брата Альберта]] за выдатныя дасягненні ў галіне [[Сакральнае мастацтва|сакральнага мастацтва]]. У 2022 годзе за выдатныя заслугі і шматгадовую мастацкую дзейнасць узнагароджаны Залатым медалём «[[За заслугі ў культуры Gloria Artis]]»<ref name="infoans"/><ref name="mkidn">{{cite web|url=https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis|publisher=MKiDN|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Pasja – grafiki ks. Tadeusza Furdyna, autor: Sławomir Krajewski * W ciszy pracowni malarstwo ks. Tadeusza Furdyny SDB, autor Jan Dominikowski (2007) * Słowo i obraz: rzecz o sztuce sakralnej księdza Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2006) * Przestrzeń słowa... O wnętrzach sakralnych ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2001) * Grób Pański w sztuce ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2000) {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурдына Тадэвуш}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе]] [[Катэгорыя:Каталіцкія святары Польшчы]] [[Катэгорыя:Салезіянцы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні]] [[Катэгорыя:Мастакі Польшчы]] [[Катэгорыя:Вітражысты]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым медалём «За заслугі ў культуры Gloria Artis»]] r0c9z3a7loc2sdu7z6k6ykoo51xcrhk 5164429 5164428 2026-07-11T08:15:03Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5164429 wikitext text/x-wiki {{Асоба |Імя = Тадэвуш Фурдына |Арыгінал імя = {{lang-pl|Tadeusz Furdyna}} |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|20|2|1930}} |Месца нараджэння = [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Падкарпацкае ваяводства]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]] |Дата смерці = |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Польшча}} |Род дзейнасці = [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]] |Месца працы = [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў]] ([[Лодзь]]) |Адукацыя = [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні]] (1964) <br> [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўная вышэйшая школа пластычных мастацтваў у Гданьску]] <br> [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]] |Узнагароды і прэміі = Залаты медаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis» (2022) }} '''Тадэ́вуш Фурды́на''' ({{lang-pl|Tadeusz Furdyna}}; {{ДН|20|2|1930}}, [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Польшча]]) — польскі [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 лютага 1930 года ў [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміне Тушаў Нарадовы]] (цяпер у [[Падкарпацкае ваяводства|Падкарпацкім ваяводстве]] [[Польшча|Польшчы]]). Першыя манаскія абяцанні склаў 2 жніўня 1947 года ў [[Чэрвіньск-над-Віслай|Чэрвіньску]]. У 1951—1956 гадах вывучаў тэалогію ў салезіянскай семінарыі ў [[Асвенцім (горад)|Асвенціме]]. Святарскае пасвячэнне прыняў 29 чэрвеня 1956 года ў Асвенціме<ref name="infoans">{{cite web|url=https://www.infoans.org/pl/dzialy/fotonews/item/16834-polska-ks-tadeusz-furdyna-salezjanin-otrzymal-zloty-medal-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Polska – Ks. Tadeusz Furdyna, salezjanin, otrzymał Złoty Medal – Zasłużony Kulturze “Gloria Artis”|publisher=InfoANS|date=12 снежня 2022|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="salez">{{cite web|url=https://salezjanie.waw.pl/blog/2025/02/25/95-urodziny-ksiedza-tadeusza-furdyny/|title=95. urodziny księdza Tadeusza Furdyny|publisher=Salezjanie - Inspektoria Warszawska|date=25 лютага 2025|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пасля пасвячэння распачаў мастацкія студыі на факультэце прыгожых мастацтваў [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта імя Мікалая Каперніка ў Торуні]] ў майстэрні прафесара [[Станіслаў Барысоўскі|Станіслава Барысоўскага]], дзе атрымаў дыплом у 1964 годзе. Працягваў паслядыпломнае навучанне ў майстэрні [[Манументальны жывапіс|манументальнага жывапісу]] прафесара [[Яцак Жулаўскі|Яцака Жулаўскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўнай вышэйшай школе пластычных мастацтваў у Гданьску]], а таксама ў майстэрнях прафесараў [[Вацлаў Таранчэўскі|Вацлава Таранчэўскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]]<ref name="salez"/>. У 1982—2002 гадах працаваў прафесарам гісторыі мастацтва і [[Кансервацыя помнікаў|кансервацыі помнікаў]] у [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшай духоўнай семінарыі айцоў францысканцаў]] у [[Лодзь|Лодзі-Лагеўніках]]. == Творчасць == Творчасць святара з'яўляецца ўнікальнай з'явай і вынікам больш чым 60-гадовай працы. Яго мастацкі здабытак уключае каля 1030 станковых карцін, 700 [[вітраж]]оў, 205 поўных інтэр'ераў [[касцёл]]аў, а таксама шматлікія [[скульптура|скульптуры]], [[мазаіка|мазаікі]], [[паліхромія|паліхроміі]], [[Графіка|графічныя працы]] і кніжныя [[ілюстрацыя|ілюстрацыі]]<ref name="infoans"/>. Мастацкі стыль Т.&nbsp;Фурдыны абапіраецца на розныя кірункі мастацтва XX стагоддзя. У яго творах прасочваюцца рысы [[кубізм]]у, [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], [[сюррэалізм]]у, а таксама [[Абстрактнае мастацтва|абстрактна-геаметрычнага кірунку]]. Сярод мастакоў, якія найбольш паўплывалі на яго творчасць, ён вылучаў [[Паўль Клее|Паўля Клее]], [[Марк Шагал|Марка Шагала]], [[Пабла Пікаса]], [[Жуан Міро|Жуана Міро]], [[Васіль Кандзінскі|Васіля Кандзінскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]]. Значнай рысай яго мастацтва з'яўляецца насычанасць твораў тэалагічнымі, філасофскімі і этычнымі адсылкамі<ref name="salez"/>. Мастак аформіў інтэр'еры шматлікіх храмаў у Польшчы, у тым ліку ў [[Тамашаў Мазавецкі|Тамашаве Мазавецкім]], [[Жырардаў|Жырардаве]], [[Лодзь|Лодзі]], [[Бжэска]], [[Плоцк]]у і [[Бжэзна|Бжэзне]]. Вядомыя яго працы знаходзіліся і ў [[Беларусь|Беларусі]]. У прыватнасці, пасля вяртання каталікам былога кальвінскага збору — [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]] ў 1990 годзе, менавіта Тадэвушу Фурдыну даручылі стварэнне новага інтэр'ера храма. Мастак распрацаваў цэласны мастацкі комплекс у стылістыцы [[мадэрнізм]]у і [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], які гарманіраваў са старажытным рэнесансным будынкам. Комплекс уключаў [[алтар|алтарную]] кампазіцыю, [[амбон]], [[Купель|купель]], стацыі [[Крыжовы шлях|крыжовага шляху]], унікальныя [[вітраж]]ы і аўтарскія роспісы ([[фрэска|фрэскі]]) на [[скляпенне|скляпенні]] цэнтральнага [[купал]]а святыні<ref name="slowo">{{cite web|url=https://slowo.grodnensis.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2890%3A12-376_id_2890&catid=12%3Aparafii-i-swiatynie&Itemid=430&lang=by|title=Смаргонь. Парафіі і святыні|publisher=Слова Жыцця|date=16 чэрвеня 2013|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="spadczyna">{{cite web|url=https://t.me/spadczyna/15936|title=Як у Смаргоні ў былым кальвінскім зборы (касцёле Святога Міхаіла Арханёла) зафарбавалі роспісы і выкінулі ўнікальнае начынне, створанае мастаком-экспрэсіяністам|publisher=Спадчына|lang=be|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. Аднак у 2016 годзе новыя ўласнікі касцёла вырашылі пазбавіцца ад сучаснага мастацтва, замяніўшы яго на інтэр'ер у [[барока|барочным]] стылі (паводле праекта ксяндза [[Артур Ляшнеўскі|Артура Ляшнеўскага]] SDB, які тады быў яшчэ семінарыстам). У выніку мастацкі твор Т.&nbsp;Фурдыны быў фактычна знішчаны: унікальныя роспісы на купале былі зафарбаваны, бакавыя алтары і купель — выкінутыя, а амбон і алтарны стол вывезены ў [[Бялынічы]]. З усяго мадэрнісцкага комплексу ў смаргонскім храме ацалелі толькі вітражы<ref name="spadczyna"/>. == Узнагароды == У сакавіку 2013 года ў Гарадской галерэі мастацтва ў [[Лодзь|Лодзі]] прайшла выстава, прысвечаная 50-годдзю творчай дзейнасці майстра. Ён з'яўляецца лаўрэатам мастацкай прэміі імя [[Альберт Хмялёўскі|святога брата Альберта]] за выдатныя дасягненні ў галіне [[Сакральнае мастацтва|сакральнага мастацтва]]. У 2022 годзе за выдатныя заслугі і шматгадовую мастацкую дзейнасць узнагароджаны Залатым медалём «[[За заслугі ў культуры Gloria Artis]]»<ref name="infoans"/><ref name="mkidn">{{cite web|url=https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis|publisher=MKiDN|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Pasja – grafiki ks. Tadeusza Furdyna, autor: Sławomir Krajewski * W ciszy pracowni malarstwo ks. Tadeusza Furdyny SDB, autor Jan Dominikowski (2007) * Słowo i obraz: rzecz o sztuce sakralnej księdza Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2006) * Przestrzeń słowa... O wnętrzach sakralnych ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2001) * Grób Pański w sztuce ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2000) {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурдына Тадэвуш}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе]] [[Катэгорыя:Каталіцкія святары Польшчы]] [[Катэгорыя:Салезіянцы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні]] [[Катэгорыя:Мастакі Польшчы]] [[Катэгорыя:Вітражысты]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым медалём «За заслугі ў культуры Gloria Artis»]] 2frfh9hkbu6dwy9g4t20ez4j2z0zksd 5164430 5164429 2026-07-11T08:15:21Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5164430 wikitext text/x-wiki {{Мастак}} '''Тадэ́вуш Фурды́на''' ({{lang-pl|Tadeusz Furdyna}}; {{ДН|20|2|1930}}, [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Польшча]]) — польскі [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 лютага 1930 года ў [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміне Тушаў Нарадовы]] (цяпер у [[Падкарпацкае ваяводства|Падкарпацкім ваяводстве]] [[Польшча|Польшчы]]). Першыя манаскія абяцанні склаў 2 жніўня 1947 года ў [[Чэрвіньск-над-Віслай|Чэрвіньску]]. У 1951—1956 гадах вывучаў тэалогію ў салезіянскай семінарыі ў [[Асвенцім (горад)|Асвенціме]]. Святарскае пасвячэнне прыняў 29 чэрвеня 1956 года ў Асвенціме<ref name="infoans">{{cite web|url=https://www.infoans.org/pl/dzialy/fotonews/item/16834-polska-ks-tadeusz-furdyna-salezjanin-otrzymal-zloty-medal-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Polska – Ks. Tadeusz Furdyna, salezjanin, otrzymał Złoty Medal – Zasłużony Kulturze “Gloria Artis”|publisher=InfoANS|date=12 снежня 2022|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="salez">{{cite web|url=https://salezjanie.waw.pl/blog/2025/02/25/95-urodziny-ksiedza-tadeusza-furdyny/|title=95. urodziny księdza Tadeusza Furdyny|publisher=Salezjanie - Inspektoria Warszawska|date=25 лютага 2025|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пасля пасвячэння распачаў мастацкія студыі на факультэце прыгожых мастацтваў [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта імя Мікалая Каперніка ў Торуні]] ў майстэрні прафесара [[Станіслаў Барысоўскі|Станіслава Барысоўскага]], дзе атрымаў дыплом у 1964 годзе. Працягваў паслядыпломнае навучанне ў майстэрні [[Манументальны жывапіс|манументальнага жывапісу]] прафесара [[Яцак Жулаўскі|Яцака Жулаўскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўнай вышэйшай школе пластычных мастацтваў у Гданьску]], а таксама ў майстэрнях прафесараў [[Вацлаў Таранчэўскі|Вацлава Таранчэўскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]]<ref name="salez"/>. У 1982—2002 гадах працаваў прафесарам гісторыі мастацтва і [[Кансервацыя помнікаў|кансервацыі помнікаў]] у [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшай духоўнай семінарыі айцоў францысканцаў]] у [[Лодзь|Лодзі-Лагеўніках]]. == Творчасць == Творчасць святара з'яўляецца ўнікальнай з'явай і вынікам больш чым 60-гадовай працы. Яго мастацкі здабытак уключае каля 1030 станковых карцін, 700 [[вітраж]]оў, 205 поўных інтэр'ераў [[касцёл]]аў, а таксама шматлікія [[скульптура|скульптуры]], [[мазаіка|мазаікі]], [[паліхромія|паліхроміі]], [[Графіка|графічныя працы]] і кніжныя [[ілюстрацыя|ілюстрацыі]]<ref name="infoans"/>. Мастацкі стыль Т.&nbsp;Фурдыны абапіраецца на розныя кірункі мастацтва XX стагоддзя. У яго творах прасочваюцца рысы [[кубізм]]у, [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], [[сюррэалізм]]у, а таксама [[Абстрактнае мастацтва|абстрактна-геаметрычнага кірунку]]. Сярод мастакоў, якія найбольш паўплывалі на яго творчасць, ён вылучаў [[Паўль Клее|Паўля Клее]], [[Марк Шагал|Марка Шагала]], [[Пабла Пікаса]], [[Жуан Міро|Жуана Міро]], [[Васіль Кандзінскі|Васіля Кандзінскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]]. Значнай рысай яго мастацтва з'яўляецца насычанасць твораў тэалагічнымі, філасофскімі і этычнымі адсылкамі<ref name="salez"/>. Мастак аформіў інтэр'еры шматлікіх храмаў у Польшчы, у тым ліку ў [[Тамашаў Мазавецкі|Тамашаве Мазавецкім]], [[Жырардаў|Жырардаве]], [[Лодзь|Лодзі]], [[Бжэска]], [[Плоцк]]у і [[Бжэзна|Бжэзне]]. Вядомыя яго працы знаходзіліся і ў [[Беларусь|Беларусі]]. У прыватнасці, пасля вяртання каталікам былога кальвінскага збору — [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]] ў 1990 годзе, менавіта Тадэвушу Фурдыну даручылі стварэнне новага інтэр'ера храма. Мастак распрацаваў цэласны мастацкі комплекс у стылістыцы [[мадэрнізм]]у і [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], які гарманіраваў са старажытным рэнесансным будынкам. Комплекс уключаў [[алтар|алтарную]] кампазіцыю, [[амбон]], [[Купель|купель]], стацыі [[Крыжовы шлях|крыжовага шляху]], унікальныя [[вітраж]]ы і аўтарскія роспісы ([[фрэска|фрэскі]]) на [[скляпенне|скляпенні]] цэнтральнага [[купал]]а святыні<ref name="slowo">{{cite web|url=https://slowo.grodnensis.