Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 10 9254 290647 290488 2026-06-29T19:14:06Z Gleb Leo 2440 290647 wikitext text/x-wiki <!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --> ---- <div style="height:500px;overflow:auto;"> * {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863 * {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648 * {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903 * {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907 * {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916 * {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947 * {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908 * {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924 * {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926 * {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949 * {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942 * {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948 * {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935 * {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944 * {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936 * {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910 * {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931 * {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939 * {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921 * {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919 * {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933 * {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909 * {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932 * {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927 * {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929 * {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937 * {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925 * {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923 * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923 ---- * {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930 * {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946 * {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928 * {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937 ---- {{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]'' ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}} </div><noinclude>[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]</noinclude> 2psxlikayauppax74emo1r19ghndahw 106 93517 290645 223501 2026-06-29T19:13:03Z Gleb Leo 2440 290645 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Макар Краўцоў|Макар Краўцоў]], [[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|М. Дальны]], [[Аўтар:Аляксандр Купрын|Аляксандар Купрын]], [[Аўтар:Міхаіл Зошчэнка|Міхаіл Зошчэнко]], [[Аўтар:Леанід Мосендз|Леанід Мосэндз]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Таварыства Беларускае Асьветы |Address=Вільня |Year=1935 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 8bme3esozge16zqwjy6man4fnd5uxcr 0 124606 290643 290341 2026-06-29T19:10:59Z Gleb Leo 2440 290643 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год | безаўтара = | год = 1935 год | пераклад = | секцыя = Зборнік апавяданьняў | папярэдні = | наступны = | анатацыі = }} <pages index="Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935).pdf" from="1" to="1" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935).pdf" from="3" to="3" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} <pages index="Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935).pdf" from="4" to="4" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{цэнтар|{{Разьбіўка|ЗЬМЕСТ}}.<ref>У арыгінальным выданьні няма, дададзена дзеля зручнасьці. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])</ref>|памер=140%}} {{block center/s|style=width:100%; max-width:25em}} {{Калёнтытул|right=Стар.}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Макар Краўцоў|Краўцоў Макар]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Настулька|Настулька]]|3|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Падарожны]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Новы Ерусалім|Новы Ерусалім]]|49|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|М. Дальны]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/«Бабка»|„Бабка“]]|57|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|М. Дальны]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Пакрыўджаны|Пакрыўджаны]]|67|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|М. Дальны]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Прыпадак|Прыпадак]]|73|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|М. Дальны]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Сосны шумяць|Сосны шумяць]]|79|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Аляксандр Купрын|А. Купрын]]'', пер. ''[[Аўтар:Віктар Астроўскі|В. Астроўскі]]''. Дэмір — Кая<ref name=":1">Гэты твор перакладзены [[Аўтар:Віктар Астроўскі|Віктарам Астроўскім]] (1912—1975), таму ён ахоўваецца аўтарскім правам да 2046 году і, на жаль, ня можа быць зьмешчаны тутака. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])</ref>|91|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Хведар Ільяшэвіч|М. Дальны]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Сьвяточны выпадак|Сьвяточны выпадак]]|99|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Макар Краўцоў|З — ык]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Індыйская легэнда|Індыйская легэнда]]|105|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Леанід Мосендз|Л. Мосэндз]]'', пер. ''[[Аўтар:Макар Краўцоў|К. М]]''. [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Брат|Брат]]|111|3|col3-width=2.5em}} {{Dotted TOC||''[[Аўтар:Міхаіл Зошчанка|М. Зошчэнко]]'', пер. ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|М. Ш]]''. Расказ аб тым, як Сямён Сямёнавіч закахаўся ў арыстакратку<ref name=":2">Гэты твор напісаны [[Аўтар:Міхаіл Зошчанка|Міхаілам Зошчанкам]] (1895—1958), таму ён ахоўваецца аўтарскім правам да 2029 году і, на жаль, ня можа быць зьмешчаны тутака. (Вікікрыніцы [[File:Wikisource-logo.svg|16px]])</ref>|123|3|col3-width=2.5em}} {{block center/e}} ----------- {{Крыніцы}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Зборнікі апавяданняў]] [[Катэгорыя:Калектыўныя творы]] [[Катэгорыя:Творы 1935 года]] [[Катэгорыя:Творы, выдадзеныя ў Вільні]] dm315spjmi4ei6u1eidnu0logbggpx4 104 125511 290593 290584 2026-06-29T12:34:37Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 290593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>адбывалася Шапялёўцы і мела ўдарна-кампанейскі характар, адыграла і мая персона. Справу, якую гістарычны лёс усклаў на мае плечы, я выконваў так добра, як п’яўка кроў сьсе (з разьвітальнай прамовы, словы Мамона).</br> {{gap|1.5em}}Кароткая заўвага. Тры чалавекі ў Шапялёўцы зрабілі ўплыў на маю фразэалёгію і памаглі фармаваньню маіх мастацкіх пачуцьцяў.</br> {{gap|1.5em}}Гэта трыяда: судзьдзя Торба, загадчык нардому пясьняр Гарачы (Пушкінзон) і настаўнік Мамон.</br> {{gap|1.5em}}Што датычыцца першага, дык у самым пачатку мінулага лета я ў садзіку каля сваей кватэры (дзе і Крэйна жыла) знайшоў няхоцьцю кінуты блёкнот Торбы. Там былі запісаны яго штодзённыя прыказкі з прычыны розных актуальных здарэньняў. Гэта быў скарб для мяне. Я тады некалькі разоў перачытваў гэты помнік эпохі. Пасьля з-за гэтага блёкноту, дзякуючы маёй нявытрымавасьці (язык — мой вораг!), увосень была праведзена ўдарная кампанія. Быў наладжаны паказальны грамадзка-таварыскі суд над Торбай. Аб гэтым у запісках я мімаходам скажу. Цяпер хачу падкрэсьліць адно:</br> {{gap|1.5em}}— Ня гледзячы на тое, што на судзе я фігураваў у якасьці пракурора і паводля дадзеных мне вышэй стаячай арганізацыяй дырэктыў сурова выкрываў антыграмадзкія пагляды і думкі Торбы (— Як сабака віляў у чаўне! — гаварыў мне пасьля Торба, які ня вельмі злаваўся на мяне) і разышоўся з былым прыяцелем ува ўсіх напрамках, але Торбаў блёкнот я ціхаматна перапісаў сабе на ўспамін і часта пад нос мармочу сабе няўміручыя прыказкі Торбы. Часта густа яны для мяне, як рэлігійны опіюм для народу, як валер’янавыя кроплі для нэрвова-стомленых, замардаваных людзей. Магутная моц слова!</br> {{gap|1.5em}}Пра песьняра Гарачага скажу: яго шалёная фантазія, прызнаюся, троху ськіўнула і мяне з розуму. Яго паэмы вытрыманыя ў стылю рэвалюцыйнага трубадурства, зьяўляюцца яскравым {{абмылка|довазам|довадам}}, як вырасла за гэты час наша паэзія, як вырасьлі масы, якія культурныя турботы апаланілі іх думкі ў наш час. Я паддаўся ўплыву яго паэзіі, як чулы баромэтр.</br> {{gap|1.5em}}Пра Мамона будзе ў далейшым сказана.</br><noinclude></noinclude> echq7c05ewi260eiwgspms3yfriiidf 104 125517 290590 2026-06-29T12:23:02Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «„ці ад гэтага мне што-небудзь прыбудзе, ці я проста патрачу час на бескарысную асалоду сонцам і пахам травы, хоць гэта і ёсць сапраўдная асалода“. Валя Іваноўская кахала Сашку, але вось што яна раз пісала Любе: {{Водступ|2|em}}„… Некалькі год таму назяд я...» 290590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>„ці ад гэтага мне што-небудзь прыбудзе, ці я проста патрачу час на бескарысную асалоду сонцам і пахам травы, хоць гэта і ёсць сапраўдная асалода“. Валя Іваноўская кахала Сашку, але вось што яна раз пісала Любе: {{Водступ|2|em}}„… Некалькі год таму назяд я пісала табе аб сваёй радасці, што пайшла замуж за таго, за каго пайшла. Усе заўсёды гавораць што такое пачуццё сцмее, як толькі пэўны час пажывеш з чалавекам. Можа гэта і праўда, але я гэтага не адчуваю. Я дагэтуль захавала да яго ўсю вастрыню свайго кахання і з кожным пражытым годам мне ўсё больш і больш хочацца захаваць яго для сябе, бо ён можа ў адзін які-небудзь момант так паказаць сябе перада мной, што маё пачуццё да яго вельмі шпарка пачне зменьвацца. Я пачынаю ўпэўнівацца, што ў яго няма глыбокіх сардэчных сувязей з кім-бы там ні было і гэта мяне палохае. Часамі ён са мной радзіцца ў сваіх справах, і я стараюся разварушыць яго. Мне, напрыклад, не падабаецца, што ён зусім забыўся на свайго бацьку, раз у гады два даведаецца стараной, што той працуе і жыве добра і гэтым усё канчаецца зноў на гады два. У першыя гады жыцця з ім мне падабалася яго імкненне да бляску, да дасціпнасці, яго нават лёгкадумства і свавольства давала мне радаснае адчуванне нашай маладосці. Але прайшлі гады, прыходзіць сталасць і, ведаеш, усё больш і больш мне прыходзіць у думкі той момант, калі я глядзела як твае вочы першы раз убачылі сваё дзіця ў чыстаце. Мне здаецца, я і цяпер яшчэ бачу як святлом усёй тваёй душы быў асветлен тады твой твар. Гэта, па-мойму, і ёсць сапраўдная сувязь з жыццём. Я думаю пра бацьку, пра тое, як хадзіла на біржу працы; захаваўся ў мяне кавалак<noinclude></noinclude> 5qotwprd8sbrb0tkfm2x6ielv5w3jkg 104 125518 290591 2026-06-29T12:24:08Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «Узлѣзъ ёнъ на бярозку; разъ зайгравъ — приляцѣвъ птахъ; другій зайгравъ — приляцѣли уси пцицы; третьцій зайгравъ — прибѣгла ўся звярина. Якъ прибѣгли — такъ сичасъ разбойника и разорвали; хоцѣли ирваць и матку, али Иванъ Златовусъ сказавъ; «ня троньце...» 290591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>Узлѣзъ ёнъ на бярозку; разъ зайгравъ — приляцѣвъ птахъ; другій зайгравъ — приляцѣли уси пцицы; третьцій зайгравъ — прибѣгла ўся звярина. Якъ прибѣгли — такъ сичасъ разбойника и разорвали; хоцѣли ирваць и матку, али Иванъ Златовусъ сказавъ; «ня троньце мамыньки!» Злѣзъ енъ зъ бярозки, сичасъ заяцъ ставъ дротъ грызци; синичка зъ голубками выбрали яго съ дѣла; мядзьвѣдзь ставъ раны зализуваць; крукъ принесъ гоючей и живучей воды; вовкъ вымазавъ дѣло гоючей и живучей водой — и ўсё цѣло згоилося. Распявъ енъ тоды свою матку на горкой осини и поставивъ перадъ ей свою чашку золотую и разбойницкую мѣдзяную: у которую яна больше слезъ наплачець. А самъ отыйшовся. Черазъ кольки днёвъ приходзиць къ матцы; полядзиць — ажъ изъ разбойницкой че́разъ цячець, а ў яго и половины нема. Давъ ёнъ ёй звязку сѣна, ящичакъ воды и кучу глины: «сѣно ѣжъ, воду̀ пи, а глиной закусувай!» Попрощався и пошовъ. Отпусцивъ ёнъ свою звярину, подзякувавъ имъ и пошовъ одзинъ. {{Водступ|2|em}}Ишовъ, ишовъ, ишовъ, ишовъ — сустрѣчаець нѣйкаго чаловѣка. «Хто ты?» — Ирви-дубъ. А ты?. — «Я Иванъ Златовусъ!» — По́йдземъ умѣсци! И пошли яны удвоихъ. Ишли, ишли — и стрѣли ящо чаловѣка. «Хто ты?» — Камянникъ! А вы хто? — «Я Иванъ Златовусъ! А я Ирви-дубъ!» — Ну, по́йдземъ умѣсци! Пошли яны утроихъ. Ишли, ишли — стрѣли ящо чаловѣка. «Хто ты?» — Я Вярни-гору. А вы хто? — «Я Иванъ Златовусъ. А я Ирви-дубъ. А я Камянникъ!» — Ну, по́йдземъ умѣсци! И пошли учацьвярыхъ. Доро́гою Иванька Златовусъ и думаець: «у того ёсь дубъ, у того каменьня, у того гора, а ў мяне нема ничо́го. Треба мнѣ скуваць хуць ляску!» Вотъ и зайшли яны у кузьню. Давъ Иванъ Златовусъ ковалямъ гвоздъ: «скуйце мнѣ зъ гетаго гвозда ляску ў пядьдзесятъ пудовъ!» Коваль думавъ, думавъ, якъ тутъ зъ гвозда скуваць ляску у пядьдзесятъ пудовъ? Ды ўзявъ, гвоздъ положивъ, а ляску ставъ куваць съ свойго зялѣза. Ковалѝ кува́ли, кува́ли, чуць скува̀ли. Захоцѣвъ Иванъ Златовусъ поспробуваць, ци хороша ляска. Схвацивъ яѐ, жъ кинець уго́ру — яна повтора часа ляцѣла. Наставивъ ёнъ руку, ляска ударилась объ руку̀, и пераломилась. Пошовъ енъ къ ковалю: «нѣ, дренная гето ляска, не зъ мойго гвозда здзѣлана. Здзѣлай зъ мойго гвозда ляску у сто пудовъ!» Ковалѝ кували, кували, ды усё-тки скували у сто пудо́въ ляску съ свойго зялѣза. Узявъ Иванъ Златовусъ ляску и шибнувъ угору. Ляцѣла яна два часы. Подставивъ енъ колѣно, яна якъ ударилась объ колѣно и пераломилась. Пошовъ енъ тоды самъ у кузню, поклавъ свой гвоздъ и сказавъ ковалямъ скуваць ляску у повтораста пудовъ. Распалили ковали гвоздъ и почали куваць. Што разъ удариць коваль — пудъ зялѣза н прибавитца; што разъ удариць — пудъ зялѣза и прибавитца. И вышла вяликая ляска, якъ-разъ у повтораста пудовъ. Пошовъ Иванъ Златовусъ спробуваць и гету ляску. Якъ шибнець яѐ угору — яна три часы ляцѣла. Подставивъ енъ лысину, яна якъ ударила по лысини — тольки согнулась. «Ну, гето ладная ляска!» кажець Иванъ. И пошли яны дали. {{Водступ|2|em}}Ишли, ишли, на дорози попався имъ домъ у тринатцацеро двярей. Увышли яны у тэй домъ и стали тамъ жиць. На другій дзень покинули яны у доми Камянника варилъ обѣдъ, а сами пошли на охвоту. Камянникъ подпёръ двери каменьнями, наливъ воды у коцёлъ и ставъ грѣць. Ажъ-во, приходзюць три дочки Кощея. Большая грукнула — двери отчищались, якъ пальцу ўлѣзци; сяредьняя грукнула — отчинились, якъ руцѣ ўлѣзци; ме́ньшая якъ грукнула — соўсимъ отчинила. Узяли яны Камянника, подъ<noinclude></noinclude> 0h5nndacb4epbt9svy0rmfgqx6683gh 104 125519 290592 2026-06-29T12:26:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «сіняга матэрыялу з той вопраткі, якую я тады кожны дзень зацыроўвала. Гэта мяне хвалюе. Калі і цяжка часамі прыходзілася ў маладосці (вядома, не так, як табе), то я аднак не вырываю ўсё з сваёй душы. Калі грыбы запахнуць, то я быццам у маленстве з бацькам ід...» 290592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>сіняга матэрыялу з той вопраткі, якую я тады кожны дзень зацыроўвала. Гэта мяне хвалюе. Калі і цяжка часамі прыходзілася ў маладосці (вядома, не так, як табе), то я аднак не вырываю ўсё з сваёй душы. Калі грыбы запахнуць, то я быццам у маленстве з бацькам іду лесам. Калі я пачую адзін музычны матыў, то быццам з мужам, яшчэ да таго, як пайсці за яго замуж, сяджу ў менскім тэатры. Тады пачыналася наша каханне. Усё перажываю спачатку і гляджу на яго, і здаецца зноў як тады гатова кідацца яму на шыю. Гудок паравоза і пах вапны прымушае мяне ўспомніць, калі я ўбачыла цябе з дзіцём першы раз, а выгляд неабтынкаванай сцяны ў якім-небудзь вялікім пакоі і хмурны дзень пры гэтым як жывую ўзнімае перада мной карціну, калі я першы раз увайшла ў школу як настаўніца. І каб ты ведала як мне горка, калі ён гаворыць, што ўсё гэта выдумка ад няма чаго рабіць. Я прашу, каб ён расказаў мне што-небудзь пра сябе. Ён як быццам часам і пачне сёе-тое расказваць, але бачу я, што ўсё гэта абы адчапіцца. Усё ў ім заглушае прагнасць да таго, каб мець славу, але лёгкую. Гэта ён называе весці палітыку, а мне гэта не падабаецца, Пра самае важнае я хачу табе сказаць: з некаторага часу, ужо даўно нават, я нашу ў сабе жаданне, каб у мяне нарадзілася дзіця. Пачалося з таго, што я падумала: калі будзе дзіця, ён глыбей будзе звязан з сапраўдным жыццём. А пасля я адчула, што ўсёй істотай прагну мець сына або дачку. Але ён без ніякіх жартаў сказаў мне: „Я скора перабяруся ў Менск, буду мець вялікае павышэнне, тады падумаем і пра дзіця“. Зноў тое самае! Усяму адна мерка! Я з горкім пачуццём і здзекам адказала: „У цябе цяпер самы лепшы чорны<noinclude></noinclude> b7yo2bf44wh05a45ctql32yfoda5k85 104 125520 290594 2026-06-29T12:43:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}А цяпер, пасьля пададзеных заўваг, я пераходжу да справы.</br> {{gap|1.5em}}Шпарчэй скачы, маё пяро, і, нічога не хаваючы, чорным насеньнем зафіксуў мінулае! <center>'''II. ВЫРАЎНАЦЬ ЛІНІЮ!</center> {{gap|1.5em}}Аднойчы, калі цьвілі ліпы, і ў паветры духотна п’яным і гара...» 290594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}А цяпер, пасьля пададзеных заўваг, я пераходжу да справы.</br> {{gap|1.5em}}Шпарчэй скачы, маё пяро, і, нічога не хаваючы, чорным насеньнем зафіксуў мінулае! <center>'''II. ВЫРАЎНАЦЬ ЛІНІЮ!</center> {{gap|1.5em}}Аднойчы, калі цьвілі ліпы, і ў паветры духотна п’яным і гарачым плылі струмені ліпнёвага паху і квітнеючых сенажацяў, я стаяў на мосьце і глядзеў, як паціху бегла вада невялічкай рачулкі. Мост быў пад горкаю, каля могілак за мястэчкам. Лог ля рэчкі бялеў увесь рамонамі.</br> {{gap|1.5em}}Цяжка было на сэрцы. Газэтная кампанія, узьнятая супроць мяне Лінам, выклікала вультрафіялетавы настрой. Я глядзеў на белыя, бязьвінныя рамоный думаў:</br> {{gap|1.5em}}Ой, рамон-зелые кудравае! Скажы мне, рамон-зельле,</br> {{gap|1.5em}}Ай дзе мая доля ліхая</br> {{gap|1.5em}}Бітым шляхам валачэцца?</br> {{gap|1.5em}}Ніякага выразнага адказу ад расьліны я не атрымаў. Ды й што мне параіла-б няшчасная кветка, якая сама, мусіць, думала, як праз 2 ці 3 дні гострае джгала касы дзікунска насьмяецца з прыгажосьці прыроды ў імя харчова-утылітарных запатрабаваньняў?</br> {{gap|1.5em}}Доўга думаў я над рэчкаю (да рэвалюцыі яе звалі Сіняй рэчкай), а калі дамоў ішоў, у галаве маёй быў цьвёрда задуманы і добра сканструяваны плян. Як відаць, мяне ня так лёгка зламаць. Жыцьцё ў мяне пырскае з усіх каморак арганізму. Як відаць, бліскучае, гарачае сонца, сіняе, бясхмарнае неба і лёгкі, лагодны ветрык супольна апрацавалі маю думку ў пажаданым напрамку і стварылі мой плян. Ад пэсымізму ня было і сьледу.</br> {{gap|1.5em}}Зьмест пляну: праз 3 ці 5 дзён я афіцыйна падаю заяву аб вызначэньні мне месячнага тэрміну для адпачынку. Дамоў да бацькі не паеду. Адпачынак правяду тут, у Шапялёўцы!</br> {{gap|1.5em}}Кажны мае рацыю прызнаць гэты плян дзівацкім. Але, калі лёгічна да канца прадумаць усю мясцовую сытуацыю і разгледзець яе пад кутом барацьбы за вытрыманую лінію, дык больш разумнай пастановы нельга вынесьці.</br><noinclude></noinclude> i3wkzxrwvn8svfqmjclq22zd4me7b50 104 125521 290595 2026-06-29T12:50:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Я прызнаю, што ў першы пэрыяд свае шапялёўскае чыннасьці з майго боку шмат было зроблена палітычна няверных крокаў. Неабходна хутчэй выраўнаць лінію і зноў заваяваць страчаны аўтарытэт. Вось асноўны стымул, які рухаў мною, каб застацца ў Шапялё...» 290595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Я прызнаю, што ў першы пэрыяд свае шапялёўскае чыннасьці з майго боку шмат было зроблена палітычна няверных крокаў. Неабходна хутчэй выраўнаць лінію і зноў заваяваць страчаны аўтарытэт. Вось асноўны стымул, які рухаў мною, каб застацца ў Шапялёўцы. З другога боку, усе зробленыя раней памылкі выплывалі з таго, што я ня ведаў усіх умоў працы і на новай пасадзе зьявіўся, як Піліп з канапель. Праўда, Торба раіць:</br> {{gap|1.5em}}— Трэба ўсюды торкацца, як Піліп з канапель! У гэтым сакрэт перамогі ў жыцьці.</br> {{gap|1.5em}}Але, на мой пагляд, жыцьцё поўнасьцю яшчэ не падкрэсьліла правільнасьць прыведзевай думкі. Мамон цалкам падтрымаў мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Табе, Самсон, патрэбна дэтальна пазнаёміцца з чатырма формамі савецкай працы наогул: з арганізацыйнай працай, вытворчай працай, тарыфна-эканамічнай і культпрацай. У працэсе штодзённай працы ня лёгка гэтага дасягнуць. Заўсёды ў цябе ёсьць бягучая праца, якую нельга ні прадбачыць, ні акрэсьліць, ні падлічыць.</br> {{gap|1.5em}}Я сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Мне трэба, дружа Мамоша, супакойна праверыць і тэарэтычна ўдасканаліць асноўныя ўстаноўкі працы…</br> {{gap|1.5em}}— А для гэтага трэба, як ты сказаў раней, тэрмінова ўзяцца за індывідуальнае вывучэньне кажнага шапялёўскага працаўніка ў мэтах належнай арганізацыі раённай культпрацы і плянавага ахопу ёю розных пластоў насяленьня — пасьпяшыў сказаць Мамон.</br> {{gap|1.5em}}— Так, так! Толькі тут, наглядаючы, як трэці элемэнт, жыццё розных савецкіх устаноў, я адшукаю цэлы шэраг новых форм, рычагоў і мэтадаў карыснай і грамадзкай працы наогул. Цяпер я добра бачу, што мы ў сваёй культпрацы часта ўжывалі нясучасныя мэтады, і гэта выклікала такое непажаданае абвастрэньне суадносінаў…</br> {{gap|1.5em}}Празь пяць дзён я свой плян поўнасьцю правёў у жыцьцё. Мне далі месячны адпачынак. Адначасна з гэтым навальнічнае паветра, якое згусьцілася над маёю галавою, нібы само сабой разрэдзілася. Неяк раптам усё ўлагодзілася.</br> {{gap|1.5em}}Я зрабіў яшчэ адзін крок, які зьявіўся пераломным момантам. Я падаў заяву ў райком аб сваім шчырым жаданьні працаваць у шэрагах партыі. Сакратар райкому<noinclude></noinclude> g8ho6kry3moytni23td0kj0tl113408 104 125522 290596 2026-06-29T12:59:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «тав. Андросаў зьдзіўлена зірнуў на мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта справа добрая, і, праўду кажучы, загадчык культаддзелу павінен быць партыйным. Толькі не чакаў я… Нявытрыманы ты працаўнік. Часам такой лухты наробіш, што партыйцу ніякім чынам нельга дараваць…<...» 290596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>тав. Андросаў зьдзіўлена зірнуў на мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта справа добрая, і, праўду кажучы, загадчык культаддзелу павінен быць партыйным. Толькі не чакаў я… Нявытрыманы ты працаўнік. Часам такой лухты наробіш, што партыйцу ніякім чынам нельга дараваць…</br> {{gap|1.5em}}— Я выраўнаю сваю лінію… Я хачу быць задаволеным вашым кіраўніцтвам на ўсе 100 процантаў! — сказаў я.</br> {{gap|1.5em}}— Добра, добра! Пабачым. Трэба, каб два камуністыя із стажам далі заручку…</br> {{gap|1.5em}}Сакратар правёў із мною доўгую гутарку, падрабязна дапытваючы маё крэда і маю куррыкулю віту. На ўсе пытаньні я даў падрыхтаваныя адказы. Пытаньне ўскладнялася толькі тым, дзе я знайду вытрыманых доўгалетніх камуністых, якія ведалі-б мяне з добрага боку. Усе-ж думаюць: я — паветраны чалавек, за мяне цяжка ручаць. Пасьля доўгіх шуканьняў у памяці я напісаў ліст камбату тав. Арахвейчыку, зь якім мы калісьці здалі белым 4 кулямёты, а самі ледзь-ледзь улалэхалі. У той час як я, так і ён зь вялікай асьцярогай ваявалі за сацыялістычную бацькаўшчыну і з наківу разумелі адзін аднаго.