Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 5219 285123 181795 2026-05-10T11:57:15Z Gleb Leo 2440 285123 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Шантыр | Імёны =Фабіян | Першая літара прозвішча =Ш | Варыянты імёнаў = | Апісанне =празаік, перакладчык | Іншае = | ДН =23 студзеня (4 лютага) 1887 | Месца нараджэння =Слуцк | ДС = 29 мая 1920 | Месца смерці = Навазыбкаў | Выява = | Вікіпедыя =:be:Фабіян Гіляравіч Шантыр | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Фабіян Шантыр | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Фабіян Шантыр | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * {{Скан|Захар|Шантыр_(1909-1910).pdf}} / Наша Ніва, 1909, №38 * У весцы / Наша Ніва, 1909, №46 * Ноч / Наша Ніва, 1910, №2 * Смерць убогаго / Наша Ніва, 1910, №7 * Пад шум леса / Наша Ніва, 1910, №12 * З нашаго жыцьця. Голас са Случчыны / Наша Ніва, 1910, №30 * З нашаго жыцьця / Наша Ніва, 1910, №36 * [[Санэт (Шантыр)|Сонэт]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Сьвяты Божа (Шантыр)|Сьвяты Божэ!..]] // {{Fine|[[Вольная Беларусь (газета)|Вольная Беларусь]]. — 23 лістапада 1917. — [[Вольная Беларусь (газета)/1917/31|№31]]}} * [[Патрэбнасць нацыянальнага жыцця для беларусаў і самаадзначэння народа]] ''(1918)'' * У час барацьбы * Беларускае пытанне [[Category:Перакладчыкі]] [[Category:Аўтары|Шантыр, Фабіян]] [[Category:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 10xx9qal5vvygwvasrixkenxfkap7qq 102 5565 285032 284989 2026-05-09T16:53:48Z Gleb Leo 2440 285032 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Межкі (Гартны)|Межкі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Зорка (Гартны)|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…|Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Пра Круппаускі завод|Пра Круппаускі завод]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] rdh4cj2l7b8t2iz7hflbvu4mykgk95s 285085 285032 2026-05-10T08:04:51Z Gleb Leo 2440 285085 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Зорка (Гартны)|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…|Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Пра Круппаускі завод|Пра Круппаускі завод]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] m1v4hjf1tqonvqky00rb5zvbt5cs894 285106 285085 2026-05-10T09:25:48Z Gleb Leo 2440 285106 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча =Гартны | Імёны =Цішка | Першая літара прозвішча =Г | Варыянты імёнаў =Зьміцер Хведаравіч Жылуновіч | Апісанне = | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}}<ref>Творы, апублікаваныя гэтым аўтарам пасьля 7 лістапада 1917 году на тэрыторыі РСФСР, абараняюцца аўтарскім правам да 1 студзеня 2026 году.</ref> | ДН =22 кастрычніка (4 лістапада) 1887 | Месца нараджэння =Капыль, Слуцкі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя | ДС =11 красавіка 1937 | Месца смерці =Магілёў, БССР | Выява =Цішка Гартны.jpg | Вікіпедыя =:be:Зміцер Жылуновіч | Вікіпедыя2 =:be-x-old:Зьміцер Жылуновіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча =Category:Zmicier Žylunovič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя =Цішка Гартны | Google = }} == Творы == {{All works‎}} * [[Цішка Гартны (1923)]] * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)]] * {{Скан|Наступ на горны (1932)|Наступ на горны (1932).pdf}} === Зборнікі вершаў=== * [[Як гляджу я на сіняе неба]] // {{fine|[[Наша Ніва (газета)|Наша Ніва]]. — 1910. — [[Наша Ніва (газета)/1910/39|№39]]}} * [[Песьні (Гартны)|Pieśni]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Урачыстасьць (Гартны)|Урачыстасьць]]. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925}} === Вершы === * [[Сьцяна фэдэралістаў]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Пераплёт (Гартны)|Пераплёт]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Эпіграмы (Гартны)|Эпіграмы]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Бяздольны]] * [[Віхура (Гартны)]] * [[Восень (Гартны)]] * [[Зьмітраку Бядулю]] * [[Касьба (Гартны)]] * [[Многа сіл маладых…]] * [[Янку Купалу (Гартны)]] === Апавяданні === * На ўсходзе сонца // Наша Ніва, 1909, №23 * [[Думкі (Гартны)]] * [[Скошаны луг]] * [[Адвячоркам (Гартны)]] * [[Спрэчка стыхіяў]] * [[Завяўшая краса]] * [[Таварыш аб сваім жыцці]] * [[У майстэрні]] * [[Я бачыў. Вершы ў прозе]] * [[Трэскі на хвалях (Гартны, зборнік)|Трэскі на хвалях]]. {{Fine|Менск: Беларускае Коопэрацыйна-Выдавецкае Таварыства „Савецкая Беларусь“, 1924}} * {{Скан|[[Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926)|Выбраныя апавяданьні]]|Выбраныя апавяданьні (Гартны, 1926).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1926}} * [[Прысады (Гартны, зборнік)|Прысады]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * [[Гаспадар (Гартны, апавяданне)]] * {{Скан|[[Гоман зарніц (1932)|Гоман зарніц]]|Гоман зарніц (1932).pdf}}. {{Fine|Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, ЛіМ, 1932}} * [[Сьмерць маладзенькага камунара]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 18 сакавіка 1921. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1921/60|№60 (170)]]}} * [[Шчырая душа]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/5|№5]]}} * [[Праводзіны (Гартны)]] * [[Дыягназ]] * [[Пахучы зяб]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Ліпень 1930. — [[Полымя (часопіс)/1930/7|№7]]}} * [[Калгаснік Трыхон Жаролца]] === Аповесьці === * {{Скан|[[На новым месцы (1930)|На новым месцы]]|На новым месцы (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} === Раманы === *[[Сокі цаліны]] * Перагуды // Полымя, 1935 === Нарысы === * [[У сялянскіх гушчах (Гартны)|У сялянскіх гушчах]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — 1925. — [[Полымя (часопіс)/1925/4|№4]]}} * [[Пад бізуном цывілізатараў]] // {{Fine|[[Чырвоная Беларусь (часопіс)|Чырвоная Беларусь]]. — 10 чэрвеня 1930. — [[Чырвоная Беларусь (часопіс)/1930/11|№11]]}} === Публіцыстыка === * Мужыкі і мешчане (З нашаго жыцьця) // Наша Ніва, 1909, №1 * М. Капыль Слуцк. пав. Мінск. губ. // Наша Ніва, 1909, №2-3, 5, 9,11,16,19,22,23,26,31-32 *[[Думкі беларуса (Гартны)]] (1909) * [[Колькі слоў аб «беларускім» дэпутаці|Колькі слоў аб „беларускім“ дэпутаці]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 26 Ліпня 1913. — [[Наша Ніва (1906)/1913/30|№30]]}} '''1916''' * [[Дзянніца (1916)/1/Аб Беларускім унівэрсытэці|Аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/1/Аб спажытковай бядзе|Аб спажытковай бядзе]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]}} * [[Дзянніца (1916)/2/Пїтраград|Пїтраград. 9—XI—16]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 9 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/2|№2]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…|Ніжэй мы друкуїм абвешчаны пазоу мінскага губэрнатара…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/3/Пра Круппаускі завод|Пра Круппаускі завод]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 18 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/3|№3]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Тоя мейсца на зямлі…|Тоя мейсца на зямлі…]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/4/Капыль|Капыль, Мінск. губ.]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 27 лістапада 1916. — [[Дзянніца (1916)/4|№4]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 3 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/5|№5]]}} * [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Дзянніца (1916)/7/Полёнізація Беларусі|Полёнізація Беларусі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} '''1917''' *[[Работнікі-беларусы ў Петраградзе]] (1917) *[[Канферэнцыя нацыянальна-сацыялістычных партый]] (1917) '''1918''' *[[Допіс у газету «Вольная Беларусь» (Жылуновіч)]] (1918) *[[Маніфест Часовага Рабоча-Сялянскага Савецкага Урада Беларусі]] '''1922''' *[[1 студзеня — рэвалюцыйна-гістарычнае сьвята Савецкай Беларусі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} '''1923''' *[[Два бакі беларускага руху]] (1923) *[[Пара пісаць гісторыю рэволюцыі]] (1923) *[[Абеглы саманарыс майго жыцця]] (1923) * Да гісторыі Савецкае Беларусі **[[Уступамі да Акцябра]] (1923) **[[Ад кастрычніка 1917 г. да лютага 1918 г.]] (1924) **[[Організацыя сіл]] (1924) **[[Гістарычны момант]] (1924) '''1924''' *[[Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава]] (1924) *[[Люты—Кастрычнік у беларускім нацыянальным руху]] (1924) '''1925''' *[[Зьезд беларускіх нацыянальных організацый]] (1925) *[[Рабочы рух у Беларусі ў 1905 г. і яго разьвіццё з 1890 г.]] (1925) *[[Будаваньне БССР і роля ў гэтым т. Ў.М. Ігнатоўскага]] (1925) '''1926''' *[[Беларуская інтэлігенцыя ў гістарычным аспэкце]] (1926) '''1927''' * [[Усё далей ад панства няволі]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 12 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/59|№59 (1951)]]}} * [[Ня трэба адставаць]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 сакавіка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/64|№64 (1956)]]}} * [[Праз перавалы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/108|№108 (2000)]]}} * [[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 г. БДТ1]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Беларуская журналістыка (Гартны)|Беларуская журналістыка]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/112|№112 (2004)]]}} * [[Наш баявы абавязак]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 ліпеня 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/160|№160 (2052)]]}} * [[Па чатырох краінах]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 21, 23—25, 30 кастрычніка, 2, 11, 13—15, 18, 22, 25, 29 лістапада 1927, 2, 6, 9, 11, 14, 16, 18, 21, 24, 28, сьнежня, ? 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/240|№240 (2132)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/242|№242 (2134)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/243|243 (2135)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|248 (2140)]] [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/250|250 (2142)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/255|255 (2147)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/257|257 (2149)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1927/258|258 (2150)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/261|261 (2153)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/264|264 (2156)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/267|267 (2159)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/270|270 (2162)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/273|273 (2165)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/276|276 (2168)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/279|279 (2171)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/281|281 (2173)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/283|283 (2175)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/285|285 (2177)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/287|287 (2179)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/289|289 (2181)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/292|292 (2184)]], [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/294|294 (2186)]], ?}} * [[Пытаньні даволі сур’ёзныя]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 30 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/248|№248 (2140)]]}} * [[Ад калёніі да незалежнай дзяржавы]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 7 лістапада 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/253|№253 (2145)]]}} '''1928''' *[[Са Случчыны]] (1928) *[[Безнадзейныя надзеі]] (1928) *[[Беларускія сэкцыі РКП і стварэньне Беларускай Савецкай Рэспублікі]] (1928) * [[Праездам праз Украіну]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 25—26 кастрычніка 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/247|№247 (2435)]]—[[Савецкая Беларусь (1920)/1928/248|248 (2136)]]}} * [[Заўвагі к часу]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 16 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/263|№263 (2451)]]}} * [[Беларуская самабытнасць i бязухiльны iнтэрнацыяналiзм, цi старая пагудка на новы лад]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 20 лістапада 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/266|№266 (2454)]]}} '''1929''' *[[Дваццаць гадоў назад]] // Полымя, 1929, №5 '''1932''' * [[Перадрэволюцыйная «Правда» (Гартны)|Перадрэволюцыйная „Правда“]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 15 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/8|№8]]}} * [[Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б) (Гартны)|Горача вітаю пастанову ЦК Усе КП(б)]] // {{Fine|[[Літаратура і мастацтва (газета)|Літаратура і мастацтва]]. — 25 мая 1932. — [[Літаратура і мастацтва (газета)/1932/9|№9]]}} === Крытыка === * {{Скан|Лев Толстой у памяці мужыкоў беларусоў|Талстой.pdf}} // Наша Ніва, 1910, №52 *{{Скан|[[Беларуская літэратура]]|Zhylunovich Belaruskaja literatura.pdf}} (1918) *[[Тэатр на Беларусі]] (1921) * [[Аб крытыцы «Босыя на вогнішчы» і яшчэ аб саміх «Босыя на вогнішчы» М. Чарота|Аб крытыцы „Босыя на вогнішчы“ і яшчэ аб саміх „Босыя на вогнішчы“ М. Чарота]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя]]. — Сьнежань 1922. — [[Полымя (часопіс)/1922/1|№1]]}} *{{Скан|[[Беларускае пісьменства]]|Беларускае пісьменства.pdf}} (1924) * [[Пара сказаць «Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы»|Пара сказаць „Бывайце здаровы, Лявоніха і Цымбалы“]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 13 чэрвеня 1926. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1926/132|№132 (1727)]]}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры|Этапы разьвіцьця беларускае літаратуры]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Янка Купала — пясьняр вызваленьня|Янка Купала — пясьняр вызваленьня]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Рэволюцыйным шляхам]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/У надзеях над прасторамі]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Купчастыя руні]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Літаратурныя падзеі ў 1926 г.]]|Ba59271.pdf}} *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Ці сапраўды «Узвышша» ёсьць узвышша]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Шкоднае ў беларускай літаратуры]]|Ba59271.pdf}} (1927) *{{Скан|[[Узгоркі і нізіны (1928)/Цьвёрдымі крокамі]]|Ba59271.pdf}} (1927) *[[Скуткі тэатральн. сэзону 1926—7 у БДТ1]] (1927) === Успаміны === * [[Аўтабіяграфія (Гартны)|Aŭtobiografia]] // {{Fine|[[Маладая Беларусь (альманах)|Маладая Беларусь]]. — 1912. — [[Маладая Беларусь (альманах)/2|Сшытак 2]]}} * [[Абеглы саманарыс майго жыцця|Абеглы саманарыс майго жыцьця]] // {{Fine|[[Цішка Гартны (1923)|Цішка Гартны]]. Менск: Выданьне Інстытуту Беларускае Культуры, 1923}} * [[Месяц у царскай арміі]] // {{Fine|[[Полымя (часопіс)|Полымя рэвалюцыі]]. — Люты—сакавік 1933. — [[Полымя (часопіс)/1933/2|№2]]}} ==== Інтэрвію ==== * [[З Менску — у Парыж]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 19 кастрычніка 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/238|№238 (2130)]]}} === Лісты === * [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109/Ліст у рэдакцыю|Ліст у рэдакцыю]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 17 мая 1927. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1927/109|№109 (2001)]]}} == Пра аўтара== * [[Жаданне (Чарнышэвіч)]] // «Наша Ніва», 1911, №50 * [[Цішка Гартны (Луцкевіч)]] * [[Кароткі_нарыс_нацыянальна-культурнага_адраджэньня_Беларусі#Цішка_Гартны_(Д_Жылуновіч).|Цішка Гартны (Ігнатоўскі)]] *[[К 15-гадоваму юбілею літаратурнай працы Цішкі Гартнага (1908—1923)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага|Пролетарская поэзія і лірыка Цішкі Гартнага]] *{{Скан|Вечар твораў Цішкі Гартнага (Бабарэка)|Літаратура 1923.pdf}} (1923) *[[Цішку Гартнаму (Колас)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/З. Жылуновічу|З. Жылуновічу (Колас)]] *[[Цішку Гартнаму (Купала)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Поэту-Гарбару|Поэту-Гарбару (Бядуля)]] * [[Цішка Гартны (1923)/Пасьвячэньні/Помніш?!|Помніш?! (Чарот)]] * [[Ці хто думаў…]] * [[Хрэстаматыя новай беларускай літэратуры (1927)/IV/В/Цішка Гартны|Цішка Гартны (Дварчанін)]] * [[Цішку Гартнаму (Маракоў)]] * [[Лірыка і проза Ц. Гартнага]] (1928) * [[Цішка Гартны (Байкоў)]] * [[Пад знакам рэволюцыйнай грамадзкасьці і загартаванасьці]] * ''[[Аўтар:Антон Баліцкі|Баліцкі, А]]''. [[Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага (Баліцкі)|Матывы літаратурнай творчасьці Гартнага]] // {{Fine|[[Савецкая Беларусь (1920)|Савецкая Беларусь]]. — 15 сьнежня 1928. — [[Савецкая Беларусь (1920)/1928/288|№288 (2476)]]}} *[[Пра Цішку Гартнага (Дыла)]] == Заўвагі == {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія палітыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Празаікі]] [[Катэгорыя:Крытыкі]] [[Катэгорыя:Нацыянал-камуністы]] [[Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Полымя»]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] 5qc3mmoo37y3ejhz3xztbmv245qkn3q 102 8208 285112 136979 2026-05-10T10:00:58Z Gleb Leo 2440 285112 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара | Прозвішча = Станкевіч | Імёны = Янка | Першая літара прозвішча = С | Варыянты імёнаў = Ян Станкевіч<br />Псэўданімы: ''Брачыслаў Скарыніч, Пётра з Арлянт, Янучёнак, Гжацкі'' | Апісанне = беларускі мовазнавец, гісторык, грамадска-палітычны дзеяч | Іншае = {{Ахоўваецца аўтарскім правам/аўтар}} | ДН = 26 лістапада 1891 | Месца нараджэння = в. Арляняты, Ашмянскі павет, Віленская губерня (цяпер Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць) | ДС = 16 ліпеня 1976 | Месца смерці = Пенсільванія, ЗША | Выява = Jan Stankievič. Ян Станкевіч (1920-29).jpg | Вікіпедыя = :be:Янка Станкевіч | Вікіпедыя2 = :be-tarask:Янка Станкевіч | Вікіцытатнік = | Вікісховішча = Category:Jan Stankievič | Вікіліўр = | ЭСБЕ = | Катэгорыя = Янка Станкевіч | Google = }} == Творы == {{Усе творы}} === Антрапаніміка === * [[Нашыя прозьвішчы]] (1922) === Мовазнаўства === * [[Жаноцкія назоўныя іменьні, што адпавядаюць мужчынскім з канчаткам на — ель (el-jo) і — цель (tel-jo)]] (1923) === Публіцыстыка === * [[Народ чуе]] // {{Fine|[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]. — 17 Красавіка 1914. — [[Наша Ніва (1906)/1914/15|№15]]}} * [[Да Беларускай Інтэлігенціі (Станкевіч)|Да Беларускай Інтэлігенціі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Думкі і разважаньні]] (1923) * [[Патрэбна борздая дапамога]] (1923) == Лісты == * [[Ліст Янкі Станкевіча ў рэдакцыю «Нашай Нівы»|Ліст ў рэдакцыю «Нашай Нівы»]] (1914) == Пераклады == * [[Маскальшчына і Эўропа]] ([[Аўтар:Волька Фастр|Волька Фастр]]) * [[Начэпнасьць]] ([[Аўтар:Ян Баршчэўскі|Ян Баршчэўскі]]) == Кнігапіс == * «[[Індэкс:Доля мовы беларускае (яе вонкашняя гісторыя) у розныя пэрыяды гісторыі Беларусі|Доля мовы беларускае (яе вонкашняя гісторыя) у розныя пэрыяды гісторыі Беларусі]]» (1954) * «[[Індэкс:Зь гісторыі русыфікацыі Вялікалітвы|Зь гісторыі русыфікацыі Вялікалітвы]]» (1967) {{PD-Расейская імпэрыя}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Беларускія гісторыкі]] [[Катэгорыя:Публіцысты]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Нацыяналісты]] [[Катэгорыя:Рыма-каталікі]] [[Катэгорыя:Метадысты]] [[Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] g7hro0odngaumrz15gqv00dad2kqlxm 10 9254 285036 284983 2026-05-09T16:57:25Z Gleb Leo 2440 285036 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> safn7aohojr6e7h83kadmhgqv5f4blg 285104 285036 2026-05-10T08:55:02Z Gleb Leo 2440 285104 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> ozeueoqltemh03taq9qgm553gzvyefv 4 23924 285105 252878 2026-05-10T09:01:26Z Gleb Leo 2440 285105 wikitext text/x-wiki {{#lst:Вікікрыніцы:Каляндар}} ---- : [[Вікікрыніцы:Паэзія сёння/травень]] : [[Вікікрыніцы:Проза сёння/травень]] ---- <section begin="1"/>'''1 траўня''' * 1832 — расейскі імпэратар Мікалай I сваім рэскрыптам закрыў Віленскі ўнівэрсытэт * 1879 — нарадзіўся [[Аўтар:Ян Серада|Ян Серада]], беларускі грамадзкі і палітычны дзяяч, пэдагог, публіцыст * 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Барыс Спарыхін|Барыс Спарыхін]], беларускі эканаміст <section end="1"/> <section begin="2"/>'''2 траўня''' * 1447 — у Вільні вялікі князь Казімер выдаў [[Прывілей Казіміра (1447)|прывілей]], які замацаваў шырокія правы баяраў * 1857 — памёр [[Аўтар:Альфрэд дэ Мюсэ|Альфрэд дэ Мюсэ]], французскі пісьменнік * 1888 — нарадзіўся [[Аўтар:Іван Віткоўскі|Іван Віткоўскі]], беларускі гісторык * 1897 — нарадзіўся [[Аўтар:Андрэй Капуцкі|Андрэй Капуцкі]], беларускі палітык і пісьменьнік * 1920 — у Менску выйшаў першы нумар часопіса «Рунь» * 1932 — памёр [[Аўтар:Пётр Коган|Пётар Коган]], расейскі гісторык літаратуры і крытык <section end="2"/> <section begin="3"/>'''3 траўня''' * 1877 — нарадзіўся [[Аўтар:Антон Грыневіч|Антон Грыневіч]], беларускі грамадзка-культурны дзяяч, выдавец * 1882 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладзіслаў Галубок]], беларускі драматург, актор, тэатральны дзяяч * 1887 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Гудзій|Мікалай Гудзій]], расейскі гісторык літаратуры <section end="3"/> <section begin="4"/>'''4 траўня''' * 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Ісак Звавіч|Ісак Звавіч]], савецкі дыплямат і гісторык * 1929 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Варава|Уладзімір Варава]], беларускі пісьменнік * 1930 — памёр [[Аўтар:Уладзімір Краснянскі|Уладзімер Красьнянскі]], беларускі гісторык і краязнавец <section end="4"/> <section begin="5"/>'''5 траўня''' * 1819 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Манюшка|Станіслаў Манюшка]], беларускі кампазытар * 1846 — нарадзіўся [[Аўтар:Генрык Сянкевіч|Генрык Сянкевіч]], польскі пісьменьнік беларускага паходжаньня * 1895 — нарадзіўся [[Аўтар:Баляслаў Лапыр|Баляслаў Лапыр]], беларускі аграном і культурны дзеяч * 1906 — створаная арганізацыя «Загляне сонцэ и ў нашэ ваконцэ», першая беларуская выдавецкая суполка <section end="5"/> <section begin="6"/>'''6 траўня''' * 1877 — памёр [[Аўтар:Юхан Людвіг Рунеберг|Юхан Людвіг Рунеберг]], фінскі шведскамоўны паэт * 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Паўлюк Трус|Паўлюк Трус]], беларускі паэт * 1923 — нарадзіўся [[Аўтар:Аляксей Рубцоў|Аляксей Рубцоў]], беларускі літаратуразнавец * 1926 — памёр [[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч, паэт, драматург, публіцыст, літаратуразнавец, каталіцкі святар. <section end="6"/> <section begin="7"/>'''7 траўня''' * 1861 — нарадзіўся [[Аўтар:Рабіндранат Тагор|Рабіндранат Тагор]], бэнгальскі паэт, пісьменьнік, кампазытар, мастак, грамадзкі і рэлігійны дзяяч * 1867 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзіслаў Рэймант|Уладзіслаў Рэймант]], польскі пісьменьнік * 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Макс Пфайфер|Макс Пфайфэр]], расійска-нямецкі актор, кінапрадусар * 1920 — загінуў [[Аўтар:Уладзімір Дабравольскі|Уладзімер Дабравольскі]], беларуска-расейскі этнограф, фальклярыст <section end="7"/> <section begin="8"/>'''8 траўня''' * 1880 — памёр [[Аўтар:Гюстаў Флабер|Гюстаў Флябэр]], францускі пісьменьнік * 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Некрашэвіч|Сьцяпан Некрашэвіч]], беларускі мовазнавец і грамадзкі дзеяч <section end="8"/> <section begin="9"/>'''9 траўня''' * 1892 — нарадзіўся [[Аўтар:Міхась Мялешка|Міхась Мялешка]], беларускі гісторык, пісьменьнік * 1911 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Ліхадзіеўскі|Сьцяпан Ліхадзіеўскі]], беларускі паэт і літаратуразнавец <section end="9"/> <section begin="10"/>'''10 траўня''' * 1883 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Маўр|Янка Маўр]], беларускі пісьменьнік * 1940 — загінуў [[Аўтар:Станіслаў Булак-Балаховіч|Станіслаў Балаховіч]], беларускі вайсковы дзеяч * 1960 ― памёр [[Аўтар:Юрый Алеша|Юрый Алеша]], расійскі пісьменнік беларускага паходжання <section end="10"/> <section begin="11"/>'''11 траўня''' * 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Сцяпан Булат|Сьцяпан Булат]], беларускі палітычны дзяяч, журналіст * 1953 — памёр [[Аўтар:Гасан Канапацкі|Гасан Канапацкі]], беларускі вайсковы дзеяч <section end="11"/> <section begin="12"/>'''12 траўня''' * 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Максім Ляўкоў|Максім Ляўкоў]], беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч * 1904 — нарадзіўся [[Аўтар:Алесь Карачун|Алесь Карачун]], беларускі пісьменьнік * 1906 — нарадзіўся [[Аўтар:Сяргей Фамін|Сяргей Фамін]], беларускі паэт * 1940 — загінуў [[Аўтар:Уладзімір Хадыка|Уладзімер Хадыка]], беларускі паэт * 1962 — памёр [[Аўтар:Ганна Сапрыка|Ганна Сапрыка]], беларускі пісьменьнік <section end="12"/> <section begin="13"/>'''13 траўня''' * 1941 — нарадзіўся [[Аўтар:Анатоль Сербантовіч|Анатоль Сербантовіч]], беларускі паэт * 1953 — памёр [[Аўтар:Павел Харламповіч|Павел Харламповіч]], беларускі нумізмат <section end="13"/> <section begin="14"/>'''14 траўня''' * 1962 — памерла [[Аўтар:Ганна Сапрыка|Ганна Сапрыка]], беларуская пісьменьніца <section end="14"/> <section begin="15"/>'''15 траўня''' * 1906 — у газэце «Северо-Западный край» быў упершыню апублікаваны верш [[Аўтар:Янка Купала|Янкі Купалы]] «[[Мужык (Купала)|Мужык]]», беларускамоўны дэбют творцы * 1971 — у Лёндане заснаваная Беларуская бібліятэка імя [[Аўтар:Францішак Скарына|Францішка Скарыны]], найбуйнейшая беларуская кніжня за мяжою <section end="15"/> <section begin="16"/>'''16 траўня''' * 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Ілья Ізгур|Ільля Ізгур]], беларуска-габрэйскі паэт * 1889 — у газэце «Минскій листокъ» (Менск) упершыню была апублікаваная ананімная паэма «[[Тарас на Парнасе]]» * 1947 — памёр [[Аўтар:Аляксандр Пагодзін|Аляксандар Пагодзін]], беларуска-расейскі гісторык і філёляг-славіст * 1950 — памёр [[Аўтар:Ісак Звавіч|Ісак Звавіч]], савецкі дыплямат і гісторык <section end="16"/> <section begin="17"/>'''17 траўня''' * 1881 — нарадзіўся [[Аўтар:Зіновій Гарбавец|Зіновій Гарбавец]], беларуска-расейскі мастак * 1934 — загінуў [[Аўтар:Андрэй Капуцкі|Андрэй Капуцкі]], беларускі палітык і пісьменьнік * 1934 — загінуў [[Аўтар:Міхаіл Кахановіч|Міхал Кахановіч]], беларускі палітычны дзяяч, пэдагог, публіцыст * 1934 — загінуў [[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]], беларускі паэт, публіцыст * 1964 — памёр [[Аўтар:Ота Куўсінен|Ота Куўсінен]], фінскі палітычны дзеяч <section end="17"/> <section begin="18"/>'''18 траўня''' * 1910 — памерла [[Аўтар:Эліза Ажэшка|Эліза Ажэшка]], беларуска-польская пісьменьніца <section end="18"/> <section begin="20"/>'''20 траўня''' * 1902 – нарадзіўся [[Аўтар:Язэп Пушча|Язэп Пушча]], беларускі паэт, крытык, перакладчык * 1903 — памёр [[Аўтар:Канстанцін Станюковіч|Канстанцін Станюковіч]], расейскі пісьменьнік * 1918 — памёр [[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Каганец]], беларускі пісьменьнік, мастак, мовазнавец * 1918 — памёр [[Аўтар:Альфонс Петрашкевіч|Альфонс Петрашкевіч]], беларускі паэт <section end="20"/> <section begin="21"/>'''21 траўня''' * 1851 — нарадзіўся [[Аўтар:Станіслаў Віткевіч|Станіслаў Віткевіч]], польскі жывапісец, пісьменьнік * 1855 — нарадзіўся [[Аўтар:Эміль Верхарн|Эміль Вэрхарн]], бэльгійскі паэт * 1894 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Галадзед|Мікалай Галадзед]], беларускі савецкі грамадзка-палітычны дзеяч, публіцыст * 1903 — нарадзіўся [[Аўтар:Апанас Атава|Апанас Атава]], беларускі паэт <section end="21"/> <section begin="22"/>'''22 траўня''' * 1859 — нарадзіўся [[Аўтар:Артур Конан Дойл|Артур Конан Дойл]], брытанскі пісьменьнік * 1885 — памёр [[Аўтар:Віктор Гюго|Віктор Юго]], францускі пісьменьнік, драматург * 1891 — нарадзіўся [[Аўтар:Ёханес Роберт Бехер|Ёханэс Робэрт Бэхер]], нямецкі пісьменьнік * 1900 — нарадзіўся [[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікалай Касьпяровіч]], беларускі гісторык, мастацтвазнавец * 1908 — У «Нашай Ніве» быў апублікаваны «[[Ліст да рэдакцыі «Нашай Нівы» (Ластоўскі і Будзька)|Ліст да рэдакцыі]]» [[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлава Ластоўскага]] і [[Аўтар:Эдвард Будзька|Эдварда Будзькі]], пачатак плённае дзейнасьці Ластоўскага. <section end="22"/> <section begin="23"/>'''23 траўня''' * 1842 — нарадзілася [[Аўтар:Марыя Канапніцкая|Марыя Канапніцкая]], польская пісьменьніца, паэтка * 1906 — памёр [[Аўтар:Генрык Ібсен|Генрык Ібсэн]], нарвэскі драматург і паэт * 1906 — нарадзіўся [[Аўтар:Георгій Кара-Мурза|Георгій Кара-Мурза]], расейскі савецкі гісторык-кітаіст * 1910 — [[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]] закончыў паэму «[[Курган (Купала)|Курган]]» * 