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2890%3A12-376_id_2890&catid=12%3Aparafii-i-swiatynie&Itemid=430&lang=by|title=Смаргонь. Парафіі і святыні|publisher=Слова Жыцця|date=16 чэрвеня 2013|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="spadczyna">{{cite web|url=https://t.me/spadczyna/15936|title=Як у Смаргоні ў былым кальвінскім зборы (касцёле Святога Міхаіла Арханёла) зафарбавалі роспісы і выкінулі ўнікальнае начынне, створанае мастаком-экспрэсіяністам|publisher=Спадчына|lang=be|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. Аднак у 2016 годзе новыя ўласнікі касцёла вырашылі пазбавіцца ад сучаснага мастацтва, замяніўшы яго на інтэр'ер у [[барока|барочным]] стылі (паводле праекта ксяндза [[Артур Ляшнеўскі|Артура Ляшнеўскага]] SDB, які тады быў яшчэ семінарыстам). У выніку мастацкі твор Т.&nbsp;Фурдыны быў фактычна знішчаны: унікальныя роспісы на купале былі зафарбаваны, бакавыя алтары і купель — выкінутыя, а амбон і алтарны стол вывезены ў [[Бялынічы]]. З усяго мадэрнісцкага комплексу ў смаргонскім храме ацалелі толькі вітражы<ref name="spadczyna"/>. == Узнагароды == У сакавіку 2013 года ў Гарадской галерэі мастацтва ў [[Лодзь|Лодзі]] прайшла выстава, прысвечаная 50-годдзю творчай дзейнасці майстра. Ён з'яўляецца лаўрэатам мастацкай прэміі імя [[Альберт Хмялёўскі|святога брата Альберта]] за выдатныя дасягненні ў галіне [[Сакральнае мастацтва|сакральнага мастацтва]]. У 2022 годзе за выдатныя заслугі і шматгадовую мастацкую дзейнасць узнагароджаны Залатым медалём «[[За заслугі ў культуры Gloria Artis]]»<ref name="infoans"/><ref name="mkidn">{{cite web|url=https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis|publisher=MKiDN|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Pasja – grafiki ks. Tadeusza Furdyna, autor: Sławomir Krajewski * W ciszy pracowni malarstwo ks. Tadeusza Furdyny SDB, autor Jan Dominikowski (2007) * Słowo i obraz: rzecz o sztuce sakralnej księdza Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2006) * Przestrzeń słowa... O wnętrzach sakralnych ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2001) * Grób Pański w sztuce ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2000) {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурдына Тадэвуш}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе]] [[Катэгорыя:Каталіцкія святары Польшчы]] [[Катэгорыя:Салезіянцы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні]] [[Катэгорыя:Мастакі Польшчы]] [[Катэгорыя:Вітражысты]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым медалём «За заслугі ў культуры Gloria Artis»]] 8e58f0q1xxpcklqxaoxo66fuywc2prm 5164431 5164430 2026-07-11T08:23:57Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Вітражысты]]; дададзена [[Катэгорыя:Мастакі-вітражысты Беларусі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5164431 wikitext text/x-wiki {{Мастак}} '''Тадэ́вуш Фурды́на''' ({{lang-pl|Tadeusz Furdyna}}; {{ДН|20|2|1930}}, [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміна Тушаў Нарадовы]], [[Польшча]]) — польскі [[Каталіцкі святар|каталіцкі святар]], [[Салезіянцы|салезіянін]], [[мастак]], [[Вітраж|вітражыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 лютага 1930 года ў [[Тушаў Нарадовы (гміна)|гміне Тушаў Нарадовы]] (цяпер у [[Падкарпацкае ваяводства|Падкарпацкім ваяводстве]] [[Польшча|Польшчы]]). Першыя манаскія абяцанні склаў 2 жніўня 1947 года ў [[Чэрвіньск-над-Віслай|Чэрвіньску]]. У 1951—1956 гадах вывучаў тэалогію ў салезіянскай семінарыі ў [[Асвенцім (горад)|Асвенціме]]. Святарскае пасвячэнне прыняў 29 чэрвеня 1956 года ў Асвенціме<ref name="infoans">{{cite web|url=https://www.infoans.org/pl/dzialy/fotonews/item/16834-polska-ks-tadeusz-furdyna-salezjanin-otrzymal-zloty-medal-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Polska – Ks. Tadeusz Furdyna, salezjanin, otrzymał Złoty Medal – Zasłużony Kulturze “Gloria Artis”|publisher=InfoANS|date=12 снежня 2022|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="salez">{{cite web|url=https://salezjanie.waw.pl/blog/2025/02/25/95-urodziny-ksiedza-tadeusza-furdyny/|title=95. urodziny księdza Tadeusza Furdyny|publisher=Salezjanie - Inspektoria Warszawska|date=25 лютага 2025|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. Пасля пасвячэння распачаў мастацкія студыі на факультэце прыгожых мастацтваў [[Універсітэт Мікалая Каперніка|Універсітэта імя Мікалая Каперніка ў Торуні]] ў майстэрні прафесара [[Станіслаў Барысоўскі|Станіслава Барысоўскага]], дзе атрымаў дыплом у 1964 годзе. Працягваў паслядыпломнае навучанне ў майстэрні [[Манументальны жывапіс|манументальнага жывапісу]] прафесара [[Яцак Жулаўскі|Яцака Жулаўскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў у Гданьску|Дзяржаўнай вышэйшай школе пластычных мастацтваў у Гданьску]], а таксама ў майстэрнях прафесараў [[Вацлаў Таранчэўскі|Вацлава Таранчэўскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]] ў [[Акадэмія прыгожых мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве|Акадэмія прыгожых мастацтваў у Кракаве]]<ref name="salez"/>. У 1982—2002 гадах працаваў прафесарам гісторыі мастацтва і [[Кансервацыя помнікаў|кансервацыі помнікаў]] у [[Вышэйшая духоўная семінарыя айцоў францысканцаў (Лодзь)|Вышэйшай духоўнай семінарыі айцоў францысканцаў]] у [[Лодзь|Лодзі-Лагеўніках]]. == Творчасць == Творчасць святара з'яўляецца ўнікальнай з'явай і вынікам больш чым 60-гадовай працы. Яго мастацкі здабытак уключае каля 1030 станковых карцін, 700 [[вітраж]]оў, 205 поўных інтэр'ераў [[касцёл]]аў, а таксама шматлікія [[скульптура|скульптуры]], [[мазаіка|мазаікі]], [[паліхромія|паліхроміі]], [[Графіка|графічныя працы]] і кніжныя [[ілюстрацыя|ілюстрацыі]]<ref name="infoans"/>. Мастацкі стыль Т.&nbsp;Фурдыны абапіраецца на розныя кірункі мастацтва XX стагоддзя. У яго творах прасочваюцца рысы [[кубізм]]у, [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], [[сюррэалізм]]у, а таксама [[Абстрактнае мастацтва|абстрактна-геаметрычнага кірунку]]. Сярод мастакоў, якія найбольш паўплывалі на яго творчасць, ён вылучаў [[Паўль Клее|Паўля Клее]], [[Марк Шагал|Марка Шагала]], [[Пабла Пікаса]], [[Жуан Міро|Жуана Міро]], [[Васіль Кандзінскі|Васіля Кандзінскага]] і [[Ежы Навасельскі|Ежы Навасельскага]]. Значнай рысай яго мастацтва з'яўляецца насычанасць твораў тэалагічнымі, філасофскімі і этычнымі адсылкамі<ref name="salez"/>. Мастак аформіў інтэр'еры шматлікіх храмаў у Польшчы, у тым ліку ў [[Тамашаў Мазавецкі|Тамашаве Мазавецкім]], [[Жырардаў|Жырардаве]], [[Лодзь|Лодзі]], [[Бжэска]], [[Плоцк]]у і [[Бжэзна|Бжэзне]]. Вядомыя яго працы знаходзіліся і ў [[Беларусь|Беларусі]]. У прыватнасці, пасля вяртання каталікам былога кальвінскага збору — [[Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь)|касцёла Святога Міхаіла Арханёла]] ў [[Смаргонь|Смаргоні]] ў 1990 годзе, менавіта Тадэвушу Фурдыну даручылі стварэнне новага інтэр'ера храма. Мастак распрацаваў цэласны мастацкі комплекс у стылістыцы [[мадэрнізм]]у і [[Экспрэсіянізм|экспрэсіянізму]], які гарманіраваў са старажытным рэнесансным будынкам. Комплекс уключаў [[алтар|алтарную]] кампазіцыю, [[амбон]], [[Купель|купель]], стацыі [[Крыжовы шлях|крыжовага шляху]], унікальныя [[вітраж]]ы і аўтарскія роспісы ([[фрэска|фрэскі]]) на [[скляпенне|скляпенні]] цэнтральнага [[купал]]а святыні<ref name="slowo">{{cite web|url=https://slowo.grodnensis.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2890%3A12-376_id_2890&catid=12%3Aparafii-i-swiatynie&Itemid=430&lang=by|title=Смаргонь. Парафіі і святыні|publisher=Слова Жыцця|date=16 чэрвеня 2013|lang=be|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref><ref name="spadczyna">{{cite web|url=https://t.me/spadczyna/15936|title=Як у Смаргоні ў былым кальвінскім зборы (касцёле Святога Міхаіла Арханёла) зафарбавалі роспісы і выкінулі ўнікальнае начынне, створанае мастаком-экспрэсіяністам|publisher=Спадчына|lang=be|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. Аднак у 2016 годзе новыя ўласнікі касцёла вырашылі пазбавіцца ад сучаснага мастацтва, замяніўшы яго на інтэр'ер у [[барока|барочным]] стылі (паводле праекта ксяндза [[Артур Ляшнеўскі|Артура Ляшнеўскага]] SDB, які тады быў яшчэ семінарыстам). У выніку мастацкі твор Т.&nbsp;Фурдыны быў фактычна знішчаны: унікальныя роспісы на купале былі зафарбаваны, бакавыя алтары і купель — выкінутыя, а амбон і алтарны стол вывезены ў [[Бялынічы]]. З усяго мадэрнісцкага комплексу ў смаргонскім храме ацалелі толькі вітражы<ref name="spadczyna"/>. == Узнагароды == У сакавіку 2013 года ў Гарадской галерэі мастацтва ў [[Лодзь|Лодзі]] прайшла выстава, прысвечаная 50-годдзю творчай дзейнасці майстра. Ён з'яўляецца лаўрэатам мастацкай прэміі імя [[Альберт Хмялёўскі|святога брата Альберта]] за выдатныя дасягненні ў галіне [[Сакральнае мастацтва|сакральнага мастацтва]]. У 2022 годзе за выдатныя заслугі і шматгадовую мастацкую дзейнасць узнагароджаны Залатым медалём «[[За заслугі ў культуры Gloria Artis]]»<ref name="infoans"/><ref name="mkidn">{{cite web|url=https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis|title=Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis|publisher=MKiDN|lang=pl|accessdate=28 чэрвеня 2026}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Pasja – grafiki ks. Tadeusza Furdyna, autor: Sławomir Krajewski * W ciszy pracowni malarstwo ks. Tadeusza Furdyny SDB, autor Jan Dominikowski (2007) * Słowo i obraz: rzecz o sztuce sakralnej księdza Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2006) * Przestrzeń słowa... O wnętrzach sakralnych ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2001) * Grób Pański w sztuce ks. Tadeusza Furdyny, autor Jan Dominikowski (2000) {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фурдына Тадэвуш}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе]] [[Катэгорыя:Каталіцкія святары Польшчы]] [[Катэгорыя:Салезіянцы]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Мікалая Каперніка ў Торуні]] [[Катэгорыя:Мастакі Польшчы]] [[Катэгорыя:Мастакі-вітражысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым медалём «За заслугі ў культуры Gloria Artis»]] llbxyc40wvt9o3wvackvupm4ee1s3vj Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Смаргонь) 0 810710 5164438 2026-07-11T08:45:58Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Касцёл Святога Міхаіла (Смаргонь)]] 5164438 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Касцёл Святога Міхаіла (Смаргонь)]] j4pdi2lmwmh19nv3krpuepl1cmrcfak Жак Ружэры 0 810711 5164452 2026-07-11T09:59:28Z Siarhei V 122587 Новая старонка 5164452 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар|імя=Жак Ружэры|арыгінальнае імя={{lang-fr|Jacques Rougerie}}|фота=|памер=|апісанне=|грамадзянства={{сцягафікацыя|Францыя}}|дата нараджэння=11.7.1945|месца нараджэння=[[Парыж]], [[Францыя]]|архітэктурны стыль=біянічная архітэктура|кірунак=падводныя даследчыя станцыі, акіяналогія|найважнейшыя пабудовы=SeaOrbiter, Цэнтр Océanopolis, марскі комплекс Nausicaá, падводныя лабараторыі|вучнёўства=майстэрня Агюста Перэ, [[Жан Прувэ]]|ўзнагароды і прэміі={{Ордэн Ганаровага легіёна|кавалер|2009}}|сайт=[http://www.rougerie.com rougerie.com]}}'''Жак Ружэры''' ({{lang-fr|Jacques Rougerie}}; нар. [[11 ліпеня]] [[1945]] года, [[Парыж]], [[Францыя]]) — французскі архітэктар і акіянограф. Адзін з галоўных сусветных экспертаў па стварэнні аўтаномных падводных дамоў і навуковых лабараторый, які стаў вядомы як адэпт біянічнай марской архітэктуры. Член французскай Акадэміі прыгожых мастацтваў == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям'і маці-матэматыка і бацькі-біягеографа, які доўгі час супрацоўнічаў са знакамітым навукоўцам Тэадорам Мано. Дзяцінства Жака прайшло ў [[Кот-д’Івуар|Кот-д'Івуары]], дзе ён пражыў да адзінаццаці гадоў. Вярнуўшыся ў Францыю, у 1964 годзе юнак паступіў у парыжскую [[Нацыянальная вышэйшая школа прыгожых мастацтваў|Нацыянальную вышэйшую школу прыгожых мастацтваў]]. Адначасова са штудыраваннем архітэктуры ў майстэрні Агюста Перэ, маладога студэнта захапілі мары аб асваенні глыбінь, навеяныя навуковымі распрацоўкамі [[Жак-Іў Кусто|Жака-Іва Кусто]] і запускам першых эксперыментальных падводных баз. Праз гэта Ружэры пачаў наведваць курсы ў Парыжскім акіянаграфічным інстытуце, а паралельна стажыраваўся ў інжынера Жана Прувэ ва