</br> {{gap|1.5em}}А цяпер як?.. Кажуць — Арахвейчык зусім зьмяніўся.</br> {{gap|1.5em}}Так яно й ёсьць. Праз тры дні прышоў ад яго ліст, які для мяне быў уважыстай маральнай даўбнёй…</br> {{gap|1.5em}}«Тое, што ты надумаў, лічу найвяликшым сусьветным глупствам. Партыя — ня дзеўка, якую можна спакушаць бяскарна. Зарубі сабе гэта на тваім кірпатым носе!.. Які ты будзеш камуністы? Толькі сьмяшыць людзей будзеш! Кажучы фігуральна, цябе трэба каленам пад мяккія часткі штурхаць да сацыялізму!.. Ты, бачу, зусім не зьмяніўся і добраму не навучыўся. А трэба, трэба! Бо ў людзей дурні здыхаюць, а ў нас як з вады вылязаюцы…</br> {{gap|1.5em}}Гэты абразьлівы ліст на 100 прэцантаў атруціў мне два дні. Зноў у галаве замітусіліся зрадныя думкі. Зноў паўстала пэрспэктыва завярнуць аглоблі фартуны на бацькавы гоні.</br> {{gap|1.5em}}Два дні поўнай дэмаралізацыі! Трэба было на што-небудзь адважыцца.</br> {{gap|1.5em}}На трэці дзень я схапіў ліст зрадніка Арахвейчыка, перачытаў тры з палавінай разы і ў мэтлахі разьнёс яго. Тады адразу лягчэй зрабілася ўнутры, быццам ліманаду выпіў. Нават засьмяяўся і вышаў на вуліцу. Я накіраваўся ў<noinclude></noinclude> hk6zzvxcrpoj1wznemchk4jae4po4jt 104 125523 290597 2026-06-29T13:11:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «райком, каб узяць назад сваю заявуй сказаць:</br> {{gap|1.5em}}— Тав. Андросаў, я лічу сябе мала каштоўным элемэнтам у шэрагах партыі і не стаю на вышыні камуністычнай сьвядомасьці.</br> {{gap|1.5em}}На вуліцы я пачуў вельмі цікавую размову дзывёх дзяўчынак, ішоўшых {{а...» 290597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>райком, каб узяць назад сваю заявуй сказаць:</br> {{gap|1.5em}}— Тав. Андросаў, я лічу сябе мала каштоўным элемэнтам у шэрагах партыі і не стаю на вышыні камуністычнай сьвядомасьці.</br> {{gap|1.5em}}На вуліцы я пачуў вельмі цікавую размову дзывёх дзяўчынак, ішоўшых {{абмылка|сіпераду|сьпераду}} за мяне. Адна зь іх была з чырвоным гальштукам, чысьценька апранута i гаварыла другой, у старэнькай, зношанай вопратцы:</br> {{gap|1.5em}}— Ведаеш, Гэнька, я з табой больш дружыць ня буду. Ты беспартыйная, а я партыйная…</br> {{gap|1.5em}}— Ай, Ліда, не кажы так, а то я заплачу…</br> {{gap|1.5em}}— Цяпер мне можна толькі з партыйкай гуляць, а калі буду з табой, дык магу залезьці ў балота і абрасьці мяшчанствам!..</br> {{gap|1.5em}}Другая дзяўчынка сумна павесла галоўку… Размова дзяўчынак падкрэсьліла маю думку:</br> {{gap|1.5em}}— Займаючы такую адказную пасаду, як мая, трэба быць партыйным. Няёмка быць беспартыйным!</br> {{gap|1.5em}}І я прыняў цьвёрдую пастанову:</br> {{gap|1.5em}}— Няхай Лін укусіць сябе за вуха, а я буду ў партыі. Тады ён загаворыць із мною іншым тонам, будзе поўзаць, лісьліва глядзець у мае суворыя вочы, будзе лавіць на ляту кажнае маё слова! Тады і рыбачка Крэйна зьменіць свае халодныя адносіны да мяне. Я буду ў яе вачох разумным, прыгожым і цікавым! Лін ня будзе больш пагражаць мне: я цябе ў таганрог скручу за сьмерць сваёй Мілэдзькі. Ня ён мяне, я скручу яго. Тады рафінадная пыса ня будзе ўжо ўсім і кажнаму даводзіць, што я бытавая зьява, што ў кажным раёне БССР ёсьць свой Самасуй.</br> {{gap|1.5em}}З таго дню я цьвёрда пачаў дамагацца партыйнай кандыдатуры, акуратна хадзіў на партыйныя сходы й праявіў вялікую актыўнасьць. На сходах я заўсёды трымаў блёкнот у руках і пасьля кажнага дакладу вусна задаваў вялікую колькасьць пытаньняў. Хутка я пачаў адчуваць, што мая вага расьце, і трэба толькі замацаваць спрыяючы стан рэчаў.</br> {{gap|1.5em}}У гэты час тав. Сом паехаў на курорт, на Каўказ. Я блізка пазнаёміўся з Соміхай. Кажны дзень я знаходзіў прычэпку, каб зайсьці да яе і пасядзець вечарам на ганку пад цянёвымі ліпамі.</br><noinclude></noinclude> qpsv86gmevlaszo39t9r3w0nf5g6slr 104 125524 290598 2026-06-29T13:19:38Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Добрая яна жанчына, сакаўная! Гладка разабраныя на два фронты чарнявыя валасы, заўсёды чырвоная хустачка на галаве, яе масьліны вочы, доўгія павекі, падатны на грубыя ласкі мясёны рот і ўся ў гарачых мязях постаць здаровай вясковай жанчыны пад 30...» 290598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Добрая яна жанчына, сакаўная! Гладка разабраныя на два фронты чарнявыя валасы, заўсёды чырвоная хустачка на галаве, яе масьліны вочы, доўгія павекі, падатны на грубыя ласкі мясёны рот і ўся ў гарачых мязях постаць здаровай вясковай жанчыны пад 30 год. Э-хо-хо! — як кажа Торба. Уся кроў мая хадуном хадзіла кажны раз, калі яна ціснула маю руку і ўсьміхаючыся расчыняла поўны рот белых пэрлямутраў.</br> {{gap|1.5em}}Мяне цягнула да яе дзікае мужчынскае пачуцьцё, спрадвечны стымул працягу племя людзкога. Зусім ня тое з Крэйнай. Ня толькі зьвярыны інстынктбыў падставай майго закаханьня ў дзяўчыну, але і нейкі зусім ценкі матар’яльна магнэс. Хацелася схапіць яе, як пісклёнка, абшчапіць яе галаву і гладзіць, гладзіць, надрыўна стогнучы ад ласкі. Але аб гэтым я ўжо пісаў…</br> {{gap|1.5em}}У Соміхі я сустрэўся з жонкай Ліна. Яна ў маёй асобе знайшла хаўрусьніка супроць Лінаўскага зрадніцтва.</br> {{gap|1.5em}}Лініха часта гаварыла (як мы былі адны) пра свайго распуснага мужыка, пра Крэйну, якую клялася зжыць ізь сьвету. Я ўва ўсіх галінах інфармацыі спачуваў ёй.</br> {{gap|1.5em}}Паводля слоў Надзеі, жонкі Ліна, апошні зусім выскрабся зь сямейнага кола, пасьля заняткаў некуды зьнікаў і варочаўся толькі тады дамоў, як разьвідняла. Адзін раз Надзея, усхваляваная, паведаміла мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта праклятая Крэйна галаву яму скруціла. Але я пастаяла за сябе, за дзяцей! Як сустрэла іх разам на вуліцы (падсьцерагла такі), адразу трах яму поўху з аднаго боку, з другога, а яе за косы, ды аб землю! Шкада толькі, што ня ў дзень было…</br> {{gap|1.5em}}Гэты інцыдэнт лёг непраходнаю сьцяною між рыбай і яго жонкай. Лін узяў 2-тыднёвы адпачынак і паехаў быццам на сваю бацькаўшчыну.</br> {{gap|1.5em}}Толькі ўсе ўпарта гаварылі:</br> {{gap|1.5em}}— Кінуў Лін і жонку і Шапялёўку!</br> {{gap|1.5em}}Хутка гэта спраўдзілася. Адзін раз сядзелі мы на ганку ў Соміхі. На імя Надзеі прышла тэлеграма. Бедная жанчына ўзьняла ўгару рукі і застагнала, прадчуваючы гора. Лін тэлеграфаваў у мэтах згусьціць фарбы:</br> {{gap|1.5em}}«Супольнае жыцьцё немагчымае. Страшэнны галоўны боль валіць мяне з ног. Дахтары кажуць: яшчэ тыдзень<noinclude></noinclude> hzx550fptoddees70vxt0pigcr6hwft 104 125525 290599 2026-06-29T13:31:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сямейнага жыцьця — і я скончу ўсе разьлікі агрэсыўным паралюшам. Ня шукай мяне, дай супакой».</br> {{gap|1.5em}}Надзея страціла прытомнасьць, дачытаўшы да канца гэтыя глыбока зрадніцкія словы, а я, як толькі жанчына зноў атрымала здольнасьць хоць на 20 процанта...» 290599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сямейнага жыцьця — і я скончу ўсе разьлікі агрэсыўным паралюшам. Ня шукай мяне, дай супакой».</br> {{gap|1.5em}}Надзея страціла прытомнасьць, дачытаўшы да канца гэтыя глыбока зрадніцкія словы, а я, як толькі жанчына зноў атрымала здольнасьць хоць на 20 процантаў чуць і разважаць, пачаў суцяшаць:</br> {{gap|1.5em}}— Дарагая! Менш сьлёз і стогнаў сэрца! Ня вы адна! Цяпер мужчынскае зладзейства бязьмежнае, і адзін сродак ёсьць для абясшкоджваньня распусьнікаў — гэта суд. Скарыстайце яго на ўсе 100 процантаў! Цяпер, тав. Надзея, ня верце мужчыне, хоць ён клянецца, хоць ком зямлі глынець зь яйцо, як перасьцерагае ўсіх жанчын пясняр Гарачы ў сваёй паэме «Кроў і зялеза». Праўда, скажу вам, тав. Надзея, што паэма гэта цяпер ужо не актуальная. Яна напісана з эпохі, калі, як вам добра вядома, за фунт шчавелю плацілі мільён. Цяпер для нас гэта — ужо пройдзены шлях!..</br> {{gap|1.5em}}Так супакойваў я разбураныя сыстэматычнай зрадай Ліна нэрвы няшчаснай жанчыны, ахвяры мужчынскага зьвераломства.</br> {{gap|1.5em}}На мястэчку толькі Торба паспрабаваў «зразумець Ліна і абараніць прынцыпы вольнага каханьня:</br> {{gap|1.5em}}— Лін? Кажны з нас — лін. Кажнаму з нас перажванае ня смашна!</br> {{gap|1.5em}}А ў мяне лядашна было на сэрцы. Крэйна не пакідала мае галавы і моцна там засела. Часта я думаў:</br> {{gap|1.5em}}— Якая мне справа да таго, што Крэйну празмусьціў Лін і выпіў да дна келіх дзявоцтва? Няўжо сьвет клінам сышоўся на Крэйне? Што яна мне? Яна сваю полавую волю аддала Ліну, гэтай адьёзнай рыбе? Што тут дзіўнага? Адзін любіў, другі кахаў, а трэці ўзяў! — так кажа Торба і мае рацыю. Каб Лін не закахаўся ў дзяўчыну, магчыма, ніхто і ня прыкмеціў-бы, што Крэйна — краля, якіх няма ў адміністратыўных і этнаграфічных межах БССР.</br> {{gap|1.5em}}Торба фармуляваў маё захапленьне Крэйнай:</br> {{gap|1.5em}}— Таму яна табе да ўпадобы, што Лін увіхаецца за ёю. У людзей так і бывае: тая карова малошна, якую воўк зьесьць.</br> {{gap|1.5em}}Такімі доўгімі разважаньнямі спрабаваў я сябе, спрабавалі і людзі мяне адцягнуць ад Крэйны. Але гэта спроба не дала каштоўных вынікаў. Сэрца, як і раней,<noinclude></noinclude> govxhnfkppsc79jwlwqumx8p3vpwkb8 104 125526 290600 2026-06-29T13:41:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «моцна грукаце ла пры думцы аб Крэйне.</br> {{gap|1.5em}}Крэйна цяпер сумавала і, як зьнік Лін, нібы маскавалася ў пацыфізм. Нават із мною гаварыла некалькі дзесяткаў слоў у дзень і нічога не варушыла зь мінулага. Міжвольны адыход Ліна (і магчымыя новыя зладзейск...» 290600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>моцна грукаце ла пры думцы аб Крэйне.</br> {{gap|1.5em}}Крэйна цяпер сумавала і, як зьнік Лін, нібы маскавалася ў пацыфізм. Нават із мною гаварыла некалькі дзесяткаў слоў у дзень і нічога не варушыла зь мінулага. Міжвольны адыход Ліна (і магчымыя новыя зладзейскія залёты на новым месцы) зрабіў на яе моцны ўплыў. Яна ні на кога не зьвяртала ўвагі, і прышоўшы пасьля заняткаў, ухапіўшы якой-небудзь ежы, або адна або зь Зізем ішла на Лютнянскі шлях. А я з узрушаным мэханізмам сэрца, троху счакаўшы, усьлед за ёю ішоў за мястэчка, там каля могілак садзіўся над ровам, як анёл сьмерці, і пільна сачыў за хадой Крэйны. Я глядзеў у чыстае, дагараючае фарбамі поле, хацеў бачыць, ці шуміць дуброва зялёная лютнянская, ці зырчэіць дарога шырокая шапялёўская, ці ідзе, дробна ступае Крэйна, радасьць мая не дасяжная.</br> {{gap|1.5em}}Позна вяртаўся я дамоў. У цемені вечару ўжо цяжка было распазнаць прадметы, асабліва кіруючыся маім дрэнным зрокам, і я часта гакаўся ілбом аб бярозы, асіны і дубы на могілках. Я наляпляў сабе значных памераў гузы, суцяшаючы сябе толькі адным:</br> {{gap|1.5em}}— Не радзімае — сойдзе!</br> {{gap|1.5em}}Часта боль ад гэтых прыгод быў не пераносным, і сьлёзы мае былі, як боб не ўмалотны. Так пакутваў я за Крэйну.</br> {{gap|1.5em}}А тым часам жыцьцё ішло сваёю ступою. У гэты пэрыяд я яшчэ больш сышоўся з Мамонам, і нам абодвым канчаткова абрысаваліся асноўныя прынцыпы культурнай рэвалюцыі ў раёне. Гэта праблема запаланіла нас. І мы падрабязна абмеркавалі спосабы выкананьня трох лёзунгаў нашага часу:</br> {{gap|1.5em}}— Навуку ў масы! Мастацтва ў масы! Хараство ў масы! <center>'''III. СОНЕЧНАЯ КАМПАНІЯ</center> {{gap|1.5em}}Цяпер, халодным розумам аналізуючы мінулае, я канкрэтна бачу, што я з Мамонам шмат памылак рабілі і часам зрывалі правільную ўстаноўку на заваёву шырокіх мас. Але ў той час Мамон так красамоўна, пераконваюча гаварыў, такія рэзоны за няўхільнае пашырэньне нашых ідэяў прыводзіў, што толькі чалавек, пазбаўлены мінімальнай порцыі развагі й кансалідацыі крытычнай<noinclude></noinclude> 2usrd99sjc7qhunawt3zb3g2ftsr9m3 104 125527 290601 2026-06-29T13:42:26Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «столь подвязали, и стали у горячимъ котлѣ мытца. Вымылись и пошли. Чуць-ня-чуць Камянникъ отвязався. Приходзюць тые съ охвоты, а ў яго ничо́го не готово. «Нѣшто гето ты?» — Ды мовчице вы; я самъ чуць застався живъ. Приходзили сюды дочки Кощея бязсмертнаго....» 290601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>столь подвязали, и стали у горячимъ котлѣ мытца. Вымылись и пошли. Чуць-ня-чуць Камянникъ отвязався. Приходзюць тые съ охвоты, а ў яго ничо́го не готово. «Нѣшто гето ты?» — Ды мовчице вы; я самъ чуць застався живъ. Приходзили сюды дочки Кощея бязсмертнаго. — «А! говориць Иванъ Златовусъ: я вѣдую геткихъ!» На другій дзень застався дома Ирви-дубъ. Подпёръ енъ дубомъ двери, ставъ грѣць воду, ажъ приходзюць Кощеевы дочки, и здзѣлыли зъ Ирви-дубомъ тое-жъ, што и съ Камянникомъ. На третьцій дзень покинули яны дома вариць обѣдъ Вярни-гору. А Кощеевы дочки здзѣлыли и зь имъ такъ-жа само, якъ и съ тыми. Тоды Иванъ Златовусъ выправивъ ихъ на охвоту, а самъ остався дома. Узявъ ёнъ свою ляску, подперъ двери, уливъ воды у коцёлъ, и ставъ вариць обѣдъ. Ажъ приходзюць тыя-жъ самыя Кощеевы дочки. Большая грукнула у двери — отчинила двери якъ пальцу улѣзци; сяредьняя грукнула, — отчинила двери якъ руцѣ улѣзци, а меньшая якъ грукнула — отчинила соўсимъ двери. Иванъ Златовусъ поздоровкався зь ими, поцулувався и здзѣлывъ большую баль. Пришли тые съ охвоты, и стали ўси ўмѣсци балюва́ць. А Кощей ждавъ, ждавъ — нема дочо́къ. Пославъ ёнъ туды свою слугу. Пришла слуга и гово́риць: «Кощей ужо три дни якъ ня ѣвъ; идзице, готуйце яму ѣсци!» А Иванъ Златовусъ говорилъ: «нехай уперадзи намъ Кощей послужиць, а ня мы яму» Разсердзився Кощей и пославъ на ихъ полкъ чарцей. Узявъ Ирви-дубъ, схвацивъ дубъ, ды якъ пусциць у чарцей — усихъ гетыхъ чарцей перабивъ! Тоды говориць самъ сабѣ: «коли я побивъ усихъ чарцей, а одного Кощея лацьв''ѣ''й забиць!» Пошовъ къ Кощею, якъ удариць яго дубомъ — тэй и не схилився. Ды якъ дась Ирви-дубу у грудзи — тэй и ноги задравъ. Кощей забивъ яго и ўкинувъ у огнянную раку. Пославъ ёнъ узнова свою слугу за дочками. Прихо́дзиць слуга и говориць: «Кощей голодаець, и дужо ѣсь хочець, идзице къ яму!» А Иванъ Златовусъ гово́риць: «нехай намъ уперадзи Кощей послужиць, а ня мы яму!» Усердзився Кощей и пославъ на ихъ два полки чарцей. Вотъ Камянникъ, якъ хвациць камянь, якъ пусциць у чарцей — усихъ ихъ побивъ! Тоды говориць: «коли я побивъ усихъ чарцей, а одного Кощея лацьвтьй забиць» Пошовъ ёнъ къ Кощею. Якъ кинець у яго камянемъ-камянь отско́чивъ отъ Кощея и ничого яму ня здзѣлывъ. А Кощей якъ дась Камяннику — однымъ щавкомъ и забивъ, и ўкинувъ у огнянную раку. Третьцій разъ посылаець Кощей слугу свою къ Ивану Златовусу и кажець: «нехай моихъ дочокъ отдаець!» А Иванъ кажець: «ня дамъ!» Кощей усердзився, и пославъ три полки чарцей на Ивана Златовуса. Вотъ Вярни-гору̀ схвацивъ гору съ каіеньнями и кинувся за черцями, и усихъ чисто ихъ позабивъ. Тоды и говориць: «коли я побивъ гетыльки чарцей, а одного Кощея лацьв''ѣ''й забиць!» И пошовъ енъ къ Кощею. Пришовъ и шибнувъ у яго горой съ каменьнями и съ пяскомъ. А Кощей вони заплюснувъ и ничо́го яму Вярни-гору̀ ня здзѣлывъ. Тоды Кощей якъ дась яму щавкомъ по лысини, такъ отразу и забивъ, и ўкинувъ у огнянную раку. Приходзиць тоды Кощеева слуга у чацьвёртый разъ и говориць: «што гето вы сабѣ думаеце? зачимъ вы ня приходзице? Задась вамъ Кощей!» А Иванъ Златовусъ говориць: «нехай енъ намъ уперадзи послужиць, а ня мы яму̀!» Усердзився Кощей ящо хуже. Не пославъ енъ ужо чарцей, бы знавъ, што Иванъ Златовусъ побъець ихъ, а пошовъ самъ. Стали яны битца. Билиси, билиси цѣлый дзень, а къ вечару Кощей забивъ<noinclude></noinclude> pcyausfh7bxpeu51k0prmbbg7h6rrgf 104 125528 290602 2026-06-29T13:47:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «думкі, ня прызнаў-бы ідэі і мэтоды іх афармленьня адпавядаючымі моманту.</br> {{gap|1.5em}}Пэрспэктыўны малюнак нашай далейшай культпрацы быў такім захапляючым, што я хутчэй хацеў праявіць гэраізм і зьвярнуць на гэта ўвагу Крэйны.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля доўгага нач...» 290602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>думкі, ня прызнаў-бы ідэі і мэтоды іх афармленьня адпавядаючымі моманту.</br> {{gap|1.5em}}Пэрспэктыўны малюнак нашай далейшай культпрацы быў такім захапляючым, што я хутчэй хацеў праявіць гэраізм і зьвярнуць на гэта ўвагу Крэйны.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля доўгага начнога абгаварэньня з Мамонам усіх дэталяў культпаходу ў Шапялёўцы і ўзгадненьня асноўных прынцыпаў кампаніі ў вадпаведных органах (профбюро, райком і інш.) мы канчаткова вызначылі сабе праграму чыннасьці. Канечная мэта — прасунуць культуру ў масы. Для пасьпяховага правядзеньня гэтага лёзунгу ў жыцьцё Мамон лічыў неабходным спачатку даць фізкультуру масам. Яго фармулёўка:</br> {{gap|1.5em}}— Мы павінны спачатку быць здаровымі, а пасьля будзем мець права быць разумнымі.</br> {{gap|1.5em}}Я спрачаўся зь ім:</br> {{gap|1.5em}}— Спачатку трэба кінуць навуку ў масы, бо народ пакутуе ад слабага разьвіцьця мазгавых паўкуляў.</br> {{gap|1.5em}}Мамон пераканаў мяне ў правільнасьці свайго пагляду, і мы першым этапам фізкультурнага выхаваньня мас намецілі арганізацыю солярыя каля Сіняй рэчкі.</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень мы правялі мабілізацыю грамадзкай думкі наконт неабходнасьці правесьці гэта культурнае мерапрыемства ў парадку ўдарнасьці. Камсамольцу Дусіку, як самаму актыўнаму элемэнту ўва ўсіх галінах працы моладзі, мы сказалі:</br> {{gap|1.5em}}— Наш заклік да сонца, вады й паветра павінен быць здабыткам усяе камсамольскае і беспартыйнае моладзі, усіх працоўных індывідаў!</br> {{gap|1.5em}}Дусік праявіў ініцыятыву і з быстрынёй маланкі склікаў сход камсамольцаў і пераросткаў-піянэраў. На сходзе ён інфармаваў:</br> {{gap|1.5em}}— Мы доўга шукалі такой формы масавай грамадзкай працы, якая давала-б карысьць, здароўе і была для нас цікавай. Цяпер гэта форма знойдзена. Перад намі сонца, паветра, вада, а мы ня ўзялі іх на рэмус, ня прыцягнулі да адказнасьці. Няхай яны працуюць нам, як мы працавалі паном!</br> {{gap|1.5em}}Мамон у сваім слове намаляваў бязьмежна шырокую пэрспэктыву аздараўленьня шапялёўскіх мас.</br><noinclude></noinclude> 3u3u9uqsv087m7zej0ff6pxnf7ma268 104 125529 290603 2026-06-29T13:50:57Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=сон|к=нае}} люстра рачное бухты, з якое ў грудзі плыў мягкі, быццам клейкі нават, пах ночы. У Настульчыным сэрцы душылася туга. Туга не па гэтых няўдалых сватох, не па тым, што, па сваёй, праўда, волі, дзяўчынаю яна застанецца. О, ёй добра быць...» 290603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=сон|к=нае}} люстра рачное бухты, з якое ў грудзі плыў мягкі, быццам клейкі нават, пах ночы. У Настульчыным сэрцы душылася туга. Туга не па гэтых няўдалых сватох, не па тым, што, па сваёй, праўда, волі, дзяўчынаю яна застанецца. О, ёй добра быць дзяўчынаю, як добра кветцы палявой купацца ў залатой роскашы гарачага летняга дня або драмаць пад эфірным, чорным дываном цёплае ночы! Але мінае лета, уцякае сонца, галее ўвосень сенажаць, ледзяную скарынку выкоўвае на рэчцы зімовая сьцюжа… Мінае і дзявочы век. {{Водступ|2|em}}„Усё цячэ, усё мінае“… — успомнілася Настульцы прачытанае гэтак яшчэ, здаецца, нядаўна. Гэтая вольная, чыстая і жыцьцятворчая вада ў рэчцы ніколі не прабяжыць два разы па тым самым месцы; гэты ціхі чэрвенскі вечар ніколі ня вернецца назад: будзе праз год мо‘ гэткі-ж самы ці прыгажэйшы яшчэ, але ня той, што дыхае цяпер, цалуе яе нявінныя вусны, машастам тонкім атуляе шыю, коўзаецца па шчоках, па руках, па грудзёх! {{Водступ|2|em}}І дзіўна неяк Настульцы здалося, што сярод гэтых багатых шчодрасьцяў прыроды ня відаць шчасьця ў яе вёсцы, можа недзе ў куточку і ёсьць, але маленечкае яно. Сьпіць вёска, сьпіць увесь яе родны, прыспаны доляю, народ. {{Водступ|2|em}}— „Вучылі мала, таму і сьпіць“, — шапнула нешта ў глыбіні Настульчынай душы.<noinclude></noinclude> 6u9hxrrpgtgz4nel7n5ptf9b3ql9az4 104 125530 290604 2026-06-29T13:54:58Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Крэйна таксама была на сходзе і ў піку мне крытыкавала наш плян.</br> {{gap|1.5em}}Моладзь аднадушна ўхваліла нашы тэзісы і пасьля сходу вечарам правяла пампозную факельную праходку зь лёзунгамі за сонечную кампанію.</br> {{gap|1.5em}}Такім чынам, мы ў парадку...» 290604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Крэйна таксама была на сходзе і ў піку мне крытыкавала наш плян.</br> {{gap|1.5em}}Моладзь аднадушна ўхваліла нашы тэзісы і пасьля сходу вечарам правяла пампозную факельную праходку зь лёзунгамі за сонечную кампанію.</br> {{gap|1.5em}}Такім чынам, мы ў парадку дэманстрацыі пачалі ўцягваць у кампанію насяленьне. Кампанія ў самым пачатку дала ўжо добрыя вынікі. Мамон радасна гаварыў мне:</br> {{gap|1.5em}}— Бачыш, нам толькі адзін дзень прыйшлося ўжываць кампанейскія мэтады вэрбоўкі прыхільнікаў сонца, паветра й вады! Далей усё, як па маслу, пойдзе!</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень, як толькі мы з Мамонам а 9 гадзіне прышлі да рэчкі й абралі мясьціну, каб распрануцца (цяпер гэта месца зрабілася вурочышчам, усе яго завуць пожняй Самасуя), мы ўбачылі, што з усіх бакоў мястэчка зь песьнямі і бязь іх да рэчкі накіроўваецца моладзь. Празь мінімальна кароткі тэрмін усе пожні каля рэчкі былі, як макам, засеены стрыкатымі групамі моладзі, а паветра густа напоўнілася іх тлумлівымі галасамі.</br> {{gap|1.5em}}Надвор’е цэлы тыдзень было сонечнае, на небе ні хмаркі, і моладзь цэлыя дні ў трусох і бязь іх праводзіла ля рэчкі.</br> {{gap|1.5em}}Канкрэтна выявіліся не абмежаваныя магчымасьці ў разьвіцьці гэтай культпрацы, і я прапанаваў Мамону й Дусіку, як арганізатарам сонечнай кампаніі:</br> {{gap|1.5em}}— Нам ня трэба зьвязваць формамі гэты грамадзка-карысны рух, але неабходна ўсё-такі нябывалы культурны ўздым мас уціснуць у межы закону.</br> {{gap|1.5em}}— Як гэта зрабіць? — запытаўся Дусік.</br> {{gap|1.5em}}— Трэба напісаць у Спортінтэрн, каб ён прыняў нашу арганізацыю — адказаў Мамон.</br> {{gap|1.5em}}— Арганізацыі яшчэ няма… — заўважыў я.</br> {{gap|1.5em}}Мамон і тут знайшоўся. Схапіў шматок паперы і буйнымі літарамі вывеў:</br> {{gap|1.5em}}— ШАЧ. Статут.</br> {{gap|1.5em}}Мы нічога не разумелі. Які ШАЧ, на што ШАЧ? Чорт ведае што! Мамон растлумачыў:</br> {{gap|1.5em}}— Наша арганізацыя будзе звацца ШАЧ. Поўны тытул: Шапялёўская Асацыяцыя Чырвонаскурых.</br><noinclude></noinclude> jm5ap8biqbjy59kfwtsuokpzfhyi7xx 104 125531 290605 2026-06-29T13:55:45Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— „Трэба шукаць рады“, — разважала ў думках Настулька, — „трэба нешта рабіць, каб збудзіўся народ мой ад свайго рабскага сну“… {{Водступ|2|em}}Але, прадумаўшы ўсё, што абкружала яе ў гэтай прадзедаўскай вёсцы, яна прыйшла да вываду, што тут...» 290605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— „Трэба шукаць рады“, — разважала ў думках Настулька, — „трэба нешта рабіць, каб збудзіўся народ мой ад свайго рабскага сну“… {{Водступ|2|em}}Але, прадумаўшы ўсё, што абкружала яе ў гэтай прадзедаўскай вёсцы, яна прыйшла да вываду, што тут нічога ня зробіш. {{Водступ|2|em}}„А каб гэта туды… на Усход, дзе, кажуць, будуецца Беларусь… унівэрсытэт, акадэмія… опэра нават беларуская, як пішуць газэты… У яе гэткі голас, а марнуецца тут. У гімназіі яшчэ зайздросьцілі ёй таварышкі, калі пад гітару яна пяяла „Грыця“. {{Водступ|2|em}}Настулька раптам спрабавала свой голас, успамінаючы мінулыя вучаніцкія свае дні, і ціха завяла: ''Ой, нэ ходы Грыцю тай на вэчорныцы…'' {{Водступ|2|em}}Сумна. Абарваліся дрыжачыя гукі, рассыпаўшыся па вербалозе, аддаўшыся лёгкім рэхам у магутных галінах дуба над галавою ды зэфірам пракаціўшыся па рацэ. {{Водступ|2|em}}Настулька азірнулася назад, бо па траве выразна ціха шорхалі шагі… {{Водступ|2|em}}— Насьця, ты? — пачуўся голас маці. {{Водступ|2|em}}— Я. А хто-ж? Што-ж гэта вам спаць не дае? {{Водступ|2|em}}— А каб ты ліха ніколі ня ведала… Вось напалохала… шукаю ўсюды, —дзе магла падзецца? А яна сядзіць пад дубамі ды пяе сабе пад нос… Хадзі да хаты! {{Водступ|2|em}}— Сьпеце сабе, мама… Я зараз прыйду.