Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 5565 284981 284721 2026-05-09T09:06:27Z Gleb Leo 2440 284981 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…|⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Межкі (Гартны)|Межкі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Зорка (Гартны)|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…|Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Пра Круппаускі завод|Пра Круппаускі завод]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] m4d8antpbksebuxdzew8vgjuyc89tex 284989 284981 2026-05-09T09:48:14Z Gleb Leo 2440 284989 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Межкі (Гартны)|Межкі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Зорка (Гартны)|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…|Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Пра Круппаускі завод|Пра Круппаускі завод]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] owl2c57wj068uac75n379faq1kuz2hv 10 9254 284983 284828 2026-05-09T09:07:57Z Gleb Leo 2440 284983 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> iulmvm0ggg5e084tv0d0a6ce65dzjqn 102 16740 284950 284842 2026-05-09T06:54:15Z Gleb Leo 2440 284950 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Буйло | Імёны =Канстанцыя | Першая літара прозвішча =Б | Варыянты імёнаў =Канстанцыя Антонаўна Калечыц | Апісанне =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык | Іншае ={{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}} | ДН =14 студзеня 1893 | Месца нараджэння =Вільня, Віленская губэрня, Расейская імпэрыя | ДС = 5 лістапада 1986 (93 гады) | Месца смерці =Масква, РСФСР, СССР | Выява =Канстанцыя Буйло.jpg | Вікіпедыя =be:Канстанцыя Антонаўна Буйло | Вікіпедыя2 =be-x-old:Канстанцыя Буйло | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Канстанцыя Буйло | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * {{Скан|[[Курганная кветка (1914)|Курганная кветка]]|Курганная кветка (1914).pdf}}. {{Fine|Вільня: Беларускае Выдавецкае Таварыства, 1914}} '''1916''' * [[Чыясь свавольная рука…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} == Публіцыстыка * [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію|Пісьмо у Рӓдакцію]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} {{PD-Расейская імпэрыя}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] nq6upvmrl2wll3w3qtmoa1m679elv4c 284951 284950 2026-05-09T06:54:29Z Gleb Leo 2440 284951 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Буйло | Імёны =Канстанцыя | Першая літара прозвішча =Б | Варыянты імёнаў =Канстанцыя Антонаўна Калечыц | Апісанне =беларускі паэт, публіцыст, перакладчык | Іншае ={{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}} | ДН =14 студзеня 1893 | Месца нараджэння =Вільня, Віленская губэрня, Расейская імпэрыя | ДС = 5 лістапада 1986 (93 гады) | Месца смерці =Масква, РСФСР, СССР | Выява =Канстанцыя Буйло.jpg | Вікіпедыя =be:Канстанцыя Антонаўна Буйло | Вікіпедыя2 =be-x-old:Канстанцыя Буйло | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Канстанцыя Буйло | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * {{Скан|[[Курганная кветка (1914)|Курганная кветка]]|Курганная кветка (1914).pdf}}. {{Fine|Вільня: Беларускае Выдавецкае Таварыства, 1914}} '''1916''' * [[Чыясь свавольная рука…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} == Публіцыстыка == * [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію|Пісьмо у Рӓдакцію]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} {{PD-Расейская імпэрыя}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія паэты]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] bv8n3uplh38tpoaa91mi57wzmrtcua5 106 66119 284982 165020 2026-05-09T09:06:46Z Gleb Leo 2440 284982 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Дзянніца |Language=be |Volume=[[Дзянніца (1916)/4|№ 4]] |Author= |Translator= |Editor=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]] |Illustrator= |School= |Publisher=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]]<br />Русско-Французская Типографія |Address=Пїтраград |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} aqgk0yszu13dmzg4vxxmqebaics8m8d 0 80800 284988 193274 2026-05-09T09:48:08Z Gleb Leo 2440 284988 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Не сьпявай | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1912 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Дзянніца (1916)/5/Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…|⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…)]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1/Настроі/Не сьпявай|Не сьпявай]] // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1|Том 1]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Вершы Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Любоўная паэзія]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] l2lwjotf1xirl7n5z6k4t6mf3hk5daw 0 122314 284968 284836 2026-05-09T08:15:47Z Gleb Leo 2440 284968 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Дзянніца. № 4 | безаўтара = | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Газэта | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/3|№ 3]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5|№ 5]] | анатацыі = }} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="1" to="1" onlysection="Верхавіна" /> * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Д. Ж—ч]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] * ''[[Аўтар:Максім Багдановіч|М. Осьман]]''. [[Дзянніца (1916)/4/З нашага жыцьця|З нашага жыцьця]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Ц. Гартны]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Бацькава воля|Бацькава воля]] * [[Дзянніца (1916)/4/Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе|Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе]] * ''[[Аўтар:Канстанцыя Буйло|К-ція Буйло]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] * ''[[Аўтар:Канстанцыя Буйло|Констанція Буйло]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію|Пісьмо у Рӓдакцію]] * ''[[Аўтар:Эдвард Будзька|Акцьуб]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Капылянін]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] * [[Дзянніца (1916)/4/З Сібіры|З Сібіры]] * [[Дзянніца (1916)/4/З Нямеччыны|З Нямеччыны]] * ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Б. Б]]''. [[Дзянніца (1916)/4/Вайна|Вайна]] <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="8" to="8" onlysection="Рэдактар" /> {{PD-Расейская імпэрыя}} bi1ot2eta4na0qn9oeods9x065y0y5f 104 122760 284925 284854 2026-05-08T15:36:57Z RAleh111 4658 284925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{larger|''САЛАВЕЙ}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I</span></center> {{gap|1.5em}}Вясна.</br> {{gap|1.5em}}Дазваляецца чытачу маляваць вясну па свайму густу.</br> {{gap|1.5em}}Салоўка сьпявае.</br> {{gap|1.5em}}Ці варта чапаць гэту маленькую шэрую птушачку?</br> {{gap|1.5em}}Яна сваімі сьпевамі давала натхненьне (як даўней гаварылі) песьняром усіх краёў зямлі.</br> {{gap|1.5em}}Пакаленьне за пакаленьнем ткала шматмільную плахту вякоў, а салоўка ўсё сьпяваў ды сьпяваў, дыктуючы вершы романтычна настроеным юнаком. Істужкаю гэтых вершаў можна аплятаць галу зямлі, як гліняны гляк дротам. Калі ня верыце — папрабуйце!</br> {{gap|1.5em}}Ці варта чапаць гэту маленькую шэрую птушачку?</br> {{gap|1.5em}}Яна вясной атуляе музыкай наш бярэзьнік, брызгае ў месячную павуціну гучным вадаспадам рознастайных трэляў.</br> {{gap|1.5em}}Тады здаецца, што зоркі падаюць у хмызьняк і зьвіняць срэбрам і шклом.</br> {{gap|1.5em}}Тады здаецца, што салаўіная песьня застывае на лузе кроплямі расы, дыямэнтамі радасных сьлёз.</br> {{gap|1.5em}}Тады здаецца…</br> {{gap|1.5em}}Кожнаму ўсё пасвойму здаецца.</br> {{gap|1.5em}}А месяц — чырвоны, чырвоны. Вясновую ноч крывавіць. А часам ён сіні або іншага колеру.</br><noinclude></noinclude> 5cpf70bqlr9e2wq82gl57c5kacdfidg 104 122765 284926 284855 2026-05-08T15:37:23Z RAleh111 4658 284926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пан Міханевіч нешта апавядае другому, незнаёмаму мне (незнаёмы тупат ног) аб сваім удачлівым паляваньні.</br> {{gap|1.5em}}Пан Міханевіч мае прывычку, ці нейкі фэлер фізычны, паўтараць канцы слоў:</br> {{gap|1.5em}}— Дык я пайшоў-шоў рана-на, яшчэ-чэ сам бог спаў-паў, з сваёй-ёй дубальтоўкай-кай, ажна-на ў лесе-се цецярукоў-коў! Я за імі-мі цікаваць-ваць, потым-тым калі трахнуў-нуў!</br> {{gap|1.5em}}Далей ня чую. Нехта пачаў стукацца ў дзьверы.</br> {{gap|1.5em}}Мой сябар В., загадчык савецкай гаспадаркі за дзесяць вёрст ад Менску.</br> {{gap|1.5em}}Моцна лае за такое познае спаньнё. Трэба зараз-жа ехаць з ім у маёнтак. Фурманка тут-жа.</br> {{gap|1.5em}}Прывесьці да парадку свой „туалет“ — справа пяці хвілін.</br> {{gap|1.5em}}— Сьнедаць будзем у маёнтку. Яечня, малако, сыр і…</br> {{gap|1.5em}}Мой сябар робіць „зладзейскія“ вочы.</br> {{gap|1.5em}}Тут я толькі заўважыў, што адна кішэня ў яго моцна адтапырана, а стуль тырчыць стачма нешта падобнае да галавы гусака, абверчанае газэтай.</br> {{gap|1.5em}}— Спэцыяльна дзеля гэтага газэту купіў! — апраўдваецца мой сябар, — а то пабачаць. Не выпадае.</br> {{gap|1.5em}}Каля вачэй у яго зайгралі таемна-вясёлыя змаршчынкі. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">II</span></center> {{gap|1.5em}}Мы паехалі.</br> {{gap|1.5em}}Каламажка грукатала і тарахтала па бруку, як вясковая сакатуха.</br> {{gap|1.5em}}Горад быў абліты сонцам. Публіка прынядзелена.</br> {{gap|1.5em}}Конь бег шпарка. Будынкі мітусіліся ў вачох.</br><noinclude></noinclude> 6mdac2z7bwzb6cwlbvfdxb7fooi1aau 0 122776 284955 284837 2026-05-09T06:58:31Z Gleb Leo 2440 284955 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = З нашага жыцьця | аўтар = Максім Багдановіч | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="1" to="4" onlysection="З" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:З нашага жыцьця (Багдановіч)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Максіма Багдановіча]] [[Катэгорыя:Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]] [[Катэгорыя:Мінск]] m4o2cgwgp5r7jiol24o99qfwky2af24 0 122777 284953 284843 2026-05-09T06:57:47Z Gleb Leo 2440 284953 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе | безаўтара = | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="4" to="4" onlysection="Да" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе}} [[Катэгорыя:Калектыўныя творы]] [[Катэгорыя:Лісты]] [[Катэгорыя:Мінск]] [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбург]] aj7ovu2jycezqwv9mljplr31hs44glj 284962 284953 2026-05-09T07:51:55Z Gleb Leo 2440 284962 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе | безаўтара = | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="4" to="4" onlysection="Да" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе}} [[Катэгорыя:Калектыўныя творы]] [[Катэгорыя:Адкрытыя лісты]] [[Катэгорыя:Мінск]] [[Катэгорыя:Санкт-Пецярбург]] 2syfua1fnb1sgitzxu929uchj0mhtje 104 122785 284927 284853 2026-05-08T15:37:58Z RAleh111 4658 284927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Дзед сядзеў побач і апавядаў мне розныя гісторыі з часоў паншчыны, якія чуў ад свайго бацькі. Галоўным чынам, адна з іх урэзалася ў маёй памяці.</br> {{gap|1.5em}}Бясспрэчна, ён мне даў толькі просты і кароткі пераказ падзеі, якая адбылася мо‘ сто пяцьдзесят, мо‘ дзьвесьце год таму назад; стары даў мне сюжэт, які выклікаў у маім выабражэньні цэлы рой думак, вобразаў і малюнкаў. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">III</span></center> {{gap|1.5em}}Вельмі жывы хлопчык быў Сымонка, сын Тодара — старога фурмана пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Сымонка да ўсяго прыглядаўся, да ўсяго прыслухоўваўся.</br> {{gap|1.5em}}Усімі пачуцьцямі ўбіраў у сваю істоту вакольнае. Увесь сьвет быў, як у гнязьдзе, у яго сэрцы, для яго-ж, пранікаючы туды праз гукі і колеры. Нават сам пан Вашамірскі, якому належалі ўсе вакольныя вёскі, той самы пан, які купіў яго, Сымонкі бацьку за каня ў суседняга пана Весялоўскага, быў об‘ектам нагляданьняў Сымонкі.</br> {{gap|1.5em}}Што-ж! і кузурка, што паўзе па лісьціку, мо‘ думае, што сьвет створан спэцыяльна для яе.</br> {{gap|1.5em}}Школу жыцьця Сымонка пачаў праходзіць, маючы шэсьць гадоў ад нараджэньня. Спачатку пасьвіў гусей на вялікім выгане, пасьля — сьвіней; пасьля давалі пад яго апеку авечак, пасьля — кароў, потым ён зрабіўся і баранавалокам.</br> {{gap|1.5em}}Такім чынам, ён паволі, але грунтоўна, падымаўся ўгору па лесьвіцы мужыцкай навукі пад панскім прыгонам.</br><noinclude></noinclude> hd7l84mcgv6q7s0023y50e1gfqdp3gs 104 122795 284928 284869 2026-05-08T15:38:20Z RAleh111 4658 284928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Усе з перапуду ажна пабялеюць, і зуб аб зуб заляпае ў іх.</br> {{gap|1.5em}}А здумаецца яму ні з таго, ні з сяго ўзімку, у траскучы мароз, зашчолкаць салаўём. Выйдзе на дзядзінец, як зацягне, як пачне сыпаць трэлі, дык цэлую грамаду зьбярэ вакол сябе, пакуль хто з панскіх гайдукоў па загаду цівуна бізуном іх не разгоніць.</br> {{gap|1.5em}}Так праходзілі дзіцячыя гады Сымонкі. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IV</span></center> {{gap|1.5em}}Гарачы летні поўдзень.</br> {{gap|1.5em}}Жніво.</br> {{gap|1.5em}}Больш поўсотні кабет, маладых і старых, жнуць панскае поле.</br> {{gap|1.5em}}Мігацяць сярпы мядзянкамі-зьмейкамі. Бялеюцца хусткі і сьпіны жнеек. Бабы і дзяўчаты гнуцца да самай глебы — тварам да зямлі, а сьпінамі да сонца.</br> {{gap|1.5em}}На шырокім прасторы сьветла-жоўтага жытняга поля раздаецца шорханьне.</br> {{gap|1.5em}}— Жых-жах, жых-жах, — гутараць сярпы з тонкімі цьвёрдымі сьцябламі жыта.</br> {{gap|1.5em}}Каласы нахіляюцца, пільна прыслухоўваюцца да глухога шуму. Туліцца-цісьнецца ў пяшчоце галоўка да галоўкі, калі жняя душыць закарузлай, патрэсканай, мазалістай рукою цэлае племя жытніх сьцяблоў.</br> {{gap|1.5em}}Каля жней шмыргаюць прыганятыя з бізунамі ў руках.</br> {{gap|1.5em}}Вярхом на кані гарцуе цівун між мэндлікамі па іржані. Грозна крычыць голасам камандора.</br> {{gap|1.5em}}На вялізныя дваровыя драбіны мужыкі кладуць снапы. Трэба вязьці на панскае гумно.</br><noinclude></noinclude> 1vfb38s4uaoisjoze1wpdu4oa2451r9 104 122801 284929 284875 2026-05-08T15:38:44Z RAleh111 4658 284929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Здавалася, што старая ніякай увагі не зварочвае на дождж, нават не адчувае яго… ступае босымі, чорнымі, патрэсканымі і паколатымі нагамі, трохі кульгаючы. Варона хлюпалася аб голае цела старой за мокрай кашуляй. Дзюба і габдзюры застрэленай птушкі час-ад-часу драпалі-казыталі скуру.</br> {{gap|1.5em}}Сымон ішоў за апошнім возам снапоў. Ён заўважыў погляд старой, запрыкмеціў, што пад прамокшай наскрозь вопраткай у яе нешта за пазухай тырчыць.</br> {{gap|1.5em}}Вялікая злосьць закіпела ў яго сэрцы.</br> {{gap|1.5em}}Ня памятаючы сябе, ён падскочыў да цівуна, які, ня гледзячы на такі дождж, ехаў конна побач з вазамі.</br> {{gap|1.5em}}Пад самыя вушы каню Сымон завыў павоўчаму.</br> {{gap|1.5em}}Разьляглося пошчакам сумнае выцьцё, працяглае, страшнае…</br> {{gap|1.5em}}Конь спудзіўся, застрыгаў вушамі, захроп і панёсься, як дзікі. Конь скінуў цівуна ў глыбокую канаву.</br> {{gap|1.5em}}Пакуль людзі агледзіліся, Сымон уцёк. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">V</span></center> {{gap|1.5em}}Пад вечар у той жа дзень Сымон, як ні ў чым ня бывала, сядзеў у Зоські ў хаце. Ён выкідваў розныя жарты: клікаў кур, якіх зусім ня было ў хаце, вабіў іх, як добрая гаспадыня:</br> {{gap|1.5em}}— Цып-цып-цып-цып!</br> {{gap|1.5em}}Кудахтаў квола грудным голасам маткі-квактухі:</br> {{gap|1.5em}}— Кудах-кудах-кудах-кудах! Куд-куд-куд-куд!</br> {{gap|1.5em}}Гэта — нібы курыца ідзе на яго кліч. Потым лавіў пісклят-куранятак і перадразьніваў іх піск то спалоханы, то прыдушаны, як-бы пішчаць ужо ў яго руцэ.</br><noinclude></noinclude> nx3cfns7k9u1gt4zwrvb7mt4x7vfler 104 122807 284930 284881 2026-05-08T15:39:19Z RAleh111 4658 284930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Нагар на лучыне вырас у доўгі чорны язык з чырвонымі жылкамі. Сіняваты аганёк пераскокваў па абвугленай лучыне маленькімі плямінкамі. У хаце пацямнела. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">VI</span></center> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі сам за гаспадаркай мала глядзеў. Ён толькі год таму назад вярнуўся з заграніцы, дзе праходзіў адвакацкую навуку. Маёнткамі яго кіравалі аканомы. Ён сам болей усяго цікавіўся сваёй новай справай — тэатрам.</br> {{gap|1.5em}}Гэта мастацтва ён да вар‘яцьця палюбіў, быўшы ў Парыжы, калі закахаўся там у адну прыгожую францужанку-акторку.</br> {{gap|1.5em}}Як вярнуўся дамоў, пан Вашамірскі задумаў нарыхтаваць свой уласны тэатр. Выпісаў з Парыжу рэжысэра, балетмэйстра. Аркестру з 8 чалавек прыгонных з капэльмэйстрам ён адкупіў у суседняга пана Ваяводзкага за дзьве тройкі стаеньнікаў і за дзесятак лепшых сабак з славутнай псарні нябожчыка бацькі. Падабраўшы з сваіх „хлопаў“ хлапцоў і дзяўчат, адчыніў у сябе студыю.</br> {{gap|1.5em}}Сам пан вечна знаходзіўся ў студыі, бо прыходзілася яму быць тлумачом паміж французамі і студыйцамі. Хаця французы трохі ведалі папольску, але згаварыцца з студыйцамі, якія зналі добра толькі па „хлопску“, ім было цяжка.</br> {{gap|1.5em}}Сёньня пана Вашамірскага адарвалі ад яго ўлюбёнай працы ў студыі. Цівун нагу зламаў якраз у самы гарачы час працы на полі. Аканом падняў такі шум, што пан адлажыў студыю і ўзяўся за „гаспадарчую<noinclude></noinclude> ep5xk94p0s2ovlj636x6xedkqqapxlt 104 122816 284892 2026-05-08T12:06:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «да вакна, кацілася па шыбінах. Здавалася, не адзін воўк вые, а іх тут цэлая ганьня галодных, худых зьвяроў. Выцьцё пераліваецца на розныя лады.</br> {{gap|1.5em}}Пан зажмурыў вочы.</br> {{gap|1.5em}}Абразок дзіцячых гадоў ажыў-уваскрос перад ім.</br> {{gap|1.5em}}Вечар, марозьлів...» 284892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>да вакна, кацілася па шыбінах. Здавалася, не адзін воўк вые, а іх тут цэлая ганьня галодных, худых зьвяроў. Выцьцё пераліваецца на розныя лады.</br> {{gap|1.5em}}Пан зажмурыў вочы.</br> {{gap|1.5em}}Абразок дзіцячых гадоў ажыў-уваскрос перад ім.</br> {{gap|1.5em}}Вечар, марозьлівы, калядны. На сіняваты сьнег падае водсьвет месяца. На гурбах абапал дарогі мігацяць іскры. Ён — малы яшчэ хлопчык. Едзе з нябожчыкам бацькам да маёнтку. Тройка імчыцца. Бразгулькі зьвіняць. На небе соваецца наперад круглы чырвоны месяц. Раптам коні пачалі храпсьці, стрыгчы вушамі — здалёку, з лясной далі, якая вызначалася ярка-чарнаватай палосаю на сьнежнай паляне, пачулася выцьцё ваўкоў… Яму, маленькаму хлопчыку, зрабілася так страшна, што зуб аб зуб заляпаў. Бацька меў стрэльбу пры сабе. Выстраліў у бок лесу, у выцьцё, у сіня-сьнежную ноч…</br> {{gap|1.5em}}Коні так шыбка паімчалі, ажно сьнег закурэў вакол і белым пухам пыліў у вочы. Здавалася тады яму, маленькаму хлопчыку, што ў паветры носіцца.</br> {{gap|1.5em}}Сымон скончыў выцьцё і выпрастаўся.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ачнуўся, спрыяюча зірнуў на Сымона.</br> {{gap|1.5em}}— Лоўка! А што яшчэ ўмееш?</br> {{gap|1.5em}}— Усё умею, яснавяльможны пане, — цьвёрдым голасам адказаў Сымон.</br> {{gap|1.5em}}— Ён умее сьвістаць салаўём, гэты блазан, яснавяльможны пане! — дадаў аканом.</br> {{gap|1.5em}}— Папрабуй! — загадаў пан.</br> {{gap|1.5em}}Сымон засьвістаў.</br> {{gap|1.5em}}Пяшчотныя, зычныя трэлі салаўя запоўнілі пакой.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку гукі былі рэдкія, нясьмелыя, потым пачалі<noinclude></noinclude> 9de75pmkiqhl3kcsnw0za75jnphlgx3 104 122817 284893 2026-05-08T12:12:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «гусьцець, перасыпаліся срыбрам, журчэлі палка, няпрытомна, горача, ажна кроў зайграла ў пана. Ён успомніў адну вясну… Яму было ўсяго шаснаццаць гадоў. Ён ужо любіў. На балі ў іх маёнтку была яна, панна Ядзя. Падобна да Джыаконды на малюнку Леонарда-да-Він...» 284893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гусьцець, перасыпаліся срыбрам, журчэлі палка, няпрытомна, горача, ажна кроў зайграла ў пана. Ён успомніў адну вясну… Яму было ўсяго шаснаццаць гадоў. Ён ужо любіў. На балі ў іх маёнтку была яна, панна Ядзя. Падобна да Джыаконды на малюнку Леонарда-да-Вінчы.</br> {{gap|1.5em}}Сьпяваў тады салоўка. Густы парк. Белая, як анёл, панна Ядзя мігацела між дрэвамі. Ён у жарт гнаўся за ёю, яна ўцякала. Потым…</br> {{gap|1.5em}}Сымон змоўк.</br> {{gap|1.5em}}— Брава, брава! — заляскаў пан у далоні, як у парыскім тэатры, — біс!</br> {{gap|1.5em}}Слова „біс“ ні для кога ня было зразумелым.</br> {{gap|1.5em}}— А як-жа, яснавяльможны пане, акурат бес! — уставіў сваё вучонае слова аканом.</br> {{gap|1.5em}}— Маўчы, галган! — крыкнуў пан.</br> {{gap|1.5em}}— А ну, што яшчэ ўмееш? — пытаўся пан з захапленьнем ды ласкай у вачох.</br> {{gap|1.5em}}— Усё ўмею, яснавяльможны пане, — спакойна адказаў Сымон.</br> {{gap|1.5em}}— Ён вельмі лоўка падрабляе галасы, яснавяльможны пане, — замармытаў палахліва аканом.</br> {{gap|1.5em}}— А ну, падрабі мой голас! — казаў пан з усьмешкай.</br> {{gap|1.5em}}Сымон скоса зірнуў на свайго заядлага ворага гайдука Макара, крыкнуў панскім голасам, зрабіў панскі гэст, паказваючы на Макара:</br> {{gap|1.5em}}— Усыпаць тэму галгану дваццаць бізуноў, але гарачых, каб аж іскры ляцелі!</br> {{gap|1.5em}}— Го-го-го! — зарагатаў пан, — го-го-го! — і браўся за бокі.</br> {{gap|1.5em}}Рогат — нэрвовы, гістэрычны трос яго, да сьлёз мучыў.</br><noinclude></noinclude> gaxwbmj1vaoqpz8rlqeyojfnwe8cunu 104 122818 284894 2026-05-08T12:26:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Го-го-го! — паўтарылі за ім услужлівы аканом і гайдукі.</br> {{gap|1.5em}}Толькі Макар не сьмяяўся.</br> {{gap|1.5em}}Макар маўчаў, як вады ў рот набраўшы.</br> {{gap|1.5em}}— Пане эканоме, — з урачыстасьцю сказаў пан Вашамірскі, — зараз-жа няхай Сымон памыецца, выдаць...» 284894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Го-го-го! — паўтарылі за ім услужлівы аканом і гайдукі.</br> {{gap|1.5em}}Толькі Макар не сьмяяўся.</br> {{gap|1.5em}}Макар маўчаў, як вады ў рот набраўшы.</br> {{gap|1.5em}}— Пане эканоме, — з урачыстасьцю сказаў пан Вашамірскі, — зараз-жа няхай Сымон памыецца, выдаць яму вопратку і адправіць у студыю! А тэму галгану (пан паказаў рукой на Макара) усыпаць дваццаць бізуноў!</br> {{gap|1.5em}}— Слухаюся, яснавяльможны пане, — сказаў аканом і нізка пакланіўся. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">VII</span></center> {{gap|1.5em}}Надышла восень.</br> {{gap|1.5em}}Поле зрабілася шэрае, нуднае. Паветра глушылі вароны. Панскі парк азалаціўся. Каменныя львы на тэрасе, нібы сфінксы, глядзелі ў неба, дзе хмары розных калёраў, розных выглядаў шпарка насіліся, нібы хтосьці сьцёбаў іх пугай. Некаторыя хмары былі падобны да сівых асілкаў, калматых, доўгабародых, якія ішлі вялікай процэсіяй у вандроўку. Другія напаміналі стада аграмадных белых сланёў з адрэзанымі хобатамі. Іншыя выглядалі вялізным выраем нязнаных вялічэзных птухаў. Пад імі на розныя галасы выў вецер. Насіўся, як вар‘ят па парку. Выскачыць на волю ў чыстае поле, схваціць з парку цэлую кучу жоўтых лісьцяў, падкіне іх уверх, рассыпле па бакох дажджом залатых дукатаў, зноў зьбярэ ў кучу, яшчэ вышэй падкіне, пакруціць іх на адным месцы, нібы густую саранчу, і панясе далей — у лес…</br> {{gap|1.5em}}Каменныя львы драмалі. Застыглая ўсьмешка ня зыходзіла з іх белых вачэй. Праз вытарашчаныя клыкі<noinclude></noinclude> 1e4rstqr9e1s10yhslvffvgm14otchr 284931 284894 2026-05-08T15:39:46Z RAleh111 4658 284931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Го-го-го! — паўтарылі за ім услужлівы аканом і гайдукі.</br> {{gap|1.5em}}Толькі Макар не сьмяяўся.</br> {{gap|1.5em}}Макар маўчаў, як вады ў рот набраўшы.</br> {{gap|1.5em}}— Пане эканоме, — з урачыстасьцю сказаў пан Вашамірскі, — зараз-жа няхай Сымон памыецца, выдаць яму вопратку і адправіць у студыю! А тэму галгану (пан паказаў рукой на Макара) усыпаць дваццаць бізуноў!</br> {{gap|1.5em}}— Слухаюся, яснавяльможны пане, — сказаў аканом і нізка пакланіўся. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">VII</span></center> {{gap|1.5em}}Надышла восень.</br> {{gap|1.5em}}Поле зрабілася шэрае, нуднае. Паветра глушылі вароны. Панскі парк азалаціўся. Каменныя львы на тэрасе, нібы сфінксы, глядзелі ў неба, дзе хмары розных калёраў, розных выглядаў шпарка насіліся, нібы хтосьці сьцёбаў іх пугай. Некаторыя хмары былі падобны да сівых асілкаў, калматых, доўгабародых, якія ішлі вялікай процэсіяй у вандроўку. Другія напаміналі стада аграмадных белых сланёў з адрэзанымі хобатамі. Іншыя выглядалі вялізным выраем нязнаных вялічэзных птухаў. Пад імі на розныя галасы выў вецер. Насіўся, як вар‘ят па парку. Выскачыць на волю ў чыстае поле, схваціць з парку цэлую кучу жоўтых лісьцяў, падкіне іх уверх, рассыпле па бакох дажджом залатых дукатаў, зноў зьбярэ ў кучу, яшчэ вышэй падкіне, пакруціць іх на адным месцы, нібы густую саранчу, і панясе далей — у лес…</br> {{gap|1.5em}}Каменныя львы драмалі. Застыглая ўсьмешка ня зыходзіла з іх белых вачэй. Праз вытарашчаныя клыкі<noinclude></noinclude> 2d3kmljdgeanrt2b2pb7fc907zfs1pq 104 122819 284895 2026-05-08T12:31:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сьвісьцеў вецер. Здавалася, што кіпцюры на лапах львоў во-во распусьцяцца, што львы зараз выпрастаюцца, вочы бліснуць празрыстым золатам, ляпы разьзявацца шырэй, стуль задыміць пара, львы скокнуць праз парк і пусьцяцца ў поле з рыканьнем.</br> {{gap|1.5em}}Част...» 284895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сьвісьцеў вецер. Здавалася, што кіпцюры на лапах львоў во-во распусьцяцца, што львы зараз выпрастаюцца, вочы бліснуць празрыстым золатам, ляпы разьзявацца шырэй, стуль задыміць пара, львы скокнуць праз парк і пусьцяцца ў поле з рыканьнем.</br> {{gap|1.5em}}Часта хлюпаў дождж. Яго ценкія ніткі цягнуліся ад хмар да самай зямлі, упіваліся ў глебу, як п‘яўкі. Ад палёў пахла сьвежасьцю і аддавала няпрытулам.</br> {{gap|1.5em}}Часам дождж імжыў — дробненькі, нібы машкара, ледзь прыкметны, вільготным пылам лез пад каўнер. Сьляпіў вочы. Сьцёбаў па твары. Калоў сьцюдзёнымі нявідочнымі шпількамі.</br> {{gap|1.5em}}Зямля вохкала пад нагамі, стагнала, бухла. У чорных каляінах стаяла вада.</br> {{gap|1.5em}}А па начох дзікія гусі крычалі. Квола і трывожна стагналі яны, носячыся нізка над зямлёй нявызначанымі сьцяжынамі, тулячыся, як зладзейкі, да змроку. Гусі шасталі крыльлем, нібы панны шаўковымі вопраткамі.</br> {{gap|1.5em}}Сымон мала цікавіўся ўсім гэтым. Ён ня меў часу. Ён „працаваў“ у студыі, не зварачаючы ўвагі на тое, што яго ахрысьцілі новым імем: „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Са студыі не выпускалі нікуды. Трымалі, як у вастрозе. Восень глядзела бяльмістым вокам толькі праз вокны.</br> {{gap|1.5em}}Трэба было сьпяшыць, каб да каляд падрыхтаваць прадстаўленьне.</br> {{gap|1.5em}}Адукацыя вялася пад бізунамі. Студыйцы вельмі памізарнелі за апошні час.</br> {{gap|1.5em}}Да гэтага часу пан Вашамірскі пасьпеў прыстасаваць для „свайго здароўя“ ўсіх дзяўчат студыі.</br><noinclude></noinclude> jv1w0qlvccqfze23zcncsfq9zl9heqz 104 122820 284896 2026-05-08T12:36:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Да кожнай ён падыходзіў, захапляючыся яе красою, пакуль гэта „быдла“ яму не апрыкрыла.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэтага ён знаходзіўся пад уладаю аднаго толькі мастацтва, чыстага, як неба ў маі, узьнёслага, як вясновы вецер, нявіннага, як дзіцё, вечна-мал...» 284896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Да кожнай ён падыходзіў, захапляючыся яе красою, пакуль гэта „быдла“ яму не апрыкрыла.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэтага ён знаходзіўся пад уладаю аднаго толькі мастацтва, чыстага, як неба ў маі, узьнёслага, як вясновы вецер, нявіннага, як дзіцё, вечна-маладога, як сама прырода.</br> {{gap|1.5em}}Дзеля ўсяго гэтага — упэўніўся пан Вашамірскі — трэба, каб выяўнікі мастацтва, вялі „строгае і чыстае жыцьцё“.</br> {{gap|1.5em}}Ён сачыў за бытам сваіх актораў з фанатызмам манаха. Каб хлопцы з дзяўчатамі шашняў не вялі, каб не псавалі гэтым яго панскага эстэтычнага пачуцьця, каб не апаганілі сьвяты ахвярнік мастацтва…</br> {{gap|1.5em}}Галоўным чынам пан паглядаў за францускімі пэдагогамі і яшчэ болей за езуітам-драматургам.</br> {{gap|1.5em}}У тых былі свае ўласныя погляды на мастацтва і на яго выяўнікоў…</br> {{gap|1.5em}}Адукацыя Сымона пакуль што была лёгкая. У вялікія акторы ён тымчасам не назначаўся. Пакуль што яго роля выяўлялася ў тым, каб на панскіх балях сьпяваць салаўём.</br> {{gap|1.5em}}Гэты орыгінальны нумар пану вельмі спадабаўся. Пан на яго пакладаў вялікія надзеі. А пасьля каляд за адукацыю Сымона прыдзецца прыняцца энэргічна.</br> {{gap|1.5em}}Каб выхаваньне ішло пасьпешна і правільна, панскі бізун ляскаў па сьпінах актораў у час рэпэтыцый па некалькі разоў на дзень.</br> {{gap|1.5em}}Пан пераменчыва-пэрыодычна лічыў вышэй за іншыя формы мастацтва то музыку, то драму, а то балет, і ў сувязі з гэтым тэй частцы яго студыі ад яго болей іншых пападалася бізуноў.</br><noinclude></noinclude> bmnv9lo4socuip9l3clvmiqwr8w3ftd 104 122821 284897 2026-05-08T12:39:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Галоўным чынам, студыйцы цярпелі за кепскую вымову польскіх слоў; тут ужо сам ксёндз Марцэвіч — драматург — падбухторваў пана.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта быдла зусім ня роджана да таго, каб нашу прыгожую, далікатную мову са сцэны ілюстраваць.</br> {{gap|1.5em}}Яг...» 284897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Галоўным чынам, студыйцы цярпелі за кепскую вымову польскіх слоў; тут ужо сам ксёндз Марцэвіч — драматург — падбухторваў пана.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта быдла зусім ня роджана да таго, каб нашу прыгожую, далікатную мову са сцэны ілюстраваць.</br> {{gap|1.5em}}Яго сьветла-шэрыя вочы кідалі маланкі „справядлівага гневу“, і ён хітра паглядаў у твар пана Вашамірскага: якое гэта на яго зробіць уражаньне.</br> {{gap|1.5em}}— Ці-ж хамула, чорная косьць, можа быць здольным перадаваць музыку нашай мовы? Ганьба, яснавяльможны пане, ганьба! Каб такі эстэт, як пан Вашамірскі, праз пальцы на гэта глядзеў!</br> {{gap|1.5em}}Пачыналася катаваньне за кепскую вымову польскіх слоў.</br> {{gap|1.5em}}Гэта рабілася па ўказаньні езуіта, які ўзяўся адукоўваць студыйцаў у музычным вымаўленьні польскай мовы.</br> {{gap|1.5em}}Пападалася болей усяго дзяўчатам.</br> {{gap|1.5em}}Экзекуцыя над імі адбывалася ў спэцыяльным пакоі ў яго, ксяндза, прысутнасьці. Паводле яго рэцэпту, катавалі іх бярозавымі дубцамі па голым целе.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку катаваньня ксёндз рабіў набожныя вочы, гаварыў цэлыя казаньні аб пакутах пана Язуса і наогул аб пакутах цела, якія даюць асалоду душы. Чытаў урыўкі з эвангельля.</br> {{gap|1.5em}}З кожным стогнам ахвяры, з кожным крыкам роспачы, з кожным уздрыгам голага жаночага цела пад сьвістам бярозавага дубца сьветла-шэрыя вочы ксяндза наліваліся ўсё болей дзікім блескам. Твар яго бляднеў, потым вочы ў яго салавелі. Пачынаў хрыпла і быстра сапсьці. На губах выступала пена…</br><noinclude></noinclude> 2ov2dgrzae9i0udmemfqy7j9vgmw9vw 104 122822 284898 2026-05-08T12:45:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Білі ахвяру да тых пор, пакуль ксёндз не даходзіў да поўнага „боскага экстазу“, пакуль ня скажа хрыплым голасам: „годзе“.</br> {{gap|1.5em}}Як звар‘яцелыя хадзілі студыйцы з кута ў кут па пакоі ў спэцыяльным памяшканьні студыі і шапталі польскія слов...» 284898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Білі ахвяру да тых пор, пакуль ксёндз не даходзіў да поўнага „боскага экстазу“, пакуль ня скажа хрыплым голасам: „годзе“.</br> {{gap|1.5em}}Як звар‘яцелыя хадзілі студыйцы з кута ў кут па пакоі ў спэцыяльным памяшканьні студыі і шапталі польскія словы:</br> {{gap|1.5em}}— Нех бендзе, нех бендзе, нех бендзе, нех бендзе.</br> {{gap|1.5em}}— Я естэм, я естэм, я естэм, я естэм.</br> {{gap|1.5em}}— Пан буг, пан буг, пан буг, пан буг.</br> {{gap|1.5em}}— Круль, круль, круль, круль.</br> {{gap|1.5em}}— Ржэч посполіта, ржэч посполіта, ржэч посполіта.</br> {{gap|1.5em}}Так, нібы ў доме вар‘ятаў, чуваць былі шэпты і мармытаньні студыйцаў.</br> {{gap|1.5em}}З пакою оркестры раздаваліся свае гукі, часам, адрывістыя, працяглыя.</br> {{gap|1.5em}}Рэжысэр меў шмат клапот пры апрацоўцы тэхнікі ігры. Ад біцьця за кепскую міміку, твары ў актораў былі набухшыя, як порхаўкі.</br> {{gap|1.5em}}— Да пастаноўкі зыйдзе, — тлумачыў рэжысэр. — Пакуль што вучыцца трэба, а бяз біцьця якое можа быць навучаньне.</br> {{gap|1.5em}}Ня менш было і балерынам.</br> {{gap|1.5em}}Адзін Сымон хадзіў па пакоях ды толькі пасьвістваў салауём на ўсе лады. Ім усе былі задаволены.</br> {{gap|1.5em}}Да пастаноўкі рыхтаваліся тры нумары:</br> {{gap|1.5em}}1) „Прыход волхваў у сьвятую пячэру“ — містэрыя.</br> {{gap|1.5em}}2) „Комэдыя“, у якой галоўнымі героямі: селянін, жыд, чорт, тры браты, пакутнік і іншыя.</br> {{gap|1.5em}}3) „Усход сонца“ — балет.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч вельмі старанна глядзеў за падрыхтоўкай містэрыі.</br><noinclude></noinclude> opvdstevlgs2ywitdkvh9gni07bmaxw 104 122823 284899 2026-05-08T12:51:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Младзенца Язуса іграў трохгадовы хлопчык, сын аканома. Мужыцкаму сыну такой „сьвятой“ ролі іграць не далі.</br> {{gap|1.5em}}Рознымі цацкамі і цукеркамі ўдалося прывучыць дзіцё паляжаць голым у бутафорскіх ясьлях, якія стаялі ў спэцыяльным пакоі. „Ма...» 284899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Младзенца Язуса іграў трохгадовы хлопчык, сын аканома. Мужыцкаму сыну такой „сьвятой“ ролі іграць не далі.</br> {{gap|1.5em}}Рознымі цацкамі і цукеркамі ўдалося прывучыць дзіцё паляжаць голым у бутафорскіх ясьлях, якія стаялі ў спэцыяльным пакоі. „Матку боску“ іграла самая прыгожая дзяўчына. Волхвы кожны раз прычэплівалі белыя бароды і былі гэтым вельмі здаволены, хоць лупцоўкі мелі часта за малейшую неакуратнасьць. Ролі вывучылі напамяць.</br> {{gap|1.5em}}Але спакайней усіх сябе адчуваў осьлік, які абавязкова прысутнічаў на кожнай рэпэтыцыі.</br> {{gap|1.5em}}З ім і рэжысэр меў мала клопату. Яго ніхто ня біў, ня лаяў за кепскую вымову польскай мовы.</br> {{gap|1.5em}}Праўда, ксёндз Марцэвіч у сваёй інсцэнізацыі гэтага эпізоду, сьвятога тэстамэнту надаў і сьвятому боскаму осьліку дар слова, улажыўшы ў яго вусны хвалу „сыну божаму“ ў лацінскім вершы. Але пан Вашамірскі пры разглядзе гэтай містэрыі высьмеяў аўтара за такую ненатуральнасьць.</br> {{gap|1.5em}}— Чаму ненатуральнасьць? — пакрыўдзіўся езуіт, — а ў Валаама асёл гаварыў? Пэўна і ў пана Язуса гаварыў! — кончыў ён з набожным агнём у вачох.</br> {{gap|1.5em}}— Аб тым, што асёл Валаама гаварыў, у бібліі сказана, — казаў на гэта пан Вашамірскі, — а аб Хрыстусовым асьле ў эвангельлі нічога не напісана.</br> {{gap|1.5em}}— Аб гэтым і пісаць ня трэба, — гарачыўся ксёндз, — аб гэтым і так кожны можа разумець! І так ясна!</br> {{gap|1.5em}}— Як-жа гэта можа быць, каб асёл „сына божага“ не гаварыў?! — дзівіўся ксёндз і разьвёў рукамі ў бок пустой сьцяны, нібы ў яе пытаючыся.</br><noinclude></noinclude> odcom9dqqzgs1xu2b86skmv8gu67b5q 104 122824 284900 2026-05-08T13:08:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі, аднак, паставіў на сваім. Чырвоным атрамантам выкасаваў монолёг асла.</br> {{gap|1.5em}}Асёл быў зроблены бутафорскі.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз доўга аб гэтым шкадаваў. Ён меркаваў да гэтай ролі комбінацыю з двух чалавек, якія ў масцы асла пад хіт...» 284900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі, аднак, паставіў на сваім. Чырвоным атрамантам выкасаваў монолёг асла.</br> {{gap|1.5em}}Асёл быў зроблены бутафорскі.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз доўга аб гэтым шкадаваў. Ён меркаваў да гэтай ролі комбінацыю з двух чалавек, якія ў масцы асла пад хітра сшытай з матэрыі фігурай асла будуць стаяць сагнуўшыся. Адзін з іх будзе казаць лацінскі асьліны верш, у якім усхваліць „сына божага“, а другі загікае паасьлінаму і будзе круціць хвастом.</br> {{gap|1.5em}}— Але што-ж, воля пана!</br> {{gap|1.5em}}На дрыўлянага асла садзілі часта „пана Язуса“ — трохгадовага хлопчыка, які пры гэтым вельмі сьмяяўся.</br> {{gap|1.5em}}Вочкі яго зьзялі радасьцю і гордасьцю, калі волхвы сівабародыя кланяліся яму ў ногі з набожнай пашанай.</br> {{gap|1.5em}}3 „комэдыі“ Сымон ведаў напамяць усе ролі, але „Салаўя“ на гэта не турбавалі.</br> {{gap|1.5em}}— Няхай прыглядаецца, — гаварыў рэжысэр.</br> {{gap|1.5em}}Балетмэйстар сфантазыраваў „усход сонца“ вельмі пышна і зграбна. Балерыны выасаблялі сабою сонца, месяц і зоркі праз розныя хітрыя, узорныя фігуры.</br> {{gap|1.5em}}Навезьлі з гораду шмат розных дарагіх матэрый на сцэнічныя вопраткі. Тут яшчэ патрэбны былі краўцы, маляр-дэкоратар і іншыя майстры.</br> {{gap|1.5em}}Ад клопатаў галава кружылася ў пана Вашамірскага. Нават ва сьне бачыў свой тэатр.</br> {{gap|1.5em}}На розныя такія дадаткі для тэатру пан спусьціў адзін з сваіх маёнткаў, які яму чамусьці ніякага прыбытку не даваў. Адкупіў аканом таго-ж самага маёнтку.</br> {{gap|1.5em}}Праўда, суседзі-паны шапталі пану Вашамірскаму на вуха, што аканом купіў маёнтак за грошы, {{перанос пачатак|пакра|дзеныя}}<noinclude></noinclude> c6nlikakm38l1elbjyzb6cm94yfgmc0 104 122825 284901 2026-05-08T13:11:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пакра|дзеныя}} з гэтага-ж маёнтку, але пану Вашамірскаму часу ня было займацца такімі будзённымі справамі.</br> {{gap|1.5em}}Тэатр засланіў перад ім усё на сьвеце.</br> {{gap|1.5em}}Часам і яда яму ў горла ня лезла. Жартачкі — такі апякун мастацтва. Аб ім с...» 284901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пакра|дзеныя}} з гэтага-ж маёнтку, але пану Вашамірскаму часу ня было займацца такімі будзённымі справамі.</br> {{gap|1.5em}}Тэатр засланіў перад ім усё на сьвеце.</br> {{gap|1.5em}}Часам і яда яму ў горла ня лезла. Жартачкі — такі апякун мастацтва. Аб ім слава пусьціць пагалоскі аж да Варшавы… Парыскім прыяцелям ён таксама аб гэтым пісаў. Яны надзівіцца ня могуць яго дзеяльнасьці, яго генію.</br> {{gap|1.5em}}Усім сваім артыстым ён сам прыдумваў сцэнічныя імёны. Падабраў гэтыя псэўдонімы з грэцкай мітолёгіі: Аўрора, Вэнэра, Аполён, Фэб і іншыя.</br> {{gap|1.5em}}Балерын назваў па парадку імёнамі ўсіх дзевяці муз.</br> {{gap|1.5em}}У памяшканьні студыі ім было забаронена ўжываць свае ўласныя імёны. За гэта строга каралі.</br> {{gap|1.5em}}Шмат панскай бярозавай кашы зьелі яны, пакуль навучыліся выгаварваць гэтыя словы, пакуль запамятавалі іх, бо кожнаму трэба было ведаць імёны ўсіх сваіх таварышоў па студыі.</br> {{gap|1.5em}}Гэта для сялянскіх дзяўчат і хлапцоў справа была нялёгкая.</br> {{gap|1.5em}}Аднятыя ад бацькоў, ад ранейшага быту, уцягнутыя ў новае жыцьцё, нязвыклае для іх, нададзеныя новыя імёны, чыстая вопратка, лепшая, чым у хаце, яда, адарванасьць ад сялянскай фізычнай працы, усё гэта перарабіла іх, кінула ў нейкі фантастычны вір.</br> {{gap|1.5em}}Да гэтага яшчэ кожны з іх у сваіх ролях павінен быў выасабляць зусім іншых людзей, ператварацца ў іх. Французы-пэдагогі чыталі ім аб гэтым вельмі красамоўныя лекцыі, якія пан сам тлумачыў ім слова ў слова, захапляючыся і захлёбваючыся сваім уласным голасам.</br><noinclude></noinclude> r36f6soqobeapv5gkc8hx1f20x5d0yw 104 122826 284902 2026-05-08T13:16:59Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Яны, простыя дзеці вёскі, зразумелі з усяго гэтага пятае праз дзесятае. У іх галовах круціўся і мігацеў такі дзікі каламбур, ажна ім усім здавалася, што знаходзяцца ў нейкім дзівосным і страшным сьне.</br> {{gap|1.5em}}У страшным дзеля таго, што ўсё гэта ў...» 284902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Яны, простыя дзеці вёскі, зразумелі з усяго гэтага пятае праз дзесятае. У іх галовах круціўся і мігацеў такі дзікі каламбур, ажна ім усім здавалася, што знаходзяцца ў нейкім дзівосным і страшным сьне.</br> {{gap|1.5em}}У страшным дзеля таго, што ўсё гэта ўбівалася ім у галовы бізунамі. Бадай кожны з іх рад быў-бы вырвацца з гэтага пекла, каб вярнуцца да свайго ранейшага ладу жыцьця…</br> {{gap|1.5em}}Яны выглядалі цяпер, нібы істоты іншай плянэты. Самі сябе не пазнавалі.</br> {{gap|1.5em}}Дзеля таго, каб ачысьціцца ад „хамства“, ад „мужычых“ характараў сваіх, каб выкшталцаваць сябе, як артыстых, да таго, каб усё вакольнае, людзей рознага рангу, стану і характару мець здольнасьць адбіваць у сваёй ігры, перавыасабляць сябе ў зусім новыя істоты, — францускія пэдагогі шмат гаварылі ім аб тым, каб пачалі думаць пановаму.</br> {{gap|1.5em}}— Выкіньце з сябе, як бульбу з мяшка, усё мужычае, простае і думайце, што вы новыя, іншыя людзі. Вы ня тыя, якімі былі раней! — паўтаралі ім часта францускія пэдагогі.</br> {{gap|1.5em}}— А самае лепшае ў такіх выпадках, калі нешта мужычае, простае лезе ў мазгі, — старацца зусім нічога ня думаць, — раілі пэдагогі.</br> {{gap|1.5em}}Ад такіх „лекцый“ вочы на лоб вылазілі ў студыйцаў. Як наўмысьне ў галаву лезьлі думкі аб сваіх.</br> {{gap|1.5em}}Чым болей студыйцы ня мелі магчымасьці бачыцца з сваімі, тым болей яны аб іх думалі.</br> {{gap|1.5em}}Езуіт Марцэвіч і тут прыдумаў спосаб контролю над студыйцамі.</br><noinclude></noinclude> hygynp5or4kfn72fcua3yc20mw2jjai 104 122827 284903 2026-05-08T13:33:07Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОС'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостик...» 284903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОС'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила ²) Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ.... Иде вовкъ: «Дѣдка, чаго вы плачетя?» — Якъ-жа намъ не плакать: жили сабѣ мы зъ бабкой, была у насъ курка — рабушка, нанясла ледъ повянъ коробецъ. Я бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка {{Абмылка|кудачка|кудакча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ... И вовкъ завывъ. Иде мядьвѣдь: чаго ты, вовча, выешъ? — «Якъ жа мнѣ ня выть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ — и я, вовкъ, выю....» И мядьвѣдь заровъ. Иде лось ³): чаго ты, мядьвѣдь раве́шъ?—«А якъ жа мнѣ ня ровть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила,... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ, вовкъ завывъ — и и, мядьвѣдь, заровъ». И лось роги поскидавъ. Пришовъ лось къ колодязю: попова чалядка воду бяре. «Чаго ты, лось, своѐ роги поскидавъ?»—Якъ жа мнѣ ня скидать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила; мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, — и я, лось, роги поскидавъ, й чалядка ве́дры побила, корбми силъ поломала и заплакала. Иде дякъ: «дѣвка-дявица, чаго ты плачашъ?» Якъ жа мнѣ не плакать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была ў ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка {{перанос-пачатак|п=кудак|к=ча}}<noinclude></noinclude> qut4ixbmv3z6f0gu0fcy2d00n5sr0r3 284904 284903 2026-05-08T13:33:45Z Gabix 3485 284904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОС'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила ²) Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ.... Иде вовкъ: «Дѣдка, чаго вы плачетя?» — Якъ-жа намъ не плакать: жили сабѣ мы зъ бабкой, была у насъ курка — рабушка, нанясла ледъ повянъ коробецъ. Я бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка {{Абмылка|кудачка|кудакча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ... И вовкъ завывъ. Иде мядьвѣдь: чаго ты, вовча, выешъ? — «Якъ жа мнѣ ня выть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ — и я, вовкъ, выю....» И мядьвѣдь заровъ. Иде лось ³): чаго ты, мядьвѣдь раве́шъ?—«А якъ жа мнѣ ня ровть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила,... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ, вовкъ завывъ — и я, мядьвѣдь, заровъ». И лось роги поскидавъ. Пришовъ лось къ колодязю: попова чалядка воду бяре. «Чаго ты, лось, своѐ роги поскидавъ?»—Якъ жа мнѣ ня скидать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила; мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, — и я, лось, роги поскидавъ, й чалядка ве́дры побила, корбми силъ поломала и заплакала. Иде дякъ: «дѣвка-дявица, чаго ты плачашъ?» Якъ жа мнѣ не плакать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была ў ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка {{перанос-пачатак|п=кудак|к=ча}}<noinclude></noinclude> sehvsmoafqd126esaunbpd06uoy87q3 284905 284904 2026-05-08T13:49:45Z Gabix 3485 284905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОСЪ.'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила ²) Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ.... Иде вовкъ: «Дѣдка, чаго вы плачетя?» — Якъ-жа намъ не плакать: жили сабѣ мы зъ бабкой, была у насъ курка — рабушка, нанясла ледъ повянъ коробецъ. Я бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка {{Абмылка|кудачка|кудакча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ... И вовкъ завывъ. Иде мядьвѣдь: чаго ты, вовча, выешъ? — «Якъ жа мнѣ ня выть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ — и я, вовкъ, выю....» И мядьвѣдь заровъ. Иде лось ³): чаго ты, мядьвѣдь раве́шъ?—«А якъ жа мнѣ ня ровть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила,... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ, вовкъ завывъ — и я, мядьвѣдь, заровъ». И лось роги поскидавъ. Пришовъ лось къ колодязю: попова чалядка воду бяре. «Чаго ты, лось, своѐ роги поскидавъ?»—Якъ жа мнѣ ня скидать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила; мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, — и я, лось, роги поскидавъ, й чалядка ве́дры побила, корбми силъ поломала и заплакала. Иде дякъ: «дѣвка-дявица, чаго ты плачашъ?» Якъ жа мнѣ не плакать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была ў ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка {{перанос-пачатак|п=кудак|к=ча}}<noinclude></noinclude> l31kmxp00o9a7nyn525mq1blb76hw4d 284906 284905 2026-05-08T13:51:27Z Gabix 3485 284906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОСЪ.'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила ²) Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ.... Иде вовкъ: «Дѣдка, чаго вы плачетя?» — Якъ-жа намъ не плакать: жили сабѣ мы зъ бабкой, была у насъ курка — рабушка, нанясла ледъ повянъ коробецъ. Я бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка {{Абмылка|кудачка|кудакча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ... И вовкъ завывъ. Иде мядьвѣдь: чаго ты, вовча, выешъ? — «Якъ жа мнѣ ня выть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ — и я, вовкъ, выю....» И мядьвѣдь заровъ. Иде лось ³): чаго ты, мядьвѣдь раве́шъ? — «А якъ жа мнѣ ня ровть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ, вовкъ завывъ — и я, мядьвѣдь, заровъ». И лось роги поскидавъ. Пришовъ лось къ колодязю: попова чалядка воду бяре. «Чаго ты, лось, своѐ роги поскидавъ?»—Якъ жа мнѣ ня скидать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила; мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, — и я, лось, роги поскидавъ, й чалядка ве́дры побила, корбми силъ поломала и заплакала. Иде дякъ: «дѣвка-дявица, чаго ты плачашъ?» Якъ жа мнѣ не плакать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была ў ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка {{перанос-пачатак|п=кудак|к=ча}}<noinclude></noinclude> f5adpsagzw2ntk8p5rylx5z2u1krwn1 284907 284906 2026-05-08T13:51:50Z Gabix 3485 /* Без тэксту */ 284907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gabix" /></noinclude><noinclude></noinclude> c06o15u22obi3wlayrm8h3xmdf29vl6 104 122828 284908 2026-05-08T13:51:57Z Gabix 3485 /* Без тэксту */ 284908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gabix" /></noinclude><noinclude></noinclude> c06o15u22obi3wlayrm8h3xmdf29vl6 104 122829 284909 2026-05-08T13:52:06Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОСЪ.'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвости...» 284909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''ЖИВОТНЫЙ ЭПОСЪ.'''|памер=160%}} {{ц|'''1. Курка — рабушка.