Французскім інстытуце ўрбаністыкі. У 1972 годзе ён паспяхова абараніў дыплом магістра архітэктуры і пачаў рэалізацыю ўласных тэхнічных ідэй <ref name="AFA">{{Cite web|url=https://www.academiedesbeauxarts.fr/jacques-rougerie|title=Fiche de Jacques Rougerie à l'Académie des Beaux-Arts|publisher=Academie des beaux-arts|access-date=2026-07-11}}</ref>. Прызнаннем яго акадэмічнага ўнёску ў французскую культуру стала абранне ў Акадэмію прыгожых мастацтваў (2008 год) і ўзнагароджанне тытулам Кавалера [[Ордэн Ганаровага легіёна|Ордэна Ганаровага легіёна]] ў 2009 годзе. == Архітэктурная спадчына і біяніка == Філасофія даследаванняў Ружэры абапіраецца на строгія прынцыпы біянічнай архітэктуры і канцэпцыю ўстойлівага развіцця, маючы на мэце падкрэсліць эвалюцыйную і экалагічную ролю сусветнага акіяна ў гісторыі чалавецтва <ref name="FS">{{Cite web|url=https://www.futura-sciences.com/planete/personnalites/oceanographie-jacques-rougerie-692/|title=Biographie: Jacques Rougerie, architecte océanographique|publisher=Futura Sciences|access-date=2026-07-11}}</ref>. Замест класічных сухапутных урбаністычных праектаў Ружэры стварае інфраструктуру, арганічна ўплеценую ў водныя і марскія масівы. Ён выступаў вядучым канцэптмайстрам навукова-камерцыйных інстытуцый і буйных акіянарыумаў: сярод яго маштабных праектаў варта вылучыць музей марскога свету ў японскім горадзе [[Кобэ]], шматступенны цэнтр вывучэння акіянаў «Océanopolis» у [[Брэст (Францыя)|Брэсце]] і даследчы комплекс «Nausicaá» ў [[Булонь-сюр-Мэр]]. Сярод міжнародных заказаў таксама вылучаецца марскі цэнтр вывучэння флоры Карыбскага мора на [[Гвадэлупа|Гвадэлупе]] і прапанаваная ўраду Егіпта канцэпцыя падводнага Аляксандрыйскага археалагічнага музея <ref name="AFA" />. Свой галоўны навуковы аўтарытэт і імя ў прафесійным коле Ружэры здабыў дзякуючы праектаванню асяроддзяў пражывання і лабараторый на дне. З сярэдзіны сямідзясятых гадоў па яго схемах была сабраная цэлая серыя апаратаў і субмарскіх структур: інжынер прадумаў падводную вёску для [[Віргінскія астравы|Віргінскіх астравоў]], запусціў эксплуатацыю сваёй першай аўтаномнай лабараторыі пад кодавай назвай «Galathée», а таксама працаваў над стварэннем капсульных прытулкаў і субмарын з празрыстай асновай корпуса для камфортнага назірання за флорай. Наземным візуальным адлюстраваннем гэтага воднага фокусу з'яўляецца створаны з яго ўдзелам дызайн Парыжскага алімпійскага басейна (Piscine Molitor) <ref>{{Cite web|url=https://www.amc-archi.com/article/la-piscine-molitor-renait,4123|title=La piscine Molitor renaît - AMC Architecture|publisher=AMC|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Праект «SeaOrbiter» == Каронным амбіцыйным праектам Жака Ружэры, да стварэння якога ён імкнуўся ўсё жыццё, з'яўляецца апарат навуковага дрэйфу SeaOrbiter. Комплекс уяўляе сабой канструктыўны гібрыд вадалазнай марской станцыі і касмічнай базы даўжынёй каля 58 метраў, якая стаіць у вадзе вертыкальна (31 метр корпуса перманентна ўтоены глыбей ватэрлініі). База распрацавана для бясконцага круглагадовага дрэйфу разам з сусветнымі плынямі; у яе нетрах створана аўтаномнае асяроддзе жыццезабеспячэння для працы спецыялістаў па глыбакаводным бурэнні, робататэхнікаў, касманаўтаў падчас мадэлявання біясфер і марскіх мікрабіёлагаў <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20120531-seaorbiter-living-in-the-deep|title=SeaOrbiter: a life underwater|publisher=BBC Future|access-date=2026-07-11}}</ref>.{{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.rougerie.com Афіцыйны архітэктурны сайт Жака Ружэры] {{ref-en}} [[Катэгорыя:Асобы]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 11 ліпеня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы]] [[Катэгорыя:Архітэктары Францыі]] [[Катэгорыя:Акіянолагі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Нацыянальнай вышэйшай школы прыгожых мастацтваў]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна]] 3fe2zhz8cynleiz8rvz93nyi1wyp1a6 5164464 5164452 2026-07-11T10:11:47Z Siarhei V 122587 5164464 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар|імя=Жак Ружэры|арыгінальнае імя={{lang-fr|Jacques Rougerie}}|фота=|памер=|апісанне=|грамадзянства={{сцягафікацыя|Францыя}}|дата нараджэння=11.7.1945|месца нараджэння=[[Парыж]], [[Францыя]]|архітэктурны стыль=біянічная архітэктура|кірунак=падводныя даследчыя станцыі, акіяналогія|найважнейшыя пабудовы=SeaOrbiter, Цэнтр Océanopolis, марскі комплекс Nausicaá, падводныя лабараторыі|вучнёўства=майстэрня Агюста Перэ, [[Жан Прувэ]]|ўзнагароды і прэміі={{Ордэн Ганаровага легіёна|кавалер|2009}}|сайт=[http://www.rougerie.com rougerie.com]}}'''Жак Ружэры''' ({{lang-fr|Jacques Rougerie}}; нар. [[11 ліпеня]] [[1945]] года, [[Парыж]], [[Францыя]]) — французскі архітэктар і акіянограф. Адзін з галоўных сусветных экспертаў па стварэнні аўтаномных падводных дамоў і навуковых лабараторый, які стаў вядомы як адэпт біянічнай марской архітэктуры. Член французскай Акадэміі прыгожых мастацтваў == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям'і маці-матэматыка і бацькі-біягеографа, які доўгі час супрацоўнічаў са знакамітым навукоўцам Тэадорам Мано. Дзяцінства Жака прайшло ў [[Кот-д’Івуар|Кот-д'Івуары]], дзе ён пражыў да адзінаццаці гадоў. Вярнуўшыся ў Францыю, у 1964 годзе юнак паступіў у парыжскую [[Нацыянальная вышэйшая школа прыгожых мастацтваў|Нацыянальную вышэйшую школу прыгожых мастацтваў]]. Адначасова са штудыраваннем архітэктуры ў майстэрні Агюста Перэ, маладога студэнта захапілі мары аб асваенні глыбінь, навеяныя навуковымі распрацоўкамі [[Жак-Іў Кусто|Жака-Іва Кусто]] і запускам першых эксперыментальных падводных баз. Праз гэта Ружэры пачаў наведваць курсы ў Парыжскім акіянаграфічным інстытуце, а паралельна стажыраваўся ў інжынера Жана Прувэ ва Французскім інстытуце ўрбаністыкі. У 1972 годзе ён паспяхова абараніў дыплом магістра архітэктуры і пачаў рэалізацыю ўласных тэхнічных ідэй <ref name="AFA">{{Cite web|url=https://www.academiedesbeauxarts.fr/jacques-rougerie|title=Fiche de Jacques Rougerie à l'Académie des Beaux-Arts|publisher=Academie des beaux-arts|access-date=2026-07-11}}</ref>. Прызнаннем яго акадэмічнага ўнёску ў французскую культуру стала абранне ў Акадэмію прыгожых мастацтваў (2008 год) і ўзнагароджанне тытулам Кавалера [[Ордэн Ганаровага легіёна|Ордэна Ганаровага легіёна]] ў 2009 годзе. == Архітэктурная спадчына і біяніка == Філасофія даследаванняў Ружэры абапіраецца на строгія прынцыпы біянічнай архітэктуры і канцэпцыю ўстойлівага развіцця, маючы на мэце падкрэсліць эвалюцыйную і экалагічную ролю сусветнага акіяна ў гісторыі чалавецтва <ref name="FS">{{Cite web|url=https://www.futura-sciences.com/planete/personnalites/oceanographie-jacques-rougerie-692/|title=Biographie: Jacques Rougerie, architecte océanographique|publisher=Futura Sciences|access-date=2026-07-11}}</ref>. Замест класічных сухапутных урбаністычных праектаў Ружэры стварае інфраструктуру, арганічна ўплеценую ў водныя і марскія масівы. Ён выступаў вядучым канцэптмайстрам навукова-камерцыйных інстытуцый і буйных акіянарыумаў: сярод яго маштабных праектаў варта вылучыць музей марскога свету ў японскім горадзе [[Кобэ]], шматступенны цэнтр вывучэння акіянаў «Océanopolis» у [[Брэст (Францыя)|Брэсце]] і даследчы комплекс «Nausicaá» ў [[Булонь-сюр-Мэр]]. Сярод міжнародных заказаў таксама вылучаецца марскі цэнтр вывучэння флоры Карыбскага мора на [[Гвадэлупа|Гвадэлупе]] і прапанаваная ўраду Егіпта канцэпцыя падводнага Аляксандрыйскага археалагічнага музея <ref name="AFA" />. Свой галоўны навуковы аўтарытэт і імя ў прафесійным коле Ружэры здабыў дзякуючы праектаванню асяроддзяў пражывання і лабараторый на дне. З сярэдзіны сямідзясятых гадоў па яго схемах была сабраная цэлая серыя апаратаў і субмарскіх структур: інжынер прадумаў падводную вёску для [[Віргінскія астравы|Віргінскіх астравоў]], запусціў эксплуатацыю сваёй першай аўтаномнай лабараторыі пад кодавай назвай «Galathée», а таксама працаваў над стварэннем капсульных прытулкаў і субмарын з празрыстай асновай корпуса для камфортнага назірання за флорай. Наземным візуальным адлюстраваннем гэтага воднага фокусу з'яўляецца створаны з яго ўдзелам дызайн Парыжскага алімпійскага басейна (Piscine Molitor) <ref>{{Cite web|url=https://www.amc-archi.com/article/la-piscine-molitor-renait,4123|title=La piscine Molitor renaît - AMC Architecture|publisher=AMC|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Праект «SeaOrbiter» == Каронным амбіцыйным праектам Жака Ружэры, да стварэння якога ён імкнуўся ўсё жыццё, з'яўляецца апарат навуковага дрэйфу SeaOrbiter. Комплекс уяўляе сабой канструктыўны гібрыд вадалазнай марской станцыі і касмічнай базы даўжынёй каля 58 метраў, якая стаіць у вадзе вертыкальна (31 метр корпуса перманентна ўтоены глыбей ватэрлініі). База распрацавана для бясконцага круглагадовага дрэйфу разам з сусветнымі плынямі; у яе нетрах створана аўтаномнае асяроддзе жыццезабеспячэння для працы спецыялістаў па глыбакаводным бурэнні, робататэхнікаў, касманаўтаў падчас мадэлявання біясфер і марскіх мікрабіёлагаў <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20120531-seaorbiter-living-in-the-deep|title=SeaOrbiter: a life underwater|publisher=BBC Future|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Венсан Кальбо]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.rougerie.com Афіцыйны архітэктурны сайт Жака Ружэры] {{ref-en}} [[Катэгорыя:Асобы]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся 11 ліпеня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы]] [[Катэгорыя:Архітэктары Францыі]] [[Катэгорыя:Акіянолагі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Нацыянальнай вышэйшай школы прыгожых мастацтваў]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна]] 23btlaydcvdo0e9afucb7ywx7r2sy34 Венсан Кальбо 0 810712 5164461 2026-07-11T10:10:17Z Siarhei V 122587 Новая старонка 5164461 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар|імя=Венсан Кальбо|арыгінальнае імя={{lang-fr|Vincent Callebaut}}|фота=|памер=|апісанне=|грамадзянства={{сцягафікацыя|Бельгія}}, жыве ў [[Францыя|Францыі]]|дата нараджэння=9.4.1977|месца нараджэння=Ла-Луўер, Эно, [[Бельгія]]|архітэктурны стыль=экалагічная архітэктура, біяніка, аркалогія|кірунак=устойлівае развіццё, кліматычныя будынкі|найважнейшыя пабудовы=Эка-хмарачос «Agora Garden» у Тайбэі|альма-матар=Інстытут Віктора Арта ([[Свабодны ўніверсітэт Бруселя]])|ўзнагароды і прэміі=Прэмія Рэнэ Серура, Нацыянальная прэмія прыгожых мастацтваў|сайт=[https://vincent.callebaut.org/ vincent.callebaut.org]}}'''Венсан Кальбо''' ({{lang-fr|Vincent Callebaut}}; нар. [[9 красавіка]] [[1977]] года, Ла-Луўер, правінцыя Эно, [[Бельгія]]) — вядомы бельгійскі і французскі архітэктар-эколаг. Лічыцца адным з вядучых у свеце спецыялістаў у галіне футурыстычнай экалагічнай архітэктуры, які стварыў уласны кірунак «аркабіётыкі» — сінтэзу перадавой архітэктуры, біятэхналогій і сельскай гаспадаркі. == Біяграфія і філасофія == Венсан Кальбо пачаў сваю адукацыю ў бельгійскай Вышэйшай агранамічнай школе горада Жамблу (FUSAGx), што ў далейшым сур'ёзна паўплывала на яго светапогляд у галіне інтэграцыі прыроды ва ўрбаністычнае асяроддзе. Неўзабаве ён паступіў у Інстытут Віктора Арта на архітэктурны факультэт [[Брусельскі вольны ўніверсітэт (1834)|ўніверсітэта Бруселя]]. У 2000 годзе малады архітэктар скончыў яго з адзнакай, атрымаўшы ў якасці прызнання Гран-пры Рэнэ Серура за найлепшы дыпломны праект года. Атрымаўшы пачатковае еўрапейскае прызнанне дзякуючы перамогам у студэнцкіх грантах, Кальбо пераехаў у [[Парыж]], дзе неўзабаве заснаваў уласнае канцэптуальнае бюро ''«Vincent Callebaut Architectures»''. Асноўнай прафесійнай місіяй Кальбо стала вырашэнне глабальных кліматычных праблем праз сродкі архітэктуры. Майстар цалкам адмаўляе традыцыйныя падыходы, пры якіх горад проста спажывае прыроду. Ён кіруецца ідэямі біяміметыкі (капіравання структур з жывой прыроды) для распрацоўкі будынкаў, якія функцыянуюць як незалежныя экасістэмы: яны здольныя выпрацоўваць электрычнасць са зменных крыніц (сонца, паветра) і перапрацоўваць 100% сваіх адходаў <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/style/article/vincent-callebaut/index.html|title=The visionary architect who wants to rebuild our world|publisher=CNN Style|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Значныя канцэпцыі == Першая хваля сусветнай папулярнасці прыйшла да майстра ў канцы 2000-х гадоў, калі яго смелыя 3D-прэзентацыі актыўна асвятлялі глабальныя выданні, што зрабіла Кальбо адным з галоўных наватараў экалагічнага ўтапізму <ref>{{Cite web|url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1838753,00.html|title=Ecotopia: A view of our environment in 2050|publisher=Time|access-date=2026-07-11}}</ref>. Сярод яго ранніх праектаў найбольшы ўплыў меў канцэпт плавучага горада «Lilypad» (2008), разлічанага на пяцьдзясят тысяч кліматычных бежанцаў, чые землі могуць