<noinclude></noinclude> nx37y103pny2xubs54uv8iqqpoqjy23 104 125532 290606 2026-06-29T15:29:17Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Добра! — сказалі мы з Дусікам у вадзін голас. Заўтра мы напішам у Спортінтэрн. Нам нельга марудзіць ні хвіліны. Нам-жа трэба адшукаць матар’яльную базу, бо выявіўся вялікі рост актыўнасьці, і перад намі стаіць рэальная небясьпека стыхійнага р...» 290606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Добра! — сказалі мы з Дусікам у вадзін голас. Заўтра мы напішам у Спортінтэрн. Нам нельга марудзіць ні хвіліны. Нам-жа трэба адшукаць матар’яльную базу, бо выявіўся вялікі рост актыўнасьці, і перад намі стаіць рэальная небясьпека стыхійнага росту…</br> {{gap|1.5em}}— Але! — сказаў Мамон. — Трэба будзе спыніць гэты стыхійны рост, ад стыхійнага росту нам трэба перайсьці да якаснага, каб праца пайшла ўглыбкі.</br> {{gap|1.5em}}Нам прышлося грунтоўна падумаць аб далейшых пэрспэктывах гэтай формы культпрацы. Перад намі была пагроза вульгарызацыі нашай ідэі. Моладзь цэлы дзень праводзіла на сонцы каля рэчкі. Усе сенажаці і некаторыя засевы там былі бязьлітасна стаптаны. Аднойчы ўраньні прышоў я да рэчкі, зірнуў на сенажаці, на жыта, на грэчку — і жах ахапіў мяне. Маё быўшае сялянскае нутро запратэставала, але, раздумаўшы хвіліну, я махнуў рукой:</br> {{gap|1.5em}}— Рэвалюцыя ня бывае без ахвяраў!</br> {{gap|1.5em}}У моладзі я заваяваў аўтарытэт. Над рэчкаю цэлы дзень вісеў галас, найвялікшы гармідар у сьвеце. Дзеці адарваліся ад бацькоў, ад хаты, ад гаспадаркі. Часта бацькі зь дзягамі фурыёзна зьяўляліся на солярый і праганялі дзяцей дамоў, а па майму адрасу дазвалялі сабе надзвычайна абразьлівыя словы.</br> {{gap|1.5em}}Была для нас і досыць вялікая няпрыемнасьць. Сяляне арганізавалі мітынг пратэсту каля рэчкі. Старшынёй мітынгу быў Ахрэм Руды, які ўвесь цяжар пратэсту ўзваліў на мяне. Ад імя сялян ён патрабаваў, каб я, зьяўляючыся ініцыятарам гэтага сусьветнага глупства, сплаціў ім за зьбітыя сенажаці, склычанае жыта і зафэканую бульбу.</br> {{gap|1.5em}}Быў самы разгар сонечных ваннаў, і я голы прымушаны быў супакойваць несьвядомыя масы. Ня страціўшы раўнавагі, я ўзяўся ў бокі і, высунуўшы ўперад грудзі, упэўненым голасам пачаў разьбіваць довады Ахрэма Рудога. Вось стэнаграма маіх слоў:</br> {{gap|1.5em}}— Тав. Руды! Ты жорстка, фатальна памыляешся! Ты павінен грунтоўна ўлічваць агульна-палітычнае значэньне кампаніі за новы быт, якую праводзіць наша моладзь! Культурная рэвалюцыя, якая зьяўляецца ўдарным лёзунгам нашага часу, патрабуе карэннай перабудовы нашага быту, аздараўленьня ўсяго цела, прыгнечанага<noinclude></noinclude> bdwzg0nto2i6kmcvdlxnnezigcdt868 104 125533 290607 2026-06-29T15:36:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «буржуазіяй і фашызмам… Без пралетарскай культуры цела ня можа быць сацыялізму…</br> {{gap|1.5em}}— Які гэта сацыялізм! — закрычалі сяляне і пальцамі тыцнулі ў мяне. — Вось які трахтар ты разгадаваў! Як бізун ляжыш, ды яшчэ сьмяешся з нас.</br> {{gap|1.5em}}Я абразіўся...» 290607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>буржуазіяй і фашызмам… Без пралетарскай культуры цела ня можа быць сацыялізму…</br> {{gap|1.5em}}— Які гэта сацыялізм! — закрычалі сяляне і пальцамі тыцнулі ў мяне. — Вось які трахтар ты разгадаваў! Як бізун ляжыш, ды яшчэ сьмяешся з нас.</br> {{gap|1.5em}}Я абразіўся й сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Нашы сялянскія масы несьвядомыя… Яны глядзяць на фізкультуру, як на мэтад выламваньня чалавека, як на фізвывіх, але той (тут голас я моцна ўзьняў), хто выварыўся ў пралетарскім катле і закалціўся дымам фабрык і заводаў, той ня будзе так несьвядома, абстрактна гаварыць!</br> {{gap|1.5em}}Я шырокім жэстам паказаў на сенажаці і сказаў абурана:</br> {{gap|1.5em}}— Вам на тры рублі прынесьлі шкоду, і вы такі галас узынімаеце? Сорам!</br> {{gap|1.5em}}Ахрэм нахабна зірнуў мне ў вочы:</br> {{gap|1.5em}}— Ты сядзіш у канцылярыі ды пяром скрыгаеш. Што ты ведаеш аб нашым гарапашным жыцьці?</br> {{gap|1.5em}}— Я сам селянін! — з гонарам заявіў я.</br> {{gap|1.5em}}— Ты селянін? — пачулася некалькі галасоў, і пракаціўся аглушны рогат разбэшчанай масы.</br> {{gap|1.5em}}— Ах вы, чортавы дзеці! — залямантаваў я, падбег да першага, якога ўбачыў, селяніна з касой, выхапіў зь яго рук касу і ў вадну хвіліну плаўна замахаў касой. Памойму, уся сялянская праца ня мае сэнсу, і толькі касьба мне падабаецца — фізкультурная праца!</br> {{gap|1.5em}}Я вярнуўся да групы пратэстантаў і пераможна пазіраў на іх. У вачох маіх грала актыўнасьць і гэраізм. Я нават не запыхаўся, хоць і быў вельмі злосным ад праяў някультурнасьці і цемры. Я сказаў яшчэ раз:</br> {{gap|1.5em}}— Нам трэба весьці прапаганду агульнай культуры! Нам трэба праводзіць урбанізацыю вёскі! А вы з прычыны свае несьвядомасьці і замкнёнасьці цэхавых інтарэсаў ня йдзеце нам на сустрэчу. Вы маглі-б для нашай культпрацы ўнесьці шэраг каштоўных прапаноў. Дык-жа не! Вы хочаце забіць ініцыятыву!</br> {{gap|1.5em}}— Каго мы хочам забіць? Мы нікога ня хочам забіць. А цябе дык пацягнем у суд.</br> {{gap|1.5em}}— Я не баюся. Справа ў верных і цывёрдых руках. Мы<noinclude></noinclude> 2350i075io8mtwleg6wsxbhflw3o41m 104 125534 290608 2026-06-29T15:43:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «вывучаем формы й мэтады, мы актывізуем насяленьне. Вы знаходзіце структуру нездавальняючай? Калі ласка — у суд падавайце.</br> {{gap|1.5em}}— Ня спусьцім, ведай гэта! Глупства нейкае гародзіць, ды яшчэ кланяйся яму.</br> {{gap|1.5em}}Мне нечага было сказаць, і я кінуў с...» 290608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>вывучаем формы й мэтады, мы актывізуем насяленьне. Вы знаходзіце структуру нездавальняючай? Калі ласка — у суд падавайце.</br> {{gap|1.5em}}— Ня спусьцім, ведай гэта! Глупства нейкае гародзіць, ды яшчэ кланяйся яму.</br> {{gap|1.5em}}Мне нечага было сказаць, і я кінуў словы Мамона:</br> {{gap|1.5em}}— Нам спачатку трэба быць здаровымі, пасьля разумнымі. Ахрэм азірнуўся на мяне і сказаў замест адвітаньня:</br> {{gap|1.5em}}— Трасца ўсім вам, трасца нашым ворагам.</br> {{gap|1.5em}}Усе пайшлі ўсьлед за Ахрэмам, бубнячы пад нос.</br> {{gap|1.5em}}Відавочна, што мы ніякім чынам не маглі спыніць сонечнай кампаніі. У яе ўцягваліся ўсё новыя кантынгенты. Сяляне скасілі свае пожні, і мы далей бесьперапынна вялі сваю працу. Мы наладзілі першую раённую шапялёўскую алімпіяду пры чым ува ўсіх галінах алімпійскіх гульняў пяршынство атрымаў я, і мая вага сярод моладзі вырасла да казачных памераў. Цяпер я ўжо не баяўся за свой лёс.</br> {{gap|1.5em}}Сяляне падалі на ШАЧ у суд, і Торба сказаў, што прысудзяць здорава:</br> {{gap|1.5em}}— На два месяцы тваёй самасуеўскай пэнсыі. Ня судзіся зь бедным.</br> {{gap|1.5em}}— Дудкі я ім заплачу! — супакойна адказваў я, ведаючы, што за маёю сьпіною моладзь.</br> {{gap|1.5em}}На рэчку пачалі прыходзіць і настаўнікі. Сонца і беспрацоўе вельмі прыцягальныя. Гыля і Юрлік прыносілі з сабой шахматы і газардавалі да вышэйшай меры. Гэта зьявілася найлепшай агітацыяй за культурнае часаправаджэньне.</br> {{gap|1.5em}}Увесь час ля рэчкі ляжаў і дэклямаваў пясьняр Гарачы, які наглядаў быт моладзі ў мэтах ідэялізаваць яе ў сваіх паэмах. Ля рэчкі ім напісана славутая паэма «Дні мае крутыя». Шкода толькі, што ў мяне цяжкая памяць на вершы, а між тым у паэме ёсьць месцы, хвалюючыя да стогнаў фізіялягічных. Там былі радкі, якія да вар’яцтва падабаліся ўсім. Нешта:</br> {{gap|1.5em}}Ў 17 годзе парвалі мне радасьці цуглі.</br> {{gap|1.5em}}Дротам калючым пралезьлі у грудзі.</br><noinclude></noinclude> n6lc05ku1q4f3uzqmn6gbfnk5ohhcac 104 125535 290609 2026-06-29T15:51:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|1.5em}}Сьціснулі торбу сардэчную</br> {{gap|1.5em}}Вяроўкаю помсты.</br> {{gap|1.5em}}За гэты час я на сонцы вельмі папрыгажэў. Зь люстэрка на мяне глядзеў зусім іншы чалавек: супакойна- моцныя вочы, уладна-сьціснуты рот, упэўненыя рухі. Але сонца ня выгнала з мае галав...» 290609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>{{gap|1.5em}}Сьціснулі торбу сардэчную</br> {{gap|1.5em}}Вяроўкаю помсты.</br> {{gap|1.5em}}За гэты час я на сонцы вельмі папрыгажэў. Зь люстэрка на мяне глядзеў зусім іншы чалавек: супакойна- моцныя вочы, уладна-сьціснуты рот, упэўненыя рухі. Але сонца ня выгнала з мае галавы Крэйны. Яно распаліла цела нястрыманай пякотай каханьня, напоўніла кроў ліхаманачным пульсам, у кажную каморачку ў арганізьме стрыжнем паставіла паланеючы агнём матар’яльна спакусны абраз Крэйны. Да вар’яцтва даходзіла жаданьне напіцца крывавага піва каханьня. <center>'''IV. ГОСТРЫ ГАСТРЫТ</center> {{gap|1.5em}}Два тыдні майго адпачынку пранесьліся досыць ціха. У пачатку жніўня мой бястурботны небасхіл ахмарыўся. Шэраг дажджовых дзён — і я міжвольна зрабіўся ахвярай свайго сладастрашша (Гарачы). Аднойчы, калі ўся прырода жалосьліва скуголіла і прасіла сонца, пашоў я на тэлефонку, пагутарыў зь Сьвердзялюком і хутка вельмі блізка сышоўся зь ім.</br> {{gap|1.5em}}У яго нязьмерна больш тонкія пачуцьці, чым я раней думаў. Мяне ў гэты час цягнула да прымітыўных форм каханьня і ў пошуках ціхай, на ўсё згоднай, фізычна ня брыдкай жанчыны я сустрэўся зь Сьвердзялюком, як надзвычайным махінатарам у справах натуральнага каханьня.</br> {{gap|1.5em}}Складаная натура Сьвердзялюк і часта, як жывы, стаіць ён у маіх вачох. Дзе ты цяпер Сьвердзялюша? Па якой зямлі сягаюць твае борздыя ногі? Каму ўсьміхаюцца твае містычна зьвярыныя, часоў нэоліту ці бронзы вочы, такія непераможныя для жанчын? Вочы, вочы! Колер іх як у мутна вадзянога зялёнага шкла ці, яшчэ лепш, як у вады зь віру глыбокага.</br> {{gap|1.5em}}Ня ведаю, дзе ён цяпер і каго ў сучасны момант абымаюць яго доўгія, цапкія рукі. Зьехаў ён, кінуў Шапялёўку, замардаваны адначасным каханьнем пяці дзяўчын. Ёсьць інфармацыя, што Сьвердзялюк перажыў гэту стадыю шаленства і ад полігаміі пасьля пакутнай<noinclude></noinclude> qx7nhqr35c5jrtkchn81zmtuch0swz7 104 125536 290610 2026-06-29T15:54:28Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}Пакуль Настулька вымавіла гэтыя словы, маці ўжо стаяла над ёю. {{Водступ|2|em}}— Сумуеш, дурненькая, — казала маці, бядуеш, што замуж трэба ісьці… Але гэткая ўжо доля жаночая… Ня думай шмат… Здаецца-ж усё добра будзе… {{Водступ|2|em}}— А мне, ды...» 290610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Пакуль Настулька вымавіла гэтыя словы, маці ўжо стаяла над ёю. {{Водступ|2|em}}— Сумуеш, дурненькая, — казала маці, бядуеш, што замуж трэба ісьці… Але гэткая ўжо доля жаночая… Ня думай шмат… Здаецца-ж усё добра будзе… {{Водступ|2|em}}— А мне, дык зусім нічога не здаецца… Ноч, цёпла, усё цьвіце, дыхае неяк пасвойму, дык і запяяла я, так сабе, паранейшаму. {{Водступ|2|em}}— Знайшла дзе пяяць дый калі? Уночы! — дзівілася маці… {{Водступ|2|em}}— Ну, што-ж ты сказала Міхасю? — раптам спыталася яна. {{Водступ|2|em}}— А што я мела казаць? Ня зьбіраюся замуж ісьці дый годзі! {{Водступ|2|em}}— Як-жа ж гэта? {{Водступ|2|em}}— Ды так! {{Водступ|2|em}}— А няхай цябе!.. {{Водступ|2|em}}— Што няхай?.. Сьпеце сабе. А я думаю, што пасьпеем нагаварыцца пра гэта. {{Водступ|2|em}}— Глядзі, не бяры ў галаву, — настаўляла маці, — ня так чорт страшны, як яго малююць… {{Водступ|2|em}}— Дайце мне спакой сьвяты, мама! — нецярпліва сказала Настулька, — ніхто мне нічога не намалюе. Запла́ціце за выпітую гарэлку і канец бядзе. {{Водступ|2|em}}— Як сабе хочаш, — адказала маці, — не дарма мы цябе вучыць стараліся, ня дзіця ўжо ты, свой розум маеш… Але спаць пара! {{Водступ|2|em}}І маці пайшла назад да хаты, пасвойму<noinclude></noinclude> 0yqng4sms2naebomtd1etfjk1yja7ag 290611 290610 2026-06-29T15:55:02Z Gleb Leo 2440 290611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}Пакуль Настулька вымавіла гэтыя словы, маці ўжо стаяла над ёю. {{Водступ|2|em}}— Сумуеш, дурненькая, — казала маці, — бядуеш, што замуж трэба ісьці… Але гэткая ўжо доля жаночая… Ня думай шмат… Здаецца-ж усё добра будзе… {{Водступ|2|em}}— А мне, дык зусім нічога не здаецца… Ноч, цёпла, усё цьвіце, дыхае неяк пасвойму, дык і запяяла я, так сабе, паранейшаму. {{Водступ|2|em}}— Знайшла дзе пяяць дый калі? Уночы! — дзівілася маці… {{Водступ|2|em}}— Ну, што-ж ты сказала Міхасю? — раптам спыталася яна. {{Водступ|2|em}}— А што я мела казаць? Ня зьбіраюся замуж ісьці дый годзі! {{Водступ|2|em}}— Як-жа ж гэта? {{Водступ|2|em}}— Ды так! {{Водступ|2|em}}— А няхай цябе!.. {{Водступ|2|em}}— Што няхай?.. Сьпеце сабе. А я думаю, што пасьпеем нагаварыцца пра гэта. {{Водступ|2|em}}— Глядзі, не бяры ў галаву, — настаўляла маці, — ня так чорт страшны, як яго малююць… {{Водступ|2|em}}— Дайце мне спакой сьвяты, мама! — нецярпліва сказала Настулька, — ніхто мне нічога не намалюе. Запла́ціце за выпітую гарэлку і канец бядзе. {{Водступ|2|em}}— Як сабе хочаш, — адказала маці, — не дарма мы цябе вучыць стараліся, ня дзіця ўжо ты, свой розум маеш… Але спаць пара! {{Водступ|2|em}}І маці пайшла назад да хаты, пасвойму<noinclude></noinclude> 4jiv71pztsrdllpzguzhu98shvlp0sg 104 125537 290612 2026-06-29T15:59:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «цешачыся з усіх чараў ночы, расьсеяных па прывычным для вока маляўнічым ляндшафце, размалёваным пышна прыродаю на гэтым мілым куточку зямлі. {{Водступ|2|em}}Настулька засталася на месцы яшчэ некалькі мінут. У галаве віхрам снаваўся плян далёкай, крыху ры...» 290612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>цешачыся з усіх чараў ночы, расьсеяных па прывычным для вока маляўнічым ляндшафце, размалёваным пышна прыродаю на гэтым мілым куточку зямлі. {{Водступ|2|em}}Настулька засталася на месцы яшчэ некалькі мінут. У галаве віхрам снаваўся плян далёкай, крыху рызыкоўнай, падарожы туды… на Усход. Яна пайдзе заграніцу не адна. Лярыса мае там брата настаўніка, хоць і далёка ад граніцы… Брат кліча да сябе… Дык з Лярысаю, хоць і звычайнаю, ледзь граматнаю, дзяўчынаю, трэба згадзіцца ісьці… Тая гэтулькі разоў падбухторвала яе на гэту кампаньню… Няма чаго {{Абмылка|адкладаць..|адкладаць…}} {{Водступ|2|em}}„Заўтра-ж пагавару яшчэ з Лярысаю, а там… бывайце здаровы, дубочкі магутныя!“ — пастанавіла Настулька і пасьпешнымі шагамі скіравалася да хаты. {{Водступ|2|em}}Ноч дыхала парою росту і расьцьвітаньня. {{Цэнтар|IV.}} {{Водступ|2|em}}З Лярысай назаўтра гутарка малая была. Бо ўцешылася яна, што Настулька сама аб падарожы гэтым разам загаварыла. Разам пастанавілі павясьці ўсю справу так, каб Настульчыны бацькі нічога не даведаліся аб іхных замерах. Лярысе бацькі не забаранялі ехаць да брата, бо няраз той ужо пісаў, каб да яго прыехала, будзе там вучыцца, дзе захоча, a пасьля добрую працу дастане.<noinclude></noinclude> gclff6cqpmqm6thtueyh21cp10em3eh 104 125538 290613 2026-06-29T16:01:22Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Шмат рожавых фарбаў у братавых пісьмах было для Лярысы, а здалёк яны здаваліся нязвычайна прывабнымі. Пісьмы гэтыя чытала няраз і Настулька, тлумачачы незразумелыя для Лярысы словы, ня зусім верыла, што ўсё там гэтак цьвіце рожамі, як кажуць цёплыя брат...» 290613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Шмат рожавых фарбаў у братавых пісьмах было для Лярысы, а здалёк яны здаваліся нязвычайна прывабнымі. Пісьмы гэтыя чытала няраз і Настулька, тлумачачы незразумелыя для Лярысы словы, ня зусім верыла, што ўсё там гэтак цьвіце рожамі, як кажуць цёплыя братнія словы Лярысе, аднак захаплялася мімаволі рэклямай розных „дасягненьняў“, часамі апісваных бойкім пяром Лярысінага брата. {{Водступ|2|em}}У адзін мамэнт Лярыса з Настулькаю пастанавілі не адкладаць свае спробы перабрацца за бальшавіцкую граніцу, бо Лярыса ведала, што махнуць маюцца туды два хлапцы з суседняга сяла і што, як замешаныя ў палітыцы, напэўна добра ведаюць, кудой туды дарога. {{Водступ|2|em}}Пад вечар, на другі дзень, яны абедзьве былі ў сяле ў сваіх таварышоў падарожы, якія парадзілі ім ехаць чугункаю да Стоўпцаў і ня шукаць у вагонах гэтых хлапцоў, а калі і ўбачаць іх, дык не паказваць, што яны знаёмыя. {{Водступ|2|em}}— На тым баку, — сказаў адзін хлапец, — справа іншая: усе разам будзем пасоўвацца далей, трымаючыся свае кампаньні. {{Водступ|2|em}}Абедзьве дзяўчыны сьмела паехалі ў Стоўпцы. На вакзале адзін з хлапцоў, (якія таксама былі ўжо там), ціха сказаў Настульцы: {{Водступ|2|em}}— Ідзеце за намі, трэба парадзіцца…<noinclude></noinclude> 3f3nu9o3x54haxa13iigdg35u7f0q8h 104 125539 290614 2026-06-29T16:03:36Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Добра, — шапнула Настулька. {{Водступ|2|em}}Праз некалькі мінут дзяўчаты былі ўжо ў малой хатцы нейкага стаўпецкага мешчаніна, зусюль заросшай невялічкім маладым садам. Не запальваючы агню, прыбыўшыя з імі хлапцы даволі паціху вялі гутарк...» 290614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Добра, — шапнула Настулька. {{Водступ|2|em}}Праз некалькі мінут дзяўчаты былі ўжо ў малой хатцы нейкага стаўпецкага мешчаніна, зусюль заросшай невялічкім маладым садам. Не запальваючы агню, прыбыўшыя з імі хлапцы даволі паціху вялі гутарку з нейкім тутэйшым, таксама маладым, чалавекам, як пасьля аказалася, пераводчыкам за граніцу. Быў і яшчэ нейкі чужы хлапец. Пераводчык таргаваўся, хочучы атрымаць роўна сто злотых за пяць душ. Настульчыныя землякі даказвалі, што больш як пяцьдзесят злотых у іх не набярэцца, і, калі той не пакажа дарогі, дык уночы яны зарызыкуюць самі перайсьці граніцу, высылаючы дзяўчат наперад. {{Водступ|2|em}}Так яно і выйшла, бо пераводчык упёрся, як асёл, і нічога не хацеў збавіць. {{Водступ|2|em}}Калі ўжо добра сьцямнела, дзяўчаты скіраваліся ў бок за Стоўпцы, пайшлі лесам, трымаючыся кірунку на ўсход, увайшлі ў нейкія густыя кусты і блудзілі па іх даволі доўгі час. Выбраўшы сабе глухое зацішнае месца, пастанавілі адпачыць. {{Водступ|2|em}}Ноч было здаровая. Стаяла магільная ціша. Жудасна было Настульцы і Лярысе. {{Водступ|2|em}}Дзе яны? {{Водступ|2|em}}На якім баку? {{Водступ|2|em}}Да сьвету рашылі пачакаць на месцы. {{Водступ|2|em}}Селі і гаварылі ледзь чутным для сябе шэптам.<noinclude></noinclude> 96uxs36g2itg0glwxuz9qnc2jamzgkh 104 125540 290615 2026-06-29T16:07:18Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Ня боязна табе? — спыталася Лярыса. {{Водступ|2|em}}— Чаго? — пытаньнем адказала Haстулька. {{Водступ|2|em}}— Ну, а калі набрыдзе на нас які мужчына?… {{Водступ|2|em}}— Дурненькая… Ці-ж ты думаеш, што ён зробіць нам якое ліха?… {{Водступ|2|em}}Разасл...» 290615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Ня боязна табе? — спыталася Лярыса. {{Водступ|2|em}}— Чаго? — пытаньнем адказала Haстулька. {{Водступ|2|em}}— Ну, а калі набрыдзе на нас які мужчына?… {{Водступ|2|em}}— Дурненькая… Ці-ж ты думаеш, што ён зробіць нам якое ліха?… {{Водступ|2|em}}Разаслалі ваўняную хусту на мягкай траве і, моцна стуліўшыся, прыкрыліся другою хустаю. {{Водступ|2|em}}— Есьці хочацца, — шапнула Лярыса. {{Водступ|2|em}}— Страшэнна! — шэптам адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}Мінуты здаваліся гадзінамі. Быццам на месцы затрымаўся час. {{Водступ|2|em}}Аднак праз гадзіну-паўтары цемра пабялела і неба з аднаго боку зарумянілася. У гэты румяны бок скіравалі свае лёгкія шагі дзяўчаты. Хутка перасеклі гранічную трыбу і, калі ўжо добра віднела, перабрылі кусты, затрымаўшыся на самым краі іх, каб разглядзецца па заросшым зялёным жытам бальшавіцкім полі. {{Водступ|2|em}}— ''Стой''! ''Кто здесь?'' — пачулася з левага боку. {{Водступ|2|em}}Дзяўчаты астаўпелі… {{Водступ|2|em}}З стрэльбаю напагатове падыйшоў да іх чалавек з чырвонаю зоркаю на шапцы і скамандаваў ісьці, не аглядаючыся, на вартоўню, у той бок, адкуль ён надбег. {{Водступ|2|em}}З захаду чуваць было грукат цягніка<noinclude></noinclude> lw488cwqqke9c1hz6ryjeb3rkh6tzl5 104 125541 290616 2026-06-29T16:10:13Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Бальшавік казаў прыбавіць шагу, бо калі ня трапяць на цягнік, дык прыдзецца яму гнаць затрыманых дзяўчат пехатою аж да Койданава. {{Водступ|2|em}}Цягнік, аднак-жа, ня ўцёк. Старшы ў вартоўні вызначыў другога пагранічніка канваяваць Настульку з Лярысаю. Іх...» 290616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Бальшавік казаў прыбавіць шагу, бо калі ня трапяць на цягнік, дык прыдзецца яму гнаць затрыманых дзяўчат пехатою аж да Койданава. {{Водступ|2|em}}Цягнік, аднак-жа, ня ўцёк. Старшы ў вартоўні вызначыў другога пагранічніка канваяваць Настульку з Лярысаю. Іх пасадзілі ў цягнік і даставілі ў койданаўскі арышт: дзеравяны будынак, а ў ім пакой з вакном, перагароджаным накрыж дошкамі, замест жалезных кратаў. {{Водступ|2|em}}Сумныя дзяўчаты кінуліся на нары ў гэтай паўцёмнай каморцы, але раптам дзьверы адчыніліся і ўвайшла нейкая тоўстая баба. Яна сказала, што мае загад зрабіць вобыск і дзеля гэтага дзяўчаты мусяць зусім распрануцца. {{Водступ|2|em}}— А чаго вы хочаце шукаць? — Спыталася Настулька, — у нас нічога няма. {{Водступ|2|em}}— Мала што… — адказала баба, — ну, хутчэй распранайцеся! {{Водступ|2|em}}У вопратцы Настулька мела зашытыя тры даляры і крыху баялася, што гэтая ведзьма намацае ix. {{Водступ|2|em}}Але вобыск нічога ня даў і баба хутка выйшла. {{Водступ|2|em}}Праз пару гадзін яна прынясла ім палудзень: некалькі ложак поснае, бяз ніякага жыру, прасяное кашы і 150 грамаў хлеба на кожную. {{Водступ|2|em}}— Папалудні можаце сабе {{Абмылка|адпачывац''ь''|адпачываць}}<noinclude></noinclude> r9fkjha7rqe3xnii3llnvjmd91th14f 104 125542 290617 2026-06-29T17:20:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «барацьбы з сабою перашоў да моногаміі. Ужо і адростак ёсьць у яго. Што-ж? Усё цячэ, усё старэе, усё разумнее.</br> {{gap|1.5em}}А тады Сьвердзялюк жывы быў, як уюн. У два махі пазнаёміў мяне зь дзяўчатамі, якія марылі аб моцным, на ўсё жыцьцё расьцягненым каханьні.</b...» 290617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>барацьбы з сабою перашоў да моногаміі. Ужо і адростак ёсьць у яго. Што-ж? Усё цячэ, усё старэе, усё разумнее.</br> {{gap|1.5em}}А тады Сьвердзялюк жывы быў, як уюн. У два махі пазнаёміў мяне зь дзяўчатамі, якія марылі аб моцным, на ўсё жыцьцё расьцягненым каханьні.</br> {{gap|1.5em}}Аднаго вечару, калі дождж бубнеў у вакно тэлефонкі, сядзеў я там зь дзьвюма дзяўчынамі, замяняючы Сьвердзялюка, якога некуды панесла вятровае ліха. Адна зь дзяўчын — настаўніца Цыцоха, кабетка так сабе, смазьлівая Божая цёлачка. Другая — новая тэлефаністка Мычка, якая знаёмілася з працай, дзяўчына беленькая, уся ў кужалёвых кудзёрках, зь лёгкадумным бляскам у вачох. На яе ўскладаў я вялікія надзеі. Я завёў вучоную гутарку на вольныя тэмы.</br> {{gap|1.5em}}— Біялёгічна завяршона толькі тая жанчына, якая прыймала ўдзел у нараджэньні новага чалавека. Кажная жанчына павінна імкнуцца да гэтага.</br> {{gap|1.5em}}Настаўніца Цыцоха сказала:</br> {{gap|1.5em}}— Ня ведаю, што будзе далей, а цяпер у мяне да дзяцей няпераносная агіда. Сам сабе такую дурату чалавек напусьціць. Народзіць дзяцей, а пасьля ўсё жыцьцё пакутуе, вазёкаецца зь імі, аддыхі ня ведае.