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка. ¹) Выла у ихъ курка — рабушка; нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ; баба била, била — не разбила. Мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила ²) Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ.... Иде вовкъ: «Дѣдка, чаго вы плачетя?» — Якъ-жа намъ не плакать: жили сабѣ мы зъ бабкой, была у насъ курка — рабушка, нанясла ледъ повянъ коробецъ. Я бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка {{Абмылка|кудачка|кудакча}}, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ... И вовкъ завывъ. Иде мядьвѣдь: чаго ты, вовча, выешъ? — «Якъ жа мнѣ ня выть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ — и я, вовкъ, выю....» И мядьвѣдь заровъ. Иде лось ³): чаго ты, мядьвѣдь раве́шъ? — «А якъ жа мнѣ ня ровть: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонятъ, вовкъ завывъ — и я, мядьвѣдь, заровъ». И лось роги поскидавъ. Пришовъ лось къ колодязю: попова чалядка воду бяре. «Чаго ты, лось, своѐ роги поскидавъ?»—Якъ жа мнѣ ня скидать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка; была у ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила; мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка кудакча, вороты скрипятъ, трески летятъ, собаки брешать, гуси кричать, люди гомонять, вовкъ завывъ, мядьвѣдь заровъ, — и я, лось, роги поскидавъ, й чалядка ве́дры побила, корбми силъ поломала и заплакала. Иде дякъ: «дѣвка-дявица, чаго ты плачашъ?» Якъ жа мнѣ не плакать: бывъ сабѣ дѣдка, была сабѣ бабка, была ў ихъ курка — рабушка, нанясла яецъ повянъ коробецъ. Дѣдъ бивъ, бивъ — не разбивъ, баба била, била — не разбила, мышка бѣгла, хвостикомъ мотнула, и разбила.... Дѣдъ плача, баба плача, курочка {{перанос-пачатак|п=кудак|к=ча}}<noinclude></noinclude> f5adpsagzw2ntk8p5rylx5z2u1krwn1 104 122830 284910 2026-05-08T14:36:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Уночы, у час сну, ён хадзіў ціханька па іхніх спальнях і прыслухоўваўся, аб чым праз сон яны гавораць.</br> {{gap|1.5em}}Ад такога дзівацкага і нязвычайнага жыцьця нервы ва ўсіх былі вельмі расьцярушаны і напруджаны. Яны, мабыць, бачылі страшныя сны, і вел...» 284910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Уночы, у час сну, ён хадзіў ціханька па іхніх спальнях і прыслухоўваўся, аб чым праз сон яны гавораць.</br> {{gap|1.5em}}Ад такога дзівацкага і нязвычайнага жыцьця нервы ва ўсіх былі вельмі расьцярушаны і напруджаны. Яны, мабыць, бачылі страшныя сны, і вельмі часта дзікія крыкі вырываліся з іх грудзей, яны часта ўздрыгвалі, як у нейкай трасцы.</br> {{gap|1.5em}}Часам хтось прасьнецца з дзікімі крывёй налітымі вачыма, нічога перад сабою ня бачыць, а паўтарае сваю ролю.</br> {{gap|1.5em}}Такія праявіны ксяндзу вельмі падабаліся: доказ таму, што студыйцы пранікаліся новым.</br> {{gap|1.5em}}Але здаралася часам яму падслухаць у „хамаў“ гутарку з бацькамі праз сон, ці так словы аб хатніх, мужычых справах.</br> {{gap|1.5em}}Вінавайцы назаўтра атрымлівалі сваю кару. {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}„Салавей“, як цяпер усе называлі Сымона, знаходзіўся пры мякчэйшых варунках. Ён павінен быў пану сьпяваць салаўём, калі таму ўздумаецца і, пакуль што, апроч агульнага рэжыму ў студыі, ніякіх уціскаў ня меў.</br> {{gap|1.5em}}Яго ні разу яшчэ не пакаралі. Але ад гэтага „Салаўю“ ня было лягчэй. Ён сумаваў па сваёй Зосьцы… Ён ніяк ня мог аб ёй ня думаць… Хаця шчыра стараўся выбіць з галавы гэтыя думкі.</br> {{gap|1.5em}}Чым болей стараўся, тым болей Зоська, як наўмысьне, лезла ў галаву.</br> {{gap|1.5em}}Яе постаць ён бадай пастаянна бачыў перад сабою.</br><noinclude></noinclude> 5kv2co7csh9fa6134awutpvklh8r3fs 284911 284910 2026-05-08T14:38:35Z RAleh111 4658 284911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Уночы, у час сну, ён хадзіў ціханька па іхніх спальнях і прыслухоўваўся, аб чым праз сон яны гавораць.</br> {{gap|1.5em}}Ад такога дзівацкага і нязвычайнага жыцьця нервы ва ўсіх былі вельмі расьцярушаны і напруджаны. Яны, мабыць, бачылі страшныя сны, і вельмі часта дзікія крыкі вырываліся з іх грудзей, яны часта ўздрыгвалі, як у нейкай трасцы.</br> {{gap|1.5em}}Часам хтось прасьнецца з дзікімі крывёй налітымі вачыма, нічога перад сабою ня бачыць, а паўтарае сваю ролю.</br> {{gap|1.5em}}Такія праявіны ксяндзу вельмі падабаліся: доказ таму, што студыйцы пранікаліся новым.</br> {{gap|1.5em}}Але здаралася часам яму падслухаць у „хамаў“ гутарку з бацькамі праз сон, ці так словы аб хатніх, мужычых справах.</br> {{gap|1.5em}}Вінавайцы назаўтра атрымлівалі сваю кару. {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}„Салавей“, як цяпер усе называлі Сымона, знаходзіўся пры мякчэйшых варунках. Ён павінен быў пану сьпяваць салаўём, калі таму ўздумаецца і, пакуль што, апроч агульнага рэжыму ў студыі, ніякіх уціскаў ня меў.</br> {{gap|1.5em}}Яго ні разу яшчэ не пакаралі. Але ад гэтага „Салаўю“ ня было лягчэй. Ён сумаваў па сваёй Зосьцы… Ён ніяк ня мог аб ёй ня думаць… Хаця шчыра стараўся выбіць з галавы гэтыя думкі.</br> {{gap|1.5em}}Чым болей стараўся, тым болей Зоська, як наўмысьне, лезла ў галаву.</br> {{gap|1.5em}}Яе постаць ён бадай пастаянна бачыў перад сабою.</br><noinclude></noinclude> 42k6rfdya6kkdtycx3eqjvcomtv102p 104 122831 284912 2026-05-08T14:44:15Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Галоўка якой колечы дзяўчыны пакажацца перад ім з валасамі або вачыма падобнымі да Зоські ён аб ёй успомніць.</br> {{gap|1.5em}}Голас падобны, сьмех, песьня — яна перад ім уваскрэсьне ў выабражэньні.</br> {{gap|1.5em}}Пойдзе на гулянку з таварышамі, пад нагляда...» 284912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Галоўка якой колечы дзяўчыны пакажацца перад ім з валасамі або вачыма падобнымі да Зоські ён аб ёй успомніць.</br> {{gap|1.5em}}Голас падобны, сьмех, песьня — яна перад ім уваскрэсьне ў выабражэньні.</br> {{gap|1.5em}}Пойдзе на гулянку з таварышамі, пад наглядам настаўнікаў, — думае аб ёй.</br> {{gap|1.5em}}Калі трапіць на якую мясьціну, дзе раней, часам выпадкова, Зоську сустракаў — нешта кальне ў сэрцы.</br> {{gap|1.5em}}Надвор‘е, падобнае да таго, у якое ён з Зоськай гуляў, — выклікае перад ім яе вобраз.</br> {{gap|1.5em}}Малейшы намёк, ледзь прыкметнае падабенства вопратак, тканіны да тых, што бачыў у Зоські, і яна зьяўлялася перад ім ва ўсёй прываблівай для яго красе.</br> {{gap|1.5em}}Гэта яго вельмі мучыла. Колькі ён ні змагаўся сам з сабою — нічога не памагала. Бачыцца з ёю ён ня меў ніякай магчымасьці. Гэта стала для яго недасяжнай марай.</br> {{gap|1.5em}}А тэатральныя клопаты ў маёнтку ўсё павялічваліся, згушчалі атмосфэру вакол. Усе дваровыя былі вельмі ўзбуджаны і зацікаўлены. У ваколічных маёнтках ужо рыхтаваліся да зімовага балю ў пана Вашамірскага, хаця пасьля замарозкаў выпаў толькі першы сьнег.</br> {{gap|1.5em}}Сьнег быў яшчэ няглыбокі, але панскі парк пабялеў ужо. Лісьця даўно абсыпаліся з дрэў, і праз сеткі галін відаць была даль, яркая, сіня-блакітная, нібы на паперы намаляваная.</br> {{gap|1.5em}}Каменныя львы з гладкай плошчы тэрасы паглядалі ў абсьнежаныя бязбрэжніцы мёртвымі задумёнымі вачыма.</br><noinclude></noinclude> pidinymfjt8nkqo00jcrwqcwvkjv5fa 104 122832 284913 2026-05-08T14:49:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">VIII</span></center> {{gap|1.5em}}Што гэта?</br> {{gap|1.5em}}Лябяжы пух расьсеяўся па зямлі?</br> {{gap|1.5em}}Дзіва-дзіўнае з бялюткай белі расьцілалася пярынамі па шырокім полі?</br> {{gap|1.5em}}Хвоі белым цьветам цьвітуць?</br> {{gap|1.5em}}Гэта сьнег — чыст...» 284913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">VIII</span></center> {{gap|1.5em}}Што гэта?</br> {{gap|1.5em}}Лябяжы пух расьсеяўся па зямлі?</br> {{gap|1.5em}}Дзіва-дзіўнае з бялюткай белі расьцілалася пярынамі па шырокім полі?</br> {{gap|1.5em}}Хвоі белым цьветам цьвітуць?</br> {{gap|1.5em}}Гэта сьнег — чысты, як белае воблака — апусьціўся на нямыя абшары; спачывае, нібы вялізнае стада белых гусей.</br> {{gap|1.5em}}Рэчка абцягнута плевай-лёдам, як застыглым жывым серабром. Яна дрэмле паміж абрывістых стромкіх берагоў, нібы ў выгаблеванай з сыру аправе. Бліскучая вада не адбівае ў сабе неба з хмаркамі і дзьвюх хатак, якія прытуліліся да самага берагу. У рэчцы сьвет ня люстрыцца, перавернуты галавой уніз.</br> {{gap|1.5em}}Як дзьве старыя гаспадыні ў белых хустках, стаяць адна супроць аднэй дзьве хаткі; яны падобны адна на адну, як дзьве сястры, як спарышы. Дзьверы хатак, замурзаныя, пільна сочаць адна за аднэй. Можна падумаць, што тут толькі адна хатка, а супроць яе пастаўлена вялізнае люстэрка, у якім яна адбіваецца ўся — ад шурпатай саламянай страхі да абтрушанай сьнегам прызбы.</br> {{gap|1.5em}}Сонечны дзень.</br> {{gap|1.5em}}— Кт-кт-кт-кт-кт! — чуваць з аднэй хаткі.</br> {{gap|1.5em}}— Кдах-кдах-кдах-кдах! — адказвае нехта з суседняй хаткі.</br> {{gap|1.5em}}Дзьве рукі адчыняюць двое дзьвярэй.</br> {{gap|1.5em}}З адной хаткі выскаквае стройны, статны певень.</br> {{gap|1.5em}}З другой — высоўваецца плаўна, як пава, павольная і паважная курыца.</br><noinclude></noinclude> ms0dqxexmfqkjnww3utm3eorj2wvink 284932 284913 2026-05-08T15:40:24Z RAleh111 4658 284932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">VIII</span></center> {{gap|1.5em}}Што гэта?</br> {{gap|1.5em}}Лябяжы пух расьсеяўся па зямлі?</br> {{gap|1.5em}}Дзіва-дзіўнае з бялюткай белі расьцілалася пярынамі па шырокім полі?</br> {{gap|1.5em}}Хвоі белым цьветам цьвітуць?</br> {{gap|1.5em}}Гэта сьнег — чысты, як белае воблака — апусьціўся на нямыя абшары; спачывае, нібы вялізнае стада белых гусей.</br> {{gap|1.5em}}Рэчка абцягнута плевай-лёдам, як застыглым жывым серабром. Яна дрэмле паміж абрывістых стромкіх берагоў, нібы ў выгаблеванай з сыру аправе. Бліскучая вада не адбівае ў сабе неба з хмаркамі і дзьвюх хатак, якія прытуліліся да самага берагу. У рэчцы сьвет ня люстрыцца, перавернуты галавой уніз.</br> {{gap|1.5em}}Як дзьве старыя гаспадыні ў белых хустках, стаяць адна супроць аднэй дзьве хаткі; яны падобны адна на адну, як дзьве сястры, як спарышы. Дзьверы хатак, замурзаныя, пільна сочаць адна за аднэй. Можна падумаць, што тут толькі адна хатка, а супроць яе пастаўлена вялізнае люстэрка, у якім яна адбіваецца ўся — ад шурпатай саламянай страхі да абтрушанай сьнегам прызбы.</br> {{gap|1.5em}}Сонечны дзень.</br> {{gap|1.5em}}— Кт-кт-кт-кт-кт! — чуваць з аднэй хаткі.</br> {{gap|1.5em}}— Кдах-кдах-кдах-кдах! — адказвае нехта з суседняй хаткі.</br> {{gap|1.5em}}Дзьве рукі адчыняюць двое дзьвярэй.</br> {{gap|1.5em}}З адной хаткі выскаквае стройны, статны певень.</br> {{gap|1.5em}}З другой — высоўваецца плаўна, як пава, павольная і паважная курыца.</br><noinclude></noinclude> bxn1yh19mn5p6y7777dtwmm0kpcqmlg 104 122833 284914 2026-05-08T14:57:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Як старыя знаёмыя, яны вітаюцца і падыходзяць бліжэй да рэчкі.</br> {{gap|1.5em}}Певень ганаровы, надзьмуты, як кароль, ірвануў уверх чырвона-крывавы грэбень, распусьціў веерам залацісты хвост і сунуў уздоўж берагу.</br> {{gap|1.5em}}Курыца ідзе за ім сьледам з...» 284914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Як старыя знаёмыя, яны вітаюцца і падыходзяць бліжэй да рэчкі.</br> {{gap|1.5em}}Певень ганаровы, надзьмуты, як кароль, ірвануў уверх чырвона-крывавы грэбень, распусьціў веерам залацісты хвост і сунуў уздоўж берагу.</br> {{gap|1.5em}}Курыца ідзе за ім сьледам з апушчанай галоўкай, нібы вінаватая, грэшная і сарамяжлівая.</br> {{gap|1.5em}}Певень мае чым гардзіцца і ганарыцца: пер‘і адліваюцца ў розныя колеры — на крыльлях агняцьветныя кружалкі, на шыі і грудзёх мігаціцца цёмна-сіні панцыр, сталёвая дзюба моцная, як дзіда, ногі апранутыя ў залатыя нагавіцы, хвост — вязка брыльлянцістых абручоў.</br> {{gap|1.5em}}Курыца апранута папростаму, пахатняму — у пярэстую цнатлівую спадніцу ў белых гарошах.</br> {{gap|1.5em}}— Кт-кт-кт-кт! — чуваць грозныя ноткі гаспадара-пэўня.</br> {{gap|1.5em}}— Кдах-кдах-кдах-кдах! — апраўдваецца курыца.</br> {{gap|1.5em}}Пачынаецца інтымная гутарка-бяседа сьвяточнай парачкі. Гутарка льлецца на розныя лады і галасы. Ад гучнага гоману яна пераходзіць у кволы таемны шэпт.</br> {{gap|1.5em}}Пераплятаюцца цьвёрдыя з мяккімі слоўцамі, гнеўныя з запалоханымі ноткамі зьліваюцца ў адно.</br> {{gap|1.5em}}— Кт-кт-кт…</br> {{gap|1.5em}}— Кдах-кдах-кдах…</br> {{gap|1.5em}}Курыца ў гультаевай млявасьці садзіцца на пульхны сьнег і змаўкае. Певень круціцца вакол яе карагодам, апускае крыльлі, нібы крадучыся, ідзе бліжэй да сваёй гаспадынькі і сыпле ва ўсе бакі салодкім дробным басавым квахтаньнем… Раптам вясёлы рогат раздаецца з адчыненых дзьвярэй абедзьвюх хатак, рогат-сьмех кідаецца адзін на адзін у шчырай гучнасьці.</br><noinclude></noinclude> 90a5j76uhxefis8uof9trj7z42zj2ia 284935 284914 2026-05-08T15:51:06Z RAleh111 4658 284935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Як старыя знаёмыя, яны вітаюцца і падыходзяць бліжэй да рэчкі.</br> {{gap|1.5em}}Певень ганаровы, надзьмуты, як кароль, ірвануў уверх чырвона-крывавы грэбень, распусьціў веерам залацісты хвост і сунуў уздоўж берагу.</br> {{gap|1.5em}}Курыца ідзе за ім сьледам з апушчанай галоўкай, нібы вінаватая, грэшная і сарамяжлівая.</br> {{gap|1.5em}}Певень мае чым гардзіцца і ганарыцца: пер‘і адліваюцца ў розныя колеры — на крыльлях агняцьветныя кружалкі, на шыі і грудзёх мігаціцца цёмна-сіні панцыр, сталёвая дзюба моцная, як дзіда, ногі апранутыя ў залатыя нагавіцы, хвост — вязка брыльлянцістых абручоў.</br> {{gap|1.5em}}Курыца апранута папростаму, пахатняму — у пярэстую цнатлівую спадніцу ў белых гарошах.</br> {{gap|1.5em}}— Кт-кт-кт-кт! — чуваць грозныя ноткі гаспадара-{{абмылка|пэўня|пеўня}}.</br> {{gap|1.5em}}— Кдах-кдах-кдах-кдах! — апраўдваецца курыца.</br> {{gap|1.5em}}Пачынаецца інтымная гутарка-бяседа сьвяточнай парачкі. Гутарка льлецца на розныя лады і галасы. Ад гучнага гоману яна пераходзіць у кволы таемны шэпт.</br> {{gap|1.5em}}Пераплятаюцца цьвёрдыя з мяккімі слоўцамі, гнеўныя з запалоханымі ноткамі зьліваюцца ў адно.</br> {{gap|1.5em}}— Кт-кт-кт…</br> {{gap|1.5em}}— Кдах-кдах-кдах…</br> {{gap|1.5em}}Курыца ў гультаевай млявасьці садзіцца на пульхны сьнег і змаўкае. Певень круціцца вакол яе карагодам, апускае крыльлі, нібы крадучыся, ідзе бліжэй да сваёй гаспадынькі і сыпле ва ўсе бакі салодкім дробным басавым квахтаньнем… Раптам вясёлы рогат раздаецца з адчыненых дзьвярэй абедзьвюх хатак, рогат-сьмех кідаецца адзін на адзін у шчырай гучнасьці.</br><noinclude></noinclude> t91o8nmrcv5vd9gk0rz95h9ercq5rlu 104 122834 284915 2026-05-08T15:02:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Паказваюцца два твары — адзін круглы, поўны, масянжовы, з маленькімі цёмна-сінімі зажмуранымі вачыма, з сьветла-русай рэдкай бародкай; другі — абросшы цёмнасівай густой барадой да самых вачэй, якія блішчаць з цыганскай хітрыкай.</br> {{gap|1.5em}}Гэта...» 284915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Паказваюцца два твары — адзін круглы, поўны, масянжовы, з маленькімі цёмна-сінімі зажмуранымі вачыма, з сьветла-русай рэдкай бародкай; другі — абросшы цёмнасівай густой барадой да самых вачэй, якія блішчаць з цыганскай хітрыкай.</br> {{gap|1.5em}}Гэта — два суседзі, два рыбакі, Міхалка і Мэер.</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры!</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры!</br> {{gap|1.5em}}— Што скажаш, Міхалка, на маю курыцу?</br> {{gap|1.5em}}— Што скажаш, Мэер на майго пеўня?</br> {{gap|1.5em}}— Твой певень не на жарт прыстаў да маёй курыцы.</br> {{gap|1.5em}}— Чаго добрага, яйкі трэфныя будуць, есьці не захочаш.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, ну, не жартуй!</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Міхалка і Мэер — два рыбакі. Шмат гадоў яны тут жывуць разам. Міхалка ловіць рыбу, частку аддае ў двор, за што пан яго вызваляе ад прыгоннай работы, а частку бярэ ў яго Мэер і прадае ў блізкім мястэчку. З гэтага яны жывуць. Адзінота зблізіла іх жыцьцё-быцьцё, ня гледзячы на тое, што адзін „гой“, а другі „жыд“. Яны зблізіліся да таго, што часам самі забываюць хто яны, забываюць, што ёсьць і „гоі“ і „жыды“. Але як пачуюць, што між імі нібы няма ніякай розьніцы, што яны толькі „людзі“, тады абодва палохаюцца…</br> {{gap|1.5em}}Мэер упадае ў нейкую задумёнасьць і пачынае перабіраць пальцамі густую бараду.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка цярэбіць патыліцу і шчыра непакоіцца.</br> {{gap|1.5em}}„Трэба, каб была між намі нейкая розьніца“, — думае Мэер.</br><noinclude></noinclude> sb7nta5tb3h87zrg638ts6rq9bq9xac 284919 284915 2026-05-08T15:17:32Z RAleh111 4658 284919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Паказваюцца два твары — адзін круглы, поўны, масянжовы, з маленькімі цёмна-сінімі зажмуранымі вачыма, з сьветла-русай рэдкай бародкай; другі — абросшы цёмнасівай густой барадой да самых вачэй, якія блішчаць з цыганскай хітрыкай.</br> {{gap|1.5em}}Гэта — два суседзі, два рыбакі, Міхалка і Мэер.</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры!</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры!</br> {{gap|1.5em}}— Што скажаш, Міхалка, на маю курыцу?</br> {{gap|1.5em}}— Што скажаш, Мэер на майго пеўня?</br> {{gap|1.5em}}— Твой певень не на жарт прыстаў да маёй курыцы.</br> {{gap|1.5em}}— Чаго добрага, яйкі трэфныя будуць, есьці не захочаш.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, ну, не жартуй!</br> {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}} {{gap|1.5em}}Міхалка і Мэер — два рыбакі. Шмат гадоў яны тут жывуць разам. Міхалка ловіць рыбу, частку аддае ў двор, за што пан яго вызваляе ад прыгоннай работы, а частку бярэ ў яго Мэер і прадае ў блізкім мястэчку. З гэтага яны жывуць. Адзінота зблізіла іх жыцьцё-быцьцё, ня гледзячы на тое, што адзін „гой“, а другі „жыд“. Яны зблізіліся да таго, што часам самі забываюць хто яны, забываюць, што ёсьць і „гоі“ і „жыды“. Але як пачуюць, што між імі нібы няма ніякай розьніцы, што яны толькі „людзі“, тады абодва палохаюцца…</br> {{gap|1.5em}}Мэер упадае ў нейкую задумёнасьць і пачынае перабіраць пальцамі густую бараду.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка цярэбіць патыліцу і шчыра непакоіцца.</br> {{gap|1.5em}}„Трэба, каб была між намі нейкая розьніца“, — думае Мэер.</br><noinclude></noinclude> 9sdvl1xrttd2jwz9h86kuloz9aumags 284920 284919 2026-05-08T15:19:41Z RAleh111 4658 284920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Паказваюцца два твары — адзін круглы, поўны, масянжовы, з маленькімі цёмна-сінімі зажмуранымі вачыма, з сьветла-русай рэдкай бародкай; другі — абросшы цёмнасівай густой барадой да самых вачэй, якія блішчаць з цыганскай хітрыкай.</br> {{gap|1.5em}}Гэта — два суседзі, два рыбакі, Міхалка і Мэер.</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры!</br> {{gap|1.5em}}— Дзень добры!</br> {{gap|1.5em}}— Што скажаш, Міхалка, на маю курыцу?</br> {{gap|1.5em}}— Што скажаш, Мэер на майго пеўня?</br> {{gap|1.5em}}— Твой певень не на жарт прыстаў да маёй курыцы.</br> {{gap|1.5em}}— Чаго добрага, яйкі трэфныя будуць, есьці не захочаш.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, ну, не жартуй!</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Міхалка і Мэер — два рыбакі. Шмат гадоў яны тут жывуць разам. Міхалка ловіць рыбу, частку аддае ў двор, за што пан яго вызваляе ад прыгоннай работы, а частку бярэ ў яго Мэер і прадае ў блізкім мястэчку. З гэтага яны жывуць. Адзінота зблізіла іх жыцьцё-быцьцё, ня гледзячы на тое, што адзін „гой“, а другі „жыд“. Яны зблізіліся да таго, што часам самі забываюць хто яны, забываюць, што ёсьць і „гоі“ і „жыды“. Але як пачуюць, што між імі нібы няма ніякай розьніцы, што яны толькі „людзі“, тады абодва палохаюцца…</br> {{gap|1.5em}}Мэер упадае ў нейкую задумёнасьць і пачынае перабіраць пальцамі густую бараду.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка цярэбіць патыліцу і шчыра непакоіцца.</br> {{gap|1.5em}}„Трэба, каб была між намі нейкая розьніца“, — думае Мэер.</br><noinclude></noinclude> sb7nta5tb3h87zrg638ts6rq9bq9xac 104 122835 284916 2026-05-08T15:08:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Гэта-ж я ледзь не забыў, што я хрысьцянін, а ён нехрысьць“, думае Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}Так мільгне ў іх думка ў часе будзённай працы, мільгне на адзін міг і гасьне, як лучына. Час, каб падумаць і падбаць аб гэтым, у іх толькі ў сьвяточныя дні — у субот...» 284916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Гэта-ж я ледзь не забыў, што я хрысьцянін, а ён нехрысьць“, думае Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}Так мільгне ў іх думка ў часе будзённай працы, мільгне на адзін міг і гасьне, як лучына. Час, каб падумаць і падбаць аб гэтым, у іх толькі ў сьвяточныя дні — у суботу і нядзелю. Гэтыя два дні яны прымушаны абодва сьвяткаваць. У суботу Мэер шабасуе, і Міхалка без яго, як бяз рукі. У нядзелю Міхалка нядзеліцца, і Мэеру няма чаго рабіць. Вось у гэтыя дні яны і пачынаюдь паказваць адзін аднаму, хто чым пахне.</br> {{gap|1.5em}}„Трасца Мэеру ў бок!“ думае Міхалка, „ліха жыду гэтаму!“ і пачынае ў суботу перад самым вакном Мэера працаваць сякерай, майстраваць. Ці работа патрэбная, ці не яму ўсё роўна: трэба толькі рабіць садом перад „жыдоўскай“ хатай, каб паказаць розьніцу між ім і Мэерам, каб апаганіць яму шабас.</br> {{gap|1.5em}}Мэер моліцца богу, адварочваецца да сьцяны, затыкае вушы, каб не атрэфіць свой шабасовы слух стукатам-грукатам „паганага“ Міхалкі, і ў душы радуецца тэй помсьце, якая чакае заўтра „гоя“…</br> {{gap|1.5em}}А Міхалка не адстае — стучыць сякерай і крычыць:</br> {{gap|1.5em}}— Мэер! Я буду сякерай біць калоду, а ты пры кожным стуку крыкні „гэ-эх!“ Гэта і ў шабас можна!</br> {{gap|1.5em}}У нядзелю Мэер „зьдзекуецца“ над Міхалкай. Усю сваю хатнюю працу ён адкладае на гэты дзень. Ля самых дзьвярэй Міхалкі капае нешта лапатай, калкі забівае і гручыць на ўсю ваколіцу.</br> {{gap|1.5em}}— Міхалка! Кажы „гэ-эх!“ — крычыць Мэер і сьмяецца, чуючы зласьлівыя лаянкі Міхалкі, які ляжыць на печы і „папанску“ ўпіраецца босымі нагамі ў закураную бэльку.</br><noinclude></noinclude> eyijbbxufdnv9yczt40lob8ccrc7zg1 104 122836 284917 2026-05-08T15:14:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Гэтак ідзе ў іх час ужо шмат гадоў:</br> {{gap|1.5em}}Калі іхнія дзеці, гуляючы разам, зусім аб „розьніцы“ забываюць, дык бацькі сваімі пастаяннымі сьвяточнымі жартамі напамінаюць і ім аб гэтым. Тады дзеці пачынаюць гуляць у „гоя“ і „жыда“. Гулянкі і з...» 284917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Гэтак ідзе ў іх час ужо шмат гадоў:</br> {{gap|1.5em}}Калі іхнія дзеці, гуляючы разам, зусім аб „розьніцы“ забываюць, дык бацькі сваімі пастаяннымі сьвяточнымі жартамі напамінаюць і ім аб гэтым. Тады дзеці пачынаюць гуляць у „гоя“ і „жыда“. Гулянкі і забавы канчаюцца часта вельмі трагічна, надзвычайна сумна.</br> {{gap|1.5em}}Мэндэлька, старшы хлопчык Мэера, з плачам бяжыць да бацькі і скардзіцца:</br> {{gap|1.5em}}— Тата! Юрка даў мне трэфнай лыжкай па носе…</br> {{gap|1.5em}}А Юрка, Міхалкаў сынок, таксама адплату мае за гэта. І ён плача перад сваім бацькам:</br> {{gap|1.5em}}— Татачка! Мэндаль мазануў мне жыдоўскімі цыцалямі па губох…</br> {{gap|1.5em}}Бацькі заводзяць аб гэтым сур‘ёзную гутарку, касурацца пяць хвілін адзін на аднаго. Але гэта злосьць — штучная, робленая.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з іх рад у душы, што і дзеці „розьніцу“ адчуваюць.</br> {{gap|1.5em}}„Так і павінна быць!“ — думае кожны.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з іх прадстаўляе, што каб было іначай, каб ня было „розьніцы“, дык мо‘ сьвет перавярнуўся-б…</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Певень і курыца лагодна спацыруюць каля хат, капаюцца ў сьнезе, ціха балбочуць між сабой на незразумелай мове. Суседзі, Мэер і Міхалка, таксама гутараць. Раптам яны пачынаюць прыслухоўвацца, наставіўшы вушы ў бок лесу, куды вядзе сьцежка да маёнтку пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}— Мне здаецца, што конскі тупат чуваць, — кажа Міхалка.</br><noinclude></noinclude> q9eabgfeuk6l28gqzv0e59bnf8rcn8z 284918 284917 2026-05-08T15:16:32Z RAleh111 4658 284918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Гэтак ідзе ў іх час ужо шмат гадоў:</br> {{gap|1.5em}}Калі іхнія дзеці, гуляючы разам, зусім аб „розьніцы“ забываюць, дык бацькі сваімі пастаяннымі сьвяточнымі жартамі напамінаюць і ім аб гэтым. Тады дзеці пачынаюць гуляць у „гоя“ і „жыда“. Гулянкі і забавы канчаюцца часта вельмі трагічна, надзвычайна сумна.