быць затоплены пасля раставання ледавікоў. Па форме плавучая станцыя дакладна паўтарае ліст гіганцкай амазонскай гарлачыка. Яшчэ адным вядомым віртуальным аб'ектам стала гіганцкая шматслаёвая вертыкальная ферма «Dragonfly», прызначаная для забеспячэння прадуктамі харчавання [[Нью-Ёрк|Нью-Ёрка]] праз унутранае вырошчванне жывёл і агародніны ў велізарных бія-кубачных ячэйках-сотках. Акрамя ўтапічных нарысаў, каманда Венсана атрымлівае прамыя дзяржаўныя і гарадскія заказы на экалагічную аптымізацыю інфраструктуры. Паводле ініцыятывы мэрыі Парыжа ў 2014 годзе бюрօ Кальбо распрацавала дэталёвы генплан «Paris Smart City 2050», які складаецца са стварэння васьмі прататыпаў рознай «кліматычнай» высотнай забудовы з мэтай радыкальнага зніжэння выкідаў парніковых газаў і забеспячэння Парыжа статусам вугляродна-нейтральнай сталіцы Еўропы да 2050 года <ref>{{Cite web|url=https://www.archdaily.com/585257/paris-smart-city-2050-vincent-callebaut-architectures|title=Paris Smart City 2050 / Vincent Callebaut Architectures|publisher=ArchDaily|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Рэалізаваныя праекты == Венсана Кальбо доўгі час успрымалі выключна як «папяровага архітэктара» ці рэндэрынг-мастака. Аднак працэс яго прызнання змяніўся разам з пераможжам у шэрагу міжнародных архітэктурных конкурсаў і з пачаткам практычнага будаўніцтва ў Азіі <ref>{{Cite web|url=https://worldarchitecture.org/architecture-news/chpcg/vincent-callebaut-architectures-wins-honorary-award-at-faui-for-agora-garden.html|title=Vincent Callebaut Architectures wins Honorary Award at FAUI|publisher=World Architecture|access-date=2026-07-11}}</ref>. Самай вядомай рэалізаванай працай архітэктара з'яўляецца рэвалюцыйны жылы хмарачос ''«Agora Garden»'' (гэтаксама вядомы як «Tao Zhu Yin Yuan») у цэнтры сталіцы [[Тайвань|Тайваня]], горадзе [[Тайбэй]]. Дваццаціпавярховая вітая канструкцыя, здадзеная ў эксплуатацыю ў канцы 2010-х гадоў, геаметрычна сімвалізуе падвойную спіраль [[Дэзоксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]], падкрэсліваючы баланс паміж людзямі і прыродай. На тысячах адкрытых балконаў, тэрас і ланцугах корпуса інжынеры ўкаранілі звыш дваццаці трох тысяч жывых дрэў і кустоў. Згодна з інжынерным разлікам Кальбо, гэты гіганцкі вертыкальны лес дазваляе комплексу самастойна паглынаць амаль сто трыццаць тон CO2 у год, абсалютна дакладна рэалізуючы першапачатковыя патрабаванні экалагічнай актыўнасці будынка.{{зноскі}} == Спасылкі == * [https://vincent.callebaut.org/ Афіцыйны архітэктурны сайт Венсана Кальбо] {{ref-en}} kk7b1gtur99zkjkfgzzo47butfclvzc 5164465 5164461 2026-07-11T10:12:24Z Siarhei V 122587 5164465 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар|імя=Венсан Кальбо|арыгінальнае імя={{lang-fr|Vincent Callebaut}}|фота=|памер=|апісанне=|грамадзянства={{сцягафікацыя|Бельгія}}, жыве ў [[Францыя|Францыі]]|дата нараджэння=9.4.1977|месца нараджэння=Ла-Луўер, Эно, [[Бельгія]]|архітэктурны стыль=экалагічная архітэктура, біяніка, аркалогія|кірунак=устойлівае развіццё, кліматычныя будынкі|найважнейшыя пабудовы=Эка-хмарачос «Agora Garden» у Тайбэі|альма-матар=Інстытут Віктора Арта ([[Свабодны ўніверсітэт Бруселя]])|ўзнагароды і прэміі=Прэмія Рэнэ Серура, Нацыянальная прэмія прыгожых мастацтваў|сайт=[https://vincent.callebaut.org/ vincent.callebaut.org]}}'''Венсан Кальбо''' ({{lang-fr|Vincent Callebaut}}; нар. [[9 красавіка]] [[1977]] года, Ла-Луўер, правінцыя Эно, [[Бельгія]]) — вядомы бельгійскі і французскі архітэктар-эколаг. Лічыцца адным з вядучых у свеце спецыялістаў у галіне футурыстычнай экалагічнай архітэктуры, які стварыў уласны кірунак «аркабіётыкі» — сінтэзу перадавой архітэктуры, біятэхналогій і сельскай гаспадаркі. == Біяграфія і філасофія == Венсан Кальбо пачаў сваю адукацыю ў бельгійскай Вышэйшай агранамічнай школе горада Жамблу (FUSAGx), што ў далейшым сур'ёзна паўплывала на яго светапогляд у галіне інтэграцыі прыроды ва ўрбаністычнае асяроддзе. Неўзабаве ён паступіў у Інстытут Віктора Арта на архітэктурны факультэт [[Брусельскі вольны ўніверсітэт (1834)|ўніверсітэта Бруселя]]. У 2000 годзе малады архітэктар скончыў яго з адзнакай, атрымаўшы ў якасці прызнання Гран-пры Рэнэ Серура за найлепшы дыпломны праект года. Атрымаўшы пачатковае еўрапейскае прызнанне дзякуючы перамогам у студэнцкіх грантах, Кальбо пераехаў у [[Парыж]], дзе неўзабаве заснаваў уласнае канцэптуальнае бюро ''«Vincent Callebaut Architectures»''. Асноўнай прафесійнай місіяй Кальбо стала вырашэнне глабальных кліматычных праблем праз сродкі архітэктуры. Майстар цалкам адмаўляе традыцыйныя падыходы, пры якіх горад проста спажывае прыроду. Ён кіруецца ідэямі біяміметыкі (капіравання структур з жывой прыроды) для распрацоўкі будынкаў, якія функцыянуюць як незалежныя экасістэмы: яны здольныя выпрацоўваць электрычнасць са зменных крыніц (сонца, паветра) і перапрацоўваць 100% сваіх адходаў <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/style/article/vincent-callebaut/index.html|title=The visionary architect who wants to rebuild our world|publisher=CNN Style|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Значныя канцэпцыі == Першая хваля сусветнай папулярнасці прыйшла да майстра ў канцы 2000-х гадоў, калі яго смелыя 3D-прэзентацыі актыўна асвятлялі глабальныя выданні, што зрабіла Кальбо адным з галоўных наватараў экалагічнага ўтапізму <ref>{{Cite web|url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1838753,00.html|title=Ecotopia: A view of our environment in 2050|publisher=Time|access-date=2026-07-11}}</ref>. Сярод яго ранніх праектаў найбольшы ўплыў меў канцэпт плавучага горада «Lilypad» (2008), разлічанага на пяцьдзясят тысяч кліматычных бежанцаў, чые землі могуць быць затоплены пасля раставання ледавікоў. Па форме плавучая станцыя дакладна паўтарае ліст гіганцкай амазонскай гарлачыка. Яшчэ адным вядомым віртуальным аб'ектам стала гіганцкая шматслаёвая вертыкальная ферма «Dragonfly», прызначаная для забеспячэння прадуктамі харчавання [[Нью-Ёрк|Нью-Ёрка]] праз унутранае вырошчванне жывёл і агародніны ў велізарных бія-кубачных ячэйках-сотках. Акрамя ўтапічных нарысаў, каманда Венсана атрымлівае прамыя дзяржаўныя і гарадскія заказы на экалагічную аптымізацыю інфраструктуры. Паводле ініцыятывы мэрыі Парыжа ў 2014 годзе бюрօ Кальбо распрацавала дэталёвы генплан «Paris Smart City 2050», які складаецца са стварэння васьмі прататыпаў рознай «кліматычнай» высотнай забудовы з мэтай радыкальнага зніжэння выкідаў парніковых газаў і забеспячэння Парыжа статусам вугляродна-нейтральнай сталіцы Еўропы да 2050 года <ref>{{Cite web|url=https://www.archdaily.com/585257/paris-smart-city-2050-vincent-callebaut-architectures|title=Paris Smart City 2050 / Vincent Callebaut Architectures|publisher=ArchDaily|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Рэалізаваныя праекты == Венсана Кальбо доўгі час успрымалі выключна як «папяровага архітэктара» ці рэндэрынг-мастака. Аднак працэс яго прызнання змяніўся разам з пераможжам у шэрагу міжнародных архітэктурных конкурсаў і з пачаткам практычнага будаўніцтва ў Азіі <ref>{{Cite web|url=https://worldarchitecture.org/architecture-news/chpcg/vincent-callebaut-architectures-wins-honorary-award-at-faui-for-agora-garden.html|title=Vincent Callebaut Architectures wins Honorary Award at FAUI|publisher=World Architecture|access-date=2026-07-11}}</ref>. Самай вядомай рэалізаванай працай архітэктара з'яўляецца рэвалюцыйны жылы хмарачос ''«Agora Garden»'' (гэтаксама вядомы як «Tao Zhu Yin Yuan») у цэнтры сталіцы [[Тайвань|Тайваня]], горадзе [[Тайбэй]]. Дваццаціпавярховая вітая канструкцыя, здадзеная ў эксплуатацыю ў канцы 2010-х гадоў, геаметрычна сімвалізуе падвойную спіраль [[Дэзоксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]], падкрэсліваючы баланс паміж людзямі і прыродай. На тысячах адкрытых балконаў, тэрас і ланцугах корпуса інжынеры ўкаранілі звыш дваццаці трох тысяч жывых дрэў і кустоў. Згодна з інжынерным разлікам Кальбо, гэты гіганцкі вертыкальны лес дазваляе комплексу самастойна паглынаць амаль сто трыццаць тон CO2 у год, абсалютна дакладна рэалізуючы першапачатковыя патрабаванні экалагічнай актыўнасці будынка. == Гл. таксама == * [[Жак Ружэры]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://vincent.callebaut.org/ Афіцыйны архітэктурны сайт Венсана Кальбо] {{ref-en}} kx4oszw4qot8osdh9t9ks5dsr0tpl2z 5164467 5164465 2026-07-11T10:14:33Z Siarhei V 122587 5164467 wikitext text/x-wiki {{Архітэктар|імя=Венсан Кальбо|арыгінальнае імя={{lang-fr|Vincent Callebaut}}|фота=|памер=|апісанне=|грамадзянства={{сцягафікацыя|Бельгія}}, жыве ў [[Францыя|Францыі]]|дата нараджэння=9.4.1977|месца нараджэння=Ла-Луўер, Эно, [[Бельгія]]|архітэктурны стыль=экалагічная архітэктура, біяніка, аркалогія|кірунак=устойлівае развіццё, кліматычныя будынкі|найважнейшыя пабудовы=Эка-хмарачос «Agora Garden» у Тайбэі|альма-матар=Інстытут Віктора Арта ([[Свабодны ўніверсітэт Бруселя]])|ўзнагароды і прэміі=Прэмія Рэнэ Серура, Нацыянальная прэмія прыгожых мастацтваў|сайт=[https://vincent.callebaut.org/ vincent.callebaut.org]}}'''Венсан Кальбо''' ({{lang-fr|Vincent Callebaut}}; нар. [[9 красавіка]] [[1977]] года, Ла-Луўер, правінцыя Эно, [[Бельгія]]) — вядомы бельгійскі і французскі архітэктар-эколаг. Лічыцца адным з вядучых у свеце спецыялістаў у галіне футурыстычнай экалагічнай архітэктуры, які стварыў уласны кірунак «аркабіётыкі» — сінтэзу перадавой архітэктуры, біятэхналогій і сельскай гаспадаркі. == Біяграфія і філасофія == Венсан Кальбо пачаў сваю адукацыю ў бельгійскай Вышэйшай агранамічнай школе горада Жамблу (FUSAGx), што ў далейшым сур'ёзна паўплывала на яго светапогляд у галіне інтэграцыі прыроды ва ўрбаністычнае асяроддзе. Неўзабаве ён паступіў у Інстытут Віктора Арта на архітэктурны факультэт [[Брусельскі вольны ўніверсітэт (1834)|ўніверсітэта Бруселя]]. У 2000 годзе малады архітэктар скончыў яго з адзнакай, атрымаўшы ў якасці прызнання Гран-пры Рэнэ Серура за найлепшы дыпломны праект года. Атрымаўшы пачатковае еўрапейскае прызнанне дзякуючы перамогам у студэнцкіх грантах, Кальбо пераехаў у [[Парыж]], дзе неўзабаве заснаваў уласнае канцэптуальнае бюро ''«Vincent Callebaut Architectures»''. Асноўнай прафесійнай місіяй Кальбо стала вырашэнне глабальных кліматычных праблем праз сродкі архітэктуры. Майстар цалкам адмаўляе традыцыйныя падыходы, пры якіх горад проста спажывае прыроду. Ён кіруецца ідэямі біяміметыкі (капіравання структур з жывой прыроды) для распрацоўкі будынкаў, якія функцыянуюць як незалежныя экасістэмы: яны здольныя выпрацоўваць электрычнасць са зменных крыніц (сонца, паветра) і перапрацоўваць 100% сваіх адходаў <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/style/article/vincent-callebaut/index.html|title=The visionary architect who wants to rebuild our world|publisher=CNN Style|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Значныя канцэпцыі == Першая хваля сусветнай папулярнасці прыйшла да майстра ў канцы 2000-х гадоў, калі яго смелыя 3D-прэзентацыі актыўна асвятлялі глабальныя выданні, што зрабіла Кальбо адным з галоўных наватараў экалагічнага ўтапізму <ref>{{Cite web|url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1838753,00.html|title=Ecotopia: A view of our environment in 2050|publisher=Time|access-date=2026-07-11}}</ref>. Сярод яго ранніх праектаў найбольшы ўплыў меў канцэпт плавучага горада «Lilypad» (2008), разлічанага на пяцьдзясят тысяч кліматычных бежанцаў, чые землі могуць быць затоплены пасля раставання ледавікоў. Па форме плавучая станцыя дакладна паўтарае ліст гіганцкай амазонскай гарлачыка. Яшчэ адным вядомым віртуальным аб'ектам стала гіганцкая шматслаёвая вертыкальная ферма «Dragonfly», прызначаная для забеспячэння прадуктамі харчавання [[Нью-Ёрк|Нью-Ёрка]] праз унутранае вырошчванне жывёл і агародніны ў велізарных бія-кубачных ячэйках-сотках. Акрамя ўтапічных нарысаў, каманда Венсана атрымлівае прамыя дзяржаўныя і гарадскія заказы на экалагічную аптымізацыю інфраструктуры. Паводле ініцыятывы мэрыі Парыжа ў 2014 годзе бюрօ Кальбо распрацавала дэталёвы генплан «Paris Smart City 2050», які складаецца са стварэння васьмі прататыпаў рознай «кліматычнай» высотнай забудовы з мэтай радыкальнага зніжэння выкідаў парніковых газаў і забеспячэння Парыжа статусам вугляродна-нейтральнай сталіцы Еўропы да 2050 года <ref>{{Cite web|url=https://www.archdaily.com/585257/paris-smart-city-2050-vincent-callebaut-architectures|title=Paris Smart City 2050 / Vincent Callebaut Architectures|publisher=ArchDaily|access-date=2026-07-11}}</ref>. == Рэалізаваныя праекты == Венсана Кальбо доўгі час успрымалі выключна як «папяровага архітэктара» ці рэндэрынг-мастака. Аднак працэс яго прызнання змяніўся разам з пераможжам у шэрагу міжнародных архітэктурных конкурсаў і з пачаткам практычнага будаўніцтва ў Азіі <ref>{{Cite web|url=https://worldarchitecture.org/architecture-news/chpcg/vincent-callebaut-architectures-wins-honorary-award-at-faui-for-agora-garden.html|title=Vincent