</br> {{gap|1.5em}}— А я інакш думаю! — сказала тэлефаністка Мычка. — Я - вольная жанчына і ніколі ня буду залежыць ад мужчыны. І замуж у прынятым сэнсе слова не пайду. На што мне гэтыя кайданы? А дзіцёнка буду мець. Бяз гэтага нейкая пустэльня ў жыцьці.</br> {{gap|1.5em}}Мяне гэта моцна трусанула. Гэткі жаночы гераізм і аўтаномія! І як нагадвае адну прыродную зьяву, аб якой паведаў мне настаўнік-прыродавед:</br> {{gap|1.5em}}— Некаторыя павучыхі саміцы жываглотам зьядаюць самцоў пасьля таго, як апошнія добра выканалі заданьне.</br> {{gap|1.5em}}Я сказаў тэлафаністцы:</br> {{gap|1.5em}}— Хоць замуж не пайду — дзіцёнка буду мець! Дык што-ж? У чым перашкода? Калі ласка, Параска!</br> {{gap|1.5em}}І я досыць нявытрымана зарагатаў.</br> {{gap|1.5em}}Дзяўчына нечакана абразілася, уся заружавела і, як ластаўка перад дажджом, замітусілася па пакоі, потым зьбегла.</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень яна падала заяву ў мясцком сувязі і ў<noinclude></noinclude> ct80ewqwi64iaq9yq7bvz8ainkzj5c5 290618 290617 2026-06-29T17:20:56Z RAleh111 4658 290618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>барацьбы з сабою перашоў да моногаміі. Ужо і адростак ёсьць у яго. Што-ж? Усё цячэ, усё старэе, усё разумнее.</br> {{gap|1.5em}}А тады Сьвердзялюк жывы быў, як уюн. У два махі пазнаёміў мяне зь дзяўчатамі, якія марылі аб моцным, на ўсё жыцьцё расьцягненым каханьні.</br> {{gap|1.5em}}Аднаго вечару, калі дождж бубнеў у вакно тэлефонкі, сядзеў я там зь дзьвюма дзяўчынамі, замяняючы Сьвердзялюка, якога некуды панесла вятровае ліха. Адна зь дзяўчын — настаўніца Цыцоха, кабетка так сабе, смазьлівая Божая цёлачка. Другая — новая тэлефаністка Мычка, якая знаёмілася з працай, дзяўчына беленькая, уся ў кужалёвых кудзёрках, зь лёгкадумным бляскам у вачох. На яе ўскладаў я вялікія надзеі. Я завёў вучоную гутарку на вольныя тэмы.</br> {{gap|1.5em}}— Біялёгічна завяршона толькі тая жанчына, якая прыймала ўдзел у нараджэньні новага чалавека. Кажная жанчына павінна імкнуцца да гэтага.</br> {{gap|1.5em}}Настаўніца Цыцоха сказала:</br> {{gap|1.5em}}— Ня ведаю, што будзе далей, а цяпер у мяне да дзяцей няпераносная агіда. Сам сабе такую дурату чалавек напусьціць. Народзіць дзяцей, а пасьля ўсё жыцьцё пакутуе, вазёкаецца зь імі, аддыхі ня ведае.</br> {{gap|1.5em}}— А я інакш думаю! — сказала тэлефаністка Мычка. — Я — вольная жанчына і ніколі ня буду залежыць ад мужчыны. І замуж у прынятым сэнсе слова не пайду. На што мне гэтыя кайданы? А дзіцёнка буду мець. Бяз гэтага нейкая пустэльня ў жыцьці.</br> {{gap|1.5em}}Мяне гэта моцна трусанула. Гэткі жаночы гераізм і аўтаномія! І як нагадвае адну прыродную зьяву, аб якой паведаў мне настаўнік-прыродавед:</br> {{gap|1.5em}}— Некаторыя павучыхі саміцы жываглотам зьядаюць самцоў пасьля таго, як апошнія добра выканалі заданьне.</br> {{gap|1.5em}}Я сказаў тэлафаністцы:</br> {{gap|1.5em}}— Хоць замуж не пайду — дзіцёнка буду мець! Дык што-ж? У чым перашкода? Калі ласка, Параска!</br> {{gap|1.5em}}І я досыць нявытрымана зарагатаў.</br> {{gap|1.5em}}Дзяўчына нечакана абразілася, уся заружавела і, як ластаўка перад дажджом, замітусілася па пакоі, потым зьбегла.</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень яна падала заяву ў мясцком сувязі і ў<noinclude></noinclude> iu8e5j0mfu7sa4yf7922yomllzlq38x 104 125543 290619 2026-06-29T17:28:04Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «профбюро тав. Мілёнку. Скардзілася, што я зьняважыў яе ў афіцыйнай установе ў прысутнасьці настаўніцы Цыцохі.</br> {{gap|1.5em}}Мясцком сувязі ўнёс прапазыцыю ў профбюро аб выключэньні мяне з шэрагаў профсаюзу за абразу савецкай перадавой жанчыны, але тав. Міл...» 290619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>профбюро тав. Мілёнку. Скардзілася, што я зьняважыў яе ў афіцыйнай установе ў прысутнасьці настаўніцы Цыцохі.</br> {{gap|1.5em}}Мясцком сувязі ўнёс прапазыцыю ў профбюро аб выключэньні мяне з шэрагаў профсаюзу за абразу савецкай перадавой жанчыны, але тав. Мілёнак сказаў мне:</br> {{gap|1.5em}}— У парадку ўдарнасьці прасі прабачэньня ў тэлефаністкі.</br> {{gap|1.5em}}Каб унікнуць гострых непаразуменьняў, я зламаў сваю ўпартасьць. Прасіў выбачэньня.</br> {{gap|1.5em}}Пасрэднікам у гэтай справе быў камсамолец Дусік, які прыдумаў лоўкую камбінацыю. Сабраў некалькі дзяўчат і хлапцоў і арганізаваў начную экскурсію ў саўгасны дзіўны парк. Там і адбылося маё прымірэнцтва з тав. Мычкай.</br> {{gap|1.5em}}Дасягнуўшы згоды, я ўжо не адходзіў ад яе ні на крок. Мы адлучыліся ад кампаніі і ноч скончылі на самым краю парку, там, дзе ў начы бялела бязьмежнае мора грэчкі і яе мёдны пах круціў галаву, напаўняў істоту выразнымі імкненьнямі.</br> {{gap|1.5em}}Мы сядзелі пад белай бярозай. Белая бяроза бязь ветру шумела, калі я, прытуліўшыся да пляча дзяўчыны, паакторску выконваў ролю спакусьніка. Мы вярталіся дамоў, калі апошняя зорка патухла ў небе.</br> {{gap|1.5em}}Я дзівіўся: як непасьлядоўныя жанчыны!</br> {{gap|1.5em}}Дзяўчыну звалі Люля. — Люля, сустрэнемся яшчэ раз?</br> {{gap|1.5em}}Сьвердзялюк пазнаёміў мяне з другой цікавай дзяўчынай — Сошай-Дошай. У яе блакітныя вочы, выпукленыя, як бурбалкі вадзяныя, тонкі нос Клеапатры, лебядзіная шыйка, стрыжаная галава і добра абсталяваны грудны сэктар. Знаёмячы нас, Сьвердзялюк шапарнуў мне на вуха:</br> {{gap|1.5em}}— Беражыся зь ёю! Справа тут тонкая! Чырканеш няўдала сярнічку — шмат будзе турбот.</br> {{gap|1.5em}}— Не разумею твае алегорыі!</br> {{gap|1.5em}}— На яе мае пляны райком. Ці ня жэніцца ён…</br> {{gap|1.5em}}— Разумею цяпер. Няўхільнае абвастрэньне адносін з сакратаром на груньце каханьня.</br> {{gap|1.5em}}У галаве маёй адлюстравалася фігура сакратара з насупленымі вачыма, нэрвовымі ўздрыгамі губ і нагамі з доўгай трансляцыяй. Параўнаў зь ім Сошу-Душу і<noinclude></noinclude> c78h9rhk9q35izlj6ngqacmafhjuzjp 104 125544 290620 2026-06-29T17:35:41Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «падумаў:</br> {{gap|1.5em}}— Прыгожая будзе яму бабулька. Ня кіне.</br> {{gap|1.5em}}У той-жа дзень вечарам мы сабраліся ў нардоме на рэпэтыцыю. Я падхалімнічаў з Сошай-Дошай, пераконваў яе, што нікому так не падыходзіць роля Люркі, як ёй. Угаварылі.</br> {{gap|1.5em}}На другі дзе...» 290620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>падумаў:</br> {{gap|1.5em}}— Прыгожая будзе яму бабулька. Ня кіне.</br> {{gap|1.5em}}У той-жа дзень вечарам мы сабраліся ў нардоме на рэпэтыцыю. Я падхалімнічаў з Сошай-Дошай, пераконваў яе, што нікому так не падыходзіць роля Люркі, як ёй. Угаварылі.</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень мяне выклікалі ў райком, была заслуханая мая справаздача аб культпаходзе і пляне далейшай працы. Мімаходам сакратар параіў мне ня ставіць п’есу, якую ўчора рэпэтавалі, бо яна ідэялягічна нявытрыманая. Дзіўна толькі, скуль ведае гэта сакратар, калі самай п’есы ня чытаў і ў вочы ня бачыў. Я згадзіўся зь ім.</br> {{gap|1.5em}}Але тым жа вечарам Соша-Доша сказала:</br> {{gap|1.5em}}— Тав. Самасуй — палахлівы заяц! П’есу трэба абавязкова падрыхтаваць і паказаць публіцы.</br> {{gap|1.5em}}Відаць роля местачковай прымадонны вельмі да густу прышлася дзяўчыне, а магчыма, былі яшчэ якія меркаваньні. Відавочна толькі адно: дзяўчына выразна ішла насупор свайму жаніху. А я стаўся між двох агнёў. Яна камандавала мной, як чорт піпкай. У пэрспэктыве — зноў калізіі, зноў пачаў закручвацца вузел драмы.</br> {{gap|1.5em}}Не пасьпеў я ўсё гэта абдумаць, як новая хмярэча да мяне прычапілася, ды такая хмярэча, што высунула мяне на мяжу між жыцьцём і сьмерцю.</br> {{gap|1.5em}}Гаспадыня мая (Хайка Каплун), каб яе пярун па галаве троху смалянуў, на сьняданьне засмажыла мне рыбу, ды нейкую дзіўную, з доўгім хвастом і вялізнай галавой (ні хваста, ні галавы я ня бачыў!) і накарміла мяне. Мала гэтага, калі я, зьнішчыўшы ладны кавал гэтай ядзі, падзякаваў гаспадыні, як яна, як авантурніца чыстай вады (у гэты час мой язык аблізваў мае губы), сказала:</br> {{gap|1.5em}}— На здароўе! Будзьце тоўсты! Ежце із смакам яшчэ!</br> {{gap|1.5em}}І, нібы заклапочаная маім здароўем маці, наліла мне яшчэ порцыён. Я ўмахаў яго. Паклала яшчэ. І той апынуўся ў тым-жа месцы.</br> {{gap|1.5em}}Праз гадзіну як схапіла мяне за жывот, дык тату-маму крычаў, забыўся, як мяне завуць.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля па мястэчку дзейкалі, што мая гападыня, замест рыбы, засмажыла зьмяю. Гэта зусім магчымы варыянт, бо,<noinclude></noinclude> tbi774ou5xtpejgoso1wf089ljnnvv5 104 125545 290621 2026-06-29T17:38:34Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «з дарогі, — сказала баба, — а заўтра я вазьму вас на работу да кухні; умееце варыць? {{Водступ|2|em}}— Гэткую пышную кашу, дык напэўна ўмеем, — жартам адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}Лярыса голасна зарагатала. {{Водступ|2|em}}— А што, нясмачна пасьля вашых па...» 290621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>з дарогі, — сказала баба, — а заўтра я вазьму вас на работу да кухні; умееце варыць? {{Водступ|2|em}}— Гэткую пышную кашу, дык напэўна ўмеем, — жартам адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}Лярыса голасна зарагатала. {{Водступ|2|em}}— А што, нясмачна пасьля вашых панскіх прысмакаў? — агрызнулася баба, не чакаючы адказу і выходзячы за дзьверы ды замыкаючы іх ключом. {{Водступ|2|em}}Яшчэ на вартоўні запісалі прозьвішчы дзяўчат. Яны назваліся праўдзівымі імёнамі. {{Водступ|2|em}}Неспакойная і бяссонная ноч у кустох пры пераходзе граніцы давала сябе адчуваць і сон хутка ахапіў іх стрывожаныя душы. {{Цэнтар|V.}} {{Водступ|2|em}}Увечары зьявілася баба з нейкім незнаёмым у вайсковай вопратцы, які выклікнуў: {{Водступ|2|em}}— „Насьця Дзягілевіч!“ {{Водступ|2|em}}— „Лярыса Ваўчок!“ {{Водступ|2|em}}— Гэта мы, — адказала за абедзьвюх Настулька. {{Водступ|2|em}}Да сьледавацеля, на допыт; Насьця Дзягілевіч першая, — скамандаваў вайсковы, — ''без вещей'' і не марудзіць, паваеннаму… — дадаў ён востра. {{Водступ|2|em}}Настулька пайшла за ім. Сьледавацель сядзеў у невялікім пакоі з вокнамі бяз кратаў. {{Водступ|2|em}}— Сядайце, — сказаў ён ветліва, — і раскажэце, як вы сюды папалі да нас?<noinclude></noinclude> 9vxwi989r2i8q8rx4k93m313rd68g6c 290650 290621 2026-06-29T19:28:09Z Gleb Leo 2440 290650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>з дарогі, — сказала баба, — а заўтра я вазьму вас на работу да кухні; умееце варыць? {{Водступ|2|em}}— Гэткую пышную кашу, дык напэўна ўмеем, — жартам адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}Лярыса голасна зарагатала. {{Водступ|2|em}}— А што, нясмачна пасьля вашых панскіх прысмакаў? — агрызнулася баба, не чакаючы адказу і выходзячы за дзьверы ды замыкаючы іх ключом. {{Водступ|2|em}}Яшчэ на вартоўні запісалі прозьвішчы дзяўчат. Яны назваліся праўдзівымі імёнамі. {{Водступ|2|em}}Неспакойная і бяссонная ноч у кустох пры пераходзе граніцы давала сябе адчуваць і сон хутка ахапіў іх стрывожаныя душы. {{Цэнтар|V.}} {{Водступ|2|em}}Увечары зьявілася баба з нейкім незнаёмым у вайсковай вопратцы, які выклікнуў: {{Водступ|2|em}}— „Насьця Дзягілевіч!“ {{Водступ|2|em}}— „Лярыса Ваўчок!“ {{Водступ|2|em}}— Гэта мы, — адказала за абедзьвюх Настулька. {{Водступ|2|em}}— Да сьледавацеля, на допыт; Насьця Дзягілевіч першая, — скамандаваў вайсковы, — ''без вещей'' і не марудзіць, паваеннаму… — дадаў ён востра. {{Водступ|2|em}}Настулька пайшла за ім. Сьледавацель сядзеў у невялікім пакоі з вокнамі бяз кратаў. {{Водступ|2|em}}— Сядайце, — сказаў ён ветліва, — і раскажэце, як вы сюды папалі да нас?<noinclude></noinclude> ryc795l8dhn39eh2tdzq4z7sr03v0k1 104 125546 290622 2026-06-29T17:42:11Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Мяне з Лярысаю арыштавалі на граніцы… — адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}— Гэта я ўсё ведаю, — перабіў сьледавацель, — але, што вас змусіла ісьці ў Савецкі Саюз? {{Водступ|2|em}}Настулька пачала казаць праўду: {{Водступ|2|em}}— Я думала знайс...» 290622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Мяне з Лярысаю арыштавалі на граніцы… — адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}— Гэта я ўсё ведаю, — перабіў сьледавацель, — але, што вас змусіла ісьці ў Савецкі Саюз? {{Водступ|2|em}}Настулька пачала казаць праўду: {{Водступ|2|em}}— Я думала знайсьці тут працу і вучыцца. Лярысін брат пісаў няраз да яе, каб сюды прыехала. Гэта заахвоціла і мяне ісьці разам з ёю… {{Водступ|2|em}}— А хіба-ж там у вас ня было працы? {{Водступ|2|em}}— Я ўжо пры савецкай уладзе скончыла апошнюю клясу расейскае жаноцкае гімназіі, служыла дзелаводам у прадкоме… Пасьля з маткаю і братамі мы выехалі ў Заходнюю Беларусь, на бацькаўшчыну… У нас там тры дзесяціны зямлі, a дружына складаецца з бацькі, маці і трох братоў… Жыць цяжка… Папольску я ня вучылася {{Абмылка|!|і}} службы атрымаць не магла, думала, што ў саветах лягчэй будзе ўстроіцца… {{Водступ|2|em}}— А ці належалі вы да Ка-Пэ-Зэт-Бэ? — ізноў перабіў сьледавацель. {{Водступ|2|em}}— Не, — адказала Настулька, — чула, што ёсьць гэткая партыя, там шмат каго з хлапцоў паліцыя за яе трывожыла, але я жыла ў маленечкай вёсачцы і ў нас ня было яе. {{Водступ|2|em}}— Так, — сказаў сьледавацель, — а скуль вы знаеце Лярысу Ваўчок? {{Водступ|2|em}}— Мы з аднае вёскі. {{Водступ|2|em}}— Ага!… Вы вось сказалі, што выехалі,<noinclude></noinclude> 6ttaiwnduswnvxzpod3spbo5m5jn39q 104 125547 290623 2026-06-29T17:43:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «па-першае, бязь Ліна гэта агідная гісторыя не абыйшлася, па-другое — усё цела маё пакрылася нейкімі цёмнымі плямкамі — наяўны сымптон зьмяёвай атруты. Я і сам ня ведаю, якім цудам у жывых застаўся. У першую чаргу я ўськінуўся на гаспадыню:</br> {{gap|1.5em}}— Вы...» 290623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>па-першае, бязь Ліна гэта агідная гісторыя не абыйшлася, па-другое — усё цела маё пакрылася нейкімі цёмнымі плямкамі — наяўны сымптон зьмяёвай атруты. Я і сам ня ведаю, якім цудам у жывых застаўся. У першую чаргу я ўськінуўся на гаспадыню:</br> {{gap|1.5em}}— Вы мяне атруцілі. Каб рыбу есьці — на гэта ў мяне курсу ня было. У турму пасаджу, хоць памру!</br> {{gap|1.5em}}Гаспадыня ламала рукі і божкалася, што яна ні ў чым ня вінна.</br> {{gap|1.5em}}А мяне такі нявыносны боль заламаў, што я, ня помнячы нічога, застагнаў як недарэзаны вяпрук, і стралой паляцеў у больніцу.</br> {{gap|1.5em}}Як на бяду мне, дохтарша, якую ўсё мястэчка за матку прызнавала, паехала ў вадпачынак, а доктар Крутагалоў (каб яму галаву адкруціла!) паехаў на эпідэмію трасцы. Ніякой эпідэміі ня было, але пасьля высьвятлілася. Ды ён і ня доктар быў, а захапляўся жаночай фігуральнай структурай. Як прыдзе ў больніцу прыгожая дзяўчына, дык ён загадае ёй распрануцца ды тры з палавінай гадзіны выстуквае, вымацвае яе.</br> {{gap|1.5em}}На мястэчку ёсьць яшчэ прыватнік — доктар Зэлік. Дык добрыя людзі рагочуць, заходзяцца ад сьмеху. Падумайце: ня мог зазнаць, што яго жонка цяжарная і на працягу 9 месяцаў усім дурыў галаву:</br> {{gap|1.5em}}— Маю жонку трэба везьці ў Маскву пад апэрацыю. У Беларусі няма такіх вучоных.</br> {{gap|1.5em}}У жываце, бачьце, нейкі вопух, паводля яго слоў, арганізаваўся і расьце, расьце. А як прышоў фінал ды жонка застагнала і хутка дзяўчынку прывяла ў жыцьцё, дык ён вочы свае выпукліў.</br> {{gap|1.5em}}Дык гэты доктар мог мяне на той съвет накіраваць і дапамогу даў бы ў вадмоўным сэнсе слова.</br> {{gap|1.5em}}У больніцы засталася толькі акушэрка. Нават фэльчароў як вадою змыла. Жанчына памацала мой напуклены жывот, паціснула ў розных мясцох. Пры кажнай маніпуляцыі я галасіў:</br> {{gap|1.5em}}— Ой, здыхаю! Ратуйце! Ня дайце разлучыцца з жыцьцём!</br> {{gap|1.5em}}Спакойна схазала:</br> {{gap|1.5em}}— Гостры гастрыт!</br><noinclude></noinclude> p6fqdbec0hzc0y4l29jozoe613xi4my 104 125548 290624 2026-06-29T17:45:45Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «пасьля службы ў прадкоме, на бацькаўшчыну з братамі і маткаю, а дзе быў ваш бацька? {{Водступ|2|em}}Бацька ў той час быў аж у Баўгарыі, бо мабілізованы быў белымі і праз Крым вывезены туды… {{Водступ|2|em}}— А чаму ён быў белымі мабілізованы? {{Водступ|2|em}}— Ня...» 290624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>пасьля службы ў прадкоме, на бацькаўшчыну з братамі і маткаю, а дзе быў ваш бацька? {{Водступ|2|em}}Бацька ў той час быў аж у Баўгарыі, бо мабілізованы быў белымі і праз Крым вывезены туды… {{Водступ|2|em}}— А чаму ён быў белымі мабілізованы? {{Водступ|2|em}}— Ня ведаю, хіба таму, што ў вялікую вайну быў {{Абмылка|прапаршчыкам..|прапаршчыкам…}} {{Водступ|2|em}}— Зразумела! — падхапіў сьледавацель, — а ці ня служыў ён часам у белых у разьведцы? {{Водступ|2|em}}— Не, — у пяхоце. {{Водступ|2|em}}— Вы гэта напэўна ведаеце? {{Водступ|2|em}}— Напэўна, бо ён і на вайне быў у пяхоце. {{Водступ|2|em}}— А цяпер бацька ваш дома, на бацькаўшчыне? {{Водступ|2|em}}— Так! Яму, пасьля доўгіх трудоў, удалося выбрацца да хаты з Баўгарыі. {{Водступ|2|em}}— А што вы думалі рабіць у нас? {{Водступ|2|em}}— Думала атрымаць якую-небудзь службу, у канцэлярыі ці ў школе, напрыклад, і шукаць магчымасьці вучыцца ну, хоць-бы ў кансэрваторыі. {{Водступ|2|em}}— Іграць? {{Водступ|2|em}}— Не, пяяць. {{Водступ|2|em}}— А вы папольску цяпер добра ўмееце? {{Водступ|2|em}}— Чытаю і пішу даволі добра, а гаварыць магу слаба.<noinclude></noinclude> 50px10qk5cvuw4rjy6k1mju82xgaywm 104 125549 290625 2026-06-29T17:56:05Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Дала нейкіх парахоляў. Тут нейкая баба прычапілася да акушэркі:</br> {{gap|1.5em}}— У мяне жывот баліць, як цяжкое падыму. Дык і ў мяне гайстрыт? Што-ж ён такое? Гліст такі, ай што?</br> {{gap|1.5em}}— Гліст, гліст, — замахала на яе акушэрка.</br> {{gap|1.5em}}Баба высунула...» 290625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Дала нейкіх парахоляў. Тут нейкая баба прычапілася да акушэркі:</br> {{gap|1.5em}}— У мяне жывот баліць, як цяжкое падыму. Дык і ў мяне гайстрыт? Што-ж ён такое? Гліст такі, ай што?</br> {{gap|1.5em}}— Гліст, гліст, — замахала на яе акушэрка.</br> {{gap|1.5em}}Баба высунулася ў пярэдні пакой і сваім суседкам:</br> {{gap|1.5em}}— У мяне гліст, такі гостры, як іголка. Гостры гайстрыт. Ён зь мяне ўсё шлуньне выцягвае.</br> {{gap|1.5em}}Мне не да сьмеху было. Прыняў зельле, ледзьве завалокся дамоў, а там яшчэ горш падкаціла.</br> {{gap|1.5em}}Саромна мне было стагнаць на сваёй кватэры — не хацелася, каб мае енкі чула Крэйна. Узаўрэў я, але сьцягнуўся з ложка і паплёўся ў сасоньнік каля вёскі Вялікія Насы. Там на ўзлоньні прыроды сярод сьпеючых аўсоў і грэчкі я «охаў, ёкаў і стагнаў», як апяяў у вершу маю цяжкую хваробу Гарачы.</br> {{gap|1.5em}}Птушкі сьпявалі, сьвяціла гарачае сонца па дубох зялёных, па соснах стромкіх, а я з болю грыз зямлю і кулдыкаўся, як уюн атручаны.</br> {{gap|1.5em}}Урэшце не хапіла ўсьцерпу. Бачу, сьмерць нямінуча — не закрыешся анучай. Пабачыў на дарозе падводу, зь ёю ледзьве жывы даехаў дамоў.</br> {{gap|1.5em}}Там мяне чакалі двое людзей: селянін Мікіта Корда, які разы два вазіў мяне па раёну, і выкладчык прыродазнаўства ў сямігодцы настаўнік Яжджыль.</br> {{gap|1.5em}}Мікіта, пабачыўшы мой зялёны твар, замітусіўся і выбег з пакою. Празь пяць хвілін вярнуўся:</br> {{gap|1.5em}}— Во баба мая вам раду прыслала! Праглынеце гэта — усё як рукой зьніме. Калі не адно, дык другое.</br> {{gap|1.5em}}Я зірнуў на Мікіту. У ваднэй руцэ ў яго былі нейкія сушаныя грыбы, а ў другой карэц з вадой. Мікіта тлумачыў:</br> {{gap|1.5em}}— Тут два грыбы. Адзін, во гэты — завецца чортава яйцо, дужа палзіцельны грыб ад рэзі ў пузе, трэба яго праглынуць ды запіць во гэтай сцаленай вадой з крынічкі. А калі не пасобіць, дык тады праглынуць другі грыб. Ён завецца пірдзіна, дужа сьмярдзючы грыб, але ўсё як рукой зьніме.</br> {{gap|1.5em}}Прыродавед схапіў грыб у рукі:</br> {{gap|1.5em}}— Дзіўна. Як народ кавярае навуковыя назвы. Гэты<noinclude></noinclude> 7id2syrz0ycmt3rin9e1u43npltzag0 104 125550 290626 2026-06-29T18:08:03Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— А ці маглі-б вы вярнуцца назад, каб працаваць у нашай арганізацыі? {{Водступ|2|em}}— Не, я хацела-б тут дастаць працу. {{Водступ|2|em}}— Гм… Можаце ісьці. {{Водступ|2|em}}— Выбачайце, пане… ах, выбачайце, таварыш сьледавацель, — пачала, устаючы з т...» 290626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— А ці маглі-б вы вярнуцца назад, каб працаваць у нашай арганізацыі? {{Водступ|2|em}}— Не, я хацела-б тут дастаць працу. {{Водступ|2|em}}— Гм… Можаце ісьці. {{Водступ|2|em}}— Выбачайце, пане… ах, выбачайце, таварыш сьледавацель, — пачала, устаючы з табурэта Настулька, — што з намі будзе далей? {{Водступ|2|em}}— Ня ведаю, я пашлю вашае паказаньне ў Менск у ГПУ, там пастанаўляюць аб гэткіх справах. {{Водступ|2|em}}Нудны допыт скончыўся. Сьледавацель пазваніў, прыйшла тоўстая баба і адвяла Настульку назад да Лярысы, якую забрала да сьледавацеля на допыт. {{Водступ|2|em}}— Прасі сьледавацеля, каб пазволіў табе напісаць пісьмо да брата, — парадзіла Лярысе Настулька, калі тая была ўжо з бабаю ў дзьверах. {{Водступ|2|em}}Сьледавацель пазволіў і Настулька да познае ночы пісала пасьля пісьмо да Лярысінага брата, апісваючы сумнае палажэньне дзяўчат. Пісьмо павінна было ісьці праз рукі сьледавацеля не закрытым. {{Водступ|2|em}}Больш іх на допыт не цягалі. {{Водступ|2|em}}Пацягнуліся доўгія, шэрыя дні ў арышце. Работы на кухні было даволі, але затое і голаду поўнага ня было. Кармілі блага. Грачышная або прасяная каша, раніцаю і ўвечары хутчэй падобная да рэдзенькага крупніку, посная, ныткая, штодзень тры {{перанос-пачатак|п=ра|к=зы}}<noinclude></noinclude> 0pnsvg5f0l4jxzi8c3t6bq2tegxws1x 104 125551 290627 2026-06-29T18:11:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=ра|к=зы}}, а да гэтага 150 грамаў чорнага, нясьвежага хлеба, які мужчыны-арыштанты называлі цэглаю. {{Водступ|2|em}}Недзе за сьцяною, мусі ў канцэлярыі, кожны дзень іграла радыё, якое часам, у нейкія бальшавіцкія ўрачыстасьці, раўло гучна на ўс...» 290627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=ра|к=зы}}, а да гэтага 150 грамаў чорнага, нясьвежага хлеба, які мужчыны-арыштанты называлі цэглаю. {{Водступ|2|em}}Недзе за сьцяною, мусі ў канцэлярыі, кожны дзень іграла радыё, якое часам, у нейкія бальшавіцкія ўрачыстасьці, раўло гучна на ўсю ваколіцу. {{Водступ|2|em}}Дзяўчат, абедзьвюх разам, выпушчалі штодня на цесны, абгароджаны калючым дротам, падворак пад канвоем на спацыр, а ў кухні, пры рабоце, за імі сачыла ўсё тая-ж тоўстая баба. {{Водступ|2|em}}З адчыненых фортачак вокнаў да іх вушэй часта далятала на спацыры просьба-пытаньне: {{Водступ|2|em}}— Таварышкі, а ''севодня'' кашкі ''прыбавите''? {{Водступ|2|em}}Спачуваючы няшчасным, дзяўчаты не шкадавалі ім поснае казённае кашы. {{Водступ|2|em}}Аднаго разу пачулі яны гучны голас у радыё: {{Водступ|2|em}}— Таварышы-слухачы! Зараз будзе вітаць зьезд калхозьнікаў старшыня ''совнаркому'' Беларусі таварыш [[Аўтар:Мікалай Галадзед|Голы-Дзед]]. Увага! {{Водступ|2|em}}— Таварышы! — пачаў казаць Голы-Дзед, — маё жыцьцё з малых гадоў было працоўнае: я, таварышы, восем гадоў пасьвіў у панскім двары жывёлу — спачатку авечкі тры гады, а пасьля рагатае быдла цэлых пяць гадоў. У мяне не абы які працоўны<noinclude></noinclude> a4rmdvkjgvzkl496s9v1xln1ck59q9d 104 125552 290628 2026-06-29T18:21:23Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «стаж і жыцьцё калхозьнікаў мне знаёмае больш, як родных братоў… {{Водступ|2|em}}Далей Настулька не хацела слухаць пра гэткі стаж камісара. У галаве ў яе застукала цяжкая, як доля беларуса, думка. {{Водступ|2|em}}„Вось дык ёсьць чым пахваліцца, — думала Насту...» 