1940 — загінуў [[Аўтар:Поль Нізан|Поль Нізан]], францускі філёзаф і пісьменьнік * 1946 — загінуў [[Аўтар:Кастусь Езавітаў|Кастусь Езавітаў]], беларускі палітычны, грамадзкі і вайсковы дзяяч, публіцыст <section end="23"/> <section begin="25"/>'''25 траўня''' * 1871 — нарадзіўся [[Аўтар:Ісак Сербаў|Ісак Сербаў]], беларускі гісторык, этнограф * 1880 — нарадзіўся [[Аўтар:Вацлаў Іваноўскі|Вацлаў Іваноўскі]], беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч * 1917 — памёр [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максім Багдановіч]], беларускі паэт, публіцыст, літаратурны крытык * 1917 — нарадзіўся [[Аўтар:Янка Непачаловіч|Янка Непачаловіч]], беларускі паэт * 1942 — загінуў [[Аўтар:Іван Замоцін|Іван Замоцін]], беларускі літаратуразнавец * 1945 — памёр [[Аўтар:Дзям’ян Бедны|Дзям’ян Бедны]], расейскі савецкі пісьменьнік <section end="25"/> <section begin="26"/>'''26 траўня''' * 1926 — заснаванае літаратурнае аб’яднаньне «[[:Катэгорыя:Узвышша (літаратурнае аб’яднанне)|Узвышша]]» * 1941 — памёр [[Аўтар:Юлій Іргер|Юлій Іргер]], беларускі хірург <section end="26"/> <section begin="27"/>'''27 траўня''' * 1876 ― нарадзіўся [[Аўтар:Канстанцін Воблій|Канстанцін Воблій]], украінскі эканаміст * 1900 ― нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Жылка|Уладзімер Жылка]], беларускі паэт, перакладчык, крытык * 1932 — скасаванае літаратурнае аб’яднаньне «[[:Катэгорыя:Полымя (літаратурнае аб’яднанне)|Полымя]]» <section end="27"/> <section begin="28"/>'''28 траўня''' * 1916 — памёр [[Аўтар:Іван Франко|Іван Франко]], украінскі пісьменьнік, палітык і філёзаф <section end="28"/> <section begin="29"/>'''29 траўня''' * 1917 — нарадзіўся [[Аўтар:Джон Кенэдзі|Джон Кенэдзі]], амерыканскі палітык * 1920 — загінуў [[Аўтар:Фабіян Шантыр|Фабіян Шантыр]], беларускі празаік, перакладчык, палітычны дзеяч <section end="29"/> <section begin="30"/>'''30 траўня''' * 1838 — нарадзіўся [[Аўтар:Фелікс Тапчэўскі|Фэлікс Тапчэўскі]], беларускі паэт * 1876 — нарадзіўся [[Аўтар:Уладзімір Назор|Уладзімір Назор]], харвацкі паэт * 1918 — памёр [[Аўтар:Георгій Пляханаў|Георгій Пляханаў]], расейскі марксісцкі філосаф * 1945 — памёр [[Аўтар:Францішак Карэвіч|Францішак Карэвіч]], літоўскі рэлігійны дзеяч <section end="30"/> <section begin="31"/>'''31 траўня''' * 1817 — нарадзіўся [[Аўтар:Георг Хэрвег|Георг Гэрвэг]], нямецкі паэт <section end="31"/> q8dk2dezmwx7xzxdezrvqzsaqvcy3ri 14 26196 285098 75673 2026-05-10T08:26:21Z Gleb Leo 2440 285098 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Мастацтва]] [[Катэгорыя:Будаўніцтва]] 4sxjeckdacf2n5weyag4s8uwpxtk903 0 27626 285125 172723 2026-05-10T11:58:56Z Gleb Leo 2440 285125 wikitext text/x-wiki {{Неадназначнасьць}} [[File:Waltzing together statue.jpg|right|250px]] * [[Санэт (Арвэр/Багдановіч)|Санэт]] (1900) — верш [[Аўтар:Алексіс-Фелікс Арвер|Алексіс-Фэлікса Арвэра]], пераклад [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]]. * [[Санэт (Шантыр)|Санэт]] (1916) — верш [[Аўтар:Фабіян Шантыр|Фабіяна Шантыра]]. * [[Санэт (Журба)|Санэт]] (?) — верш [[Аўтар:Янка Журба|Янкі Журбы]]. * [[Санэт (Багдановіч)|Санэт]] — некалькі вершаў [[Аўтар:Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]]. * [[Санэт (Трус)|Санэт]] — некалькі вершаў [[Аўтар:Паўлюк Трус|Паўлюка Труса]]. * [[Санет (Мілюць)]] == Гл. таксама == * [[:Катэгорыя:Санеты]] io7p6b6pjab0p773660n7jw9rx9omqh 0 31529 285002 93744 2026-05-09T12:43:24Z Erick Soares3 4451 285002 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = III. Як адгукнуліся амерыканцы на праект Барбікена | аўтар = Жуль Верн | пераклад = | секцыя = Раман | арыгінал = | папярэдні = [[З пушкі на Луну/Ад Зямлі да Луны/II|II. Паведамленне старшыні Барбікена]] | наступны = [[З пушкі на Луну/Ад Зямлі да Луны/IV|IV. Адказ Кембрыджскай абсерваторыі]] | дата = 1865 (пераклад 1940) | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="З пушкі на Луну.pdf" from="25" to="30" fromsection=ch3 tosection=ch3/> {{Выроўніваньне-канец}} [[pt:Da Terra á Lua/III]] m3yi2kqrndc2p3z3jah429o62r5gc1y 0 33286 285108 114705 2026-05-10T09:35:29Z Gleb Leo 2440 285108 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Божа, што Польшчы праз доўгія векі… | безаўтара = | секцыя = Малітва | наступны = | год = 1861 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} Дадзены твор быў напісаны на аснове [[:pl:Boże coś Polskę|польскай варыяцыі]] расейскага гімну «Боже царя храни» (Божа цара ахоўвай) 1816 году. Перапрацаваны тэкст стаў папулярным сярод патаемных патрыятычных арганізацыяў, а таксама стаў гімнам удзельнікаў {{Спасылка на Вікіпэдыю|паўстання 1863—1864 г.|Паўстанне 1863-1864|Паўстаньне 1863—1864 гадоў}}. У 1862 годзе твор быў забаронены ў Расейскай імпэрыі. * [[Pieśni nabożnyja/II|II. (Boże, Ty Polszczy praz douhija wieki…)]] // {{Fine|[[Pieśni nabożnyja (1861)|Pieśni nabożnyja]], 1861}} * [[Божа, што Польшчы праз доўгія векі… (1864)|Боже, што Польщи чрезъ несмҍтны вҍки]] // {{Fine|''[[Аўтар:Рыгор Кулжынскі|Григорій Кулжинскій]]''. Вѣстникъ юго-западной и западной Россіи. — 1864. — Томъ III, кн. X}} [[Катэгорыя:Вершы невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Ананімныя пераклады]] [[Катэгорыя:Пераклады з польскай мовы]] [[Катэгорыя:Творы, цэнзураваныя ў Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Малітвы]] [[Катэгорыя:Гімны]] [[Катэгорыя:Уніяцтва]] [[Катэгорыя:Паўстанне 1863 года]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 6fedx23zx0td0445aa0igh7jljl21th 106 66120 285035 165021 2026-05-09T16:56:25Z Gleb Leo 2440 285035 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Дзянніца |Language=be |Volume=[[Дзянніца (1916)/5|№ 5]] |Author= |Translator= |Editor=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]] |Illustrator= |School= |Publisher=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]]<br />Русско-Французская Типографія |Address=Пїтраград |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 9ogcre53k7n8pymdkti5syrfo9jihlu 106 66121 285103 165022 2026-05-10T08:53:43Z Gleb Leo 2440 285103 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Дзянніца |Language=be |Volume=[[Дзянніца (1916)/6|№ 6]] |Author= |Translator= |Editor=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]] |Illustrator= |School= |Publisher=[[Аўтар:Цішка Гартны|Зьміцер Жылуновіч]]<br />Русско-Французская Типографія |Address=Пїтраград |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} j4zes8l8iorsnj5y679n4c22s6o2dww 0 66123 285101 164977 2026-05-10T08:52:29Z Gleb Leo 2440 285101 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = | наступны = | год = 1916 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Дзянніца (1916)/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 1 лістапада—31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/1|№1]]—[[Дзянніца (1916)/7|7]]}} * [[Świetač (1916)/Dumki da hramatyki|Dumki da hramatyki]] // {{Fine|[[Świetač (1916)|Świetač]]. — 1 listapada—31 śniežnia 1916. — [[Świetač (1916)/1|№1]]—[[Świetač (1916)/7|7]]}} [[Катэгорыя:Мовазнаўчыя працы Эдуарда Будзькі]] [[Катэгорыя:Беларуская мова]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 446yw5g5w132tm8bxvdtpf9f389v8rg 0 80602 285107 192793 2026-05-10T09:25:59Z Gleb Leo 2440 285107 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Бачыў раз я, як з-пад хмары… | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1914 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Зорка (Гартны)|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1/Расьсьвітаньне/Бачыў раз я, як з-пад хмары…|Бачыў раз я, як з-пад хмары…]] // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1|Том 1]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Вершы Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] hj1edvz8ptfo7sxnxmujfbhopbi2swu 285118 285107 2026-05-10T11:37:01Z Gleb Leo 2440 285118 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Бачыў раз я, як з-пад хмары… | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1914 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Зорка (Гартны)|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1/Расьсьвітаньне/Бачыў раз я, як з-пад хмары…|Бачыў раз я, як з-пад хмары…]] // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1|Том 1]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Вершы Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Перыядычныя выданні ў паэзіі]] [[Катэгорыя:Дзянніца (1916)]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] 1ij0hi7r1fz9gx6gmy50lrx762km8w5 285119 285118 2026-05-10T11:37:19Z Gleb Leo 2440 285119 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Бачыў раз я, як з-пад хмары… | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1914 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 31 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/7|№7]]}} * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1/Расьсьвітаньне/Бачыў раз я, як з-пад хмары…|Бачыў раз я, як з-пад хмары…]] // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1|Том 1]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Вершы Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Перыядычныя выданні ў паэзіі]] [[Катэгорыя:Дзянніца (1916)]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] p7u6bi73gz2wwku18jv5hp9jenqxngc 0 80839 285086 193339 2026-05-10T08:05:21Z Gleb Leo 2440 285086 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Межкі | аўтар = Цішка Гартны | секцыя = Верш | папярэдні = | наступны = | год = 1914 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Дзянніца (1916)/6/Межкі|Межкі]] // {{Fine|[[Дзянніца (1916)|Дзянніца]]. — 23 сьнежня 1916. — [[Дзянніца (1916)/6|№6]]}} * [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1/Вакола і ўдаль/Межкі|Межкі]] // {{Fine|Збор твораў. [[Збор твораў (Гартны, 1929—1932)/1|Том 1]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Вершы Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] t9ypgiawg6uslf1cskq1doyvrqxagsn 0 122333 285091 284069 2026-05-10T08:20:58Z Gleb Leo 2440 285091 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пїтраград | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…|Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="1" to="1" onlysection="Пїтраград" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Пїтраград (Гартны)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] 1cfxhk6e8bowzonbkkyueztc55f94v0 104 122645 285062 284641 2026-05-09T20:53:47Z RAleh111 4658 285062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{разьбіўка|АСОБЫ}}:</center> {|style="margin:auto" |{{gap|0.5em}}1.{{gap|0.5em}} ||Бабка{{gap|1.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||60 ||год |- |{{gap|0.5em}}2. ||Фрося, яе ўнучка{{gap|0.7em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||18 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}3. ||Яе маці{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||40 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}4. ||Свацьця{{gap|0.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||35 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}5. ||Ігнат{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||23 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}6. ||Сьцяпан{{gap|0.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||23 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}7. ||Каваль Пётра{{gap|1.2em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||25 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}8. ||Агент вышуку{{gap|1.2em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||30 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}9. ||Грыбоўскі{{gap|1.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||40 ||{{gap|0.5em}}„ |- |10. ||Губарэвіч{{gap|1.7em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||50 ||{{gap|0.5em}}„ |- |colspan="4" |{{gap|1em}}Міліцыянэр (статысты), госьці, музыкі. |} {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> bxwr3bx0058h48jduuq3almasoysn91 285063 285062 2026-05-09T20:58:41Z RAleh111 4658 285063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{разьбіўка|АСОБЫ}}:</center> {|style="margin:auto" |{{gap|0.5em}}1.{{gap|0.5em}} ||Бабка{{gap|1.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||60 ||год |- |{{gap|0.5em}}2. ||Фрося, яе ўнучка{{gap|0.7em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||18 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}3. ||Яе маці{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||40 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}4. ||Свацьця{{gap|0.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||35 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}5. ||Ігнат{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||23 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}6. ||Сьцяпан{{gap|0.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||23 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}7. ||Каваль Пётра{{gap|1.0em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||25 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}8. ||Агент вышуку{{gap|1.0em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||30 ||{{gap|0.5em}}„ |- |{{gap|0.5em}}9. ||Грыбоўскі{{gap|1.3em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||40 ||{{gap|0.5em}}„ |- |10. ||Губарэвіч{{gap|1.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}}—{{gap|0.5em}} ||50 ||{{gap|0.5em}}„ |- |colspan="4" |{{gap|1em}}Міліцыянэр (статысты), госьці, музыкі. |} {{накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> jkhgzu0n2qgchasc87xijkxdn3gibkr 104 122888 285003 2026-05-09T13:26:36Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Ня"/>Твае песьні у душу рвуцца няупынна<br /> І катуюць сэрца мукамі бяз меры:<br /> Я перажываю сеньні гадаушчыну<br /> Утратак безваротны той глыбокай веры,<br /> Якой жыу усім целам, якой жыу душою,<br /> У якой дні міналі быццам тыя хвілі<br /> І жаданьня зйа...» 285003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Ня"/>Твае песьні у душу рвуцца няупынна<br /> І катуюць сэрца мукамі бяз меры:<br /> Я перажываю сеньні гадаушчыну<br /> Утратак безваротны той глыбокай веры,<br /> Якой жыу усім целам, якой жыу душою,<br /> У якой дні міналі быццам тыя хвілі<br /> І жаданьня зйалі яснаю зарою<br /> На маім пастуглым хмурным небасхілі…<br /> Ты пеяу на ралах шатнае бярозы<br /> Той заклятай ноччу першаю гадзінай,<br /> Калі абмачылі вочы мае сльозы<br /> Ад мяне забранай роднае дзяучыны.<br /> — „Будзяш ты другога“ — так бацькі сказалі,<br /> І яго к ей рукі шыбка працягліся.<br /> Зіркам развітанным вочкі заміргалі<br /> І на век мы з йою, мілай, расталіся.<br /> Я паслау пракляцьця ворагу ліхому<br /> І слязою горкай у адзін міг абліуся…<br /> Тыж нямы бязсердны к майму гору злому<br /> Песьняю зычлівай, як цяпер, заліуся.<br /> {{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Ня"/> <section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|5.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Святлейшыя з паміж беларусоу шмат веку свайго маладога збывалі на навуках; ведама — вучыліся нї па беларуску дык натта навыкалі да той гаворкі, на якой навуку даставалі. Такшто і думаць прывыкалі найчасьцей тымі славамі, якія праз навуку даліся ім у паміць. За беларускай кніжкай можа і гналісяб, алї як іх нельга было скуль мець, дык адбіваліся яны і ад жывой беларускай гутаркі. Ось як знайшліся дэмократы, прыяцїлі прастакоу, — дык ні сусім ім льогка давацца стала праца — наладзіць пісьмянство па беларуску, бо іх вуха больш навыкала да выгавору расейскага і польскага, такшто іх беларуская гутарка шмат навароту мела да чужых гаворак. На шчот аднальковага спосабу пісаньня па беларуску ні было яшчэ дагэтуль згоды {{Абмылка|празтоя|праз тоя}}, што адны трымаюцца спосабу падобнага — які у расейскім і у польскім пісьме йосць, <section end="Думкі"/> <section begin="Бацькава"/>{{перанос-канец|п=запытань|к=не}}: Няужо я такі самы чалавек, як усе людзі, і нічуткі нї важнейшы, нічуткі нї ляпейшы ад другіх? Ну, хоцьбы за гэтага самага галадранца, басяка Рыгора. І чаму гэта свет так збудованы, што людзі ня могуць цаніць чалавечае вартасці“, — думау — пытау сябе Васіль і нядавольна паверчвау галавою. {{Водступ|2|em}}Абуяны гэтым клопатам, йон няпрыкметна ля сябе дайшоу у канец вуліцы і толькі ушчау спускацца з узгорку, ад якога мо за поуганоу — ня болі — стаяла яго хата, яшчэ зусім новая, атшліхованая дошкамі, убраная ля вокан у шчытку і на капяжы пекнаю рэзьбою і акрытая жоутаю смалістаю гонтаю, — як раптам, зусім нїспадзявана, спаткнууся с Пятрусьом Бокам, які вароучауся дамоу, як потым Васіль праведау, — правьоушы да хаты Дземіну Марысю. {{Водступ|2|em}}— А, як маїсься, Васільок, — жартоуна агукнуу йон Васіля. — Аткуль так позна клыпаяш? {{Водступ|2|em}}Васіль ухмыльнууся і ласкава атказау: {{Водступ|2|em}}— Аттуль, куды ты ідзешь… {{Водступ|2|em}}— Ня можа то быць. {{Водступ|2|em}}— Я табе кажу. {{Водступ|2|em}}Абудва весяла разсмеяліся. {{Водступ|2|em}}— У Зосі буу? праканауся Пятрусь. {{Водступ|2|em}}— Такі і угадау, — прызнауся Васіль. {{Водступ|2|em}}— Вось ці ня лады сякія-такія ты пробувау рабіць, — паджартавау ізноу Пятрусь. {{Водступ|2|em}}— Ты ня смейся, — такі і думау, толькі… заусяголау яны, — матнуушы нядбайна рукою атказау Васіль. {{Водступ|2|em}}— А чаму? {{Водступ|2|em}}{{Абмылка|А|— А}} таму: гэты зараза… Зоська бач, так уляпалася у Рыгора, што,<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> sdnt5t5oxofct2ntnb1if18dejzzenz 0 122889 285004 2026-05-09T13:28:59Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = ⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…) | аўтар = Цішка Гартны | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верщ | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = Дзянніца (1916)/5/Думкі да граматыкі|Дум...» 285004 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = ⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…) | аўтар = Цішка Гартны | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верщ | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = Іншыя публикацыі гэтага твора: [[Не сьпявай (Гартны)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="3" to="4" onlysection="Ня" /> {{Выроўніваньне-канец}} 59nxjp5qb52jp0q3zy9fybz3nc5e3r8 285005 285004 2026-05-09T13:29:22Z Gleb Leo 2440 285005 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = ⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…) | аўтар = Цішка Гартны | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = Іншыя публикацыі гэтага твора: [[Не сьпявай (Гартны)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="3" to="4" onlysection="Ня" /> {{Выроўніваньне-канец}} bgvxse55aelvnxeg7mr2ywmh3x3ihou 104 122890 285006 2026-05-09T14:21:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|перакідва|ліся}} з месца на месца нявідочнымі вялізнымі шуфлямі. Пылілася сьнежная мука ад плота да плота. У чыстым полі бель-бялугай мітусіліся сьнежныя палотны, чапляліся аб хмызьнякі, завісалі на паадзіночных дрэвах.</br> {{gap|1.5em}}Зоська...» 285006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|перакідва|ліся}} з месца на месца нявідочнымі вялізнымі шуфлямі. Пылілася сьнежная мука ад плота да плота. У чыстым полі бель-бялугай мітусіліся сьнежныя палотны, чапляліся аб хмызьнякі, завісалі на паадзіночных дрэвах.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ўкуталася і ішла наперад, мала аглядаючыся па бакох.</br> {{gap|1.5em}}Грозны выгляд лютай мяцеліцы, сьвісты і войканьне ветра зьбілі яе з толку. Яна самой сабе паказвалася мізэрнай, маленечкай, нібы ягадка-рабіна… Яна ўсім целам скомкалася ад ветру і сьцюжы, скомкаліся і яе думкі. Мяцеліца можа аднэй сьнежнай лапай зрабіць так, каб Зоська навекі заснула ў ледзяной пасьцелі. Пад коўдрай сьнегу будуць ёй сьніцца лёгкія сны, белыя, нібы кужаль бялёны, нібы паніна кашуля гафтаваная. І ня будзе Зоська мець ні смутку, ні радасьці. І ня будзе яна крыўдзіцца на бога ў панскай капліцы…</br> {{gap|1.5em}}Адну хвіліну Зоська думала кінуцца ў белую сьнежную гойдаўку — няхай мяцеліца яе на векі-вечныя засыпле, але… Сымона ўспомніла.</br> {{gap|1.5em}}Хоць яшчэ разок пабачыць яго… А хто з равесьніц вясну гукаць будзе? А хто купальскую кветку шукаць будзе?</br> <center>{{лінія|4em}}</span></center> {{gap|1.5em}}У карчме стаяў нядзельны шум-крык.</br> {{gap|1.5em}}Каля вялізнай дубовай кованай жалезам кухвы з гарэлкай з бровара пана Вашамірскага круціўся-вярцеўся стары карчмар Лейба. Каля бочкі на тапчане стаялі рознай велічыні мядзяныя пасудзіны: гарнец, кварта, поўкварты і сотка. Здавалася, што гэта дзеткі вялізнай кохвы, якая толькі што ацялілася.</br><noinclude></noinclude> 5j3hop05l0sy1hkv1cplv4q1116nmy5 104 122891 285007 2026-05-09T14:26:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Лейба ў вопратцы старадаўняга жраца маліўся свайму „Аданаю“. У часе малітвы ён з гасьцьмі-сялянамі не гаварыў, аднак наліваў ім гарэлкі ў пасудзіны, шэпчучы малітвы. Ён часам перарываў малітвы, зварочваючыся да гуляк ня словамі, а рознымі гукам...» 285007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Лейба ў вопратцы старадаўняга жраца маліўся свайму „Аданаю“. У часе малітвы ён з гасьцьмі-сялянамі не гаварыў, аднак наліваў ім гарэлкі ў пасудзіны, шэпчучы малітвы. Ён часам перарываў малітвы, зварочваючыся да гуляк ня словамі, а рознымі гукамі: „мгу“, „ну-ну“, „агэ“, „ум“, „ай“, „фэ“ і іншымі. Да гэтых нявыразных гукаў дадавалася выразная інтонацыя і гэсты.</br> {{gap|1.5em}}Сяляне добра яго разумелі.</br> {{gap|1.5em}}І яўрэйскі бог „Аданай“ ня крыўдзіўся, і панская гарэлка добра прадавалася.</br> {{gap|1.5em}}Сяляне рознага ўзросту і старыя бабы тупаліся вакол рыбакоў Міхалкі і Мэера, якія нешта вясёлае скакалі пад музыку вандроўнага дудара.</br> {{gap|1.5em}}— Далібог, Мэер да нашага брата падобен! — гаварылі адны.</br> {{gap|1.5em}}— Не! Міхалка да жыда падобен! — гаварылі другія.</br> {{gap|1.5em}}У гэтых поглядах сяляне падзяліліся на дзьве групы, і ў п‘яных настроях гатовы былі кулакамі бараніць свае словы.</br> {{gap|1.5em}}На шчасьце ігра перарвалася, бо стары Язэп, які выпіў лішнюю чарку гарэлкі, пачаў апавядаць аб тым, як яго анэгды чэрці круцілі на выгане ўсю ноч. Ён і тады быў пад хмяльком. Ехаў да хаты з карчмы пасьля пахаваньня сына. Ён заснуў на санках, падцягнуўшы пад сябе правую лейцу так моцна, ажна конь галаву абярнуў направа і за ноч вялізны круг вытаптаў у сьнезе на выгане.</br> {{gap|1.5em}}Сяляне шчыра рагаталі над старым Язэпам, кажучы, што гэта „енаральная парапіца“ з панскіх пакояў круціла яго.</br><noinclude></noinclude> mhs8u02cdt8vnwhi6jxo0goh8v7hf37 104 122892 285008 2026-05-09T14:35:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Праўда?! — дзівіўся Язэп, і п‘яныя вочы яго адбівалі непакой і страх. — Яшчэ добра, што цэлы застаўся!</br> {{gap|1.5em}}Стары Язэп абапёрся над брудным завэцганым гарэлкай і закускамі сталом і задумаўся аб сваім сыне, якога на тым тыдні пахаваў. Тая жа...» 285008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Праўда?! — дзівіўся Язэп, і п‘яныя вочы яго адбівалі непакой і страх. — Яшчэ добра, што цэлы застаўся!</br> {{gap|1.5em}}Стары Язэп абапёрся над брудным завэцганым гарэлкай і закускамі сталом і задумаўся аб сваім сыне, якога на тым тыдні пахаваў. Тая жаласьлівасьць да згінуўшага сына, якую ён стараўся ўтапіць у гарэлцы, цяпер выбухнула пад хмелем, як вогнішча.</br> {{gap|1.5em}}Язэп хрыплым ад гарэлкі голасам пачынае расказваць усім вядомую гісторыю сьмерці яго сына. Як ён, Язэп, з сынам для пана дровы сек у лесе, як падсеклі хвою, як ён крыкнуў сыну, каб той уцёк з-пад пня, як сын пусьціўся наўцекі ўздоўж хвоі, якая зачапіла яго вярхушкай па галаве. Сын нават ня крыкнуў…</br> {{gap|1.5em}}Язэп гэта апавядаў вельмі падрабязна, пачынаў плакаць, канчаючы ў роспачы: „каб тры злотых згубіў, дык так не шкадаваў-бы“…</br> {{gap|1.5em}}Старыя кабеціны сядзелі на лаве, утаропілі вочы адна ў адну і, зачараваныя ад хмелю, сьпявалі, ківаючы галовамі: {|style="font-size:83%; margin:auto" |Ёсьць у лузе каліна,</br>Пад калінай дзяўчына;</br>Пад калінай стаяла,</br>Цьвет-каліну ламала,</br>Русу косу часала.</br>Пад‘ехаў к ёй дваранін,</br>Схіліў каліну, каня напаіў,</br>Да дзяўчыны гаварыў:</br>— Чаго-ж, дзеўча, тут стаіш,</br>Двараніна не баіш?</br>— Чаго-ж мне баяці,</br>Пад калінай стоячы?</br>Ты дваранін — вашэць-пан,</br>Шукай сабе, як ёсьць сам;</br>Шукай сабе ў Любліне.</br>Не чапай мяне дзяўчыну;</br>Шукай сабе ў Аршаве,</br>Не рабі мне благой славы;</br>Шукай сабе ў злоце,</br>Дай мне спакой сіроце. |}<noinclude></noinclude> 60wk6mwe016o4e5qxuqkfj76q7en1im 104 122893 285009 2026-05-09T14:40:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Сум і радасьць зьліваліся ў адну хвалю п‘янага чаду. Пад закуранай стольлю карчмы луналі і малітвы карчмара, і вясёлая ігра дудара, і сьлёзы гаротнага Язэпа, і песьні старых баб.</br> {{gap|1.5em}}У карчме зусім забылі пра мяцеліцу, за сасновымі сьценамі...» 285009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Сум і радасьць зьліваліся ў адну хвалю п‘янага чаду. Пад закуранай стольлю карчмы луналі і малітвы карчмара, і вясёлая ігра дудара, і сьлёзы гаротнага Язэпа, і песьні старых баб.</br> {{gap|1.5em}}У карчме зусім забылі пра мяцеліцу, за сасновымі сьценамі яе мала чуваць. Яе войканьні губляюцца ў п‘яным шуме.</br> {{gap|1.5em}}Ніхто нават не заўважыў, як Зоська ўсунулася праз дзьверы ў хату. Яна страсла сьнег з вопратак і, прыкрытая тканінай да самых вачэй, падышла да п‘яных кабет. Пашапталася з адной і, абагрэўшыся трохі, вышла з карчмы. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XV</span></center> {{gap|1.5em}}Пасьля мяцеліцы настала адліга з лёгкім марозам, які адшліфаваў поле, сьлізготнай зрабіў дарогу і пакрыў дрэвы ільдзяным шклом. У хвойніку было ціха, толькі час-ад-часу крыкне варона, шарахнецца заяц — і зноў усё змоўкне.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ аглядаўся налева і направа і сваім вачом ня верыў, што вырваўся з панскіх палацаў на волю. Раней гэта яму не ўдавалася. Толькі цяпер, калі ўсе пазвар‘яцелі на „генэральную рэпэтыцыю“, яму ўдалося вырвацца на кароткі час. Яго адсутнасьць можа ня будзе заўважана.</br> {{gap|1.5em}}Хваля радасьці нахлынула на яго бурлівым патокам<noinclude></noinclude> 3vv0ujg5jrzg5m9l39wtna0hfz3cwss 104 122894 285010 2026-05-09T14:47:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Ён ня ведаў, што з сабою рабіць. Ішоў ня проста, а падскокваючы, як малы хлопчык. Праз рэдкія дрэвы яшчэ відаць быў панскі маёнтак, які ўсімі будынкамі глядзеў на „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}Здаецца, маёнтак гаварыў яму голасам нячутным:</br> {{gap|1.5em}}„Ці я ц...» 285010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Ён ня ведаў, што з сабою рабіць. Ішоў ня проста, а падскокваючы, як малы хлопчык. Праз рэдкія дрэвы яшчэ відаць быў панскі маёнтак, які ўсімі будынкамі глядзеў на „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}Здаецца, маёнтак гаварыў яму голасам нячутным:</br> {{gap|1.5em}}„Ці я цябе ня песьціў? Ці я цябе ня няньчыў? Ці голад і холад ты ў мяне цярпеў? Чаго ўцякаеш? Зоська? Ды мала Зосек ёсьць у палацах?“</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя пытаньні сыпаліся на „Салаўя“, як нявідочны мак.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ стараўся не глядзець у бок маёнтку, які клікаў яго назад салодкімі фальшывымі словамі.</br> {{gap|1.5em}}„Мабыць, ты, гад, забыўся“ зьвярнуўся „Салавей“ у думках сваіх да панскага маёнтку, аб тых зьдзеках, якія церпіць наш брат у тваіх сьценах? Воля і Зоська мне даражэй за ўсё“…</br> {{gap|1.5em}}Хутка схаваўся маёнтак. „Салавей“ адышоў некалькі вёрст ад яго. Ён сьпяшаўся да Зоські.</br> {{gap|1.5em}}Ужо некалькі месяцаў ня бачыў. Яна, мабыць, аба мне забылася…</br> {{gap|1.5em}}Сонца ўжо зайшло, пакінула на небе густую паласу чырвані. Агнёвае мора заходу адбівалася ў розныя пералівы і прабівалася праз дрэвы.</br> {{gap|1.5em}}„Трэба ў лесе болей памарудзіць“, падумаў „Салавей“, „а то людзі пабачаць мяне каля Зоськінай хаткі“.</br> {{gap|1.5em}}Доўга шукаў ён месца, дзе можна было-б сесьці. Ён адыйшоў ад дарогі ў бок і нарэшце знайшоў вытаптанае месца і сьвежа адрублены пень. „Салавей“ прысеў. Аглянуўся па бакох, заўважыў на заільдзянелым ад адлігі сьнезе месца, дзе ляжаў чалавек. Чалавек адбіўся ў сьнезе глыбока і ярка: кожная драбніца відаць была — і галава, і рукі, і нават лапці ў клетках-пляцёнках.</br><noinclude></noinclude> 0o6sl25amhr04oxf7y2sof64sq0qm51 104 122895 285011 2026-05-09T15:03:44Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Думкі"/>а другія трымаюцца больш фонэтычнага спосабу пісаньня. Да староннікау такога — фонэтычнага — спосабу пісьма належу і я. І як дзіўлюся з такіх беларусоу, што адбіваюцца ад беларускай гаворкі — нібы як ад „простай“, так дзіулюся з такіх...» 