Callebaut Architectures wins Honorary Award at FAUI|publisher=World Architecture|access-date=2026-07-11}}</ref>. Самай вядомай рэалізаванай працай архітэктара з'яўляецца рэвалюцыйны жылы хмарачос ''«Agora Garden»'' (гэтаксама вядомы як «Tao Zhu Yin Yuan») у цэнтры сталіцы [[Тайвань|Тайваня]], горадзе [[Тайбэй]]. Дваццаціпавярховая вітая канструкцыя, здадзеная ў эксплуатацыю ў канцы 2010-х гадоў, геаметрычна сімвалізуе падвойную спіраль [[Дэзоксірыбануклеінавая кіслата|ДНК]], падкрэсліваючы баланс паміж людзямі і прыродай. На тысячах адкрытых балконаў, тэрас і ланцугах корпуса інжынеры ўкаранілі звыш дваццаці трох тысяч жывых дрэў і кустоў. Згодна з інжынерным разлікам Кальбо, гэты гіганцкі вертыкальны лес дазваляе комплексу самастойна паглынаць амаль сто трыццаць тон CO2 у год, абсалютна дакладна рэалізуючы першапачатковыя патрабаванні экалагічнай актыўнасці будынка. == Гл. таксама == * [[Жак Ружэры]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://vincent.callebaut.org/ Афіцыйны архітэктурны сайт Венсана Кальбо] {{ref-en}} [[Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя]] ta19sie2qy6pq27z5kdlmc816nap2xi Удзельнік:Tangjai1234 2 810713 5164470 2026-07-11T10:35:10Z Tangjai1234 167750 Новая старонка: «Я з Тайланда. Tangjai1234 come from thailand i love astronomy https://en.wikipedia.org/wiki/User:Tangjai1234 https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Tangjai1234 https://www.wikidata.org/wiki/User:Tangjai1234» 5164470 wikitext text/x-wiki Я з Тайланда. Tangjai1234 come from thailand i love astronomy https://en.wikipedia.org/wiki/User:Tangjai1234 https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Tangjai1234 https://www.wikidata.org/wiki/User:Tangjai1234 lw4fjytlc60vtj7ox1nfhh4k25fbntk XVIII Рэспубліканскі конкурс на найлепшы архітэктурны твор 0 810714 5164472 2026-07-11T10:41:11Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''XVIII Рэспубліка́нскі ко́нкурс на найле́пшы архітэкту́рны твор''' — архітэктурны конкурс, праведзены [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускім саюзам архітэктараў]]. == Журы == Пасяджэнне журы па падвядзенні вынікаў конкурсу адбылося 10 лістапада 2017 года...» 5164472 wikitext text/x-wiki '''XVIII Рэспубліка́нскі ко́нкурс на найле́пшы архітэкту́рны твор''' — архітэктурны конкурс, праведзены [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускім саюзам архітэктараў]]. == Журы == Пасяджэнне журы па падвядзенні вынікаў конкурсу адбылося 10 лістапада 2017 года ў [[Мінск|Мінску]]. У склад журы ўвайшлі віцэ-прэзідэнт [[Саюз архітэктараў Расіі|Саюза архітэктараў Расіі]], адказны сакратар [[МАСА|Міжнароднай асацыяцыі саюзаў архітэктараў (МАСА)]] і саветнік пры галоўным архітэктары Маскамархітэктуры [[Ігар Мікалаевіч Уваскрасенскі]], прэзідэнт Нацыянальнага саюза архітэктараў Украіны і заслужаны архітэктар Украіны [[Уладзімір Мікалаевіч Гусакоў]], заслужаны архітэктар БССР і лаўрэат Ленінскай прэміі [[Юрый Міхайлавіч Градаў]], член Праўлення і Савета Беларускага саюза архітэктараў і кіраўнік творчай майстэрні [[Лявонцій Ульянавіч Зданевіч]], а таксама член Праўлення і Савета Беларускага саюза архітэктараў, прафесар Міжнароднай акадэміі архітэктуры і кіраўнік творчай майстэрні [[Юрый Яфімавіч Мамлін]]<ref name="bsa">{{cite web|url=https://bsa.by/news/BUA/protokol-2-18-respublikanskogo-konkursa-na-luchshee-arhitekturnoe-proizvedenie|title=Протокол № 2 Заседания жюри по проведению XVIII Республиканского конкурса на лучшее архитектурное произведение|publisher=[[Беларускі саюз архітэктараў]]|date=10 лістапада 2017|lang=ru|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. == Пераможцы == Рашэннем журы былі прысуджаны наступныя ўзнагароды<ref name="bsa" />: {| class="wikitable" ! Намінацыя ! Раздзел ! Узнагарода ! Назва праекта ! Аўтарскі калектыў ! Арганізацыя |- | rowspan="2" | — || Пабудова || Вялікі Гран-пры || Шматфункцыянальны комплекс «Falcon Investment» у г. [[Мінск]]у па [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|праспекце Пераможцаў]], які ўключае гасцініцу, спартыўны цэнтр, спадарожныя аб'екты і інфраструктуру || [[Арсеній Вараб’ёў]], [[Вольга Паршына]], [[Вольга Бельская]], [[Анатоль Сянкевіч]], [[Міхаіл Собалькаў]], [[Максім Фларэнскі]], [[Андрэй Лосік]], [[Дзяніс Рымша]], [[Раман Краўчанка]], [[Віктар Зыкаў]], [[Віталь Скакун]], [[Ульяна Карчынская]], [[Таццяна Прыкіна]] || [[Вараб’ёў і партнёры|ТАА «Вараб’ёў і партнёры»]] |- | Праект || Малы Гран-пры || Будынак пажарнай аварыйна-выратавальнай часткі № 1 Камянецкага РАНС па [[Вуліца Матросава (Каменец)|вул. Матросава]], 5 у г. [[Каменец|Каменцы]] || ГАП: [[<!-- В. Н. --> Аксёнаў]]; аўтар: [[<!-- В. П. --> Юрко]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Градабудаўнічыя комплексы, планіроўка і забудова населеных месцаў || Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Комплексная рэканструкцыя, добраўпарадкаванне і архітэктурна-мастацкае афармленне [[Вуліца Леніна (Пінск)|вул. Леніна]] ў г. [[Пінск]]у || [[А. А. Андраюк]], [[<!-- В. П. --> Шэлест]], [[Д. А. Сушкевіч]], [[<!-- Е. А. --> Ляшчынскі]], [[<!-- Е. Д. --> Парафянюк]] || [[Пінская праектна-канструктарская майстэрня «МАРС»|КУП «Пінская праектна-канструктарская майстэрня "МАРС"»]], [[Студыя А-3|ПУВП «Студыа А-3»]] |- | rowspan="5" | Грамадскія будынкі і збудаванні || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Сучасны шматфункцыянальны гандлёва-забаўляльны комплекс з гасцініцай і паркінгам ([[Galleria Minsk]]) у г. [[Мінск]]у па [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|праспекце Пераможцаў]], 9 || ГАП: [[А. А. Івашка]], [[<!-- Г. --> Экрэмаглу]]; арх.: [[Удыс Заберс]]; канстр.: [[К.<!-- Н. --> Рудзіч]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]], [[SZK/z|архітэктурнае бюро «SZK/z»]], [[Rönesans|АТ «Rönesans Rusya İnşaat Sanayi ve Ticaret A.S»]] |- | Дыплом 2 ступені || Аздараўленчы цэнтр з аб'ектамі грамадска-дзелавога прызначэння || [[Б. Школьнікаў]], [[С. Францкевіч]], [[<!-- Т. --> Казусёнак]] || [[ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава|УП «ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава»]] |- | rowspan="3" | Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || [[Брэсцкі аўтавакзал|Аўтавакзал]] па [[Вуліца Арджанікідзэ (Брэст)|вул. Арджанікідзэ]] ў г. [[Брэст|Брэсце]] || [[А. А. Андраюк]], [[Д.<!-- Г. --> Новік]], [[А. Ю. Муляўка]], [[<!-- Е. Д. --> Парафянюк]], [[<!-- В. П. --> Шэлест]] || [[Палессежылбуд|ААТ «Палессежылбуд»]] |- | Дыплом 2 ступені || Дзелавы і культурна-забаўляльны цэнтр у горадзе [[Мінск]]у. Будаўніцтва камерцыйнага і культурнага комплексу з рэканструкцыяй і рэстаўрацыяй будынка рэстарана па [[Вуліца Свярдлова (Мінск)|вул. Свярдлова]], 2 у г. Мінску ў складзе дзвюх чэргаў || [[Арсеній Вараб’ёў]], [[Вольга Паршына]], [[Анатоль Сянкевіч]], [[Аляксандр Міхед]], [[Яўген Ляшчынскі]], [[Аляксандр Голад]], [[Дзяніс Шульгінаў]], [[Віктар Зыкаў]], [[Віталь Скакун]] || [[Вараб’ёў і партнёры (ТАА)|ТАА «Вараб’ёў і партнёры»]] |- | Дыплом МАСА || Адміністрацыйны будынак з убудаванымі памяшканнямі грамадскага прызначэння і падземнай гараж-стаянкай || [[Б. Школьнікаў]], [[С. Францкевіч]] || [[ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава|УП «ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава»]] |- | Жылыя аднакватэрныя і малапавярховыя дамы (1-3 паверхі) || Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Індывідуальны жылы дом «TAMAGO 115» || [[Леў Агібалаў]], [[Амін Камрані]], [[Аляксей Нікалаёнак]] || [[Тамага (кампанія)|ТАА «Тамага»]] |- | rowspan="3" | Жылыя шматпавярховыя дамы (звыш 3 паверхаў) || Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Шматкватэрны блакіраваны жылы дом па [[Парніковая вуліца (Мінск)|вул. Парніковай]] у г. [[Мінск]]у || [[А. Трусаў]], [[<!-- В. --> Шаўчэнка]] || — |- | rowspan="2" | Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Жылы дом у [[Маскоўскі раён (Мінск)|Маскоўскім раёне]] г. [[Мінск]]а || [[<!-- О. А. --> Валовіч]], [[Н. Ю. Баярына]], [[А.<!-- О. --> Петух]], [[А. А. Сівец]] || [[Арх-Нуво|ТАА «Архітэктурная студыя "Арх-Нуво"»]] |- | Дыплом 2 ступені || Шматкватэрны жылы дом у раёне жылога дома № 12 па [[Вуліца Аркадзя Куляшова (Магілёў)|вуліцы Аркадзя Куляшова]] ў г. [[Магілёў|Магілёве]] з добраўпарадкаваннем прылеглай тэрыторыі || [[<!-- О. М. --> Дольнікава]], [[<!-- Е. М. --> Матвіцэўскіх]] || [[Магілёўграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Магілёўграмадзянпраект"»]] |- | rowspan="5" | Інтэр'еры будынкаў і збудаванняў || rowspan="3" | Пабудова (грамадскія будынкі) || Дыплом 1 ступені і медаль || Фізкультурна-аздараўленчы комплекс (аквапарк) санаторыя «[[Бярозка (санаторый)|Бярозка]]». Інтэр'еры спартыўнай залы, СПА комплекса, абедзеннай залы || ГАП: [[<!-- В. П. --> Юрко]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Дыплом 2 ступені || Офіс прадстаўніцтва «[[Сусветны банк|Сусветнага банка]]» ў Рэспубліцы Беларусь || [[А. Трусаў]], [[І. Дарохаў]], [[А. Святоха]], [[А. Трусава]] || [[Чацвёрты квартал (кампанія)|ТАА «Чацвёрты квартал»]] |- | Дыплом МАСА || Сувенірная крама «Крэдэнс» у [[Нясвіжскі замак|замкавым комплексе XVII стагоддзя]] ў г. [[Нясвіж]]ы || [[А. Трусаў]], [[А. Трусава]], [[Я. Моцка]] || — |- | rowspan="2" | Пабудова (жылыя будынкі) || Дыплом 1 ступені і медаль || Інтэр'ер блакіраванага катэджа «М.К.» у прыгарадзе г. [[Мінск]]а || [[А. Трусаў]], [[І. Дарохаў]] || — |- | Дыплом 2 ступені || «Супрэматычнае жыллё архітэктрысы» (двухпакаёвая кватэра) ў г. [[Мінск]]у || [[А. Трусаў]], [[Л. Качаноўская]], [[А. Валчкоў]] || — |- | rowspan="3" | Ландшафтная архітэктура і вулічны дызайн || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Добраўпарадкаванне тэрыторыі санаторыя «[[Юнацтва (санаторый)|Юнацтва]]» з пешаходнымі сувязямі, бюветам, зонамі адпачынку || ГАП: [[<!-- В. А. --> Бобрык]]; арх.: [[Н. А. Бялова]], [[І.<!-- Г. --> Піменаў]], [[Я.<!-- В. --> Кончыц]], [[<!-- Т. А. --> Клачок]], [[<!-- Н. Г. --> Федарынчык]], [[А. Л. Гуцько]]; генплан: [[Н. Н. Аніхоўская]], [[<!-- В. В. --> Аўдзеенка]], [[М. А. Сіўцоў]], [[В. С. Раснова]], [[А.<!-- Н. --> Петух]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |- | Дыплом 2 ступені || Альтанка «TAMAGO» || [[Дзмітрый Альхімовіч]], [[Максім Крывянок]], [[Аляксей Нікалаёнак]], [[Амін Камрані]] || [[Тамага (кампанія)|ТАА «Тамага»]] |- | Праект || Дыплом 2 ступені || Мемарыяльны комплекс «[[Трасцянец (мемарыяльны комплекс)|Трасцянец]]» || ГАП і навук. кір.: [[А. А. Аксёнава]]; аўтары: [[<!-- В. А. --> Пачачуеў]], [[<!-- Е. Н. --> Постнікава]], [[<!-- Н. Л. --> Шырэй]], [[<!-- Е. В. --> Глаголева]]; скульптары: [[К. А. Касцючэнка]], [[К.<!-- В. --> Селіханаў]] || [[Мінскпраект|УП «Мінскпраект»]] |- | Манументальнае мастацтва || Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя [[Брацкая магіла (праспект Дзяржынскага, Мінск)|брацкай магілы па праспекце Дзяржынскага]] ў г. [[Мінск]]у з добраўпарадкаваннем прылеглай тэрыторыі || Аўтар арх.: [[Л. М. Левін]]; ГАП: [[Г. Л. Левіна]], [[А.<!-- В. --> Капылоў]]; ГІП: [[<!-- В. Ф. --> Сусько]]; скульптар: [[А.<!-- В. --> Шапо]]; арх.: [[А. Г. Лукічова]] || [[Леоле|УП «ЛЕОЛЕ»]] |- | Прамысловыя комплексы, будынкі і збудаванні || Пабудова || Дыплом 2 ступені || [[Трэцяя лінія (Мінск)|Трэцяя лінія Мінскага метрапалітэна]]. Будынак эксплуатацыйнага персаналу || ГАП: [[<!-- В. А. --> Бобрык]]; арх.: [[Н. А. Бялова]], [[І.<!-- Г. --> Піменаў]], [[<!-- Н. Г. --> Федарынчык]], [[А. Л. Гуцько]]; генплан: ГАП [[Д. М. Левіцін]], [[<!-- Т. А. --> Квецень]], [[<!-- Г. І. --> Шылко]], [[С.<!-- В. --> Дубовік]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |- | rowspan="3" | Рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя фасадаў «[[Гімназіі-каледжа мастацтваў № 26 г. Мінска|Гімназіі-каледжа мастацтваў № 26]]» з добраўпарадкаваннем || [[А. Трусаў]], [[А. Данскі]], [[<!-- Н. --> Дарашкевіч]], [[М. Звяздзін]], [[А. Кузьма]], [[Ю. Грыгарчук]], [[І. Дарохаў]] || [[ІКАМОС|Беларускі камітэт «ІКАМОС»]] |- | Дыплом 2 ступені || Фізкультурна-аздараўленчы комплекс (аквапарк) санаторыя «[[Бярозка (санаторый)|Бярозка]]» || ГАП: [[<!-- В. П. --> Юрко]], [[<!-- В. В. --> Лахміцкі]]; ГІП: [[А. І. Крусь]], [[С. А. Мікша]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Праект || Дыплом 2 ступені || Рэканструкцыя комплексу аб'ектаў [[Дынама (стадыён, Мінск)|стадыёна «Дынама»]] ў г. [[Мінск]]у || [[А.<!-- Г. --> Елісееў]], [[С.<!-- В. --> Паўленка]], [[В. В. Максімава]], [[І. І. Глаўко]], [[Н. В. Гладкая]], [[<!-- Е. А. --> Гушчына]] || [[Мінскпраект|УП «Мінскпраект»]] |- | rowspan="2" | Рэстаўрацыя помнікаў архітэктуры і іншых аб'ектаў, якія маюць навуковага кіраўніка || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя нежылога будынка па [[Сацыялістычная вуліца (Гродна)|вул. Сацыялістычнай]], 44 у г. [[Гродна]] пад цэнтр банкаўскіх паслуг || ГАП: [[Г. Л. Левіна]], [[А.