290628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>стаж і жыцьцё калхозьнікаў мне знаёмае больш, як родных братоў… {{Водступ|2|em}}Далей Настулька не хацела слухаць пра гэткі стаж камісара. У галаве ў яе застукала цяжкая, як доля беларуса, думка. {{Водступ|2|em}}„Вось дык ёсьць чым пахваліцца, — думала Настулька, — а якое сымболічнае прозьвішча гэтага савецкага міністра: Голы-Дзед! Сам чорт хітрэй ня выдумаў-бы: голы народ і на чале яго Голы-Дзед. Вун праз шыбы перакрыжованага дошкамі вакна відаць абадраных савецкіх сялян, у неданошаных яшчэ з вялікае вайны маскоўскіх ''папахах'' і гэта летам, у гарачыню“… {{Водступ|2|em}}На другім тыдні адбываньня гэтага, невядома як доўгага, арышту Настулька спыталася, ці можна дастаць якія кніжкі, каб у вольны час пачытаць. Ей далі расейскую палітграмату. {{Водступ|2|em}}„''Социализм есть советская власть плюс электрификация''“, — вычытала Настулька „мудрую“ формулу [[Аўтар:Уладзімір Ленін|Леніна]]. {{Водступ|2|em}}„''Каждая кухарка должна уметь управлять государством''“… {{Водступ|2|em}}— „Вось навіна, — разважалася {{Абмылка|Настульцы,|Настульцы, —}} дарма ламалі галаву над тым, што такое соцыялізм, лепшыя мудрацы гэтае школы: [[Аўтар:Аўгуст Бебель|Бэбэлі]] ды [[Аўтар:Карл Каўцкі|Каутскія]] ў Нямеччыне, [[Аўтар:Ота Баўэр|Баўэры]] ў Аўстрыі, [[Аўтар:Эміль Вандэрвельд|Вандэрвэльды]] ў Бэльгіі або Францускія [[Аўтар:Жан Жарэс|Жорэсы]], тут табе ўсё ясна, як на далоні: завязі толькі савецкую ўладу,<noinclude></noinclude> m6xqtx50nocxhlc5ww1r7qt7eleqqm8 104 125553 290629 2026-06-29T18:24:18Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «грыб палатыні завецца лікапэрдум. Відаць, што тут была калісьці досыць высокая культура, калі ў народзе была пашырана латынская тэрміналёгія.1</br> {{gap|1.5em}}А мне зусім ня было справы да лікапэрдума.</br> {{gap|1.5em}}— Мне нічога не дапаможа! — крычаў я, калі Мікіт...» 290629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>грыб палатыні завецца лікапэрдум. Відаць, што тут была калісьці досыць высокая культура, калі ў народзе была пашырана латынская тэрміналёгія.1</br> {{gap|1.5em}}А мне зусім ня было справы да лікапэрдума.</br> {{gap|1.5em}}— Мне нічога не дапаможа! — крычаў я, калі Мікіта пхаў мне ў рот другі грыб і даваў запіваць вадою. — Нічога! Сьмерць мая прышла. Мяне атруцілі. Зьмяю засмажылі замест рыбы.</br> {{gap|1.5em}}Мікіта прасьвятлеў:</br> {{gap|1.5em}}— Дык тады нагавор трэба. Я ўмею ад вужакі й сіпучай зьмяі.</br> {{gap|1.5em}}Я ўжо ляжаў, як няжывы чыў, што гаварылі над маім вухам, але ніякага руху зрабіць ня мог. Мікіта сьціснуў мой жывот і шаптаў:</br> {{gap|1.5em}}— Ехаў Міхайла-архайла, сьвяты пашхайла, на агняной кабылі, з гострай мячой у руцэ. Мячой выразаў, агнёй выпякаў, па імхох, па балотах адсылаў; вы, гады, не зявайце, свае джгалы вымайце, у балоты напраўляйце. А не, то клікну Міхайлу-архайлу, сьвятога папіхайлу, ад вас і пылу ня будзе. Агнёй запячэ, мячой высячэ, мятлой разьмяце. Дасьць па зубах, па трэцяму языку!..</br> {{gap|1.5em}}Я ляжаў у няпрытомнасьці. Мікіта і настаўнік Яжджыль пашлі дамоў, на зьмену ім прышоў Мамон. Боль зноў узмацніўся. Я стагнаў:</br> {{gap|1.5em}}— Дружа мілы, Мамося ясны, забі мяне, ратуй мяне ад пакуты гэтай!</br> {{gap|1.5em}}Захліпваючыся словамі, плачучы, разлучаўся зь не скарыстаным жыцьцём і даваў Мамону свае апошнія распараджэньні, як быць з маімі прычындаламі, што сказаць матцы. Часам нібы ў тумане ўспамінаў Крэйну і праяўляў надзвычайную моц волі. Я імкнуўся пяяць, каб троху спыніць ці сьцішыць грандьёзны боль у маёй вантробе. Я сьпяваў прыдушаным голасам, ад якога ў Мамона валосьсе ўгору ўздымалася:</br> {{gap|1.5em}}— Баліць-жа мой жываточак —</br> {{gap|1.5em}}Мусіць я памру.</br> {{gap|1.5em}}Ой пайдзеце, прывядзеце,</br> {{gap|1.5em}}Каго я люблю!</br> {{gap|1.5em}}І раптам дзьверы адчыніліся. Крэйна! Вочы яе сумныя,<noinclude></noinclude> 4n2s1omwa3d6gynawjyy1thmpxu3faj 104 125554 290630 2026-06-29T18:26:25Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «дадай электрыфікацыю ды можа яшчэ гэту штодзенную посную кашу і выйдзе соцыялізм. А тады нават і наша тоўстая апякунка з гэтага местачковага арышту патрапіць кіраваць {{Абмылка|дзяржаваю“..|дзяржаваю“…}} {{Водступ|2|em}}Канец арышту аднак-жа надыйшоў. {{...» 290630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>дадай электрыфікацыю ды можа яшчэ гэту штодзенную посную кашу і выйдзе соцыялізм. А тады нават і наша тоўстая апякунка з гэтага местачковага арышту патрапіць кіраваць {{Абмылка|дзяржаваю“..|дзяржаваю“…}} {{Водступ|2|em}}Канец арышту аднак-жа надыйшоў. {{Водступ|2|em}}Пэўнае раніцы, праз цэлы месяц, як нашыя дзяўчаты перабраліся за граніцу, іхная даглядчыца адчыніла дзьверы і сказала: {{Водступ|2|em}}— Лярыса Ваўчок, зьбірайцеся з ''вещами'', ды ня бойцеся, мілая, па вас прыехаў брат, забярэ вас на Урал. {{Водступ|2|em}}— А як са мною? — упаўшым голасам спыталася Настулька. {{Водступ|2|em}}Паедзеце назад, ня трэба нам белагвардзейскага насеньня… {{Водступ|2|em}}— Як-то назад?… {{Водступ|2|em}}— А так… у сваю панскую Польшчу… {{Водступ|2|em}}— Калі? {{Водступ|2|em}}— А можа і сяньня ўвечары. {{Водступ|2|em}}Лярыса спакавала свае невялічкія рэчы, пацалавалася на разьвітаньне з Настулькаю. Абедзьве дзяўчыны заплакалі. {{Водступ|2|em}}— Пішы да {{Абмылка|мяне..|мяне…}} хай брат напіша, — прасіла Настулька. {{Водступ|2|em}}— Добра, сястронка, — адказала Лярыса, зьбіраючыся выходзіць. {{Водступ|2|em}}— Вось ''нежности'', — заўважыла тоўстая баба, — не абрыдла вам тут? Хутчэй! {{Водступ|2|em}}Настулька засталася адна, кінулася на нары і доўга не магла стрымацца ад сьлёз.<noinclude></noinclude> 6xkbow13a08q7snjb7otrr79yqdlxoc 290651 290630 2026-06-29T19:29:04Z Gleb Leo 2440 290651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>дадай электрыфікацыю ды можа яшчэ гэту штодзенную посную кашу і выйдзе соцыялізм. А тады нават і наша тоўстая апякунка з гэтага местачковага арышту патрапіць кіраваць {{Абмылка|дзяржаваю“..|дзяржаваю“…}} {{Водступ|2|em}}Канец арышту аднак-жа надыйшоў. {{Водступ|2|em}}Пэўнае раніцы, праз цэлы месяц, як нашыя дзяўчаты перабраліся за граніцу, іхная даглядчыца адчыніла дзьверы і сказала: {{Водступ|2|em}}— Лярыса Ваўчок, зьбірайцеся з ''вещами'', ды ня бойцеся, мілая, па вас прыехаў брат, забярэ вас на Урал. {{Водступ|2|em}}— А як са мною? — упаўшым голасам спыталася Настулька. {{Водступ|2|em}}— Паедзеце назад, ня трэба нам белагвардзейскага насеньня… {{Водступ|2|em}}— Як-то назад?… {{Водступ|2|em}}— А так… у сваю панскую Польшчу… {{Водступ|2|em}}— Калі? {{Водступ|2|em}}— А можа і сяньня ўвечары. {{Водступ|2|em}}Лярыса спакавала свае невялічкія рэчы, пацалавалася на разьвітаньне з Настулькаю. Абедзьве дзяўчыны заплакалі. {{Водступ|2|em}}— Пішы да {{Абмылка|мяне..|мяне…}} хай брат напіша, — прасіла Настулька. {{Водступ|2|em}}— Добра, сястронка, — адказала Лярыса, зьбіраючыся выходзіць. {{Водступ|2|em}}— Вось ''нежности'', — заўважыла тоўстая баба, — не абрыдла вам тут? Хутчэй! {{Водступ|2|em}}Настулька засталася адна, кінулася на нары і доўга не магла стрымацца ад сьлёз.<noinclude></noinclude> kw597fv9wgeuu0pjbojazmrj8hegcwp 104 125555 290631 2026-06-29T18:28:29Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «Не таму, што яна тут зусім адна, не таму нават, што прышлося разьвітацца з Лярысаю, а ўжо таму, што на грэшнай зямлі ёй як быццам і месца няма, што родная беларуская зямля зрабілася для яе мачахаю. Драмае ў чорным сьне нявольнік-народ і Дзед-Голы пасьвіства...» 290631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>Не таму, што яна тут зусім адна, не таму нават, што прышлося разьвітацца з Лярысаю, а ўжо таму, што на грэшнай зямлі ёй як быццам і месца няма, што родная беларуская зямля зрабілася для яе мачахаю. Драмае ў чорным сьне нявольнік-народ і Дзед-Голы пасьвіствае над яго галавою сваім цівунскім бізуном. Дзе ўзяць сілы, каб вырваць народ свой з гэтага чорнага сну, каб вочы яго ўбачылі ясную волю і сэрцам усім палюбілі яе?!… {{Водступ|2|em}}Пад вечар Настульку забралі з арышту назад на вартоўню пры граніцы. Калі зайшло сонца, дык чырвонаармеец павёў яе на граніцу. {{Водступ|2|em}}— Калі прайдзеце праз кусты, пабачыце агоньчык на тым баку. Трэба скіравацца крыху ўправа, каб без перашкодаў выбрацца на той бок. Толькі ня здумайце вяртацца да нас, бо перадамо проста ў рукі польскіх пагранічнікаў. {{Водступ|2|em}}Настулька спакойна слухала гэтае непатрэбнае, як ёй здавалася, рады. {{Водступ|2|em}}— Тут мая помач вам скончана, — сказаў на разьвітаньне чырвонаармеец, — шчасьлівай дарогі! {{Водступ|2|em}}— Дзякую, — ціха адказала Настулька. {{Водступ|2|em}}Яна ўвайшла ў густыя кусты. Было душна. З захаду паўзла хмара. Загрымеў гром. Хутка маланкі пачалі гуляць па небе над самаю галавою. Лінуў дождж, спачатку<noinclude></noinclude> f99dpmiatz1m8as9v3nr93cy901uthe 104 125556 290632 2026-06-29T18:32:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «рэдкі і буйны, вялікімі халоднымі каплямі, праз мінуту ён абярнуўся ў навальніцу, забубнеў па кустох, адскокваючы ад мокрага зялёнага лісьцьця драбнюткім вадзяным пылам. {{Водступ|2|em}}Настулька не зьвяртала ўвагі на грозную ігру нябесных стыхіяў; трэ‘...» 290632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>рэдкі і буйны, вялікімі халоднымі каплямі, праз мінуту ён абярнуўся ў навальніцу, забубнеў па кустох, адскокваючы ад мокрага зялёнага лісьцьця драбнюткім вадзяным пылам. {{Водступ|2|em}}Настулька не зьвяртала ўвагі на грозную ігру нябесных стыхіяў; трэ‘ было сьпяшацца ісьці на захад, у той бок, дзе далёка-далёка яшчэ стаяла бацькаўская хата, якую яна гэтак неразважна пакінула месяц назад, дзе з радасьцю сустрэне яе зьбедаваная маці ды можа ня вельмі строга асудзіць яе падарожу бацька. {{Водступ|2|em}}Дождж. Вартаўнікі таксама людзі — хаваюцца, дзе могуць. Цемра пагусьцела. Гррр-у-у-ух! Недзе зусім блізка ўдарыў Пярун… Але нічога. Хмара праляціць, зачырванее ізноў неба ў тым месцы, куды схавалася {{Абмылка|сонца -|сонца —}} будзе ведама, куды ісьці. {{Водступ|2|em}}Аднак-жа дождж ня сьціхаў. І што гэта за кусты такія бясконцыя? Піраць па мокрай зусім вопратцы, па руках, па валасох, па твары, як быццам хочуць затрымаць тут, сярод буры, грому і чорнае цемры, часта прарэзванай сьвятлом нязьлічаных маланак. {{Водступ|2|em}}Ясныя дзявочыя вочы Настулькі глядзяць наперад, ногі адмерваюць густыя быстрыя шагі, рукі боруцца з гушчынёю кустоў. Мінуты ляцяць, а ёй здаецца, што яна ўсё яшчэ на месцы. Хутчэй, хутчэй. Не паддацца гушчару кустоў, ня ўпасьці {{перанос-пачатак|п=стомле|к=най}}<noinclude></noinclude> 13lvc0hy4qmrizbgac4d5y2jv2he7dn 104 125557 290633 2026-06-29T18:34:56Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=стомле|к=най}} сярод іх, выбрацца на той, на заходні бок роднае зямлі! А кусты ўсё цягнуцца, як нейкія гігантычныя цянёты, і блутаецца ў іх дзяўчына, бы тая рыбка… {{Цэнтар|VI.}} {{Водступ|2|em}}Горача было Настульцы, душна. Доўга ішла яна сярод...» 290633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=стомле|к=най}} сярод іх, выбрацца на той, на заходні бок роднае зямлі! А кусты ўсё цягнуцца, як нейкія гігантычныя цянёты, і блутаецца ў іх дзяўчына, бы тая рыбка… {{Цэнтар|VI.}} {{Водступ|2|em}}Горача было Настульцы, душна. Доўга ішла яна сярод поўнае цемры, сама няведаючы ў якім кірунку. Здавалася, што ўсё на захад. А дождж то слабеў крыху, то ізноў бушаваў, заліваючы ўсё, як вокам кінуць, нелітасьціва. {{Водступ|2|em}}Нарэшце кусты скончыліся. Пад нагамі шарахціць сёлетняя пожня. Праз колькі загонаў, якія ўпоперак перарэзала Настулька, аказалася нейкая палявая дарожка. Значыцца і людзі недзе тут павінны быць не далёка? {{Водступ|2|em}}Праз якую мо‘ гадзіну хады, заблішчаў агоньчык. Даволі вялікае сяло. Стук у асьветленае лямпаю вакно. Аказалася, што гэта была кватэра вясковага настаўніка, з якім разам жыла яго маці. Настаўнікам быў Андрэй Варановіч, беларус, колішні прыяцель Настульчынага бацькі, з якім разам прабывалі на вялікай вайне. Пашэнціла Настульцы дый годзі. Настаўнікава маці дала ёй пераапрануцца ў сваю старую адзежу. Настулька даведалася, што яна зусім зьбілася з дарогі, ідучы ўвесь час управа і шчасьце яшчэ, што не завярнулася назад на ўсход. {{Водступ|2|em}}Варановіч вельмі быў рад, {{перанос-пачатак|п=даведаўшы|к=ся}}<noinclude></noinclude> dwvwwblpkwg5rfjqmbywln2gvcu4c7s 104 125558 290634 2026-06-29T18:37:33Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=даведаўшы|к=ся}}, што яна дачка яго старога прыяцеля з часоў ваеннае нядолі. Яе напаілі гарачаю гарбатаю. Мала што яна пасьпела расказаць аб сваіх прыгодах, а больш аб бядзе ў бацькавай хаце. {{Водступ|2|em}}— Нічога, не да чужых вы ў госьці з...» 290634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=даведаўшы|к=ся}}, што яна дачка яго старога прыяцеля з часоў ваеннае нядолі. Яе напаілі гарачаю гарбатаю. Мала што яна пасьпела расказаць аб сваіх прыгодах, а больш аб бядзе ў бацькавай хаце. {{Водступ|2|em}}— Нічога, не да чужых вы ў госьці заблудзілі, — пацяшаў Настульку Варановіч, — адпачынеце ў нас, а там і дадому дабярэцеся. А заўтра ў нас маленечкае сьвята: мяне перакідаюць на службу ў Пазнаншчыну, не падабаецца камусьці, што не памагаю закладаць розных „''Кулэк млодзежы''“ ды „''Стшэльцаў''“, а шмат працаваў у закладзеным тут коопэратыве, які вядуць нашыя беларусы, вось і пераводзяць мяне. А коопэратары тутэйшыя пастанавілі ўладзіць супольны абед на разьвітаньне са мною, увечары будзе прадстаўленьне; у пару вы якраз трапілі сюды… {{Водступ|2|em}}— Дзіўна, як гэта вам удалося тут быць настаўнікам дасюль? — заўважыла Настулька, — у нашай вёсцы іх цэлых чатыры былых настаўнікаў і ніводзін ня служыць, усе аруць дзядоўскія загоны. {{Водступ|2|em}}— Я неяк адразу зачапіўся, — адказаў Варановіч, — калі яшчэ можна было, езьдзіў на курсы летам, не ангажаваўся ў беларускую палітыку і гэтак вось трымаўся. {{Водступ|2|em}}— Ну, вам дык не бяда. А ў Пазнаншчыне можа і спакайней будзе служыць. {{Водступ|2|em}}— Што-ж, калі чужына?…<noinclude></noinclude> ii3yn0uxma2c2zw0utzgi42dn57lfd2 104 125559 290635 2026-06-29T18:41:26Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Усюды для нас чужына, — падхапіла Настулька, — там добра, дзе нас няма. Вось на ўсходзе нібыто Беларусь, свая хата, а для мяне і там месца няма… {{Водступ|2|em}}Э, там справа простая: нявольнікі збунтаваліся, каб тыранію аднаго колеру зьмяніц...» 290635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Усюды для нас чужына, — падхапіла Настулька, — там добра, дзе нас няма. Вось на ўсходзе нібыто Беларусь, свая хата, а для мяне і там месца няма… {{Водступ|2|em}}Э, там справа простая: нявольнікі збунтаваліся, каб тыранію аднаго колеру зьмяніць на іншую — яшчэ горшую, — сказаў Варановіч. {{Водступ|2|em}}— А гэтулькі тут брэшуць пра свой рай, пра дабрабыт працоўнага народу, — заўважыла Настулька, — a там запраўды пекла нейкае, гарачка, голад i агулам прымітыўны быт; адна ўцеха, што ніхто не багацее з чужое працы, калі ня лічыць дзяржавы, кірованай кучкаю партыйцаў. {{Водступ|2|em}}— Шыгалёўшчына [[Аўтар:Фёдар Дастаеўскі|Дастаеўскага]], — дадаў Варановіч, — бо работніку ды мужыку не лягчэй ад таго, што яго эксплёатуе не адзінка чалавечая, а вялізарны колектыў — Савецкі Саюз. {{Водступ|2|em}}— Сумная доля гаротніка беларуса, куды ні кінь, — разважаў далей Варановіч, — мне вось, напрыклад, трэба з восені выбірацца ў Пазнаншчыну, у зусім іншыя варункі. Здавалася-б, усё роўна, дзе служыць, аднак цяжка робіцца на душы: апрача старое маці, ня будзе вакол мяне ніводнае роднае душы… {{Водступ|2|em}}— Праца будзе, — перабіла {{Абмылка|Настуль''н''а|Настулька}}, — за працаю час праляціць, як віхар.<noinclude></noinclude> oy6lreho9bfahmvjau8o8jmuki14uou 290636 290635 2026-06-29T18:41:44Z Gleb Leo 2440 290636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Усюды для нас чужына, — падхапіла Настулька, — там добра, дзе нас няма. Вось на ўсходзе нібыто Беларусь, свая хата, а для мяне і там месца няма… {{Водступ|2|em}}— Э, там справа простая: нявольнікі збунтаваліся, каб тыранію аднаго колеру зьмяніць на іншую — яшчэ горшую, — сказаў Варановіч. {{Водступ|2|em}}— А гэтулькі тут брэшуць пра свой рай, пра дабрабыт працоўнага народу, — заўважыла Настулька, — a там запраўды пекла нейкае, гарачка, голад i агулам прымітыўны быт; адна ўцеха, што ніхто не багацее з чужое працы, калі ня лічыць дзяржавы, кірованай кучкаю партыйцаў. {{Водступ|2|em}}— Шыгалёўшчына [[Аўтар:Фёдар Дастаеўскі|Дастаеўскага]], — дадаў Варановіч, — бо работніку ды мужыку не лягчэй ад таго, што яго эксплёатуе не адзінка чалавечая, а вялізарны колектыў — Савецкі Саюз. {{Водступ|2|em}}— Сумная доля гаротніка беларуса, куды ні кінь, — разважаў далей Варановіч, — мне вось, напрыклад, трэба з восені выбірацца ў Пазнаншчыну, у зусім іншыя варункі. Здавалася-б, усё роўна, дзе служыць, аднак цяжка робіцца на душы: апрача старое маці, ня будзе вакол мяне ніводнае роднае душы… {{Водступ|2|em}}— Праца будзе, — перабіла {{Абмылка|Настуль''н''а|Настулька}}, — за працаю час праляціць, як віхар.<noinclude></noinclude> kybjwdkeu7j2sux5w8yw9y52gptaoyn 104 125560 290637 2026-06-29T18:47:25Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «спачуваючыя, не насьмішлівыя. Ні слова ня кажучы, бярэ шклянку з вадой, сыпе туды лыжку стоўчанага вугалю (бярозавага!!!) і тонам, не дазваляючым дыскусіі, кажа:</br> {{gap|1.5em}}— Выпі, тав. Самсон!</br> {{gap|1.5em}}Я выпіў і празь дзьве хвіліны боль адступіў. Я плакаў з...» 290637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>спачуваючыя, не насьмішлівыя. Ні слова ня кажучы, бярэ шклянку з вадой, сыпе туды лыжку стоўчанага вугалю (бярозавага!!!) і тонам, не дазваляючым дыскусіі, кажа:</br> {{gap|1.5em}}— Выпі, тав. Самсон!</br> {{gap|1.5em}}Я выпіў і празь дзьве хвіліны боль адступіў. Я плакаў з радасьці і цалаваў яе калені. Заспакоены заснуў. У маіх галавах сядзела Крэйна, а я сьніў, што маё чало яна ўпрыгожыла ружамі. <center>'''IV. ВАГА РАСЬЦЕ</center> {{gap|1.5em}}Пышуць, пышуць конікі, мяне вязучы. Ня пышыце конікі па буйным шляху! Я еду ў вакруговы горад за інструкцыямі перад новым навучальным годам. Каб хутчэй дабіцца атрыманьня розных матарыялаў і асыгновак, я на грудзёх прымацаваў адзнакі сяброўства ў сямнаццаці грамадзкіх арганізацыях. На маіх шырокіх грудзёх яны ўсе зьмясьціліся й выглядалі вельмі пераконваюча. Крэйна, забачыўшы мяне ў гэткім экстравыдатным стане, нечакана пырснула высокаю нотай сьмеху:</br> {{gap|1.5em}}— На што так абчапіўся, тав. Самсон?</br> {{gap|1.5em}}— Еду ў вакруговы горад, дык каб больш вагі было!</br> {{gap|1.5em}}Практыка паказала, што мая прадбачнасьць была мэтазгоднай. У вельмі кароткі тэрмін я наваліў дзьве падводы кніжкамі ды рознымі пісоўнымі прыладамі і накіраваў іх у Шапялёўку, а сам застаўся на два дзянькі ў горадзе.</br> {{gap|1.5em}}Я быў на гастролях Дзяржаўнага тэатру і ў музэі. Бачыў «Цара Максымільяна». Тэатр і музэй штурханулі мяне хутчэй распачаць правядзеньне культурнай рэвалюцыі ў Шапялёўскім раёне. У мяне ўзьнікла вельмі каштоўная думка аб арганізацыі раённага вандроўнага тэатру і паказальнага навукова-мастацкага музэю. У кандыдаты дырэктара вандроўнага тэатру я ў думках вызначыў выкладчыка фізвыху і сьпеваў тав. Бычанка.</br> {{gap|1.5em}}На трэці дзень свайго прыезду ў вакруговы горад я нечакана сустрэў Крэйну. Я ня верыў сваім вачом, думаў, што здань вандруе па бульвары.</br> {{gap|1.5em}}— Якім чынам вы тут? — запытаў я, імкнучыся ў гэтыя<noinclude></noinclude> rva4a1prz8ur5oj8bm11hts0qia4tl6 104 125561 290638 2026-06-29T18:47:28Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «А летам вы можаце сабе і ў родным краі адпачываць… {{Водступ|2|em}}— Няшмат гэтага адпачынку дый пераезды абрыдаюць чалавеку, прывыкшаму быць прыкованым да аднаго месца. {{Водступ|2|em}}— Ну, вы яшчэ не стары, каб баяцца пераездаў. {{Водступ|2|em}}— Але ня зусі...» 290638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>А летам вы можаце сабе і ў родным краі адпачываць… {{Водступ|2|em}}— Няшмат гэтага адпачынку дый пераезды абрыдаюць чалавеку, прывыкшаму быць прыкованым да аднаго месца. {{Водступ|2|em}}— Ну, вы яшчэ не стары, каб баяцца пераездаў. {{Водступ|2|em}}— Але ня зусім і малады. Як вам здаецца, колькі я на сьвеце пражыў? {{Водступ|2|em}}— {{Абмылка|Гадоў..|Гадоў…}} дзесяткоў якіх тры з палавінаю? — адказала Настулька пытаньнем. {{Водступ|2|em}}— Трыццаць дзевяць гадоў мінула ў гэтым месяцы, — уздыхнуўшы сказаў Варановіч. {{Водступ|2|em}}— Ці-ж гэтулькі ўжо? — спыталася яго маці, — а здаецца, што толькі ўчора на руках цябе насіла. {{Водступ|2|em}}— Так, так, мама; для вас я заўсёды буду здавацца малым дзіцянём. {{Водступ|2|em}}— Нам лёгка гаварыць, у цяпле і ў сушы, — заўважыла маці, — а вось пасьля гэткай падарожы як? Можа і спаць пара лажыцца. Я тут пры печцы пасьцялю для нашай ластаўкі, што бура пад нашую страху загнала. {{Водступ|2|em}}— Дзякую, дзякую, — адказала Настулька, — пасьпею яшчэ выспацца. Мне наагул здаецца, што гэта ўсё сон, настолькі дзіўнае здарэньне. Кажуць — гара з гарою ня сходзіцца… хоць мы з вамі i ня бачыліся дасюль ніколі, праўда? — зьвярнулася яна да Варановіча.<noinclude></noinclude> 41fxv1ghpjprrrj3gj0f91jzsqe1ruh 104 125562 290639 2026-06-29T18:56:09Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «празаічныя словы ўкласьці ўсю сваю пяшчоту.</br> {{gap|1.5em}}— За вамі ўсьлед паехала. Бяз вас сумна там, месца не знаходжу! — усьміхнулася Крэйна й дадала:</br> {{gap|1.5em}}— Цётка ў мяне тут жыве! Дні тры прабуду!</br> {{gap|1.5em}}А я, шаволячы вусамі, падумаў:</br> {{gap|1.5em}}— Ня...» 290639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>празаічныя словы ўкласьці ўсю сваю пяшчоту.</br> {{gap|1.5em}}— За вамі ўсьлед паехала. Бяз вас сумна там, месца не знаходжу! — усьміхнулася Крэйна й дадала:</br> {{gap|1.5em}}— Цётка ў мяне тут жыве! Дні тры прабуду!</br> {{gap|1.5em}}А я, шаволячы вусамі, падумаў:</br> {{gap|1.5em}}— Няпраўду кажаш, дзяўчына! Аборт ад Ліна!</br> {{gap|1.5em}}Нібы ўгадваючы мае думкі, яна пачырванела і пасьля хвіліны маўчанкі дала мне свой адрас.</br> {{gap|1.5em}}Вечарам я зь нейкім грукатам сардэчным прышоў да Крэйны. Быў момант найвышэйшай урачыстасьці. Першы раз яна без насьмішкі аднеслася да мяне. Першы раз я быў на самоце зь ёю.</br> {{gap|1.5em}}Яна завяла мяне ў глухі куточак саду, дзе кусты парэчкі і маліны маглі захаваць якую хочаш загадку прыроды.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля доўгіх інтрадукцыяў, калі мой энэргічны запал захапіў і яе фізіялёгічную базу, Крэйна раптам абшчапіўшы мяне за шыю, схаваўшы свой твар на маіх грудзёх, парыўна зашаптала:</br> {{gap|1.5em}}— Ты мне даўно, даўно мілым быў. Толькі віду не хацела даваць. Мучыла і цябе і сябе!.. А ведаеш, ці ведаеш, мой ідал, за што я пакахала цябе? За вар’яцтва тваё, за бязьмежнае фантазёрства і непакой…</br> {{gap|1.5em}}— Любі мяне за што хочаш! — адказаў я і ледзьве не заціснуў Крэйну вяроўкаю свайго каханьня.</br> {{gap|1.5em}}Крэйна правяла мяне праз хвортку на вуліцу, калі ўсходзіла сонца, і рукой паказала кірунак.