</br> {{gap|1.5em}}Мэндэлька, старшы хлопчык Мэера, з плачам бяжыць да бацькі і скардзіцца:</br> {{gap|1.5em}}— Тата! Юрка даў мне трэфнай лыжкай па носе…</br> {{gap|1.5em}}А Юрка, Міхалкаў сынок, таксама адплату мае за гэта. І ён плача перад сваім бацькам:</br> {{gap|1.5em}}— Татачка! Мэндаль мазануў мне жыдоўскімі цыцалямі па губох…</br> {{gap|1.5em}}Бацькі заводзяць аб гэтым сур‘ёзную гутарку, касурацца пяць хвілін адзін на аднаго. Але гэта злосьць — штучная, робленая.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з іх рад у душы, што і дзеці „розьніцу“ адчуваюць.</br> {{gap|1.5em}}„Так і павінна быць!“ — думае кожны.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з іх прадстаўляе, што каб было іначай, каб ня было „розьніцы“, дык мо‘ сьвет перавярнуўся-б…</br> {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}} {{gap|1.5em}}Певень і курыца лагодна спацыруюць каля хат, капаюцца ў сьнезе, ціха балбочуць між сабой на незразумелай мове. Суседзі, Мэер і Міхалка, таксама гутараць. Раптам яны пачынаюць прыслухоўвацца, наставіўшы вушы ў бок лесу, куды вядзе сьцежка да маёнтку пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}— Мне здаецца, што конскі тупат чуваць, — кажа Міхалка.</br><noinclude></noinclude> rr88fclf8sr89va7x8fx2gvwcesacl3 284921 284918 2026-05-08T15:20:35Z RAleh111 4658 284921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Гэтак ідзе ў іх час ужо шмат гадоў:</br> {{gap|1.5em}}Калі іхнія дзеці, гуляючы разам, зусім аб „розьніцы“ забываюць, дык бацькі сваімі пастаяннымі сьвяточнымі жартамі напамінаюць і ім аб гэтым. Тады дзеці пачынаюць гуляць у „гоя“ і „жыда“. Гулянкі і забавы канчаюцца часта вельмі трагічна, надзвычайна сумна.</br> {{gap|1.5em}}Мэндэлька, старшы хлопчык Мэера, з плачам бяжыць да бацькі і скардзіцца:</br> {{gap|1.5em}}— Тата! Юрка даў мне трэфнай лыжкай па носе…</br> {{gap|1.5em}}А Юрка, Міхалкаў сынок, таксама адплату мае за гэта. І ён плача перад сваім бацькам:</br> {{gap|1.5em}}— Татачка! Мэндаль мазануў мне жыдоўскімі цыцалямі па губох…</br> {{gap|1.5em}}Бацькі заводзяць аб гэтым сур‘ёзную гутарку, касурацца пяць хвілін адзін на аднаго. Але гэта злосьць — штучная, робленая.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з іх рад у душы, што і дзеці „розьніцу“ адчуваюць.</br> {{gap|1.5em}}„Так і павінна быць!“ — думае кожны.</br> {{gap|1.5em}}Кожны з іх прадстаўляе, што каб было іначай, каб ня было „розьніцы“, дык мо‘ сьвет перавярнуўся-б…</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Певень і курыца лагодна спацыруюць каля хат, капаюцца ў сьнезе, ціха балбочуць між сабой на незразумелай мове. Суседзі, Мэер і Міхалка, таксама гутараць. Раптам яны пачынаюць прыслухоўвацца, наставіўшы вушы ў бок лесу, куды вядзе сьцежка да маёнтку пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}— Мне здаецца, што конскі тупат чуваць, — кажа Міхалка.</br><noinclude></noinclude> q9eabgfeuk6l28gqzv0e59bnf8rcn8z 104 122837 284922 2026-05-08T15:29:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— І мне здаецца, — згаджаецца Мэер.</br> {{gap|1.5em}}Абодва яны навастрылі слух. У гэта глухое месца рэдка хто паказваўся.</br> {{gap|1.5em}}Вось з лесу замільгала нешта чорнае. Чалавек вярхом на кані з кожнай хвілінай усё болей вырастаў. Ён ехаў па полі якраз с...» 284922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— І мне здаецца, — згаджаецца Мэер.</br> {{gap|1.5em}}Абодва яны навастрылі слух. У гэта глухое месца рэдка хто паказваўся.</br> {{gap|1.5em}}Вось з лесу замільгала нешта чорнае. Чалавек вярхом на кані з кожнай хвілінай усё болей вырастаў. Ён ехаў па полі якраз сюды, да гэтых хатак. За ім гналася трое паляўнічых сабак.</br> {{gap|1.5em}}— Дваровы! — казаў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— А як-жа! Відаць, ад пана нехта, — зьдзівіўся Мэер.</br> {{gap|1.5em}}Сабакі пусьціліся наперад і з гучным брэхам накінуліся на пеўня і курыцу. Тыя ледзь выратаваліся ад іх, ускочыўшы на плот, а адтуль — на нізкі дах Міхалкавай хаты.</br> {{gap|1.5em}}Чалавек на кані засопся ад хуткай язды, расчырванеўся і ледзь спыніў разгарачанага каня.</br> {{gap|1.5em}}Міхалка і Мэер пакланіліся панскаму ганцу.</br> {{gap|1.5em}}— З чым бог нясе? — запытаўся Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Пан загадаў на гэты тыдзень усю рыбу прынесьці ў двор! — казаў панскі ганец.</br> {{gap|1.5em}}— Ды я й лавіць гэтымі днямі ня думаю, — захітрыў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, ня хітры, ліха табе! — строга сказаў панскі ганец, — пан цябе, хамулу, за кудлы павесіць, калі не паслухаеш. У пана вялікі баль на тым тыдні!</br> {{gap|1.5em}}— Добра! — хмура сказаў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}Мэер палез пальцамі ў бараду, пачаў круціць валасы ў пярсьцёнкі, як-бы забаўляўся імі, захваціў канец іх сабе ў рот і пачаў злосна кусаць, нібы барада ва ўсім вінавата.</br> {{gap|1.5em}}Панскі ганец зноў сьцебануў каня па бакох і панёсься назад у бок лесу. За ім пусьціліся ў перагонку і сабакі…</br><noinclude></noinclude> rqb7shhx3m2v74zoekxm1od00mqm395 104 122838 284923 2026-05-08T15:35:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}З кожнай хвілінай ганец аддаляўся ад хатак, драбнеў на сьнежным полі, пакуль схаваўся ў лесе.</br> {{gap|1.5em}}— Згарыць няхай пан з усімі панянятамі! — казаў Міхалка ад усяго сэрца.</br> {{gap|1.5em}}— Ліха няхай яго забярэ! — адгукнуўся і Мэер.</br> {{gap|1.5em}}Сказа...» 284923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}З кожнай хвілінай ганец аддаляўся ад хатак, драбнеў на сьнежным полі, пакуль схаваўся ў лесе.</br> {{gap|1.5em}}— Згарыць няхай пан з усімі панянятамі! — казаў Міхалка ад усяго сэрца.</br> {{gap|1.5em}}— Ліха няхай яго забярэ! — адгукнуўся і Мэер.</br> {{gap|1.5em}}Сказаўшы гэта, яны абодва азірнуліся ва ўсе бакі — можа хто падслухаў іхнія словы…</br> {{gap|1.5em}}Адна сьнежная бель мітусілася ў вачох.</br> {{gap|1.5em}}— Цьфу! — плюнуў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Цьфу! — нібы водгалас пачуўся шчыры плявок Мэера. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">IX</span></center> {{gap|1.5em}}Старая пані Вашамірская, маці маладога паніча, ужо некалькі год жыве асобна ў другім маёнтку нябожчыка мужа. Яна вельмі добрая і ня хоча сыну перашкаджаць. Таксама яна ня хоча, каб сын перашкаджаў і ёй. Яна да таго добрая, што надзівіцца ня можа сваёй дабраце і надзвычайнай дабрачыннасьці. Шмат з суседніх паняў і паноў ёй аб гэтым гавораць, хваляць яе.</br> {{gap|1.5em}}Але ці людзі разумеюць яе так, як яна сама сябе разумее? Ці людзі могуць ацаніць усю яе дабрату, яе бязьмерна чулае, надзвычайна кволае сэрца?</br> {{gap|1.5em}}Не! Ніхто, толькі яна сама сябе можа ацаніць. Яна і панбуг! Для сябе пані жыць ня хоча і ня можа — жыве для іншых. Аднак, дзеля таго, што людзі яе не разумеюць і, наогул, людзі — стварэньні грэшныя, недастойныя яе ўвагі і дабраты, яна ўсю сваю дабрату і клопаты аддае ня ім. Яна вельмі любіць катоў. Калісьці, пры мужу, яна любіла сабак. Але што-ж! людзі {{перанос пачатак|памы|ляюцца}}<noinclude></noinclude> ru6pyocn0tcpxa04ufvmovmfd9w1dja 284924 284923 2026-05-08T15:36:28Z RAleh111 4658 284924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}З кожнай хвілінай ганец аддаляўся ад хатак, драбнеў на сьнежным полі, пакуль схаваўся ў лесе.</br> {{gap|1.5em}}— Згарыць няхай пан з усімі панянятамі! — казаў Міхалка ад усяго сэрца.</br> {{gap|1.5em}}— Ліха няхай яго забярэ! — адгукнуўся і Мэер.</br> {{gap|1.5em}}Сказаўшы гэта, яны абодва азірнуліся ва ўсе бакі — можа хто падслухаў іхнія словы…</br> {{gap|1.5em}}Адна сьнежная бель мітусілася ў вачох.</br> {{gap|1.5em}}— Цьфу! — плюнуў Міхалка.</br> {{gap|1.5em}}— Цьфу! — нібы водгалас пачуўся шчыры плявок Мэера. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">IX</span></center> {{gap|1.5em}}Старая пані Вашамірская, маці маладога паніча, ужо некалькі год жыве асобна ў другім маёнтку нябожчыка мужа. Яна вельмі добрая і ня хоча сыну перашкаджаць. Таксама яна ня хоча, каб сын перашкаджаў і ёй. Яна да таго добрая, што надзівіцца ня можа сваёй дабраце і надзвычайнай дабрачыннасьці. Шмат з суседніх паняў і паноў ёй аб гэтым гавораць, хваляць яе.</br> {{gap|1.5em}}Але ці людзі разумеюць яе так, як яна сама сябе разумее? Ці людзі могуць ацаніць усю яе дабрату, яе бязьмерна чулае, надзвычайна кволае сэрца?</br> {{gap|1.5em}}Не! Ніхто, толькі яна сама сябе можа ацаніць. Яна і панбуг! Для сябе пані жыць ня хоча і ня можа — жыве для іншых. Аднак, дзеля таго, што людзі яе не разумеюць і, наогул, людзі — стварэньні грэшныя, недастойныя яе ўвагі і дабраты, яна ўсю сваю дабрату і клопаты аддае ня ім. Яна вельмі любіць катоў. Калісьці, пры мужу, яна любіла сабак. Але што-ж! людзі {{перанос пачатак|памы|ляюцца}}<noinclude></noinclude> n3mnpd5fzwwsd486eko3p3fxoac5b6i 104 122839 284933 2026-05-08T15:49:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|памы|ляюцца}} — памылілася тады і яна. Цяпер пані справіла памылку — і замяніла сабак на катоў. Бог накіраваў яе на правільны шлях.</br> {{gap|1.5em}}Котка — вельмі прыгожае, лагоднае і далікатнае стварэньне. Котка больш шляхотная за сабаку.</br> {{ga...» 284933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|памы|ляюцца}} — памылілася тады і яна. Цяпер пані справіла памылку — і замяніла сабак на катоў. Бог накіраваў яе на правільны шлях.</br> {{gap|1.5em}}Котка — вельмі прыгожае, лагоднае і далікатнае стварэньне. Котка больш шляхотная за сабаку.</br> {{gap|1.5em}}З вялікай шчырасьцю і гарачнасьцю старая пані Вашамірская палюбіла катоў. Каля сваёй спальні яна мае два пакоі для катоў. У адным пакоі — здаровыя, у другім — хворыя. Пры катох ёсьць лекар, кухарка і некалькі нянек. Кожная котка мае аксамітную падушачку, коўдрачку, пасьцель і наогул поўны гардэроб. Пад нагледам пані варыцца для іх яда. Яна сама назначае дыэту для хворых, ведаючы густ і капрызы кожнай паасобку. Сама купае іх, мые дарагім мылам і абрызгвае загранічнай парфумай. Сама ўбірае катоў у стужкі, трымае іх на каленях і каля хворых часам сядзіць цэлымі начамі. Аднаго разу, як здохла такая котка, дык пані выклікала ксяндза (пані ўпэўнена, што каты — каталіцкай веры), наладзіла пышнае пахаваньне ў садзе і цэлы месяц хадзіла ў жалобе. Яна ажна памізарнела за гэты час, пасівела. Лекару ўсыпалі тады бізуноў за тое, што не дагледзеў, а нянька засталася без касы — пані загадала адрэзаць. Пані — строгая і добрая — нікому ня дасьць пакрыўдзіць сваіх котак…</br> {{gap|1.5em}}Пані мае затое і ўцеху вялікую.</br> {{gap|1.5em}}Каты таксама яе любяць. Сьпяць з ёю, ходзяць за ёю цэлым стадам, лезуць ёй на калені, калі па імені пакліча. Яны не такія няўдзячныя, як людзі. І пані Вашамірская мае ад іх заслужоную духоўную нагароду.</br> {{gap|1.5em}}Яна мае вялікую цягу ня толькі да катоў свайго пансыёну, але наогул да катоў. Часам гатова {{перанос пачатаканец|пала|шчыць}}<noinclude></noinclude> sv6mrpan5p5u5thvwy006e00s3pe8kf 284934 284933 2026-05-08T15:49:32Z RAleh111 4658 284934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|памы|ляюцца}} — памылілася тады і яна. Цяпер пані справіла памылку — і замяніла сабак на катоў. Бог накіраваў яе на правільны шлях.</br> {{gap|1.5em}}Котка — вельмі прыгожае, лагоднае і далікатнае стварэньне. Котка больш шляхотная за сабаку.</br> {{gap|1.5em}}З вялікай шчырасьцю і гарачнасьцю старая пані Вашамірская палюбіла катоў. Каля сваёй спальні яна мае два пакоі для катоў. У адным пакоі — здаровыя, у другім — хворыя. Пры катох ёсьць лекар, кухарка і некалькі нянек. Кожная котка мае аксамітную падушачку, коўдрачку, пасьцель і наогул поўны гардэроб. Пад нагледам пані варыцца для іх яда. Яна сама назначае дыэту для хворых, ведаючы густ і капрызы кожнай паасобку. Сама купае іх, мые дарагім мылам і абрызгвае загранічнай парфумай. Сама ўбірае катоў у стужкі, трымае іх на каленях і каля хворых часам сядзіць цэлымі начамі. Аднаго разу, як здохла такая котка, дык пані выклікала ксяндза (пані ўпэўнена, што каты — каталіцкай веры), наладзіла пышнае пахаваньне ў садзе і цэлы месяц хадзіла ў жалобе. Яна ажна памізарнела за гэты час, пасівела. Лекару ўсыпалі тады бізуноў за тое, што не дагледзеў, а нянька засталася без касы — пані загадала адрэзаць. Пані — строгая і добрая — нікому ня дасьць пакрыўдзіць сваіх котак…</br> {{gap|1.5em}}Пані мае затое і ўцеху вялікую.</br> {{gap|1.5em}}Каты таксама яе любяць. Сьпяць з ёю, ходзяць за ёю цэлым стадам, лезуць ёй на калені, калі па імені пакліча. Яны не такія няўдзячныя, як людзі. І пані Вашамірская мае ад іх заслужоную духоўную нагароду.</br> {{gap|1.5em}}Яна мае вялікую цягу ня толькі да катоў свайго пансыёну, але наогул да катоў. Часам гатова {{перанос пачатак|пала|шчыць}}<noinclude></noinclude> 4stsgm2kemavf3mxsdl3wf34if37q0b 104 122840 284936 2026-05-08T15:54:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пала|шчыць}} i мужыцкага ката. Яна яшчэ болей шкадуе такога ката: далікатная, шляхоцкая істота, а ў хамулы- мужыка мышэй ловіць, у няволі знаходзіцца… Пані нават хацела забараніць сваім прыгоньнікам трымаць катоў, але — адзін у полі не вая...» 284936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пала|шчыць}} i мужыцкага ката. Яна яшчэ болей шкадуе такога ката: далікатная, шляхоцкая істота, а ў хамулы- мужыка мышэй ловіць, у няволі знаходзіцца… Пані нават хацела забараніць сваім прыгоньнікам трымаць катоў, але — адзін у полі не ваяка. Пані ўсё гэта адчувае сваёй далікатнай душой і сама сваёй чуласьці дзівіцца, і гордасьць зьзяе ў яе вачох. Яна гардзіцца сама сабою.</br> {{gap|1.5em}}Яе захапленьне катамі пераходзіць усялякія межы ды іначай быць ня можа, іначай пані была-б недастойна іх. Яна да таго глыбока пранікнута кашачай псыхікай, іхнімі пачуцьцямі, што адчувае вялікую натхнёнасьць у часы кашачых концэртаў на даху вясной. Грубыя людзі не разумеюць хараства іхняга няўканьня, вушы свае недастойныя затыкаюць. А пані ўсім імпэтам чулай душы ўпіваецца ў гэту музыку. Наслухаўшыся да хмельнай асалоды гэтай цуднай сымфоніі, пані Вашамірская ўспамінае сваю моладасьць, сваё каханьне… Успаміны паўстаюць перад ёю жыва, як стада жывых рухавых катоў. Аглядае сябе — яна яшчэ цяпер, маючы пяцьдзесят гадоў, досыць цікавая, стройная, вёрткая, нібы ёй дваццаць гадоў.</br> {{gap|1.5em}}Вочы пані Вашамірскай як-бы сьвежым сокам моладасьці наліваюцца, блішчаць. Кволым, салодкім голасам яна крычыць:</br> {{gap|1.5em}}— Янэк!</br> {{gap|1.5em}}У гэтым слове чуваць і грознасьць уладарніцы, і ласкавы стогн чулай і добрай кабеты…</br> {{gap|1.5em}}Малады, прыгожы, выфранчаны Янэк, лёкай пані, нячутнымі крокамі зьяўляецца перад ёю, нібы з-пад зямлі вырастае.</br><noinclude></noinclude> 75nsemofvgqqv43pgxwyacqsvi89dyk 104 122841 284937 2026-05-08T16:00:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Што, яснавяльможная пані? — кажа ён паслухмяным, шапятлівым голасам.</br> {{gap|1.5em}}— Пойдзем да маёй усыпяльні! Пяткі мне пацярэбіш… — кажа пані Вашамірская, апаляючы лёкая натхнёнымі вачыма.</br> {{gap|1.5em}}Вясеньняе няўканьне катоў пранікае шляхотн...» 284937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Што, яснавяльможная пані? — кажа ён паслухмяным, шапятлівым голасам.</br> {{gap|1.5em}}— Пойдзем да маёй усыпяльні! Пяткі мне пацярэбіш… — кажа пані Вашамірская, апаляючы лёкая натхнёнымі вачыма.</br> {{gap|1.5em}}Вясеньняе няўканьне катоў пранікае шляхотную душу пані Вашамірскай да самых пятак… {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Пані аднаго разу зацікавілася, „Салаўём“ свайго сына, маладога Адася, і захацела паслухаць яго — надта ўжо яго хваляць. Ці-ж нейкі „Салавей“ сапраўды цікавейшы за яе катоў?</br> {{gap|1.5em}}Гэтае пытаньне яе вельмі цікавіла. Нібы ад гэтага залежаў яе лёс.</br> {{gap|1.5em}}Адась абяцаўся ёй прывезьці „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}Сягоньня яна іх чакае: Адася, „Салаўя“ і ксяндза Марцэвіча, які кожны месяц прыяжджае сюды спавядаць паню.</br> {{gap|1.5em}}За месяц у старой пані Вашамірскай набіраецца цэлы жмут грахоў. Кожны месяц пані аддае грахі свае ксяндзу, не задумваючыся над тым, куды ён іх дзяе, — на тое ён духоўнік. Мо‘ ён папе рымскаму ў купэрце адсылае, мо‘ самому пану богу ў рукі аддае — не яе справа. Яна ведае толькі адно — ксёндз дае ёй кожны раз вызваленьне ад грахоў, і ў пані застаецца чыстая душа, як у младзенца. Яна адчувае тады, пасьля споведзі, лёгкасьць бязгрэшнай душы, і каб у яе былі крыльлі, дык, як анёл, напэўна ў неба залунала-б…</br> {{gap|1.5em}}Пасьля гэтага ў працягу месяца набіраюцца новыя грахі. Ходзячы каля сваіх замілаваных котак, грахоў ня<noinclude></noinclude> tf18b6v2efsr7xx3g3n0vw1qe6omvz1 104 122842 284938 2026-05-08T16:04:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «хочучы набярэшся: то аднаму кату на хвост наступіла, то скінула з кален другога, то крыкнула на трэцяга, то мала няньку пакарала за тое, што малога коціка перакарміла. Ды ці мала грахоў бывае ў чалавека пры такіх цяжкіх абавязках? Чалавек-жа толькі чалаве...» 284938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>хочучы набярэшся: то аднаму кату на хвост наступіла, то скінула з кален другога, то крыкнула на трэцяга, то мала няньку пакарала за тое, што малога коціка перакарміла. Ды ці мала грахоў бывае ў чалавека пры такіх цяжкіх абавязках? Чалавек-жа толькі чалавек, хоць і вышэйшай панскай пароды…</br> {{gap|1.5em}}Пані прыслухоўваецца да самага ледзь прыкметнага шолаху на дварэ — ці ня едуць ужо?</br> {{gap|1.5em}}Яна нэрвова ўздрыгвае ад кожнага скрыпу дзьвярмі, ад кожнага тупату на дзядзінцы. Нарэшце яна пачула суматоху. Прыбегла пакаёўка і паведаміла, што малады паніч прыехаў з ксяндзом ды яшчэ з некім. Выскачыўшы з панінага пакою, пакаёўка стукнулася лоб у лоб з лёкаем, які таксама сьпяшыў паведаміць паню аб прыезьдзе гасьцей.</br> {{gap|1.5em}}Абодва захіхікалі і зараз-жа змоўклі, спалохаўшыся, каб пані не пачула. Лёкай ушчыпнуў моцна пакаёўку за руку вышэй локця, ад чаго яна вельмі сьмешна зморшчыла твар і хацела крыкнуць. Лёкай строга кінуў вокам у бок паніных дзьвярэй і паказаў сабе пальцам над лобам. Гэта значыла: „ціха, бо вар‘ятка-пані пачуе“.</br> {{gap|1.5em}}Ва ўсёй чэлядзі быў умоўны знак — пакруціць пальцам над сваім лобам абаранак у паветры, калі хто хацеў казаць пра вар‘ятку-паню.</br> {{gap|1.5em}}Гасьцей, сына і ксяндза, пані прыняла ў кашачым — самым яе ганаровым пакоі. „Салавей“ астаўся ў пярэдняй.</br> {{gap|1.5em}}Паветра ў пакоі для катоў было спэцыфічнае, затхлае, зьмяшанае з дарагой пахучай парфумай. Пан Вашамірскі і ксёндз Марцэвіч ледзь прыкметна моршчыліся і чмыхалі насамі, стараючыся пры гэтым не глядзець адзін на аднаго.</br><noinclude></noinclude> 6ycalwxt9r3jmbh1goz6f9qfbmbds0d 104 122843 284939 2026-05-08T17:53:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Тут адчувалася поўнае панства катоў. На мяккіх дыванах, на шоўкавых і аксамітных рознакаляровых падушках каты рознага росту і масьці спацыравалі нячутнымі крокамі, сядзелі і ляжалі ў рознастайных позах. Некаторыя з іх былі падобны да тыгрысаў,...» 284939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Тут адчувалася поўнае панства катоў. На мяккіх дыванах, на шоўкавых і аксамітных рознакаляровых падушках каты рознага росту і масьці спацыравалі нячутнымі крокамі, сядзелі і ляжалі ў рознастайных позах. Некаторыя з іх былі падобны да тыгрысаў, некаторыя выглядалі какетліва, як паненкі. Поўзалі па падлозе і маленькія, як мышкі, кацяняты. Тут было некалькі пакаленьняў катоў розных парод, рознага заводу.</br> {{gap|1.5em}}Ад вечнай панінай няволі каты былі млявыя, гультаяватыя, з заплюшчанымі вачыма. Аднак, выраз вачэй у кожнага з іх быў асаблівы і як-бы асмышлены. Пані была так пранікнута індывідуальнасьцю кожнага з іх, што па голасе пазнавала іх.</br> {{gap|1.5em}}— Няма разумнейшых і далікатнейшых стварэньняў на сьвеце! — тлумачыла пані гасьцям.</br> {{gap|1.5em}}І ксёндз і сын хвалілі катоў, таксама нібы захапляліся імі, ад чаго пані вельмі ўзрадавалася і вочы яе блішчэлі ласкаю і гордасьцю. Яна апавядала радаслоўе кожнага ката паасобку. Яна ведала ўсё хітраспляцёнае дрэва іхняй радні, іхняга сваяцтва між сабою. Гэта ўсё было запісана панінай рукой у спэцыяльных кнігах, у скураных фоліянтах на добрай францускай паперы…</br> {{gap|1.5em}}Культ катоў стаяў тут у нязьмернай вышыні. А пані была іхняй набожнай жрыцай, іхняй адданай слугой. Яна вадзіла гасьцей ад сьцяны да сьцяны, на якіх былі разьвешаны малюнкі катоў у натуральнай велічыні, работа найлепшых маляроў, якіх яна спэцыяльна дзеля гэтага выпісвала з Варшавы і плаціла ім вялікія грошы…</br> {{gap|1.5em}}Госьці ў нямым зьдзіўленьні хадзілі за ёю, разглядалі ўсе гэтыя дзіковіны. Ксёндз Марцэвіч хітра паглядаў на пана Вашамірскага, але той адварочваўся ад яго.</br><noinclude></noinclude> ooyks6d4h27so6cm3gvlugpl8qr5xmy 104 122844 284940 2026-05-08T17:58:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Раптам пачулася дзікае, душу разьдзіраючае няўканьне з суседняга пакою — з „кашачага шпіталю“. Пані ўздрыгнула і пабялела, як палатно.</br> {{gap|1.5em}}— Пэўна Атлянтыда каценіцца! — казала яна не сваім голасам і пусьцілася заклапочаная ў другі пако...» 284940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Раптам пачулася дзікае, душу разьдзіраючае няўканьне з суседняга пакою — з „кашачага шпіталю“. Пані ўздрыгнула і пабялела, як палатно.</br> {{gap|1.5em}}— Пэўна Атлянтыда каценіцца! — казала яна не сваім голасам і пусьцілася заклапочаная ў другі пакой.</br> {{gap|1.5em}}Пан і ксёндз асталіся адны. Яны адвярнуліся адзін ад аднаго і кожны з іх душыўся ад нахлынуўшага знутры сьмеху, думаючы, што другі не заўважвае.</br> {{gap|1.5em}}Да ксяндза падышоў вялізны, белы, як сьнег, кот і давай яму пазіраць у вочы, так глыбока пазіраць, ажна ксяндзу нялоўка зрабілася. У яго зараз-жа адпала ахвота сьмяяцца.</br> {{gap|1.5em}}Залаціста-зялёныя вочы ката з вузкімі цёмнымі рыскамі глядзелі на яго задумёна і як-бы пранікаючы наскрозь. Ксяндзу здавалася, што паміж ім і катом ёсьць сакрэт, таямніца, вядомая толькі ім адным. Тая вера ў д‘ябла, якая страцілася з сэрца ксяндза, вярнулася назад.</br> {{gap|1.5em}}„Хто яго ведае“, — падумаў ён, — „звычайны кот так разумна не глядзіць. А гэты — нібы ўсе думкі мае знае“…</br> {{gap|1.5em}}Кот пачаў выгінацца ў дугу, пазёўваць, цёрціся галавой і хвастом каля ног ксяндза, пакідаючы на чорнай сутане белую поўсьць.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз перамог сваё няпрыемнае пачуцьцё, надаў сабе празьмерную харобрасьць, нагнуўся і пстрыкнуў ката пальцам у сьлізкаватаружовы мяккі нос.</br> {{gap|1.5em}}Кот бліснуў вачыма ад неспадзяваньня, ад дзіва і ледзь не чалавечы выраз адбіваўся ў яго вачох. Ён грозна натапырыў рэдкія вусы, замурлыкаў і распусьціў свае вострыя кіпці…</br><noinclude></noinclude> n2ekcntsrtttz7s0c42a3zw6h47p3l9 104 122845 284941 2026-05-08T18:06:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ксёндз крыкнуў. З яго падрапанай правай рукі капала кроў…</br> {{gap|1.5em}}Спалохаўся спачатку і пан, але потым засьмяяўся, кажучы, што ксёндз гэта шчыра зарабіў.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз выцер руку хустачкай і хутка забыў аб ране сваёй, бо катом несьлі полудзе...» 284941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ксёндз крыкнуў. З яго падрапанай правай рукі капала кроў…</br> {{gap|1.5em}}Спалохаўся спачатку і пан, але потым засьмяяўся, кажучы, што ксёндз гэта шчыра зарабіў.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз выцер руку хустачкай і хутка забыў аб ране сваёй, бо катом несьлі полудзень, несьлі на тацах у дарагіх пасудзінах. Яго заімпанавала адна з нянек. Ён квапным вокам углядаўся ў тое месца, дзе пад лёгкай сукенкай вызначаліся акругленасьці бёдраў…</br> {{gap|1.5em}}За сьцяною чуваць быў лямант „парадзіхі“ Атлянтыды і пяшчотнае супакойваньне яе спрытнай бабкі — старой пані… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">X</span></center> {{gap|1.5em}}Пасьля таго, як накармілі катоў, як Атлянтыда ўдачліва спарадзіла пяць кацянятак, як пані ў старасьвецкім календары знайшла для іх імёны, якія панапісала на шоўкавых істужках і абвязала імі кацянят, пасьля таго, як яна ўпісала ў кнігу новых кацянят з адзначэньнем дня нараджэньня, — гасьцей папрасілі на абед.