285011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>а другія трымаюцца больш фонэтычнага спосабу пісаньня. Да староннікау такога — фонэтычнага — спосабу пісьма належу і я. І як дзіўлюся з такіх беларусоу, што адбіваюцца ад беларускай гаворкі — нібы як ад „простай“, так дзіулюся з такіх беларусоу, каторыя крывюцца на фонэтычны спосаб пісаньня па беларуску — як на „просты“, ні — граматычны! што так напісаушага ні пазнаць ці йон добра граматны! Йосьць з паміж святлейшых беларусоу такія, што зручней па беларуску пішуць, чымся гаворуць, бо жылі яны на Беларусі толькі госьцючы у радні падчас вакацій, — а я пражыушы 19 гадоу бяз выязду на Беларусі хібаж магу знаць па беларуску і гаварыць добра. Гэта мне даець права пісаць свае думкі да граматыкі. Мне часамі казалі, што толькі у маей парафіі можа так гаворуць, а у іншых інакш. Пэунаж, йосьць часамі разніца у гаворца і між блізкімі парафіянамі. Алї як я глянуу „Отвѣты на программу… [[Аўтар:Яўхім Карскі|Е. Карскаго]]“ і у „[[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)|Бѣлорусскій сборникъ]]“… [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Е. Романова]], — дык яшчэ больш праканауся, што так як у Вялейскім павеця дык таксама гаворуць у Сьвінцянскім, у Новаалександраускім, у Іллуцкім, у Дзісенскім, у Лепальскім, у Мсціслаускім і блізка у вусей Могільоушчыня адналькова. {{Водступ|2|em}}Далей, стау я дапытываць шмат каго з беларускіх пісьменнікау — чаму з іх каторы пішыць падабней да спосабу пісаньня расейскіх і польскіх слоу і ці таксама йон і гаворыць? Дык атказ найчасьцей быу такі: граматыкі беларускай німа, а інаж хіба (?!) будзїць падобнай да граматыкі расейскай ці польскай — дык так і пішу, казалі мне, бо так яшчэ пішуць ужо і другія, як відаць з нікаторых кніжак. {{Водступ|2|em}}Я тады пытауся ці добра былоб ведаць як сапрауды гаварылі гадоу таму 400 беларускія пісьменнікі ці таксама як мы цяпер, ці так як відзїм напісаным у [[Статут ВКЛ (1588)|Статуця Літоускім]]? {{Водступ|2|em}}— Ведаць нельзя цяпер. {{Водступ|2|em}}— Вотаж трэба так пісаць як і гаворым, каб посьля нас патомкі <section end="Думкі"/> <section begin="Бацькава"/>а ні рады… вунь пісьмо ад яго мая, да што… Бацькі, ведама… та яшчэ можна зладзіць з імі, а яна ні якае надзеі ня падае. {{Водступ|2|em}}— А знаеш? {{Водступ|2|em}}— Ну? {{Водступ|2|em}}— Дурная яшчэ зусім: нї разбірая нічагуткі. А вось няхай толькі крыху нацешыцца… Павер, няйначай к табе вернїцца — пачакай адно… А тым часам — ты падкачвайся усьо бліжэй к яе бацьком, падгаварвай ix i… справа сама давядзецца да жаданага канца… Вось прыуспомніш мае словы… Ня тужы толькі, нї жалуйся. {{Водступ|2|em}}Васілю гэты словы так спадабаліся, што разам развясялілі яго, разагналі усе чорныя думкі. {{Водступ|2|em}}— Да я мала зусім і клапачуся, цьворда адказаў йон Пятрусю і прытупнуу нагою. {{Водступ|2|em}}— А так і трэба, няпрыменна так, — пахваліу Пятрусь, палопаушы зльогку Васіля па плячу. — А, ведаїш, мне трэ ісьці ужо, дабавіу йон і працягнуу Васілю руку. {{Водступ|2|em}}— Та пастой яшчэ крыху, — папрасіу Васіль бяручы Пятрусьову руку і паціскаючы яе. {{Водступ|2|em}}— Не, нї магу. Дабранач. {{Водступ|2|em}}Развітауся Пятрусь і хутка схавауся за вуглом Цішкавай {{Абмылка|хаты-|хаты,}} якая шмат выпірала тыльнаю сцяною на вуліцу, дзе пачынауся уклон горкі. {{Водступ|2|em}}Васіль паглядзеу услед {{Абмылка|таварыщу|таварышу}}, пастаяу крыху і пачау спускацца с горкі к рэцца, цяраз якую была паложана кладка ікрас супроць вешніц у яго дварэ. {{Водступ|2|em}}Калі Васіль падышоу к вешніцам, на сустрэч яму выбег яго любы сабака, Немяц — па прозьвішчу; весела і прыветна матаючы хвастом і галавою ды з радасьці скавычучы,<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> eumx1gmegk80u5jzi83oc0orpngbf6p 104 122896 285012 2026-05-09T15:09:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Сымон ускочыў з пня, як падстрэлены.</br> {{gap|1.5em}}Ён здагадаўся, што, мабыць, тут быў забіты нядаўна Язэпаў сын, Юрка. Вунь якраз ідзе сьлед ад дрэва, з-пад якога цягнулі няжывога Юрку сюды. Дзе-ні-дзе і сьляды крыві відаць… Аб гэтым і ў маёнтку гаварыл...» 285012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Сымон ускочыў з пня, як падстрэлены.</br> {{gap|1.5em}}Ён здагадаўся, што, мабыць, тут быў забіты нядаўна Язэпаў сын, Юрка. Вунь якраз ідзе сьлед ад дрэва, з-пад якога цягнулі няжывога Юрку сюды. Дзе-ні-дзе і сьляды крыві відаць… Аб гэтым і ў маёнтку гаварылі. Пан Вашамірскі нават раздабрыўся і загадаў аканому звольніць Язэпа на цэлы тыдзень ад работы ў двары і падарыў яшчэ дошкі на труну.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ ня мог адыходзіць ад гэтага месца, пільна ўглядаўся ў углыбленьне, дзе раней ляжаў забіты дрэвам чалавек, глядзеў і на паваленае дрэва-разбойніка.</br> {{gap|1.5em}}Жыва паўставалі ў выяўленьні „Салаўя“ розныя абразкі. Ён бачыў Юрку, вясёлага, румянага, здаровага, вечна сарамяжлівага, як дзяўчына. Бачыў „Салавей“ і вясёлую хвою, якая ледзь ня ў самае неба ўпіралася сваёй вяршалінай. Птушкі на ёй сьпявалі, з ветрам яна шапталася.</br> {{gap|1.5em}}Таксама і голас аканома, здаецца, чуў „Салавей“: аканом загадвае Язэпу зрэзаць вось гэтае дрэва.</br> {{gap|1.5em}}З кожнай хвілінай усё больш цямнела, а „Салавей“ вачэй сваіх ня мог адарваць ад гэтага месца…</br> {{gap|1.5em}}— Ледзь пра Зоську не забыўся… — усхапіўся ён.</br> {{gap|1.5em}}Вышаў з лесу. Пайшоў нацянькі ў бок Зоськінай хаты.</br> {{gap|1.5em}}На цёмна-сінім небе блішчэлі зоркі. Яны былі рассыпаны, нібы залаты мак. У недалёкай вёсцы брахалі сабакі. Ужо відаць была маленькая хатка, дзе жыла Зоська з маткай. Здалёку хатка ярка вызначалася ў сіняве нябёс…</br> {{gap|1.5em}}Уся ўвага, усе думкі „Салаўя“ былі цяпер накіраваны ў бок гэтай хаткі!.. Але так рана ня можна туды ісьці — людзі пабачаць. Трэба тут пачакаць…</br><noinclude></noinclude> 8d8rbkmwwsr1vfnedoalq7nzelt30fw 104 122897 285013 2026-05-09T15:17:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XVI</span></center> {{gap|1.5em}}Старая кабеціна, ідучы з Зоськай з карчмы, завяла яе ў сваю хату. Хітра-ільсьцівым голасам аб усім яе жыцьці-быцьці распыталася. Усё дашчэнту выведала.</br> {{gap|1.5em}}— На гэта, дзеткі мае, ёсьць розныя л...» 285013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XVI</span></center> {{gap|1.5em}}Старая кабеціна, ідучы з Зоськай з карчмы, завяла яе ў сваю хату. Хітра-ільсьцівым голасам аб усім яе жыцьці-быцьці распыталася. Усё дашчэнту выведала.</br> {{gap|1.5em}}— На гэта, дзеткі мае, ёсьць розныя лекі, розныя зёлкі, — казала шаптуха. — Косьці кажана памагаюць, малако чорнай сьвіньні. Але вось я навучу цябе, як адну замову казаць. Ты будзеш яе гаварыць тры разы на дзень тры дні падрад. Першы раз — перад усходам сонейка, другі раз — на заход сонейка, а трэці раз — у поўнач, калі першыя пеўні запяюць. Гэта напэўна паможа.</br> {{gap|1.5em}}Зоська лавіла кожнае слова шаптухі, якая гаварыла скрыпучым, шапатлівым і дрыжучым голасам.</br> {{gap|1.5em}}Старая доўга-доўга шаптала, аж пакуль Зоська навучылася напамяць усю замову, кожнае слова якой, нібы цьвікамі, прыбівалася да яе мазгоў. Кожнае слова замовы чаравала яе, захоплівала выабражэньне простай дзяўчыны.</br> {{gap|1.5em}}Зоська пакінула старой кавалак палатна і пайшла дахаты. Яна была пэўна, што гэтая замова паможа, што Сымон вернецца да яе.</br> {{gap|1.5em}}Гэта замова таксама ёсьць малітва, але ня дубоваму богу, а нявідочным бесам, нячыстай сіле. Да „нячыстай сілы“ Зоська адчувала большую блізасьць і нейкую пяшчотную інтымнасьць. Чарцей яна больш баялася, чым бога, і, разам з гэтым, больш паважала іх…</br> {{gap|1.5em}}Зоська цэлы дзень знаходзілася ў нейкім, невядомым раней, новым настроі. Суткі, падзеленыя ёю на тры часткі — ад замовы да замовы, набылі надзвычайныя чары, надзвычайную сілу. Гэтымі шэптамі яна, Зоська,<noinclude></noinclude> 6zpf9z2wwmkp8tdz5md8f1j934pscdf 104 122898 285014 2026-05-09T15:23:39Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «трымае ў сваіх руках цэлыя вёскі, усіх людзей. Яна ня ведае, што здарыцца, як яно ўсё гэта будзе, але здарыцца нешта такое, што ёй будзе вельмі прыемна і радасна…</br> {{gap|1.5em}}Яе зацікаўленасьць расьце з кожнай хвілінай. Ня церпіцца Зосьцы дачакацца трэцяга...» 285014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>трымае ў сваіх руках цэлыя вёскі, усіх людзей. Яна ня ведае, што здарыцца, як яно ўсё гэта будзе, але здарыцца нешта такое, што ёй будзе вельмі прыемна і радасна…</br> {{gap|1.5em}}Яе зацікаўленасьць расьце з кожнай хвілінай. Ня церпіцца Зосьцы дачакацца трэцяга разу замову казаць. Яна цэлы дзень нічога ня есьць, а голаду не адчувае.</br> {{gap|1.5em}}Урэшце, надышоў час, калі ўсё павінна скончыцца раз назаўсягды — усё Зоськіна гора, усе пакуты яе сэрца…</br> {{gap|1.5em}}Маці ўжо даўно сьпіць. Яна непакоіцца ў сьне, кідаецца з боку на бок, мармоча, стогне, вохкае.</br> {{gap|1.5em}}Жудасна робіцца Зосьцы. Уся яна дрыжыць ад страху. Але вось якраз надышоў час казаць замову ў трэці раз. У Зоські вочы як-бы злосьцю гараць ад затаёнай напружанасьці думак, бляднее твар. Яна шапоча:</br> {{gap|1.5em}}„Устану я, красная дзеўчына, не благаславіўшыся, пайду, ня хрысьціўшыся, і выйду не дзьвярмі за новыя вароты ў чыстае поле. У чыстым полі стаяць тры бесы: бес Сава, бес Савул, бес Калдун. Падыйду я, красная дзеўчына, пабліжай, ды пакланюся паніжай: і вы, трыдзевяць бясоў — бес Сава, бес Савул, бес Калдун — паслужыце мне, як служылі Іраду-цару: ідзіце па гарадох, па сёлах, па вёсках і зьбярыце ўсю нуду і сухоту са зьвяроў, птушак, рыб і з усякіх людзей і зьнясіце тую нуду і ўсякую сухоту малойцу Сымону ў ясныя вочы, у чорныя бровы, у румяны твар, рацівае сэрца, чорную печань, гарачую кроў, у трыдзевяць жыл і ў адну жылу — станавую, падпятную. І каб гэты малойца ня мог ні жыць, ні быць, ні днём па сонцы, ні ўночы па месяцы, без мяне, краснай дзеўчыны…“</br><noinclude></noinclude> mkvtvdezbojejibbamtievy4td57ad3 104 122899 285015 2026-05-09T15:42:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Зоська з такой шчырасьцю гаварыла, ажно сэрца грукатала. Гэта была толькі першая частка замовы. Кажучы другую частку, яна слабела з кожным словам і пачынала прыслухоўвацца, што робіцца навокал. — Мо‘ зараз зямля ўздрыгнецца… Мо‘ сьвет перавер...» 285015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Зоська з такой шчырасьцю гаварыла, ажно сэрца грукатала. Гэта была толькі першая частка замовы. Кажучы другую частку, яна слабела з кожным словам і пачынала прыслухоўвацца, што робіцца навокал. — Мо‘ зараз зямля ўздрыгнецца… Мо‘ сьвет перавернецца. А Зоська не хацела, каб дзеля яе людзі невінаватыя цярпелі…</br> {{gap|1.5em}}Не пасьпела Зоська скончыць замову апошнім моцным словам „амінь“, як нехта пачаў асьцярожна стукаць у дзьверы.</br> {{gap|1.5em}}Няпрытомная, спалоханая выскачыла Зоська ў сенцы і адчыніла дзьверы. Два галасы зьліліся ў адзін:</br> {{gap|1.5em}}— Зоська…</br> {{gap|1.5em}}— Сымонка…</br> {{gap|1.5em}}Пад адсьветам зорак яны ўпіліся бліскучымі зрэнкамі адзін у аднаго… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XVII</span></center> {{gap|1.5em}}У маёнтку пана Вашамірскага твары ва ўсіх урачыстыя і заклапочаныя.</br> {{gap|1.5em}}Уся чэлядзь, па загаду самога пана, апранута ў сьвяточную вопратку, спэцыяльна сшытую к гэтаму сьвяту-балю. На дварэ вялікая суматоха: зьяжджаюцца госьці — паны з розных маёнткаў, запрошаныя паглядзець тэатр пана Вашамірскага.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі знаходзіцца ў надзвычайным экстазе, у вялікім натхненьні. Сам за кожнай драбніцай глядзіць, прымае гасьцей. Кожнаму скажа ветлае слова, пажартуе, у філёзофію пусьціцца. Ахмістрыні пасьпявае даваць часта загады аб тым, як што на кухні рабіць, якія прысмакі, якое пітво дастаць са склепу.</br><noinclude></noinclude> na81wxlq8uze9m5m02uvvjc668qk5o2 104 122900 285016 2026-05-09T15:48:23Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Аканом клапоціцца аб тым, каб коні гасьцей былі накормлены і напоены.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч ужо выключна гасьцьмі занят, а болей усяго яго ад сябе не адпускае старая пані, маці пана Вашамірскага. Пры ёй павінны быць неадлучна два каты, якіх ян...» 285016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Аканом клапоціцца аб тым, каб коні гасьцей былі накормлены і напоены.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч ужо выключна гасьцьмі занят, а болей усяго яго ад сябе не адпускае старая пані, маці пана Вашамірскага. Пры ёй павінны быць неадлучна два каты, якіх яна прывезла з сабою, і ксёндз.</br> {{gap|1.5em}}У студыі ў гэты дзень, вялікі страшны дзень суду, заканчваюцца пасьля генэральнай рэпэтыцыі апошнія штрыхі, шліфуюцца апошнія шурпатасьці ігры. З імі францускія пэдагогі абыходзяцца надзвычайна лагодна, далікатна і мякка. Падбадрываюць іх, падымаюць настрой і ўзмацняюць самаўпэўненасьць.</br> {{gap|1.5em}}— Усё будзе добра, усё зыйдзе гладка, — кажуць яны да студыйцаў, — толькі вы не палохайцеся, трымайцеся сьмела… Час-ад-часу на хвілінку забяжыць сюды — у студыю — сам пан Вашамірскі, пагаворыць з пэдагогамі і такім лагодным вокам зірне на студыйцаў, нібы яны — яго браты і сёстры, нібы яны — яго лёс, нібы ад іх залежыць уся яго будучына.</br> {{gap|1.5em}}Пан адным толькі вокам зірнуў на заслону, якая была некалькі разоў перамалёвана.</br> {{gap|1.5em}}З палатна глядзеў на яго скрыўлены агідны рагаты сатыр, які ў дзікай грубай палкасьці жарабца даганяў голую німфу. Німфа ўцякала спалоханая. Валасы затулялі яе круглыя плечы. Грудзі яе ад быстрага бегу вахталіся, саскі на іх блішчэлі колерам лясных суніц.</br> {{gap|1.5em}}— Аднак, ксёндз Марцэвіч мае добры густ, — падумаў пан, — гэта-ж яго проект заслоны.</br> {{gap|1.5em}}Але нядоўга пан Вашамірскі любаваўся заслонай, бо раптам нешта ўспомніў, стукнуў сябе пальцамі ў лоб і выскачыў з пакою.</br><noinclude></noinclude> j8mgaadbvncbrw4af04bayixmm24mk9 104 122901 285017 2026-05-09T15:56:16Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Не прайшло і пяці хвілін, як ганцы пусьціліся конна з маёнтку. Пан раптам загадаў сагнаць на баль усіх прыгожых дзяўчат з сваіх вёсак… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XVIII</span></center> {{gap|1.5em}}Часта выходзіў „Салавей“ з Зоськінай хаты на двор. Р...» 285017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Не прайшло і пяці хвілін, як ганцы пусьціліся конна з маёнтку. Пан раптам загадаў сагнаць на баль усіх прыгожых дзяўчат з сваіх вёсак… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XVIII</span></center> {{gap|1.5em}}Часта выходзіў „Салавей“ з Зоськінай хаты на двор. Рупіла глядзець-сачыць, ці хто за ім ня гоніцца. У студыі маглі заўважыць яго адсутнасьць, хаця ён быў пэўны, што ў часе такой суматохі мала хто там аб ім думае і дбае. Яму рэпэтыцыі былі непатрэбны. Яго і ня вучылі. Ён быў кемным у сваіх фокусах-штуках яшчэ да таго, як пачаў жыць у панскіх пакоях.</br> {{gap|1.5em}}Цішыню глухой ночы трывожыла толькі рыпаньне дзьвярэй старой хаткі, з якой выходзіў „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Ён аглядаўся па бакох і пільна прыслухоўваўся. Думаў аб Зосьцы: яна зьдзівілася, што ён зусім „панскі выгляд“ мае. Мабыць, так яно і ёсьць. На сваіх сяброх у студыі „Салавей“ гэта даўно заўважыў, толькі не на сабе. Ва ўсіх зыходзілі мазалі з рук. Усе апрануты чыста. Ад жыцьця ў панскіх палацах, ад старанных муштраваньняў у працягу некалькіх месяцаў з твараў студыйцаў зышоў мужычы колер. Рухі ва ўсіх пазграбнелі, зрабіліся лёгкімі і спрытнымі. Нават выраз вачэй зьмяніўся: паглыбеў, іншы зьмест адсьвечваецца ў іхнім блеску. Панскі гэбаль адгэбляваў людзей, адшліфаваў. Усе яны ўжо былі не такімі, якімі зьявіліся ў панскія палацы. Яны нібы нарадзіліся ў другі раз, вылупіліся з панскага яйца — панскія вылупкі.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ пачаў сябе аглядаць-ашчупваць.</br> {{gap|1.5em}}У першы раз за ўвесь час заўважыў, што сапраўды ён ня той, якім быў хоць-бы поўгода таму назад. Ня<noinclude></noinclude> r4grxskv1ipdrpmb43uzt1i79n9lz5p 104 122902 285018 2026-05-09T16:03:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «дзіва, што Зоська не разумела яго некаторыя, як яна гаварыла „панскія словы“.</br> {{gap|1.5em}}Вялікую зьмену ў сабе ён адчуваў толькі цяпер, калі аб гэтым яму казала Зоська. Таксама цяпер толькі ён прыкмеціў, што Зоська — простая, а маленькая ўбогая хатка душ...» 285018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>дзіва, што Зоська не разумела яго некаторыя, як яна гаварыла „панскія словы“.</br> {{gap|1.5em}}Вялікую зьмену ў сабе ён адчуваў толькі цяпер, калі аб гэтым яму казала Зоська. Таксама цяпер толькі ён прыкмеціў, што Зоська — простая, а маленькая ўбогая хатка душыць яго. Пасьля вялікіх і пышных панскіх палацаў (хоць ён іх ненавідзеў), простая хатка здавалася яму канураю, у якой нельга жыць ня то што чалавеку, але і панскаму сабаку. Ранейшага захапленьня Зоськай у яго ўжо ня было. Тое імкненьне бачыць яе, якое ён песьціў у грудзёх увесь час, як-бы астыгла пасьля таго, як пабачыў яе цяпер.</br> {{gap|1.5em}}Па тоне голасу, па вачох Зоські, па ўсіх яе рухах „Салавей“ адчуваў, што яна бачыць у ім гэту зьмену.</br> {{gap|1.5em}}Яму было неяк прыкра ад яе гарачых ласкаў і пяшчот спачатку, як яны цяпер сустрэліся; а пасьля, — як яна адчула, што ён зусім ня той, кім быў раней, — яна, праўда, халадней пачала да яго адносіцца і яму нібы лягчэй зрабілася ад гэтага. Аднак, нейкі жаль да Зоські агарнуў яго.</br> {{gap|1.5em}}Сінь ночы атуляла яго з усіх бакоў. Сінім колерам была афарбавана і вёска Вашаміршчына, якая ўпіралася сьценамі ў густы хмызьняк, і лес цёмна-сінім мурам маўкліва-грозна глядзеў у закуранае хмарамі неба.</br> {{gap|1.5em}}Сьнег быў пругкі і хрусьцеў задушаным стогнам пад кожным крокам, хоць „Салавей“ стараўся ступаць асьцярожна і нячутна.</br> {{gap|1.5em}}У „Салаўя“ было спачатку такое ўражаньне, нібы нешта ўкраў у Зоські, украў самае лепшае і дарагое ў яе жыцьці. Ён украў сваімі ўласнымі рукамі. Але ў цішыні, як пачаў болей глыбока думаць аб гэтым, —<noinclude></noinclude> 95qiyg8t9gsns2lz370hmhrojf8jord 104 122903 285019 2026-05-09T16:22:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «як гэта вышла і чаму так здарылася, што Зоська на яго пакрыўджанымі вачыма паглядае, — ён пачаў адчуваць, што ў гэтым сам мала вінават: панскія пакоі яго перарабілі. Ён сам сабе чужым стаў… Цяперашні „Салавей“ зусім ня той чалавек, што ранейшы Сымонка.</...» 285019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>як гэта вышла і чаму так здарылася, што Зоська на яго пакрыўджанымі вачыма паглядае, — ён пачаў адчуваць, што ў гэтым сам мала вінават: панскія пакоі яго перарабілі. Ён сам сабе чужым стаў… Цяперашні „Салавей“ зусім ня той чалавек, што ранейшы Сымонка.</br> {{gap|1.5em}}Ён ставіў побач ранейшага і цяперашняга сябе. Вышлі зусім розныя два чалавекі. Чаму гэтак сталася ён як-бы не разумеў, але адчуваў, што разам з агідай да панскай няволі, да панскіх палацаў, гэтыя палацы і вабілі да сябе; цягнула яго да іх, як матылька да агню.</br> {{gap|1.5em}}Разам з агідай да паноў, да іхніх учынкаў і зьдзекаў над прыгоньнікамі, ён ня можа цяпер глядзець на сваіх ранейшых сяброў і нават на Зоську так, як глядзеў раней, — нечым ён ад іх розьніўся і заўважаў у іх тое, няпрыемнае для сябе, чаго раней ня бачыў…</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ часта ўваходзіў у хатку і выходзіў адтуль.</br> {{gap|1.5em}}Зоська сядзела на лаве пры стале і сьлёзы капалі з яе вачэй.</br> {{gap|1.5em}}— Ты, Сымонка, ні то пан, ні то паўпанак, ні то панскі слуга! — скардзілася Зоська.</br> {{gap|1.5em}}Яна аглядала яго з ног да галавы, пробуючы пальцамі яго чыстую, добрую вопратку.</br> {{gap|1.5em}}— Ды я такі самы, якім быў раней! — апраўдваўся „Салавей“ з няпэўнасьцю ў голасе.</br> {{gap|1.5em}}— Ты чужы, чужы… — строга праз сьлёзы гаварыла Зоська.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ верыў больш яе словам, чымся сваім. Як ні стараўся ўгаварваць сябе, што не зьмяніўся, дык з гэтага нічога ня выходзіла; нейкі жаль агарнуў яго сэрца, сашчаміў яго, рваў на кавалкі якраз таму, што Зоська гаварыла праўду:</br><noinclude></noinclude> holl30uth2tsh8ne0shg3qdjp5pz1ey 104 122904 285020 2026-05-09T16:23:05Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Думкі"/>ведалі як мы гаварылі. А сумысьля рабіць наварот каб беларуская пісьмо падобным было да расейскага ці да польскага — дык гэта толькі на шкоду нам будзїць, бо шмат такіх ужо йосьць, што пачуушы падобныя словы да расейскіх ці польскіх, каж...» 285020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>ведалі як мы гаварылі. А сумысьля рабіць наварот каб беларуская пісьмо падобным было да расейскага ці да польскага — дык гэта толькі на шкоду нам будзїць, бо шмат такіх ужо йосьць, што пачуушы падобныя словы да расейскіх ці польскіх, кажуць, што беларуская гаворка гэта мїшаніна слоу расейскіх і польскіх. {{Водступ|2|em}}Дык пісаць трэба па беларуску канешна так — як будзїць найбольш падобна да жывой гаворкі і асьцїрагацца у пісаньню наворот рабіць да расейскай ці да польскай граматыкі, бо для беларускага пісьма граматыка уложыцца з часам свая, дапасаваная да жывой гаворкі, — што йосьць ідэалам філологау. {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 1.png|140px|center]]}} <section end="Думкі"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Навіны}}.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}У „Дз. Віл.“ 7 наябра надрукована рапараджэньня аб тым, каб усе мужчыны у Вільні векам ад 17 да 60 гадоу зйавіліся да доктарскага перагляду на конт {{Абмылка|адароуя|здароуя}}. Гэтым нямецкі урад хоча падлічыць здаровых і годных да працы людзей, каб потым прызваць іх на ваенную работу. Ад перагляду дактароу вольны усе духоуныя, вучыцялі, дактары, аптэкары і вучні духоуных вучылішч. Багатыя ж людзі, няпрывыкшыя да працы, мусяць плаціць па 600 марак (марка на нашы грошы — 48 кап.) у месяц трудавой павіннасьці. За гэты грошы будзя купляцца апратка ля прызваных. Хто нї захоча іці на доктарскі перагляд, таго караюць астрогам на тры месяцы альбо штрафам на 10000 марак. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Водступ|2|em}}Рада Загранічнага Літоускага Камітэту вырабіла вось якую рэзалюцію: Зварочваючы увагу на тоя, што маніфэст немцау да палякоў аб дабрахотным набору у салдаты датыча ня толькі адных палякоу, а і літоуцау, а трэба ведаць, што Літва зусім асобная краіна ад Польшчы — гэткаю была і застанецца, — рада літоускага камітэту прызнае набор непадходным да правоу літоуцау і пратэстуя супроць глуму з народных правоу. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Бацькава"/>йон пачау цьорціся у Васільовых ног, нюхаць яго і лашчыцца. Васіль некулькі разоу пагладзіу яго па галаве, пахваліу за тоя, што йон ня спіць ноччу, а старанна і пільна сцяражэ хату; потым, {{Абмылка|вайшоусы|вайшоушы}} у сенцы, адламау ат бохана хлеба, які ляжау заусьоды на нізянькуй і узянькуй паліцца, тоусты трэсканы акраяц і пачаставау ім Немца. Сабака падзячна завіляу хвастом, хапіу у зубы хлеб, {{Абмылка|ад бегся|адбегся}} к плоту і пачау есьці. {{Водступ|2|em}}Васіль зачыніу сенцы, закруціу на закрутку, раздзеуся у пацьомку, і, ні заглядаючы у хату, ульогся на ложку у сенях спаць. {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> 1gbd87howmfhr29cm1wr95bt0pfwprm 285021 285020 2026-05-09T16:23:21Z Gleb Leo 2440 285021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>ведалі як мы гаварылі. А сумысьля рабіць наварот каб беларуская пісьмо падобным было да расейскага ці да польскага — дык гэта толькі на шкоду нам будзїць, бо шмат такіх ужо йосьць, што пачуушы падобныя словы да расейскіх ці польскіх, кажуць, што беларуская гаворка гэта мїшаніна слоу расейскіх і польскіх. {{Водступ|2|em}}Дык пісаць трэба па беларуску канешна так — як будзїць найбольш падобна да жывой гаворкі і асьцїрагацца у пісаньню наворот рабіць да расейскай ці да польскай граматыкі, бо для беларускага пісьма граматыка уложыцца з часам свая, дапасаваная да жывой гаворкі, — што йосьць ідэалам філологау. {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 1.png|140px|center]]}} <section end="Думкі"/> <section begin="Навіны"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|Навіны}}.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}У „Дз. Віл.“ 7 наябра надрукована рапараджэньня аб тым, каб усе мужчыны у Вільні векам ад 17 да 60 гадоу зйавіліся да доктарскага перагляду на конт {{Абмылка|адароуя|здароуя}}. Гэтым нямецкі урад хоча падлічыць здаровых і годных да працы людзей, каб потым прызваць іх на ваенную работу. Ад перагляду дактароу вольны усе духоуныя, вучыцялі, дактары, аптэкары і вучні духоуных вучылішч. Багатыя ж людзі, няпрывыкшыя да працы, мусяць плаціць па 600 марак (марка на нашы грошы — 48 кап.) у месяц трудавой павіннасьці. За гэты грошы будзя купляцца апратка ля прызваных. Хто нї захоча іці на доктарскі перагляд, таго караюць астрогам на тры месяцы альбо штрафам на 10000 марак. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Водступ|2|em}}Рада Загранічнага Літоускага Камітэту вырабіла вось якую рэзалюцію: Зварочваючы увагу на тоя, што маніфэст немцау да палякоў аб дабрахотным набору у салдаты датыча ня толькі адных палякоу, а і літоуцау, а трэба ведаць, што Літва зусім асобная краіна ад Польшчы — гэткаю была і застанецца, — рада літоускага камітэту прызнае набор непадходным да правоу літоуцау і пратэстуя супроць глуму з народных правоу. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Бацькава"/>йон пачау цьорціся у Васільовых ног, нюхаць яго і лашчыцца. Васіль некулькі разоу пагладзіу яго па галаве, пахваліу за тоя, што йон ня спіць ноччу, а старанна і пільна сцяражэ хату; потым, {{Абмылка|вайшоусы|вайшоушы}} у сенцы, адламау ат бохана хлеба, які ляжау заусьоды на нізянькуй і узянькуй паліцца, тоусты трэсканы акраяц і пачаставау ім Немца. Сабака падзячна завіляу хвастом, хапіу у зубы хлеб, {{Абмылка|ад бегся|адбегся}} к плоту і пачау есьці. {{Водступ|2|em}}Васіль зачыніу сенцы, закруціу на закрутку, раздзеуся у пацьомку, і, ні заглядаючы у хату, ульогся на ложку у сенях спаць. {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> 4930e4x9so5tegdqd70ku28da33y9ig 0 122905 285022 2026-05-09T16:25:26Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] | наступны = Дзянніца (1916)/5/Ня сьпевай...» 285022 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці|Яшчэ аб Беларускім унівэрсытэці]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…|⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…)]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сокі цаліны]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="2" to="6" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2ktq6cf3qfnrv1tsivdxhpd0hktxp4k 0 122906 285023 2026-05-09T16:26:54Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…|⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…)]] | наст...» 285023 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…|⁂ (Ня сьпевай у садзе салавей зальотны…)]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Навіны|Навіны]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Думкі да граматыкі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="4" to="6" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} bbbox5i7ag0oilrb87p7tg1roye571h 104 122907 285024 2026-05-09T16:31:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}„Чужы, чужы“…</br> {{gap|1.5em}}У душы „Салавей“ лаяў сам сябе за тое, што пайшоў сюды. Ён ня думаў, што так прыкра яму будзе тут… Яго вопратка, яго выгляд, яго голас, яго манеры зусім не пасуюць да гэтай убогай хаткі…</br> {{gap|1.5em}}Гаварыць цяпер ня было аб...» 285024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}„Чужы, чужы“…</br> {{gap|1.5em}}У душы „Салавей“ лаяў сам сябе за тое, што пайшоў сюды. Ён ня думаў, што так прыкра яму будзе тут… Яго вопратка, яго выгляд, яго голас, яго манеры зусім не пасуюць да гэтай убогай хаткі…</br> {{gap|1.5em}}Гаварыць цяпер ня было аб чым.</br> {{gap|1.5em}}Зоська часта мяняла лучыну, папраўляла яе з такім выглядам, нібы яна, Зоська, адна ў хаце.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ прыслухоўваўся да кожнага шолаху, да малейшага скрыпу. Яго трывожыла тое, што Зоськіна матка ляжыць на печы і, пэўна, ня сьпіць.</br> {{gap|1.5em}}Як-бы ў адказ на яго думкі, з печы пачуўся кашаль і спынілася сапеньне сьпячай кабеціны.</br> {{gap|1.5em}}Мабыць, старая прыслухоўваецца да таго, што робіцца ў хаце.