</br> {{gap|1.5em}}Я думаў яшчэ каля трох дзён прабыць у горадзе, каб гостра перажыць шчасьце перамогі, але на другі дзень я пабачыў тав. Сома, які прыехаў з курорту і цяпер на выканкомаўскіх канёх думаў ехаць у наша мястэчка. Ён прапанаваў і мне ехаць. Зразумела, я не адмовіўся, хоць увесь арганізм паланеў агнём Крэйны.</br> {{gap|1.5em}}Дарогаю я сказаў тав. Сому:</br> {{gap|1.5em}}— За гэты час, як вас ня было ў Шапялёўцы, вельмі цяжка было працаваць. Хто можа даць такое аўтарытэтнае накіраваньне, як вы? А між тым увесь час трэба быць на варце і трымаць прівільную лінію ў працы. Цяпер, прыступаючы да новага году, я хацеў-бы разам з вамі вызначыць асноўныя лініі працы па цэламу шэрагу тэарэтычных і практычных пытаньняў.</br><noinclude></noinclude> odnz0tgrji8j2zt6coy602d5t40jjjk 104 125563 290640 2026-06-29T19:05:32Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Затое з вашым татаю шмат супольных дзён правялі разам, — адказаў ён. {{Водступ|2|em}}— Годзі, Андрэйка, — ізноў умяшалася маці, — нагаворышся заўтра, адпачыць пара з дарогі… {{Водступ|2|em}}— Мне неяк лёгенька на сэрцы, здаецца, што я ўжо ў сяб...» 290640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Затое з вашым татаю шмат супольных дзён правялі разам, — адказаў ён. {{Водступ|2|em}}— Годзі, Андрэйка, — ізноў умяшалася маці, — нагаворышся заўтра, адпачыць пара з дарогі… {{Водступ|2|em}}— Мне неяк лёгенька на сэрцы, здаецца, што я ўжо ў сябе ў хаце, a вам дык клопат толькі, — тонам перапрашаньня сказала Настулька. {{Водступ|2|em}}— Змучыліся вы, спакойнай ночы, — падняўся Варановіч. — Мама, — зьвярнуўся ён да старое, — утулеце добра нашу падарожніцу, каб холадна ў нас ня было пасьля гэткае ванны. — Спакойнай ночы! — пажадаў ён Настульцы і выйшаў у свой пакой. {{Водступ|2|em}}Мінут цераз пяць Настулька ўжо спала, як забітая. {{Водступ|2|em}}У душы Варановіча нейкі час іграла ціхая радасьць. Лёс не пакідае яго. Трэба-ж гэткага здарэньня: да яго, пад‘жылага ўжо кавалера, заблуталася дачка яго прыяцеля. Заўтра з ім сардэчна разьвітаюцца яго мілыя землякі. З восені ён будзе далёка адсюль, ад усіх гэтых дробных і большых нацыянальных балячак. Можа і праўда, што там будзе спакайней. Пішуць адтуль што матар‘яльна, дык там шмат культурней: кругом дарогі-шосы, мураваны школьны будынак, кватэра для яго — аж чатыры вялікія пакоі, каля двух гэктараў зямлі… {{Водступ|2|em}}Назаўтра дзень прайшоў, быццам {{перанос-пачатак|п=толь|к=кі}}<noinclude></noinclude> kkjggk451l30f1gaq71wjomp93koat4 104 125564 290641 2026-06-29T19:06:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Ты, Самсон, за гэты час іншым стаў, паразумнеў троху — усьміхнуўся, як кэнтаўра сярэдяй вялічыні, Сом і моцна ляпнуў па плячы.</br> {{gap|1.5em}}Я аж заойкаў. Шкода, што нялоўка начальства сваё трэснуць.</br> {{gap|1.5em}}— Што-ж! Давай пагутарым! — сказаў ён, за...» 290641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}— Ты, Самсон, за гэты час іншым стаў, паразумнеў троху — усьміхнуўся, як кэнтаўра сярэдяй вялічыні, Сом і моцна ляпнуў па плячы.</br> {{gap|1.5em}}Я аж заойкаў. Шкода, што нялоўка начальства сваё трэснуць.</br> {{gap|1.5em}}— Што-ж! Давай пагутарым! — сказаў ён, запальваючы танную папяроску.</br> {{gap|1.5em}}Я зь кішэні выцягнуў блёкнот і кажную думку тав. Сома занатоўваў. Зразумела, што ў пісанне і я сам потым нічога не разабраў, бо калёсы дрыгацелі, і мы падтопвалі вельмі моцна.</br> {{gap|1.5em}}Урэшце я сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Цяпер я ўявіў сабе, тав. старшыня, якія формы працы вы лічыце неабходнымі на бліжэйшы адрэзак часу. Я напружу ўсе свае здольнасьці, каб забясьпечыць рэальнае выкананьне вашых меркаваньняў. Цяпер мне наогул лягчэй працаваць будзе, бо я падаў заяву ў партыю.</br> {{gap|1.5em}}Сом зноў бэцнуў мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Бачу, што ўразумнеў троху!</br> {{gap|1.5em}}Пасьля прыезду ў Шапялёўку тав. Сома мне пачалі давяраць у РВК і бачыць у маёй асобе шчырага працаўніка.</br> {{gap|1.5em}}Кажны вечар я заходзіў да Соміхі. Сома зазвычай ня бывала дома. На маё дзіва, Крэйна, хоць і вярнулася хутка ў Шапялёўку, але зноў халоднай да мяне сталася, і я ніякім чынам ня мог зламаць лёд яе сэрца. Я папрабаваў гвалтам вярнуць страчаную пазыцыю, але нечакана атрымаў ад дзяўчыны вельмі гулкую поўху і прымушаны быў, каб гісторыю не раздулі ў піку мне, рэтыравацца, сказаўшы ёй:</br> {{gap|1.5em}}— Ведзьма з лысай гары, якога трасца табе трэба?</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень позна вечарам, калі я рабіў моцыён на Лютнянскім шляху, я пабачыў Крэйну і зь ёю нейкага мужчыну. Пара так шпарка пранеслася, што я не разгледзеў, хто гэта. Калі другі раз я падсьцярог яе, седзячы на могілках, дык аслупянеў: зь ёю быў Сом!</br> {{gap|1.5em}}— Другую рыбу спаймала! — падумаў я горка. Цяжка гэту рыбу перамагчы мне.</br> {{gap|1.5em}}І сэрца маё заледзянела. Магчыма, гэта мела i<noinclude></noinclude> sifxd4j5g2e27mg6cz7njdobzdxq50h 104 125565 290642 2026-06-29T19:08:31Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=толь|к=кі}} бліснуў. Увечары пяялі былыя вучні Варановіча. Яны чула разьвітваліся з сваім настаўнікам, шмат у якіх на вачох паказваліся сьлёзы… {{Водступ|2|em}}Праз два дні Настулька скіравалася да хаты, нясучы пісьмо ад Варановіча да свай...» 290642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{перанос-канец|п=толь|к=кі}} бліснуў. Увечары пяялі былыя вучні Варановіча. Яны чула разьвітваліся з сваім настаўнікам, шмат у якіх на вачох паказваліся сьлёзы… {{Водступ|2|em}}Праз два дні Настулька скіравалася да хаты, нясучы пісьмо ад Варановіча да свайго бацькі. {{Водступ|2|em}}Дома ёй таксама пашчасьціла: сустрэлі яе з радасьцю. Адседжваць за пераход граніцы ня прышлося, бо справа яе трапіла пад адну з амнэстыяў. Хлопцы з суседняга сяла, што разам з ёю і Лярысаю кіраваліся на ўсход, таксама былі павыкіданы назад, адсядзеўшы па тры месяцы ў менскім вастрозе. {{Водступ|2|em}}Ня трэба і дадаваць, што праз год у Настульчыных бацькоў гасьціў летам Варановіч, захапляючыся чароўным хараством глухое лясное мясцовасьці. {{Водступ|2|em}}Але меў ён і яшчэ чымсь захапляцца тут, бо пад восень Настулька выйшла замуж за Варановіча. <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|6em|height=1px}}<noinclude></noinclude> 8ag93gw361kvvhlxlhxxishx7dzda3c 0 125566 290644 2026-06-29T19:12:10Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Настулька | аўтар = Макар Краўцоў | год = 1935 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Новы Ерусалім|Новы Ерусалім]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: На...» 290644 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Настулька | аўтар = Макар Краўцоў | год = 1935 год | пераклад = | секцыя = Апавяданьне | папярэдні = | наступны = [[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)/Новы Ерусалім|Новы Ерусалім]] | анатацыі = Іншыя публікацыі гэтага твора: [[Настулька (Краўцоў)]]. }} <pages index="Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935).pdf" from="5" to="5" /> {{разрыў старонкі|тэкст=}} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935).pdf" from="7" to="49" /> {{Выроўніваньне-канец}} ol03x98puhqx8w2le181s0sdwxc9pme 104 125567 290646 2026-06-29T19:13:43Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «станоўчыя вынікі ў вагульным пляне. Кажны вечар я хадзіў да Соміхі і адчуваў сябе ня менш здавальняюча, як і Сом з Крэйнай. Праз Соміху мой уплыў у Выканкоме павялічваўся. Зразумела, я працаваў і па іншай лініі. Я акуратна хадзіў на партыйныя сходы і там б...» 290646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>станоўчыя вынікі ў вагульным пляне. Кажны вечар я хадзіў да Соміхі і адчуваў сябе ня менш здавальняюча, як і Сом з Крэйнай. Праз Соміху мой уплыў у Выканкоме павялічваўся. Зразумела, я працаваў і па іншай лініі. Я акуратна хадзіў на партыйныя сходы і там быў вельмі вытрыманым, задаваў, праўда, шмат пытаньняў, але самых агульных, ня острых, выконваў усе нагрузкі, якія мне даручалі, нікога не зачапляў, ня крытыкаваў, а калі прыходзілася галасаваць, дык рабіў гэта, ня доўга думаючы, і глядзеў толькі, каб галасаваць за тое, за што большасьць галасавала.</br> {{gap|1.5em}}Вынік маіх вытрыманых паводзін: РВК вызначыў мяне для правядзеньня шэрагу ўдарных кампаніяў і ў першую чаргу камандыраваў мяне ў Галышоўскі сельсавет для правядзеньня сходу.</br> {{gap|1.5em}}Едучы туды, я папрасьцей апрануўся, узьдзеў на плечы зацухмолены фрэнчык імпэрыялістычнай эпохі і гэткай самай даўнасьці галіфэ. Апошнія, бязумоўна, не маглі выклікаць абурэньня сялянскіх мас, бо былі верхам пралетарскай моды, урбанізавалі, так сказаць, вёску.</br> {{gap|1.5em}}Асноўнымі пытаньнямі на сходзе былі: 1) мой даклад аб Сун-Ят-Сэне; 2) даклад старшыні сельсавету тав. Дрозьдзіка аб пазбаўленьні некаторых груп насяленьня выбрачых правоў.</br> {{gap|1.5em}}Далей намячаліся бягучыя справы: 1) інфармацыя жанарганізатара: а) аб месячніку барацьбы зь някультурнасьцю; б) разгляд справы аб экзэкуцыі над грамадзянкай Суклетай Жлобай.</br> {{gap|1.5em}}У сваім дакладзе, каб быць больш зразумелым, я падрабязна высьветліў нашу лінію і сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Капіталістычныя рапухі шквяруцца, яны хочуць праглынуць нас. Імпэрыялістычная вантроба, ці, па нашаму кажучы, імпэрыялістычны каўбух жарэ ды жарэ чалавечае мяса пад прыкрыцьцем папяровага бюракратызму Лігі Нацыяў, якую правільней трэба назваць Лізкай Нацыяў і сьцервай сусьветнай — такая паскуда яна!</br> {{gap|1.5em}}Прызнаюся, кажучы аб Сун-Ят-Сэне і становішчы ў Кітаі, я заблытаўся і ня ведаў, якая розьніца між Чан-Кай-Пшы і Ка-Ка-Фэнам і іншымі сусьветнымі гадамі, але я<noinclude></noinclude> lp6qo3nvb5aj47u3re00aayaklwmb25 104 125568 290648 2026-06-29T19:14:20Z Gleb Leo 2440 /* Без тэксту */ 290648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Gleb Leo" /></noinclude><noinclude></noinclude> isyqqwamimoczuse5y3bmemn8f8mlww 104 125569 290649 2026-06-29T19:15:55Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 290649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" /></noinclude>гаварыў упэўнена, мне нельга было праявіць сваю несьвядомасьць, бо гэта нявыгодна ў першую чаргу і мне, i PBK.</br> {{gap|1.5em}}У спрэчках ніхто і славечка ня кінуў аб кітайскіх справах, усе не на тэму казалі:</br> {{gap|1.5em}}— Чаму карова 40 руб., а боты 30 руб.?</br> {{gap|1.5em}} Калі мы навучымся працаваць без кампаніяў?</br> {{gap|1.5em}} Калі нашы шляхі ўрамантуюць, замест палацаў у гарадох школы пабудуюць, земляўпарадкуюць нас ды абрэжуць кулакоў?</br> {{gap|1.5em}}У заключнай прамове я абышоў гэтыя пытаньні, бо яны не вязаліся з маім дакладам, і сказаў:</br> {{gap|1.5em}} У нас сілы хопіць! Мы знойдзем сродкі, мэтады й напрамак! Мы будзем біць буржуазею толькі ў галаву. Няхай яна ведае, што пралетарыят і сяляне не такое дзіцё, каб хоць і сем няняк меўшы ды быць бязносым.</br> {{gap|1.5em}}Сход ухваліў рэзалюцыю:</br> {{gap|1.5em}} Прызнаць, што кітайскі парод давяршыць пачатую справу!</br> {{gap|1.5em}}Тав. Дрозьдзік у сваім дакладзе інфармаваў сход аб неабходнасьці пазбавіць выбарчых правоў усіх канавалаў, як непрацоўных элемэнтаў.</br> {{gap|1.5em}}Узьнялася цэлая завіруха, але, дзякуючы ўдалай дыплёматыі тав. Дрозьдзіка, сход падаўляючай большасьцю ў вадзін голас афіксаваў гэта пазбаўленьне і прызнаў іх ворагамі савецкай улады.</br> {{gap|1.5em}}Адносна месячніку барацьбы зь някультурнасьцю прызналі мэтазгодным дравесьці яго на працягу трох дзён і абралі для гэтага камсад. Тут быў невялікі інцыдэнт, які характарызуе нашу тэхнічную адсталасьць. Калі прыймалі рэзалюцыю аб утварэньні камсаду, пры слове замацаваць нейкі пракуда, якога звалі Мацей Сялівончык, баўтаючы галавой ад непераможнага сну, узьняўся і сказаў:</br> {{gap|1.5em}} Вы сабе замацоўвайце хоць да сьвету, але я пашоў сабе спаць!</br> {{gap|1.5em}}Я асьцярожна схапіў яго за каўнер, вярнуў на лаву і пасароміў за нявытрыманасьць.</br> {{gap|1.5em}}Апошняе пытаньне: разглядалася скарга Суклеты Жлобы, якую на сходзе ў вадным засьценку высеклі за тое, 87<noinclude></noinclude> pdh5ru8z2i60xmi247d66s69sr3hnhk 290665 290649 2026-06-30T04:43:46Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 290665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гаварыў упэўнена, мне нельга было праявіць сваю несьвядомасьць, бо гэта нявыгодна ў першую чаргу і мне, i PBK.</br> {{gap|1.5em}}У спрэчках ніхто і славечка ня кінуў аб кітайскіх справах, усе не на тэму казалі:</br> {{gap|1.5em}}— Чаму карова 40 руб., а боты 30 руб.?</br> {{gap|1.5em}}— Калі мы навучымся працаваць без кампаніяў?</br> {{gap|1.5em}}— Калі нашы шляхі ўрамантуюць, замест палацаў у гарадох школы пабудуюць, земляўпарадкуюць нас ды абрэжуць кулакоў?</br> {{gap|1.5em}}У заключнай прамове я абышоў гэтыя пытаньні, бо яны не вязаліся з маім дакладам, і сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— У нас сілы хопіць! Мы знойдзем сродкі, мэтады й напрамак! Мы будзем біць буржуазею толькі ў галаву. Няхай яна ведае, што пралетарыят і сяляне не такое дзіцё, каб хоць і сем няняк меўшы ды быць бязносым.</br> {{gap|1.5em}}Сход ухваліў рэзалюцыю:</br> {{gap|1.5em}}— Прызнаць, што кітайскі парод давяршыць пачатую справу!</br> {{gap|1.5em}}Тав. Дрозьдзік у сваім дакладзе інфармаваў сход аб неабходнасьці пазбавіць выбарчых правоў усіх канавалаў, як непрацоўных элемэнтаў.</br> {{gap|1.5em}}Узьнялася цэлая завіруха, але, дзякуючы ўдалай дыплёматыі тав. Дрозьдзіка, сход падаўляючай большасьцю ў вадзін голас афіксаваў гэта пазбаўленьне і прызнаў іх ворагамі савецкай улады.</br> {{gap|1.5em}}Адносна месячніку барацьбы зь някультурнасьцю прызналі мэтазгодным {{абмылка|дравесьці|правесьці}} яго на працягу трох дзён і абралі для гэтага камсад. Тут быў невялікі інцыдэнт, які характарызуе нашу тэхнічную адсталасьць. Калі прыймалі рэзалюцыю аб утварэньні камсаду, пры слове «замацаваць» нейкі пракуда, якога звалі Мацей Сялівончык, баўтаючы галавой ад непераможнага сну, узьняўся і сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Вы сабе замацоўвайце хоць да сьвету, але я пашоў сабе спаць!</br> {{gap|1.5em}}Я асьцярожна схапіў яго за каўнер, вярнуў на лаву і пасароміў за нявытрыманасьць.</br> {{gap|1.5em}}Апошняе пытаньне: разглядалася скарга Суклеты Жлобы, якую на сходзе ў вадным засьценку высеклі за тое,<noinclude></noinclude> kk2xrjz5gcn1lnhogx7bm3l9wek1o1n 106 125570 290652 2026-06-29T19:33:48Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «» 290652 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=Могилевская Старина |Language=be |Volume=[[Могилевская Старина (1900—1903)/I|Выпускъ I]] |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Типографія Губернскаго Правленія |Address=Могилевъ Губернскій |Year=1900 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} rnghvde03j874bj5lgqvcjmyj1gegfx 104 125571 290653 2026-06-29T20:12:02Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{block center/s|style=width:100%; max-width:25em; border:3px solid black}} {{Цэнтар|{{Цёмна-чырвоны|{{Разьбіўка|ЯНКА<br />КУПАЛА}}}}|памер=120%}} {{Цэнтар|{{Цёмна-чырвоны|{{Разьбіўка|ТВОРЫ}}}}|памер=250%}} [[Файл:Творы (Купала, 1942). Малюнак 1.jpg|100px|center]] {{Цэнтар|{{Цёмна-чырвоны|{{Разьбіўка|ДЕТГИЗ}}}}|памер=...» 290653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{block center/s|style=width:100%; max-width:25em; border:3px solid black}} {{Цэнтар|{{Цёмна-чырвоны|{{Разьбіўка|ЯНКА<br />КУПАЛА}}}}|памер=120%}} {{Цэнтар|{{Цёмна-чырвоны|{{Разьбіўка|ТВОРЫ}}}}|памер=250%}} [[Файл:Творы (Купала, 1942). Малюнак 1.jpg|100px|center]] {{Цэнтар|{{Цёмна-чырвоны|{{Разьбіўка|ДЕТГИЗ}}}}|памер=100%}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> rahi7avrv2x5jy4752o055cst4ix6x8 104 125572 290654 2026-06-29T20:15:23Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{Цэнтар|{{Разьбіўка|ЯНКА КУПАЛА}}}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|ТВОРЫ}}|памер=250%}} [[Файл:Творы (Купала, 1942). Малюнак 2.jpg|100px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|НАРКОМПРОС РСФСР<br />Государственное Издательство Детской Литературы<br />Москва 1942 Ленинград}}}}» 290654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude>{{Цэнтар|{{Разьбіўка|ЯНКА КУПАЛА}}}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|ТВОРЫ}}|памер=250%}} [[Файл:Творы (Купала, 1942). Малюнак 2.jpg|100px|center]] {{Цэнтар|{{smaller|НАРКОМПРОС РСФСР<br />Государственное Издательство Детской Литературы<br />Москва 1942 Ленинград}}}}<noinclude></noinclude> ntpg6jav86xl4a6awalg1vu2qnty901 104 125573 290655 2026-06-29T20:58:54Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «гарнітур. То пачакаем, пакуль ты пасля свайго павышэння пашыеш сіні і тады… „Дурная“, — ласкава адказаў ён, і мае пачуцці раздвойваюцца. Ты бачыш, як я табе ўсё адкрыта пішу. Гэта таму, што цяпер я цябе зусім адчуваю, ты свайго сына вынасіла ўсёй сваёй д...» 290655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>гарнітур. То пачакаем, пакуль ты пасля свайго павышэння пашыеш сіні і тады… „Дурная“, — ласкава адказаў ён, і мае пачуцці раздвойваюцца. Ты бачыш, як я табе ўсё адкрыта пішу. Гэта таму, што цяпер я цябе зусім адчуваю, ты свайго сына вынасіла ўсёй сваёй душой…“ {{Водступ|2|em}}Сашка падышоў да самага таго стала, дзе быццам быў прэзідыум. І ўжо сеўшы, ён адумаўся, што тут-жа яго ніхто не ведае. Пасля выявілася, што тут і прэзідыума ніякага не было, а проста адзін з рэдакцыйных працаўнікоў папрасіў, каб кожны расказаў пра сябе. {{Водступ|2|em}}Тут былі людзі і сярэдняга ўзросту, і старыя, але найбольш было сашкавых год. Ён прыглядаўся да аднаго чалавека, высокага ростам, у цывільнай адзежы. Яму можна было даць год пяцьдзесят. Ён быў чарнявы, з дробнымі вусамі, і Сашка мучыўся, стараючыся ўспомніць, дзе і калі ён яго раней бачыў. Ён напружваў памяць нават тады, калі стэнаграфісткі скрыпелі пер‘ямі і шморгалі алоўкамі, запісваючы расказы людзей, якія гаварылі адзін за адным. Але пакрысе яго ўвага пачала збірацца на расказе таго самага вайскоўца, які апярэдзіў быў іх з Вэнем у калідоры. Глянуўшы на яго, Сашка падумаў: „Чаму Вэня сказаў, што гэта таксама партызан або ваяка?“ А пасля не зводзіў вачэй з яго твара. {{Водступ|2|em}}Гэта быў твар чалавека, пра якога нельга было ўгадаць колькі яму год. Калі ён гаварыў, маршчыны старасці збіраліся на яго твары. Але разам з тым пра яго можна было і так сказаць: яму не можа быць больш сарака год. Самая важная рыса, якая была Сашку навіной, гэта тое, што твар чалавека быў спаласаваны шрамамі і рубцамі. Над вокам былі два тонкія шрамы, на шчацэ пад вухам гонкі рубец і на шыі збоку<noinclude></noinclude> gu8oyt6hzmus36qp08hej4ikrblqwgj 104 125574 290656 2026-06-29T21:06:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «такі-ж самы. Сашка ніколі не бачыў такіх пячатак на чалавеку і цяпер падумаў: бач ты, гэта-ж яго маглі і забіць на вайне. Гэты чалавек гаварыў не больш за ўсіх, не гарачэй, але Сашка запомніў яго расказ. {{Водступ|2|em}}Ёсць мясцовасць недзе на Гародзеншчыне (...» 290656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>такі-ж самы. Сашка ніколі не бачыў такіх пячатак на чалавеку і цяпер падумаў: бач ты, гэта-ж яго маглі і забіць на вайне. Гэты чалавек гаварыў не больш за ўсіх, не гарачэй, але Сашка запомніў яго расказ. {{Водступ|2|em}}Ёсць мясцовасць недзе на Гародзеншчыне (чалавек назваў дробны гарадок), дзе ён у маленстве выхадзіў усе сцежкі і дарогі, пайшоўшы следам за падзённай работай, пакуль не асеў на доўгі час у родным гарадку, дзе была дробная ткачоўская фабрыка і дзе бацька даўно ўжо быў ткач. На цэлыя гады тут было сталае аселішча. Тут чалавек стаў пры ткачоўскім варштаце, але тут-жа яго адарвалі ад сям‘і ў тысяча дзевяцьсот чатырнаццатым годзе. Рух па чыгунках у салдацкіх вагонах, спёка ў паходзе па пыльных дарогах — усё гэта было цяжка, але тут была і своеасаблівая разрыўка. Чорны смутак ужо як мае быць апанаваў чалавека, калі ён сеў на адным месцы ў раскапанай зямлі. Была восень. Дажджавая вада сцякала ў акопы, чалавек тры ночы прадрамаў стоячы. На чацверты дзень, ледзь пачало развідняцца, ён разам з усімі бег наперад і крычаў „ура“, трымаючы парад сабою вінтоўку з штыхом. Беглі больш як кілометр, пасля кінуліся назад. Перабраліся цераз свае, нядаўна пакінутыя, поўныя вады, акопы і ўсё беглі і беглі далей. Дабеглі да дробнай рачулкі з плыткім жвірыстым дном. Толькі тут ён заўважыў, што наўздагон бесперапынна сякуць кулі: яны цяпер з выццём падалі ў ваду. Ён пабег па вадзе, вада дайшла да кален і зноў паплытчэла. Ён упаў як бег, адчуўшы боль у плячы. Усхапіўся і зноў пабег, а пасля пайшоў, абнямогшы. З ім ішло цяпер чалавек дзесяць, яны брылі наўздагад. Цярусілася імгла, часамі сціхала. К вечару яны ледзьве дабрылі да {{перанос пачатак|п=паля|к=вога}}<noinclude></noinclude> 4gu8uqaito4swwy2jz6k1w90rvdcjve 104 125575 290657 2026-06-29T21:12:47Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=паля|к=вога}} шпіталя, дзе яму перавязалі не глыбока раненае плячо. Праз два тыдні ён павінен быў зноў узяць на раненае плячо вінтоўку. Яго мучыў смутак. Ён пачаў пісаць рапарты і абіваць парогі, трымаючы руку на перавязі. Нарэшце яму ўдал...» 290657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=паля|к=вога}} шпіталя, дзе яму перавязалі не глыбока раненае плячо. Праз два тыдні ён павінен быў зноў узяць на раненае плячо вінтоўку. Яго мучыў смутак. Ён пачаў пісаць рапарты і абіваць парогі, трымаючы руку на перавязі. Нарэшце яму ўдалося: яго пусцілі на чатыры дні дадому пабачыцца з сям‘ёй — гэта-ж зусім блізка ад шпіталя, вёрст не больш як сто. Ён прыехаў у свой гарадок. У той бок ішоў нейкі вайсковы абоз, і ён папрасіўся на адну з фурманак. Але яшчэ не даязджаючы вёрст пяцьдзесят да гарадка, ён напоўніўся небывалым яшчэ дагэтуль сумам: мясцовасць з кожнай вярстой усё больш пусцела, войска стаяла гусцей і вельмі многа часцей бесперапынна ішло на ўсход. Вёрст за дзесяць ад гарадка яны праехалі зусім пустую вёску. Тут не было аніводнага чалавека; хаты былі пустыя, вокны і дзверы ў некаторых накрыж пазабіваны дошкамі. Усе выехалі ўжо ў далёкі свет. Далей абоз не паехаў. Ранены ў плячо салдат-адпускнік пайшоў пешшу. У гарадок ён увайшоў апаўдні. Апроч войска ён тут нікога і нічога жывога не бачыў. З дрыжаннем сэрца дабег ён да завулка, дзе быў доўгі і нізкі дом, знаёмы з маленства. Прабег двор, убег у сенцы, дайшоў да сваіх дзвярэй, не асмеліўся адразу адчыніць іх, пастукаў, паслухаў. Цішыня адарвала яму сэрца. Тут адбылася змена ў яго душы: усё ўжо ясна, значыцца, ужо няма трывогі перад невядомым. Ён смялей ступіў крок, які аддзяляў яго ад дзвярэй, і тузануў дзверы. Яны адчыніліся. Стол і чатыры табурэты пры ім, два ложкі і шафа. Прамень восеньскага сонца ляжаў на падлозе, ад акна да супроцьлеглай сцяны. Сэрца яго пачало калаціцца. Але дзве рэчы найбольш уразілі яго. На сцяне каля акна, на цвічку, вісеў стары кафтанік яго дачкі. Падзёрты пры рабоце кафтанік!<noinclude></noinclude> ltzdwoyv7gotx9fvfrh1nzl1dx9rlq2 104 125576 290658 2026-06-29T21:20:03Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «Паркаль сіні ў белыя гарошынкі. Ён падышоў бліжэй. Вышмарганыя локці. Месца, якім надрукаўнік ляжаў на вострым плечуку недарослай дзяўчынкі. Другая рэч была — вазон, дробная герань. Дзяўчынка калісьці палівала яго кожны дзень. Цяпер ён чэзнуў без вады,...» 