</br> {{gap|1.5em}}Пані яшчэ была ўзварушана вялікімі падзеямі сёнешняга дня ў зьвязку з новым пакаленьнем катоў. Такая ўрачыстасьць не праходзіла ціха. Якраз цяпер чуваць была суматоха на дварэ: вялі на стайню лейб-доктара паніных катоў, каб пакараць яго за тое, што не паведаміў паню раней, калі Атлянтыда павінна была каціцца, і пані зусім да гэтага ня была падрыхтавана.</br> {{gap|1.5em}}— Ёсьць рай, ёсьць і пекла, таксама радасьць ня бывае бяз смутку. Ва ўсім божая гармонія, — развадзіў сваю філёзофію ксёндз Марцэвіч, запіхваючы ў рот тлусты кавалак смажанай гусяціны з яблычнай начынкай.</br><noinclude></noinclude> sui5etrdpogvg9fcf92i8b4sg3nk6ni 104 122846 284942 2026-05-08T18:14:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Кара робіць людзей шляхотнымі, болеч цела дае гаеньне духу, — казаў ён салодкім голасам, запіваючы гусяціну чырвоным віном з срэбнай старасьвецкай чаркі.</br> {{gap|1.5em}}— А дзе-ж „Салавей“? — успомніла пані, — у клопатах ледзь не забыла аб ім.</br> {{...» 284942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Кара робіць людзей шляхотнымі, болеч цела дае гаеньне духу, — казаў ён салодкім голасам, запіваючы гусяціну чырвоным віном з срэбнай старасьвецкай чаркі.</br> {{gap|1.5em}}— А дзе-ж „Салавей“? — успомніла пані, — у клопатах ледзь не забыла аб ім.</br> {{gap|1.5em}}— Трэба яго паклікаць! — сказаў пан, выціраючы губы белай голяндэрскай сарвэткай.</br> {{gap|1.5em}}— Так, „Салавей“, — разважаў ксёндз, паглядаючы ласа на марынаваныя грыбкі, — назвалі чалавека салаўём. Але-ж ён вые, як воўк, брэша пасабачаму, хрукае, як сьвіньня, — чаму-ж салаўём яго назвалі? Чаму, пане Адасе? — зьвярнуўся ксёндз да пана Вашамірскага. Маглі-б назваць воўкам, сабакай, сьвіньнёй? — не адступаў ён.</br> {{gap|1.5em}}— Маглі-б назваць і ксяндзом, бо ён і ваш голас падрабляе! — казаў пан Вашамірскі. — Назвалі салаўём, бо яго амплюа салаўём сьвістаць, бо нам якраз гэта роля патрэбна. А вашай ксяндзоўскай ролі ён не адбярэ…</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз трохі паморшчыўся і, каб лягчэй зглынуць крыўду, зноў пачаў разважаць.</br> {{gap|1.5em}}— Такія, як гэты чалавек-салавей, называюцца брухамоўцамі. Гэта чараўнікі, у іх нячыстая сіла сядзіць, аб іх у бібліі яшчэ гаворана. Яшчэ цар Саул загадаў выразаць усіх чараўнікоў і ведзьмаў у сваёй дзяржаве.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз зірнуў у бок пані, якая ціха ойкнула і вытарашчыла вочы.</br> {{gap|1.5em}}Яна вельмі баялася нячыстай сілы.</br> {{gap|1.5em}}— Ды кіньце, войча, глупства гаварыць! — зазлаваўся пан Вашамірскі.</br><noinclude></noinclude> ghtbsyhd789nzxecqh8h8l6wh5wko0a 104 122847 284943 2026-05-08T18:18:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Але ў гэты час ксёндз Марцэвіч быў захоплены зусім іншай справай. Ён, не зьвярнуўшы ніякай увагі на словы пана Вашамірскага, спакойна прысунуў да сябе апетытны ружовы пульхны торт, які выглядаў, нібы яснае сонца.</br> {{gap|1.5em}}У старой пані заўсёды т...» 284943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Але ў гэты час ксёндз Марцэвіч быў захоплены зусім іншай справай. Ён, не зьвярнуўшы ніякай увагі на словы пана Вашамірскага, спакойна прысунуў да сябе апетытны ружовы пульхны торт, які выглядаў, нібы яснае сонца.</br> {{gap|1.5em}}У старой пані заўсёды торт (вельмі мастацкай работы) быў традыцыйнай украсай стала пры гасьцёх. Яна была вялікім аматарам майстраваць тарты. Але, адслужыўшы прываблівай дэкорацыяй для шаноўных гасьцей, тарты заўсёды заставаліся цэлымі, нечапанымі, як дзева Марыя. Пасьля пані Вашамірская аддавала іх сваім пястуном — катом.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч гэта ведаў. Але на гэты раз, выпіўшы лішнюю чарку віна, яго апанавалі спакусы пакаштаваць хоць раз у жыцьці панін торт.</br> {{gap|1.5em}}— Зусім магчыма, — казаў ксёндз, — што нячыстая сіла і ў „Салаўі“ сядзіць…</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтым ён адрэзаў ёмкі кавалак торту і пачаў есьці, любуючыся і смакам і выглядам, бо торт у разрэзе адкрываў захаваныя таямніцы, рознакалёрных слаёў рознастайнай начынкі. Торт меў унутры багаты зьмест, цэлую тройцу райскіх смакаў.</br> {{gap|1.5em}}Пані, захопленая гутаркай, не заўважыла ксяндзоўскага ўчынку.</br> {{gap|1.5em}}— Грэшны дух, — далей вёў гутарку ксёндз, — прадстаўляўся і сьвятому Аўгусьціну ў выглядзе анёлаў і нават у выглядзе самога пана Язуса. Але са злом трэба змагацца! — кончыў ён строгім голасам.</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтым другі кавалак смачнага торту паехаў у ксяндзоўскі рот з такім спрытам, нібы гэта была сама нячыстая сіла, якую ён стараўся зьнішчыць.</br><noinclude></noinclude> o34a2f6n477r19nil5qc8s05gr6zh2o 104 122848 284944 2026-05-08T18:24:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пані заўважыла гэта, трохі зморшчылася і адсунула пачаты торт ад ксяндза.</br> {{gap|1.5em}}У гэты час лёкай прывёў „Салаўя“, які нізка пакланіўся, аглядаючы ўсіх сьмелымі, спакойнымі вачыма.</br> {{gap|1.5em}}Пані зірнула на яго са страхам, цікавасьцю і павага...» 284944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пані заўважыла гэта, трохі зморшчылася і адсунула пачаты торт ад ксяндза.</br> {{gap|1.5em}}У гэты час лёкай прывёў „Салаўя“, які нізка пакланіўся, аглядаючы ўсіх сьмелымі, спакойнымі вачыма.</br> {{gap|1.5em}}Пані зірнула на яго са страхам, цікавасьцю і павагай.</br> {{gap|1.5em}}Словы ксяндза зрабілі на яе ўражаньне.</br> {{gap|1.5em}}— Ну, нячыстая сіла, — пажартаваў пан, — сьвісьні салаўём!</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ паказаў сваё мастацтва.</br> {{gap|1.5em}}Пані слухала спакойна, ня дзівячыся.</br> {{gap|1.5em}}Гэткія спакойныя адносіны роднай маткі да свайго „Салаўя“ пану Вашамірскаму ня зусім спадабаліся.</br> {{gap|1.5em}}— А што? — зьвярнуўся ён да маткі.</br> {{gap|1.5em}}— Эт! Так і птушка можа, тысячу разоў чула, — казала старая пані.</br> {{gap|1.5em}}— А ну, прадстаўляй ксяндза! — зьвярнуўся пан да „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}У адну хвіліну „Салавей“ ператварыўся ў ксяндза Марцэвіча: пачаў сыпаць ксяндзоўскай філёзофіяй, якой многа наслухаўся ў студыі, падрабляючы яго голас да таго натуральна, ажна ксёндз здэтанаваўся і пакрыўдзіўся…</br> {{gap|1.5em}}— … Як-жа гэта можа быць, каб асёл сына божага не гаварыў?! — дзівіўся „Салавей“, — аб гэтым і так кожны можа разумець! І так ясна!</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ нібы папраўляў сутану. Ён граў ксяндза Марцэвіча. Нават выраз вачэй быў падобны да ксяндзоўскіх.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі рагатаў шчыра і гучна, адкінуўшыся галавою на сьпінку крэсла, палажыўшы рукі накрыж на жываце.</br><noinclude></noinclude> oqetq7fswl9bx6etml8fxck16qxwiwn 104 122849 284945 2026-05-08T18:29:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ксёндз апусьціў галаву, а пані была нездаволена, што так выкліваюць духоўную асобу.</br> {{gap|1.5em}}— Так сам ксёндз патрапіць. Тут ніякага дзіва няма! — казала пані няласкавым тонам.</br> {{gap|1.5em}}— Але-ж тут ёсьць мастацтва! — гарачыўся пан. — Ёсьць лес,...» 284945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ксёндз апусьціў галаву, а пані была нездаволена, што так выкліваюць духоўную асобу.</br> {{gap|1.5em}}— Так сам ксёндз патрапіць. Тут ніякага дзіва няма! — казала пані няласкавым тонам.</br> {{gap|1.5em}}— Але-ж тут ёсьць мастацтва! — гарачыўся пан. — Ёсьць лес, які мы бачым штодня, і ня дзівімся яму, а калі гэты самы лес намалюе мастак, дык мы дзівімся малюнку. Малюнак ужо ёсьць мастацтва!</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі націскаў на слова мастацтва, нібы гэта мастацтва было абасобленай нейкай істотай, якую ён бачыў перад сабою, адчуваў сваімі нэрвамі.</br> {{gap|1.5em}}— У „Салаўя“ таксама шмат мастацтва! — кончыў свой доказ пан Вашамірскі і выпрастаўся на сваім крэсьле.</br> {{gap|1.5em}}— Не мастацтва, а брухамоўства, — ціхім голасам казаў ксёндз Марцэвіч, бліснуў набожнымі вачыма ў бок пані і зноў прысунуў да сябе пачаты торт, нібы зброю супроць пана.</br> {{gap|1.5em}}— Я прызнаю мастацтва толькі ў катоў, — казала пані і пагладзіла пры гэтым двух катоў, якія сядзелі на яе каленях.</br> {{gap|1.5em}}— А ну, заняўкай! — зьвярнуўся пан Вашамірскі да „Салаўя“, бліснуўшы вачыма весела, нібы знайшоў раптам вялікі скарб.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ пачаў няўкаць. Дзікія кашачыя марцаўскія сьпевы ліліся з яго горла, запоўнілі пакой. Ён на розныя лады перадаў няўканьне катоў. Няўкаў нібы не адзін кот, а цэлых дзесяць. У гэтых агідных галасох чуўся роспач, быццам рэзалі кагосьці па горле тупым шклом, быццам душылі вяроўкай. У гэтых жудасных хрыпах і стогнах была цяга самца да самкі, тая цяга,<noinclude></noinclude> 7q8opld1oywn01ch8knvmd256ldena6 104 122850 284946 2026-05-08T18:49:06Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 284946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>ад якой няпрытомнымі робяцца, ад якой ідуць на розныя злоўчынкі.</br> {{gap|1.5em}}— Пан заткнуў вушы. Уся чэлядзь зьбеглася спалоханая і зьдзіўленая. У пансыоне катоў пачулася занепакоеньне. Каты пачалі Драпаць дзьверы. Старая пані была ў захапленьні. У яе засьвяціліся вочы, як дзьве сьвечкі, паружавеў твар. Яна не адры- вала вачэй ад „Салаўя", упівалася са смагай у гэты дзікі концерт. Ёй здавалася, нібы чуе граньне аргану ў касьцеле альбо сьпевы анёлаў у раі, нібы былі ёй знаёмы з яе ўласных, прарочных сноў", якія яна часта сьніла. Ксёндз Марцэвіч у гэты час зьеў увесь торт. Пані не заўважыла. - - Вось гэта мастацтва! - казала пані горача і шчыра.- Вось гэта я разумею! Адно захапленьне... - Ага! - крыкнуў пан Вашамірскі голасам пера- можцы, -ага! XI Бразгулкі зьвінелі, адбівалі хвіліны, лічачы іх це- ненькімі мядзянымі галасамі. Тройка стаеньнікаў, выпешчаных, круглых, разгара- чаных, імчалася ў сьнежную ноч, падобную колерам да сіняватага цукру. Коні выцягваліся цугам адзін за адным, нібы гумалясткавыя, нібы казачныя зьмеі; гнулі паліраваныя шыі ў лебядзіныя колцы, стрыглі востры- мі, як сталёвыя ножніцы, вушамі, нюхалі сьнежнае па- ветра, храплі гучна, бадзёра, ажна пара белым дымам клубілася з іхніх ноздраў. Яны выкідвалі капытамі 69<noinclude></noinclude> acnk66cdzqcsqr7ylc7kg8epgqsut4j 284956 284946 2026-05-09T07:17:42Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 284956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ад якой няпрытомнымі робяцца, ад якой ідуць на розныя злоўчынкі.</br> {{gap|1.5em}}Пан заткнуў вушы.</br> {{gap|1.5em}}Уся чэлядзь зьбеглася спалоханая і зьдзіўленая. У пансыоне катоў пачулася занепакоеньне. Каты пачалі драпаць дзьверы.</br> {{gap|1.5em}}Старая пані была ў захапленьні. У яе засьвяціліся вочы, як дзьве сьвечкі, паружавеў твар. Яна не адрывала вачэй ад „Салаўя“, упівалася са смагай у гэты дзікі концэрт. Ёй здавалася, нібы чуе граньне аргану ў касьцеле альбо сьпевы анёлаў у раі, нібы былі ёй знаёмы з яе ўласных „прарочных сноў“, якія яна часта сьніла.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч у гэты час зьеў увесь торт. Пані не заўважыла.</br> {{gap|1.5em}}— Вось гэта мастацтва! — казала пані горача і шчыра. — Вось гэта я разумею! Адно захапленьне…</br> {{gap|1.5em}}— Ага! — крыкнуў пан Вашамірскі голасам пераможцы, — ага! <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 120%;">XI</span></center> {{gap|1.5em}}Бразгулкі зьвінелі, адбівалі хвіліны, лічачы іх цененькімі мядзянымі галасамі.</br> {{gap|1.5em}}Тройка стаеньнікаў, выпешчаных, круглых, разгарачаных, імчалася ў сьнежную ноч, падобную колерам да сіняватага цукру. Коні выцягваліся цугам адзін за адным, нібы гумалясткавыя, нібы казачныя зьмеі; гнулі паліраваныя шыі ў лебядзіныя колцы, стрыглі вострымі, як сталёвыя ножніцы, вушамі, нюхалі сьнежнае паветра, храплі гучна, бадзёра, ажна пара белым дымам клубілася з іхніх ноздраў. Яны выкідвалі капытамі<noinclude></noinclude> o3pt3g4b2jsxeajorsq0rzni68to3xi 284957 284956 2026-05-09T07:18:32Z RAleh111 4658 284957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ад якой няпрытомнымі робяцца, ад якой ідуць на розныя злоўчынкі.</br> {{gap|1.5em}}Пан заткнуў вушы.</br> {{gap|1.5em}}Уся чэлядзь зьбеглася спалоханая і зьдзіўленая. У пансыоне катоў пачулася занепакоеньне. Каты пачалі драпаць дзьверы.</br> {{gap|1.5em}}Старая пані была ў захапленьні. У яе засьвяціліся вочы, як дзьве сьвечкі, паружавеў твар. Яна не адрывала вачэй ад „Салаўя“, упівалася са смагай у гэты дзікі концэрт. Ёй здавалася, нібы чуе граньне аргану ў касьцеле альбо сьпевы анёлаў у раі, нібы былі ёй знаёмы з яе ўласных „прарочных сноў“, якія яна часта сьніла.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч у гэты час зьеў увесь торт. Пані не заўважыла.</br> {{gap|1.5em}}— Вось гэта мастацтва! — казала пані горача і шчыра. — Вось гэта я разумею! Адно захапленьне…</br> {{gap|1.5em}}— Ага! — крыкнуў пан Вашамірскі голасам пераможцы, — ага! <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XI</span></center> {{gap|1.5em}}Бразгулкі зьвінелі, адбівалі хвіліны, лічачы іх цененькімі мядзянымі галасамі.</br> {{gap|1.5em}}Тройка стаеньнікаў, выпешчаных, круглых, разгарачаных, імчалася ў сьнежную ноч, падобную колерам да сіняватага цукру. Коні выцягваліся цугам адзін за адным, нібы гумалясткавыя, нібы казачныя зьмеі; гнулі паліраваныя шыі ў лебядзіныя колцы, стрыглі вострымі, як сталёвыя ножніцы, вушамі, нюхалі сьнежнае паветра, храплі гучна, бадзёра, ажна пара белым дымам клубілася з іхніх ноздраў. Яны выкідвалі капытамі<noinclude></noinclude> ssoskxsm0zy0c6rav3v0x7fnzliuu2k 104 122851 284947 2026-05-09T06:50:32Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Пашто"/>{{gap|2.5em}}Над сумнаю душой<br /> {{gap|2.5em}}Што дзеялась {{Абмылка|самной|са мной}},<br /> Як сумная рука пісала гэты словы, —<br /> {{gap|2.5em}}Мо узбудзіць гэта — рой дум новых,<br /> {{gap|2.5em}}Мо скажа хтось: „Тут боль душы паэты“. {{Калёнтытул|right=''К-ція Буйло.''}...» 284947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Пашто"/>{{gap|2.5em}}Над сумнаю душой<br /> {{gap|2.5em}}Што дзеялась {{Абмылка|самной|са мной}},<br /> Як сумная рука пісала гэты словы, —<br /> {{gap|2.5em}}Мо узбудзіць гэта — рой дум новых,<br /> {{gap|2.5em}}Мо скажа хтось: „Тут боль душы паэты“. {{Калёнтытул|right=''К-ція Буйло.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Пашто"/> <section begin="Пісьмо"/>{{Цэнтар|'''Пісьмо у Рӓдакцію.'''|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|3|em}}Паважаная Рӓдакція! {{Водступ|2|em}}Ня ведаю кім прысланыя зйавіліся да мяне два першыя нумяры „[[Дзянніцца (1916)|{{Абмылка|Дзянніццы|Дзянніцы}}]]“ і „[[Świetač (1916)|Świetača]]“. Знайшлі яны мяне аж у сяродку Маскоушчыны і ускалыхнулі так міла душу, што ні магу стрымацца — каб разам з творамі, каторыя высылаю да друку ні напісаць нескулькі слоу шчырага прывету Працауніком Арганізаторам, згрупаваным каля новых газет. {{Водступ|2|em}}Жадаць Вам хочыцца многа… Ніхайжа „Дзянніца“ і „Świetač“ асьвечаюць мрокі стогнучай пад ціжарам крывавых дзьон — Старонкі Роднай, — хай мрок асьвеціцца надзеяй, што лепшыя часы нідальока, а на небї, як знак гэтага, хай залуная „Дзянніца“, асьветляючы увесь, што ні на йосьць, шырокі прастор Краю Беларускага. Хай газеты гэтыя будуць жывым адбіткам душы й думак і усяго пїражытага Народам, — хай усьо што жывога у нас балючага адсьвеціцца у іх праменьнях, хай пакажыцца на сьвет — і супольнымі сіламі пастараїмся лячыць раны свае — свае балючкі. {{Водступ|2|em}}Як аглушаная цяжкім нїшчасьцям — калі на яе разлогах палілася гарачая кроу, калі сыны Яе разагнаныя па усім шырокім сьвецї навалніцай вайны — пагубляліся між суседзямі і чужынцамі — і грумады працаунікоу прызваных у рады {{Абмылка|ваяякау|ваякау}} пашлі бараніць {{Абмылка|гасугарства|гасударства}} ад {{Абмылка|напаснікау — —|напаснікау —}} змоукла Беларусь… {{Водступ|2|em}}Здавалася час нейкі, што патоп крывавы заліушы Яе разлогі затапіу сабой сілу й думы — і душу народную, — заліу рады сяуцоу на родных нівах — зністожыу усьо… <section end="Пісьмо"/> <section begin="Бацькава"/>йон тайком, выціраючы нос, абацьор хусцінкаю і вочы. Ці ісьці да хаты, ці стаяць далей і чакаць адказу, Васіль ня ведау. Штож рабіць? Гадаючы над гэтым, йон прастаяу моучкі яшчэ некулькі часін, {{Абмылка|цотым|потым}}, бачучы, што яму нічога ад яе нї дачыкацца, разам пераступіу парог сеняшніх дзьвярэй і ачууся на ганку. {{Водступ|2|em}}— Та бывай здарова, — атчаянна вымавіу раптам Васіль, думаючы гэтым трануць Зосю. {{Водступ|2|em}}— Бывай здароу, — атказала яна і намерылася зачыніць дзьверы. Васілю ажно млосна стала, і поуны гнеунай гордасьці, йон адсек: {{Водступ|2|em}}— Дабранач, калі так, — і пашоу. {{Водступ|2|em}}Зося на гэта нічога нї адказала, а барджэй зачыніла дзьверы, запьорла іх на засауку і закрутку, і вярнулася у хату. {{Водступ|2|em}}Бацькі і Тэклячка ужо спалі, але яшчэ на стале свірэла уверчаная у самую машынку лямпа. Зося падышла к сталу, выкруціла у лямпе агонь, прысела на услоні і, дастаушы Рыгорау ліст с кішані, разгарнула яго і прачытала у йом тоя мейсца, дзе Рыгор пісау, што на Тройцу йон прыедзе да дому; потым ізноу дасціпнянька захавала яго. Спаць ей, ня гледзючы на позны час, заусім нї хацелася, сядзець жа {{Абмылка|цры|пры}} агні было ніякавата. Падумаушы з хвілінку, Зося загасіла лямпу, сама ж падышла к вакну, прачыніла яго, прасунула на вуліцу голау і пачала цешыцца ноччу. {{Цэнтар|(Далей будзїць).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> q9u0czn9celnoz8t658jj35wp6axwxl 284948 284947 2026-05-09T06:50:51Z Gleb Leo 2440 284948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Пашто"/>{{gap|2.5em}}Над сумнаю душой<br /> {{gap|2.5em}}Што дзеялась {{Абмылка|самной|са мной}},<br /> Як сумная рука пісала гэты словы, —<br /> {{gap|2.5em}}Мо узбудзіць гэта — рой дум новых,<br /> {{gap|2.5em}}Мо скажа хтось: „Тут боль душы паэты“. {{Калёнтытул|right=''К-ція Буйло.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Пашто"/> <section begin="Пісьмо"/>{{Цэнтар|'''Пісьмо у Рӓдакцію.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|3|em}}Паважаная Рӓдакція! {{Водступ|2|em}}Ня ведаю кім прысланыя зйавіліся да мяне два першыя нумяры „[[Дзянніцца (1916)|{{Абмылка|Дзянніццы|Дзянніцы}}]]“ і „[[Świetač (1916)|Świetača]]“. Знайшлі яны мяне аж у сяродку Маскоушчыны і ускалыхнулі так міла душу, што ні магу стрымацца — каб разам з творамі, каторыя высылаю да друку ні напісаць нескулькі слоу шчырага прывету Працауніком Арганізаторам, згрупаваным каля новых газет. {{Водступ|2|em}}Жадаць Вам хочыцца многа… Ніхайжа „Дзянніца“ і „Świetač“ асьвечаюць мрокі стогнучай пад ціжарам крывавых дзьон — Старонкі Роднай, — хай мрок асьвеціцца надзеяй, што лепшыя часы нідальока, а на небї, як знак гэтага, хай залуная „Дзянніца“, асьветляючы увесь, што ні на йосьць, шырокі прастор Краю Беларускага. Хай газеты гэтыя будуць жывым адбіткам душы й думак і усяго пїражытага Народам, — хай усьо што жывога у нас балючага адсьвеціцца у іх праменьнях, хай пакажыцца на сьвет — і супольнымі сіламі пастараїмся лячыць раны свае — свае балючкі. {{Водступ|2|em}}Як аглушаная цяжкім нїшчасьцям — калі на яе разлогах палілася гарачая кроу, калі сыны Яе разагнаныя па усім шырокім сьвецї навалніцай вайны — пагубляліся між суседзямі і чужынцамі — і грумады працаунікоу прызваных у рады {{Абмылка|ваяякау|ваякау}} пашлі бараніць {{Абмылка|гасугарства|гасударства}} ад {{Абмылка|напаснікау — —|напаснікау —}} змоукла Беларусь… {{Водступ|2|em}}Здавалася час нейкі, што патоп крывавы заліушы Яе разлогі затапіу сабой сілу й думы — і душу народную, — заліу рады сяуцоу на родных нівах — зністожыу усьо… <section end="Пісьмо"/> <section begin="Бацькава"/>йон тайком, выціраючы нос, абацьор хусцінкаю і вочы. Ці ісьці да хаты, ці стаяць далей і чакаць адказу, Васіль ня ведау. Штож рабіць? Гадаючы над гэтым, йон прастаяу моучкі яшчэ некулькі часін, {{Абмылка|цотым|потым}}, бачучы, што яму нічога ад яе нї дачыкацца, разам пераступіу парог сеняшніх дзьвярэй і ачууся на ганку. {{Водступ|2|em}}— Та бывай здарова, — атчаянна вымавіу раптам Васіль, думаючы гэтым трануць Зосю. {{Водступ|2|em}}— Бывай здароу, — атказала яна і намерылася зачыніць дзьверы. Васілю ажно млосна стала, і поуны гнеунай гордасьці, йон адсек: {{Водступ|2|em}}— Дабранач, калі так, — і пашоу. {{Водступ|2|em}}Зося на гэта нічога нї адказала, а барджэй зачыніла дзьверы, запьорла іх на засауку і закрутку, і вярнулася у хату. {{Водступ|2|em}}Бацькі і Тэклячка ужо спалі, але яшчэ на стале свірэла уверчаная у самую машынку лямпа. Зося падышла к сталу, выкруціла у лямпе агонь, прысела на услоні і, дастаушы Рыгорау ліст с кішані, разгарнула яго і прачытала у йом тоя мейсца, дзе Рыгор пісау, што на Тройцу йон прыедзе да дому; потым ізноу дасціпнянька захавала яго. Спаць ей, ня гледзючы на позны час, заусім нї хацелася, сядзець жа {{Абмылка|цры|пры}} агні было ніякавата. Падумаушы з хвілінку, Зося загасіла лямпу, сама ж падышла к вакну, прачыніла яго, прасунула на вуліцу голау і пачала цешыцца ноччу. {{Цэнтар|(Далей будзїць).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> qgy1vtf0gnm28e2yf44vuz3rnbxjb9p 284970 284948 2026-05-09T08:16:45Z Gleb Leo 2440 284970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Пашто"/>{{gap|2.5em}}Над сумнаю душой<br /> {{gap|2.5em}}Што дзеялась {{Абмылка|самной|са мной}},<br /> Як сумная рука пісала гэты словы, —<br /> {{gap|2.5em}}Мо узбудзіць гэта — рой дум новых,<br /> {{gap|2.5em}}Мо скажа хтось: „Тут боль душы паэты“. {{Калёнтытул|right=''К-ція Буйло.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Пашто"/> <section begin="Пісьмо"/>{{Цэнтар|'''Пісьмо у Рӓдакцію.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|3|em}}Паважаная Рӓдакція! {{Водступ|2|em}}Ня ведаю кім прысланыя зйавіліся да мяне два першыя нумяры „[[Дзянніца (1916)|{{Абмылка|Дзянніццы|Дзянніцы}}]]“ і „[[Świetač (1916)|Świetača]]“. Знайшлі яны мяне аж у сяродку Маскоушчыны і ускалыхнулі так міла душу, што ні магу стрымацца — каб разам з творамі, каторыя высылаю да друку ні напісаць нескулькі слоу шчырага прывету Працауніком Арганізаторам, згрупаваным каля новых газет. {{Водступ|2|em}}Жадаць Вам хочыцца многа… Ніхайжа „Дзянніца“ і „Świetač“ асьвечаюць мрокі стогнучай пад ціжарам крывавых дзьон — Старонкі Роднай, — хай мрок асьвеціцца надзеяй, што лепшыя часы нідальока, а на небї, як знак гэтага, хай залуная „Дзянніца“, асьветляючы увесь, што ні на йосьць, шырокі прастор Краю Беларускага. Хай газеты гэтыя будуць жывым адбіткам душы й думак і усяго пїражытага Народам, — хай усьо што жывога у нас балючага адсьвеціцца у іх праменьнях, хай пакажыцца на сьвет — і супольнымі сіламі пастараїмся лячыць раны свае — свае балючкі. {{Водступ|2|em}}Як аглушаная цяжкім нїшчасьцям — калі на яе разлогах палілася гарачая кроу, калі сыны Яе разагнаныя па усім шырокім сьвецї навалніцай вайны — пагубляліся між суседзямі і чужынцамі — і грумады працаунікоу прызваных у рады {{Абмылка|ваяякау|ваякау}} пашлі бараніць {{Абмылка|гасугарства|гасударства}} ад {{Абмылка|напаснікау — —|напаснікау —}} змоукла Беларусь… {{Водступ|2|em}}Здавалася час нейкі, што патоп крывавы заліушы Яе разлогі затапіу сабой сілу й думы — і душу народную, — заліу рады сяуцоу на родных нівах — зністожыу усьо… <section end="Пісьмо"/> <section begin="Бацькава"/>йон тайком, выціраючы нос, абацьор хусцінкаю і вочы. Ці ісьці да хаты, ці стаяць далей і чакаць адказу, Васіль ня ведау. Штож рабіць? Гадаючы над гэтым, йон прастаяу моучкі яшчэ некулькі часін, {{Абмылка|цотым|потым}}, бачучы, што яму нічога ад яе нї дачыкацца, разам пераступіу парог сеняшніх дзьвярэй і ачууся на ганку. {{Водступ|2|em}}— Та бывай здарова, — атчаянна вымавіу раптам Васіль, думаючы гэтым трануць Зосю. {{Водступ|2|em}}— Бывай здароу, — атказала яна і намерылася зачыніць дзьверы. Васілю ажно млосна стала, і поуны гнеунай гордасьці, йон адсек: {{Водступ|2|em}}— Дабранач, калі так, — і пашоу. {{Водступ|2|em}}Зося на гэта нічога нї адказала, а барджэй зачыніла дзьверы, запьорла іх на засауку і закрутку, і вярнулася у хату. {{Водступ|2|em}}Бацькі і Тэклячка ужо спалі, але яшчэ на стале свірэла уверчаная у самую машынку лямпа. Зося падышла к сталу, выкруціла у лямпе агонь, прысела на услоні і, дастаушы Рыгорау ліст с кішані, разгарнула яго і прачытала у йом тоя мейсца, дзе Рыгор пісау, што на Тройцу йон прыедзе да дому; потым ізноу дасціпнянька захавала яго. Спаць ей, ня гледзючы на позны час, заусім нї хацелася, сядзець жа {{Абмылка|цры|пры}} агні было ніякавата. Падумаушы з хвілінку, Зося загасіла лямпу, сама ж падышла к вакну, прачыніла яго, прасунула на вуліцу голау і пачала цешыцца ноччу. {{Цэнтар|(Далей будзїць).