</br> {{gap|1.5em}}І Зоська, і „Салавей“ зьмянілі тон гутаркі на звычайны. Гаварылі аб розных рэчах, толькі не аб саміх сабе. Ім абодвум прыкра было, што іхняя гутарка не абыходзіцца бяз сьведак; хаця „Салаўю“ як-бы зрабілася лягчэй ад гэтага, бо лепш было гаварыць аб пабочных рэчах, чымся, аб сваіх уласных.</br> {{gap|1.5em}}Аднак, словы Зоські: „чужы чужы…“, сказаныя з балючай скаргай, увесь час зьвінелі ў яго вушох.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя словы, адбіваючыся на розныя лады рэхамі ў сэрцы, псавалі яму настрой, труцілі кроў і набывалі той глыбокі трагічны сэнс, якога ён не зразумеў спачатку. Нешта падсьвядомае, чаго ён ня мог-бы словамі казаць, дыктавала яму, што ён зрабіўся чужым ня толькі Зосьцы, але і самому сабе. Яго нянавісьць да ўсяго панскага была цяпер мацней, чымся раней, аднак, ня гледзячы на гэта, яго цягнула назад да панскіх<noinclude></noinclude> 3bnlevfbcjto3eh9rkz1k75nd0fmxn9 104 122908 285025 2026-05-09T16:38:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «палацаў, да іх раскошы з тым самым імпэтам, з якім ён некалькі гадзін таму назад, крадучыся адтуль, пайшоў, праклінаючы паноў і ўсё панскае.</br> {{gap|1.5em}}Яго цягнула да палацаў, як часам цягне чалавека ў глыбокі вір.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ стараўся расьсейваць...» 285025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>палацаў, да іх раскошы з тым самым імпэтам, з якім ён некалькі гадзін таму назад, крадучыся адтуль, пайшоў, праклінаючы паноў і ўсё панскае.</br> {{gap|1.5em}}Яго цягнула да палацаў, як часам цягне чалавека ў глыбокі вір.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ стараўся расьсейваць сваю ўвагу на ўсялякія вакольныя рэчы ў хаце: то заглядаўся на сіняватыя аганёчкі лучыны, на горкі дым, што віўся над ёю, то кідаў вачыма ў кут дзе ў загародцы на саломе ляжала цялушка, скручаная ў абаранак.</br> {{gap|1.5em}}Цялушка стрыгла вушамі, утаропіўшы круглыя, як-бы задумёныя вочы на агонь лучыны. Белы круглячок на лобе цялушкі блішчаў, як сьнег, і выглядаў прышытай латачкай з белага кужалю.</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ пацягнуў носам пах горкага дыму, цяжкі пах цялушкі, кур з падпечку і, няхочучы, зморшчыўся.</br> {{gap|1.5em}}Ён даўно адвык ад гэтага.</br> {{gap|1.5em}}А Зоська наглядала за ім, інстынктам жанчыны ўгадвала ўсе яго думкі і адчуваньні.</br> {{gap|1.5em}}— Нашто плот гарадзіць, Сымонка! Ідзі ўжо да сваіх палацаў. Табе тут цяжка ў нас…</br> {{gap|1.5em}}З едкай кпінкай Зоська напірала на слова „сваіх“. „Салавей“ быў да таго ўзварушаны, што нават не заўважыў гэтага.</br> {{gap|1.5em}}„Чужы, чужы“…</br> {{gap|1.5em}}Вострым нажом рэзалі гэтыя словы сэрца „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}Ён ішоў назад у панскі маёнтак.</br> {{gap|1.5em}}„Чужы, чужы“…</br> {{gap|1.5em}}Так шапацелі яму здрацьвянелыя хвоі ў лесе.</br><noinclude></noinclude> 4rcfe60onk5i75nqgiwggia8ccb9ecj 104 122909 285026 2026-05-09T16:44:03Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Вялікі цяжар вісеў на яго плячох. Ад нахлынуўшага смутку „Салавей“ сагнуўся, прапала яго ранейшая бадзёрасьць.</br> {{gap|1.5em}}Запелі пеўні ў вёсцы.</br> {{gap|1.5em}}Ён спачатку ўздрыгануўся, а пасьля гэтыя звычайныя сьпевы-гукі прынялі ў яго вушох форму сл...» 285026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Вялікі цяжар вісеў на яго плячох. Ад нахлынуўшага смутку „Салавей“ сагнуўся, прапала яго ранейшая бадзёрасьць.</br> {{gap|1.5em}}Запелі пеўні ў вёсцы.</br> {{gap|1.5em}}Ён спачатку ўздрыгануўся, а пасьля гэтыя звычайныя сьпевы-гукі прынялі ў яго вушох форму слова:</br> {{gap|1.5em}}„Чужы! чужы!“</br> {{gap|1.5em}}Ён ішоў, апусьціўшы галаву ўніз, як праступнік, на якога глядзіць вялікая грамада людзей. Ня мог вызваліцца ад цяжкага настрою.</br> {{gap|1.5em}}Як ён ні стараўся выкінуць з сваіх думак іхняе разьвітаньне, яно дражніла яго выабражэньне, торгала яго, не адыходзіла ніводнай дробнай рыскай…</br> {{gap|1.5em}}Вось ён чуе ўсе пералівы яе голасу, блеск вачэй — сумных і сухіх, у якіх застыгла і крыўда простай дзяўчынкі, і гордасьць кабеты.</br> {{gap|1.5em}}— Не забывайся, хто ты! — казала яму Зоська шапатлівым і строгім голасам у адчыненыя дзьверы з глыбіні цёмных сенцаў, калі ён рыхтаваўся ўжо выйсьці на двор.</br> {{gap|1.5em}}Ён глядзеў у гэтыя дзьверы. Здавалася яму, што глядзіць у студню, у якую зараз кінецца. Ён спрытна сагнуўся, каб ня ўдарыцца лобам аб касяк дзьвярэй, і шпаркімі крокамі пусьціўся наперад па вытаптаным сьлізкім сьнезе. Навостраным слухам сачыў, ці хутка зачыняцца за ім дзьверы…</br> {{gap|1.5em}}Дзьверы рыпнулі працягла: зачыняліся няпэўнай, аслабеўшай рукою. Прыдушаны ціхі плач з усхліпамі пачуўся за імі…</br> {{gap|1.5em}}„Салавей“ ішоў наперад ранейшай дарогай праз той самы лес. Потым паказаліся палацы — высокія, цяжкія<noinclude></noinclude> 2lrl4vkefwm5318dfnyrp3wzysjxjsq 104 122910 285027 2026-05-09T16:44:08Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Навіны"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Аустрыя"/>{{Цэнтар|'''Аустрыя Украінцам.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Аустрыцкая гасударства зложана са шмат розных, большых і {{Абмылка|мэньшых|меньшых}} н...» 285027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Навіны"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Аустрыя"/>{{Цэнтар|'''Аустрыя Украінцам.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Аустрыцкая гасударства зложана са шмат розных, большых і {{Абмылка|мэньшых|меньшых}} народау, якія на працягу нейкага часу былі завайованы аустрыякамі і прылучаны да сябе. Адны ат гэтых народау, большыя па ліку, як чэхі, або палякі, доугаю барацьбою з дзержаунаю нямецкаю націяй, сумелі дабіцца большых правоу, другія-ж, меньшыя, як славенцы, славакі ды русіны, ні змаглі гэтага зрабіць і ля іх удзеляна многа меняй правоу, чымсь другім. Але шчэ ні водзін ад аустрыяцкіх народау, як большы, так і меньшы, нї карыстаіць усімі правамі, роунымі з самімі аустрыякамі, ня гледзючы на тоя, што доугімі часамі ім прыходзілася вясьці барацьбу за іх. І мы бачым цяпер, што барацьба аустрыяцкіх народау за правы вядзецца і далей. Кожны народ са свайго боку вядзець гэту барацьбу; аустрыякам прыходзіцца іці на уступкі. Вось і надоячы, аустрыяцкі цар, што цяпер нябошчык [[Аўтар:Франц Іосіф I Габсбург|Франц-Язэп]], быу змушаны дараваць украінцам аутаномію. Як шырока гэта аутаномія, дадзїная Галіціі аустрыякамі, і якую мэту яны бачуць у гэтым, дагадацца трудна. Вядома толькі адно, што гэтай аутаноміяю аустрыяцкая правіцяльства хоча застрэліць двух зайцау: уцішыць барацьбу нутраную і атрымаць пахвальбу староньнюю. Ці дастукаіцца яно гэтага, ці не, — а што датычэ асобнаго афэкту, та яно гэтага дастала. Прауда, даушы украінцам аутаномію, аустрыяцкая правіцяльства падпала пад асаду другіх сваіх народау, якія і сабе патрабуюць льгот ад яго. І гэта нутраная барацьба у часы дужа гібяльнай ля Аустрыі вайны можа прывясьці усе гасударствы к разрусе. Хіба аустрыяцкая правіцяльства знойдзя, як і дагэтуль, асобныя сцежкі на пуціня уступак кожнаму народу. Пажывьом — убачым. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Аустрыя"/> <section begin="У"/>{{Цэнтар|'''У Казані.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Беларускае Таварыства для помачы уцекачом у Казані. {{***3||75%|5|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}Тут йосьць шмат уцїкачоу беларусоу і дауна наезных, каторых загнала доля сюды — у чужы і дальокі край. {{Водступ|2|em}}Восьжа тыя з іх, у каторых найшлося і выявілася пачуцьцьо еднасьці са сваім народам і спогад нісканчонаму гору нашых уцїкачоу, пастанавілі закласьці „Беларускае Таварыства у горадзі Казані для помачы пацярпеушым ад вайны, і 23 Лістапада падалі статут Таварыства умацаваць Губарнатару. Статут падобны да беларускага Таварыства у Петраградзї; йосьць толькі нї вялічкая зьмена такая: сяброуская складчына — 5 {{Абмылка|руб|руб.}} на год; а хто ня можыць заплаціць адразу — таму пазваляїцца часткамі плаціць праз тры разы.<section end="У"/><noinclude></noinclude> 7v8zulsm27ccqbm69objknhi3u70pm9 285031 285027 2026-05-09T16:52:44Z Gleb Leo 2440 285031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Навіны"/><div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Навіны"/> <section begin="Аустрыя"/>{{Цэнтар|'''Аустрыя Украінцам.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Аустрыцкая гасударства зложана са шмат розных, большых і {{Абмылка|мэньшых|меньшых}} народау, якія на працягу нейкага часу былі завайованы аустрыякамі і прылучаны да сябе. Адны ат гэтых народау, большыя па ліку, як чэхі, або палякі, доугаю барацьбою з дзержаунаю нямецкаю націяй, сумелі дабіцца большых правоу, другія-ж, меньшыя, як славенцы, славакі ды русіны, ні змаглі гэтага зрабіць і ля іх удзеляна многа меняй правоу, чымсь другім. Але шчэ ні водзін ад аустрыяцкіх народау, як большы, так і меньшы, нї карыстаіць усімі правамі, роунымі з самімі аустрыякамі, ня гледзючы на тоя, што доугімі часамі ім прыходзілася вясьці барацьбу за іх. І мы бачым цяпер, што барацьба аустрыяцкіх народау за правы вядзецца і далей. Кожны народ са свайго боку вядзець гэту барацьбу; аустрыякам прыходзіцца іці на уступкі. Вось і надоячы, аустрыяцкі цар, што цяпер нябошчык [[Аўтар:Франц Іосіф I Габсбург|Франц-Язэп]], быу змушаны дараваць украінцам аутаномію. Як шырока гэта аутаномія, дадзїная Галіціі аустрыякамі, і якую мэту яны бачуць у гэтым, дагадацца трудна. Вядома толькі адно, што гэтай аутаноміяю аустрыяцкая правіцяльства хоча застрэліць двух зайцау: уцішыць барацьбу нутраную і атрымаць пахвальбу староньнюю. Ці дастукаіцца яно гэтага, ці не, — а што датычэ асобнаго афэкту, та яно гэтага дастала. Прауда, даушы украінцам аутаномію, аустрыяцкая правіцяльства падпала пад асаду другіх сваіх народау, якія і сабе патрабуюць льгот ад яго. І гэта нутраная барацьба у часы дужа гібяльнай ля Аустрыі вайны можа прывясьці усе гасударствы к разрусе. Хіба аустрыяцкая правіцяльства знойдзя, як і дагэтуль, асобныя сцежкі на пуціня уступак кожнаму народу. Пажывьом — убачым. {{Калёнтытул|right=''Д. Ж—ч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:2em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}} <section end="Аустрыя"/> <section begin="У"/>{{Цэнтар|'''У Казані.'''|памер=140%}} {{Водступ|2|em}}Беларускае Таварыства для помачы уцекачом у Казані. {{***3||75%|7|перад=1em|пасьля=1em}} {{Водступ|2|em}}Тут йосьць шмат уцїкачоу беларусоу і дауна наезных, каторых загнала доля сюды — у чужы і дальокі край. {{Водступ|2|em}}Восьжа тыя з іх, у каторых найшлося і выявілася пачуцьцьо еднасьці са сваім народам і спогад нісканчонаму гору нашых уцїкачоу, пастанавілі закласьці „Беларускае Таварыства у горадзі Казані для помачы пацярпеушым ад вайны, і 23 Лістапада падалі статут Таварыства умацаваць Губарнатару. Статут падобны да беларускага Таварыства у Петраградзї; йосьць толькі нї вялічкая зьмена такая: сяброуская складчына — 5 {{Абмылка|руб|руб.}} на год; а хто ня можыць заплаціць адразу — таму пазваляїцца часткамі плаціць праз тры разы.<section end="У"/><noinclude></noinclude> hjrkcxrez2b56w8sffo22hp8ikcefsd 0 122911 285028 2026-05-09T16:46:01Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] | анатацыі...» 285028 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Навіны | безаўтара = | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="6" to="7" onlysection="Навіны" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Навіны}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Гісторыя Літвы]] 1ql267culfia06isc8g6jepvlutzw0f 0 122912 285029 2026-05-09T16:49:09Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Аустрыя Украінцам | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Навіны|Навіны]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/У Казані|У Казані]] | анатацыі = }} {{Выроўніван...» 285029 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Аустрыя Украінцам | аўтар = Зміцер Жылуновіч | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Навіны|Навіны]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/У Казані|У Казані]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="7" to="7" onlysection="Аустрыя" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Аустрыя Украінцам}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Цішкі Гартнага]] [[Катэгорыя:Аўстра-Вугоршчына]] [[Катэгорыя:Галіччына]] f8jgknq9oze7q5nr2vo00c796g7xs39 0 122913 285030 2026-05-09T16:51:57Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = У Казані | безаўтара = | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Слуцк|Слуцк]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пач...» 285030 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = У Казані | безаўтара = | год = 3 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам|Аустрыя Украінцам]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/5/Слуцк|Слуцк]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 5.pdf" from="7" to="8" onlysection="У" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:У Казані}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны]] [[Катэгорыя:Казань]] gipjgj3xg6231kkrgpm009w3z2xmgg1 0 122914 285033 2026-05-09T16:54:11Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам]] 285033 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/5/Аустрыя Украінцам]] j83lxorwj04d9evw9l437kru4tqbbj4 14 122915 285034 2026-05-09T16:54:48Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Гарады Расіі]]» 285034 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Гарады Расіі]] c9m4bjjy29sy8jyd34l1w342rf172gk 104 122916 285037 2026-05-09T17:01:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Яны здаваліся „Салаўю“ надзвычайна строгімі і як-бы жывымі, здаваліся вялізнай каменнай істотай — дзікай, страшнай, якая цягнула да сябе невядомай бязьлітаснай сілай.</br> {{gap|1.5em}}Ён паказаўся сабе перад гэтай сілай такім дробненькім і нікчэмным, ажно с...» 285037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>Яны здаваліся „Салаўю“ надзвычайна строгімі і як-бы жывымі, здаваліся вялізнай каменнай істотай — дзікай, страшнай, якая цягнула да сябе невядомай бязьлітаснай сілай.</br> {{gap|1.5em}}Ён паказаўся сабе перад гэтай сілай такім дробненькім і нікчэмным, ажно сум яго, усе цяжкія настроі сьцёрліся, як пылок, нібы кволыя лісткі. Сам ён загубіўся. Вылецелі ўсе думкі з галавы.</br> {{gap|1.5em}}Ён ішоў наперад, запалонены велічам панскіх палацаў. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XIX</span></center> {{gap|1.5em}}Сонца надзвычайна блішчэла.</br> {{gap|1.5em}}Сьнег таяў павясноваму, рыхлеў, як кісель. Ад палазоў, ад конскіх капытаў заставалася на дарозе брудная вада. Вераб‘і кружыліся ў вёсцы Вашаміршчыне цэлымі стаямі, шчабечылі, падымалі садом, падалі ўніз з вышыні, нібы клёцкі, на талы сьнег, пачыналі бітвы за зярнятка, купалі скрыдлачкі ў лужынах, як-бы выконваючы нейкі таемны птушыны абрад купаньня-амавеньня; зноў узьляталі ўверх, як падстрэленыя, рассыпанай жменяй гароху. Вясельлю іхняму канца ня было. Шум насіўся ад сотняў крыльляў, а крык вераб‘іны глушыў сонечнае зімовае паветра.</br> {{gap|1.5em}}Вераб‘ёў палохалі малыя дзеці, якія з рогатам і гікам насіліся па вясковай вуліцы ўперагонку. Некаторыя з хлопчыкаў былі босыя і іхнія ногі малінавага колеру мільгалі па сьнезе; здавалася, што чырвоныя панчохі шчыльна аблягаюць дзіцячыя ножкі.</br> {{gap|1.5em}}У блізкім лесе агаліліся дрэвы, вызначаліся на белым фоне сьнягоў вільготнай чарнатою. З шэра-брудных {{перанос пачатак|са|ламяных}}<noinclude></noinclude> qui7koviviwtisejkv2t5ou1ev825t5 104 122917 285038 2026-05-09T17:05:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|са|ламяных}} стрэх вясковых хатак таксама зышоў сьнег. Хаткі выглядалі вялізнымі кучамі закарузлага сьмяцьця; ад іх аддавала пахам прэласьці, зьмяшаным з конскім гноем.</br> {{gap|1.5em}}Нейкая радасьць панавала ўсюды, радасьць, вырваная з вільг...» 285038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|са|ламяных}} стрэх вясковых хатак таксама зышоў сьнег. Хаткі выглядалі вялізнымі кучамі закарузлага сьмяцьця; ад іх аддавала пахам прэласьці, зьмяшаным з конскім гноем.</br> {{gap|1.5em}}Нейкая радасьць панавала ўсюды, радасьць, вырваная з вільготных усьмешак зімовага сонца. Было фальшывае адчуваньне набліжэньня вясны, вясны ў часы каляд. Абманваў вока павясноваму пачарнеўшы лес. Ад яго нясло сьвежасьцю і здавалася — во-во пачнуць зелянець лісьцяныя дрэвы, загамоняць-зашушукаюцца лагоднымі мяккімі вясновымі галасамі.</br> {{gap|1.5em}}Толькі ў Зоські быў цяжкі настрой.</br> {{gap|1.5em}}Вочы ў яе былі сухія і чырвоныя. Яна часта выходзіла на сонца, якое асьляпляла яе, казытала шчокі. Гоман вераб‘ёў і дзяцей ня мог выбіць з яе галавы прыкрасьці сустрэчы з Сымонам.</br> {{gap|1.5em}}Гэта сустрэча здавалася ёй цяжкім сном. Яна не магла збавіцца ад гэтага сну. Пад яго ўражаньнем яна ўвесь час знаходзілася.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ўспамінала кожную драбніцу гэтай ночы: нават прэласьць паветра, нават пах сенцаў, калі яна стаяла з Сымонам ля дзьвярэй пры разьвітаньні. Гэты пах яшчэ і цяпер яна глытае, адчувае ва ўсім целе; у вушох аддаюцца мяккія, лёгкія крокі Сымона. Ён буркнуў нешта на разьвітаньне і пайшоў у ноч, у далячыню пругкага сьнегу. Яго крокі гулка аддаваліся, спакайнелі і павольна заміралі, пакуль заглохлі недзе далёка за сьценамі сенцаў, пад панскім лесам.</br> {{gap|1.5em}}З яго крокамі паімчалася і яе дзявочае шчасьце…</br> {{gap|1.5em}}Не памаглі Зосьцы ні добрыя, ні благія сілы.</br> {{gap|1.5em}}Сымона падмянілі ў палацах. Ён зусім ня той, якім быў раней…</br><noinclude></noinclude> 8l0ho8mlv14kay7jm4yl1uagt979xkr 104 122918 285039 2026-05-09T17:08:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Вялікая роспач душыла яе. Усе надзеі за апошнія некалькі месяцаў, усе яе думкі раптам у адну ноч перарваліся, нібы праз меру нацягнутая струна.</br> {{gap|1.5em}}Разам з гэтым у сэрцы дзяўчыны расла нейкая злосьць. Гэта злосьць сашчаміла ёй зубы, сьцяла г...» 285039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Вялікая роспач душыла яе. Усе надзеі за апошнія некалькі месяцаў, усе яе думкі раптам у адну ноч перарваліся, нібы праз меру нацягнутая струна.</br> {{gap|1.5em}}Разам з гэтым у сэрцы дзяўчыны расла нейкая злосьць. Гэта злосьць сашчаміла ёй зубы, сьцяла губы да таго, што толькі вузкі чырвоны разрэз відаць быў — разрэз вострага нажа; падбародак завастрыўся, высунуўся наперад. Ва ўсім целе адчувалася новая напружнасьць, створаная пачуцьцём крыўды і злосьці.</br> {{gap|1.5em}}Кроў у жылах пачынала гарэць, пералівацца з бурным імпэтам. Гарачыя вугольчыкі ўсё цела пранікаюць; косьці хрусьцяць ад спрунжыновага напору, нібы нацягнутыя моцныя галіны дубу. У сваіх кроках, у рухах усяго цела яна адчувае імпэт новых сіл. Во-во яны выпіраюць наверх. Яна ня можа ўстрымаць іх, яна ня можа ўладаць імі. Яны здаюцца дзяўчыне нейкімі незнаёмымі, чужымі ад навізны, ад неспадзяванасьці. Вочы выбівалі іскры.</br> {{gap|1.5em}}Не разважаньнямі дайшла Зоська да свайго новага настрою, а глыбокім інстынктам, інстынктам істоты, якая пляцёнкамі нэрваў адчувае, скуль соўваецца на яе зло і ліха.</br> {{gap|1.5em}}У Зоські зьявілася, выплыла на ўзьверх душы ўпартасьць і рашучасьць. Маланкай бліснула ў яе мазгох думка, што ня Сымон вінават, а панскі маёнтак: пан і падпанкі.</br> {{gap|1.5em}}Да гэтага часу яна адносілася да волі пана, як усе прыгоньнікі: са скаргай, з пакорлівасьцю жывёлы. Супроць волі пана ніякая сіла бога альбо чорта ўстаяць не магла. Прыгоньніцкае жыцьцё нельга было ад сябе адкідаць,<noinclude></noinclude> 0a46hdweutzomz524hbx11lkecte39o 104 122919 285040 2026-05-09T18:11:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «як нельга было вызваліцца ад сьляпых сіл прыроды, што панавалі над чалавекам.</br> {{gap|1.5em}}Прыгоньніцтва — гэта лёс-доля чалавека, гэта нямінуча, няўхільна, як радзіны, як сьмерць. Гэта ідзе ад самога бога.</br> {{gap|1.5em}}Так гавораць у цэрквах і касьцёлах.</br> {{gap...» 285040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>як нельга было вызваліцца ад сьляпых сіл прыроды, што панавалі над чалавекам.</br> {{gap|1.5em}}Прыгоньніцтва — гэта лёс-доля чалавека, гэта нямінуча, няўхільна, як радзіны, як сьмерць. Гэта ідзе ад самога бога.</br> {{gap|1.5em}}Так гавораць у цэрквах і касьцёлах.</br> {{gap|1.5em}}Пайсьці супроць волі пана — нават грэх. Так яно спакон вякоў.</br> {{gap|1.5em}}Але Зоська пайшла на гэты раз „супроць бога“ і нават грэху баяцца перастала.</br> {{gap|1.5em}}Разам з такім пераломам у думках, у агні бязьмернай злосьці ўсё перад Зоськай навакол прыняло інакшы выгляд, болей прыязны.</br> {{gap|1.5em}}Зоська знайшла вінавайцу сваіх бед — і ёй ад гэтага палягчэла. Хоць злосьць расла, але адпала роспач і схавалася далёка ў глыбіні істоты. Нешта яе хмяліла, трывожыла: яна знайшла для сябе новае ў злосьці — гэта дало ёй апору і сілу.</br> {{gap|1.5em}}Зоська з імпэтам гаспадарыла ў хаце, працавала з такім спрытам, ажно старая маці дзівілася. Ніколі з дочкаю гэтага ня было.</br> {{gap|1.5em}}Раптам ні з таго ні з сяго з вёскі пачуўся гуд, суматоха.</br> {{gap|1.5em}}Зоська выбегла на двор.</br> {{gap|1.5em}}Па вёсцы разьяжджалі конныя панскія ганцы, ляскалі бізунамі і лаяліся брыдкімі словамі.</br> {{gap|1.5em}}Мітусіліся каля хат спалоханыя, устрывожаныя сяляне. Кабеты лемантавалі-галасілі, аб нечым упрашвалі ганцоў.</br> {{gap|1.5em}}Здалёку выглядала, нібы войска варожае напала на вёску. Коньнікі насіліся туды і сюды, як-бы зьбіраліся разбурыць усю ваколіцу.</br><noinclude></noinclude> 5t5eq8hkqh6w5phc43h8zkvkz8s3ef3 104 122920 285041 2026-05-09T18:15:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Што гэта? Што гэта? — запыталася ў суседкі зьдзіўленая Зоська.</br> {{gap|1.5em}}— Уцякай хутчэй, дзеўка, а то забяруць на панскі баль! — шапнула ёй кабета.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ня думала ўцякаць, ды і не пасьпела-б, бо да яе падскочыў на кані Макар, той самы,...» 285041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Што гэта? Што гэта? — запыталася ў суседкі зьдзіўленая Зоська.</br> {{gap|1.5em}}— Уцякай хутчэй, дзеўка, а то забяруць на панскі баль! — шапнула ёй кабета.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ня думала ўцякаць, ды і не пасьпела-б, бо да яе падскочыў на кані Макар, той самы, што ўлетку быў выгнаны з яе хаткі, калі да яе сватаўся, той самы, што тады Сымона забраў на кару ў панскі маёнтак.</br> {{gap|1.5em}}— А, зноў панскі сабака зьявіўся? — прашыпела пабляднеўшая Зоська.</br> {{gap|1.5em}}— Ты ня лайся так. Будзь трохі далікатнейшай! — прагаварыў робленым сьмехам Макар. — Цябе пан на баль запрашае! Го-го-го!</br> {{gap|1.5em}}Макар так голасна сьмяяўся, ажна расчырванеўся ўвесь, тросься на кані, прыпадаў грудзьмі да сядла і ня ведаў, што з сабою рабіць ад вялікага напору сьмеху, які корчыў яго, комкаў і душыў.</br> {{gap|1.5em}}— Го-го-го, паненка! Прыбірайся! На панскі баль ідзі! Там шмат гожых панічоў панаехала. Ой весела будзе! Го-го-го!</br> {{gap|1.5em}}Зоська спачатку акамянела на месцы, потым схапілася за галаву і пусьцілася наўцёкі дахаты, пакідаючы за сабою людзкі гоман, крык і плач. Усё нутро яе пахаладзела, і сэрца біцца перастала. Перад яе вачыма кружылася зямля, хаткі насіліся з месца на месца.</br> {{gap|1.5em}}— Нікуды ня дзенешся! — крычаў ёй у дагонку Макар.</br> {{gap|1.5em}}Зоська ўскочыла ў хату, як-бы хаваючыся ад лютага зьвера, аглядалася па бакох, нечага шукаючы, знайшла тапор і стала чакаць.</br> {{gap|1.5em}}— Дачушка, дачушка, што з табою? — енчыла маці.</br> {{gap|1.5em}}Вочы ў Зоські гарэлі няпрытомна. Яны кідалі злыя<noinclude></noinclude> 9p50hdxcrr9tzlhi6ws5xnp9hshlgco 104 122921 285042 2026-05-09T18:20:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «аганькі вакол сябе. У моцных руках дзяўчына трымала нагатове тапор, каб секануць, хто-б ні паказаўся ў дзьверы…</br> {{gap|1.5em}}Павольна зьлез Макар з каня і скрыпнуў дзьвярмі ў сенцы, адчыніў дзьверы ў хатку — трохі сагнуўшыся, каб ня ўдарыцца галавою аб ніз...» 285042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>аганькі вакол сябе. У моцных руках дзяўчына трымала нагатове тапор, каб секануць, хто-б ні паказаўся ў дзьверы…</br> {{gap|1.5em}}Павольна зьлез Макар з каня і скрыпнуў дзьвярмі ў сенцы, адчыніў дзьверы ў хатку — трохі сагнуўшыся, каб ня ўдарыцца галавою аб нізкі касяк.</br> {{gap|1.5em}}— Зоська! — крыкнула маці не сваім голасам і падскочыла да яе, каб стрымаць за руку.</br> {{gap|1.5em}}Але было ўжо позна. З страшным стогнам Макар паваліўся праз парог.</br> {{gap|1.5em}}Акрываўленая галава ўдарылася аб гліняны памост, як качан капусты.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Сонца ўжо стаяла нізка над лесам. Паціснуў лёгкі мароз. Сыпаўся зьверху сьнег, дробненькі, цьвёрды, як шрот. Па дарозе ішоў гурт дзяўчат, каля пятнаццаці. За імі конна ехалі ганцы.</br> {{gap|1.5em}}Дзяўчаты былі ўбраны пасьвяточнаму ішлі на панскі баль…</br> {{gap|1.5em}}Ганцы жартавалі, падбадрываючы часам каго-колечы з дзяўчат бізуном, каб хутчэй ішлі.</br> {{gap|1.5em}}А здалёку чуваць былі ляманты вясковых кабет… Галошаньне перайшло ў нейкае зьвярынае выцьцё. Усе галасы зьліліся ў адно войканьне, працяглае і жудаснае.</br> {{gap|1.5em}}Ганцы не зварочвалі на гэта ніякай увагі. Яны гутарылі між сабою аб тым, што яшчэ Макара няма.</br> {{gap|1.5em}}— Мабыць, з Зоськай там загуляўся. Яшчэ да панскага балю набалюецца!</br> {{gap|1.5em}}Войканьне з кожным разам цішэла. Здавалася, што гэта енчыць і стогне зямля ад невядомага вялікага болю…</br><noinclude></noinclude> qbdzbc4l3msic461bolsmjxiqr1w2qb 104 122922 285043 2026-05-09T18:27:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XX</span></center> {{gap|1.5em}}Над маёнткам пана Вашамірскага ўваскросьлі змрокі. Яны насіліся з кута ў кут каля сьцен муроў, гойдаліся, нібы чорны туман, напалоханыя рознакаляровымі агнямі з вокнаў панскіх палацаў. Дрыжачай цё...» 285043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XX</span></center> {{gap|1.5em}}Над маёнткам пана Вашамірскага ўваскросьлі змрокі. Яны насіліся з кута ў кут каля сьцен муроў, гойдаліся, нібы чорны туман, напалоханыя рознакаляровымі агнямі з вокнаў панскіх палацаў. Дрыжачай цёмна-сіняй квашанінай змрокі імчаліся з далёкіх палёў, з дрымотнага лесу. Пух лёгкіх сьняжынак абсыпаў зімовы вечар сівымі кроплямі. Сьнежныя камары падалі ўніз трохі наўскос заільдзянелымі хвілінамі вячэрняга часу. У сьветла-яркіх прарэзах, якія сьвяціліся з вакон панскіх палацаў, сьняжынкі мільгалі асьляпляючым блескам. Іхні казачны вэлюм цягнуўся аднамерна зьверху і сьцілаўся па зямлі без канца, нібы разгортваючыся недзе высока-высока з воблачных кроснаў.</br> {{gap|1.5em}}Надзвычайная ўрачыстасьць адчувалася ў паветры — сьнежнай цішы, атуленай каляднаю ноччу. Гэта ўрачыстасьць была тым больш строгая і вялічавая, чым з большым імкненьнем у цішыню лез з палацаў, з усіх будынін панскага маёнтку заглушаны гул вясёлых і рознастайных людзкіх галасоў.</br> {{gap|1.5em}}Каменныя і дрыўляныя сьцены, нібы вопратка пот, прапускалі праз сябе гэты гоман. Здавалася, што шум людзей льлецца разам з хвалямі сьвету праз вокны. Няма дзе дзецца, цесна галасом унутры, у пакоях — і яны гвалтам рвуцца на прастор, на волю. А муры, строгія і грозныя, вызначаюцца грамадзінамі высокіх сьцен, хрыбтамі дахаў, выкрутасамі вежаў і башняў, скучаным стадам дагістарычных зьвяроў.</br> {{gap|1.5em}}Муры ўрэзаліся буйнымі грудзьмі ў абшар, бязьлітасна, гвалтоўна душаць прастор поля. Яны {{перанос пачатак|ўсмакт|ваюць}}<noinclude></noinclude> q8jwu9iv36uy15jdcez3akj18zw1jxj 104 122923 285044 2026-05-09T18:31:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|ўсмакт|ваюць}} у сябе вякі, нібы п‘яўкі кроў, спыняюць ход часу і твораць навакол урачыстасьць нейкай сьляпой сілы і пакорлівасьць да сябе ўсяго вакольнага. Імпэт жыцьця надалі гэтым мурам людзі сабою, сваімі галасамі і рухамі, нібы ў скр...» 285044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|ўсмакт|ваюць}} у сябе вякі, нібы п‘яўкі кроў, спыняюць ход часу і твораць навакол урачыстасьць нейкай сьляпой сілы і пакорлівасьць да сябе ўсяго вакольнага. Імпэт жыцьця надалі гэтым мурам людзі сабою, сваімі галасамі і рухамі, нібы ў скрынку гадзіньніка ўставілі сталёвыя спрунжыны.</br> {{gap|1.5em}}На дзядзінцы раптам замітусіліся людзі. Ставілі гарматы каля шырокага ганку палацаў; зьбіралася ўся чэлядзь, выйшлі вялікай грамадой панскія госьці; галдзелі, шумелі.</br> {{gap|1.5em}}Дзядзінец ажыў, як ніколі.</br> {{gap|1.5em}}Стралялі з гарматаў.</br> {{gap|1.5em}}У цёмнае неба імчаліся з грукатам, з шыпеньнем, з парахавым смуродам агнёвыя зьмеі ракет, насіліся высока-высока і рассыпаліся ва ўсе бакі снапамі рознакаляровых іскраў-зорак. Часам паказваліся замыславатыя агнёвыя ўзоры ў паветры, раскідваліся ва ўсе бакі агнёвыя крыжы, замкі, асьвятлялі ноч.