290658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>Паркаль сіні ў белыя гарошынкі. Ён падышоў бліжэй. Вышмарганыя локці. Месца, якім надрукаўнік ляжаў на вострым плечуку недарослай дзяўчынкі. Другая рэч была — вазон, дробная герань. Дзяўчынка калісьці палівала яго кожны дзень. Цяпер ён чэзнуў без вады, але яшчэ жыў. Значыцца, яны нядаўна выехалі! Лісці вазона спусціліся ўніз і пакарабаціліся. Гэта быў момант смутку, на мяжы якога стаяла роспач. Чалавек кінуўся да вядра з вадой. Вада ў вядры была ў дне, але конаўкі нідзе не было. Ён ужо хацеў ліць ваду ў вазон з вядра нагном, але ў гэты момант паветра ўздрыганула ад артылерыйскага залпа. Чуючы гук, ён ведаў, што страляюць не зусім блізка адгэтуль, але, апошні раз акінуўшы вокам пакой, сарваў з цвіка сіні ў белыя гарошынкі кафтанік і выбег з ім, назаўсёды пайшоўшы адгэтуль. Роўна год як развітаўся ён тут з сваёй сям‘ёй. На вуліцы ён убачыў яшчэ запозненую ўцякацкую фурманку і інстынктыўна зазірнуў у яе. Там былі незнаёмыя людзі. Тое-ж самае было і на вакзале. Там яшчэ стаяла некалькі паяздоў. Сярод салдат мільганула некалькі жанчын. Гэта ўсё былі незнаёмыя твары. Ён убіўся ў напханы салдатамі вагон і стоячы праехаў шмат станцый, сам не ведаючы, на якой з іх сыйсці. А нарэшце сышоў у вялікім горадзе, ахоплены прагай кінуцца ў пошукі сям‘і. Гэтае імкненне ён насіў у сабе доўгімі гадамі. Ён яшчэ пасля той восені зноў быў у акопах і пакінуў фронт самавольна, з усёй часцю, у якой служыў. Ні да якіх чыноў ён не даслужыўся, медаляў не зарабіў, абарваны і змучаны з‘явіўся з фронта ў адзін з тылавых гарадоў, бесперапынна пасылаючы заявы і лісты ва ўсялякія бежанскія пункты і камітэты. На след сям‘і ён так і не натрапіў. Ён атрымаў даручэнне аднаго {{перанос пачатак|п=павято|к=вага}}<noinclude></noinclude> 8fxc2dkh25c9lbunjv1p9hegofs9r48 104 125577 290659 2026-06-29T21:24:00Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=павято|к=вага}} рэўкома, які ў тыя дні толькі што пачаў існаваць, кіраваць захопам сялянамі паескай зямлі. Але неўзабаве ён зноў ужо маршыраваў па гарадскім бруку: ён быў у чырвонагвардзейскім атрадзе. Атрад гэты належаў да тых часцей, як...» 290659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=павято|к=вага}} рэўкома, які ў тыя дні толькі што пачаў існаваць, кіраваць захопам сялянамі паескай зямлі. Але неўзабаве ён зноў ужо маршыраваў па гарадскім бруку: ён быў у чырвонагвардзейскім атрадзе. Атрад гэты належаў да тых часцей, якія мелі першыя сутычкі з палякамі з самага пачатку вайны з імі. Гэты добраахвотны атрад пачаў існаваць у адзін дзень. Людзі сышліся адразу, яны зрабілі на гарадскім пляцы мітынг, пасля мітынгу ўзяліся пад рукі і так калонай прайшлі галоўнымі вуліцамі да вакзала і ў той-жа вечар выехалі на фронт. {{Водступ|2|em}}Увосень тысяча дзевяцьсот дзевятнаццатага года салдат, які не мог знайсці сваёй сям‘і, цяперашні франтавік вайны з палякамі, быў у ліку чатырох чалавек, якім камандаванне даручыла зрабіць разведку ў тыл ворага. Цераз шырокую раку яны перабраліся на варожы бераг. Раку яны перайшлі бродам і даёшлі да першага паселішча. Ноч была на пераломе к дню. Яны ў трох месцах чулі гаворку польскіх салдат, якія невялікімі атрадамі ехалі па дарозе. Чатыры разведчыкі зайшлі ўглыб мясцовасці на кілометраў дзесяць ад перадавых польскіх атрадаў. Яны даведаліся аб трох найбольш густых зборышчах польскай артылерыі і ўвайшлі ў густы лес, так думаючы вярнуцца назад, зрабіўшы круг улева ад таго месца, адкуль пачалі сваю разведку. І ўжо абгледзеўшы той край лесу, павінны былі па адным перабірацца цераз раку на свой бераг. Лес яны прайшлі добра і выткнуліся на край. Адзеты яны былі ў сялянскую адзежу, так лягчэй было дзейнічаць. На ўзлеску яны разышліся па адным, прыслухоўваючыся і прыглядаючыся кожны на разлегласць даволі шырокую. Восень стаяла ясная, першыя адзнакі зімы былі ўжо досыць выразныя. Балота зверху<noinclude></noinclude> c4o08r4yiubojbt2v0653vonqaxkw8z 104 125578 290660 2026-06-29T21:28:08Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «ўмерзла, калматая ад травы дарога паўз лес была скрозь абледзянелая. На гэтай дарозе пераадзеты разведчык і быў акружан польскім раз‘ездам. Ясо забралі. З звязанымі рукамі яго правялі праз лес, трымалі да дня на ўездзе ў нейкую вёску, а з самага ранку ў...» 290660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>ўмерзла, калматая ад травы дарога паўз лес была скрозь абледзянелая. На гэтай дарозе пераадзеты разведчык і быў акружан польскім раз‘ездам. Ясо забралі. З звязанымі рукамі яго правялі праз лес, трымалі да дня на ўездзе ў нейкую вёску, а з самага ранку ў штабе пачалі дапытваць. Яму не верылі, што ён „тутэйшы селянін“, скінулі верхнюю адзежу і абгледзелі бялізну. На кашулі была пячатка нейкага вайсковага складу. Тады з новай заядласцю пачалі дапытваць далей. Пыталі, з якога палка і адкуль ён прышоў, дзе, колькі і якіх стаіць чырвонаармейскіх часцей. Ён маўчаў. З ім праваждаліся да вечара, Збіты і скрываўлены, ён не вымавіў слова. Яго адвялі далей у тыл, у галоўны штаб. Пасля трох допытаў ён чацвёра сутак праляжаў у хляве на саломе, пакуль цела яго пакінула ныць ад збойства. Салдат зноў пазёў яго на допыт. Ён прагнуў ужо, каб яго застрэлілі, каб спыніліся пакуты, а яго ўсё трымалі. Гадзіны за дзве да захаду сонца яго пакінулі дапытваць, упэўніўшыся, што ён не скажа ні слова. Двое коннікаў вывелі яго за вуліцу і пагналі перад сабой да невялікага ляска. За гэтыя дні нападала снегу. Снег быў неглыбокі, сухі ад марозу. Крокаў пяцьсот яго прагналі ціхом, а пасля загадалі скінуць абутак і адзежу і бегчы. Босы І ў адной бялізне ён пабег па мерзлым снезе і коннікі паімчаліся за ім, страляючы пакуль што ўгару. {{Водступ|2|em}}— Стой! — закрычаў адзін коннік. — Гавары, якія і дзе стаяць большэвіцкія часці, і мы цябе пусцім! {{Водступ|2|em}}Дагэтуль ён маўчаў, а цяпер, жадаючы, каб яго хутчэй застрэлілі, абазваўся: {{Водступ|2|em}}— Не скажу. {{Водступ|2|em}}Коннік стрэліў у паветра. Ён павярнуўся і зноў пабег. Разоў некалькі стрэлілі яшчэ ў паветра, а тады пачалі страляць у яго. Ён ужо дабег да {{перанос пачатак|п=са|к=мых}}<noinclude></noinclude> 95wfot9lkqsdix0ds99zum7xadqbfz9 104 125579 290661 2026-06-29T21:31:50Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=са|к=мых}} хвояў; куля завыла паўз самую яго галаву. Полем ён бег ужо быццам у бязум‘і, быццам адной нагой ужо стоячы ў магіле. Але тут перад яго вачыма мільганула чырванаватае хвойнае стволле. Лес! Хоць гэта быў і малы і рэдкі лес, зарасні...» 290661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>{{перанос канец|п=са|к=мых}} хвояў; куля завыла паўз самую яго галаву. Полем ён бег ужо быццам у бязум‘і, быццам адной нагой ужо стоячы ў магіле. Але тут перад яго вачыма мільганула чырванаватае хвойнае стволле. Лес! Хоць гэта быў і малы і рэдкі лес, зараснік, але ён змяніў аднастайнасць аснежанага поля. У чалавека ажыла прага да ратунку. І тое, што ў ратунак ён не верыў, яшчэ больш павялічвала яго імкненне. Коннік зноў стрэліў і абодва моцна вылаяліся: лес перасякаўся старым акопам яшчэ з часоў імперыялістычнай вайны; акоп ішоў густым зігзагам і каб пераскочыць цераз яго, трэба было паставіць каня насупроць аднаго з выступаў, якія калісьці былі выразаны ў жвірыстай зямлі, а цяпер паабсыпаліся і падзірвавелі. Прайшло хвіліны паўтары. Адзін выкіроўваў каня, другі страляў, напэўна ўжо шкадуючы, што не застрэліў свайго палонніка яшчэ ў полі. Палоннік бег, стараючыся трымацца за стволлем. Зямля пайшла ўніз вельмі крута, і гэта стала яго ратункам. Ён даімчаўся да апошніх хвояў і кінуўся ўправа. Там быў густы і стары лес. Выгінастая рэчка яшчэ цякла звінючай чарнотай у аснежаных берагах, але перабягаць на той бераг ён не адважыўся. Цяпер ужо думка яго працавала вельмі ясна і востра. Свядомая воля да жыцця гнала яго далей і далей. Здаецца снег буйнымі ручаінамі імчаў пах вольных разлегласцей. У тую секунду, калі ён пачуў за сабой, хоць ужо і далей, конскі тупат, ён адчуў смяротную пакуту ў нагах. Яны дзёеравянелі. Тут пачаўся лес. Ледзьве перастаўляючы ногі, ён паблытаўся ў змрочнай гушчырні, хістаючыся ў бакі, але яшчэ маючы цвёрдую думку, што трэба выбіцца з лесу на левы край: гэта бліжэй за ўсё, і там хутчэй могуць яго знайсці людзі, а ў самай гушчырні ён адразу зойдзёцца.<noinclude></noinclude> cqow28cawgipeqirx0p5rfvydyh5pr8 104 125580 290662 2026-06-29T21:34:48Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ён паблытаўся налева. Гэта было далёка ад фронта, на допыт у галоўны штаб яго завялі ўглыб. Войска тут густа магло і не стаяць. Гэта была яго апошняя думка. Ён упаў, дайшоўшы да нейкай вузкай прасечыны ў хмызняку. Прасвеціна ў поле бялела яшчэ дзесьці напе...» 290662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>Ён паблытаўся налева. Гэта было далёка ад фронта, на допыт у галоўны штаб яго завялі ўглыб. Войска тут густа магло і не стаяць. Гэта была яго апошняя думка. Ён упаў, дайшоўшы да нейкай вузкай прасечыны ў хмызняку. Прасвеціна ў поле бялела яшчэ дзесьці наперадзе. Свядомасць пакідала яго, але ён сабраў яе ўсю і, апанаваны ўжо з наступнай секунды амаль што бяздум‘ем, падняўся і падаўся ў сцежку. Яна канчалася крокаў праз сто і там блішчэў агеньчык у дробным акенцы. У той момант ён упаў. Ён ужо не чуў, як забрахаў сабака і як з хаты вышаў чалавек. Ачомаўся ён праз дзень ці праз два. Яго ногі чымсьці мазаў невядомы яму рыжы чалавек. {{Водступ|2|em}}Хто ты такі? — запытаў рыжы. {{Водступ|2|em}}— А хто ты? {{Водступ|2|em}}— Я тут жыву… Але-ж і даў ты мне клопату. Толькі я цябе ўкінуў у салому, як два палякі следам за табой. Ці не прыбег, пытаюцца, такі сюды? Я перакалаціўся, пакуль іх выправадзіў. {{Водступ|2|em}}— Чым ты мне ногі мажаш? {{Водступ|2|em}}— Заячым салам. Назнарок учора пайшоў зайца шукаць. Цэлы дзень з сабакам хадзіў па лесе, пакуль застрэліў. Ты не бойся мяне, цябе прыдзецца дзе небудзь схаваць. {{Водступ|2|em}}Больш як месяц праляжаў ён у чалавека ў нейкім свінуху, укрыты па бараду кудзеляй, кажушынамі і саломай. Калі трэба было зноў мазаць яго заячым салам, рыжы чалавек закасваў руку, залазіў ёю пад усю таўшчыню вокрыўкі і тае лячыў яго, не раскрываючы. На яго грудзях стаяла пустая кадушка, падпёртая пад дно ўбітымі ў зямлю калкамі, а збоку ў загарадзі стаяла карова. Тут-жа ляжаў ахапак саломы, якім у кожны момант льга было накрыць твар і галаву хворага. У другім месяцы ён першы раз вылез з сваёй<noinclude></noinclude> hviuhyc5i9av0gbt57rwpin5cfl0y90 104 125581 290663 2026-06-29T21:38:15Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «нары. Быў мароз. Рыжы-яго гаспадар прырыхтаваў ужо яму лапці, анучы, двое штаноў (лата на лаце, лепшых ён не меў дзе ўзяць), вопратку — кароткую, з фарбаванага палатна, падбітую кавалкамі старой кажушыны. Адзеўшыся, нядаўны хворы яшчэ некалькі дзён прасед...» 290663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>нары. Быў мароз. Рыжы-яго гаспадар прырыхтаваў ужо яму лапці, анучы, двое штаноў (лата на лаце, лепшых ён не меў дзе ўзяць), вопратку — кароткую, з фарбаванага палатна, падбітую кавалкамі старой кажушыны. Адзеўшыся, нядаўны хворы яшчэ некалькі дзён праседзеў у рыжага ў хаце. Пасля пацалаваўся з сваім гаспадаром і другам і пайшоў, трымаючы кірунак на ўсход. Ён ішоў цэлую ноч і на світанні апынуўся перад невядомай вёскай. Тут ён сышоў з дарогі і пайшоў кустамі. Але нейкі лямант у вёсцы прымусіў яго не выходзіць з кустоў і тут чакаць дня. Пасля ён адышоўся лявей ад дарогі ў поле. Тут быў лог, на дне якога ўлетку стаяла вада: сухі аір тырчэў счарнелымі вяршкамі з снегу. Вялікі камень урос у зямлю на самым схіле, пры ім снегу было менш. Тут чалавек перабыў за поўдзень. Пасля ён узышоў на высокі край схілу, зноў убачыў кусты і вёску і яшчэ штосьці, вельмі яму падазронае: з куста відзён быў чалавечы твар. Здавалася, што гэты твар дзіцячы, такі ён быў дробны і малады. Чалавек вышаў на самы край схілу і стаў на ім. Дробны твар у кусту ўставіў на яго вочы, і ў іх свяцілася просьба аб спачуванні. Чалавек паклікаў яго да сябе махам рукі. {{Водступ|2|em}}— Чаго ты сядзіш тут? — сказаў ён, стараючыся, каб голас яго гучэў грозна. {{Водступ|2|em}}— Я тут начаваў у вёсцы, а пад канец ночы палякі наехалі грабіць, і я ледзьве ўцёк сюды. {{Водступ|2|em}}— А хто-ж ты такі? {{Водступ|2|em}}— Падарожны. {{Водступ|2|em}}— То чаму-ж ты не ідзеш у сваю дарогу, калі і ты падарожны, а сядзіш тут? {{Водступ|2|em}}— У мяне там асталіся валёнкі, як я пайду без іх! А выскачыў я ў гаспадарскіх атопках, ледзьве хапіў іх з-пад парогу.<noinclude></noinclude> s7yqbyamb1gi5mqg4a0ns0ma3lw5iki 104 125582 290664 2026-06-29T21:40:57Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{Водступ|2|em}}— Куды-ж ты ідзеш? {{Водступ|2|em}}Замест адказу хлопец уставіўся вачыма на свайго дапытніка і ўздыхнуў. Ён гаварыў чыстай рускай мовай, з маскоўскім акцэнтам. Чалавек аб гэтым адразу падумаў, бо, будучы ў салдатах і ў Чырвонай арміі, бываў у М...» 290664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude> {{Водступ|2|em}}— Куды-ж ты ідзеш? {{Водступ|2|em}}Замест адказу хлопец уставіўся вачыма на свайго дапытніка і ўздыхнуў. Ён гаварыў чыстай рускай мовай, з маскоўскім акцэнтам. Чалавек аб гэтым адразу падумаў, бо, будучы ў салдатах і ў Чырвонай арміі, бываў у Маскве і каля яе і ведаў гэтае маскоўскае вымаўленне. {{Водступ|2|em}}— Далёка-ж табе ісці, — сказаў ён надаўгад, змякчаючы голас. {{Водступ|2|em}}Хлопец ажывіўся. Ен сказаў: {{Водступ|2|em}}— Я вас бачыў, як вы на світанні ішлі кустамі, а пасля спусціліся ўніз. {{Водступ|2|em}}— То можа разам пойдзем? {{Водступ|2|em}}— А валёнкі? Пачакаем вечара. Без валёнак можна прапасці — такія маразы стаяць. У мяне два пальцы на назе адмарожаны, без валёнак яны мне вельмі баляць на марозе. Мне валёнкі даў у горадзе адзін чалавек, у якога я начаваў. {{Водступ|2|em}}— З палона ўцякаеш? {{Водступ|2|em}}— Не. {{Водступ|2|em}}— А як? {{Водступ|2|em}}— Мы наступалі спачатку зімы, наша часць зайшла ў тыл. Мы захапілі іхнюю артылерыю і калі адступалі, мяне ранілі ў нагу, і я астаўся. Сяляне мне дасталі доктара, ён мяне падлячыў і я цяпер блукаю па ўсёй мясцовасці, не ведаючы як выбрацца на той бок фронта. {{Водступ|2|em}}— Колькі-ж табе год? {{Водступ|2|em}}Восемнаццаць. {{Водступ|2|em}}— Сам пайшоў? {{Водступ|2|em}}— Добраахвотнік. {{Водступ|2|em}}— Адкуль родам? {{Водступ|2|em}}— З-пад Масквы. {{Водступ|2|em}}— Прыдзецца нам ісці разам. {{Водступ|2|em}}Увечары хлопец пайшоў украдкі ў вёску даставаць свае валёнкі. Яго не было доўга і прышоў<noinclude></noinclude> g4wa13vbpl1dheut3qy23megpnjuorv 104 125583 290666 2026-06-30T04:50:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «што адмовілася жыць з мужыком.</br> {{gap|1.5em}}Я ня ведаў, якую пастанову прыняць і рашыў параіцца з Сомам. У яго нюх ёсьць. Такім чынам, мы пытаньне з прычыны позняга часу зьнялі з абгаварэньня. Суклета лаяла нас на чым сьвет стаіць.</br> {{gap|1.5em}}Вярнуўшыся ў Шапя...» 290666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>што адмовілася жыць з мужыком.</br> {{gap|1.5em}}Я ня ведаў, якую пастанову прыняць і рашыў параіцца з Сомам. У яго нюх ёсьць. Такім чынам, мы пытаньне з прычыны позняга часу зьнялі з абгаварэньня. Суклета лаяла нас на чым сьвет стаіць.</br> {{gap|1.5em}}Вярнуўшыся ў Шапялёўку, я цэлую ноч напралёт гаварыў з Мамонам, у якіх умовах трэба праводзіць культурную рэвалюцыю ў Шапялёўцы. Пасьля доўгіх меркаваньняў мы прызналі неабходным правесьці надворную рэарганізіацю местачковага быту. Мы склалі праект упрыгожаньня Шапялёўкі лёзунгамі, плякатамі, зьмены назвы вуліц на больш гучныя, рэвалюцыйныя, новых шыльдаў на крамах і падрабязных надпісаў на хатах. Праект мы зацьвердзілі ў Райкоме і РВК і, не марудзячы, распачалі дзейнасьць пад лёзунгам: «Хараство ў масы».</br> {{gap|1.5em}}Пры кажнай установе мы арганізоўвалі камсады, якім даручылі рэдагаваць усе лёзунгі, якія будуць прыносіць грамадзяне і прысылаць нам.</br> {{gap|1.5em}}Для маляваньня лёзунгаў мы мабілізавалі ўсё бліжэйшае і местачковае настаўніцтва і школы ў цэлым. На працягу трох дзён у школах ішла дружная праца ў гэтым напрамку. Кажная група намалявала да пяцідзесяці лёзунгаў. Матарыял мы лёгка дасталі.</br> {{gap|1.5em}}Згодна прадпісцы Райкому ў каапэратывах мы забралі ўсю чырвоную мануфактуру з 75% ськідкай.</br> {{gap|1.5em}}Пасьля адбору лёзунгаў мы самыя лепшыя зь іх увязалі і ўзгаднілі і потым прымацавалі каля самых ударных пунктаў мястэчка: школаў, больніцы, лясьніцтва, крам, заежджых дамоў і каля ўсіх студняў.</br> {{gap|1.5em}}Каля школы-сямігодкі на вялікіх падпорах мы зьмясьцілі найвялікшы па выкананьню лёзунг:</br> {{gap|1.5em}}— Далоў усьмішку міжнароднага капіталу!</br> {{gap|1.5em}}Каля больніцы — у зялёных фарбах зграбны лёзунг:</br> {{gap|1.5em}}— Ня будзем хварэць! Даём слова павялічыць жорсткую працоўную дысцыпліну на 14%.</br> {{gap|1.5em}}Каля самых варот царквы — мастацка размаляваны лёзунг:</br> {{gap|1.5em}}— Разгонім змрок і зёл, які напусьцілі на нас цар і буржуазея сьпераду і ззаду!</br><noinclude></noinclude> 2ry4hg8kq98kqecsld6vgzegdv47e20 104 125584 290667 2026-06-30T04:58:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Каля камсамолу — згодна прапановы Дусіка:</br> {{gap|1.5em}}— Абвесьцім бязьлітасную барацьбу зь мяккім целам. Няхай жыве сталёвасьць ува ўсім</br> {{gap|1.5em}}У варотах саўгасу ў выглядзе маладзіка мы прымацавалі лёзунг:</br> {{gap|1.5em}}— Прэч карлікавую гаспада...» 290667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Каля камсамолу — згодна прапановы Дусіка:</br> {{gap|1.5em}}— Абвесьцім бязьлітасную барацьбу зь мяккім целам. Няхай жыве сталёвасьць ува ўсім</br> {{gap|1.5em}}У варотах саўгасу ў выглядзе маладзіка мы прымацавалі лёзунг:</br> {{gap|1.5em}}— Прэч карлікавую гаспадарку!</br> {{gap|1.5em}}Каля ўсіх студняў — лёзунгі-парады:</br> {{gap|1.5em}}— Пі ваду сьвежую, чыстую, вараную! Ня плюй у крыніцу!</br> {{gap|1.5em}}На сьценах нардому красаваў лёзунг, маляваны рукою самога паэты Гарачага:</br> {{gap|1.5em}}— Нам трэба роўнасьць і каханьне,</br> {{gap|1.5em}}Захапленьне і мілбраньне!</br> {{gap|1.5em}}Для маляваньня сямі вялікіх плякатаў мы ўпрасілі ў парадку грамадзкай навалкі працаваць мастака Бялянку, таго самага, які пачаў усё лета хадзіць выключна ў трусох і думае на зіму працягваць гэты каштоўны экпэрымэнт. Ён вельмі гарды чалавек. Пра яго таварышы па пэндзлю кажуць:</br> {{gap|1.5em}}— Такі гарды, што стоячы езьдзіць.</br> {{gap|1.5em}}Бялянка свае лёзунгі маляваў на плошчы, каля нардому. Яны былі на вялікіх фанерных шчытох і не зьмясьціліся-б ні ў якой кватэры. Мастак увесь аддаваўся працы. Каб ніхто не расьсяваў яго творчай энэргіі, Бялянка каля сябе прымацаваў аб’яву:</br> {{gap|1.5em}}— Прэч несьвядомыя забойцы мастацтва! Ня перашкаджайце аддавацца сьвятому мастацтву і ствараць вечна-пекныя рэчы!</br> {{gap|1.5em}}Калі аб’ява ня дзейнічала на некаторых нявытрыманых індывідаў, Бялянка браў у рот сурчок, і прарэзьлівыя гукі напаўнялі ўсю плошчу й палохалі людзей. Гэта быў умоўлены знак. Зьяўляўся міліцыянэр і накіроўваў людзей прэч ад месца творчай працы.</br> {{gap|1.5em}}Праз тыдзень напружанай працы Бялянка здаў нам пяць грандыёзных плякатаў. Адзін зь іх, які маляваў дружбу рабочых і сялян, мы ўмацавалі на даху Шапялёўскага ўнівэрмагу, і яго можна было добра бачыць за тры вярсты ад мястэчка. На плякаце рабочы сваёй вялікай мазольнай рухой ціскаў ня менш вялікую лапу селяніна. Іх рукі былі дзіўным акордам, былі самымі<noinclude></noinclude> q7azqihtssvxxvww1yukt3bmw4sshh6 104 125585 290668 2026-06-30T05:05:02Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «вялікімі рэчамі на малюнку, большымі за ногі й галовы.</br> {{gap|1.5em}}Далей наша чыннасьць выявілася ў тым, што ўсе бяз выключэньня вуліцы, завулкі і перавулкі мы загадалі па новаму называць. Больнічную вуліцу пачалі зваць вуліцай тав. Сома. Я ўнёс прапанову...» 290668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>вялікімі рэчамі на малюнку, большымі за ногі й галовы.</br> {{gap|1.5em}}Далей наша чыннасьць выявілася ў тым, што ўсе бяз выключэньня вуліцы, завулкі і перавулкі мы загадалі па новаму называць. Больнічную вуліцу пачалі зваць вуліцай тав. Сома. Я ўнёс прапанову і самую Шапялёўку перамяніць на Сомск, але старшыня азьвярэў (нявытрыманы мой крок!) і гразіў мне звальненьнем. Хадораўскую вуліцу мы назвалі вуліцай вызваленьня жанчыны ад пялюшак. Іншым вуліцам мы далі такія самыя рэвалюцыйныя назвы, як і ў іншых гарадох нашай рэспублікі.</br> {{gap|1.5em}}У эстэтычыых мэтах мы дабіліся замены трох шыльдаў новымі і ў адміністрацыйным парадку правялі важнае мерапрыемства: на кажнай хаце надпіс прымацавалі: хто жыве, калі нарадзіўся, якое сацыяльнае пахаджэньне. Апошняе вельмі цяжка было ўзгадніць і правесьці ў жыцьцё, але ўпартая воля да выкананьня канчаткова намечанай мэты, перамагла ўсе перашкоды. Шапялёўка стала на новы шлях культурнага будаўніцтва! <center>'''VI. ПРАПАГАНДА АГІДЫ ДА СТАРОГА</center> {{gap|1.5em}}Мамон на паседжаньні камсаду сказаў:</br> {{gap|1.5em}}— Нам трэба зламаць кансэрватызм і пасыўнае супраціўленьне нашаму культбуду! У гэтым напрамку музэй адыграе актуальную ролю.</br> {{gap|1.5em}}— Нам трэба правесьці музэйную кампанію, папулярызаваць і стымуляваць гэту працу!</br> {{gap|1.5em}}Мы склалі грандыёзны плян арганізацыі музэю. Некаторыя сябры музэйнага т-ва, запісаныя намі ў парадку профдысцыпліны, крытыкавалі гэты плян, знаходзілі:</br> {{gap|1.5em}}— Шмат грукатні і балбатні.</br> {{gap|1.5em}}Я ім даводзіў, што ніводнага пляну бяз гэтага ня бывае, неабходна дэкарацыя, якая радуе вока і слых.</br> {{gap|1.5em}}Пад музэй мы знайшлі нейкую плюгавую капліцу, зьверху прыладзілі ськінуты ветрам кумпал. Выйшла нешта накшталт маўрытанскага пахавальнага помніка.</br> {{gap|1.5em}}Вялікую шыльду зрабілі: «Шапялёўскі дзяржаўны музэй імя тав. Андросава».</br><noinclude></noinclude> j9ghxi6hpbx3xtloqf8tobmxdy6rjrv 104 125586 290669 2026-06-30T05:10:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}На працягу трох месяцаў вялася напружаная праца па запаўненьні гэтага музэю. Я цалкам і поўнасьцю аддаўся гэтай працы. Аб Крэйне думаў толькі тады, калі клаўся спаць і за сьценкай чуў яе крокі і ціхае мэлёдычнае напяваньне. Месца Крэйны ў маім ар...» 290669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}На працягу трох месяцаў вялася напружаная праца па запаўненьні гэтага музэю. Я цалкам і поўнасьцю аддаўся гэтай працы. Аб Крэйне думаў толькі тады, калі клаўся спаць і за сьценкай чуў яе крокі і ціхае мэлёдычнае напяваньне. Месца Крэйны ў маім арганізьме заняла Соміха, і пасьля моцна засела Соша-Доша. Яе сапраўды звалі Сахвейка, але ўсе прызвычаіліся зваць Соша-Доша зь невядомых мне прычын. Здаецца, Сьвердзялюк першы даў гэта імя. 3 Сошай-Дошай у мяне насьпявала нейкая рамантыка.</br> {{gap|1.5em}}Мы думалі не сьпяшацца з адчыненьнем музэю, але цэлыя дні, асабліва калі былі базары ці кірмаш, народ валам валіў і грукаў у дзьверы капліцы, а хлопчыкі вісам віселі на вокнах і глядзелі. Такім чынам, пад націскам зацікаўленых мас мы ўрачыста адчынілі музэй. Прагнасьць мас да культуры была такая вялікая, што мы прымушаны былі прасіць начміла тав. Какоцьку наладзіць парадак. Быў доўгі хвост навядальнікаў.</br> {{gap|1.5em}}Было на што паглядзець!