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> g28jpyja10j64azc2g0bi30mn59vufu 0 122852 284949 2026-05-09T06:53:40Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = ⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…) | аўтар = Канстанцыя Буйло | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе|Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе]]...» 284949 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = ⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…) | аўтар = Канстанцыя Буйло | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе|Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію|Пісьмо у Рӓдакцію]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="4" to="5" onlysection="Пашто" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Пашто пяро бяру і на паперы белай…}} [[Катэгорыя:Вершы Канстанцыі Буйлы]] 37i2okszmyw0q4hjge9gzcbktqszqza 0 122853 284952 2026-05-09T06:55:56Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…]] 284952 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…]] dhrgpu1hy5lexm0ft6g5i4k6f1fwoen 0 122854 284954 2026-05-09T06:58:05Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/З нашага жыцьця|З нашага жыцьця]] | наступны = Дзянніца (1916)/4/Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе|Да Бе...» 284954 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/З нашага жыцьця|З нашага жыцьця]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе|Да Беларускай Кальоніі у Петроградзе]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сокі цаліны]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="2" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} mnx8ixnivrgpjm2ms1wgv05tgkg7k1u 104 122855 284958 2026-05-09T07:24:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «рытмічныя, мерныя скокі. Круглыя, як талеркі, капыты дарагое панскае тройкі з крохкім вокханьнем мільгалі ў мяккім сьнезе. Здавалася, што капыты не датыкаюцца зямлі, здавалася, што гэта нявідочны фокусьнік-жонглер перакідвае з рукі ў руку дванаццаць ду...» 284958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>рытмічныя, мерныя скокі. Круглыя, як талеркі, капыты дарагое панскае тройкі з крохкім вокханьнем мільгалі ў мяккім сьнезе. Здавалася, што капыты не датыкаюцца зямлі, здавалася, што гэта нявідочны фокусьнік-жонглер перакідвае з рукі ў руку дванаццаць дубовых кружалак.</br> {{gap|1.5em}}Невядома, ці коні глыталі даль, ці наадварот. У сьнежную месячную ноч панская тройка ганялася за гэтай далячынёй і нямаведама хто каго пераганяў. Толькі дух захоплівала, вецер сьвісьцеў у вушох, і седакі на санях адчувалі, як яны рэжуць сабою напружанае, як шкло, зімовае паветра.</br> {{gap|1.5em}}Коні мерылі сьнежную раўніну, выпукляліся на сіняватым глянцы сьнягоў, нібы малюнак на паперы, або як аксамітныя чучалы на белай ваце.</br> {{gap|1.5em}}Сані сьлізгаліся па роўным сьнезе, як лёгкі човен на возеры. Насупроць іх насіліся, як звар‘яцелыя, кучаравыя елкі, дробныя хмызьнячкі, якія выглядалі пасівеўшымі ў дарозе нямымі вандроўнікамі.</br> {{gap|1.5em}}У прасторных панскіх санях сядзела чацьвёра людзей: на заднім сядзеньні пад пухкім мядзьведзкім дыванам — пан Вашамірскі з ксяндзом, на пярэднім — фурман з „Салаўём“.</br> {{gap|1.5em}}Усе яны маўчалі. Усе былі захоплены пекнатой зімовай месячнай ночы. Ва ўсіх пачуцьцё было спачатку зьвязана і пераплецена нечым адным — і чацьвёра людзей у сваім маўчаньні, у назіраньні ваколічнай смуглай белі вельмі блізкі былі між сабой, або нават аднэй істотай, падзеленай на чатыры паасобнікі.</br> {{gap|1.5em}}Усе ўспрымалі гэту ноч неадлучна ад прыгожай тройкі, нібы адно без аднаго існаваць не магло ў гэтым дзіка-імпэтным парываньні наперад — у сьнягі, у даль…</br><noinclude></noinclude> 5cz0tnowh5sw0trjf3kqzojwjqgkaqv 104 122856 284959 2026-05-09T07:30:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Але патрохі ад агульнага кожны пераходзіў у думках да свайго асабістага.</br> {{gap|1.5em}}Поўны, суцэльны шырокі прастор мелі перад сваімі вачыма фурман і „Салавей“. Фурман усю ўвагу аддаваў на тое, каб не перавярнуць саней. З надзвычайнай лёгкасьцю і...» 284959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Але патрохі ад агульнага кожны пераходзіў у думках да свайго асабістага.</br> {{gap|1.5em}}Поўны, суцэльны шырокі прастор мелі перад сваімі вачыма фурман і „Салавей“. Фурман усю ўвагу аддаваў на тое, каб не перавярнуць саней. З надзвычайнай лёгкасьцю і кемнасьцю ён трымаў лейцы ў левай руцэ і даўгую пугу ў правай. Як дырыжэр-мастак ён кіраваў коньмі: адны лейцы нацягне, як струны, аж пакуль не пачуе хруст конскіх зубоў аб жалеза цугляў, другія лейцы адпусьціць слаба, пакуль яны не прыпадуць нізка да самага сьнегу доўгім выгнутым мянтузом, потым хлясьне лейцамі аб конскія круглыя бакі, стральне пугай, цмокне губамі, гікне, сьвісьне і з нейкай затаёнай гордасьцю выпрастаецца на сядзеньні. Ён гляне ў даль дарогі з супакоем олімпійскага бога, як трыўмфальны пераможца, як уладарнік неабмежаваных прастораў; або на хвіліну ўвап‘ецца вачыма ў круглыя крыжы стаеньнікаў, нібы там чытае ўсе таямніцы жыцьця. Пасьля гэтага зноў пачне лейцамі штукі рабіць.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ мае поўную волю глядзець ва ўсе бакі, ні аб чым ня думаючы. Ён ловіць кожны гук ночы, кожны шолах сьнегу, любуецца рытмікай бразгулак, тахтам глухога тупату капыт. Усе гукі ночы зьліваюцца ў яго ўспрыйманьні ў цэльную самабытную мэлёдыю, якая казытае вушы. Ад сядзеньня бяз руху яму то горача, то холадна робіцца ў левай часьці цела ад галавы да самай пяткі нагі, і яму здаецца, што гэтая мэлёдыя падае на яго сьнежнымі кроплямі, акутвае белым кажухом. А зялёныя месячныя іскры ў сьнезе мігаюць да яго блескам Зоськіных вачэй… У белай<noinclude></noinclude> pdmszs2o0ogrqf07bcpnzo7tijp4lbm 104 122857 284960 2026-05-09T07:38:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «далі Зоська паказваецца яму ў розных постацях і выглядах. Цяжкі туман лезе ў вочы ад напружанага прыгляданьня.</br> {{gap|1.5em}}„Эх, каб так ды з Зоськай катацца на панскіх стаеньніках, з ёю аднэй вечна імчацца, заўсягды, бяз спынку… — думае „Салавей“, — а ка...» 284960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>далі Зоська паказваецца яму ў розных постацях і выглядах. Цяжкі туман лезе ў вочы ад напружанага прыгляданьня.</br> {{gap|1.5em}}„Эх, каб так ды з Зоськай катацца на панскіх стаеньніках, з ёю аднэй вечна імчацца, заўсягды, бяз спынку… — думае „Салавей“, — а калі ня з Зоськай, дык так пана пакатаць, каб костачкі яго ў пыл растрэсьці“.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч сядзіць з левага боку. Перад сабою ён бачыць толькі шырокую сьпіну фурмана. З правага боку затуляе прастор пан. Толькі адзін бок дарогі цягнецца перад ім сіва-сінім абрусам. Вочы ў яго трохі заплыўшыя ад празьмеру выпітага віна, у жываце — прыемная цяплынь ад сытнай яды. У вушох ён чуе аднастойны гуд ветра, зьмешаны з глухім стукам конскіх капыт. Гэта яго даводзіць да дрымоты. Ён час-ад-часу засыпае. Стукнецца галавой у бок пана, прачнецца і зноў пачынае драмаць. То сьніцца яму пакаёўка з круглымі бёдрамі, якія надзвычайна вабяць яго, вырастаючы ў горы, запаўняючы сабою прастор аж да неба. То белы кот мільгне перад ім, заглядае ў вочы, драпне твар. Ксёндз у страху прачынаецца. Ные падрапаная да крыві рука. Але хутка ён зноў сьпіць. Есьць торт, есьць з апетытам, а той усё цэлы… Старая пані Вашамірская глядзіць і сьмяецца, сьмяецца да колікаў у баку. Забываецца ксёндз, дзе ён. Яму здаецца, што ён у мяккай белай пярыне, але не разумее, чаму бачыць перад сабой сьнег. Рэзкі вецер казытае нос. Ксёндз працірае вочы, думае, што сапраўды сьпіць у пасьцелі, а дарога сьнежная, санкі і коні толькі сон, сьмешны і прыемны белы сон.</br><noinclude></noinclude> jbodbvic15uqy6rrb46ubrl8o1ibulc 104 122858 284961 2026-05-09T07:46:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ўліваецца выключна сьнежнай бельлю. Ён нічога іншага ня бачыць і ня чуе. Яму здаецца, што ня чуе нават звону бразгулак, стуку капыт і іншых гукаў; але ў сапраўднасьці гэтыя самыя гукі наводзяць яго думкі на тое, каб захапляцца дзіўн...» 284961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ўліваецца выключна сьнежнай бельлю. Ён нічога іншага ня бачыць і ня чуе. Яму здаецца, што ня чуе нават звону бразгулак, стуку капыт і іншых гукаў; але ў сапраўднасьці гэтыя самыя гукі наводзяць яго думкі на тое, каб захапляцца дзіўнай бельлю, якая выклікае ў яго неспадзяваныя, „гэніяльныя“ думкі аб яго ўлюблёным тэатральным мастацтве.</br> {{gap|1.5em}}У кожную хвіліну ўсё новыя проекты мітусяцца ў яго галаве. То ён думае пабудаваць у сваім маёнтку такі тэатр, які бачыў у Парыжы. То хочацца яму перавезьці сваю трупу ў Варшаву. То думае распусьціць гэтых сваіх студыйцаў і вярнуць іх да ранейшай прыгоннай працы, а з суседніх маёнткаў набраць новых, болей здольных людзей…</br> {{gap|1.5em}}Але кожная такая думка ня можа разгарнуцца да канца. Ксёндз Марцэвіч, які сядзіць з левага боку, як стукнецца дрымотны ў бок пана Вашамірскага, дык новая думка разьбіваецца, як шкло, рассыпаецца, як гарох. Злуецца пан Вашамірскі і давай нанова думаць. І новая думка, не пасьпеўшы расьцьвісьці, вяне і разбрызгваецца, нібы кроплі спаміж пальцаў.</br> {{gap|1.5em}}Адно застаецца неразьбітым у панскай галаве — гэта яго непакоеньне аб студыі, якую ён пакінуў на цэлы дзень.</br> {{gap|1.5em}}А санкі носяць у даль гэтых чацьвярых людзей, злучаюць іх у адну сям‘ю, ці жаданую, ці нежаданую. А сьнежны вецер падхоплівае іхнія думкі-мары і кідае ў месячныя зялёна-белыя невады…</br> {{gap|1.5em}}Вырастаюць прысады маёнтку. Тройка кідаецца туды, як у казачную браму. Гучныя бразгулкі плаваюць,<noinclude></noinclude> 9w5ksyimdo0rxc4miwapyn177qdtalz 104 122859 284963 2026-05-09T07:57:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «лунаюць у паветры і даносяць у маёнтак вестку, што пан вярнуўся.</br> {{gap|1.5em}}З драцяных галін роўна абстрыжаных прысад падаюць уніз — на коняй і людзей — лёгкія, кволыя сьняжынкі, якія на ляту ружавеюць пад месячным зьзяньнем і напамінаюць вішнёвы цьвет...» 284963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>лунаюць у паветры і даносяць у маёнтак вестку, што пан вярнуўся.</br> {{gap|1.5em}}З драцяных галін роўна абстрыжаных прысад падаюць уніз — на коняй і людзей — лёгкія, кволыя сьняжынкі, якія на ляту ружавеюць пад месячным зьзяньнем і напамінаюць вішнёвы цьвет у маёвым садзе… Здаецца, во зараз і пах ад іх пачуецца… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XII</span></center> {{gap|1.5em}}Генэральная рэпэтыцыя…</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя два словы, як два лютыя невядомыя зьвяры, наваліліся-накінуліся на маёнтак пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Ад самога пана да апошняй замурзанай судамойкі з дваровай чэлядзі — усе на розныя лады гаварылі гэтыя словы.</br> {{gap|1.5em}}Каму гэтыя словы здаваліся дзікімі і незразумелымі, тыя калечылі іх пасвойму. Усіх казытаў пах гэтых слоў, усе пранікаліся трывогай іхняга зьместу, нэрваваліся пры розных учынках у сувязі з генэральнай рэпэтыцыяй. Усе былі зацікаўлены тымі вынікамі, якія дасьць апошняя рэпэтыцыя. Генэральная рэпэтыцыя, — галасіў рэжысэр, балетмайстар, ксёндз Марцэвіч, капэльмайстар, спалоханыя, устрывожаныя студыйцы, дэкоратар, краўцы, швачкі, сам пан Вашамірскі і ўсе ў маёнтку.</br> {{gap|1.5em}}Генэральная рэпэтыцыя, — насілася на розныя тоны па ўсёй ваколіцы з сялянскіх вуснаў.</br> {{gap|1.5em}}На стайні гудзелі бізуны, раздаваліся крыкі і стогны — усё ў сувязі з „генэральнай рэпэтыцыяй“.</br> {{gap|1.5em}}Сярод прыгоньнікаў у ваколічных вёсках залуналі аб „генэральнай рэпэтыцыі“ страхотныя байкі.</br><noinclude></noinclude> 1sq1btbyjwqkmvpc5iu4u2ysnsq1btt 104 122860 284964 2026-05-09T08:05:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Сяляне гаварылі аб новых падатках, аб новых чыншох, якія завуцца „енаральнай парапіцай“.</br> {{gap|1.5em}}Прыдзецца ім цэлымі тыднямі працаваць у дварэ для „енаральнай парапіцы“.</br> {{gap|1.5em}}„Енаральная парапіца“ паела ў пана шмат гаўяды — парэзалі...» 284964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Сяляне гаварылі аб новых падатках, аб новых чыншох, якія завуцца „енаральнай парапіцай“.</br> {{gap|1.5em}}Прыдзецца ім цэлымі тыднямі працаваць у дварэ для „енаральнай парапіцы“.</br> {{gap|1.5em}}„Енаральная парапіца“ паела ў пана шмат гаўяды — парэзалі некалькі штук жывёлы, шмат кабаноў, шмат птаства; рыбаловы носяць у двор рыбу — усё для „енаральнай парапіцы“.</br> {{gap|1.5em}}— „Енаральная парапіца“ нават людзей глытае… — гаварылі старыя бабы, — іх рэжуць на панскай стайні. Шмат хто чуў страшныя крыкі адтуль…</br> {{gap|1.5em}}„Енаральная парапіца“ перакінулася ў іх выабражэньні ў казачнага цмока-людаеда, для якога забралі на яду хлапцоў і дзяўчат прыгоньнікаў. Іх у дварэ, у „судыі“ (студыі) адкормліваюць, як качак, на прысмакі для „енаральнай парапіцы“.</br> {{gap|1.5em}}Для гэтага цмока пан выпісаў немцаў-чорнакніжнікаў, якія ў панскім палацы чыняць цуды: птушкі гавораць чалавечай мовай, аслы ў людзей перакідваюцца, людзі — у аслоў, коняй, сабак. Завялася там цэлая ганьня ваўкалакаў, якія выюць па начох і душаць людзей…</br> {{gap|1.5em}}Усюды дзяцей палохалі „енаральнай парапіцай“:</br> {{gap|1.5em}}— Пачнеш плакаць — аддам „енаральнай парапіцы“!</br> {{gap|1.5em}}— Кінь дурэць, а то зловіць „енаральная“! {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Тры дні перад генэральнай адбываліся яшчэ чайныя рэпэтыцыі, але настрой „генэральнай“ адчуваўся і ў іх. Яны шмат розьніліся ад ранейшых рэпэтыцый як напружнасьцю пэдагогаў, таксама і студыйцаў.</br><noinclude></noinclude> pkzrnldyth73rqn2q21uj2qpc2qhtwt 104 122861 284965 2026-05-09T08:10:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Францускія пэдагогі адчувалі, што надыходзіць вялікі адказны час, калі яны павінны пабачыць вынікі сваёй працы, калі яны павінны пачаць сваё жніво. Праўда, галоўнае жніво — вялікія грошы, якія пан ім плаціў за працу — яны лічылі за самае важнае,...» 284965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Францускія пэдагогі адчувалі, што надыходзіць вялікі адказны час, калі яны павінны пабачыць вынікі сваёй працы, калі яны павінны пачаць сваё жніво. Праўда, галоўнае жніво — вялікія грошы, якія пан ім плаціў за працу — яны лічылі за самае важнае, аднак, нэрвознасьць пана, яго захапленьне перадавалася і ім.</br> {{gap|1.5em}}Студыйцам гэтая нэрвознасьць перадавалася болей проста — праз бізуны, якія яны мелі за кожны недахоп, за малейшы пропуск у ігры…</br> {{gap|1.5em}}Трэба адзначыць, што большасьць з іх выяўляла надзвычайныя здольнасьці да мастацтва наогул і захаплялася ігрой бяз прынукі з боку. Гэта заўважалі ня раз францускія пэдагогі.</br> {{gap|1.5em}}Францускія пэдагогі між сабою ня раз гаварылі, што гэтыя простыя людзі — усе здольныя, што ў гэтых дзяцей прыроды адчуваецца сьвежасьць успрыйманьня ўсяго прыгожага — усіх галін мастацтва. У Парыжы з іх быў-бы толк. Вышлі-б вялікія сусьветныя композытары, акторы, маляры і нават поэты, бо некаторыя з студыйцаў дэклямавалі ім у часы добрага гумару імі самымі прыдуманыя вершыкі.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч у часы рэпэтыцыі галоўным чынам зварочваў увагу на чыстату акцэнтацыі польскай мовы, на тое, каб „хамская“ мова ў некаторых гэрояў яго п‘есы выгаварвалася сьмехатліва, праз меру груба, і на акуратнасьць перадачы яго п‘есы наогул.</br> {{gap|1.5em}}Ксяндзу прыходзілася шмат спрачацца з францускімі пэдагогамі: ён выяўляў пэрсонажаў сваёй п‘есы ня так, як бачыў іх у выасабленьні студыйцаў пад кіраўніцтвам рэжысэра. Ксёндз часта з ім спрачаўся, гаварыў,<noinclude></noinclude> qfgdkqqvsb4rrd854pu1go9s1ildnmb 104 122862 284966 2026-05-09T08:12:40Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Пісьмо"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{block center/s}} Але… Адзін ляжыць — сто ідзе,<br /> Бо хтож роуны грумадзе… {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}І вот загаварыла Яна зноу… Хайжа голас яе дойдзя увусе куткі найдалейшыя — хай зварухне усе сэрцы, згрумадзіць...» 284966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Пісьмо"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:0em"></div> {{block center/s}} Але… Адзін ляжыць — сто ідзе,<br /> Бо хтож роуны грумадзе… {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}І вот загаварыла Яна зноу… Хайжа голас яе дойдзя увусе куткі найдалейшыя — хай зварухне усе сэрцы, згрумадзіць усе думы у сабе — хай станіць поуным голасам Краю і Народу! {{Водступ|2|em}}Дык хайжа адгукнуцца Таварышы — мастакі слова і думак, хай адклікнуцца гдзе хто йосьць: ці то у радох ваякау, ці там у Краю, ці дзе на чужыне. {{Водступ|2|em}}Бо мрок яшчэ густы, страшны, — распаліцьжа трэ на усю моць сьветачы нашы — каб ясьней зрабілася наукола. {{Водступ|2|em}}Шчыра жадаючы вытрываласьці і еднасьці у працы вялікай — астаюся. {{Калёнтытул|right=''Констанція Буйло.''}} {{Калёнтытул|left=<center>{{smaller|Ст. Шахоуская,<br />Маскоускай губэрні.}}</center>}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Пісьмо"/> <section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|4.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Часта густа той то сьой, то бліжэйшы то далейшы, то у вочы то за вочы накідаіцца са спрэчкай, што нi так трэба пісаць як я раджу. {{Водступ|2|em}}На нідаунай нарадзї беларусау у Пїтраградзї на шчот закладзін тут беларускай пачатковай школы таксама пачыналася спрэчка, што новы спосаб пісаньня будзіць праціуны традыціі, што ужо людзі навыклі да спосабу пісаньня заведзїнага у „[[Наша Ніва (1906)|Нашай Нівя]]“ і у суполца „загляне сонцэ і у нашэ ваконцэ“. {{Водступ|2|em}}На гэта адзін з маладых нашых ужо фільольогау адказау, што інтэлігенція, прывыкшая да расейскай і да польскай літэратуры, наравіць — каб і у беларускім пісьме відзїць падобная пісьмо да расейскага ці да польскага; алї што народ навыку такога ні маіць. І кажыць: мой брат здаецца досьцькі граматны і то пішыць да мяне падобныя словы ды ні аднастайным спосабам. Значыцца такі ці іншы спосаб пісаньня ні разіць хіба сїляніна. {{Водступ|2|em}}Я да гэтага дабавіу, што да усяго людзі прывыкаюць, такшто німа страху завадзіць лад у пісаньню, а пакульшто такога ні было. Ось каліб заглянуць у адну з найлепшых беларускіх кніжак, выданых суполкай „Загляне сонцэ i у нашэ ваконцэ“, — у „[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытаньне для дзяцей беларусау]]“, — дык у гэткай важнай кніжца — ніякага ладу — сыстэмы у пісаньню. {{Водступ|2|em}}Тады я ня меу пад рукой гэтай кніжкі, а цяпер маю дык магу пахваліцца як у йой пішыцца: {{Водступ|2|em}}(Лічбы азначаюць страніцы кніжкі і вершы, лічучы зверху на ніз). {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| не дрэмлюць — 6, 27 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ня ведалі — 17, 13 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| чэлавек — 6, 27 |style="vertical-align:top; text-align: left"| чалавека — 47, 25 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| весну — 6, 15 |style="vertical-align:top; text-align: left"| вясну — 7, 8 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| не можэ — 15, 2 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ня могуць — 28, 30 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| не сердавау — 17, 29 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ня гневауся — 17, 29 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| не меу — 3, 22 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ня трэба — 4, 2 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| зелёны — 27, 22 |style="vertical-align:top; text-align: left"| зялёных — 19, 22 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзенькі — 19, 16 |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзянёк — 5, 4 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| волікоу — 3, 6 |style="vertical-align:top; text-align: left"| конікау — 19, 9 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ножыкоу — 33.21 |style="vertical-align:top; text-align: left"| матылёкау — 18, 23 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| коміноу — 28, 21 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вышоу — 11, 18 |style="vertical-align:top; text-align: left"| выдрау — 17, 7 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вышэу — 11, 18 |style="vertical-align:top; text-align: left"| думау — 17, 4 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| |style="vertical-align:top; text-align: left"| паменшау — 40, 5 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| надзееуся — 15, 22 |style="vertical-align:top; text-align: left"| развеяуся — 47, 4 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кусочэк — 40, 23 |style="vertical-align:top; text-align: left"| месячык — 32, 29 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| хвоек — 14, 17 |style="vertical-align:top; text-align: left"| хмарак — 40, 21 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ластавачэк — 17, 9 |style="vertical-align:top; text-align: left"| гняздзечак — 18, 21 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| нядзелек — 16, 15 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мошэк — 17, 17 |style="vertical-align:top; text-align: left"| мошак — 18, 23 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| мошачэк — 39, 10 |style="vertical-align:top; text-align: left"| месячык — 14, 23 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| авэчэчка — 5, 13 |style="vertical-align:top; text-align: left"| рэчачка — 22, 28 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сцежэчку — 5, 25 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ксёнжачкі — 3, 23 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| птушэчку — 8, 25 |style="vertical-align:top; text-align: left"| птушачкі — 16, 16 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ксёнжаццэ — 3, 3 |style="vertical-align:top; text-align: left"| старонцы — 3, 4 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| на берэзе — 11, 20 |style="vertical-align:top; text-align: left"| на берэзі — 7, 18 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| на свеце — 15, 27 |style="vertical-align:top; text-align: left"| на стрэсі — 17, 26 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| у небе — {{Абмылка|13 —|13,}} 19 |style="vertical-align:top; text-align: left"| у небі — 20, 27 |-<section end="Думкі"/><noinclude></noinclude> q78y9x1rkfsmuwr2u7tdx0jrgowbkvv 104 122863 284967 2026-05-09T08:15:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «што ён, рэжысэр, ня ведае тутэйшага жыцьця, тутэйшага быту.</br> {{gap|1.5em}}Рэжысэр самаўпэўнена ўсьміхаўся, глядзеў на ксяндза такім вокам, якім глядзяць на блазна, і тлумачыў яму на ломанай польскай мове:</br> {{gap|1.5em}}— Вялікі мастак (рэжысэр лічыў сябе вялікім...» 284967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>што ён, рэжысэр, ня ведае тутэйшага жыцьця, тутэйшага быту.</br> {{gap|1.5em}}Рэжысэр самаўпэўнена ўсьміхаўся, глядзеў на ксяндза такім вокам, якім глядзяць на блазна, і тлумачыў яму на ломанай польскай мове:</br> {{gap|1.5em}}— Вялікі мастак (рэжысэр лічыў сябе вялікім мастаком) павінен толькі раз зірнуць у новы куток жыцьця — і ён ужо ведае ўсе яго асаблівасьці, усе яго спэцыфічнасьці. Вялікаму мастаку трэба даць давясьці працу да канца, не перабіваць, а тады толькі крытыкаваць яго твор, і то ня седзячы на ксяндзоўскай званіцы…</br> {{gap|1.5em}}Рэжысэр гаварыў доўга, горача, перабіваў сам сябе, пераходзіў з польскай на францускую мову і канчаў заўсёды словамі „косьцюмы, грым, дэкорацыі“. Калі ўсё гэта будзе нарыхтавана, тады драматург пабачыць сапраўднае выяўленьне ў вобразах сваёй п‘есы.