</br> {{gap|1.5em}}Гучныя крыкі „віват“ насіліся ўверх. Аддавала водгаласкамі з усіх бакоў. Гэта крычалі панскія госьці ў вялікім захапленьні.</br> {{gap|1.5em}}Ноч была ператворана ў казку.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз, як пускалася ракета, як бухаў у шыпучым грукатаньні фэервэрк, азараліся твары людзкія, нібы пры асьвятленьні маланкі. Радасьць зьзяла ў вачох паноў.</br> {{gap|1.5em}}Прыгоньнікі, якія былі „запрошаны“ на панскі баль, былі страшна напалоханыя, зьбянтэжаныя і ня ведалі, што з сабой рабіць.</br> {{gap|1.5em}}Тое, што ўвесь час гаварылася аб „генэральнай рэпэтыцыі“, аб страхоцьцях панскіх чорнакніжкаў, яны бачылі цяпер відавочна</br><noinclude></noinclude> 4d8kqsv44h2dryq9elnb8j8oingrslp 104 122924 285045 2026-05-09T18:35:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Некаторыя жагналіся; некаторыя пускаліся наўцекі, а некаторыя камянелі на месцы з выпучанымі ад вялікага дзіва і страху вачыма. Хто хапаўся рукамі за валасы, хто мармытаў нязьвязныя словы, а хто шаптаў малітвы.</br> {{gap|1.5em}}У рознастайныя позы стра...» 285045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Некаторыя жагналіся; некаторыя пускаліся наўцекі, а некаторыя камянелі на месцы з выпучанымі ад вялікага дзіва і страху вачыма. Хто хапаўся рукамі за валасы, хто мармытаў нязьвязныя словы, а хто шаптаў малітвы.</br> {{gap|1.5em}}У рознастайныя позы страху, нібы бронзавыя ці мармуровыя фігуры, застывалі панскія падданыя з тых, што прышлі на гэты баль па загаду пана.</br> {{gap|1.5em}}Госьці рагаталі, сьмяяліся, жартавалі. Тоўстыя, у багатых футрах, яны выглядалі людзьмі нейкай іншай плянэты.</br> {{gap|1.5em}}Ноч была, нібы казка.</br> {{gap|1.5em}}А сабакі паднялі працяглае выцьцё. Яны пасвойму выказвалі і страх, і зьдзіўленьне.</br> {{gap|1.5em}}Дождж іскраў сыпаў і пыліў ва ўсе бакі. Маланкі і бліскавіцы, наладжаныя людзьмі на забаўку, перарабілі каляды ў купальле, зіму ў лета.</br> {{gap|1.5em}}Фантастычнай і дзівоснай здавалася ноч у вачох простых сялян.</br> {{gap|1.5em}}Каменныя львы здаваліся жывымі.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Пасярэдзіне вялізнай салі было пастаўлена разам некалькі сталоў, якія займалі аграмадную плошчу, бокам, супроць сцэны. Сталы былі пакрыты белымі абрусамі. Пасярэдзіне сталоў на срыбных падстаўках — гэрбах пана Вашамірскага — на ўсю даўжыню былі разложаны шырокія тафлі з тоўстага шкла. На тафлях красаваўся сымбаль новага году, месяцаў, тыдняў і дзён. У цэнтры знаходзіўся паляўнічы. Па бакох стаялі дванаццаць зуброў, пяцьдзесят два ваўкі і трыста шэсьцьдзесят<noinclude></noinclude> rb7cbp7ezr8mzhsddeqrjollsosajf5 104 122925 285046 2026-05-09T18:39:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пяць лебедзяў. Усё гэта было зроблена з рознастайных тортаў і аздоблена цукеркамі і фруктамі.</br> {{gap|1.5em}}Вакол пераліваліся ў розныя калёры крыштальныя графіны з рознымі вінамі францускімі і вэнгерскімі. Радамі стаялі кілішкі. У вялікіх срыбных і парца...» 285046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пяць лебедзяў. Усё гэта было зроблена з рознастайных тортаў і аздоблена цукеркамі і фруктамі.</br> {{gap|1.5em}}Вакол пераліваліся ў розныя калёры крыштальныя графіны з рознымі вінамі францускімі і вэнгерскімі. Радамі стаялі кілішкі. У вялікіх срыбных і парцаляных палумісках і місках дыміліся мясныя патравы, рознакаляровыя баршчы, расолы.</br> {{gap|1.5em}}Панскія лёкаі, гайдукі ў ліўрэях з вышыванымі гэрбамі пана Вашамірскага, пад камандаю бравага стольніка, усё насілі на стол, насілі з такой заклапочанасьцю, нібы ўвесь маёнтак павінны сюды перанесьці; насілі асьцярожна, трымаючы пасудзіны рукамі праз спэцыяльныя сарвэткі, каб іхнія „хлопскія“ рукі не пашкодзілі панскаму апетыту.</br> {{gap|1.5em}}Аграмаднае поле стала ламалася, здаецца, пад вялізнымі сэрвізамі срыбра, шкла, парцаляны, фруктаў, пітваў і патраў.</br> {{gap|1.5em}}Кожны крок, кожны рух лёкаяў быў адшліфаваны, выстэнгаваны. Нібы панскія слугі выконвалі нейкае набажэнства, патаемны рытуал.</br> {{gap|1.5em}}Закон зграбнасьці быў вельмі строгі і тут.</br> {{gap|1.5em}}Пад мяснымі і расольнымі патравамі стаялі спэцыяльныя срыбныя фаеркі, у якіх вясёлкавымі агнямі гарэў сьпірытус, каб яда не астыгла.</br> {{gap|1.5em}}Срыбныя і бронзавыя кандэлябры вышэй чалавечага росту стаялі на паркеце, іх трымалі на пакрытых плюшам і аксамітам сьценах амуры і німфы. Пад размаляванымі суфітамі яны віселі фантастычнымі ўзорамі з бронзы і крышталю.</br> {{gap|1.5em}}З правага боку сцэны была галёрка для музыкаў<noinclude></noinclude> iycizqgksw7c3lnkmte8izm24zdx712 104 122926 285047 2026-05-09T18:44:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «з левага — галёрка для чэлядзі і прыгонных дзяўчат, якіх пан запрасіў на баль.</br> {{gap|1.5em}}Дзяўчаты-прыгоньніцы зьвесілі галовы ўніз і, як зачараваныя, глядзелі на ўсё, што робіцца вакол; шушукаліся між сабою, паказваючы на тыя дзівы, якіх яны ніколі ў жыць...» 285047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>з левага — галёрка для чэлядзі і прыгонных дзяўчат, якіх пан запрасіў на баль.</br> {{gap|1.5em}}Дзяўчаты-прыгоньніцы зьвесілі галовы ўніз і, як зачараваныя, глядзелі на ўсё, што робіцца вакол; шушукаліся між сабою, паказваючы на тыя дзівы, якіх яны ніколі ў жыцьці ня бачылі.</br> {{gap|1.5em}}Ранейшы страх перамагла вялікая зацікаўленасьць.</br> {{gap|1.5em}}Паны ў рознакаляровых кунтушох пры зброях, некаторыя ў напудраных парыках рассаджваліся паводле годнасьці, рангу і чыну побач з панямі і паненкамі. Па канцох стала сядзела шляхта з багацейшай, якая была таксама запрошана.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі быў у францускай вопратцы. Яго шыю аздабляла жабо з замыславатых гафтаў. На вопратцы блышчэлі дыямэнтныя і з іншых дарагіх каменьняў гузікі такой каштоўнасьці, што за іх можна было-б купіць маёнтак і некалькі сот сялян.</br> {{gap|1.5em}}Слуцкія паясы блышчэлі ўрачыста і пышна, абхопліваючы, нібы ў цесных шаўкова-залатых абоймах, таліі паноў. Прыгожыя ўсходнія ўзоры на залатым і срыбным фоне шырокіх паясоў акаймлялі вузенькай сьцежкай васількі з сялянскага поля і іншыя травы лугоў і палёў тутэйшай зямлі. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXI</span></center> {{gap|1.5em}}Містэрыя ксяндза Марцэвіча „Прыход волхваў у сьвятую пячэру“ прайшла першым нумарам балю. Гэта была самая нудная і абавязковая частка вялікай урачыстасьці.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі моршчыўся ад самага пачатку прадстаўленьня. Ён толькі дзеля набожнай маткі сваёй<noinclude></noinclude> inxnid03hlxy9pqhlsa5vx6o067t2z9 104 122927 285048 2026-05-09T18:49:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «згадзіўся прыняць гэта да пастаноўкі. Яшчэ перад тым, як загасілі сьвечкі ва ўсіх кандалябрах у салі, пан скрытыкаваў містэрыю, кажучы:</br> {{gap|1.5em}}— Не пасуе да настрояў сучаснасьці таксама непраўдзіва з боку эвангэлічных паданьняў. Трэба ведаць, што ў н...» 285048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>згадзіўся прыняць гэта да пастаноўкі. Яшчэ перад тым, як загасілі сьвечкі ва ўсіх кандалябрах у салі, пан скрытыкаваў містэрыю, кажучы:</br> {{gap|1.5em}}— Не пасуе да настрояў сучаснасьці таксама непраўдзіва з боку эвангэлічных паданьняў. Трэба ведаць, што ў наш век рэлігія сярод адукаваных людзей…</br> {{gap|1.5em}}Але тут пан Вашамірскі спыніўся, бо ўспомніў, што недалёка ад яго сядзіць яго маці, вельмі набожная і строгая.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская, праўда, нічога не сказала на такую заўвагу сына, але так набожна зірнула ў бок ксяндзоў, якія сядзелі недалёка ад яе, што нават не гармонізавала з выгарсаванай пышнай вопраткай, у якую яна была ўбрана. Яна так зварухнулася на месцы, ажно каты, якіх яна ўвесь час трымала на каленях, устрывожана няўкнулі.</br> {{gap|1.5em}}Ксяндза Марцэвіча ня было пры стале, ён быў за кулісамі. Ён не давяраў рэжысэру-французу, а сам кіраваў акторамі і наглядаў за імі ў часе ігры.</br> {{gap|1.5em}}Ксяндзы апусьцілі галовы. Усе іншыя госьці, якія падхапілі тон гаспадара, ужо былі падрыхтаваны адмоўна да „містэрыі“ ксяндза Марцэвіча. Гэтым яны хацелі трапіць у тон пана Вашамірскага і ўгадзіць яму.</br> {{gap|1.5em}}Містэрыя цягнулася хвілін дваццаць.</br> {{gap|1.5em}}Ксяндзы, колегі Марцэвіча, скрытыкавалі містэрыю.</br> {{gap|1.5em}}Галоўнай прычынай тут была зайздрасьць да аўтара, які „выбіваецца ў людзі“.</br> {{gap|1.5em}}Адзін з ксяндзоў ірытаваўся болей усіх.</br> {{gap|1.5em}}Гэта быў „айцец“ нявысокага росту, тоўсьценькі і кругленькі, з лысінкай. Каб выглядаць вышэйшым, яго абуцьцё было на высокіх абцасах. Круглы, чырвоны<noinclude></noinclude> jsszbvw2wdb656yw2nhu0ube51ex8ps 104 122928 285049 2026-05-09T18:55:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «твар зьзяў, нібы поўны месяц. Ня гледзячы на малы рост гэтага ксяндза, здавалася, што ён хоча запоўніць сваёй асобай усю залю ўверх і ўшыр. Пыжыўся, як певень. Гаварыў ён павольна, з паўзамі, з чужаземным акцэнтам. Ён ня быў чужаземцам, але нязвычайнаю вымо...» 285049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>твар зьзяў, нібы поўны месяц. Ня гледзячы на малы рост гэтага ксяндза, здавалася, што ён хоча запоўніць сваёй асобай усю залю ўверх і ўшыр. Пыжыўся, як певень. Гаварыў ён павольна, з паўзамі, з чужаземным акцэнтам. Ён ня быў чужаземцам, але нязвычайнаю вымоваю хацеў паказаць сваю вялікую навуковасьць. Не дарма-ж ён быў доктарам богасловіі і філёзофіі. Прозьвішча яго было Курачковіч, але, каб ня быць падобным да слова „курачка“, называў сябе „Кірычковіч“, і вельмі крыўдзіўся, калі яго называлі „Курачковіч“.</br> {{gap|1.5em}}У часе ігры ксёндз Курачковіч рабіў свае заўвагі, якія буйным шэптам рассыпаліся па стале і даходзілі да слуху гасьцей:</br> {{gap|1.5em}}— Клядзітце, клядзітце, які младзенец! Трохгадтовы хлопчык! А матка бпоска як апранута! Яна хутчэй падтобна да гхрэцкай гхэтэры, чымся да сьвятой Марыі!</br> {{gap|1.5em}}Волхвы сівабародыя пачалі на сцэне сьпяваць лацінскія вершы пад ціхі акомпанімэнт оркестры.</br> {{gap|1.5em}}— О, матка бпоска! О, Езсу! — абураўся доктар богасловіі і філёзофіі, — гэта-ж немакчыма! Бадтай у кожным радку памылка. Ксёндз Марцэвіч с-слабп у лаціне, с-слабп! — Пры гэтым ён страляў і пырскаў тлустымі губамі, кажучы слова „с-слабп“. — Абпавясковфа павфучыцца яму трэба! А м-мусыка нашто к-хадзітца, м-мусыка!</br> {{gap|1.5em}}Доўгі час ксёндз Курачковіч з тупавумнай салодкай усьмешкай на вуснах прыводзіў параўнаньні паміж францускімі і нямецкімі рэлігійнымі містэрыямі і містэрыяй ксяндза Марцэвіча. З вялікай паважнасьцю {{перанос пачатак|пры|водзіў}}<noinclude></noinclude> i9kro0bog7hb13uodkn42cy8hf3ldfq 104 122929 285050 2026-05-09T19:00:32Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пры|водзіў}} тэксты грэцкіх філёзофаў, старадаўных рымскіх пісьменьнікаў і даводзіў такімі хітрамудрымі фразамі, што ў гэтай містэрыі няма гістарычнага колёрыту, не хапае „couleur Historique“.</br> {{gap|1.5em}}— А дтрыўляны асёл? Дтрыўляны асёл? — зьв...» 285050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|пры|водзіў}} тэксты грэцкіх філёзофаў, старадаўных рымскіх пісьменьнікаў і даводзіў такімі хітрамудрымі фразамі, што ў гэтай містэрыі няма гістарычнага колёрыту, не хапае „couleur Historique“.</br> {{gap|1.5em}}— А дтрыўляны асёл? Дтрыўляны асёл? — зьвяртаўся ксёндз Курачковіч да суседзяй. — Гэта аўтар некага з нас мае на ўвазсе; як бпога кохам, праўдта! Ён на кагосьці намёк робіць!</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтых словах ён сапраўды меў выгляд зьбянтэжанага асла.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі хаця сам скрытыкаваў містэрыю, але ганіў толькі зьмест аўтара, а не выкананьне актораў.</br> {{gap|1.5em}}— Але прычым тут акторы, ойча вялебны? — зьвярнуўся пан Вашамірскі да ксяндза Курачковіча з крыўдай і пагрозай у голасе. — Прычым тут акторы?</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Курачковіч, пачуўшы нябясьпеку для сябе ў панскім голасе, спалохаўся, сьмешна скомкаўся, нібы галаву ў сутану хацеў схаваць, і пачаў з ранейшай пераконанасьцю ў голасе гаварыць супроць таго, што гаварыў да гэтага; зноў тэкстамі з сусьветных філёзофаў і пісьменьнікаў ён даказваў, што пан Вашамірскі мае рацыю.</br> {{gap|1.5em}}Тут ён зрабіў параўнаньне з тэатрам Шэкспіра і з гішпанскай драматургіяй:</br> {{gap|1.5em}}— Ігра дасканалая, яснавяльможны пане! дасканалая! — прыцмокваў ён тлустымі губамі.</br> {{gap|1.5em}}У гэтую самую хвіліну „младзенец Езус“, трохгадовы хлопчык аканома, заплакаў.</br> {{gap|1.5em}}Ён забыўся завучаныя некалькі слоў, якія яму трэба было казаць.</br><noinclude></noinclude> d7hko5pscplxfm6h6mgzk28946egq3q 104 122930 285051 2026-05-09T19:06:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі заскрыгатаў зубамі, ледзь стрымаўся, каб ня крыкнуць ад злосьці.</br> {{gap|1.5em}}Зайграла бравурная музыка.</br> {{gap|1.5em}}Апусьцілася заслона, і лёкаі пачалі запальваць сьвечкі ў кандэлябрах.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Госьці ў часе антракту, пак...» 285051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі заскрыгатаў зубамі, ледзь стрымаўся, каб ня крыкнуць ад злосьці.</br> {{gap|1.5em}}Зайграла бравурная музыка.</br> {{gap|1.5em}}Апусьцілася заслона, і лёкаі пачалі запальваць сьвечкі ў кандэлябрах.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Госьці ў часе антракту, пакуль рэжысэр рыхтаваў „комэдыю“, пакуль расстаўлялася новая дэкорацыя на сцэне, пачалі падмацоўвацца.</br> {{gap|1.5em}}Лёкаі спрытна налівалі кілішкі, падавалі закускі. Пачаліся тосты ў чэсьць гаспадара і самых ганаровых гасьцей. У салі раздаваўся вясёлы гук і звон пасуды.</br> {{gap|1.5em}}Госьці былі вельмі зацікаўлены панскім „Салаўём“.</br> {{gap|1.5em}}Тое, што чалавек вырабляецца на сцэне пачалавечаму, іх ня дзівіла, але калі чалавек сьпявае, як птушка, брэша, як сабака, вые, як воўк, няўкае, як кот, — вось гэта дзіва. Гэта варта паглядзець і паслухаць.</br> {{gap|1.5em}}Пра „Салаўя“ госьці наслухаліся столькі цікавых баек за апошнія некалькі месяцаў, ажно не маглі вытрымаць.</br> {{gap|1.5em}}Адзін з іх крыкнуў:</br> {{gap|1.5em}}— „Салаўя!“ Хочам паслухаць сьпевы салаўя!..</br> {{gap|1.5em}}— Салаўя! Салаўя! — раздалося з усіх бакоў.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ўсьміхнуўся:</br> {{gap|1.5em}}— Будзе і салавей. Да месяца мая яшчэ далёка.</br> {{gap|1.5em}}— Калі яснавяльможны пан захоча, дык май месяц будзем адчуваць і ў каляды!— сыпнуў пану Вашамірскаму комплімэнт ксёндз Курачковіч.</br> {{gap|1.5em}}Пры гэтым ён разьвёў новую філёзофію:</br> {{gap|1.5em}}Старасьвецкія алхімікі даставалі золата з жалеза, а пан Вашамірскі каляды на май пераробіць, бо ў калядную ноч у яго палацах салавей засьпявае.</br><noinclude></noinclude> sr2b632guo3tbagpn3tdk45wuhvo1k0 104 122931 285052 2026-05-09T19:11:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Салаўя! Салаўя! — крычалі разгарачаныя госьці.</br> {{gap|1.5em}}У гэтым галасе пан Вашамірскі міргнуў аднаму з гайдукоў. У пана было раней задумана на гэты час інтэрмедыя пад назваю „Муй жыдэк“.</br> {{gap|1.5em}}„Салаўя“ пакінуў на апошні нумар вечару.</br>...» 285052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Салаўя! Салаўя! — крычалі разгарачаныя госьці.</br> {{gap|1.5em}}У гэтым галасе пан Вашамірскі міргнуў аднаму з гайдукоў. У пана было раней задумана на гэты час інтэрмедыя пад назваю „Муй жыдэк“.</br> {{gap|1.5em}}„Салаўя“ пакінуў на апошні нумар вечару.</br> {{gap|1.5em}}Гайдук выскачыў у бакавы пакой.</br> {{gap|1.5em}}Праз хвіліну пачулася суматоха ў бакавых дзьвярох салі. Рыбак Мэер трымаўся абедзьвюма рукамі за дзьверы, упіраўся нагамі і не хацеў ісьці ў салю.</br> {{gap|1.5em}}— Паночкі… паночкі… — прасіў ён літасьці, — баюся… палохаюся…</br> {{gap|1.5em}}Ён быў у чорнай аксамітнай ярмолцы, у шабасовай халадайцы, з шапкай у руцэ. Яго цёмная густая барада распусьцілася, як веер; твар быў бледны, з кроплямі поту, а ў цыганскіх бліскучых вачох мільгаў непадробны вялікі страх. Мэер кідаў вачыма ва ўсе бакі і мармытаў:</br> {{gap|1.5em}}— Баюся, паночкі, палохаюся!..</br> {{gap|1.5em}}Мэера паставілі ў сярэдзіне салі супроць гасьцей.</br> {{gap|1.5em}}Ён сьмешна кланяўся ва ўсе бакі, махаючы шапкай перад сабою, як шчытам.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі загадаў яму сьпяваць „Маёфіс“.</br> {{gap|1.5em}}Госьці сьмяяліся, перашэптваліся між сабою і забылі ў гэтую хвіліну пра „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта чыстакроўны сэміт. Муй жыдэк! — хваліўся пан Вашамірскі перад гасьцьмі.</br> {{gap|1.5em}}„Муй жыдэк“ было зарэкомэндавана такім тонам, нібы ён казаў: „мой конь“, „мой стул“ або „мая вопратка“.</br> {{gap|1.5em}}— Тут, шаноўныя панове, ён нам „Маёфіс“ засьпявае, а там у Варшаве нашыя магнаты жыдам „Маёфіс“<noinclude></noinclude> 3u91y7rdz0p4qlcufwuwzzawycis6en 104 122932 285053 2026-05-09T19:19:00Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «пяюць. Там жыдоўскія банкіры забіраюць у свае лапы нашага брата, і тыя жэняцца на банкірскіх дочках, каб такім чынам выратавацца ад вялікіх даўгоў.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі пры гэтых словах падняўся, зрабіў шырокі гэст правай рукою, пачціва пакланіўся і...» 285053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>пяюць. Там жыдоўскія банкіры забіраюць у свае лапы нашага брата, і тыя жэняцца на банкірскіх дочках, каб такім чынам выратавацца ад вялікіх даўгоў.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі пры гэтых словах падняўся, зрабіў шырокі гэст правай рукою, пачціва пакланіўся і з гіроніяй у голасе сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Рэкомендую, панове вяльможныя, майго жыдка, як вашага крэўнага!</br> {{gap|1.5em}}Госьці кісла ўсьміхнуліся і паморшчыліся.</br> {{gap|1.5em}}За гэткі няўдалы жарт некаторыя з ганаровых гасьцей пакрыўдзіліся на гаспадара; аднак, стрымаліся, бо ведалі добра кусьлівы язык пана Вашамірскага; апрача таго, ён быў самым багатым панам у ваколіцы, і тое, што не выпадала іншым, дазвалялася яму.</br> {{gap|1.5em}}Галоўным чынам чырванеў ад злосьці адзін шляхціц, чарнявы, з доўгім носам, падобным да яўрэйскага. Але на яго ніхто ўвагі не зварочваў.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Мэер як-бы ня чуў гэтай гутаркі. Блеск багатых пакояў і гасьцей яго ня зьдзівіў і ня зьбіў з панталыку. Калі ён спачатку баяўся, дык гэта быў толькі „страх божы“. Мэер не баяўся нават найвялікшага пана, а баяўся „грэху“. Вочы Мэера ўжо не выяўлялі ніякага страху, а толькі ўглыбленьне ў сябе, у сваіх думках.</br> {{gap|1.5em}}Мэер быў чалавек просты, ведаў толькі штодзенныя малітвы; ведаў, што над яго дзядамі і прадзедамі заўсёды зьдзекваліся і зьдзекуюцца іншыя народы — „гоі“, апрача Міхалкі і блізкіх яго суседзяў.</br> {{gap|1.5em}}На гэта ёсьць нечая „вышэйшая воля“.</br> {{gap|1.5em}}Інакшага тлумачэньня Мэер ня мог-бы даць.</br><noinclude></noinclude> ox5tc7q4ngazi6h9ufxyiwvo9ay16mq 104 122933 285054 2026-05-09T19:25:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Мэер спакарыўся і цяпер гэтай „вышэйшай волі“ і, як пан крыкнуў да яго строга „ну!“ і злосна тупнуў нагой, ён засьпяваў „Маёфіс“…</br> {{gap|1.5em}}Чорныя вочы „панскага жыдка“ ў час сьпяваньня запалалі двума чорнымі агнямі. Ён упіраў іх у гасьцей, і...» 285054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Мэер спакарыўся і цяпер гэтай „вышэйшай волі“ і, як пан крыкнуў да яго строга „ну!“ і злосна тупнуў нагой, ён засьпяваў „Маёфіс“…</br> {{gap|1.5em}}Чорныя вочы „панскага жыдка“ ў час сьпяваньня запалалі двума чорнымі агнямі. Ён упіраў іх у гасьцей, і хоць у гэты час нікога з іх ня бачыў, але кожнаму здавалася, што „панскі жыдэк“ пранікае яго наскрозь вачыма.</br> {{gap|1.5em}}Неяк прыкра было гасьцём. У адну і тую самую хвіліну Мэер глядзеў кожнаму ў вочы. Прынамсі, так здавалася.</br> {{gap|1.5em}}Голас у Мэера быў надломаны, ад грубаватага на нізкіх тонах пераходзіў у дрыжачы піск на высокіх. Голас пераліваўся ў горле і часам булькаў, нібы Мэер захлёбваўся, душыўся…</br> {{gap|1.5em}}„Панскі жыдэк“ сьпяваў нейкую песьню на халдыйскай мове. Словы адбіваліся ў цішыні вялізнай салі, як старасьвецкая тысячалетняя незразумелая замова, якая ірвалася ні то з-пад зямлі, ні то з вакон палацаў. У час сьпяваньня Мэер рабіў шпаркія рухі рукамі, нібы пісаў у паветры таемные знакі. Часам шчолкаў пальцамі, круціў галавой, падымаў вочы ўгару, застываў на месцы і напамінаў тады хрысьціянскага мучальніка-сьвятога, як яго малююць на абразох.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку некаторыя пані ціха хіхікалі, паны ўсьміхаліся; але з кожным разам яны спакайнелі і як-бы падпалі пад уладу „панскага жыдка“.</br> {{gap|1.5em}}Яго песьня на першы выгляд была вясёлая, нейкая гопка з яўрэйскага вясельля. Але гэта вясёласьць была няшчырая, гукавы грым вясёласьці, у глыбіні-ж мэлёдыі панаваў тысячалетні сум вандроўцы-бяздомніка,<noinclude></noinclude> nx1qbttmsb48fv9c64hqpluk2q3ew1l 104 122934 285055 2026-05-09T19:30:48Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «брызгала-сачылася песьня жудасьцю крыві і болю. У малітвенна-спакорлівым тоне чулася вялікая ўпартасьць і пагроза.</br> {{gap|1.5em}}Госьці апусьцілі галовы.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ня гэткага эфэкту чакаў ад інтэрмэдыі-экспромту пад назваю „Муй жыдэк“. Гэт...» 285055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>брызгала-сачылася песьня жудасьцю крыві і болю. У малітвенна-спакорлівым тоне чулася вялікая ўпартасьць і пагроза.</br> {{gap|1.5em}}Госьці апусьцілі галовы.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі ня гэткага эфэкту чакаў ад інтэрмэдыі-экспромту пад назваю „Муй жыдэк“. Гэткі настрой гасьцей не пасаваў да балю.</br> {{gap|1.5em}}— Годзе! — крыкнуў пан Вашамірскі Мэеру.</br> {{gap|1.5em}}Мэер у экстазе малітва-песьні ня чуў панскага крыку.</br> {{gap|1.5em}}— Годзе!! — крыкнуў пан яшчэ мацней.</br> {{gap|1.5em}}Мэер спыніўся. Ён азіраўся па бакох, нібы прачнуўся толькі што з глыбокага сну.</br> {{gap|1.5em}}— Га?! — зьдзівіўся Мэер.</br> {{gap|1.5em}}— Вон! — крыкнуў пан Вашамірскі.</br> {{gap|1.5em}}Да Мэера падбеглі лёкаі.</br> {{gap|1.5em}}Мэер з горда паднятай галавой сунуўся да дзьвярэй.</br> {{gap|1.5em}}Панскія госьці маўчалі, сароміліся глядзець адзін аднаму ў вочы, самі не разумеючы прычыны; як-бы ільдзяное паветра пранеслася ў багатай панскай салі.</br> {{gap|1.5em}}Гулка раздаваўся за заслонай стук малаткоў. Там рабілася новая дэкорацыя. Гэта прыкра разіла вушы гасьцей. Было такое ўражаньне, нібы робіцца новая будыніна, а панскія палацы зараз будуць зьнішчаны.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі болей іншых страціў гумар. Ён адразу пачаў на ўсё вакольнае глядзець іншымі вачыма. Усё бачыў цяпер у новым асьвятленьні. Сьвятло ад белых і жоўтых васковых сьвечак у кандэлябрах было дрыжучае і ажыўляла малюнкі і барэльфы на сьценах. Пану здавалася, што сатыры са сьцен сьмяюцца з яго, паглядаючы яму ў вочы; німфы на сцэнічнай заслоне<noinclude></noinclude> 51i6ba7l7q1c5socvdsua3hur45xcn5 104 122935 285056 2026-05-09T19:37:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ўцякаюць не ад фавна, а ад яго-ж; аркадзкія пастушкі на яго са страхам пазіраюць.</br> {{gap|1.5em}}Ён углядаўся ў твары гасьцей. Апрача нявольнай угодлівасьці да сябе, ён у іх нічога не заўважыў. Але ён адчуваў, што пад маскай гэтай угодлівасьці хаваецца няшчыра...» 285056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ўцякаюць не ад фавна, а ад яго-ж; аркадзкія пастушкі на яго са страхам пазіраюць.</br> {{gap|1.5em}}Ён углядаўся ў твары гасьцей. Апрача нявольнай угодлівасьці да сябе, ён у іх нічога не заўважыў. Але ён адчуваў, што пад маскай гэтай угодлівасьці хаваецца няшчырасьць. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXII</span></center> {{gap|1.5em}}На сцэне ішла „комэдыя“, у якой апавядаецца, як мужык дзеля п‘янства душу сваю чорту аддаў, пана абкрадваў і бога не баяўся.</br> {{gap|1.5em}}Зноў шэпты доктара богасловіі і філёзофіі пачуліся пры стале.</br> {{gap|1.5em}}Ён хваліў гэту п‘есу:</br> {{gap|1.5em}}— „Комэдтыя“ Марцэвіча багатая па зьместу, вфельмі багатая. Хаця мастацкі бок яе дтрохі кульгае, кульгае дтрохі.</br> {{gap|1.5em}}На гэта адзін малады клерык заўважыў:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта, ойча вялебны, тое самае, што хваліць балярыну за вочкі, а ганіць за ножкі.</br> {{gap|1.5em}}— Я ня гханю твфор ксяндза Марцэвіча, ня гханю! — апраўдваўся ксёндз Курачковіч.</br> {{gap|1.5em}}— А ксяндза Марашэўскага ойча ведае? — запытаўся ў доктара богасловіі і філёзофіі той самы клерык.</br> {{gap|1.5em}}— Не, ня вфедтаю! У чым справфа?</br> {{gap|1.5em}}— А справа ў тым, — адказаў клерык, — што ксёндз Марцэвіч запазычыў сюжэт комэдыі ў ксяндза Марашэўскага. Я сам быў на гэтым прадстаўленьні ў Забельскай гімназіі.</br> {{gap|1.5em}}— О Езсу! — спалохаўся ксёндз Курачковіч, — ці-ж праўдта?!</br><noinclude></noinclude> gxou39r0hoayrmdjeh8ue98uvu2zkbq 104 122936 285057 2026-05-09T19:44:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Праўда, праўда! — супакойлівым тонам адказаў клерык.</br> {{gap|1.5em}}— Дык гхэта-ж зсладцейства! — абурыўся ксёндз Курачковіч і выставіў зьдзіўленыя круглыя, як у шчупака, вочы.</br> {{gap|1.5em}}— Не зладзейства, а запазычанасьць, ойча вялебны, — лагодна г...» 285057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Праўда, праўда! — супакойлівым тонам адказаў клерык.</br> {{gap|1.5em}}— Дык гхэта-ж зсладцейства! — абурыўся ксёндз Курачковіч і выставіў зьдзіўленыя круглыя, як у шчупака, вочы.</br> {{gap|1.5em}}— Не зладзейства, а запазычанасьць, ойча вялебны, — лагодна гаварыў клерык. — Справа ў тым, што ў ксяндза Марашэўскага гэта комэдыйка расьцягнута на тры акты, а ксёндз Марцэвіч склеіў усё ў адным акце. Апрача таго, гэта агульны сюжэт. Кожны выкарыстоўвае яго на свой лад.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Курачковіч пачаў супакойвацца, увайшоў у роўнавагу і давай паказваць з сусьветных літаратурных твораў такія самыя факты. Даводзіўшы шмат падобных прыкладаў, пачынаючы з Грэцыі, ён спыніўся на Шэксьпіры, які для сваіх драматычных твораў браў гістарычныя аповесьці ранейшых аўтараў.</br> {{gap|1.5em}}Заўважыўшы, што пан Вашамірскі таксама прыслухоўваецца да гутаркі, доктар богасловіі і філёзофіі перагнуў кій у другі бок і, каб угадзіць пану, пачаў даводзіць, што ксёндз Марцэвіч гэні:</br> {{gap|1.5em}}— Ён уносіць у нашу літаратуру Дтантаўскія мотывы. У Марцэвіча таксама ёсьць пекла! Гэтта наш Дтандтэ! — кончыў ён горача, расчырванеўся, выцер хустачкай пот з лысіны і зірнуў у бок пана Вашамірскага „шчырымі“ вачыма.</br> {{gap|1.5em}}Клерык усьміхаўся хітра і длубаў зубы спэцыяльнай зубадлубкай, якіх ляжала купкамі пры кожным гасьцю.</br> {{gap|1.5em}}Супярэчыць доктару богасловіі і філёзофіі ён баяўся, але паводле яго „х-х-м-м“, якое мармытаў, калупаючы зубы, відаць было, што ён ня зусім згодзен з {{перанос пачатак|разва|гамі}}<noinclude></noinclude> 65293wt8d1zww62yn068fyhzdxmujte 104 122937 285058 2026-05-09T19:50:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|разва|гамі}} ксяндза-крытыка аб пекле Дантэ і аб пекле ксяндза Марцэвіча.</br> {{gap|1.5em}}Доктар богасловіі і філёзофіі перайшоў на тэму аб мастацтве і філёзофіі наогул і даводзіў, што мастацтва — наймітка касьцёлу, а філёзофія — прыслужніца б...» 285058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{перанос канец|разва|гамі}} ксяндза-крытыка аб пекле Дантэ і аб пекле ксяндза Марцэвіча.</br> {{gap|1.5em}}Доктар богасловіі і філёзофіі перайшоў на тэму аб мастацтве і філёзофіі наогул і даводзіў, што мастацтва — наймітка касьцёлу, а філёзофія — прыслужніца богасловіі. Мастацтва і філёзофія самі па сабе існаваць ня могуць.</br> {{gap|1.5em}}Галоўны гэрой п‘есы ў гэты час канчаў адзін з сваіх доўгіх монолёгаў такога зьместу: Селянін шкадаваў, што слухаўся тых, якія яго вучылі розным кепскім справам.</br> {{gap|1.5em}}— Кепскія людзі казалі, каб я быў няверным пану, акрасьці пана за грэх ня мелі, — гаварыў актор. — Гэтыя людзі навучылі мяне красьці ў пана пры малацьбе збожжа і несьці ў карчму на гарэлку. Яны вучылі, як паном адказаць, каб з віны выкруціцца. Праклятае гэтае таварыства. З д‘яблам я зьвязаўся.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта-ж грэх перад богам! — гаварыў далей актор у роспачы і трос прыклеенай барадой.</br> {{gap|1.5em}}Ён разводзіў рукамі і, пакорліва апусьціўшы галаву, дэклямаваў трагічным голасам завучаныя фразы:</br> {{gap|1.5em}}— А мы дзень на дзень грашым і пакутваць ня хочам! Гэта-то прычына нашае згубы, гэта ў пекла нас вядзець.