<!-- В. --> Капылоў]]; ГІП: [[<!-- В. Ф. --> Сусько]]; канстр.: [[Д. Л. Супрон]]; арх.: [[А. Г. Лукічова]], [[<!-- В. С. --> Ласіца]]; навук. кір.: [[<!-- Е. А. --> Пархута]] || [[Леоле|УП «ЛЕОЛЕ»]] |- | Дыплом 2 ступені || Рэканструкцыя з рэстаўрацыяй будынкаў [[Гістарычны цэнтр Мінска|гістарычнай часткі горада Мінска]] || ГАП: [[М.<!-- Г. --> Міклашэвіч]]; арх.: [[<!-- Е. А. --> Самарай]], [[<!-- Е. Г. --> Яўменава]], [[<!-- Е. В. --> Федчанка]], [[А.<!-- Н. --> Федаровіч]], [[<!-- Т. І. --> Шыловіч]], [[Ю. М. Карага]]; навук. кір.: [[С.<!-- Г. --> Багласаў]], [[<!-- В. В. --> Гліннік]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Беларускі саюз архітэктараў]] [[Катэгорыя:Архітэктурныя конкурсы]] [[Катэгорыя:2017 год у архітэктуры]] b7jtn9tcufx7oqdh6n9018p4b6shjzm 5164473 5164472 2026-07-11T10:41:32Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 дададзена [[Катэгорыя:Рэспубліканскі конкурс на найлепшы архітэктурны твор]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5164473 wikitext text/x-wiki '''XVIII Рэспубліка́нскі ко́нкурс на найле́пшы архітэкту́рны твор''' — архітэктурны конкурс, праведзены [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускім саюзам архітэктараў]]. == Журы == Пасяджэнне журы па падвядзенні вынікаў конкурсу адбылося 10 лістапада 2017 года ў [[Мінск|Мінску]]. У склад журы ўвайшлі віцэ-прэзідэнт [[Саюз архітэктараў Расіі|Саюза архітэктараў Расіі]], адказны сакратар [[МАСА|Міжнароднай асацыяцыі саюзаў архітэктараў (МАСА)]] і саветнік пры галоўным архітэктары Маскамархітэктуры [[Ігар Мікалаевіч Уваскрасенскі]], прэзідэнт Нацыянальнага саюза архітэктараў Украіны і заслужаны архітэктар Украіны [[Уладзімір Мікалаевіч Гусакоў]], заслужаны архітэктар БССР і лаўрэат Ленінскай прэміі [[Юрый Міхайлавіч Градаў]], член Праўлення і Савета Беларускага саюза архітэктараў і кіраўнік творчай майстэрні [[Лявонцій Ульянавіч Зданевіч]], а таксама член Праўлення і Савета Беларускага саюза архітэктараў, прафесар Міжнароднай акадэміі архітэктуры і кіраўнік творчай майстэрні [[Юрый Яфімавіч Мамлін]]<ref name="bsa">{{cite web|url=https://bsa.by/news/BUA/protokol-2-18-respublikanskogo-konkursa-na-luchshee-arhitekturnoe-proizvedenie|title=Протокол № 2 Заседания жюри по проведению XVIII Республиканского конкурса на лучшее архитектурное произведение|publisher=[[Беларускі саюз архітэктараў]]|date=10 лістапада 2017|lang=ru|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. == Пераможцы == Рашэннем журы былі прысуджаны наступныя ўзнагароды<ref name="bsa" />: {| class="wikitable" ! Намінацыя ! Раздзел ! Узнагарода ! Назва праекта ! Аўтарскі калектыў ! Арганізацыя |- | rowspan="2" | — || Пабудова || Вялікі Гран-пры || Шматфункцыянальны комплекс «Falcon Investment» у г. [[Мінск]]у па [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|праспекце Пераможцаў]], які ўключае гасцініцу, спартыўны цэнтр, спадарожныя аб'екты і інфраструктуру || [[Арсеній Вараб’ёў]], [[Вольга Паршына]], [[Вольга Бельская]], [[Анатоль Сянкевіч]], [[Міхаіл Собалькаў]], [[Максім Фларэнскі]], [[Андрэй Лосік]], [[Дзяніс Рымша]], [[Раман Краўчанка]], [[Віктар Зыкаў]], [[Віталь Скакун]], [[Ульяна Карчынская]], [[Таццяна Прыкіна]] || [[Вараб’ёў і партнёры|ТАА «Вараб’ёў і партнёры»]] |- | Праект || Малы Гран-пры || Будынак пажарнай аварыйна-выратавальнай часткі № 1 Камянецкага РАНС па [[Вуліца Матросава (Каменец)|вул. Матросава]], 5 у г. [[Каменец|Каменцы]] || ГАП: [[<!-- В. Н. --> Аксёнаў]]; аўтар: [[<!-- В. П. --> Юрко]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Градабудаўнічыя комплексы, планіроўка і забудова населеных месцаў || Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Комплексная рэканструкцыя, добраўпарадкаванне і архітэктурна-мастацкае афармленне [[Вуліца Леніна (Пінск)|вул. Леніна]] ў г. [[Пінск]]у || [[А. А. Андраюк]], [[<!-- В. П. --> Шэлест]], [[Д. А. Сушкевіч]], [[<!-- Е. А. --> Ляшчынскі]], [[<!-- Е. Д. --> Парафянюк]] || [[Пінская праектна-канструктарская майстэрня «МАРС»|КУП «Пінская праектна-канструктарская майстэрня "МАРС"»]], [[Студыя А-3|ПУВП «Студыа А-3»]] |- | rowspan="5" | Грамадскія будынкі і збудаванні || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Сучасны шматфункцыянальны гандлёва-забаўляльны комплекс з гасцініцай і паркінгам ([[Galleria Minsk]]) у г. [[Мінск]]у па [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|праспекце Пераможцаў]], 9 || ГАП: [[А. А. Івашка]], [[<!-- Г. --> Экрэмаглу]]; арх.: [[Удыс Заберс]]; канстр.: [[К.<!-- Н. --> Рудзіч]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]], [[SZK/z|архітэктурнае бюро «SZK/z»]], [[Rönesans|АТ «Rönesans Rusya İnşaat Sanayi ve Ticaret A.S»]] |- | Дыплом 2 ступені || Аздараўленчы цэнтр з аб'ектамі грамадска-дзелавога прызначэння || [[Б. Школьнікаў]], [[С. Францкевіч]], [[<!-- Т. --> Казусёнак]] || [[ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава|УП «ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава»]] |- | rowspan="3" | Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || [[Брэсцкі аўтавакзал|Аўтавакзал]] па [[Вуліца Арджанікідзэ (Брэст)|вул. Арджанікідзэ]] ў г. [[Брэст|Брэсце]] || [[А. А. Андраюк]], [[Д.<!-- Г. --> Новік]], [[А. Ю. Муляўка]], [[<!-- Е. Д. --> Парафянюк]], [[<!-- В. П. --> Шэлест]] || [[Палессежылбуд|ААТ «Палессежылбуд»]] |- | Дыплом 2 ступені || Дзелавы і культурна-забаўляльны цэнтр у горадзе [[Мінск]]у. Будаўніцтва камерцыйнага і культурнага комплексу з рэканструкцыяй і рэстаўрацыяй будынка рэстарана па [[Вуліца Свярдлова (Мінск)|вул. Свярдлова]], 2 у г. Мінску ў складзе дзвюх чэргаў || [[Арсеній Вараб’ёў]], [[Вольга Паршына]], [[Анатоль Сянкевіч]], [[Аляксандр Міхед]], [[Яўген Ляшчынскі]], [[Аляксандр Голад]], [[Дзяніс Шульгінаў]], [[Віктар Зыкаў]], [[Віталь Скакун]] || [[Вараб’ёў і партнёры (ТАА)|ТАА «Вараб’ёў і партнёры»]] |- | Дыплом МАСА || Адміністрацыйны будынак з убудаванымі памяшканнямі грамадскага прызначэння і падземнай гараж-стаянкай || [[Б. Школьнікаў]], [[С. Францкевіч]] || [[ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава|УП «ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава»]] |- | Жылыя аднакватэрныя і малапавярховыя дамы (1-3 паверхі) || Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Індывідуальны жылы дом «TAMAGO 115» || [[Леў Агібалаў]], [[Амін Камрані]], [[Аляксей Нікалаёнак]] || [[Тамага (кампанія)|ТАА «Тамага»]] |- | rowspan="3" | Жылыя шматпавярховыя дамы (звыш 3 паверхаў) || Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Шматкватэрны блакіраваны жылы дом па [[Парніковая вуліца (Мінск)|вул. Парніковай]] у г. [[Мінск]]у || [[А. Трусаў]], [[<!-- В. --> Шаўчэнка]] || — |- | rowspan="2" | Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Жылы дом у [[Маскоўскі раён (Мінск)|Маскоўскім раёне]] г. [[Мінск]]а || [[<!-- О. А. --> Валовіч]], [[Н. Ю. Баярына]], [[А.<!-- О. --> Петух]], [[А. А. Сівец]] || [[Арх-Нуво|ТАА «Архітэктурная студыя "Арх-Нуво"»]] |- | Дыплом 2 ступені || Шматкватэрны жылы дом у раёне жылога дома № 12 па [[Вуліца Аркадзя Куляшова (Магілёў)|вуліцы Аркадзя Куляшова]] ў г. [[Магілёў|Магілёве]] з добраўпарадкаваннем прылеглай тэрыторыі || [[<!-- О. М. --> Дольнікава]], [[<!-- Е. М. --> Матвіцэўскіх]] || [[Магілёўграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Магілёўграмадзянпраект"»]] |- | rowspan="5" | Інтэр'еры будынкаў і збудаванняў || rowspan="3" | Пабудова (грамадскія будынкі) || Дыплом 1 ступені і медаль || Фізкультурна-аздараўленчы комплекс (аквапарк) санаторыя «[[Бярозка (санаторый)|Бярозка]]». Інтэр'еры спартыўнай залы, СПА комплекса, абедзеннай залы || ГАП: [[<!-- В. П. --> Юрко]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Дыплом 2 ступені || Офіс прадстаўніцтва «[[Сусветны банк|Сусветнага банка]]» ў Рэспубліцы Беларусь || [[А. Трусаў]], [[І. Дарохаў]], [[А. Святоха]], [[А. Трусава]] || [[Чацвёрты квартал (кампанія)|ТАА «Чацвёрты квартал»]] |- | Дыплом МАСА || Сувенірная крама «Крэдэнс» у [[Нясвіжскі замак|замкавым комплексе XVII стагоддзя]] ў г. [[Нясвіж]]ы || [[А. Трусаў]], [[А. Трусава]], [[Я. Моцка]] || — |- | rowspan="2" | Пабудова (жылыя будынкі) || Дыплом 1 ступені і медаль || Інтэр'ер блакіраванага катэджа «М.К.» у прыгарадзе г. [[Мінск]]а || [[А. Трусаў]], [[І. Дарохаў]] || — |- | Дыплом 2 ступені || «Супрэматычнае жыллё архітэктрысы» (двухпакаёвая кватэра) ў г. [[Мінск]]у || [[А. Трусаў]], [[Л. Качаноўская]], [[А. Валчкоў]] || — |- | rowspan="3" | Ландшафтная архітэктура і вулічны дызайн || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Добраўпарадкаванне тэрыторыі санаторыя «[[Юнацтва (санаторый)|Юнацтва]]» з пешаходнымі сувязямі, бюветам, зонамі адпачынку || ГАП: [[<!-- В. А. --> Бобрык]]; арх.: [[Н. А. Бялова]], [[І.<!-- Г. --> Піменаў]], [[Я.<!-- В. --> Кончыц]], [[<!-- Т. А. --> Клачок]], [[<!-- Н. Г. --> Федарынчык]], [[А. Л. Гуцько]]; генплан: [[Н. Н. Аніхоўская]], [[<!-- В. В. --> Аўдзеенка]], [[М. А. Сіўцоў]], [[В. С. Раснова]], [[А.<!-- Н. --> Петух]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |- | Дыплом 2 ступені || Альтанка «TAMAGO» || [[Дзмітрый Альхімовіч]], [[Максім Крывянок]], [[Аляксей Нікалаёнак]], [[Амін Камрані]] || [[Тамага (кампанія)|ТАА «Тамага»]] |- | Праект || Дыплом 2 ступені || Мемарыяльны комплекс «[[Трасцянец (мемарыяльны комплекс)|Трасцянец]]» || ГАП і навук. кір.: [[А. А. Аксёнава]]; аўтары: [[<!-- В. А. --> Пачачуеў]], [[<!-- Е. Н. --> Постнікава]], [[<!-- Н. Л. --> Шырэй]], [[<!-- Е. В. --> Глаголева]]; скульптары: [[К. А. Касцючэнка]], [[К.<!-- В. --> Селіханаў]] || [[Мінскпраект|УП «Мінскпраект»]] |- | Манументальнае мастацтва || Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя [[Брацкая магіла (праспект Дзяржынскага, Мінск)|брацкай магілы па праспекце Дзяржынскага]] ў г. [[Мінск]]у з добраўпарадкаваннем прылеглай тэрыторыі || Аўтар арх.: [[Л. М. Левін]]; ГАП: [[Г. Л. Левіна]], [[А.<!-- В. --> Капылоў]]; ГІП: [[<!-- В. Ф. --> Сусько]]; скульптар: [[А.<!-- В. --> Шапо]]; арх.: [[А. Г. Лукічова]] || [[Леоле|УП «ЛЕОЛЕ»]] |- | Прамысловыя комплексы, будынкі і збудаванні || Пабудова || Дыплом 2 ступені || [[Трэцяя лінія (Мінск)|Трэцяя лінія Мінскага метрапалітэна]]. Будынак эксплуатацыйнага персаналу || ГАП: [[<!-- В. А. --> Бобрык]]; арх.: [[Н. А. Бялова]], [[І.<!-- Г. --> Піменаў]], [[<!-- Н. Г. --> Федарынчык]], [[А. Л. Гуцько]]; генплан: ГАП [[Д. М. Левіцін]], [[<!-- Т. А. --> Квецень]], [[<!-- Г. І. --> Шылко]], [[С.<!-- В. --> Дубовік]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |- | rowspan="3" | Рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя фасадаў «[[Гімназіі-каледжа мастацтваў № 26 г. Мінска|Гімназіі-каледжа мастацтваў № 26]]» з добраўпарадкаваннем || [[А. Трусаў]], [[А. Данскі]], [[<!-- Н. --> Дарашкевіч]], [[М. Звяздзін]], [[А. Кузьма]], [[Ю. Грыгарчук]], [[І. Дарохаў]] || [[ІКАМОС|Беларускі камітэт «ІКАМОС»]] |- | Дыплом 2 ступені || Фізкультурна-аздараўленчы комплекс (аквапарк) санаторыя «[[Бярозка (санаторый)|Бярозка]]» || ГАП: [[<!-- В. П. --> Юрко]], [[<!-- В. В. --> Лахміцкі]]; ГІП: [[А. І. Крусь]], [[С. А. Мікша]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Праект || Дыплом 2 ступені || Рэканструкцыя комплексу аб'ектаў [[Дынама (стадыён, Мінск)|стадыёна «Дынама»]] ў г. [[Мінск]]у || [[А.<!-- Г. --> Елісееў]], [[С.<!-- В. --> Паўленка]], [[В. В. Максімава]], [[І. І. Глаўко]], [[Н. В. Гладкая]], [[<!-- Е. А. --> Гушчына]] || [[Мінскпраект|УП «Мінскпраект»]] |- | rowspan="2" | Рэстаўрацыя помнікаў архітэктуры і іншых аб'ектаў, якія маюць навуковага кіраўніка || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя нежылога будынка па [[Сацыялістычная вуліца (Гродна)|вул. Сацыялістычнай]], 44 у г. [[Гродна]] пад цэнтр банкаўскіх паслуг || ГАП: [[Г. Л. Левіна]], [[А.<!-- В. --> Капылоў]]; ГІП: [[<!-- В. Ф. --> Сусько]]; канстр.: [[Д. Л. Супрон]]; арх.: [[А. Г. Лукічова]], [[<!-- В. С. --> Ласіца]]; навук. кір.: [[<!-- Е. А. --> Пархута]] || [[Леоле|УП «ЛЕОЛЕ»]] |- | Дыплом 2 ступені || Рэканструкцыя з рэстаўрацыяй будынкаў [[Гістарычны цэнтр Мінска|гістарычнай часткі горада Мінска]] || ГАП: [[М.<!-- Г. --> Міклашэвіч]]; арх.: [[<!-- Е. А. --> Самарай]], [[<!-- Е. Г. --> Яўменава]], [[<!-- Е. В. --> Федчанка]], [[А.<!-- Н. --> Федаровіч]], [[<!-- Т. І. --> Шыловіч]], [[Ю. М. Карага]]; навук. кір.: [[С.<!-- Г. --> Багласаў]], [[<!