</br> {{gap|1.5em}}Таксама доўга гаварылася аб заданьнях, правох і адносінах між рэжысэрам і драматургам. Тут кожны заставаўся пры сваіх поглядах.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч быў пераконаны ў тым, што драматург (гэта значыць ён) зьяўляецца першатворцам, першакрыніцай таго фонтану дзеяў і вобразаў, якія выяўляюцца на сцэне ў жывым увасабленьні, і мае права кіраваць усім пры рэпэтыцыях.</br> {{gap|1.5em}}Рэжысэр даводзіў адваротнае, тлумачачы, што сцэнічны твор — гэта тое ўгнаеньне, на якім вялікі мастак-рэжысэр (гэта значыць ён) выгадоўвае пяшчотныя гэніяльныя кветкі мастацтва ў яскравых фарбах ігры.</br> {{gap|1.5em}}У спрэчках яны наскоквалі адзін на аднаго, як два пеўні, і разыходзіліся, астаючыся кожны пры сваіх пераконаньнях і поглядах.</br><noinclude></noinclude> t1xek9m7hjhhwp6q3d4gbe0ty5sw497 0 122864 284969 2026-05-09T08:16:25Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Пісьмо у Рӓдакцію | аўтар = Канстанцыя Буйло | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] | наступны = [...» 284969 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пісьмо у Рӓдакцію | аўтар = Канстанцыя Буйло | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="5" to="6" onlysection="Пісьмо" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Пісьмо у Рӓдакцію}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Канстанцыі Буйлы]] [[Катэгорыя:Лісты Канстанцыі Буйлы]] [[Катэгорыя:Патрыятычная публіцыстыка]] [[Катэгорыя:Дзянніца (1916)]] [[Катэгорыя:Świetač (1916)]] 2w88tglg16rhdxtdg032eatyyk9jdj9 284971 284969 2026-05-09T08:17:27Z Gleb Leo 2440 284971 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пісьмо у Рӓдакцію | аўтар = Канстанцыя Буйло | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Пашто пяро бяру і на паперы белай…|⁂ (Пашто пяро бяру і на паперы белай…)]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="5" to="6" onlysection="Пісьмо" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Пісьмо у Рӓдакцію}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Канстанцыі Буйлы]] [[Катэгорыя:Лісты Канстанцыі Буйлы]] [[Катэгорыя:Патрыятызм]] [[Катэгорыя:Дзянніца (1916)]] [[Катэгорыя:Świetač (1916)]] 3eccgyofudy98qo961km6qzdzo3z0em 0 122865 284972 2026-05-09T08:18:41Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію]] 284972 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію]] np4tbiwe17ozsdjof6slpcuqwq6s5bq 104 122866 284973 2026-05-09T08:19:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Галоўная бяда гэтых спрэчак была ў тым, што яны заўсёды адбываліся ў часе рэпэтыцый і перашкаджалі суцэльнаму і сыстэматычнаму ходу працы.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз студыйцы, дзякуючы заядлай вайне між драматургам і рэжысэрам, адрываліся ад ігры і пр...» 284973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Галоўная бяда гэтых спрэчак была ў тым, што яны заўсёды адбываліся ў часе рэпэтыцый і перашкаджалі суцэльнаму і сыстэматычнаму ходу працы.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз студыйцы, дзякуючы заядлай вайне між драматургам і рэжысэрам, адрываліся ад ігры і прыслухоўваліся да гутаркі, ловячы з яе пятае праз дзесятае: вопратка і грым вельмі імпонавалі студыйцам. Яны хацелі-б ужо скарэй пабачыць сябе ў гэтым, пабачыць сябе ў такіх выглядах, каб ні адзін аднаго, ні саміх сябе не пазнаць. Гэта было-бы для іх нагародай за ўсе пакуты і катаваньні, што ім прыходзілася выцерпець у часе мастацкай адукацыі.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз у самай гарачцы слоўнага турніру між рэжысэрам і драматургам, калі, здаецца, во-во вайна дойдзе да самага свайго найвышэйшага пункту і ад слоўнага яна прыме кулачны выгляд — пан Вашамірскі стрымліваў іх імпэт. Ён меў над імі вялікі ўплыў, як мэцэнат і гаспадар.</br> {{gap|1.5em}}Абодва — і рэжысэр і драматург — вельмі слухаліся пана і згаджаліся кожны раз з яго поглядамі на мастацтва. Праўда, яны згаджаліся толькі на словах, але пан меў бясспрэчны аргумант — тыя вялікія грошы, якія шчодра сыпаў на гэту справу, і на факце ён кіраваў мастацтвам.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ў час рэпэтыцый зварочваў увагу галоўным чынам на тое, каб студыйцы, граючы „мужыка-хама“, давалі яго ў сьмешным, дурным выглядзе; каб гледачы сьмяяліся, сьмяяліся ды сьмяяліся; каб балерыны, якія ўвасабляюць сабою багінь старой Грэцыі, былі заграбныя і рабілі такія рухі, як паненкі панскае<noinclude></noinclude> n4flhtlis9yc0ntcv9z8u7h2bj1z2gq 14 122867 284974 2026-05-09T08:19:56Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Буйло, Канстанцыя]] [[Катэгорыя:Канстанцыя Буйло]]» 284974 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Публіцыстыка паводле аўтараў|Буйло, Канстанцыя]] [[Катэгорыя:Канстанцыя Буйло]] 6fexxd8obmta26www5qy1au8fwoecua 14 122868 284975 2026-05-09T08:20:45Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Вікіпэдыя|Сцяпан Некрашэвіч|Сьцяпан Некрашэвіч}} {{DEFAULTSORT:Некрашэвіч, Сцяпан}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]]» 284975 wikitext text/x-wiki {{Вікіпэдыя|Сцяпан Некрашэвіч|Сьцяпан Некрашэвіч}} {{DEFAULTSORT:Некрашэвіч, Сцяпан}} [[Катэгорыя:Катэгорыі аўтараў]] kqv95097f4fsd23fk2uhu5p8b6va8ga 104 122869 284976 2026-05-09T08:23:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «крыві. Вяльможныя паненкі зьяўляліся ў пана ідэаламі зграбнасьці і грацыі.</br> {{gap|1.5em}}Хоць і рэжысэр і балетмайстар мелі на гэту справу свой смак і свае мастацкія погляды, аднак стараліся ўгадзіць пану.</br> {{gap|1.5em}}Задача рэжысэра была вельмі цяжкая. Моцн...» 284976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>крыві. Вяльможныя паненкі зьяўляліся ў пана ідэаламі зграбнасьці і грацыі.</br> {{gap|1.5em}}Хоць і рэжысэр і балетмайстар мелі на гэту справу свой смак і свае мастацкія погляды, аднак стараліся ўгадзіць пану.</br> {{gap|1.5em}}Задача рэжысэра была вельмі цяжкая. Моцная рука пана над яго мастацтвам была і салодкая і горкая. Салодкая тым, што кідала жмені залатых дукатаў налева і направа. Горкая тым, што пятлёю душыла тыя мастацкія ідэі рэжысэра, якія ён хацеў самастойна праводзіць у працы студыі.</br> {{gap|1.5em}}Рэжысэр добра разумеў, што прымушаць гэтых дзяцей сялян, або папольску „хлопаў“, высьмейваць саміх сябе — сваіх бацькоў вельмі цяжка. Так шаржаваць, як хоча пан, немагчыма. Рэжысэр адчуваў, што ў гэтым выпадку студыйцы інстынктам сваім самі адчуваюць меру. А зьнішчыць у мастакоў-хлопаў гэтае самародкавае адчуваньне меры ён лічыў праступкам перад мастацтвам. Але яшчэ большым праступкам ён лічыў страціць сваю добрую службу ў пана — і ён пайшоў на компроміс з сваім мастацкім (а не чалавечым) сумленьнем: бізунамі выбівалі з студыйцаў іхняе ўласнае пачуцьцё мастацкай меры. Урэшце іх вышкалілі так, як гэта хацелася пану.</br> {{gap|1.5em}}Тое самае было і з „багіняпадобнымі“ балярынамі. Дзеля іхняй адшліфоўкі ў сэнсе кабечай зграбнасьці пан прыдумаў гэніяльную штуку. Ён запрасіў да сябе з суседняга маёнтку знаёмую паненку, якая навучала балярын быць „музападобнымі“.</br> {{gap|1.5em}}Выкладаньне гэтай „муза-плястыкі“ і „муза-рытмікі“,<noinclude></noinclude> bn89xdoi9lq7senxt4muw0quvglszek 104 122870 284977 2026-05-09T08:27:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «паводле прыдуманай панам Вашамірскім новай тэрмінолёгіі, вялося паненкай паводле яго програмы:</br> {{gap|1.5em}}Балярыны выстаўляліся ў шэраг перад яснавяльможнай паненкай. Паненка загадвала ім перарабляць усе тыя рухі, якія яна сама будзе рабіць.</br> {{gap|1.5em}...» 284977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>паводле прыдуманай панам Вашамірскім новай тэрмінолёгіі, вялося паненкай паводле яго програмы:</br> {{gap|1.5em}}Балярыны выстаўляліся ў шэраг перад яснавяльможнай паненкай. Паненка загадвала ім перарабляць усе тыя рухі, якія яна сама будзе рабіць.</br> {{gap|1.5em}}І надзвычайна цікавая і жудасная містэрыя малпаваньня адбывалася ў балетнай салі.</br> {{gap|1.5em}}Усе тыя крыўленьні, рухі і павароты рукамі, нагамі, галавой, якія робіць паненка, перарабляюць і балярыны.</br> {{gap|1.5em}}Розныя вывёртваньні бёдрамі, цэлая колекцыя рознастайных усьмешак, якія робіць паненка, копіруюць, як хто можа, і балярыны.</br> {{gap|1.5em}}Пільна сачыў за гэтым сам пан Вашамірскі. Ледзь малейшая неакуратнасьць копіраваньня з боку балярыны якой-колечы, пан адсылаў яе ў той спэцыяльны пакой, дзе адбывалася над ёю катаваньне пад „духоўным“ наглядам ксяндза Марцэвіча…</br> {{gap|1.5em}}Ідэал пана у „муза-плястыцы“ і „муза-рытміцы“ быў такі, каб усё тое, што робіць паненка, перараблялі і балярыны да малейшага штрыху. Трэба, каб кожная балярына выглядала ў гэтым выпадку як-бы адбіткам паненкі ў люстэрцы.</br> {{gap|1.5em}}Але ў паненкі быў надзвычайна багаты запас розных рухаў, гэстаў, выгінаньняў, хістаньняў усяго цела, выгадаваных у арыстократычных рыцарскіх фліртах з пакаленьня ў пакаленьне. Потым міміка твару, розныя тоны і пералівы яе ўсьмешкі — ад звычайнай ганаровай, пагардлівай, гарэзьліва-гульлівай да набожнай, нявіннай усьмешкі мадонны, — таксама рознага роду выяўленьні мімікай каханьня, замілаваньня і любошчы мелі сотні пераходаў і варыянтаў.</br><noinclude></noinclude> sm20po8am5ikvlh1sxhsh5l33mub5rs 104 122871 284978 2026-05-09T09:01:34Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Думкі"/>|- |style="vertical-align:top; text-align: left"| глянеш — 38, 2 |style="vertical-align:top; text-align: left"| выходзіш — 40, 20 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| то̀ненькая — 8, 23 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ціхінька — 34, 20 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пастаулены — 18, 16 |style="vertical-align:top; text-align: left"|...» 284978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>|- |style="vertical-align:top; text-align: left"| глянеш — 38, 2 |style="vertical-align:top; text-align: left"| выходзіш — 40, 20 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| то̀ненькая — 8, 23 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ціхінька — 34, 20 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пастаулены — 18, 16 |style="vertical-align:top; text-align: left"| апараные — 26, 23 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| зьвезены — 37, 17 |style="vertical-align:top; text-align: left"| засеяны — 26, 7 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| прэд бурэю — 15, 2 |style="vertical-align:top; text-align: left"| сілаю — 40, 30 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Божэй — 22, 22 |style="vertical-align:top; text-align: left"| першаю — 45, 25 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| бедной — 9, 27 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| летней — 25, 4 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| зельлем — 27, 18 |style="vertical-align:top; text-align: left"| карэньням — 15, 15 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ветром — 32, 10 |style="vertical-align:top; text-align: left"| снегам — 23, 25 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сонцэм — 7, 7 |style="vertical-align:top; text-align: left"| лесам — 33, 33 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| люстром — 24, 19 |style="vertical-align:top; text-align: left"| пылам — 23, 26 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сіваго — 29, 16 |style="vertical-align:top; text-align: left"| цікавага — 22, 21 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| нікого — 5, 22 |style="vertical-align:top; text-align: left"| людзкога — 7, 16 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| зімняго — 14, 7 |style="vertical-align:top; text-align: left"| леташняга — 16, 3 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| старого — 15, 32 |style="vertical-align:top; text-align: left"| са̀мага — 16, 35 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пересталі — 17, 30 |style="vertical-align:top; text-align: left"| перасталі — 38, 13 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| перэсталі — 19, 21 |style="vertical-align:top; text-align: left"| перашла — 20, 12 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вылепілі — 16, 11 |style="vertical-align:top; text-align: left"| разсякаюць — 19, 26 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пазлеталі — 28, 22 |style="vertical-align:top; text-align: left"| выглядаючы — 22, 12 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| лежалі — 22, 9 |style="vertical-align:top; text-align: left"| сядзяць — {{Абмылка|19.|19,}} 21 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ка̀шэль — 46, 29 |style="vertical-align:top; text-align: left"| сажань — 31, 20 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| шчэрэ — 7, 30 |style="vertical-align:top; text-align: left"| хороша — 8, 21 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| хорашэ — 6, 9 |style="vertical-align:top; text-align: left"| хораша — 26, 19 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| рэку — 7, 20 |style="vertical-align:top; text-align: left"| ракі — 7, 21 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ляталі — 18, 7 |style="vertical-align:top; text-align: left"| лёталі — 17, 12 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| гэто — 7, 3 |style="vertical-align:top; text-align: left"| спакойна — 14, 24 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| далёко — 11, 15 |style="vertical-align:top; text-align: left"| мала — 9, 14 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| неколько — 17, 19 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| назначэна — 23, 4 |style="vertical-align:top; text-align: left"| раздмуханы — 32, 10 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| серод — 3, 12 |style="vertical-align:top; text-align: left"| серад — 3, 17 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кале — 16, 35 |style="vertical-align:top; text-align: left"| каля — 11, 26 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вясеннему — 8, 16 |style="vertical-align:top; text-align: left"| побяжыць — 5, 15 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сцелецца — 37, 12 |style="vertical-align:top; text-align: left"| покідае — 6, 6 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| трапечэцца — 18, 14 |style="vertical-align:top; text-align: left"| под ковамі — 7, 3 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| рэвѐ — 5, 30 |style="vertical-align:top; text-align: left"| горачынёй — 31, 35 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ены — 3, 11 |style="vertical-align:top; text-align: left"| собака — 33, 10 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| агледзеуся — 26, 11 |style="vertical-align:top; text-align: left"| одна — 11, 17 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| велізнае — 32, 8 |style="vertical-align:top; text-align: left"| одным — 11, 20 |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| лесы — 4, 3 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| не чэпай — 5, 13 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пауперэд — 25, 14 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзеучат — 33, 4 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| паперосы — 40, 13 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзеця — 6, 10 |style="vertical-align:top; text-align: left"| |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Нават — пап''е''росы, нават — дз''е''ця („е“ а ня „і“). {{Водступ|2|em}}З таго, што вышэй паказана, відаць як чамусьці сумысьля наварот ніясных гаманко̀у, замест „а-я“, да „ї“, рабілі падобнымі да „э-е“, да „о“: не мож''э'' — 15, 2; недзел''е''к — 17, 35; пр''э''д бур''э''ю — 15, 2; не ч''э''пай — 5, 13; собака — 33, 10; однымі — 11, 20. {{Водступ|2|em}}І з тагож самага відаць, што пісаліся падобныя-ж словы усілякім спосабам, значыцца — ніякай сыстэмы ні было, апроч тэндэнціі… {{Водступ|2|em}}Як гляну на гэны хаос у даунейшым спосабу пісаньня — ні магу надзівіцца з тых, хто абстаець за гэны спосаб, — як за — традыцыйны!.. {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 1.png|140px|center]]}} <section end="Думкі"/> <section begin="Капыль"/>{{Цэнтар|'''Капыль,''' Мінск. губ.}} {{Водступ|2|em}}Многа чаго цікаваго засталося на Беларусі ат дауных часоу. Між іншым другім — гэта рамэсляныя цэхі. У нас, у Міньшчыні, па некаторых мястэчках і дагэтуль яшчэ жывуць цэхі розных рамеснікау: гэтак — у мястэчку Міры йосць цэх ганчароу, у Капылі ажно тры цэхі: ткачоу, крауцоу і ганчароу. Гэты цэхі вядуць свае {{Абмылка|жыцьо|жыцьцьо}} з дауных пор, с так званых Сярэдніх вякоу, калі шчэ людзі ня ведалі ніякіх машын, ні тых хвабрык ды заводау, якія гэты машыны маглі сабою збудаваць, а майстровалі розныя рэчы пажытковыя дамашнім спосабам, кожны пры сваей хацї. У кожнум мейсцы, дзе больш ці меньш збіралася па аднаму рамяслу рамеснікау, там яны гуртаваліся у асобныя супалкі, ставючы сабе мэтаю успамагаць саміх сябе у розных здарэньнях. Гэтыя цэхі выбіралі сабе асобны урад: цэхмістрау, ключнікау і інш. На цэхмістра усклададалася павіннасьць ведаць усім гаспадарствам цэха і хаваць скрынку з рэліквіямі яго. Ключнік хавау у сваіх руках ключы ад скрынкі з {{Абмылка|рэліквіямі,|рэліквіямі.}} У нашых беларускіх цэхах дагэтуль усе цырымоніі адбываюцца, хоць рухавасьці у {{Абмылка|нутр ным|нутраным}} жыцьці німа, ды з {{Абмылка|гэтаг|гэтага}}<section end="Капыль"/><noinclude></noinclude> o4l60ono4il6ybmnxn92t551yhrieab 0 122872 284979 2026-05-09T09:03:27Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію|Пісьмо у Рӓдакцію]] | наступны = Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мін...» 284979 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Пісьмо у Рӓдакцію|Пісьмо у Рӓдакцію]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Думкі да граматыкі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="6" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} 9rpbet6plbf93w9hkbukp23ve2uhbs2 0 122873 284980 2026-05-09T09:05:34Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Капыль, Мінск. губ. | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/З Сібіры|З Сібіры]] |...» 284980 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Капыль, Мінск. губ. | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 27 лістапада 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/4/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/4/З Сібіры|З Сібіры]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 4.pdf" from="7" to="8" onlysection="Капыль" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Капыль, Мінск. губ. (Гартны)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Капыль]] jvv45eww98crfurxbrnvt9ohcsvis2p 104 122874 284984 2026-05-09T09:32:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}А вялікія рознастайнасьці выразу твару, вачэй і губ, якія паненка выкладала балярынам, — канца ня мелі. Яе твар быў морам, які адбівае тысячы калёраў мігаваньняў.</br> {{gap|1.5em}}У гэтым выпадку францускі рэжысэр меў таксама свой погляд. Ён думаў, што п...» 284984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}А вялікія рознастайнасьці выразу твару, вачэй і губ, якія паненка выкладала балярынам, — канца ня мелі. Яе твар быў морам, які адбівае тысячы калёраў мігаваньняў.</br> {{gap|1.5em}}У гэтым выпадку францускі рэжысэр меў таксама свой погляд. Ён думаў, што перадаваць мімікай і гэстамі ўсялякія пералівы чалавечых пачуцьцяў, захаваных у глыбіні душы, кожны здольны мастак (а балярыны-халопкі былі надзвычайна здольныя) павінен умець пасвойму. Ды, наогул, кожны чалавек пасвойму перадае пачуцьці свае. У гэтай самабытнасьці ігры — і ўся каштоўнасьць. І балярынам трэба даць волю быць кожнай самой сабою, выяўляць індывідуальна, пасвойму, кожную рыску, а не малпаваць каго-б то ні было.</br> {{gap|1.5em}}Аднак, перад воляй пана Вашамірскага ўсялякія пэдагогічныя тэорыі рэжысэра разьбіваліся, нібы прыбой аб прыбярэжныя каменьні, — грошы і дабрабыт, якія меў ад пана, не давалі рэжысэру магчымасьці выяўляць сваю тэорыю на практыцы. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XIII</span></center> {{gap|1.5em}}З оркестрай таксама былі нялады. Капэльмайстар быў таксама з прыгоньнікаў. Хамскі дух адчуваўся і ў музыцы. Ён так вышкаліў музыкаў оркестры, што, іграючы творы францускіх, італьлянскіх ці іншых эўропэйскіх композытараў, яны кожны раз зварочвалі на хамскі лад. У мажорных тонах пракрадваліся часамі гукі лявоніхі, дуды, юркі, мінорныя мотывы аддавалі смуткам і задумленьнем жніўных песьняў на панскім полі. Ды і сам тэмп ігры быў нейкі дзіўны, іншы, чымся ў орыгіналах.</br><noinclude></noinclude> anlf8lob37cdn6305wa246r2jp4h7lc 104 122875 284985 2026-05-09T09:36:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Францускія пэдагогі — знаўцы музыкі — гаварылі, што капэльмайстар і музыкі на канве гатовых твораў вядомых композытараў твораць нешта сваё, новае… Нельга казаць, каб гэтае „іншае“ было няцікавым, але ў даным выпадку патрабуецца чыстата выка...» 284985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Францускія пэдагогі — знаўцы музыкі — гаварылі, што капэльмайстар і музыкі на канве гатовых твораў вядомых композытараў твораць нешта сваё, новае… Нельга казаць, каб гэтае „іншае“ было няцікавым, але ў даным выпадку патрабуецца чыстата выкананьня сусьветных мастакоў, а то выходзіць, што эўропэйскае мастацтва абуваецца ў мужыцкі лапаць…</br> {{gap|1.5em}}Аднак, гэта гутаркамі і канчалася, бо было позна выпісваць цяпер з Парыжу капэльмайстра.</br> {{gap|1.5em}}Біцьцё музыкаў на панскай стайні ні да нічога ня прыводзіла.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта ўжо ў іх крывы нешта такое ёсьць, — тлумачыў рэжысэр, — бізунамі ня выб‘еш і агнём ня выпаліш…</br> {{gap|1.5em}}Так гаварыла ў рэжысэра грашовае сумленьне, але патаемнае сумленьне дыктавала яму зусім іншае: калі француз грае італьлянскую музыку — яна аддае францускім духам. Тое самае, каб італьлянец выконваў францускую музыку — ад яе чулася-б нешта італьлянскае. Вельмі цікава было-б спрабаваць даць твор італьлянскага композытара выканаць музыкам розных нацыянальнасьцяй. Пэўна ў гэтым выпадку адчувалася-б вялікая рознастайнасьць у музычным творы аднаго композытара.</br> {{gap|1.5em}}Капэльмайстар Антон Мурашка быў добрым скрыпачом. Часам, калі звальняўся на кароткі час ад заняткаў, ён граў „для сябе“. Граць „для сябе“ было для яго вялікай асалодай, але на гэту асалоду ён меў мала часу. Забіўшыся ў куток дзе-колечы ў адным з аддаленых пакояў панскага палацу, ён браў у рукі сваю ўлюбёную скрыпку, браў з такім замілаваньнем, як маці<noinclude></noinclude> q71zbaofd473z2r3nke3xmfz5w8qrzn 104 122876 284986 2026-05-09T09:42:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «бярэ сваё роднае дзіцё… У гэты час яму здавалася, што ён нешта крадзе ў пана… Такія ўчынкі не дазваляліся, але тым болей цягнула граць „для сябе“.</br> {{gap|1.5em}}Аглянецца па бакох, пасьля ў нейкай жудаснай прыемнасьці зажмурыць вочы, правядзе па струнах ра...» 284986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>бярэ сваё роднае дзіцё… У гэты час яму здавалася, што ён нешта крадзе ў пана… Такія ўчынкі не дазваляліся, але тым болей цягнула граць „для сябе“.</br> {{gap|1.5em}}Аглянецца па бакох, пасьля ў нейкай жудаснай прыемнасьці зажмурыць вочы, правядзе па струнах раз-другі смычком, тоненька завядзе, ціха-ціха… Волас ледзь даткнецца да струны, нібы птушка кволым крыльлем да сваіх птушанятак, якія дрэмлюць у гнязьдзе.</br> {{gap|1.5em}}А потым ужо Антон нічога ня памятае… Скрыпка пачынае гаварыць, яна волю дастае…</br> {{gap|1.5em}}Жаўранкі носяцца ў паветры, зьвіняць… Ластаўкі шастаюць крыльлем… Ветрык шапоча з чаротам…</br> {{gap|1.5em}}Ці мо‘ гэта здаецца Антону?</br> {{gap|1.5em}}Не…</br> {{gap|1.5em}}На полі жнейкі жнуць… Дзесьці на лузе косы зьвіняць. Галасы бліскучай сталі зьліваюцца з шорханьнем мядовай мурожнай травы, сплятаюцца ў адно з праменьнем летняга сонца…</br> {{gap|1.5em}}Можа гэта Антон сьніць дзівосны сон?