</br> {{gap|1.5em}}Актор стагнаў апошнія словы і набожна лупіў вочы ва ўсе бакі.</br> {{gap|1.5em}}— Вось гэтта правітдлова з хрысьціянскага поглядту! — смакуючы свае ўласныя словы, нібы цукеркі смокчучы, гаварыў доктар богасловіі і філёзофіі. — Вось нашто мастацтва — вучыць людт ідтэям пана Езсуса!</br> {{лінія|4em}}<noinclude></noinclude> r4l0canahagymnvp0bj5b4thmd5th1o 104 122938 285059 2026-05-09T20:08:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}У адным з куткоў стала, дзе сядзела дробная шляхта, таксама вялася размова. На гэтых гасьцей мала зварочвалася ўвагі. Яны былі ніжэйшага рангу, мала выстэнгаваны і ня ведалі добра панскіх этыкетаў і цырымоній. Яны, не чакаўшы тостаў, самі частава...» 285059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}У адным з куткоў стала, дзе сядзела дробная шляхта, таксама вялася размова. На гэтых гасьцей мала зварочвалася ўвагі. Яны былі ніжэйшага рангу, мала выстэнгаваны і ня ведалі добра панскіх этыкетаў і цырымоній. Яны, не чакаўшы тостаў, самі частаваліся.</br> {{gap|1.5em}}З іх вызначаўся адзін шляхціц Завішша. Гордасьцю сваёй ён лічыў адтапыраныя, як у таракана, доўгія чорныя вусы. З вялікім форсам ён іх круціў, выцягваў, як спрунжыны, і вечна імі харахоліўся. Але гэта не перашкаджала яму частаваць самога сябе выпіўкай на балі. Ён не чакаў, каб лёкай яму наліваў у келіх, а сам з гэтым спраўляўся.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз, як яму трэба было выпіць, ён спачатку гладзіў паважна вусы, выцягваў іх направа і налева, потым стукаў сабе пальцам у лоб і гаварыў адно чароўнае слова:</br> {{gap|1.5em}}„Вудка“!</br> {{gap|1.5em}}Келіх ён сабе наліваў пяць разоў адзін за адным, і кожны раз адбывалася такая цырымонія са словам „вудка“.</br> {{gap|1.5em}}З усёй комэдыі яму спадабалася толькі адна маленькая сцэнка:</br> {{gap|1.5em}}На сцэне стаіць хлоп. Пры ім ляжыць на падлозе дуда. Зьяўляецца каеньнік — „покутуёнцы“. Каеньнік са страхам зірнуў на дуду і крыкнуў:</br> {{gap|1.5em}}— Ой, гадзіна!</br> {{gap|1.5em}}Хлоп засьмяяўся і кажа:</br> {{gap|1.5em}}— Чаго, ваша, баіцца, ці ня знаеш, што гэта ёсьць?</br> {{gap|1.5em}}— Не вем! — адказвае каеньнік.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта ня гадзіна, гэта дуда руская, — кажа хлоп. Бярэ дуду ды грае.</br><noinclude></noinclude> hcp53rwnvlwcvandtp6d9p4taaes3bk 104 122939 285060 2026-05-09T20:17:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Шляхціц Завішша так быў захоплен дудою, ажно сам засьпяваў: {|style="font-size:83%; margin:auto" |„Гэх ты дудка мая, ух — я!</br>Весялушка мая, ух — я!“ |} {{gap|1.5em}}Усе госьці паднялі пры гэтым шчыры рогат. Толькі некаторыя пані крывіліся. Маляванымі губкамі яны пачал...» 285060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Шляхціц Завішша так быў захоплен дудою, ажно сам засьпяваў: {|style="font-size:83%; margin:auto" |„Гэх ты дудка мая, ух — я!</br>Весялушка мая, ух — я!“ |} {{gap|1.5em}}Усе госьці паднялі пры гэтым шчыры рогат. Толькі некаторыя пані крывіліся. Маляванымі губкамі яны пачалі фэкаць у бок Завішшы:</br> {{gap|1.5em}}— Які невыкшталцаваны.</br> {{gap|1.5em}}Пачуўшы гэта, шляхціц Завішша пакруціў вусамі, пагрозна зірнуў ва ўсе бакі і пачаў дэклямаваць аб польках доўгі верш-сатыру, што пачынаецца такімі словамі: {|style="font-size:83%; margin:auto" |Žadnej polki tu nie baczę:</br>Oto ta siedzi widzę z weneckiej dzedziny,</br>A ta zasię w tej czacie z hiszpańskiej krainy,</br>To podobno francuzka, ta zaś niderlancki</br>Ubior na sobie nosi, czyli to florencki. |} {{gap|1.5em}}Шляхціц Завішша доўга шаптаў гэты верш, у якім высьмейваюцца чужаземныя ўбраньні ў полек. Ён шаптаў, як замову, і воўкам паглядаў ва ўсе бакі.</br> {{gap|1.5em}}— Загубяць яны Рэч Посполітую, загубяць, — буркнуў Завішша свайму суседу, — паны — дурным гонарам і распустай, а ксяндзы — фальшам і хцівасьцю. Дальбог, загубяць!</br> {{gap|1.5em}}Злосна тапоршчыліся вусы шляхціца Завішша. Ён шаптаў на вуха суседу:</br> {{gap|1.5em}}— Чытаў я адну гісторыйку, як цэзар Нэрон падпаліў Рым, сталіцу сваю, дзеля ўласнай забавы… Тое самае робяць цяпер магнаты ў нас! А хлоп — горш быдла ў іх, у магнатаў…</br><noinclude></noinclude> 4sedopj6fohlrjytjyj5780ivzxb5i9 104 122940 285061 2026-05-09T20:25:36Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Сусед спалохаўся. Азірнуўся па бакох, ці хто ня чуў, і прашыпеў адно толькі слова:</br> {{gap|1.5em}}— Маўчы… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXIII</span></center> {{gap|1.5em}}Самы разгар балю пачаўся пасьля „комэдыі“.</br> {{gap|1.5em}}Гаварыліся розныя тосты, у якіх х...» 285061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Сусед спалохаўся. Азірнуўся па бакох, ці хто ня чуў, і прашыпеў адно толькі слова:</br> {{gap|1.5em}}— Маўчы… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXIII</span></center> {{gap|1.5em}}Самы разгар балю пачаўся пасьля „комэдыі“.</br> {{gap|1.5em}}Гаварыліся розныя тосты, у якіх хвалілі гэні пана Вашамірскага, яго багацьце і шчодрасьць. Музыка італьлянскіх і францускіх композытараў лілася хвалямі пад высокімі суфітамі палацаў.</br> {{gap|1.5em}}Недалёка ад шляхціца Завішшы, у канцы стала сядзеў яшчэ адзін малады шляхціц Вольскі. Яго называлі звычайна „Пан Вольскі, купец польскі“. Ён гандляваў коньмі і дробнымі фольваркамі. Апрача таго, быў пляткаром усёй ваколіцы. Меў вялікі спрыт пасварыць паноў між сабою, а сам заўсёды выходзіў сухім.</br> {{gap|1.5em}}Выгляд у яго быў досыць плюгавы: нізенькі, рыжыя валасы, чырвоныя вочкі, якія пры гутарцы стараўся рабіць шчырымі і жаласьлівымі. Вольскі часта божкаўся, моршчыў лоб, біў сабе кулачкамі ў грудзі і ледзь ня плакаў. Часам, калі яму трэба было разжалобіць якога-колечы пакупца, дык нават выціскаў сьлёзы з вачэй, сморкаўся і хныкаў. Ён падлізваўся да кожнага пана, ад якога спадзяваўся мець якую-колечы выгаду. Славіўся ён таксама па фольварках і маёнтках, як вершаплёт, хаця ў вочы звалі яго талентным поэтам.</br> {{gap|1.5em}}Верш у гонар пана Вашамірскага Вольскі рыхтаваў ужо даўно, пацеў над рыфмамі некалькі начэй. Ён спадзяваўся гандляваць з панам Вашамірскім, прадаваць яму коняй. Цяпер надыйшла яго пара прачытаць гэты<noinclude></noinclude> 2mzxkd7yg02fvizv2uw99nfxo6rdnr9 104 122941 285064 2026-05-09T21:08:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «верш. Ён падняўся, наморшчыў лоб і пачаў сваім рэзка-мэталёвым няпрыемным голасам:</br> {{gap|3em}}„Ой, пан Вашамірскі, яснавяльможны пане,</br> {{gap|3em}}Ой, хвала табе ад раньня да раньня“.</br> {{gap|1.5em}}Бадай кожны радок вершу пачынаўся ў яго ад слова „Ой“. Ён войкнуў...» 285064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>верш. Ён падняўся, наморшчыў лоб і пачаў сваім рэзка-мэталёвым няпрыемным голасам:</br> {{gap|3em}}„Ой, пан Вашамірскі, яснавяльможны пане,</br> {{gap|3em}}Ой, хвала табе ад раньня да раньня“.</br> {{gap|1.5em}}Бадай кожны радок вершу пачынаўся ў яго ад слова „Ой“. Ён войкнуў разоў сорак, хваліў пана за вялікі розум, а ўсіх іншых абзываў дурнямі.</br> {{gap|1.5em}}Доктар богасловіі і філёзофіі пільна прыслухоўваўся да кожнага слова вершу. „Ой“ яму вельмі спадабалася. У гэтым слове чуецца моцны стогн душы шчырага каталіка, пакута сэрца, закаханага ў пана Езуса.</br> {{gap|1.5em}}— Радтасьць — гэта распуста, упадак пачуцьця! — тлумачыў далей доктар богасловіі і філёзофіі, прыціскаючы кожнае слова, нібы абцугамі, гаворачы да ксяндза Марцэвіча, якога толькі што пасьпеў павіншаваць з посьпехам яго п‘есы.</br> {{gap|1.5em}}Шляхціц Завішша меў свой погляд і на творчасьць Вольскага, якога ён даўно ведаў, меў свой погляд і на развагі ксяндза. Ён казаў на вуха свайму суседу:</br> {{gap|1.5em}}— Дзіўны богаслоў. Сам балюе, а радасьць крытыкуе. Вось фальшывы сутаньнік! А Вольскі ойкае, бо рыфмы ў дзесяты пот яго кідаюць. Яму нялёгка, вось і войкае, пане дабрадзееньку! Усіх дурнямі абзывае, гіцаль рыжы, бо сам дурань, сабачая душа яго!</br> {{gap|1.5em}}Завішша круціў пры гэтым вусы і злаваўся.</br> {{gap|1.5em}}Усе госьці бісавалі Вольскаму.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі, які ўжо быў падвыпіўшы, папрасіў прынесьці ў чэсьць поэты дзедаўскі келіх.</br> {{gap|1.5em}}Госьці зарагаталі. Яны добра ведалі гэты поўгарцовы срыбны коўш, на якім было выразана тры сэрцы з надпісам: „corda fidelium“ (сэрца прыяцеляў). Мала хто<noinclude></noinclude> anfpv1aaniysercm4we2bgvr9ghn4mn 104 122942 285065 2026-05-09T21:13:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «здолеў выпіць яго да канца, каб не зваліцца з ног. А пан прымушаў яго выпіць адным духам. У каго хоць трохі на дне коўша заставалася, таму загадваў другі раз піць.</br> {{gap|1.5em}}Спалохаўся пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}— Пане Вашамірскі… — гаварыў Вольскі, — ня здол...» 285065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>здолеў выпіць яго да канца, каб не зваліцца з ног. А пан прымушаў яго выпіць адным духам. У каго хоць трохі на дне коўша заставалася, таму загадваў другі раз піць.</br> {{gap|1.5em}}Спалохаўся пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}— Пане Вашамірскі… — гаварыў Вольскі, — ня здолею выпіць… Ой, ня здолею… ой… зьлітуйся, пане!</br> {{gap|1.5em}}Але нічога не памагло.</br> {{gap|1.5em}}Лёкай у хвіліну прынёс келіх, які налілі поўна старавэнгерскім віном.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі, вытарашчыўшы вочы, ледзь не да дна выпіў, але яму раптам пачала кружыцца галава і ён паваліўся.</br> {{gap|1.5em}}Падскочылі лёкаі і пад агульны рогат вынесьлі яго з салі.</br> {{gap|1.5em}}— Гэта яму кара за верш, — казаў пан Вашамірскі. — Каб пахваліць гаспадара, дык гэта яшчэ ня значыць, што трэба зганьбіць іншых. Гэта адзнака людзей не ганаровых, якія не шануюць нікога.</br> {{gap|1.5em}}Госьці былі вельмі здаволены ўчынкам пана і яго тлумачэньнем.</br> {{лінія|4em}} {{gap|1.5em}}Пан Вольскі аглянуўся.</br> {{gap|1.5em}}Ён знаходзіцца на канапе ў гардэробным пакоі. У срыбным ліхтарніку мігацела толькі адна сьвечка. На сьценах гойдаўся змрок. Насупроць яго блішчэла вялізнае люстэрка, у якім сьвятло сьвечкі выглядала воўчым вокам. Пакой расшырыўся ў люстэрцы і выглядаў нейкім бесканечным, бо сьцены расплываліся ў змроку. Цэлы шэраг вялізных шафаў стаяў каля сьцен. Дрыўляныя фігуры і рознастайная разьба на шафах абрысоўваліся<noinclude></noinclude> 41bjwi0m6crce9ccsdbxhwaooy338dq 104 122943 285066 2026-05-09T21:14:59Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 285066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>вельмі слаба; але бронзавыя амуры на некаторых ярка мігацелі, блішчэлі, як золата. Ва ўсіх куткох пан Воль- скі налічыў восем шаф.</br> {{gap|1.5em}} Гэтыя шафы зазвычай прывозілі з сабою маладыя жонкі паноў Вашамірскіх.</br> {{gap|1.5em}} , Восем шаф, значыць, восем пакаленьняў", падумаў пан Вольскі, моршчачы п'яны лоб.</br> {{gap|1.5em}} Пан Вольскі пацягнуў носам. З пакою нясло пусты- ром. Ён пачаў думаць аб гэтых васьмёх пакаленьнях, аб вечнасьці і яму вельмі сумна і жудасна зрабілася. Думкі скакалі зблытаныя, туманныя і жаласьлівыя. Яны мігацелі, як вугольлі на патухаючым вогнішчы.</br> {{gap|1.5em}} З салі чуваць быў гул галасоў, які зьліваўся у нейкі монотонны гуд.</br> {{gap|1.5em}} Пакрыўджаны фальварковы пясьняр пачаў дзеля ўцехі выабражаць у думках, што сьпявае. Яму нават забаўна зрабілася ад таго, што можна сьпяваць мэлё- дыю ня толькі ўголас, а нават у думках. І якую-б мэлёдыю ён ні думаў, гул галасоў з вялікай салі паўтараў гэту мэлёдыю ўслух.</br> {{gap|1.5em}} Раптам гул сьціх і пачулася кволая прыгожая музыка.</br> {{gap|1.5em}} Гэта балет „Усход сонца" цяпер выконваецца на сцэне", - падумаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}} Ён ледзь не завыў ад крыўды, што не знаходзіцца ў салі і ня бачыць балярын.</br> {{gap|1.5em}} Музыка драпала сэрца, нэрвавала, і ён ня ведаў, што з сабою зрабіць. Каб заглушыць боль сэрца, ён, сьцяўшы зубы, паднёс палец да агню сьвечкі, але нястрыманага болю доўга ня мог цярпець. Ён прылажыў палец да губ, хукаў на яго і сьмяяўся:</br> {{gap|1.5em}} Вось да якога вар'яцьця дайшоў! Ой!</br> {{gap|1.5em}} 134<noinclude></noinclude> cndrxfb4ukt281q949afj1askier40i 285072 285066 2026-05-10T07:27:52Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 285072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>вельмі слаба; але бронзавыя амуры на некаторых ярка мігацелі, блішчэлі, як золата. Ва ўсіх куткох пан Вольскі налічыў восем шаф.</br> {{gap|1.5em}}Гэтыя шафы зазвычай прывозілі з сабою маладыя жонкі паноў Вашамірскіх.</br> {{gap|1.5em}}„Восем шаф, значыць, восем пакаленьняў“, падумаў пан Вольскі, моршчачы п‘яны лоб.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі пацягнуў носам. З пакою нясло пустыром. Ён пачаў думаць аб гэтых васьмёх пакаленьнях, аб вечнасьці — і яму вельмі сумна і жудасна зрабілася. Думкі скакалі зблытаныя, туманныя і жаласьлівыя. Яны мігацелі, як вугольлі на патухаючым вогнішчы.</br> {{gap|1.5em}}З салі чуваць быў гул галасоў, які зьліваўся у нейкі монотонны гуд.</br> {{gap|1.5em}}Пакрыўджаны фальварковы пясьняр пачаў дзеля ўцехі выабражаць у думках, што сьпявае. Яму нават забаўна зрабілася ад таго, што можна сьпяваць мэлёдыю ня толькі ўголас, а нават у думках. І якую-б мэлёдыю ён ні думаў, гул галасоў з вялікай салі паўтараў гэту мэлёдыю ўслух.</br> {{gap|1.5em}}Раптам гул сьціх і пачулася кволая прыгожая музыка.</br> {{gap|1.5em}}„Гэта балет „Усход сонца“ цяпер выконваецца на сцэне“, — падумаў пан Вольскі.</br> {{gap|1.5em}}Ён ледзь не завыў ад крыўды, што не знаходзіцца ў салі і ня бачыць балярын.</br> {{gap|1.5em}}Музыка драпала сэрца, нэрвавала, і ён ня ведаў, што з сабою зрабіць. Каб заглушыць боль сэрца, ён, сьцяўшы зубы, паднёс палец да агню сьвечкі, але нястрыманага болю доўга ня мог цярпець. Ён прылажыў палец да губ, хукаў на яго і сьмяяўся:</br> {{gap|1.5em}}— Вось да якога вар‘яцьця дайшоў! Ой!</br><noinclude></noinclude> 7eunwabt92savt75f49uysuu281rknc 0 122944 285067 2026-05-10T07:23:30Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Загаловак | назва = Тры пальцы | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Аповесьць | арыгінал = | папярэдні = | наступны = | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * Салавей (1928)/...» 285067 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Тры пальцы | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Аповесьць | арыгінал = | папярэдні = | наступны = | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Салавей (1928)/Тры пальцы|Тры пальцы]] // {{Fine|[[Салавей (1928)|Салавей]] Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * [[Тры пальцы (1930)/Тры пальцы|Тры пальцы]] // {{Fine|[[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Аповесці Змітрака Бядулі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] ag35ib681799bcpcmm73m8nu1xanxkj 285069 285067 2026-05-10T07:25:07Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Тры пальцы]] у [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)]] 285067 wikitext text/x-wiki {{Загаловак | назва = Тры пальцы | аўтар = Змітрок Бядуля | секцыя = Аповесьць | арыгінал = | папярэдні = | наступны = | дата = 1927 год | анатацыі = На дадзенай старонцы сабраныя ўсе варыянты гэтага твора, якія ёсьць на Вікікрыніцах. }} * [[Салавей (1928)/Тры пальцы|Тры пальцы]] // {{Fine|[[Салавей (1928)|Салавей]] Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * [[Тры пальцы (1930)/Тры пальцы|Тры пальцы]] // {{Fine|[[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы]]. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} [[Катэгорыя:Аповесці Змітрака Бядулі]] [[Катэгорыя:Спісы рэдакцый]] ag35ib681799bcpcmm73m8nu1xanxkj 0 122945 285068 2026-05-10T07:25:00Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Неадназначнасьць}} * [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)|Тры пальцы, аповесьць]] (1927) * [[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы, зборнік]] (1930) [[Катэгорыя:Проза Змітрака Бядулі]]» 285068 wikitext text/x-wiki {{Неадназначнасьць}} * [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)|Тры пальцы, аповесьць]] (1927) * [[Тры пальцы (1930)|Тры пальцы, зборнік]] (1930) [[Катэгорыя:Проза Змітрака Бядулі]] frv5mpsgl4vnat1qjke0tyikqvm0o44 0 122946 285070 2026-05-10T07:25:07Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Тры пальцы]] у [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)]] 285070 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)]] p9zvdgdcsait1j9cc7pgx6a4s66xp2h 0 122947 285071 2026-05-10T07:25:25Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)]] 285071 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Тры пальцы (Бядуля, аповесць)]] p9zvdgdcsait1j9cc7pgx6a4s66xp2h 104 122948 285073 2026-05-10T07:36:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}А музыка вабіла, чаравала, кідала яго думкі, нібы вецер пыл дарожны, у розныя бакі. Пану Вольскаму здавалася, што нічога мацнейшага і харашэйшага на сьвеце няма за гэту музыку.</br> {{gap|1.5em}}— Нічога на сьвеце! — сказаў ён уголас.</br> {{gap|1.5em}}З далёкага...» 285073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}А музыка вабіла, чаравала, кідала яго думкі, нібы вецер пыл дарожны, у розныя бакі. Пану Вольскаму здавалася, што нічога мацнейшага і харашэйшага на сьвеце няма за гэту музыку.</br> {{gap|1.5em}}— Нічога на сьвеце! — сказаў ён уголас.</br> {{gap|1.5em}}З далёкага змрочнага кутка вялізнага гардэробнага пакою кінуўся да яго водгалас „…чога на сьвеце!“</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі спалохаўся, пачуўся такім адзінокім, як-бы знаходзіўся ў глухім лесе. Ён ведаў, што „…чога на сьвеце“ — адбітак яго голасу, як бывае адбітак твару ў люстэрцы ці ў вадзе. Аднак, пачаў баяцца і аднаго і другога. Каб адагнаць ад сябе адзіноту, ён пачаў думаць аб прыгожых панях, якія былі ў салі. Усе яны зьліваліся ў яго думках у адзін абраз недасяжнай вабнай жанчыны. Твару яе ня бачыць; ня можа сабе ўявіць яе выгляду, але яна яго захапляе. Яна кіпяціць-гарачыць мазгі і кроў.</br> {{gap|1.5em}}„Трэба ёй напісаць верш!“ падумаў пан Вольскі. „Я-ж — рыцар яе! Я крыві сваёй шкадаваць не павінен!“</br> {{gap|1.5em}}„Рыцар, кроў, верш“ туманілі яго думкі, запаланілі яго новай ідэяй:</br> {{gap|1.5em}}„Трэба напісаць верш сваёй уласнай крывёю“.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі падышоў бліжэй да сьвечкі, выняў з раменнага поясу нож, які вісеў у футляры, і пачаў сабе калупаць нажом левую руку. Паказалася кроў. Ён дастаў з кішэні кавалак шэрай паперы, з другой кішэні — некалькі зубадлубак, якія ўзяў са стала на запас, і пачаў макаць кончыкам зубадлубкі ў сваю кроў і выводзіць літары на паперы. Ён напісаў пачатак вершу:</br> {{gap|1.5em}}„Ой…“</br> {{gap|1.5em}}Далей у яго ня ішло. Ён наморшчыў лоб і пачаў думаць.</br><noinclude></noinclude> oy5o4r2jgk4nbo0dxsw5afqhv8hjf21 104 122949 285074 2026-05-10T07:43:19Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Чырвонае крывавае слова дваілася, траілася ў яго вачох. Ён бачыў як-бы цэлыя тузіны гэтага слова. „Ой, ой, ой“. Яны мітусіліся перад ім, нібы „божыя кароўкі“.</br> {{gap|1.5em}}Вольскі плюнуў, вылаяў сам сябе за такое вар‘яцьце, абвязаў параненую руку ху...» 285074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Чырвонае крывавае слова дваілася, траілася ў яго вачох. Ён бачыў як-бы цэлыя тузіны гэтага слова. „Ой, ой, ой“. Яны мітусіліся перад ім, нібы „божыя кароўкі“.</br> {{gap|1.5em}}Вольскі плюнуў, вылаяў сам сябе за такое вар‘яцьце, абвязаў параненую руку хустачкай і прылёг на канапе.</br> {{gap|1.5em}}„Ой, ой, ой, ой, ой“ — зьвінела музыка ў яго вушох. Галава зрабілася цяжкаю, і ён хутка заснуў.</br> {{gap|1.5em}}Прачнуўся пан Вольскі ад шэптаў і ціхага плачу ў пакоі. Ён уздрыгануўся, прытаіўся і давай прыслухоўвацца.</br> {{gap|1.5em}}— Паночку… паночку міленькі, не чапай мяне! — прасіла-маліла дзяўчына.</br> {{gap|1.5em}}— Ціха ты! — бурчэў у адказ п‘яны голас аднаго з гасьцей.</br> {{gap|1.5em}}— Ага, — успомніў пан Вольскі, — гэта-ж халопкі стаялі на галёрцы, апусьціўшы галовы ўніз на салю, і глядзелі, як авечкі.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вольскі з вялікім смакаваньнем і зайздрасьцю лавіў кожны гук… <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXIV</span></center> {{gap|1.5em}}Балет быў самым удалым нумарам балю. Госьці былі вельмі здаволены. Такой пышнай фантастычнай пастаноўкі яны ніколі ня бачылі. Такой зграбнай музыкі яны ніколі ня чулі.</br> {{gap|1.5em}}Не спадабаўся балет аднэй пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}— Нешта бязбожніцкае, д‘ябальскае, — гаварыла яна.</br> {{gap|1.5em}}Прычына яе нездаволенасьці сапраўды была іншага характару. Яна ўвесь вечар была надзвычайна задумёная і смутная. Смутак пані Вашамірскай цягнецца ўжо<noinclude></noinclude> 3ehjimexcimjjnx7alvku3vz7uyp4ms 104 122950 285075 2026-05-10T07:43:43Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Бяздомны"/>{{Цэнтар|'''Бяздомны.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Пїрад Калядамі бывала, як распусьцюць вучняў са школ дамоў на усьо Сьвята, Антось Адамчыкау, з Навіны, меу куды паехаць да сваіх. Цяпер свае пад немцам, а йон ап...» 285075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Бяздомны"/>{{Цэнтар|'''Бяздомны.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Пїрад Калядамі бывала, як распусьцюць вучняў са школ дамоў на усьо Сьвята, Антось Адамчыкау, з Навіны, меу куды паехаць да сваіх. Цяпер свае пад немцам, а йон апынууся у Піцяры на навуках. Нудзіцца йон тут па сваіх, бо аніякай вестачкі ад іх ні маіць. І ось Каляды надходзюць а німа куды яму да сваіх удацца, каб хоць Куцьцю са сваімі спажыць. {{Водступ|2|em}}Надойчы вечарам натта яму нудна стала тут аднаму ад радні, аж сьлозы наляцелі на вочы. Бо тут прыпоміналася усьо яму куцьця у бацькоу… {{Водступ|2|em}}Матка за дзень нагатовіла {{Абмылка|усьошто|усьо, што}} для куцьці. Бацька натрос у запас на усьо Сьвята трасянкі для кароу, наладзіу санкі к заутраму у Дом Божы ехаць. А падвечар вышау сабе закінуць корму скацінца нанач, ды усьо паглїдаїць на неба ці паказалася калядная зорка. Аж угледзіу. Ідзець у хату, нясець ахапак сена і хваліцца, што сьвята ужо заступіла, што трэба работу канчаць ды за куцьцю садзіцца. {{Водступ|2|em}}Разлажыушы сена на стале накрыла мама стол чысьцянькім абрусом і давай ставіць на стол ежу. Тады кругом стала заселі усе у хаця паглїдаючы на стол і на тату. Аж той раптам устау і усе за ім. Йон пїражыгнауся — і усе за ім, — і сталі маліцца слова у слова за бацькам кажучы: Войча наш нябесны! Сьвятоя нам Твайо Імя! Прагнім Твайго у нас Каралеуства. Пажыдаїм Волі Тваей тут якая й на небя. Просім нам хлеба што наштодзень то й на сягоньня. А тоя чым мы завініліся дараваць нам просім як і мы даровываім хто нам завініуся. Ні напушчай нас на пакусу алї крый нас, Божа, ад грэху. {{Водступ|2|em}}Кончыушы гэну малітву адазвауся бацька да усіх за сталом. {{Водступ|2|em}}— Помніцяж, што заутра сьвяткуїм успамін прыйсьця на сьвет Божы Спаса нашага, Хрыста, даушага нам навуку як мусім па боскаму жыць на сьвеця, каб стацца {{перанос-пачатак|п=доб|к=рымі}}<section end="Бяздомны"/> <section begin="Бацькава"/>{{перанос-канец|п=дзі|к=цяці}} дай яго, дык і тоя справіцца з ім. Вось і Зося так любіла свайго вернага Гнедку, што наурад, ці магла б калі прывыкнуць к другому каб гэта хто схацеу у яе адняць гэтага. {{Водступ|2|em}}— Но-о-о! Но-нно! — час от часу выкрычвала Зося, паважна праводзячы роуную шырокую баразну; але заусім ня затым, каб ніхто ня падумау, што Гнедка ленавауся і капырсціуся у {{Абмылка|цлузя|плузя}}, ці ціха ішоу, ці убакі рвауся, робячы агрэхі. Не, і не. Зосі проста нї хацелася быць нямой, маучлівай — вось яна і паноквала за гэтым. Гнедка клыпау мерным, цьвордым шагам, як тоя і патрэбна, а Зося весяла і здавольна ступала свежаю каляінкаю, ачуваючы у падошвах прыятны халадок і пакідаючы за сабою выразна адбітыя слядкі ног; грудзямі яна зльогку упірала на дзержаньне плуга. Цягнула свяжыстым вятрыскам, які зльогку абдавау яе шчокі і трапау распушчаныя косы, павылазіушыя с пад новай чысцянькай хусьцінкі і расплыушыя па плячам. {{Водступ|2|em}}Правьоушы некулькі бараздзьон, Зося спынялася, прысядала на мяжу спачынуць і, сеушы, подаугу глядзела та на сонца, та на цень, якую змерала, каб вылічыць, якая пара і колькі удалося да гэтага узараць. Паусьом палетку, куды яна ня глядзела, відны былі людзі, якія то аралі, то баранавалі, то вызбіравалі каменьня па нівах. Зусіх бакоу даносіліся вясьолыя напевы родных вясковых песянь, a з Масціцкай пасякі чууся стук сякер, гулкі гоман і покатны рогат карчоунікау. {{Абмылка|Зосяп рыслухвалася|Зося прыслухвалася}} к усяму, стараючыся улавіць кожны зык, і ей вельмі мілым здавалася усьо гэта. {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> cn1y0wgf692qxuk0gy0kgwlvpphp7bm 104 122951 285076 2026-05-10T07:48:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «колькі часу — з таго дня, калі ў яе ў апошні раз быў сын з „Салаўём“.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку яна не зразумела сама, у чым справа. Але прарочыя сны пачалі ёй сьніцца бадай кожную ноч: кожную ноч яна чула ва сьне сьпевы салаўя. Сьпеў маленькай птушачкі пранікаў...» 285076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>колькі часу — з таго дня, калі ў яе ў апошні раз быў сын з „Салаўём“.</br> {{gap|1.5em}}Спачатку яна не зразумела сама, у чым справа. Але прарочыя сны пачалі ёй сьніцца бадай кожную ноч: кожную ноч яна чула ва сьне сьпевы салаўя. Сьпеў маленькай птушачкі пранікаў у яе нутро, у самае сэрца сваімі вясновымі, кволымі, срыбнымі трэлямі. Сьпявала птушачка на розныя лады, і ва сьне пані Вашамірскай гэта здавалася нейкай райскай, божай музыкай. Кожны гук, ледзь прыкметны зык птушачкі ліўся як-бы з неба і салодкім смуткам атуляў усё вакол.</br> {{gap|1.5em}}І як-бы пах бэзу кружыў ёй прыемна галаву.</br> {{gap|1.5em}}Кожны раз прабуджалася яна са стогнам, і песьня птушачкі яшчэ зьвінела ў яе вушох.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская страціла апэтыт. Ранейшае замілаваньне да катоў прапала. Удзень яна ня ведала, як дачакацца ночы, каб зноў чуць ва сьне песьні птушкі.</br> {{gap|1.5em}}Розна тлумачылі ёй суседкі з блізкіх маёнткаў гэты дзіўны сон.</br> {{gap|1.5em}}Некаторыя гаварылі, што гэта д‘ябал хоча яе спакусіць салаўінай песьняй. Іншыя казалі, што гэта яе ўласная яснавяльможная душа ўночы ад цела адыходзіць, лунае над ёю, сьпявае.</br> {{gap|1.5em}}А ксёндз Марцэвіч гаварыў, што гэта даносіцца да яе ветрам звон касьцёлу. Звон напамінае пані аб тым, каб яна пабудавала касьцёл у сваім маёнтку, каб яна дапамагала грашмі тым, хто зьбірае грошы на божыя справы.</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз Марцэвіч ужо даўно зьбірае ахвяраваньні і падарункі на касьцёл, „Сэрца Езуса“, але вось яму<noinclude></noinclude> r68g8m3kg5k868brne6stfcgy0pkny3 104 122952 285077 2026-05-10T07:54:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «яшчэ не хапае на званіцу грошай, дзеля гэтага птушачка звоніць ува сьне пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская ахвяравала на званіцу старасьвецкія пярсьцёнкі з дарагімі каменьнямі, сама аддала іх ксяндзу Марцэвічу.</br> {{gap|1.5em}}Песьні салоўкі ўсё р...» 285077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>яшчэ не хапае на званіцу грошай, дзеля гэтага птушачка звоніць ува сьне пані Вашамірскай.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская ахвяравала на званіцу старасьвецкія пярсьцёнкі з дарагімі каменьнямі, сама аддала іх ксяндзу Марцэвічу.</br> {{gap|1.5em}}Песьні салоўкі ўсё роўна ня спыняліся. Наадварот, гэты сон прыняў болей ясныя вобразы і формы; кожны раз падыходзіла да пані здань, укутаная ў сялянскае грубае, з нябеленага палатно. Пані спачатку думала, што гэта таемная фігура — сьмерць, але сьпевы салаўя яшчэ болей прыгожыя, чымся раней, ліліся з-пад гэтага палатна. Паню супакойвала тое, што сьмерць ня можа так хораша сьпяваць.</br> {{gap|1.5em}}Нарэшце палатно апусьцілася — і перад паняй стаяў анёл і сьпяваў пасалаўінаму.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля, як пані пачала прыглядацца, яна заўважыла што гэта не анёл, але фокусьнік яе сына, пад мянюшкаю „Салавей“.</br> {{gap|1.5em}}Пра гэты сон пані ўжо нікому не гаварыла, нават свайму духоўніку — ксяндзу Марцэвічу.</br> {{gap|1.5em}}Яна нечага і баялася, і саромілася.</br> {{gap|1.5em}}Страх гэты быў страхам божым, а сорам — сорамам дзевы Марыі, нявіннай і чыстай.</br> {{gap|1.5em}}Так тлумачыла пані сама сабе свае пачуцьці.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская пачала разумець, што гэтым сном „пан буг“ выстаўляе ёй на паказ яе памылкі. А памылкі яе былі яшчэ больш страшныя тым, што яна раней была ўпэўнена ў іх непамылковасьці.