-- В. В. --> Гліннік]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Беларускі саюз архітэктараў]] [[Катэгорыя:Архітэктурныя конкурсы]] [[Катэгорыя:2017 год у архітэктуры]] [[Катэгорыя:Рэспубліканскі конкурс на найлепшы архітэктурны твор]] 0k1phtq7s5fzzddd2yie07z3btrxuy5 5164496 5164473 2026-07-11T11:14:37Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5164496 wikitext text/x-wiki '''ГXVIII Рэспубліка́нскі ко́нкурс на найле́пшы архітэкту́рны твор''' — архітэктурны конкурс, праведзены [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускім саюзам архітэктараў]]. == Журы == Пасяджэнне журы па падвядзенні вынікаў конкурсу адбылося 10 лістапада 2017 года ў [[Мінск|Мінску]]. У склад журы ўвайшлі віцэ-прэзідэнт [[Саюз архітэктараў Расіі|Саюза архітэктараў Расіі]], адказны сакратар [[МАСА|Міжнароднай асацыяцыі саюзаў архітэктараў (МАСА)]] і саветнік пры галоўным архітэктары Маскамархітэктуры [[Ігар Мікалаевіч Уваскрасенскі]], прэзідэнт Нацыянальнага саюза архітэктараў Украіны і заслужаны архітэктар Украіны [[Уладзімір Мікалаевіч Гусакоў]], заслужаны архітэктар БССР і лаўрэат Ленінскай прэміі [[Юрый Міхайлавіч Градаў]], член Праўлення і Савета Беларускага саюза архітэктараў і кіраўнік творчай майстэрні [[Лявонцій Ульянавіч Зданевіч]], а таксама член Праўлення і Савета Беларускага саюза архітэктараў, прафесар Міжнароднай акадэміі архітэктуры і кіраўнік творчай майстэрні [[Юрый Яфімавіч Мамлін]]<ref name="bsa">{{cite web|url=https://bsa.by/news/BUA/protokol-2-18-respublikanskogo-konkursa-na-luchshee-arhitekturnoe-proizvedenie|title=Протокол № 2 Заседания жюри по проведению XVIII Республиканского конкурса на лучшее архитектурное произведение|publisher=[[Беларускі саюз архітэктараў]]|date=10 лістапада 2017|lang=ru|accessdate=11 ліпеня 2026}}</ref>. == Пераможцы == Рашэннем журы былі прысуджаны наступныя ўзнагароды<ref name="bsa" />: {| class="wikitable" ! Намінацыя ! Раздзел ! Узнагарода ! Назва праекта ! Аўтарскі калектыў ! Арганізацыя |- | rowspan="2" | — || Пабудова || Вялікі Гран-пры || Шматфункцыянальны комплекс «Falcon Investment» у г. [[Мінск]]у па [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|праспекце Пераможцаў]], які ўключае гасцініцу, спартыўны цэнтр, спадарожныя аб'екты і інфраструктуру || [[Арсеній Вараб’ёў]], [[Вольга Паршына]], [[Вольга Бельская]], [[Анатоль Сянкевіч]], [[Міхаіл Собалькаў]], [[Максім Фларэнскі]], [[Андрэй Лосік]], [[Дзяніс Рымша]], [[Раман Краўчанка]], [[Віктар Зыкаў]], [[Віталь Скакун]], [[Ульяна Карчынская]], [[Таццяна Прыкіна]] || [[Вараб’ёў і партнёры|ТАА «Вараб’ёў і партнёры»]] |- | Праект || Малы Гран-пры || Будынак пажарнай аварыйна-выратавальнай часткі № 1 Камянецкага РАНС па [[Вуліца Матросава (Каменец)|вул. Матросава]], 5 у г. [[Каменец|Каменцы]] || ГАП: [[<!-- В. Н. --> Аксёнаў]]; аўтар: [[<!-- В. П. --> Юрко]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Градабудаўнічыя комплексы, планіроўка і забудова населеных месцаў || Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Комплексная рэканструкцыя, добраўпарадкаванне і архітэктурна-мастацкае афармленне [[Вуліца Леніна (Пінск)|вул. Леніна]] ў г. [[Пінск]]у || [[А. А. Андраюк]], [[<!-- В. П. --> Шэлест]], [[Д. А. Сушкевіч]], [[<!-- Е. А. --> Ляшчынскі]], [[<!-- Е. Д. --> Парафянюк]] || [[Пінская праектна-канструктарская майстэрня «МАРС»|КУП «Пінская праектна-канструктарская майстэрня "МАРС"»]], [[Студыя А-3|ПУВП «Студыа А-3»]] |- | rowspan="5" | Грамадскія будынкі і збудаванні || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Сучасны шматфункцыянальны гандлёва-забаўляльны комплекс з гасцініцай і паркінгам ([[Galleria Minsk]]) у г. [[Мінск]]у па [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|праспекце Пераможцаў]], 9 || ГАП: [[А. А. Івашка]], [[<!-- Г. --> Экрэмаглу]]; арх.: [[Удыс Заберс]]; канстр.: [[К.<!-- Н. --> Рудзіч]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]], [[SZK/z|архітэктурнае бюро «SZK/z»]], [[Rönesans|АТ «Rönesans Rusya İnşaat Sanayi ve Ticaret A.S»]] |- | Дыплом 2 ступені || Аздараўленчы цэнтр з аб'ектамі грамадска-дзелавога прызначэння || [[Б. Школьнікаў]], [[С. Францкевіч]], [[<!-- Т. --> Казусёнак]] || [[ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава|УП «ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава»]] |- | rowspan="3" | Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || [[Брэсцкі аўтавакзал|Аўтавакзал]] па [[Вуліца Арджанікідзэ (Брэст)|вул. Арджанікідзэ]] ў г. [[Брэст|Брэсце]] || [[А. А. Андраюк]], [[Д.<!-- Г. --> Новік]], [[А. Ю. Муляўка]], [[<!-- Е. Д. --> Парафянюк]], [[<!-- В. П. --> Шэлест]] || [[Палессежылбуд|ААТ «Палессежылбуд»]] |- | Дыплом 2 ступені || Дзелавы і культурна-забаўляльны цэнтр у горадзе [[Мінск]]у. Будаўніцтва камерцыйнага і культурнага комплексу з рэканструкцыяй і рэстаўрацыяй будынка рэстарана па [[Вуліца Свярдлова (Мінск)|вул. Свярдлова]], 2 у г. Мінску ў складзе дзвюх чэргаў || [[Арсеній Вараб’ёў]], [[Вольга Паршына]], [[Анатоль Сянкевіч]], [[Аляксандр Міхед]], [[Яўген Ляшчынскі]], [[Аляксандр Голад]], [[Дзяніс Шульгінаў]], [[Віктар Зыкаў]], [[Віталь Скакун]] || [[Вараб’ёў і партнёры (ТАА)|ТАА «Вараб’ёў і партнёры»]] |- | Дыплом МАСА || Адміністрацыйны будынак з убудаванымі памяшканнямі грамадскага прызначэння і падземнай гараж-стаянкай || [[Б. Школьнікаў]], [[С. Францкевіч]] || [[ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава|УП «ТМ архітэктара Б. Э. Школьнікава»]] |- | Жылыя аднакватэрныя і малапавярховыя дамы (1-3 паверхі) || Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Індывідуальны жылы дом «TAMAGO 115» || [[Леў Агібалаў]], [[Амін Камрані]], [[Аляксей Нікалаёнак]] || [[Тамага (кампанія)|ТАА «Тамага»]] |- | rowspan="3" | Жылыя шматпавярховыя дамы (звыш 3 паверхаў) || Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Шматкватэрны блакіраваны жылы дом па [[Парніковая вуліца (Мінск)|вул. Парніковай]] у г. [[Мінск]]у || [[А. Трусаў]], [[<!-- В. --> Шаўчэнка]] || — |- | rowspan="2" | Праект || Дыплом 1 ступені і медаль || Жылы дом у [[Маскоўскі раён (Мінск)|Маскоўскім раёне]] г. [[Мінск]]а || [[<!-- О. А. --> Валовіч]], [[Н. Ю. Баярына]], [[А.<!-- О. --> Петух]], [[А. А. Сівец]] || [[Арх-Нуво|ТАА «Архітэктурная студыя "Арх-Нуво"»]] |- | Дыплом 2 ступені || Шматкватэрны жылы дом у раёне жылога дома № 12 па [[Вуліца Аркадзя Куляшова (Магілёў)|вуліцы Аркадзя Куляшова]] ў г. [[Магілёў|Магілёве]] з добраўпарадкаваннем прылеглай тэрыторыі || [[<!-- О. М. --> Дольнікава]], [[<!-- Е. М. --> Матвіцэўскіх]] || [[Магілёўграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Магілёўграмадзянпраект"»]] |- | rowspan="5" | Інтэр'еры будынкаў і збудаванняў || rowspan="3" | Пабудова (грамадскія будынкі) || Дыплом 1 ступені і медаль || Фізкультурна-аздараўленчы комплекс (аквапарк) санаторыя «[[Бярозка (санаторый)|Бярозка]]». Інтэр'еры спартыўнай залы, СПА комплекса, абедзеннай залы || ГАП: [[<!-- В. П. --> Юрко]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Дыплом 2 ступені || Офіс прадстаўніцтва «[[Сусветны банк|Сусветнага банка]]» ў Рэспубліцы Беларусь || [[А. Трусаў]], [[І. Дарохаў]], [[А. Святоха]], [[А. Трусава]] || [[Чацвёрты квартал (кампанія)|ТАА «Чацвёрты квартал»]] |- | Дыплом МАСА || Сувенірная крама «Крэдэнс» у [[Нясвіжскі замак|замкавым комплексе XVII стагоддзя]] ў г. [[Нясвіж]]ы || [[А. Трусаў]], [[А. Трусава]], [[Я. Моцка]] || — |- | rowspan="2" | Пабудова (жылыя будынкі) || Дыплом 1 ступені і медаль || Інтэр'ер блакіраванага катэджа «М.К.» у прыгарадзе г. [[Мінск]]а || [[А. Трусаў]], [[І. Дарохаў]] || — |- | Дыплом 2 ступені || «Супрэматычнае жыллё архітэктрысы» (двухпакаёвая кватэра) ў г. [[Мінск]]у || [[А. Трусаў]], [[Л. Качаноўская]], [[А. Валчкоў]] || — |- | rowspan="3" | Ландшафтная архітэктура і вулічны дызайн || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Добраўпарадкаванне тэрыторыі санаторыя «[[Юнацтва (санаторый)|Юнацтва]]» з пешаходнымі сувязямі, бюветам, зонамі адпачынку || ГАП: [[<!-- В. А. --> Бобрык]]; арх.: [[Н. А. Бялова]], [[І.<!-- Г. --> Піменаў]], [[Я.<!-- В. --> Кончыц]], [[<!-- Т. А. --> Клачок]], [[<!-- Н. Г. --> Федарынчык]], [[А. Л. Гуцько]]; генплан: [[Н. Н. Аніхоўская]], [[<!-- В. В. --> Аўдзеенка]], [[М. А. Сіўцоў]], [[В. С. Раснова]], [[А.<!-- Н. --> Петух]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |- | Дыплом 2 ступені || Альтанка «TAMAGO» || [[Дзмітрый Альхімовіч]], [[Максім Крывянок]], [[Аляксей Нікалаёнак]], [[Амін Камрані]] || [[Тамага (кампанія)|ТАА «Тамага»]] |- | Праект || Дыплом 2 ступені || Мемарыяльны комплекс «[[Трасцянец (мемарыяльны комплекс)|Трасцянец]]» || ГАП і навук. кір.: [[Г. А. Аксёнава]]; аўтары: [[<!-- В. А. --> Пачачуеў]], [[<!-- Е. Н. --> Постнікава]], [[<!-- Н. Л. --> Шырэй]], [[<!-- Е. В. --> Глаголева]]; скульптары: [[К. А. Касцючэнка]], [[К.<!-- В. --> Селіханаў]] || [[Мінскпраект|УП «Мінскпраект»]] |- | Манументальнае мастацтва || Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя [[Брацкая магіла (праспект Дзяржынскага, Мінск)|брацкай магілы па праспекце Дзяржынскага]] ў г. [[Мінск]]у з добраўпарадкаваннем прылеглай тэрыторыі || Аўтар арх.: [[Л. М. Левін]]; ГАП: [[Г. Л. Левіна]], [[А.<!-- В. --> Капылоў]]; ГІП: [[<!-- В. Ф. --> Сусько]]; скульптар: [[А.<!-- В. --> Шапо]]; арх.: [[А. Г. Лукічова]] || [[Леоле|УП «ЛЕОЛЕ»]] |- | Прамысловыя комплексы, будынкі і збудаванні || Пабудова || Дыплом 2 ступені || [[Трэцяя лінія (Мінск)|Трэцяя лінія Мінскага метрапалітэна]]. Будынак эксплуатацыйнага персаналу || ГАП: [[<!-- В. А. --> Бобрык]]; арх.: [[Н. А. Бялова]], [[І.<!-- Г. --> Піменаў]], [[<!-- Н. Г. --> Федарынчык]], [[А. Л. Гуцько]]; генплан: ГАП [[Д. М. Левіцін]], [[<!-- Т. А. --> Квецень]], [[<!-- Г. І. --> Шылко]], [[С.<!-- В. --> Дубовік]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |- | rowspan="3" | Рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя фасадаў «[[Гімназіі-каледжа мастацтваў № 26 г. Мінска|Гімназіі-каледжа мастацтваў № 26]]» з добраўпарадкаваннем || [[А. Трусаў]], [[А. Данскі]], [[<!-- Н. --> Дарашкевіч]], [[М. Звяздзін]], [[А. Кузьма]], [[Ю. Грыгарчук]], [[І. Дарохаў]] || [[ІКАМОС|Беларускі камітэт «ІКАМОС»]] |- | Дыплом 2 ступені || Фізкультурна-аздараўленчы комплекс (аквапарк) санаторыя «[[Бярозка (санаторый)|Бярозка]]» || ГАП: [[<!-- В. П. --> Юрко]], [[<!-- В. В. --> Лахміцкі]]; ГІП: [[А. І. Крусь]], [[С. А. Мікша]] || [[Брэстпраект|ААТ «Брэстпраект»]] |- | Праект || Дыплом 2 ступені || Рэканструкцыя комплексу аб'ектаў [[Дынама (стадыён, Мінск)|стадыёна «Дынама»]] ў г. [[Мінск]]у || [[А.<!-- Г. --> Елісееў]], [[С.<!-- В. --> Паўленка]], [[В. В. Максімава]], [[І. І. Глаўко]], [[Н. В. Гладкая]], [[<!-- Е. А. --> Гушчына]] || [[Мінскпраект|УП «Мінскпраект»]] |- | rowspan="2" | Рэстаўрацыя помнікаў архітэктуры і іншых аб'ектаў, якія маюць навуковага кіраўніка || rowspan="2" | Пабудова || Дыплом 1 ступені і медаль || Рэканструкцыя нежылога будынка па [[Сацыялістычная вуліца (Гродна)|вул. Сацыялістычнай]], 44 у г. [[Гродна]] пад цэнтр банкаўскіх паслуг || ГАП: [[Г. Л. Левіна]], [[А.<!-- В. --> Капылоў]]; ГІП: [[<!-- В. Ф. --> Сусько]]; канстр.: [[Д. Л. Супрон]]; арх.: [[А. Г. Лукічова]], [[<!-- В. С. --> Ласіца]]; навук. кір.: [[<!-- Е. А. --> Пархута]] || [[Леоле|УП «ЛЕОЛЕ»]] |- | Дыплом 2 ступені || Рэканструкцыя з рэстаўрацыяй будынкаў [[Гістарычны цэнтр Мінска|гістарычнай часткі горада Мінска]] || ГАП: [[М.<!-- Г. --> Міклашэвіч]]; арх.: [[<!-- Е. А. --> Самарай]], [[<!-- Е. Г. --> Яўменава]], [[<!-- Е. В. --> Федчанка]], [[А.<!-- Н. --> Федаровіч]], [[<!-- Т. І. --> Шыловіч]], [[Ю. М. Карага]]; навук. кір.: [[С.<!-- Г. --> Багласаў]], [[<!-- В. В. --> Гліннік]] || [[Мінскграмадзянпраект|ААТ «Інстытут "Мінскграмадзянпраект"»]] |} == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Беларускі саюз архітэктараў]] [[Катэгорыя:Архітэктурныя конкурсы]] [[Катэгорыя:2017 год у архітэктуры]] [[Катэгорыя:Рэспубліканскі конкурс на найлепшы архітэктурны твор]] nnx3jynbuh2kkac1awxrcdbr6aoqpw9 Юрко 0 810715 5164474 2026-07-11T10:45:58Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Юрко́''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Валерый Васільевіч Юрко]] — беларускі фатограф і арнітолаг. * [[Віктар Пятровіч Юрко]] (нар. 1981) — беларускі архітэктар. * [[Вячаслаў Анатолевіч Юрко]] (нар. 1949) — расійскі вучоны-матэматык. * {{нп5|Клаўдзія Рыгораў...» 5164474 wikitext text/x-wiki '''Юрко́''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Валерый Васільевіч Юрко]] — беларускі фатограф і арнітолаг. * [[Віктар Пятровіч Юрко]] (нар. 1981) — беларускі архітэктар. * [[Вячаслаў Анатолевіч Юрко]] (нар. 1949) — расійскі вучоны-матэматык. * {{нп5|Клаўдзія Рыгораўна Юрко||ru|Юрко, Клавдия Григорьевна}} (1926—2011) — перадавік савецкай сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы. * [[Ларыса Арнольдаўна Юрко]] — беларускі вучоны ў галіне сельскай гаспадаркі. * {{нп5|Маргарыта Уладзіміраўна Юрко||ru|Юрко, Маргарита Владимировна}} (нар. 1989) — расійская біятланістка. * [[Сяргей Віктаравіч Юрко]] (нар. 1971) — беларускі ваенны спецыяліст, падпалкоўнік. * {{нп5|Уладзімір Уладзіміравіч Юрко||ru|Юрко, Владимир Владимирович}} (1933—2006) — савецкі інжынер-канструктар. == Персанажы == * [[Юрко Богун]] — галоўны персанаж рамана Генрыка Сянкевіча «Агнём і мячом». == Гл. таксама == * [[Юркоў]] * [[Юрковіч]] * [[Юркоўскі]] [[Катэгорыя:Беларускія прозвішчы]] [[Катэгорыя:Украінскія прозвішчы]] {{неадназначнасць|цёзкі2|іншае}} 69r9zaufm6ug18iw5lls8vul4os1p8v Дольнікава 0 810716 5164475 2026-07-11T10:53:31Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Дольнікаў]] 5164475 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дольнікаў]] jtx4q5t1q0jrs49n9ku5e8qjlwfzq1j Дольнікаў 0 810717 5164478 2026-07-11T10:55:40Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''До́льнікаў''' ({{lang-ru|Дольников}}) — рускае і беларускае мужчынскае прозвішча. Жаночая форма — '''До́льнікава'''. Паходжанне прозвішча звязваюць са словам «дольнік» — прыёмны сын, якому выдзелена доля ў спадчыне<ref>{{Артыкул |аўтар = Федасюк Ю. |загало...» 