</br> {{gap|1.5em}}Не…</br> {{gap|1.5em}}Багун галаву хмеліць… Ягады-дурніцы чорным вугольлем блішчаць, нібы зрэнкі дзяцей уночы, калі пры лучыне дзед ім байкі бае… Аддае пахам прэлых сыраежак… А па купінах сіўца, калючага, як дрот, сьцелецца-гнецца вецер. Часам ён загудзіць, засьвісьне на ўсе лады, зашастае між крывых, шчуплых бярэзін, басаножкай пусьціцца гуляць па рудаўках з цёмнага пэрлямутру і схаваецца, як дуроньнік, у кудрах прысадзістай вольхі…</br> {{gap|1.5em}}Няйначай Антон ня бачыць гэта перад вачыма?</br><noinclude></noinclude> bb7zk1i9x9wz9av8nv5d4wh4ftcj60q 104 122877 284987 2026-05-09T09:47:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Бачыць…</br> {{gap|1.5em}}А то дзяўчаты ў карагод пускаюцца. Гукаюць вясну… Косы распушчаны, як у русалак. Карагодніцы песьні пяюць…</br> {{gap|1.5em}}Антона вушы абманваюць?</br> {{gap|1.5em}}Не…</br> {{gap|1.5em}}Аб усім гэтым гаворыць яму скрыпка, калі ён грае „для сябе“...» 284987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Бачыць…</br> {{gap|1.5em}}А то дзяўчаты ў карагод пускаюцца. Гукаюць вясну… Косы распушчаны, як у русалак. Карагодніцы песьні пяюць…</br> {{gap|1.5em}}Антона вушы абманваюць?</br> {{gap|1.5em}}Не…</br> {{gap|1.5em}}Аб усім гэтым гаворыць яму скрыпка, калі ён грае „для сябе“…</br> {{gap|1.5em}}Смычок вядзе гутарку бяседу са струнамі…</br> {{gap|1.5em}}У Антона вочы зажмураны. Па высокім бледным лобе вандруюць змаршчынкі, жывымі гіерогліфамі рассыпаюцца ва ўсе бакі; рассыпаюцца і зноў зыходзяцца ў адну кучку, кладуцца адна на адну, перакрыжоўваюцца, у жмуркі граюць.</br> {{gap|1.5em}}А скрыпка гавора…</br> {{gap|1.5em}}Антон нахіляе галаву над яе сэрцам. Прыслухоўваецца… Яму здаецца, што гэта яго ўласнае сэрца, нібы качка ў гняздо сваё, пераляцела ў скрыпку і сядзіць у ёй.</br> {{gap|1.5em}}Мо‘ гэта так сапраўды?…</br> {{gap|1.5em}}А струны — яго ўласныя жылы. У іх яго кроў пераліваецца… Струны жывуць…</br> {{gap|1.5em}}„Эх, ды каб пайсьці з сваёй скрыпкай у родную вёску, а там граць, граць… да ахмяленьня, да адурэньня, да сёмага поту“…</br> {{gap|1.5em}}Але шушукаюцца недалёка пакаўёкі, шапочуць:</br> {{gap|1.5em}}— Пан ідзе…</br> {{gap|1.5em}}— Пан ідзе…</br> {{gap|1.5em}}— Пан ідзе…</br> {{gap|1.5em}}Гукі скрыпкі паміраюць. Мары канчаюцца…</br> {{лінія|4em}}<noinclude></noinclude> p81nlx9k4iatorn7xrxffh3tij8r5y1 104 122878 284990 2026-05-09T09:53:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пры першай генэральнай рэпэтыцыі ў вопратках і грыме ўсе дэкорацыі былі выбракаваны.</br> {{gap|1.5em}}Дэкоратар, ускалмачаны, высокі чалавек з русай бародкай, ліха нарабіў — дзе трэба і дзе ня трэба насадзіў на палотнах многа елачак, узоры з сялянскіх...» 284990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пры першай генэральнай рэпэтыцыі ў вопратках і грыме ўсе дэкорацыі былі выбракаваны.</br> {{gap|1.5em}}Дэкоратар, ускалмачаны, высокі чалавек з русай бародкай, ліха нарабіў — дзе трэба і дзе ня трэба насадзіў на палотнах многа елачак, узоры з сялянскіх дываноў, каласы з васількамі.</br> {{gap|1.5em}}— Яно ўсё добра. Для стылю трэба. Але ў меру. Няма пачуцьця меры і гармоніі, — казалі францускія пэдагогі. У дэкорацыі для балету тутэйшы колёрыт лішні. Мясцовыя расьліны для грэцкага стылю не падыходзяць… Тут павінны быць мармуровыя статуі, вінаградныя лозы, Олімп, харомы багоў. Далі-ж яму (пры гэтым рэжысэр казаў па француску смачную лаянку), дэкоратару, узоры малюнкаў з знамянітых францускіх гравюр лепшых мастакоў. Не — ён робіць сваё! Кожны з іх сваё хоча рабіць…</br> {{gap|1.5em}}Дэкоратар стаяў вінаваты, з апушчанай галавой. На гэты раз яго на стайню не павялі.</br> {{gap|1.5em}}Бізуны, праўда, выбіваюць кепскі дух з чалавека, — разважаў пан Вашамірскі, — але цяпер няма калі. Трэба хутчэй перамалёўваць дэкорацыі. Раней я на іх мала ўвагі зварочваў.</br> {{gap|1.5em}}Дэкорацыі былі перамалёваны ў строгім вытрыманым стылі. Стыль быў ужо праз меру строгі — аддавала халадком клясычнага бела-ружовага мармуру Атэны.</br> {{gap|1.5em}}— Калюмны пры харомах аднак, напамінаюць ствалы тутэйшых бяроз! — артачыўся рэжысэр. — Аркадзкія пастушкі зусім падобны да мясцовых!</br> {{gap|1.5em}}— Калі я ніколі ня бачыў гэтых калюмнаў… — чуць ня плачучы апраўдваўся дэкоратар, — ніколі ня бачыў іншых пастухоў…</br><noinclude></noinclude> syqxm7g33wyx8wlj58819wi2th0jt7f 104 122879 284991 2026-05-09T09:57:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Рэжысэр гаварыў яму на ломанай польскай мове, куды ўваходзіла пяцьдзесят процантаў францускіх слоў, цэлую лекцыю аб праніклівасьці мастака-маляра, аб цудадзеях яго зрочнага прадстаўленьня, аб тым, як мастак павінен духам сваім пранікаць у даўн...» 284991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Рэжысэр гаварыў яму на ломанай польскай мове, куды ўваходзіла пяцьдзесят процантаў францускіх слоў, цэлую лекцыю аб праніклівасьці мастака-маляра, аб цудадзеях яго зрочнага прадстаўленьня, аб тым, як мастак павінен духам сваім пранікаць у даўно мінулае і творчым пэнзалем адрадзіць яго, адбудаваць у часе патрэбы.</br> {{gap|1.5em}}Аб гэтым ён гаварыў доўга і, як уваходзіў у азарт красамоўства, француская мова выціснула польскія словы дашчэнту.</br> {{gap|1.5em}}Дэкоратар стаяў бледны, як палатно, і маўчаў. У галаве ў яго шумела. Яму здавалася, што надакучлівыя камары лезуць у вушы, у вочы, у нос, балюча кусаюцца.</br> {{gap|1.5em}}— Каб хату тутэйшую, вясковую, дык як жывую намаляваў-бы… — шаптаў ён нямаведама каму, каб хату… — маліўся- прасіўся ён, нібы зьбіраліся яго рэзаць. Здавалася, што ён бачыць перад сабою гэтую хату, што яна адбіваецца ў яго вачох, як на сінім шкле…</br> {{gap|1.5em}}— Няма чыстага эстэтызму ў гэтых людзей! — скардзіўся рэжысэр пану Вашамірскаму. Ён скардзіўся голасам надарваным, у якім чуўся вялікі адчай. Ён развадзіў рукамі, як чалавек, што во-во зьбіраецца тапіцца.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя словы ўдарылі пана ў самае трапнае месца, кранулі самыя „сьвятыя стрункі душы“, як ён часта любіў казаць аб сваіх уласных пачуцьцях. Пану заўсёды здавалася, што такога эстэта, як ён сам, — на сьвеце няма. Ён імкнуўся да таго, каб у яго тэатры эстэтызм займаў самае першае месца. Пан быў вельмі абураны, задрыжэў яго характэрны падбародак. Вочы наліліся сталёвым блескам… Ён зьвярнуўся да рэжысэра на<noinclude></noinclude> 1lvrefazbxk8tzly82eigjygm008lca 104 122880 284992 2026-05-09T10:05:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «францускай мове з голасам мяккім, дрыжучым, нібы літасьці просячы:</br> {{gap|1.5em}}— Можа ўсыпаць гэтаму хаму гарачых, тады і эстэтызм зьявіцца? У гэтым я згаджаюся з ксяндзом, які кажа часта, што пакуты цела робяць душу шляхотнай.</br> {{gap|1.5em}}— Не, не, яснавяльм...» 284992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>францускай мове з голасам мяккім, дрыжучым, нібы літасьці просячы:</br> {{gap|1.5em}}— Можа ўсыпаць гэтаму хаму гарачых, тады і эстэтызм зьявіцца? У гэтым я згаджаюся з ксяндзом, які кажа часта, што пакуты цела робяць душу шляхотнай.</br> {{gap|1.5em}}— Не, не, яснавяльможны пане, гэты раз няможна! Маляр пасьля гэтага ня будзе здольны выправіць усе памылкі ў дэкорацыі. Хіба ўжо пасьля…</br> {{gap|1.5em}}Нарэшце ўсё было зроблена, як належыць. Генэральных рэпэтыцый у грыме і вопратках пры дэкорацыях адбылося ажна тры ў вялізнай панскай салі, дзе была зроблена сцэна і дзе ўсё было прыстасавана пад тэатр.</br> {{gap|1.5em}}На гэты раз студыйцаў не каралі фізычна: рэжысэр і балетмайстар не дазвалялі, але корэктаваньні ігры, розныя папраўкі, пераробкі, надзвычайная нэрвознасьць, заклапочанасьць францускіх пэдагогаў перадаваліся кожнаму з студыйцаў. Ім на гэты раз мо‘ лягчэй было-б перанесьці катаваньні, чымся зьбянтэжаны выгляд і літасьлівыя словы пэдагогаў, сталёвыя вочы пана і ламаньне рук з шапатлівым „Езу-Марыя“ — ксяндза Марцэвіча.</br> {{gap|1.5em}}У часе такой суматохі на „Салаўя“ ніхто ніякай увагі не зварочваў. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XIV</span></br> {{gap|1.5em}}У Зоські праца з рук валіцца. Маці скардзіцца на яе. Не разумее, у чым справа.</br> {{gap|1.5em}}— Нейкая туга на дзеўку навалілася. Нешта душыць яе. Памізарнела, аж страх бярэ, — скардзіцца маці суседкам.</br> {{gap|1.5em}}Суседкі ківаюць галовамі і рады розныя радзяць.</br><noinclude></noinclude> se2gd2int938e0lqfvmcw9il73c3rpd 284993 284992 2026-05-09T10:05:58Z RAleh111 4658 284993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>францускай мове з голасам мяккім, дрыжучым, нібы літасьці просячы:</br> {{gap|1.5em}}— Можа ўсыпаць гэтаму хаму гарачых, тады і эстэтызм зьявіцца? У гэтым я згаджаюся з ксяндзом, які кажа часта, што пакуты цела робяць душу шляхотнай.</br> {{gap|1.5em}}— Не, не, яснавяльможны пане, гэты раз няможна! Маляр пасьля гэтага ня будзе здольны выправіць усе памылкі ў дэкорацыі. Хіба ўжо пасьля…</br> {{gap|1.5em}}Нарэшце ўсё было зроблена, як належыць. Генэральных рэпэтыцый у грыме і вопратках пры дэкорацыях адбылося ажна тры ў вялізнай панскай салі, дзе была зроблена сцэна і дзе ўсё было прыстасавана пад тэатр.</br> {{gap|1.5em}}На гэты раз студыйцаў не каралі фізычна: рэжысэр і балетмайстар не дазвалялі, але корэктаваньні ігры, розныя папраўкі, пераробкі, надзвычайная нэрвознасьць, заклапочанасьць францускіх пэдагогаў перадаваліся кожнаму з студыйцаў. Ім на гэты раз мо‘ лягчэй было-б перанесьці катаваньні, чымся зьбянтэжаны выгляд і літасьлівыя словы пэдагогаў, сталёвыя вочы пана і ламаньне рук з шапатлівым „Езу-Марыя“ — ксяндза Марцэвіча.</br> {{gap|1.5em}}У часе такой суматохі на „Салаўя“ ніхто ніякай увагі не зварочваў. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XIV</span></center> {{gap|1.5em}}У Зоські праца з рук валіцца. Маці скардзіцца на яе. Не разумее, у чым справа.</br> {{gap|1.5em}}— Нейкая туга на дзеўку навалілася. Нешта душыць яе. Памізарнела, аж страх бярэ, — скардзіцца маці суседкам.</br> {{gap|1.5em}}Суседкі ківаюць галовамі і рады розныя радзяць.</br><noinclude></noinclude> 7nafqt562xjyr2uowq0tkq5y7zcegmc 104 122881 284994 2026-05-09T10:08:26Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Яшчэ"/>{{Цэнтар|'''Яшчэ аб Беларускім<br />унівэрсытэці.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Ахапіушая нас некулькі часу таму назад радая пачуць аб тым, што бадай удасца і нашай старонцы Беларусі мець свой унівэрсытэт, — павінна...» 284994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Яшчэ"/>{{Цэнтар|'''Яшчэ аб Беларускім<br />унівэрсытэці.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Ахапіушая нас некулькі часу таму назад радая пачуць аб тым, што бадай удасца і нашай старонцы Беларусі мець свой унівэрсытэт, — павінна раптам жа астыць: у расейскіх газэтах прамінула вестка, што расейскі урад мусяу атказацца шчэ раз ад думкі дараваць унівэрсытэт хоць бы аднаму з беларускіх гарадоу. Матывау у яго знашлося досі і, вядома, усе гэты матывы збудаваны так, што, як адзін, гаворуць нї на карысць унівэрсытэту ля беларускага краю. З узгляду міністра люцкой асьветы, як Вітабск, так і Магільоу — нї зйауляюцца сяродкам (цэнтрам) Беларускага краю, чаму і ня могуць спадзївацца атрымаць сабе унівэрсытэту, які, па {{Абмылка|слав''а''м|славам}} міністра, толькі муся быць атчыняны у цэнтру, каб зьбіраць у сябе навокал роуна вучняу краю. Мінску-ж затым атказана міласьць аткрыць унівэрсытэт, што йон знаходзіцца блізка к фронту вайны. Адным словам ніводзін горад беларускі нїдаслужыуся да таго, каб мець у сабе вышэйшы светач навукі. Затоя замест беларускіх гарадоу маюць унівэрсытэт атчыніць у Смаленску, як па дарозі з Беларусі у Расею… Вядома, гэткая рашэньня ураду з беларускім унївэрсытам ня можа здаволіць ні аднаго ад беларусаў, якія з пакрыуджанай мінай мусюць зварочвацца з дзіуным запытаньньям да саміх сябе: няужо усьо-ткі жыве шчэ сярод расейскага ураду старая, ні чым нї апрауданая баязьня беларускага сэпаратызму? Або няужо йон усьо-ткі шчэ ня мог праканацца у тым, што, даруючы вышэйшы светач краіня, гэтым можна дайсьці да агульнае выгады усяму гасударству? Бадай, што так: іначай німа чым засьніць тае палітыкі яго у стасунках да Беларусі. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Яшчэ"/> <section begin="Бацькава"/>{{Цэнтар|'''Бацькава воля.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|Раман ''Ц. Гартнага''.|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|Часьціна першая.|памер=100%}} {{Цэнтар|5.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}На вуліцы было ціха: гуляушыя дзіучата разыйшліся. Стаяла пекная цьоплая і ясная ноч: ня дуу вецяр, ня чуваць было шуму садовых дзярэуцау, ніякага стуку, ні нават {{Абмылка|сабаччаха|сабаччага}} {{Абмылка|брэху|брэху.}} Усьо, мэрам шчарованая некаю моцнаю тайомнаю сiлаю, нярухна бязмоуна, нібы мьортвая — прытаіушыся маучала. Ат хат i дзярэу з левага боку цягнуліся цяраз вуліцу, рагатыя вострыя і тупыя, другія і кароткія, страшныя і сьмешныя цені; пахла свежаю зеляньню, адправаючаю зямльою і разцвіушым бэзам. {{Водступ|2|em}}„Так. Дык значэ йон прыедзя. Прыедзя, значэ, Рыгор на Тройцу“ — ігралі у Зосінуй галаве рэзвыя думкі: „а каліж гэта хаця тая Тройца. Здаецца ужо незадоуга… Чакай, я вырахую: тыдзянь і тры… не, тыдзянь і два… да што я… у мінулы чацьвер быу Шоснік, а сеньні Нядзеля; ад Шоснікуж за дзесяць дзьон бывая усягды Тройца, а ужо тры дні мінула… Так, так — ужо за {{Абмылка|тядзянь|тыдзянь}}… Ах, Рыгору мой даражэньні, як я цябе чакаю, як я прагу — с табою убачыцца!“ і Зося хапілася абедзьвіямі рукамі за грудзі, быццам стараючыся стрымаць у іх забурліушая прагнае чуцьцьо, прыціснула іх так крэпка і шчыра, што яны ня многа разшырэлі і туга напялі вузенькую шчыльную коптачку. Па тваруж, чыстаму і рыжоваму, прабегла вострая хаценьня; сінія, празрыстыя вочы яе зацягнула <section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> 2xx7du5t5ok69hyd5hhtw04dbava36f 0 122882 284995 2026-05-09T10:10:19Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-п...» 284995 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="2" to="2" onlysection="Яшчэ" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя]] izrf1wnu6g6d38cq2vei3cm4n146v26 0 122883 284996 2026-05-09T10:10:45Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] 284996 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] i2lblxx2ahykheeaupxaz0k96gfpgki 104 122884 284997 2026-05-09T10:11:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Але старая маці баіцца прыступіцца да Зоські, бо тая пачынае злавацца ды з хаты ўцякае.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ня любіць, каб хтосьці капаўся ў яе бядзе, у болечы яе сэрца. Зоська аддаецца свайму смутку тады, калі ніхто гэтага ня бачыць — уначы дае волю...» 284997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Але старая маці баіцца прыступіцца да Зоські, бо тая пачынае злавацца ды з хаты ўцякае.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ня любіць, каб хтосьці капаўся ў яе бядзе, у болечы яе сэрца. Зоська аддаецца свайму смутку тады, калі ніхто гэтага ня бачыць — уначы дае волю сьлёзам. Плача на пасьцелі сваёй, так плача, ажна здаецца, што ў плачы яна рэчкай разьліваецца. Плача над кублам з палатном і рознымі тканінамі, якія прырыхтавала да вясельля.</br> {{gap|1.5em}}Сны страхотныя сьняцца ёй.</br> {{gap|1.5em}}То Сымон у труне ляжыць. Вочы напалову раскрыты, зьдзіўлены. Твар сіні. Увесь ён выцягнуўся ў труне. Хаўтурныя песьні сьпяваюць.</br> {{gap|1.5em}}А то музыку вясёлую чуе яна. Бяжыць на гэту музыку праз лясы, праз пушчы, праз дзікія балоты. Парвала свае вопраткі аб вострыя карчы. Да крыві цела падрапала. Бяжыць і бяжыць. Ажна вось скуль музыка — з незнаёмай хаты. Гэта гуляюць вясельле Сымона з адной з панскіх артыстак.</br> {{gap|1.5em}}Зоська туліцца да сьцяны і слухае… Ловіць кожны гук з хаты, голас Сымона. Сымон адчувае яе блізкасьць, выходзіць на двор і Зоська… прабуджаецца.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ўпіваецца сваім горам. Нейкі цяжар вісіць у яе на шыі і душыць-давіць. Яна як-бы скована жалезнымі путамі з галавы да ног. Хоча вызваліцца ад іх і ня можа. Гэтыя путы — яе думкі аб Сымону. Думкі аб ім п‘юць яе кроў, нібы п‘яўкі, не даюць ні хвіліны супакою. Пэўна Сымонка даўно забыў аб ёй…</br> {{gap|1.5em}}Часам Зоська пабяжыць у маёнтак: можа пачуе аб ім, можа пабачыць…</br><noinclude></noinclude> 3u5rcdw2i978qywrc4gbqy7g1ws2wf9 104 122885 284998 2026-05-09T10:16:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Доўга туліцца яна да халодных сьцен панскіх палацаў, каб ніхто яе ня бачыў. Прыслухоўваецца да музыкі з пакояў студыі. Але галасы мала пранікаюць з белага муру на двор. Сымона няма… Аб ім ні слуху, ні духу.</br> {{gap|1.5em}}Сэрца Зоські стучыць моцна, ажн...» 284998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Доўга туліцца яна да халодных сьцен панскіх палацаў, каб ніхто яе ня бачыў. Прыслухоўваецца да музыкі з пакояў студыі. Але галасы мала пранікаюць з белага муру на двор. Сымона няма… Аб ім ні слуху, ні духу.</br> {{gap|1.5em}}Сэрца Зоські стучыць моцна, ажна здаеццаво — во-во вываліцца з грудзей… Галава кружыцца. Перад вачыма кругі мітусяцца…</br> {{gap|1.5em}}Вусны самі сабою шэпчуць:</br> {{gap|1.5em}}— Сымонка… Сымонка, любы, дарагі…</br> {{gap|1.5em}}З маёнтку Зоська пускаецца ў панскую каплічку, якая стаіць недалёка на крыжаванай дарозе. У маленькай будцы вісіць на вялізным дубовым крыжы дубовы пан Езус на ўвесь чалавечы рост. Зоська доўга ўглядаецца ў дубовыя, намалёваныя вочы „бога“. Вецер калыша „божы“ хвартушок. Цені мітусяцца на ўсім яго целе і ей здаецца, што ён жывы, зараз гаварыць пачне…</br> {{gap|1.5em}}Яна вельмі расчулена, што адно вока ў „бога“ большае, другое меншае. „Бедненькі“ думае яна, „гаротненькі“… „А можа ў бога так павінна быць“, зьяўляецца ў ёй новая думка. Расьце ў яе душы такая пашана да „бога“, такі салодкі страх перад ім, ажна яна ня ведае, дзе дзецца. Яна — нікчэмнасьць перад такім богам, з дубовымі ранамі, з дубовымі думкамі і дубовай сілай.</br> {{gap|1.5em}}Зоська падае на калені, не адрываючыся разгарачанымі, сьлязьлівымі вачыма ад нязграбнай фігуры і шэпча тую малітву-замову, якую навучыла яе старая суседка:</br><noinclude></noinclude> 9z75zl7mt8dhujabxi940ojkq9w2nfa 104 122886 284999 2026-05-09T10:21:51Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section begin="Ня"/>{{***2||75%|5|перад=1em|пасьля=1em}} {{block center/s}} Ня сьпевай у садзе салавей зальотны,<br /> Ня трывож ты песьняй ціхага спачынку;<br /> Учора ты і сеньні — роуна безклапотны,<br /> А ва мне ускрашаяш нудныя успамінкі.<br /> <section end="Ня...» 284999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section begin="Ня"/>{{***2||75%|5|перад=1em|пасьля=1em}} {{block center/s}} Ня сьпевай у садзе салавей зальотны,<br /> Ня трывож ты песьняй ціхага спачынку;<br /> Учора ты і сеньні — роуна безклапотны,<br /> А ва мне ускрашаяш нудныя успамінкі.<br /> <section end="Ня"/> <section begin="Бацькава"/>тонкаю смуглаю плевачкаю льогкае слязівая вільгаці: Зося соладка, утомна пацягнулася усім целам, здаровым і маладым, поуным кіпучаго жыцьця, а затым і патрабуючым буйных ласк, і на момэнт — другі мэрам замерла. Потым крыху спусціушы, разам ачулася, вытрашчыла шырока вочы і акінула развітным зіркам усьо, што ляжала перад яе вачыма — ды вылязла з вакна. „А трэ такі лажыцца спаць,“ парадзіла яна сама сабе і, раздзеушы верхнюю апратку да апошняе сарочкі, лягла на пасланую ей загадзя маткай пасцель… {{Водступ|2|em}}Калі Васіль, сам ня свой ад злосьці і гневу на Зосю, вышау з двору Прыдатных на вуліцу і павярнуу да гасподы, ужо усюды усьо спала, і на мястэчку панавала сьціш. Апусьціушы к зямлі голау, ацяжэущую ад нядобрых думак, йон ціха, паволї клыпау вуліцаю. Уся пекнасьць майскай ночы, якая варажыла Зосю, здавалася, яго зусім ня трывожыла сваім дзіуным хараством, нї датыкалася яго пакрыуджанай душы сваею прыгожасьцю. І па праудзї: ля чаго быу яму той, прышпіляны к цьомнаму небу, белы, ня цэлы шчэ, сярэбраны месяц, што плыу ікрас над яго галавою між тысячы рэзвых, мірготных зорак, большых і меньшых, ярчэйшых і цямнейшых. Да чаго яму гэта цьомная неба, аграмадным парасонам разгорняная над красуючай, атрадзеушай к жыцьцю зямльою. На што яму было усьо гэта, калі Зося, на якой сходзіліся усе яго думкі, усьо пачуцьцьо, якая нї давала яму спакою ні дньом ні ноччу, так сярдзіта, так ліха абышлася з ім. {{Водступ|2|em}}Ня дзіва, што прад ім „зйаулялася адваротная прыкрая {{перанос-пачатак|п=запытань|к=не}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> t83ijdz3xwzuqxyol8ybl5xicm2pg3t 285000 284999 2026-05-09T10:22:53Z Gleb Leo 2440 285000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section begin="Ня"/>{{***2||75%|10|перад=1em|пасьля=1em}} {{block center/s}} Ня сьпевай у садзе салавей зальотны,<br /> Ня трывож ты песьняй ціхага спачынку;<br /> Учора ты і сеньні — роуна безклапотны,<br /> А ва мне ускрашаяш нудныя успамінкі.<br /> <section end="Ня"/> <section begin="Бацькава"/>тонкаю смуглаю плевачкаю льогкае слязівая вільгаці: Зося соладка, утомна пацягнулася усім целам, здаровым і маладым, поуным кіпучаго жыцьця, а затым і патрабуючым буйных ласк, і на момэнт — другі мэрам замерла. Потым крыху спусціушы, разам ачулася, вытрашчыла шырока вочы і акінула развітным зіркам усьо, што ляжала перад яе вачыма — ды вылязла з вакна. „А трэ такі лажыцца спаць,“ парадзіла яна сама сабе і, раздзеушы верхнюю апратку да апошняе сарочкі, лягла на пасланую ей загадзя маткай пасцель… {{Водступ|2|em}}Калі Васіль, сам ня свой ад злосьці і гневу на Зосю, вышау з двору Прыдатных на вуліцу і павярнуу да гасподы, ужо усюды усьо спала, і на мястэчку панавала сьціш. Апусьціушы к зямлі голау, ацяжэущую ад нядобрых думак, йон ціха, паволї клыпау вуліцаю. Уся пекнасьць майскай ночы, якая варажыла Зосю, здавалася, яго зусім ня трывожыла сваім дзіуным хараством, нї датыкалася яго пакрыуджанай душы сваею прыгожасьцю. І па праудзї: ля чаго быу яму той, прышпіляны к цьомнаму небу, белы, ня цэлы шчэ, сярэбраны месяц, што плыу ікрас над яго галавою між тысячы рэзвых, мірготных зорак, большых і меньшых, ярчэйшых і цямнейшых. Да чаго яму гэта цьомная неба, аграмадным парасонам разгорняная над красуючай, атрадзеушай к жыцьцю зямльою. На што яму было усьо гэта, калі Зося, на якой сходзіліся усе яго думкі, усьо пачуцьцьо, якая нї давала яму спакою ні дньом ні ноччу, так сярдзіта, так ліха абышлася з ім. {{Водступ|2|em}}Ня дзіва, што прад ім „зйаулялася адваротная прыкрая {{перанос-пачатак|п=запытань|к=не}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> flqyga1r94aafqggzs4xu6sun0uue66 104 122887 285001 2026-05-09T10:26:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{|style="font-size:83%; margin:auto" |Сьвяты Сымон, вялікія вочы,</br>Устань мне ўдзень, як у ночы.</br>На небе крыж,</br>На крыжы тры зарніцы —</br>Гэта родныя сястрыцы:</br>Адна прывара,</br>Другая прыпале,</br>Трэцяя прывяртае.</br>Прывярні, божа, раба божага Сымона,</br>Каб ён любіў мян...» 285001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{|style="font-size:83%; margin:auto" |Сьвяты Сымон, вялікія вочы,</br>Устань мне ўдзень, як у ночы.</br>На небе крыж,</br>На крыжы тры зарніцы —</br>Гэта родныя сястрыцы:</br>Адна прывара,</br>Другая прыпале,</br>Трэцяя прывяртае.</br>Прывярні, божа, раба божага Сымона,</br>Каб ён любіў мяне,</br>Каб ён ня мог жыць без мяне,</br>Як рыба без вады,</br>Як мерац без зямлі,</br>Як дзіцё бяз грудзі… |} {{gap|1.5em}}Ад гэтай дзівоснай малітвы ва ўсім целе Зоські разьліваецца нейкае цяпло. Зоська выліла сваё гора, патаемныя смуткі сэрца перад богам. Ёй робіцца лягчэй, вяртаецца надзея і ўпэўненасьць. Яна варочаецца да хаты як-бы выгаеная-вылечаная, нібы напілася цудадзейнага зельля. Некалькі дзён думкі яе купаюцца ў сонечных хвалях радасьці: Сымонка яе не забыў. Яна хутка пабачыць яго…</br> {{gap|1.5em}}Але такі настрой цягнецца нядоўга.</br> {{gap|1.5em}}Мала памагаў пан Езус. Зоська пакрыўдзілася на яго. Зоська ня хоча пакутваць, як ён. Яна-ж ня дубовая… Ня мае такой сілы.</br> {{gap|1.5em}}Тады Зоська задумала пачаць справу з нячыстай сілай — шаптух шмат па вёсках. Іх многа ў карчме.</br> {{gap|1.5em}}Выняла Зоська з кубла кавалак палатна — гасьцінец для шаптухі, накінула сабе на плечы кялім у клетках чырвоных і сініх і вышла з хаты.</br> {{gap|1.5em}}На дварэ была мяцеліца. Юда ў чыстым полі вясельле-гульню ладзіў. Цэлыя гурбы сьнегу {{перанос пачатак|перакідва|ліся}}<noinclude></noinclude> oveqbkp6m4f8jd17lbiwzdmupvi92ay