</br> {{gap|1.5em}}Яна кленчыла перад вобразам „маткі боскай“ прызнавалася ў сваіх вялікіх грахах: яна, пані, ужо шмат гадоў песьціць і няньчыць катоў, а пра людзей забылася…</br><noinclude></noinclude> tb3ct7u1nc6gozcwi1r0rgmfservfkj 104 122953 285078 2026-05-10T07:58:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Бяздомны"/>{{перанос-канец|п=доб|к=рымі}} сынамі Божымі. {{Водступ|2|em}}Дзьля гэтага насамперш мусім быць у згодзя між сабой, любіць адзін аднаго — як і кажды сябе самаго. Калі хто на каго крыуду ці гнеу маіць дык сягоньня пїрад заутрашнім вялікім сь...» 285078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Бяздомны"/>{{перанос-канец|п=доб|к=рымі}} сынамі Божымі. {{Водступ|2|em}}Дзьля гэтага насамперш мусім быць у згодзя між сабой, любіць адзін аднаго — як і кажды сябе самаго. Калі хто на каго крыуду ці гнеу маіць дык сягоньня пїрад заутрашнім вялікім сьвятам усяго гэтага забыцца мусіць на заусьоды і са сваім праціўнікам пагадзіцца мусіць. Вас за усьо благоя ад мяне пірапрашаю усіх; выбачайця мне, і я Вам усьо выбачаю. {{Водступ|2|em}}Дай Божа надалей каб мы лепі жылі і сусім бяз крыуды i гневу… {{Водступ|2|em}}Мама заплакала з нечага, а усе дзеці кінуліся у рукі маму і тату цалаваць, а тады абняліся бацькі, разцалаваліся, і селі за яду. {{Водступ|2|em}}Пачалі з „куцьці“ — з кашы із сытой. А тады пашлі сілядцы із сырой капустай і рыбка, бліны з цэду на алею смажаныя, поліука із грыбамі, кісель журавіновы і кісель аусяны, гэты астатні елі у сот з мьоду мачаючы… {{Водступ|2|em}}Такія „салодкія“ думкі праляцелі праз галоуку Антося Адамчыкавага, — чуць йон ні аблізнууся, алї апомніушыся — уздыхнуу моцна, і залыпау вачыма каб ні заплакаць. {{Водступ|2|em}}— Но, — яшчэ раз уздыхнуушы сказау, — дасьць Бог гэтак дрэнна ніколі больш ужо ня будзіць! {{Калёнтытул|right=''{{Абмылка|В|В.}} Атрахімовіч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 4.png|30px|center]]}}<section end="Бяздомны"/> <section begin="Зіма"/>{{Цэнтар|'''Зіма на вайне'''|памер=100%}} {{block center/s}} {{gap|1.5em}}Вые вецїр, галосіць і плачӓ;<br /> Пад акном гурбы сьнегу узьмяло;<br /> У полі Божага сьвету ні убачыш;<br /> З мутным небам злілося сяло.<br /> {{gap|1.5em}}Посьля ночы стрӓляць перасталі,<br /> Ні дрыжаць у будынках вуглы,<br /> І асколкі жалеза і сталі<br /> Ні зьвїняць сярод мутнай імглы.<br /> {{gap|1.5em}}Толькі вецїр так злосна, няміла<br /> Круціць сьнегам, шуміць і раве,<br /> Завеваіць акопы, дзе сіла<br /> Дзе уся моць і адвага жыве…<br /> {{Калёнтытул|right=''Тодар Ч.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 4.png|30px|center]]}}<section end="Зіма"/> <section begin="Межкі"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|МЕЖКІ}}.'''|памер=100%}} {{block center/s}} Вузкія — як ніткі, зяльоныя — як руць,<br /> К лесу дзесь дальока, бы каму у дагон, —<br /> Межачкі лахматыя, рэжучы загон,<br /> Між ралі пажоуклыя весяла бягуць.<br /> Там пры касагору, адзе белы плот,<br /> Здэцца у папярочку, на каслівы крыж,<br /> Як за іх ты бегам воддаль паглядзіш —<br /> Збегліся сямйою на руплівы сход.<br /> Сам пабег бы сдэцца, с межкамі туды —<br /> Каб быу добра пэуны, што пры леся том<br /> Ні спаткнуся раптам з новым варагом —<br /> Мала спадзяванай новае бяды..<br /> {{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 5.png|100px|center]]}}<section end="Межкі"/><noinclude></noinclude> ff9v35mjgh6nsnaepzp137d8jj6ne3b 0 122954 285079 2026-05-10T08:00:16Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бяздомны | аўтар = В. Атрахімовіч | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Цесна сэрцу у грудзях…|⁂ (Цесна сэрцу у грудзях…)]] | наступны = Дзянніца (1916)/6/Зіма на вайне|Зіма на в...» 285079 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бяздомны | аўтар = В. Атрахімовіч | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Цесна сэрцу у грудзях…|⁂ (Цесна сэрцу у грудзях…)]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Зіма на вайне|Зіма на вайне]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="5" to="6" onlysection="Бяздомны" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Бяздомны (Атрахімовіч)}} [[Катэгорыя:Апавяданні невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Каляды]] rnwjlucbbgjzzxky1jh2zse2xtgumdd 104 122955 285080 2026-05-10T08:00:24Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Аднак, адчуваючы свой вялікі грэх, пані не пакідала паранейшаму глядзець за катамі. Што-ж яны бедныя вінаваты ў яе паступках?</br> {{gap|1.5em}}Пані пацяшала сябе толькі тым, што памылка ўжо напалову выпраўлена, калі яна выкрыта. Яна пастараецца выправіц...» 285080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Аднак, адчуваючы свой вялікі грэх, пані не пакідала паранейшаму глядзець за катамі. Што-ж яны бедныя вінаваты ў яе паступках?</br> {{gap|1.5em}}Пані пацяшала сябе толькі тым, што памылка ўжо напалову выпраўлена, калі яна выкрыта. Яна пастараецца выправіць памылку да канца.</br> {{gap|1.5em}}„Як выпраўляць памылку? Як?“</br> {{gap|1.5em}}Гэтае цяжкое „як?“ надзвычайна непакоіла паню Вашамірскую. Пад уражаньнем гэтага „як?“ пані сядзела ўвесь вечар, ня прымаючы ніякага ўдзелу ў вясёлых і мудрых гутарках гасьцей. „Божы смутак“ лунаў на яе твары. Пані апускала вочы і з-пад апушчаных расьніц пазірала, аднак, з зацікаўленасьцю ва ўсе бакі.</br> {{gap|1.5em}}Яна шукала вачыма „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}Але ён, як на дзіва, не сьпяваў цэлы вечар. Яго нідзе ня відаць было.</br> {{gap|1.5em}}Ня было самага галоўнага эфэкту панскага балю.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская чакала яго з хвіліны на хвіліну. Яна забыла гладзіць і песьціць катоў, якія сядзелі ў яе на каленях. Ад нецярплівасьці яна кожны раз уздрыгвала, калі да яе зварочваліся суседзі пры стале з запытаньнямі і заўвагамі.</br> {{gap|1.5em}}У гэты час пан Вашамірскі гутарыў з суседам з блізкага маёнтку аб тым, што студыя ўсё-ж яго не здавальняе, бо акторы яго — выдрэсіраваныя мядзьведзі. Унутранага агню, натхненьня няма ў іх. Вось ён зараз пакажа ўсім на закуску балю сапраўды дзіва- чалавека, які сьпявае салаўём.</br> {{gap|1.5em}}— Я думаю павезьці яго нават заграніцу напаказ! — павысіў пан Вашамірскі голас.</br> {{gap|1.5em}}— Салаўя сюды! Салаўя! — папрасілі госьці.</br><noinclude></noinclude> gzue9bqkkbr4yjqn170yt48xoahmu1w 0 122956 285081 2026-05-10T08:01:04Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/6/Бяздомны]] 285081 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/6/Бяздомны]] qwpxsi9y6kfwoh5t27851lh4ht98d1j 0 122957 285082 2026-05-10T08:02:25Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Зіма на вайне | аўтар = Хведар Чарнышэвіч | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Бяздомны|Бяздомны]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Межкі|Межкі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <...» 285082 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зіма на вайне | аўтар = Хведар Чарнышэвіч | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Бяздомны|Бяздомны]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Межкі|Межкі]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="6" to="6" onlysection="Зіма" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Зіма на вайне}} [[Катэгорыя:Вершы Хведара Чарнышэвіча]] [[Катэгорыя:Першая сусветная вайна ў паэзіі]] 6uuwyba0w19vkfmhbzi5ynidwqzk3mp 0 122958 285083 2026-05-10T08:03:18Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/6/Зіма на вайне]] 285083 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/6/Зіма на вайне]] oncfdqc0z1a8ccelxf9qoyn1id40hds 0 122959 285084 2026-05-10T08:04:17Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Межкі | аўтар = Цішка Гартны | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Зіма на вайне|Зіма на вайне]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = Іншыя...» 285084 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Межкі | аўтар = Цішка Гартны | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Зіма на вайне|Зіма на вайне]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Думкі да граматыкі|Думкі да граматыкі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Межкі (Гартны)]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="6" to="6" onlysection="Межкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} ag8zzw00tpi24z5f6qjuf1nsn4zbzfr 104 122960 285087 2026-05-10T08:07:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская пабляднела ад хваляваньня. У гэтую хвіліну „Салавей“ быў яе апошняй марай-лятуценьнем.</br> {{gap|1.5em}}— Паслухаць цяпер салаўя — штука вфельмі пікантная! — сказаў доктар богасловіі і філёзофіі. — Гэта сапраўды тонкая хгустоўнась...» 285087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская пабляднела ад хваляваньня. У гэтую хвіліну „Салавей“ быў яе апошняй марай-лятуценьнем.</br> {{gap|1.5em}}— Паслухаць цяпер салаўя — штука вфельмі пікантная! — сказаў доктар богасловіі і філёзофіі. — Гэта сапраўды тонкая хгустоўнасьць і вышэйшы эстэтызм! Дтзіўлюся здтольнасьцям пана Вфашамірскага, шчыра дтзіўлюся!</br> {{gap|1.5em}}Ксёндз разьвёў доўгую тыраду аб сьпевах салаўя, аб цудах божых.</br> {{gap|1.5em}}Хоць пан Вашамірскі добра разумеў, што гэта толькі няшчырая ксяндзоўская ільсьцівасьць, аднак, перад вялікай грамадой гасьцей яму было прыемна ад слоў ксяндза.</br> {{gap|1.5em}}— Прывесьці сюды „Салаўя“! — крыкнуў пан гайдукам.</br> {{gap|1.5em}}Пан расказаў гасьцём падрабязна ўсю гісторыю, — як ён першы раз пачуў фокусы „Салаўя“ і як дзеля жарту загадаў тады ўсыпаць некалькі гарачых гайдуку Макару.</br> {{gap|1.5em}}Пан успомніў пры гэтым, што гайдука Макара няма. Ён падазваў стольніка і запытаўся ў яго аб гэтым.</br> {{gap|1.5em}}— Макара знайшлі сягоньня забітым, яснавяльможны пане, — спалохана сказаў стольнік. — Яго забіла Зоська Халімонава, што ў канцы вёскі жыве, недалёка ад лесу, яснавяльможны пане.</br> {{gap|1.5em}}— А Зоська дзе? — пабляднеўшы ад злосьці, сказаў пан.</br> {{gap|1.5em}}— Зоська ўцякла, яснавяльможны пане, — адказаў стольнік.</br> {{gap|1.5em}}— Зараз-жа яе злавіць! — бліснуўшы строга вачыма, загадаў пан. — Скажы аб гэтым войту!</br><noinclude></noinclude> 6hatun2r7tf47xermen45p0dvfcv62d 104 122961 285088 2026-05-10T08:14:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Слухаю, яснавяльможны пане! — дрыжучым голасам сказаў, пакланіўшыся нізка, стольнік.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі быў выбіты з роўнавагі, але перад гасьцьмі стараўся гэта не паказваць. Пан не шкадаваў гайдука Макара, але ён злаваўся на тое, што ней...» 285088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Слухаю, яснавяльможны пане! — дрыжучым голасам сказаў, пакланіўшыся нізка, стольнік.</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі быў выбіты з роўнавагі, але перад гасьцьмі стараўся гэта не паказваць. Пан не шкадаваў гайдука Макара, але ён злаваўся на тое, што нейкая халопка нарушыла яго панскі супакой, сапсула гармонію балю.</br> {{gap|1.5em}}„Ну і дзікія гэтыя хлопы! Ну і разбойнікі-ж яны! Засяку Зоську на сьмерць. Сваімі рукамі засяку“ пастанавіў у думках пан Вашамірскі. „Ну і гадзюка яна!“.</br> {{gap|1.5em}}Пані Вашамірская не заўважыла зьмены настрою ў сына. Яна была занепакоена тым, што ён хоча забраць „Салаўя“ заграніцу. „Салавей“ быў патрэбен ёй. Яна гатова аддаць за „Салаўя“ ўсіх сваіх катоў… Яна гатова… Яна сама ў гэту хвіліну ня ведала, на што яна гатова, каб толькі дастаць сабе „Салаўя“.</br> {{gap|1.5em}}Яна кіўнула сыну і сказала яму ўстрывожаным голасам.</br> {{gap|1.5em}}„Салаўя“ ня трэба везьці заграніцу, ня трэба!</br> {{gap|1.5em}}Пан Вашамірскі зьдзіўленым вокам зірнуў на сваю матку. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">XXV</span></center> {{gap|1.5em}}„Салавей“ цэлы дзень сядзеў запёрты ў цёмным пакоі, з цяжкімі калодкамі на нагах.</br> {{gap|1.5em}}Гнеў пана Вашамірскага на „Салаўя“ быў вялікі, бо „Салавей“ адлучыўся з маёнтку ў самы гарачы, апошні дзень перад спэктаклем. Яго адсутнасьць была заўважана ксяндзом Марцэвічам у часе звычайнага ночнага абыходу спальных пакояў актораў.</br><noinclude></noinclude> 76jvn44o5tfghy5sacn0x7qib89kchy 104 122962 285089 2026-05-10T08:17:39Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Скора"/>{{перанос-канец|п=буда|к=вацца}}, а ціж змога усей вьосца у адно лета? Скуль грошы мець і дзе майстроу столькі дастаць — сколькі трэба будзіць адразу посьля вайны? Дзе матэрыялу столькі дастаць адразу сколькі трэба будзіць — дошчак, цэглы,...» 285089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Скора"/>{{перанос-канец|п=буда|к=вацца}}, а ціж змога усей вьосца у адно лета? Скуль грошы мець і дзе майстроу столькі дастаць — сколькі трэба будзіць адразу посьля вайны? Дзе матэрыялу столькі дастаць адразу сколькі трэба будзіць — дошчак, цэглы, клямак, завес, кручкоу? Народ сам — пацярпеушы — нічога гэтага цяпер ні запасіць, бо заняты найгоршай бядой — гэта выжыць як небудзь, каб сіл сусім ні страціць. {{Водступ|2|em}}А хтож заняты работай назапасіць усяго патрэбнага да забудовы зруйнаванага вайной краю? {{Водступ|2|em}}Хіба ніхто. Неяк — трошкі аж дзіуна — блізка усе добрага сэрца людзі сколькі могуць дык толькі для сягоняшняй патрэбы бедных стараюцца, а аб тых вялікіх патрэбах, якія ужо знаць што будуць посьля міру, як кінуцца людзі нікаторыя можа і піхатой на сваю зямельку, — дык… нешта ня чутно каб хто кінуу думкі ды каб за дзела узяуся. {{Водступ|2|em}}Ой, я баюся, што шмат грэху на душу інтэлігенціі, на душу святлейшых грумадзян падзець, калі загадзя, цяпер ужо калі ня возьмуцца назапасіць матэрыялу патрэбнага да адбудовы зруйнаваных вьосак, сьол, мястэчак, гарадоу. {{Водступ|2|em}}Насамперш трэ ужо залажыць тэхнічную і будоуляную кантору, куды трэба каб пашлі усе здольныя да таго працаунікі — усе тыя, што жычуць сабе відзіць свой край пякнейшым як быу, і тыя што хочуць у гэтым дзеля прыслужыцца і сам ці то працай ці пазычыушы у кантору грошы. {{Водступ|2|em}}Добра былоб паставіць тартак і загатаўляць дошкі, дзьверы, рамы на вокны, вушакі. {{Водступ|2|em}}Добра былоб пабудаваць дзе на выстауку, для паказу пабудаваць нескулькі найлепшай формы дамоу для сїлян, каб людзі мелі на што паглядзеушы будаваць сабе падобныяж добрыя дамы. {{Водступ|2|em}}Дык німа што адкладаць, а трэба заразжа нарадзіцца і за дзела брацца. {{Калёнтытул|right=Агроном ''Д. Д''.}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Скора"/> <section begin="Бацькава"/>{{Цэнтар|'''Бацькава воля.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|Раман ''Ц. Гартнага''.|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|Часьціна першая.|памер=100%}} {{Цэнтар|6.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Лажучыся, Зося зусім не хацела спаць і мо цэлую гадзіну варочалася на пасьцелі: ей рабілася перш неяк душна і млосна, і яна здымала з сябе дыван, рашпільвала на усе гусікі сарочку. У галаве снавалі цьомныя, незасньоныя думкі, у вачах луналі мары. Калі знятая апранаха не злегувала душнаты і утомы, яна падымалася с пасьцелі, падыходзіла к вакну, прачыняла яго крыху і чакала, пакуль халадок ня пройдзя целам. З надворку цягнула свежым, льогкім і апойным паветрам; Зосі рабілася льогка і падыходзіу сон. {{Водступ|2|em}}Можа а другой гадзіні ночы Зося адышла апошні раз ад вакна і лягла на пасьцель, каб заснуць. Прауда, сон яе уже пільнавау і толькі што яна сцішылася, як разам ахапіу яе і апутау сваімі крэпкімі лыганымі кайданамі. Зося упойна і смашна заснула і нават неагледзїлася як шпарка прамчалася ноч. {{Водступ|2|em}}І вось, калі толькі яе маці назаутра стала будзіць, ей так нї хацелася уставаць, так цяжка было раставацца с пасцеляй, што здавалася ей — яна німа ведама што-б дала за лішнюю часінку, за адзін квадранец, каторы-б ей пазволілі праспаць. {{Водступ|2|em}}Але нельга было нічога зрабіць: трэ было прачынацца і уставаць; і Зося, пацягнуушыся, пазяунуушы разоу с пяць, швыдка саскочыла с пасьцелі, барджэй памылася, апранулася і пачала збірацца у поля.<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> lt8il9autv0rby350p0ttlv6tqrpd41 0 122963 285090 2026-05-10T08:20:01Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі… | безаўтара = | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава вол...» 285090 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі… | безаўтара = | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="1" to="2" onlysection="Скора" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Будаўніцтва]] kaujlz29hwhgbdmago5q16opa9g4qkm 285092 285090 2026-05-10T08:21:08Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Дзянніца (1916)/7/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] у [[Дзянніца (1916)/6/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] 285090 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі… | безаўтара = | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="1" to="2" onlysection="Скора" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Будаўніцтва]] kaujlz29hwhgbdmago5q16opa9g4qkm 285094 285092 2026-05-10T08:21:22Z Gleb Leo 2440 285094 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі… | безаўтара = | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="1" to="2" onlysection="Скора" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Будаўніцтва]] l6dq92ct7guxe6l1e553icxt44pm7f1 0 122964 285093 2026-05-10T08:21:08Z Gleb Leo 2440 Gleb Leo перанёс старонку [[Дзянніца (1916)/7/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] у [[Дзянніца (1916)/6/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] 285093 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/6/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] e34r7m98vv14my4ytm754v9864ks2lr 0 122965 285095 2026-05-10T08:23:04Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…|Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] | наступны = ...» 285095 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Бацькава воля | аўтар = Цішка Гартны | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Раман | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…|Скора ці ня скора алї вайна кончыцца некалі…]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Крыху аб долі Беларусі|Крыху аб долі Беларусі]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Сокі цаліны]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="2" to="5" onlysection="Бацькава" /> {{Выроўніваньне-канец}} 2134uy931wea5mn52taicr33rmwec4c 104 122966 285096 2026-05-10T08:23:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}У каморцы, дзе сядзеў „Салавей“, было так цёмна, што перад сабою рукі сваёй бачыць ня мог. Рухацца з месца яму таксама было цяжка, бо калодкі прыкоўвалі ногі да падлогі. Ён сядзеў нярухома на месцы, аддаючы ўсю сваю ўвагу слуху. Сіла зроку і рухаў...» 285096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}У каморцы, дзе сядзеў „Салавей“, было так цёмна, што перад сабою рукі сваёй бачыць ня мог. Рухацца з месца яму таксама было цяжка, бо калодкі прыкоўвалі ногі да падлогі. Ён сядзеў нярухома на месцы, аддаючы ўсю сваю ўвагу слуху. Сіла зроку і рухаў як-бы пераліліся ў „Салаўя“ ў пачуцьцё слуху. Яму здавалася, што ён у цёмнай сухой яме, прыкуты да дна і зьвязан з жывым сьветам толькі слухам. Яго вушы лавілі кожны шолах у затхлым паветры каморкі.</br> {{gap|1.5em}}Па кутох шорхаліся мышы, скакалі, грызьлі сьцены, драпалі падлогу і пішчэлі калі-ні-калі замагільным прыдушаным піскам. Ён рад быў, што ў суседзтве знаходзяцца хоць такія жывыя істоты. Часам, як зварухнецца з месца, рабілася ціха — мышы палохаліся. Ён чуў тады тахканьне свайго ўласнага сэрца, якое білася мацней, чым заўсёды.</br> {{gap|1.5em}}На яго хвілінамі нападала вялікая нуда. Ён мацаў у поцемках свой твар, які здаваўся яму чужым. Часам соваў рукамі каля сябе па сьцяне, дзе было шмат павуціны з сухімі леташнімі мухамі. І гэта забава надавала яму бадзёрасьці і адганяла сумныя думкі.</br> {{gap|1.5em}}Ён лавіў вушамі кожны зык з суседніх пакояў: крокі чаляднікаў, заглушаны гул гутаркі. Яму здавалася, што ўвесь жывы сьвет ужо навекі адарваны ад яго і знаходзіцца недзе за сотні міль адгэтуль.</br> {{gap|1.5em}}У „Салаўя“ перасохла ў горле ад накіпеўшай злосьці, ён аблізваў губы языком, уздрыгануўся і пачаў барабаніць кулакамі ў сьцяну і крычаць: „Адчынеце!“</br> {{gap|1.5em}}Ён крычаў кожны раз усё галасьней „ад-чыне-эце“. На яго крыкі ніхто ўвагі не зварачаў.</br><noinclude></noinclude> 58zcevngqjvkgt5ad3ifmbdh0jqy2yx 14 122967 285097 2026-05-10T08:25:17Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Творы паводле тэматыкі]]» 285097 wikitext text/x-wiki {{Зьвязаныя праекты}}{{Вікіпэдыя}} [[Катэгорыя:Творы паводле тэматыкі]] 6i1r01hn8xnoni79ao6oljc4e92zm1s 104 122968 285099 2026-05-10T08:50:18Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|6.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Дабіваючыся больш-меньш аднальковага спосабу пісаньня па беларуску, маю на мысьлі тоя, што сусім чыста фонэтычна пісаць нельга, бо...» 285099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|6.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Дабіваючыся больш-меньш аднальковага спосабу пісаньня па беларуску, маю на мысьлі тоя, што сусім чыста фонэтычна пісаць нельга, бо ні стаець пісьменных знакау, ні стаець літар такіх — каб азначаць тыя ніясныя гаманкі, якія пападаюцца у гутарца. Вотаж прыходзіцца або апушчаць іх са слоу {{Абмылка|пішучы.|пішучы,}} або азначаць, алї як? {{Водступ|2|em}}Дагэтуль кажды па свойму рабіу, затоя адно і тояжсамая слова чатырмя спосабамі пісалася {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошвау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісвау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пакошывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошэвау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісовау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісавау. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Найлепшы спосаб пісаньня той, каторы апушчаїць ніясны гамано̀к, бо чытаючы тоя мейсца дзе ністаець літары для ніяснага гаманка кажды здагадаіцца усьожткі як той склад і усьо слова прачытаць. {{Водступ|2|em}}Алї ніусягды пасуїць да складу апушчаць на пісьме ніясныя гаманкі і прыходзіцца задумляцца — якая больш надаецца літара азначыць такі ці сякі ніясны гамано̀к. {{Водступ|2|em}}Вотаж майо пракананьня такоя, што ніясныя гаманкі трэба азначаць ні наугад, а памяркаваушыся са спосабам пісаньня іншых падобных слоу, — каб выдабыць посьля удалоя для граматыкі правіла пісьма. {{Водступ|2|em}}Мяркуючыся так наглїдаїм, што нікаторыя словы напэуна канчаюцца так: — ывау, — івау: {{block center/s}} адкрывау ваївау. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэта у такіх славах, каторыя у асновя сваей маюць „ы“ ці „і“ (жыць, адкрыць, біць, вайна). {{block center/s}} {| | colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Таксама выпадаіць пісаць:</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панапльовывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| абклеївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкурывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| выкроївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| расхвалївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| раскладывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пакрыкївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падсушывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| высьмеївау. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}А ось іншыя словы канчаюцца так: — аваць, — авау {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| гадавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| гадаваць |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| начавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| начаваць |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| галасавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| галасаваць. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Адружняць гэтыя ад гэных во як {{Абмылка|трэра|трэба}}: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісаць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшыць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідаць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| паіць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| споіваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| споівау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| гадаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| гадавау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| начаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| начавау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| закалекаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| закалекавау |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Маючы сабе гэта для нагляду — здаецца ось і разгадка льогкая, нічога мудронага гэта разгадаць. Яно так і сапрауды, — належылася толькі троху прызадумацца і ні былоб гэта такой ніудачы — каб чатырмя спосабамі пісаць адно і тояжсамая слова. {{Водступ|2|em}}Таксама здаецца льогкай павінна паказацца здагадка — які канчатак пісаць у славах: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| бераг |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| паліц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| перац |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| заїц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Павал |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| попїл |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кужаль |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| месїц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| катар |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзевїр |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вечар |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| венцір |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| горан |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| човін |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сьвіран |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| язьмін |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кубак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| камінь |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ганак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| коцік |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| горак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| довіг. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Адразу знаць, што калі канцавы склад слова мяккі дык у ім на мейсцу ніяснага мяккага гаманка̀ належыцца пісаць „i“, а калі канцавы склад слова цьворды дык у ім на мейсцу ніяснага гаманка належыцца пісаць „а“. {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 6.png|30px|center]]}}<section end="Думкі"/><noinclude></noinclude> rm0cjvflpj52faqhr6dathlog3yx8pe 285102 285099 2026-05-10T08:53:25Z Gleb Leo 2440 285102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Думкі"/>{{Цэнтар|'''Думкі да граматыкі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|6.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Дабіваючыся больш-меньш аднальковага спосабу пісаньня па беларуску, маю на мысьлі тоя, што сусім чыста фонэтычна пісаць нельга, бо ні стаець пісьменных знакау, ні стаець літар такіх — каб азначаць тыя ніясныя гаманкі, якія пападаюцца у гутарца. Вотаж прыходзіцца або апушчаць іх са слоу {{Абмылка|пішучы.|пішучы,}} або азначаць, алї як? {{Водступ|2|em}}Дагэтуль кажды па свойму рабіу, затоя адно і тояжсамая слова чатырмя спосабамі пісалася {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошвау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісвау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| пакошывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошэвау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісовау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панакошавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісавау. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Найлепшы спосаб пісаньня той, каторы апушчаїць ніясны гамано̀к, бо чытаючы тоя мейсца дзе ністаець літары для ніяснага гаманка кажды здагадаіцца усьожткі як той склад і усьо слова прачытаць. {{Водступ|2|em}}Алї ніусягды пасуїць да складу апушчаць на пісьме ніясныя гаманкі і прыходзіцца задумляцца — якая больш надаецца літара азначыць такі ці сякі ніясны гамано̀к. {{Водступ|2|em}}Вотаж майо пракананьня такоя, што ніясныя гаманкі трэба азначаць ні наугад, а памяркаваушыся са спосабам пісаньня іншых падобных слоу, — каб выдабыць посьля удалоя для граматыкі правіла пісьма. {{Водступ|2|em}}Мяркуючыся так наглїдаїм, што нікаторыя словы напэуна канчаюцца так: — ывау, — івау: {{block center/s}} адкрывау ваївау. {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Гэта у такіх славах, каторыя у асновя сваей маюць „ы“ ці „і“ (жыць, адкрыць, біць, вайна). {{block center/s}} {| | colspan="3" style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>Таксама выпадаіць пісаць:</center> |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| панапльовывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| абклеївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкурывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| выкроївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| расхвалївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| раскладывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| пакрыкївау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падсушывау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| высьмеївау. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}А ось іншыя словы канчаюцца так: — аваць, — авау {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| гадавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| гадаваць |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| начавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| начаваць |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| галасавау |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| галасаваць. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Адружняць гэтыя ад гэных во як {{Абмылка|трэра|трэба}}: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісаць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падпісывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшыць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падшывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідаць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідываць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| падкідывау |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| паіць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| споіваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| споівау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| гадаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>—</center> |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| гадавау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| начаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>—</center> |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| начавау |- |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| закалекаваць |style="vertical-align:top; text-align: left"| <center>—</center> |colspan="2" style="vertical-align:top; text-align: left"| закалекавау |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Маючы сабе гэта для нагляду — здаецца ось і разгадка льогкая, нічога мудронага гэта разгадаць. Яно так і сапрауды, — належылася толькі троху прызадумацца і ні былоб гэта такой ніудачы — каб чатырмя спосабамі пісаць адно і тояжсамая слова. {{Водступ|2|em}}Таксама здаецца льогкай павінна паказацца здагадка — які канчатак пісаць у славах: {{block center/s}} {| |style="vertical-align:top; text-align: left"| бераг |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| паліц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| перац |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| заїц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| Павал |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| попїл |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кужаль |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| месїц |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| катар |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| дзевїр |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| вечар |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| венцір |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| горан |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| човін |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| сьвіран |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| язьмін |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| кубак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| камінь |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| ганак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| коцік |- |style="vertical-align:top; text-align: left"| горак |style="vertical-align:top; text-align: left"| — |style="vertical-align:top; text-align: left"| довіг. |} {{block center/e}} {{Водступ|2|em}}Адразу знаць, што калі канцавы склад слова мяккі дык у ім на мейсцу ніяснага мяккага гаманка̀ належыцца пісаць „i“, а калі канцавы склад слова цьворды дык у ім на мейсцу ніяснага гаманка належыцца пісаць „а“. {{Калёнтытул|right=''Акцьуб.''}} {{Цэнтар|(Далей будзя).}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{цэнтар|[[File:Дзянніца (1916). Узор 6.png|30px|center]]}}<section end="Думкі"/><noinclude></noinclude> lqwavndp3pw0ouckuq9ct9bxscmfhcm 0 122969 285100 2026-05-10T08:51:31Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Межкі|Межкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Навіны|Навіны]] | анатацыі = Іншыя публікацыі...» 285100 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Думкі да граматыкі | аўтар = Эдвард Будзька | год = 23 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Мовазнаўчая праца | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/6/Межкі|Межкі]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/6/Навіны|Навіны]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Думкі да граматыкі]]. }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 6.pdf" from="7" to="7" onlysection="Думкі" /> {{Выроўніваньне-канец}} 4ohai2t46js2divp4da9bvor2oljsi5 104 122970 285109 2026-05-10T09:47:41Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Да"/>праежджаў праз Рыбінск, зьвярнууся селянін з пад Крэва, Ашмянскага павету, жалючыся: „Цяжка вельмі, што жыць нельга; забараняюць палякі гаварыць па нашаму. Дыкжаж маладыя яшчэ сяк так патрапляюць, а мы сталыя — ня можым гэтак, дык цэлымі дня...» 285109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Да"/>праежджаў праз Рыбінск, зьвярнууся селянін з пад Крэва, Ашмянскага павету, жалючыся: „Цяжка вельмі, што жыць нельга; забараняюць палякі гаварыць па нашаму. Дыкжаж маладыя яшчэ сяк так патрапляюць, а мы сталыя — ня можым гэтак, дык цэлымі днямі маучым у польскіх прытулках для уцїкачоў. Гэтак цяжка — хоць ты жывы у зямлю лезь“. {{Водступ|2|em}}Вось жыцьцью — шчырая выцьцьо — калі гаварыць забараняюць; па польску ня умеюць, а па беларуску ні даюць… {{Водступ|2|em}}Польскі зьдзек над Беларусамі ня толькі на чужыне. На Беларусі, зьлітай крывьой і потам нашага народу, яны патрапляюць і тут нас крыудзіць. Па гарадох, па мястэчках а нават і па вьосках Беларусі яны пазакладалі прытулкі для дзяцей вучняу. Ведама там дзяцей беларусау вучуць па польску і нічога па беларуску. „[[:pl:Boże coś Polskę|Божэ, цось Польскэн]]“ i „[[:pl:Z dymem pożarów|З дымам пожарув]]“ маюць тут {{Абмылка|значеньня|значэньня}} валікшая ад пацярау… {{Водступ|2|em}}Вы, беларускія інтэлігенты, што чураіціся называцца беларусамі і заступіцца за свой народ, вы ад каторых селянін мала што добрага маіць, — вы вінаваты народным сьльозам і енку і яго безканечнаму гору. І перш і цяпер заняты вы сваімі маленькімі справамі. Вы і цяпяер заняты найбольш думкамі — каб узяць для сябе прыемнасьці з жыцьця сто̀лькі, сколькі выцягнуць можна. У вас і цяпер марнуіцца час на забавах, на адпачынку ды на флірця. Як зямля ні разступіцца і ні пахлоніць вас! Вы думаїця — народ вас забудзіць? Даруіць чужынцом за згубу і зьдзек свой, алї вас — будзіць нінавідзїць. Унукі чырванець будуць успамінаючы вас. {{Водступ|2|em}}Апомніціся, папрауціся пакуль яшчэ час… {{Калёнтытул|right=''Станкевіч-Войцеховіч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Да"/> <section begin="Бацькава"/>{{Цэнтар|'''Бацькава воля.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|Раман ''Ц. Гартнага''.|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|Часьціна першая.|памер=100%}} {{Цэнтар|7.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Так за работаю каратауся {{Абмылка|дзеньскора|дзень скора}} і няпрыкметна. Зося нават ня пасьпела і агледзїцца, як сонца апусцілася к гаю і косыя доугія праменьня свае пачырваніла бурачна-чырвонаю хварбаю. Цень на некулькі разоу удоужыуся, пацягнула льогкім вільготным вятрыскам. Ня чакаючы, каб зусім закацілася сонца за гай, Зося пакінула ганоу троя нїдавораных, запрагла каня, сабралася ікрас і фурнула да хаты. {{Водступ|2|em}}— Да Тройцы яшчэ сумею даараць, — памеркавала яна сама сабе, і занялася другімі думкамі. {{Водступ|2|em}}У мястэчка Зося таксама намерылася ехаць абходнаю пагоннаю сценкаю, каб абмінуць Васільову {{Абмылка|хату,|хату.}} І абмінуць та яна абмінула яе, гэтак, як і раніцаю, толькі на гэты раз ей нїудалося так каб ня стрэцца з Васільом. Прауда, сама стрэча гэта выпала зусім асобнай, нават ня пахожай на стрэчу, але, дзякуючы гэтаму, Зося яшчэ больш разуверылася у Васілю і вельмі стала яго ненавідзяць. {{Водступ|2|em}}Падйажджаючы к студні, у якой яна Зося раніцаю паіла каня і каторая была недальока Цішкавы хаты, пры узгорку, Зося Яшчэ пры выязду з пагону пачула некі {{Абмылка|гук‘|гук,}} як быццам бы хтось сварыуся, а выяхаушы у вулачку, ей с першага зірку кінулася у вочы цэлая грамада людзей: баб, мужыкоу і дзяцей, якія таукліся ля студні, моцна {{Абмылка|гаманілі|гаманілі,}} рагаталі і выкрычалі. Пагнаушы каня, Зося хутка падйэхала к грамадзе, спынілася і, злезшы з<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> owxpbjocw05b37bxsnkujzhyrnqx9qb 285113 285109 2026-05-10T10:06:07Z Gleb Leo 2440 285113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Да"/>праежджаў праз Рыбінск, зьвярнууся селянін з пад Крэва, Ашмянскага павету, жалючыся: „Цяжка вельмі, што жыць нельга; забараняюць палякі гаварыць па нашаму. Дыкжаж маладыя яшчэ сяк так патрапляюць, а мы сталыя — ня можым гэтак, дык цэлымі днямі маучым у польскіх прытулках для уцїкачоў. Гэтак цяжка — хоць ты жывы у зямлю лезь“. {{Водступ|2|em}}Вось жыцьцью — шчырая выцьцьо — калі гаварыць забараняюць; па польску ня умеюць, а па беларуску ні даюць… {{Водступ|2|em}}Польскі зьдзек над Беларусамі ня толькі на чужыне. На Беларусі, зьлітай крывьой і потам нашага народу, яны патрапляюць і тут нас крыудзіць. Па гарадох, па мястэчках а нават і па вьосках Беларусі яны пазакладалі прытулкі для дзяцей вучняу. Ведама там дзяцей беларусау вучуць па польску і нічога па беларуску. „[[:pl:Boże coś Polskę|Божэ, цось Польскэн]]“ i „[[:pl:Z dymem pożarów|З дымам пожарув]]“ маюць тут {{Абмылка|значеньня|значэньня}} валікшая ад пацярау… {{Водступ|2|em}}Вы, беларускія інтэлігенты, што чураіціся называцца беларусамі і заступіцца за свой народ, вы ад каторых селянін мала што добрага маіць, — вы вінаваты народным сьльозам і енку і яго безканечнаму гору. І перш і цяпер заняты вы сваімі маленькімі справамі. Вы і цяпер заняты найбольш думкамі — каб узяць для сябе прыемнасьці з жыцьця сто̀лькі, сколькі выцягнуць можна. У вас і цяпер марнуіцца час на забавах, на адпачынку ды на флірця. Як зямля ні разступіцца і ні пахлоніць вас! Вы думаїця — народ вас забудзіць? Даруіць чужынцом за згубу і зьдзек свой, алї вас — будзіць нінавідзїць. Унукі чырванець будуць успамінаючы вас. {{Водступ|2|em}}Апомніціся, папрауціся пакуль яшчэ час… {{Калёнтытул|right=''Станкевіч-Войцеховіч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Да"/> <section begin="Бацькава"/>{{Цэнтар|'''Бацькава воля.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|Раман ''Ц. Гартнага''.|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|Часьціна першая.|памер=100%}} {{Цэнтар|7.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Так за работаю каратауся {{Абмылка|дзеньскора|дзень скора}} і няпрыкметна. Зося нават ня пасьпела і агледзїцца, як сонца апусцілася к гаю і косыя доугія праменьня свае пачырваніла бурачна-чырвонаю хварбаю. Цень на некулькі разоу удоужыуся, пацягнула льогкім вільготным вятрыскам. Ня чакаючы, каб зусім закацілася сонца за гай, Зося пакінула ганоу троя нїдавораных, запрагла каня, сабралася ікрас і фурнула да хаты. {{Водступ|2|em}}— Да Тройцы яшчэ сумею даараць, — памеркавала яна сама сабе, і занялася другімі думкамі. {{Водступ|2|em}}У мястэчка Зося таксама намерылася ехаць абходнаю пагоннаю сценкаю, каб абмінуць Васільову {{Абмылка|хату,|хату.}} І абмінуць та яна абмінула яе, гэтак, як і раніцаю, толькі на гэты раз ей нїудалося так каб ня стрэцца з Васільом. Прауда, сама стрэча гэта выпала зусім асобнай, нават ня пахожай на стрэчу, але, дзякуючы гэтаму, Зося яшчэ больш разуверылася у Васілю і вельмі стала яго ненавідзяць. {{Водступ|2|em}}Падйажджаючы к студні, у якой яна Зося раніцаю паіла каня і каторая была недальока Цішкавы хаты, пры узгорку, Зося Яшчэ пры выязду з пагону пачула некі {{Абмылка|гук‘|гук,}} як быццам бы хтось сварыуся, а выяхаушы у вулачку, ей с першага зірку кінулася у вочы цэлая грамада людзей: баб, мужыкоу і дзяцей, якія таукліся ля студні, моцна {{Абмылка|гаманілі|гаманілі,}} рагаталі і выкрычалі. Пагнаушы каня, Зося хутка падйэхала к грамадзе, спынілася і, злезшы з<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> jgqzpuoi2v5fnjhs55y387l5i8aj5wi 285114 285113 2026-05-10T10:09:27Z Gleb Leo 2440 285114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Да"/>праежджаў праз Рыбінск, зьвярнууся селянін з пад Крэва, Ашмянскага павету, жалючыся: „Цяжка вельмі, што жыць нельга; забараняюць палякі гаварыць па нашаму. Дыкжаж маладыя яшчэ сяк так патрапляюць, а мы сталыя — ня можым гэтак, дык цэлымі днямі маучым у польскіх прытулках для уцїкачоў. Гэтак цяжка — хоць ты жывы у зямлю лезь“. {{Водступ|2|em}}Вось жыцьцью — шчырая выцьцьо — калі гаварыць забараняюць; па польску ня умеюць, а па беларуску ні даюць… {{Водступ|2|em}}Польскі зьдзек над Беларусамі ня толькі на чужыне. На Беларусі, зьлітай крывьой і потам нашага народу, яны патрапляюць і тут нас крыудзіць. Па гарадох, па мястэчках а нават і па вьосках Беларусі яны пазакладалі прытулкі для дзяцей вучняу. Ведама там дзяцей беларусау вучуць па польску і нічога па беларуску. „[[:pl:Boże coś Polskę|Божэ, цось Польскэн]]“ i „[[:pl:Z dymem pożarów|З дымэм пожарув]]“ маюць тут {{Абмылка|значеньня|значэньня}} валікшая ад пацярау… {{Водступ|2|em}}Вы, беларускія інтэлігенты, што чураіціся называцца беларусамі і заступіцца за свой народ, вы ад каторых селянін мала што добрага маіць, — вы вінаваты народным сьльозам і енку і яго безканечнаму гору. І перш і цяпер заняты вы сваімі маленькімі справамі. Вы і цяпер заняты найбольш думкамі — каб узяць для сябе прыемнасьці з жыцьця сто̀лькі, сколькі выцягнуць можна. У вас і цяпер марнуіцца час на забавах, на адпачынку ды на флірця. Як зямля ні разступіцца і ні пахлоніць вас! Вы думаїця — народ вас забудзіць? Даруіць чужынцом за згубу і зьдзек свой, алї вас — будзіць нінавідзїць. Унукі чырванець будуць успамінаючы вас. {{Водступ|2|em}}Апомніціся, папрауціся пакуль яшчэ час… {{Калёнтытул|right=''Станкевіч-Войцеховіч.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Да"/> <section begin="Бацькава"/>{{Цэнтар|'''Бацькава воля.'''|памер=140%}} {{Цэнтар|Раман ''Ц. Гартнага''.|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Цэнтар|Часьціна першая.|памер=100%}} {{Цэнтар|7.|памер=100%}} {{Водступ|2|em}}Так за работаю каратауся {{Абмылка|дзеньскора|дзень скора}} і няпрыкметна. Зося нават ня пасьпела і агледзїцца, як сонца апусцілася к гаю і косыя доугія праменьня свае пачырваніла бурачна-чырвонаю хварбаю. Цень на некулькі разоу удоужыуся, пацягнула льогкім вільготным вятрыскам. Ня чакаючы, каб зусім закацілася сонца за гай, Зося пакінула ганоу троя нїдавораных, запрагла каня, сабралася ікрас і фурнула да хаты. {{Водступ|2|em}}— Да Тройцы яшчэ сумею даараць, — памеркавала яна сама сабе, і занялася другімі думкамі. {{Водступ|2|em}}У мястэчка Зося таксама намерылася ехаць абходнаю пагоннаю сценкаю, каб абмінуць Васільову {{Абмылка|хату,|хату.}} І абмінуць та яна абмінула яе, гэтак, як і раніцаю, толькі на гэты раз ей нїудалося так каб ня стрэцца з Васільом. Прауда, сама стрэча гэта выпала зусім асобнай, нават ня пахожай на стрэчу, але, дзякуючы гэтаму, Зося яшчэ больш разуверылася у Васілю і вельмі стала яго ненавідзяць. {{Водступ|2|em}}Падйажджаючы к студні, у якой яна Зося раніцаю паіла каня і каторая была недальока Цішкавы хаты, пры узгорку, Зося Яшчэ пры выязду з пагону пачула некі {{Абмылка|гук‘|гук,}} як быццам бы хтось сварыуся, а выяхаушы у вулачку, ей с першага зірку кінулася у вочы цэлая грамада людзей: баб, мужыкоу і дзяцей, якія таукліся ля студні, моцна {{Абмылка|гаманілі|гаманілі,}} рагаталі і выкрычалі. Пагнаушы каня, Зося хутка падйэхала к грамадзе, спынілася і, злезшы з<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> rw2n1xp1hgqis58f6de2zownupxpupk 0 122971 285110 2026-05-10T09:57:22Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Пїтраград | аўтар = Янка Станкевіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выр...» 285110 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Пїтраград | аўтар = Янка Станкевіч | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Пїтраград|Пїтраград]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="1" to="2" onlysection="Да" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Да Беларускай Інтэлігенціі (Станкевіч)}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка Янкі Станкевіча]] [[Катэгорыя:Паланізацыя]] kirrxadjh1ytmimdlsc7nn4tkoc183t 0 122972 285111 2026-05-10T09:57:47Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/7/Да Беларускай Інтэлігенціі]] 285111 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/7/Да Беларускай Інтэлігенціі]] g0s5zwa9ljegkfmkwmw0neo3miohjg8 104 122973 285115 2026-05-10T11:30:30Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Зорка"/>{{Цэнтар|'''Зорка<br />Пасьвячаю «[[Дзянніца (1916)|Дзянніцы]]».'''|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{block center/s}} Бачыу раз я, як с-пад хмары<br /> Заміргала у небі зорка<br /> І вакол па усім абшары<br /> Асьвяціла дол і узгоркі.<br /> {{gap|2.5em}}Цені доугі...» 285115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Зорка"/>{{Цэнтар|'''Зорка<br />Пасьвячаю «[[Дзянніца (1916)|Дзянніцы]]».'''|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{block center/s}} Бачыу раз я, як с-пад хмары<br /> Заміргала у небі зорка<br /> І вакол па усім абшары<br /> Асьвяціла дол і узгоркі.<br /> {{gap|2.5em}}Цені доугія спяшылі<br /> {{gap|2.5em}}Па куточках расплывацца<br /> {{gap|2.5em}}І пры кожнуй новуй хвілі<br /> {{gap|2.5em}}Стала меньш іх аставацца.<br /> Промінь светлага мірганьнья<br /> Над зямльою віуся шэрай<br /> І у душы радзіу жаданьня,<br /> У сэрцу ж радум ускрашау веру,<br /> {{gap|2.5em}}Ні глядзелі у неба вочы —<br /> {{gap|2.5em}}Іх цягнула к нізу, к долу<br /> {{gap|2.5em}}Посьля нуднай цяшкай ночы,<br /> {{gap|2.5em}}Светам зборнай наукола.<br /> Я дзівіуся з зоркі ранняй,<br /> Час ад часу к ей вертауся<br /> І ці надоуга мірганьня<br /> Яе хопіць — ня пытауся…<br /> {{gap|2.5em}}Але раптам, скуль узяліся —<br /> {{gap|2.5em}}Ветры дзікія нагналі —<br /> {{gap|2.5em}}Хмары у небя сабраліся<br /> {{gap|2.5em}}Й зорку раньнюю схавалі.<br /> Зноу па шэраму абшару<br /> Патанула усьо у умроку…<br /> І за зоркай у цемянь хмарау<br /> Я дарэмна кідау вокам.<br /> {{Калёнтытул|right=''Ц. Гартны''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Зорка"/> <section begin="Сонэт"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|СОНЭТ}}.'''|памер=100%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{block center/s}} Як блудзячыя зоры, сышліся мы<br /> І, як яны, разойдземося мы зноу…<br /> Памїць смутная астанецца у душы<br /> І у тугі час падасьць свой моцны зоу.<br /> Як блудзячая зорка, прыйдзя образ чыйсь<br /> І станеш у жальбе снуць успамінкі ніць;<br /> Вольны думкі панясуцца у даль, у высь…<br /> Маркотнасьць агарне і сэрца задрыжыць.<br /> {{gap|2.5em}}Но хутка пройдзя гэты зводны час;<br /> {{gap|2.5em}}Забыцьце попялам пасыпе нас,<br /> Ізноу мы папляцьомся па жыцьцьовуй цаліне…<br /><section end="Сонэт"/> <section begin="Бацькава"/>воза, хуччэй пачала {{Абмылка|распытвацца.|распытвацца,}} што гэта здарылася тут. {{Водступ|2|em}}— Вой, вой, галубачка ты мая, — ахвотна паведала ей Вася, спагадлівая і {{Абмылка|чесная|чэсная}} бабулька, якая за усе свае шэсцьдзісят гадоу жыцьця нікому ніколі ні зрабіла ні каліва ні беднага крыуды. {{Водступ|2|em}}„Каб ты ведала, Зосічка, каб ты ведала, котка мая, што тут дзеяцца, што тут чаупецца. Аяй, аяй, які грэх цяпер у свеця трымаяцца, які… {{Водступ|2|em}}Дык што ж тут, што? — з гострым цікам запытала Зося. {{Водступ|2|em}}„Ого! што ого? Гэта ж, каб ты ведала, галубка мая, вунь што вышла: бач Стэпа гэта, ну, Рыгора Нязвычнага маці, несла, ведаяш, вязанку гальля с пасякі; а гэты, ведаяш, Васіль Берагоу, стрэушы яе ля студні, спыніу і кажа: — што ты накрала з мае пасякі гальлё. Тая бажыцца, да заклінацца, што не; яна, бач, нічога нявінавата: — Бог с табою, Дух Сьвяты, я, кажа, набрала у казьоннум леся…“ Але йон ня паверыу, йон адабрау гальлё, яшчэ наштурхау старую кабету. Вядома, Стэпа так раскрычалася, каб хаця збегліся людзі пасьведчыць абусём; вось і сбеглася цэлая чарада людзей. {{Водступ|2|em}}Зося ня магла спакойна выслухаць: ей зрабілася ня то сорамна за Васіля, як за знайомаго, ня то гібельная злосць закіпела у йой на яго: здавалася, каб ня саромялася яна толькі людзей, дык кінулася б у грамаду, падбегла б к яму і перад усіма вылаялаб яго, заплявалаб вочы. Сперша, як быццам яна і намерылася гэта зрабіць, але праз момент нібы апомнілася, махнула рукою, сплюнула на землю і нї захацеушы нават напаіць каня у студні,<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> 8oa62qsef7glhzbss5hf3b2o4kbfqyk 0 122974 285116 2026-05-10T11:35:46Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Зорка | аўтар = Цішка Гартны | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = Іншыя...» 285116 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зорка | аўтар = Цішка Гартны | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бачыў раз я, як з-пад хмары…]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="3" to="3" onlysection="Зорка" /> {{Выроўніваньне-канец}} 67822toz2uwpws3wddfz80bl7itmwub 285117 285116 2026-05-10T11:36:07Z Gleb Leo 2440 285117 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зорка | аўтар = Цішка Гартны | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт|Сонэт]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бачыў раз я, як з-пад хмары…]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="3" to="3" onlysection="Зорка" /> {{Выроўніваньне-канец}} 86h3wqclxg8i9mzgflzi6j23xnhhpqj 285122 285117 2026-05-10T11:56:39Z Gleb Leo 2440 285122 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зорка | аўтар = Цішка Гартны | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Верш | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Бацькава воля|Бацькава воля]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт|Сонэт]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Бачыў раз я, як з-пад хмары…]] }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="3" to="3" onlysection="Зорка" /> {{Выроўніваньне-канец}} 1zmpa1os3j7b6q1mwpwqfz26mned30e 104 122975 285120 2026-05-10T11:53:19Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «<section begin="Сонэт"/>{{gap|2.5em}}А калі к магіле ужо дабрыдзьом:<br /> {{gap|2.5em}}Зноу тады той образ успамяньом,<br /> Што песьціу і маніу нас у глыбокуй старыне.<br /> {{Калёнтытул|right=''Ф. Ш—р.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end=...» 285120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude><section begin="Сонэт"/>{{gap|2.5em}}А калі к магіле ужо дабрыдзьом:<br /> {{gap|2.5em}}Зноу тады той образ успамяньом,<br /> Што песьціу і маніу нас у глыбокуй старыне.<br /> {{Калёнтытул|right=''Ф. Ш—р.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Сонэт"/> <section begin="Жальба"/>{{Цэнтар|'''{{Разьбіўка|ЖАЛЬБА}}.'''|памер=100%}} {{block center/s}} Зямля стогня, неба плачыць,<br /> Лес сумуя, віхор скачыць,<br /> Сонца у кроу расплылося,<br /> Поля кроую аблілося,<br /> Ой тужыць лес, ой сумуя,<br /> І зямелька бяду чуя,<br /> І так горка неба плачыць,<br /> Толькі віхор скачыць, скачыць…<br /> {{gap|1em}}''Лес:''<br /> Мудрасьць згніла, сілы ні стала,<br /> Корань атруту смокча з зямлі,<br /> Гасніць жыцьцьо, вера прапала,<br /> Ліжыць агонь, ой ліжыць камлі.<br /> {{gap|1em}}''Сонца:''<br /> Людзі мяне звалі, звалі,<br /> Людзі мяне даставалі;<br /> А папаушы у іх рукі<br /> Вышла з мяне кроу ды мукі.<br /> {{gap|1em}}''Зямля:''<br /> Ой ты, сонца, ясна-вока,<br /> Лепш лунай ты там дальока.<br /> Ох каб з горам больш ні знацца —<br /> Лепш з табой мне ні злучацца.<br /> {{gap|1em}}''Неба:''<br /> Трэба плакаць няусцешна,<br /> Бо і ты, {{Абмылка|зямельна|зямелька}}, грэшна.<br /> {{gap|1em}}''Bixop:''<br /> Віхор думкі вашы зная,<br /> Паміж людзьмі разкідая.<br /> Віхор сушыць сльозы, кроу…<br /> {{gap|1em}}''Л. Р.''<br /> Віхор і мяне нашоу.<br /> {{Калёнтытул|right=''Л. Р.''}} {{block center/e}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=2px}}<section end="Жальба"/> <section begin="Полёнізація"/>{{Цэнтар|'''Полёнізація Беларусі.'''|памер=140%}} {{Накіравальная рыса|2em|height=1px}} {{Водступ|2|em}}Полёнізація Беларусі — рэч звычайная і усім вядомая. На працягу многіх гадоу яе жыцья яна мелася у вачу імперыалістычных і клерыкальных польскіх гурткоу, як дужа смашны і прывабны кусочык. Гэтыя польскія гурткі глядзелі і глядзяць на Беларусь, як на нешта адно, неразлучнае с Польшчай, і ніколі нїдапускалі ды нїдапускаюць да {{перанос-пачатак|п=ся|к=бе}}<section end="Полёнізація"/> <section begin="Бацькава"/>абйэхала людзей і схавалася за Цімкавай хатай. Да яе вушэй {{Абмылка|лаляталі|даляталі}} крык і гоман, і яна некулькі раз азіралася назад. толькі нічога нї магла убачыць. {{Водступ|2|em}}Заехаушы да дому, на двор, Зося хутка управілась с канём: распрагла яго, напаіла, завяла у хлеу і падкінула у яслі ахапак свежага дзяцельніку, сама ж выйшла у сенцы, перапранулася у чысцейшую опратку і, ня пытаючы у маткі нічога есці, барджэй кінулася к ложку, каб крыху спачыць. А матка увесь час, як скора Зося увыйшла у сенцы, безсціханьня швэндалася с хаты у сенцы, та с сенцау у хату; яна зразу, убачыушы, што Зоська нібы маркотна крыху, бегла к ложку і пачала распытваць, што з йою, чаму яна нічога ня кажучы, пасьпяшыла легчы. {{Водступ|2|em}}— Да нічога, ня пужайцїся вельмі гэтак, я так сабе прылягла: сон дужа пачау марыць — вось і задумала прыдрамнуць. На вячэру узбудзіця… — А я думала, што ты, Зосячка, мо, нї дай Божа, занядужала… Спачынь-спачынь крыху, я разбуджу цябе вячэраць — спогадна праказала Марта, прыкрыушы дачку новым стракацянькім дыванчыкам. {{Водступ|2|em}}Зося сцешылася і хутка прыдрамнула. У сенях быу пограб і ат гэтага было зімнавата; мух таксама ні адной, і спалася смашна і прыятна. Здавалася, цэлую поруб яна праспалаб, каб ніхто яе ня трывожыу, толькі яе скора {{Абмылка|раскатур халі|раскатурхалі}} і пазвалі вячэраць. Нї хацелася, страх як {{Абмылка|нїхацелася|нї хацелася}} Зосі паднімацца з ложку і ісьці у хату, але маці так нагальна прыкаснілася, што яна нї магла як атказацца і мусяла паслухаць.<section end="Бацькава"/><noinclude></noinclude> 9zenteo42qqxw0n564xy4levshi07ma 0 122976 285121 2026-05-10T11:56:18Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Сонэт | аўтар = Фабіян Шантыр | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Санэт | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Жальба|Жальба]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніц...» 285121 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Сонэт | аўтар = Фабіян Шантыр | год = 31 сьнежня 1916 году | пераклад = | секцыя = Санэт | папярэдні = [[Дзянніца (1916)/7/Зорка|Зорка]] | наступны = [[Дзянніца (1916)/7/Жальба|Жальба]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Дзянніца (1916). № 7.pdf" from="3" to="4" onlysection="Сонэт" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Сонэт (Шантыр)}} [[Катэгорыя:Вершы Фабіяна Шантыра]] [[Катэгорыя:Санеты]] q2xkf2f2j7djl7gplxjze1v5epycz3h 0 122977 285124 2026-05-10T11:57:49Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт]] 285124 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Дзянніца (1916)/7/Сонэт]] hbxp5ruz0pzagljtbzmcdjt2u6qzvsm