5164478 wikitext text/x-wiki '''До́льнікаў''' ({{lang-ru|Дольников}}) — рускае і беларускае мужчынскае прозвішча. Жаночая форма — '''До́льнікава'''. Паходжанне прозвішча звязваюць са словам «дольнік» — прыёмны сын, якому выдзелена доля ў спадчыне<ref>{{Артыкул |аўтар = Федасюк Ю. |загаловак = Русские фамилии. Популярный этимологический словарь |мова = ru |выданне =[[Наука и жизнь]] |тып = часопіс |год = 1971 |нумар = 4 |старонкі = 148 }}</ref>. == Вядомыя носьбіты == * {{нп5|Васіль Антонавіч Дольнікаў||ru|Дольников, Василий Антонович}} (1915—1981) — ваеннаслужачы, поўны кавалер ордэна Славы. * [[Васілій Рыгоравіч Дольнікаў]] (1915—2009) — беларускі спецыяліст у галіне выдавецкай справы, франтавы карэспандэнт. * {{нп5|Дзмітрый Валер’евіч Дольнікаў||ru|Дольников, Дмитрий Валерьевич}} (нар. 1972) — савецкі і расійскі лёгкаатлет. * {{нп5|Рыгор Усцінавіч Дольнікаў||ru|Дольников, Gregory Ustinovich}} (1923—1996) — савецкі ваенны лётчык, генерал-палкоўнік авіяцыі, Герой Савецкага Саюза. * {{нп5|Уладзімір Леанідавіч Дольнікаў||ru|Дольников, Владимир Леонидович}} — расійскі матэматык, прафесар МФТІ. * {{нп5|Юрый Барысавіч Дольнікаў||ru|Дольников, Юрий Борисович}} (нар. 1924) — савецкі гаспадарчы дзеяч. * [[Яўген Барысавіч Дольнікаў]] — расійскі спецыяліст у галіне горнай справы. === Дольнікава === * {{нп5|Валянціна Адамаўна Дольнікава||ru|Дольникова, Валентина Адамовна}} (1927—2013) — расійскі гісторык, палітолаг. * [[Вольга Міхайлаўна Дольнікава]] — беларуская архітэктарка. * [[Галіна Аляксандраўна Дольнікава]] — расійскі біятэхнолаг. * [[Раіса Аркадзеўна Дольнікава]] (нар. 1930) — расійскі педагог. * {{нп5|Тэона Валянцінаўна Дольнікава||ru|Дольникова, Теона Валентиновна}} (нар. 1984) — расійская спявачка і актрыса. == Гл. таксама == * [[Дольнік (значэнні)]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{спіс цёзак2|Беларускія|Рускія}} 4z2sfzocqwsp2n7sabfkfvwe0x5pg34 Арсен Васілевіч Паўлюкевіч 0 810718 5164484 2026-07-11T11:07:16Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] у [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164484 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] lfiptkleyh7dcaa5br8wjqlrc3mqy7r Размовы:Арсен Васілевіч Паўлюкевіч 1 810719 5164486 2026-07-11T11:07:16Z M.L.Bot 261 M.L.Bot перанёс старонку [[Размовы:Арсен Васілевіч Паўлюкевіч]] у [[Размовы:Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164486 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Размовы:Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] kbny30q640tao7dosnrdtppmgl1qxvk 5164487 5164486 2026-07-11T11:07:37Z M.L.Bot 261 Выдалена перасылка на [[Размовы:Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164487 wikitext text/x-wiki {{хв}} c8981xtuhplb1o1qy1fom3ntje3aleo Казусёнак 0 810720 5164490 2026-07-11T11:09:16Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Казусёнак''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Андрэй Фёдаравіч Казусёнак]] (нар. 1984) — беларускі самбіст і дзюдаіст. * [[Таццяна Эдуардаўна Казусёнак]] — беларуская архітэктарка. {{спіс цёзак2|Беларускія}}» 5164490 wikitext text/x-wiki '''Казусёнак''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Андрэй Фёдаравіч Казусёнак]] (нар. 1984) — беларускі самбіст і дзюдаіст. * [[Таццяна Эдуардаўна Казусёнак]] — беларуская архітэктарка. {{спіс цёзак2|Беларускія}} 36nueuvnvxxxltbqrwy8tmvfpqwva8m Арсень Васільевіч Паўлюкевіч 0 810721 5164494 2026-07-11T11:11:49Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164494 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] lfiptkleyh7dcaa5br8wjqlrc3mqy7r А. В. Паўлюкевіч 0 810722 5164495 2026-07-11T11:12:49Z M.L.Bot 261 Перасылае да [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] 5164495 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Арсень Васілевіч Паўлюкевіч]] lfiptkleyh7dcaa5br8wjqlrc3mqy7r 2028 0 810723 5164513 2026-07-11T11:42:38Z ~2026-39086-28 171003 Новая старонка: «{{будучыня}}{{Alsonumber|2028}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} {{Год у іншых календарах|2028}} '''2028''' ('''MMXXVIII''') — высакосны год, які пачнецца ў суботу паводле грыгарыянскага календара. == Падзеі == * [[14 ліпеня]] — пачатак Летнія Алімпійскія гульні 2028|Летніх Ал...» 5164513 wikitext text/x-wiki {{будучыня}}{{Alsonumber|2028}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} {{Год у іншых календарах|2028}} '''2028''' ('''MMXXVIII''') — высакосны год, які пачнецца ў суботу паводле грыгарыянскага календара. == Падзеі == * [[14 ліпеня]] — пачатак [[Летнія Алімпійскія гульні 2028|Летніх Алімпійскіх гульняў 2028]] у [[Лос-Анджэлес]]е. * [[15 жніўня]] — пачатак [[Летнія Паралімпійскія гульні 2028|Летніх Паралімпійскіх гульняў 2028]]. == Нараджэнні == == Памерлі == == Гл. таксама == * [[2027]] * [[2029]] [[Катэгорыя:2028]] 1qv1sm30v53slqlte9ql4m9keftfpn4 5164515 5164513 2026-07-11T11:47:04Z ~2026-39086-28 171003 5164515 wikitext text/x-wiki {{будучыня}}{{Alsonumber|2028}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} {{Год у іншых календарах|2028}} '''2028''' ('''MMXXVIII''') — высакосны год, які пачнецца ў суботу паводле грыгарыянскага календара. == Падзеі == === Студзень === * [[15 студзеня|15]] — [[29 студзеня]] — [[Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні 2028|V Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні]] ([[Даламітавыя Альпы]] — [[Вальтэліна]], [[Італія]]). === Май === * {{нп|Парламенцкія выбары ў Ліване (2028)|Парламенцкія выбары ў Ліване||2028 Lebanese general election}}. === Чэрвень === * [[9 чэрвеня]] — [[9 ліпеня]] — правядзенне [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2028|чэмпіянату Еўропы па футболе 2028]] у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]]. === Ліпень === * [[5 ліпеня|5]] — [[25 ліпеня]] — запланаваны запуск касмічнага апарата [[Dragonfly (касмічны апарат)|Dragonfly]] да [[Тытан (спадарожнік)|Тытана]]. * [[21 ліпеня]] — [[6 жніўня]] — правядзенне XXXIV [[Летнія Алімпійскія гульні 2028|летніх Алімпійскіх гульняў]] ([[Лос-Анджэлес]], [[ЗША]]). === Кастрычнік === * [[8 кастрычніка|8]] — [[22 кастрычніка]] — першы і другі туры парламенцкіх выбараў у [[Літва|Літве]]. * [[26 кастрычніка]] — чакаецца збліжэнне [[астэроід]]а «[[(35396) 1997 XF11]]» з Зямлёй на адлегласць 951 000 км. === Лістапад === * [[7 лістапада]] — правядзенне [[Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2028)|прэзідэнцкіх выбараў у ЗША]] і выбараў у [[Кангрэс ЗША]]. === Без дакладных дат === * Запланавана місія [[Чандраян-4]]. * Запланавана правядзенне місіі [[Артэміда-4]] з высадкай астранаўтаў на Месяц. * Запланавана правядзенне місіі [[Артэміда-5]], у рамках якой плануецца высадка астранаўтаў на Месяц, а таксама пачатак будаўніцтва месяцовай базы. == Нараджэнні == == Памерлі == == Гл. таксама == * [[2027]] * [[2029]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} [[Катэгорыя:2028]] 6mgpwvikvgokrg0vk5uqwl5xvln4eip 5164516 5164515 2026-07-11T11:49:31Z ~2026-39086-28 171003 5164516 wikitext text/x-wiki {{будучыня}}{{Alsonumber|2028}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} {{Год у іншых календарах|2028}} '''2028''' ('''MMXXVIII''') — высакосны год, які пачнецца ў суботу паводле грыгарыянскага календара. == Падзеі == === Студзень === * [[15 студзеня|15]] — [[29 студзеня]] — [[Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні 2028|V Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні]] ([[Даламітавыя Альпы]] — [[Вальтэліна]], [[Італія]]). === Май === * Парламенцкія выбары ў Ліване. === Чэрвень === * [[9 чэрвеня]] — [[9 ліпеня]] — правядзенне [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2028|чэмпіянату Еўропы па футболе 2028]] у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]]. === Ліпень === * [[5 ліпеня|5]] — [[25 ліпеня]] — запланаваны запуск касмічнага апарата [[Dragonfly (касмічны апарат)|Dragonfly]] да [[Тытан (спадарожнік)|Тытана]]. * [[21 ліпеня]] — [[6 жніўня]] — правядзенне XXXIV [[Летнія Алімпійскія гульні 2028|летніх Алімпійскіх гульняў]] ([[Лос-Анджэлес]], [[ЗША]]). === Кастрычнік === * [[8 кастрычніка|8]] — [[22 кастрычніка]] — першы і другі туры парламенцкіх выбараў у [[Літва|Літве]]. * [[26 кастрычніка]] — чакаецца збліжэнне [[астэроід]]а «[[(35396) 1997 XF11]]» з Зямлёй на адлегласць 951 000 км. === Лістапад === * [[7 лістапада]] — правядзенне [[Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2028)|прэзідэнцкіх выбараў у ЗША]] і выбараў у [[Кангрэс ЗША]]. === Без дакладных дат === * Запланавана місія [[Чандраян-4]]. * Запланавана правядзенне місіі [[Артэміда-4]] з высадкай астранаўтаў на Месяц. * Запланавана правядзенне місіі [[Артэміда-5]], у рамках якой плануецца высадка астранаўтаў на Месяц, а таксама пачатак будаўніцтва месяцовай базы. == Нараджэнні == == Памерлі == == Гл. таксама == * [[2027]] * [[2029]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} [[Катэгорыя:2028]] 9qgb1bs3vqafdvxkwj566x56m8g1ova 5164526 5164516 2026-07-11T11:57:47Z ~2026-39086-28 171003 5164526 wikitext text/x-wiki {{будучыня}}{{Alsonumber|2028}} {{Навігацыя для года}} {{Год паводле тэм}} {{Год у іншых календарах|2028}} '''2028''' ('''MMXXVIII''') — высакосны год, які пачнецца ў суботу паводле грыгарыянскага календара. == Падзеі == === Студзень === * [[15 студзеня|15]] — [[29 студзеня]] — [[Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні 2028|V Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні]] ([[Даламітавыя Альпы]] — [[Вальтэліна]], [[Італія]]). === Май === * Пйарламенцкія выбары ў [[Ліван|Ліване]] <ref>{{Cite web|url=https://today.lorientlejour.com/article/1455641/all-eyes-on-the-2026-legislative-elections-and-the-post-hezbollah-amal-alliance-era.html|title=All eyes on the 2026 Legislative Elections and the post Hezbollah-Amal alliance era|lang=en|website=L'Orient Today|date=2025-04-11|access-date=2026-02-21}}</ref>. === Чэрвень === * [[9 чэрвеня]] — [[9 ліпеня]] — правядзенне [[Чэмпіянат Еўропы па футболе 2028|чэмпіянату Еўропы па футболе 2028]] у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Ірландыя|Ірландыі]]<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/sport/498144-uefa-nazval-hozaev-cempionatov-evropy-2028-i-2032-godov|title=УЕФА назваў гаспадароў чэмпіянатаў Еўропы 2028 і 2032 гадоў|lang=ru|website=Forbes.ru|date=2023-10-10|access-date=2023-11-21}}</ref>. === Ліпень === * [[5 ліпеня|5]] — [[25 ліпеня]] — запланаваны запуск касмічнага апарата [[Dragonfly (касмічны апарат)|Dragonfly]] да [[Тытан (спадарожнік)|Тытана]]. * [[21 ліпеня]] — [[6 жніўня]] — правядзенне XXXIV [[Летнія Алімпійскія гульні 2028|летніх Алімпійскіх гульняў]] ([[Лос-Анджэлес]], [[ЗША]]). === Кастрычнік === * [[8 кастрычніка|8]] — [[22 кастрычніка]] — першы і другі туры парламенцкіх выбараў у [[Літва|Літве]]. * [[26 кастрычніка]] — чакаецца збліжэнне [[астэроід]]а «[[(35396) 1997 XF11]]» з Зямлёй на адлегласць 951 000 км. === Лістапад === * [[7 лістапада]] — правядзенне [[Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2028)|прэзідэнцкіх выбараў у ЗША]] і выбараў у [[Кангрэс ЗША]]. === Без дакладных дат === * Запланавана місія [[Чандраян-4]]. * Запланавана правядзенне місіі [[Артэміда-4]] з высадкай астранаўтаў на Месяц. * Запланавана правядзенне місіі [[Артэміда-5]], у рамках якой плануецца высадка астранаўтаў на Месяц, а таксама пачатак будаўніцтва месяцовай базы. == Нараджэнні == == Памерлі == == Гл. таксама == * [[2027]] * [[2029]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} [[Катэгорыя:2028]] btbqv6zlr224v9a7s29boueguj8l40t 2030 0 810724 5164518 2026-07-11T11:50:52Z ~2026-39086-28 171003 Перасылае да [[Год]] 5164518 wikitext text/x-wiki #redirect [[Год]] ppvbj3tg2fc3ptsmg509nq96qp8vgzi 2031 0 810725 5164519 2026-07-11T11:51:34Z ~2026-39086-28 171003 Перасылае да [[Год]] 5164519 wikitext text/x-wiki #redirect [[Год]] ppvbj3tg2fc3ptsmg509nq96qp8vgzi 2032 0 810726 5164521 2026-07-11T11:52:19Z ~2026-39086-28 171003 Перасылае да [[Год]] 5164521 wikitext text/x-wiki #redirect [[Год]] ppvbj3tg2fc3ptsmg509nq96qp8vgzi 2030-я 0 810727 5164523 2026-07-11T11:54:33Z ~2026-39086-28 171003 Перасылае да [[Дзесяцігоддзе]] 5164523 wikitext text/x-wiki #redirect [[Дзесяцігоддзе]] efraven1agk4dl2gcaarkrrani92lrf 2040-я 0 810728 5164525 2026-07-11T11:55:14Z ~2026-39086-28 171003 Перасылае да [[Дзесяцігоддзе]] 5164525 wikitext text/x-wiki #redirect [[Дзесяцігоддзе]] efraven1agk4dl2gcaarkrrani92lrf