</br> {{gap|1.5em}}У цэнтры музэю ў мэтах прапаганды агіды да старога панскага ладу быў пастаўлены знойдзены ў маёнтку князя Мрачкоўскага мармуровы помнік каханаму сабаку. На падстаўцы стаяў паважных разьмераў сабака і ў пярэдніх лапах трымаў урну. Надпіс: «Каханаму Бульдогу Ваўкадавічу». На другім баку: «Сьпі супакойна! Не пачуць мне больш тваей ласкавай журчлівай брахні, не паціснуць тваю шляхетную лапу. Твой сумны ўладар князь Мрачкоўскі».</br> {{gap|1.5em}}Больш за 30 пудоў важыў гэты помнік.</br> {{gap|1.5em}}Каля гэтага помніка стаяла вялікая каменная баба вагою да 80 пуд. Яе знайшлі на беразе Сожа і шмат клапот і грошай затрацілі, пакуль усьцягнулі яе наверх. Перавезьлі ў музэй знойдзеную каменную труну і майстэрню каменных прылад і нейкую дагістарычную міску вагою да 40 пудоў.</br> {{gap|1.5em}}Музэйная чыннасьць вельмі разгарнулася. Сабралі 17 пудоў чарапкоў начыньня i костак першабытнага чалавека, якога Мамон упарта называе пітэкантропусам, і два вагоны мамутавых костак. Гэтыя косткі мы не змаглі ўсе размясьціць і экспанавалі толькі самыя вялікія<noinclude></noinclude> 5gexigv4r9v5ap3os3dz78amilfmc5i 104 125587 290670 2026-06-30T05:44:40Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «сулдыгі, якія сваімі звышнормавымі разьмерамі выклікалі жах у людзей. Сяляне ўпарта гаварылі і нават божкаліся:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта даўней людзі такія жылі. І косткі гэта не зьвярыныя, чалавечыя. А цяпер людзі зусім здрабнелі.</br> {{gap|1.5em}}Прышлося правесьці...» 290670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>сулдыгі, якія сваімі звышнормавымі разьмерамі выклікалі жах у людзей. Сяляне ўпарта гаварылі і нават божкаліся:</br> {{gap|1.5em}}— Гэта даўней людзі такія жылі. І косткі гэта не зьвярыныя, чалавечыя. А цяпер людзі зусім здрабнелі.</br> {{gap|1.5em}}Прышлося правесьці ўдарную кампанію па растлумачэньні гісторыі зямлі і аддаць школу пад выстаўку мамутавых костак. Усё мястэчка з жахам глядзела на рэшткі вымерлых зьвяроў.</br> {{gap|1.5em}}У музэі мы сабралі найвялікшы запас старажытных рэчаў: драўляны бязьмен з булдавою каля 4-ох пудоў, нейкі ідальчык, знойдзены ў валатоўцы, які выабражаў сабой барана на калёсах, нейкі надмагільны камень з фашысцкім знакам, значэньня якога ніхто з нас не зразумеў, і толькі Мамон выказаў дагадку:</br> {{gap|1.5em}}— Пад гэтым камянём яшчэ ў X стагодзьдзі ўземляўпарадкаваўся, кажучы сучаснай мовай, нейкі млынар.</br> {{gap|1.5em}}Аб гэтым Мамон напісаў {{абмылка|груптоўны|грунтоўны}} досьлед і паслаў у Акадэмію Навук.</br> {{gap|1.5em}}Былі яшчэ экспанаваныя: цікавы рукапіс XV стагодзьдзя «Аб гаспадарчым выхаваньні жывёлы, дзеньнік абжэрства (XVI ст.) і зборнік вершаў XVI ст. «Ён і яна».</br> {{gap|1.5em}}Шапялёўцаў больш за ўсё цікавілі экспанаты зь мясцовага жыцьця. Так, згодна маёй прапанове, скульптарам Бэдам былі зробленыя два манэкены: першы ўяўляў копію жыхара вёскі Галадранкі Яўтуха Абжэры, які мае рост 2,3 мэтры, а вагу 7 пудоў, ня мае пуза, а есьць як у прадоньніцу. Нядаўна яго жонка пайшла некуды й не пасьпела даць яму аніякіх дырэктыў. Дык што-б вы думалі? Ён сам палез у печ, зьеў чыгун бульбы, нарыхтаваны для кормнага парсюка, буханку хлеба 10 хунтаў і ражку зь цялячым пойлам выпіў. Я спэцыяльна выяжджаў з доктарам Крутагаловам, каб дасьледваць гэты этнаграфічны тып. Нарыс аб ім мы зьмясьцілі ў зборніку.</br> {{gap|1.5em}}Другі манэкен зрабілі з бабкі, якую ў вёсцы Дрыгавічы абавязкова клічуць разам з акушэркай. Цікавы факт супрацоўніцтва! Трэба яго зафіксаваць.</br> {{gap|1.5em}}Апрача гэтага, я заказаў скульптару бюсты старшыні<noinclude></noinclude> lj5m6murv2beotqsrl4gvbwtzby3z5h 104 125588 290671 2026-06-30T05:57:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «РВК тав. Сома і сакратара райкому тав. Андросава. Мастак i вучні намалявалі партрэты адказных Шапялёўскіх дзеячоў, у тым ліку і мой. Я быў намаляваны ў белай кашулі зь вялізным чырвоным бантам.</br> {{gap|1.5em}}Ніхто не разумеў, на якога д’ябла мы экспанавалі ў...» 290671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>РВК тав. Сома і сакратара райкому тав. Андросава. Мастак i вучні намалявалі партрэты адказных Шапялёўскіх дзеячоў, у тым ліку і мой. Я быў намаляваны ў белай кашулі зь вялізным чырвоным бантам.</br> {{gap|1.5em}}Ніхто не разумеў, на якога д’ябла мы экспанавалі ў музэі хамут. З гэтае прычыны мы далі тлумачэньне:</br> {{gap|1.5em}}— Гэты хамут у вёсцы Галалобаўцы, як памірае вядзьмак, надзяваюць сабе на шыю, залязаюць на печ і глядзяць адтуль у вочы таму, хто памірае. Тады, згодна, забабонаў, можна ўбачыць сьмерць у поўным яе агідным і жудасным выглядзе.</br> {{gap|1.5em}}Зьмясьцілі мы ў музэі і здымкі банды Сапліўца ў поўным складзе і зброю бандытаў.</br> {{gap|1.5em}}Але самую вялікую ўвагу прыцягваў знойдзены ў мясцовай царкве плякат царскага часу. На ім, у самым цэнтры, у сонечных праменьнях сядзеў абвешаны царскімі цацкамі Мікалай Крывавы, побач зь ім Аліса Распусная. Між імі ляжаў голы царанёнак, а зьверху анёлы ляталі і нясьлі рэкляму да Бога:</br> {{gap|1.5em}}— Ты ўзрадаваў нас творам тваім!</br> {{gap|1.5em}}Калі я першы раз убачыў гэты плякат, я бахнуў аб зямлю і з моцай трох конскіх сіл застанаў:</br> {{gap|1.5em}}— О, вар’яцтва бязьмежнае!</br> {{gap|1.5em}}Гэты гістарычны скарб, які добра агітуе за новае, я забраў у музэй.</br> {{gap|1.5em}}Гваздом нашага музэю быў антырэлігійны аддзел. У ім былі мошчы сьвятога Лындзія. Я спэцыяльна езьдзіў за імі ў Баркалабаўскі кляштар і там, можна сказаць, гвалтам вырваў зь кіпцюроў фанатыкаў, прэлатаў. Раней гэта быў сьвяты, у ядвабныя дарагія тканіны і каменьне ўбраны. Нейкая таемнасьць веломам абвівала сьвятога і прымушала цёмных людзей замусольваць тканіны шчырымі пацалункамі. А цяпер, калі мошчы былі прывезены ў Шапялёўку, і я разгарнуў іх да апошняга рызьзя, там быў чорны, чорны чэрап. Вочныя ямкі былі залеплены шэрай глінай. Гнілыя, счарнелыя зубы глядзелі дакорам сьмерці, ськівіцы сумна былі сьціснуты, і рот ніякай каштоўнай прапановы ўжо ня мог унесьці. Сулдыжкі рук бяспомацна былі скрыжаваны на грудзёх, а на назе была нейкая прыкарэлая поўсьць. Магчыма, гэта<noinclude></noinclude> cu87ndyx4yedfj2eyruilrrxa9c2y20 104 125589 290672 2026-06-30T06:06:51Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «нага і не чалавечая была.</br> {{gap|1.5em}}Над машчамі мы далі тлумачэньне:</br> {{gap|1.5em}}— Былі мошчы сьвятога Лынды, а цяпер — згрэбсьці ды на сьметнік. Інакш скарыстаць нельга!</br> {{gap|1.5em}}У гэтым жа аддзеле быў мастацкі партрэт мясцовага папа, зазьняты ў той мома...» 290672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>нага і не чалавечая была.</br> {{gap|1.5em}}Над машчамі мы далі тлумачэньне:</br> {{gap|1.5em}}— Былі мошчы сьвятога Лынды, а цяпер — згрэбсьці ды на сьметнік. Інакш скарыстаць нельга!</br> {{gap|1.5em}}У гэтым жа аддзеле быў мастацкі партрэт мясцовага папа, зазьняты ў той момант, калі ён п’яны ў царкве заместа «Верный, верныя, Богу памолімся» раптам пусьціўся скакаць і пяяць папулярную Шапялёўскую песьню «Кармалюгу».</br> {{gap|1.5em}}Як пасьля мы даведаліся, Кармалюга быў папулярным мясцовым паўстанцам XVII ст. Мамон нават даводзіў, што Кармалюга і Кармэлюк — адна асоба.</br> {{gap|1.5em}}У сувязі з заснаваньнем гэтага аддзелу, нам давялося весьці шалёную барацьбу з рэлігіяй наогул.</br> {{gap|1.5em}}У нашай культпрацы вялікія перашкоды былі з боку рэлігійнага т-ва «Божыя дзеці». Т-ва арганізавала рэлігійны дыспут, на які нейдзе выкапала размазьню архірэя і ўдалымі наскокамі моцна дыскрэдытавала мой і Мамонаў аўтарытэты. На дыспуце прысутнічала ўсё насяленьне Шапялёўкі і было сьветкай нашага пасрамленьня. Мы былі злоснымі ў найвялікшым маштабе. Мамон прапанаваў мне:</br> {{gap|1.5em}}— Давай зьнішчым іх дашчэнту! Арганізуем другі дыспут і зьявімся ўзброенымі да пярэдніх і задніх зубоў!</br> {{gap|1.5em}}«Божыя дзеці» зьявіліся на дыспут. А мы прывялі ў падмогу сабе самага сьмелага ў Шапялёўцы чалавека Лявона Шандараку. Узрост 40 г., былы шахцёр. Яго лічылі вельмі хітрым чалавекам i з гэтае прычыны звалі Лёвачкай. Ён часта заходзіў да мяне і бліскуча апавядаў скаромныя народныя апавяданьні, а калі даведаўся, што я сохну з-за Крэйны, дык даваў мастацкі аналіз Крэйны з усіх бакоў, асабліва з боку фізіялёгічнага і фортыфікацыйнага.</br> {{gap|1.5em}}Гэта ў мяне і злосьць выклікала і разам з гэтым прыемнае ласкатаньне пэрыфэрычных нэрваў.</br> {{gap|1.5em}}Лёвачка прапанаваў нам свой удзел:</br> {{gap|1.5em}}— У гэтым самым дыскуце я так выступлю, што яны павек не забудуцца. Гэтага ліса архірэя і Божых дзяцей у сьмярдзючую ямку заганю!</br> {{gap|1.5em}}На дыспуце ён арыгінальна падтрымаў нас. Было так. У<noinclude></noinclude> a2ed9cp3n4t3m2qxz8wsfe6luibckdo 104 125590 290673 2026-06-30T06:13:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «самы распал спрэчак выступіў я і замарыў іх сваёй двохгадзіннай прамовай. Яны думалі спыніць мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Тэрмін вашага слова скончыўся!</br> {{gap|1.5em}}А я зірнуў на іх зьнішчаючым поглядам:</br> {{gap|1.5em}}— Цяпер я скажу па сутнасьці справы!</br> {{gap|1.5em}}Ды яшч...» 290673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>самы распал спрэчак выступіў я і замарыў іх сваёй двохгадзіннай прамовай. Яны думалі спыніць мяне:</br> {{gap|1.5em}}— Тэрмін вашага слова скончыўся!</br> {{gap|1.5em}}А я зірнуў на іх зьнішчаючым поглядам:</br> {{gap|1.5em}}— Цяпер я скажу па сутнасьці справы!</br> {{gap|1.5em}}Ды яшчэ гадзіну гаварыў і паганіў іх бязьмежна. Пасьля мяне слова ўзяў архірэй і давай крыць мяне. Тут Лёвачка ўзышоў на сцэну, узьняў руку, што хоча гаварыць, і калі ўсё раптам сьціхла, ён… Тут я ня ведаю, як пісаць і як кваліфікаваць учынак Лёвачкі. Запіскі мае ўсё-ж вельмі прыстойныя, і яшчэ ня было ў іх ніводнага вульгарнага слова. Але абяцаўшы пісаць усё, як было, нічога не хаваючы, я прымушаны трымаць сваё слова. Кажучы асьцярожна, Лёвачка вытварыў некалькі досыць гулкіх гукаў і супакойна сышоў із сцэны.</br> {{gap|1.5em}}Гэты салют зрабіў моцнае ўражаньне як на веруючых, так і на бязбожныя масы. Першыя, забыўшы закон аб любові да ворагаў, разбэшчаныя кінуліся на сцэну і на мяне, пагражаючы адкалатушыць усіх, хто пад рукі пападзе, a бязбожнікі аплёдысмэнтамі падтрымалі апошняе выступленьне прамоўцы. Лёвачка не пасароміўся выйсьці на сцэну і даць кніксэн. Такім чынам, мы перамаглі, хоць гэта перамога была Піравай перамогай.</br> {{gap|1.5em}}У раёне я таксама вёў гэтую кампанію. Усюды я вазіў з сабою шкілеты чалавека й малпы і даводзіў, што розьніцы няма, што ня Бог стварыў чалавека, а ён сам разьвіўся з малпы.</br> {{gap|1.5em}}Адначасна з гэтым я наладжваў і культпаход: чытаў сялянам газэту, прыладзіў гучнагаварыцель. Але і тут я сустрэўся з поўным неразуменьнем задач нашага часу. Сяляне, пачуўшы гучнагаварыцель, сказалі:</br> {{gap|1.5em}}— Нам гэтыя цацкі непатрэбны! Лепш ты купіў-бы нам малатарню, ці арфу, ці жнейку, ці яшчэ што…</br> {{gap|1.5em}}Праўда, ня гледзячы на гэтыя не сьвядомыя словы, усе цікавіліся апаратам і праз тры дні ён ужо не працаваў.</br> {{gap|1.5em}}Так не сьвядомыя людзі ня хочуць бярэгчы каштоўную рэч, за якую заплацілі 400 рублёў.</br> {{gap|1.5em}}Кампанію за новы быт у самай Шапялёўцы мы праводзілі бяз усялякіх ідэйных хістаньняў.</br> {{gap|1.5em}}Нашаму музыку мы даручылі напісаць цэрэманіял<noinclude></noinclude> d0a8zd12h38hmqekrwlu8rw7wxcimjg 104 125591 290674 2026-06-30T06:16:04Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «ён без валёнак, іх абуў гаспадар хаты, збіраючыся ў страшную дарогу: яго арыштавалі і пагналі палякі. Сваіх ботаў ён абуць не мог: паляк укінуў іх у печ. Хлопец сказаў, што вельмі многа людзей з вёскі арыштавалі і пагналі. У чалавека адразу пачала выпрацоў...» 290674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>ён без валёнак, іх абуў гаспадар хаты, збіраючыся ў страшную дарогу: яго арыштавалі і пагналі палякі. Сваіх ботаў ён абуць не мог: паляк укінуў іх у печ. Хлопец сказаў, што вельмі многа людзей з вёскі арыштавалі і пагналі. У чалавека адразу пачала выпрацоўвацца пэўная думка. {{Водступ|2|em}}— Можа быць, мы цяпер спакойна пераначуем у вёсцы? — запытаў ён. {{Водступ|2|em}}— Можа быць. {{Водступ|2|em}}Было відно, што хлопец вельмі схілен да гэтага. Пры тым ён так даверліва ставіўся да новага свайго спадарожніка і так яго ўся істота прасілася пад яго апеку, што здавалася, быццам яны знаёмыя ўжо шмат год. {{Водступ|2|em}}— Калі гаспадара твайго забралі, то гаспадыня напэўна нам паспачувае? {{Водступ|2|em}}— Мусіць. Я першы зайду ў хату, мяне ўжо ведаюць. {{Водступ|2|em}}Пад поўнач у некаторыя хаты дапаўзла нясмелая чутка, што „тут начуюць два большэвікі“. У той-жа час хлопец ціха енчыў, седзячы ў кутку на лаве: пасля тага, як ён цэлы дзень пабыў у атопках на марозе, адмарожаныя пальцы балелі. Азіраючыся на ўсе куткі, у хату нясмела ўвайшоў малады мужчына. {{Водступ|2|em}}— Ці не дастану запалак? — сказаў ён да гаспадыні. — Хто гэта ў вас енчыць? {{Водступ|2|em}}— Адмарожаныя пальцы баляць, — абазваўся хлопец. {{Водступ|2|em}}— Салам мазаць трэба. {{Водступ|2|em}}— Яны раней адмарожаны, цяпер з холаду баляць. {{Водступ|2|em}}— Трэба абувацца цяплей. {{Водступ|2|em}}— Мае валёнкі гаспадар абуў. {{Водступ|2|em}}— А, то гэта вы тут начавалі ўжо? Бярыце валёнкі. (Ён скінуў з ног валёнкі). Я чуў, што вы<noinclude></noinclude> n65y4353q6hfrbwbw8zxo1u57w18e2y 104 125592 290675 2026-06-30T06:21:39Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «начавалі. Мне казалі, што з вамі сёння яшчэ адзін таварыш прышоў. Мы падумалі, што не можа быць, каб вы былі пераадзетыя палякі, а цяпер бачу, што і сапраўды, калі пальцы адмарожаны. {{Водступ|2|em}}— Хто гэта падумаў так? — сказаў пераапрануты чырвонаармеец...» 290675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>начавалі. Мне казалі, што з вамі сёння яшчэ адзін таварыш прышоў. Мы падумалі, што не можа быць, каб вы былі пераадзетыя палякі, а цяпер бачу, што і сапраўды, калі пальцы адмарожаны. {{Водступ|2|em}}— Хто гэта падумаў так? — сказаў пераапрануты чырвонаармеец, выходзячы з цёмнага кута. {{Водступ|2|em}}— Нас тут разграбілі і многа народу пагналі. Што рабіць? {{Водступ|2|em}}— Што рабіць? Адзін бароніцца, другі рад калі яго б‘юць. Гэта як да чалавека. {{Водступ|2|em}}— Рад! Хто гэта рад, калі б‘юць, добры інтэрас! Такой парады я і без вас дастаў-бы. Вы такі-ж людзі вайсковыя. {{Водступ|2|em}}Пераапранены чырвонаармеец вышаў на сярэдзіну хаты, заклаў рукі ў кішэні: {{Водступ|2|em}}— Бярыце вінтоўкі і бараніцеся. Адкуль ты ведаеш, што мы людзі вайсковыя? На ілбе напісана? {{Водступ|2|em}}— Вінтоўкі то можа і знайшліся-б, каб добра пашукаць. Можа ў каго ад нямецкага фронта асталася, а можа… {{Водступ|2|em}}— А можа ў каго куры знеслі? {{Водступ|2|em}}Чалавек усміхнуўся і пасля гэтага яны ўжо больш не гулялі ў словы адзін перад адным а пайшлі ў адну з блізкіх хат. Туды сышлося чалавек пяць: яны з гадзіну прагаварылі, патушыўшы агонь, а на світанку шаснаццаць чалавек пакінулі вёску. У кожнага была вінтоўка і мяшок з хлебам. З імі ішоў пераапранены чырвонаармеец і хлопец з адмарожанымі пальцамі на нагах, ён быў у валёнках. Праз кілометраў дзесяць яны спыніліся ў лесе. У вяршалінах старых хвояў стаяў безупынны і роўны як вечнасць шум. Пад навіссю галля снегу было мала, пад самым дрэвам вытыркала ўверх магутнае карэнне. Мароз зменшваўся, ціхі і хмурны дзень прайшоў {{перанос пачатак|п=неўза|к=метку}}<noinclude></noinclude> sbpniorydn6xj4q3dxvo1jsmhpg7b49 104 125593 290676 2026-06-30T06:27:14Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «чырвоных хрэсьбін, вясельля і хаўтур. Апрача гэтага, мы зрабілі цікавы экспэрымэнт лепшай арганізацыі камсамольскага жыцьця.</br> {{gap|1.5em}}Адзін раз, стомлены культпрацай, сядзеў я каля грубачкі ў сваёй кватэры (была зіма) і напяваў свой узьлюблёны раманс...» 290676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>чырвоных хрэсьбін, вясельля і хаўтур. Апрача гэтага, мы зрабілі цікавы экспэрымэнт лепшай арганізацыі камсамольскага жыцьця.</br> {{gap|1.5em}}Адзін раз, стомлены культпрацай, сядзеў я каля грубачкі ў сваёй кватэры (была зіма) і напяваў свой узьлюблёны раманс «Гостры меч праколіць маю вантробу».</br> {{gap|1.5em}}Прыходзіць група камсамольцаў пад кіраваньнем Дусіка.</br> {{gap|1.5em}}— Тав. Самасуй, адшукай памяшканьне пад наш клюб! У старым цесна, брудна, антысанітарыя…</br> {{gap|1.5em}}— Які будынак па суседзтву з вамі? — пытаю я.</br> {{gap|1.5em}}Яны адразу зьмікіцілі, у чым справа, і кажуць:</br> {{gap|1.5em}}— Там жыве кулак Рыгор Лахмандуда.</br> {{gap|1.5em}}— Кулак? Вялікі падатак? 150? Дык раю вам выкурыць яго.</br> {{gap|1.5em}}Праз тыдзень яны так і зрабілі, рэквізавалі яго сельскагаспадарчы інвэнтар і арганізавалі там сваю невялікую камуну пад назвай «Агародніцкое т-ва».</br> {{gap|1.5em}}Але праз тыдзень пасьля заняцьця хаты яе зусім разуверзілі. Там ужо стала дрэнна жыць, бо яна была не дастасавана да ўмоў масавай працы. А кулак знайшоў на нас управу. З акруті мне прышла вымоўка, што лезу не ў свае справы і скрыўляю лінію, а РВК загадалі спыніць гэты «саматужны сацыялізм». Так назвалі ў вакрузе наш цікавы расток новага жыщьця. Я да гэтага часу ня згодзен з гэтым. Праўда, мая вага, як рашучага, новага чалавека, павялічылася. Нават Сом, ня гледзячы на мой афронт, сказаў сакратару:</br> {{gap|1.5em}}— Такія людзі нам патрэбны, часам дзірку якую заткнуць. Але яго трэба ў рукі ўзяць, тады Самасуй будзе добрай прыладай для зьнішчэньня старога. <center>'''VII. ПЯКЕЛЬНАЯ ПРАЦА</center> {{gap|1.5em}}Я зьявіўся ініцыятарам заснаваньня Шапялёўскага навуковага т-ва, якому ў першую чаргу загадаў стаць на шлях сяброўскіх узносаў. Потым мы абралі ганаровых, правадзейных сяброў, супрацоўнікаў, карэспандэнтаў і дапішчыкаў т-ва, падзялілі яго на 7 сэкцыяў і 18 падсэкцыяў.</br><noinclude></noinclude> fg6zz931qrxd1utsadvkinvz6eav2hi 0 125594 290677 2026-06-30T06:39:10Z By-isti 3554 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Частка I | аўтар = Кузьма Чорны | год = 1937 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = [[Люба Лук’янская (1937)/II|Частка II]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Люба Лук’янская (1937).pdf" from="7" to="109" /> {{Вы...» 290677 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Частка I | аўтар = Кузьма Чорны | год = 1937 год | пераклад = | секцыя = Аповесьць | папярэдні = | наступны = [[Люба Лук’янская (1937)/II|Частка II]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Люба Лук’янская (1937).pdf" from="7" to="109" /> {{Выроўніваньне-канец}} 9bsglr6w9osuk78e6v7hd6c1ljoavge 104 125595 290678 2026-06-30T06:43:52Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Таварыства паставіла шэраг практычных мэт. Адна зь іх: «магчыма поўнае вывучэньне кажнага працаўніка з боку яго прыстасаванасьці да ўмоў нашага адказнага, бязьлітаснага, захапляючага часу».</br> {{gap|1.5em}}Кажучы словамі Торбы:</br> {{gap|1.5em}}— Трэба каж...» 290678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Таварыства паставіла шэраг практычных мэт. Адна зь іх: «магчыма поўнае вывучэньне кажнага працаўніка з боку яго прыстасаванасьці да ўмоў нашага адказнага, бязьлітаснага, захапляючага часу».</br> {{gap|1.5em}}Кажучы словамі Торбы:</br> {{gap|1.5em}}— Трэба кажнага працаўніка разглядаць, ці можа ён выканаць загад пралетарыяту: «будуй, а не глядзі ў неба!»</br> {{gap|1.5em}}Вывучыўшы кажнага працаўніка, можна будзе для кажнага грамадзяніна скласьці правілы ўнутранага распарадку, знайсьці кадры падрыхтаваных працаўнікоў і зьнішчыць шкодны паралелізм. Толькі тады мы ня будзем ісьці задам наперад!</br> {{gap|1.5em}}Падумаўшы ўважліва над гэтым, мы рашылі правесьці анкетную кампанію. На машынцы мы аддрукавалі 3000 анкет і раздалі іх усім шапялёўскім працаўніком. Але як пачалі прыходзіць запоўненыя анкеты, мы пабачылі, што трэба з абэцэдлы пачынаць палітычнае і культурнае выхаваньне працаўнікоў.</br> {{gap|1.5em}}Так страхагент запоўніў анкету:</br> {{gap|1.5em}}1.{{gap|2.5em}}Пасада… мястэчка Шапялёўка Магілеўскай акругі.</br> {{gap|1.5em}}2.{{gap|2.5em}}Прозьвішча.., страшны агент, як кажуць сяляне.</br> {{gap|1.5em}}3.{{gap|2.5em}}Імя… Дзямід.</br> {{gap|1.5em}}4.{{gap|2.5em}}Як па бацьку… сын селяніна.</br> {{gap|1.5em}}5.{{gap|2.5em}}Сацыяльнае пахаджэньне… згодна тэорыі Дарвіна.</br> {{gap|1.5em}}6.{{gap|2.5em}}Узрост… 2 аршыны 7 вяршкоў.</br> {{gap|1.5em}}7.{{gap|2.5em}}Пол і сямейнае палажэньне… сямейны хлапец 50 гадоў.</br> {{gap|1.5em}}8.{{gap|2.5em}}Асьвета… Электрычнасьці няма, выключна газай.</br> {{gap|1.5em}}9.{{gap|2.5em}}Прафэсія… 64 рублі 78 капеяк.</br> {{gap|1.5em}}10.{{gap|2em}}Пэнсія… яшчэ не даслужыўся.</br> {{gap|1.5em}}11.{{gap|2em}}Маёмасьць… жонка, трое дзяцей.</br> {{gap|1.5em}}12.{{gap|2em}}Партыйнасьць… бязьбілетны партыец.</br> {{gap|1.5em}}Была склікана нарада, на якой у мэтах падвышэньня культурнага ўзроўню савецкіх працаўнікоў прызналі сваячасовым і мэтазгодным заснаваць насьценгазэту. Склалі рэдкалегію ў складзе Мамона, Дусіка і мяне і пачалі<noinclude></noinclude> gcx7aofv2ex197wwctug0yi1vafn8ot 290679 290678 2026-06-30T06:44:59Z RAleh111 4658 290679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Таварыства паставіла шэраг практычных мэт. Адна зь іх: «магчыма поўнае вывучэньне кажнага працаўніка з боку яго прыстасаванасьці да ўмоў нашага адказнага, бязьлітаснага, захапляючага часу».</br> {{gap|1.5em}}Кажучы словамі Торбы:</br> {{gap|1.5em}}— Трэба кажнага працаўніка разглядаць, ці можа ён выканаць загад пралетарыяту: «будуй, а не глядзі ў неба!»</br> {{gap|1.5em}}Вывучыўшы кажнага працаўніка, можна будзе для кажнага грамадзяніна скласьці правілы ўнутранага распарадку, знайсьці кадры падрыхтаваных працаўнікоў і зьнішчыць шкодны паралелізм. Толькі тады мы ня будзем ісьці задам наперад!</br> {{gap|1.5em}}Падумаўшы ўважліва над гэтым, мы рашылі правесьці анкетную кампанію. На машынцы мы аддрукавалі 3000 анкет і раздалі іх усім шапялёўскім працаўніком. Але як пачалі прыходзіць запоўненыя анкеты, мы пабачылі, што трэба з абэцэдлы пачынаць палітычнае і культурнае выхаваньне працаўнікоў.</br> {{gap|1.5em}}Так страхагент запоўніў анкету:</br> {{gap|1.5em}}1.{{gap|3.5em}}Пасада… мястэчка Шапялёўка Магілеўскай акругі.</br> {{gap|1.5em}}2.{{gap|3.5em}}Прозьвішча.., страшны агент, як кажуць сяляне.</br> {{gap|1.5em}}3.{{gap|3.5em}}Імя… Дзямід.</br> {{gap|1.5em}}4.{{gap|3.5em}}Як па бацьку… сын селяніна.</br> {{gap|1.5em}}5.{{gap|3.5em}}Сацыяльнае пахаджэньне… згодна тэорыі Дарвіна.</br> {{gap|1.5em}}6.{{gap|3.5em}}Узрост… 2 аршыны 7 вяршкоў.</br> {{gap|1.5em}}7.{{gap|3.5em}}Пол і сямейнае палажэньне… сямейны хлапец 50 гадоў.</br> {{gap|1.5em}}8.{{gap|3.5em}}Асьвета… Электрычнасьці няма, выключна газай.</br> {{gap|1.5em}}9.{{gap|3.5em}}Прафэсія… 64 рублі 78 капеяк.</br> {{gap|1.5em}}10.{{gap|3em}}Пэнсія… яшчэ не даслужыўся.</br> {{gap|1.5em}}11.{{gap|3em}}Маёмасьць… жонка, трое дзяцей.</br> {{gap|1.5em}}12.{{gap|3em}}Партыйнасьць… бязьбілетны партыец.</br> {{gap|1.5em}}Была склікана нарада, на якой у мэтах падвышэньня культурнага ўзроўню савецкіх працаўнікоў прызналі сваячасовым і мэтазгодным заснаваць насьценгазэту. Склалі рэдкалегію ў складзе Мамона, Дусіка і мяне і пачалі<noinclude></noinclude> ftvsi0khavyi3feo4dwl80r4eef77ee 104 125596 290680 2026-06-30T07:30:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «абмяркоўваць пытаньне аб назьве газэты. Вырашэньню гэтага важнага пункту было прысьвечана два з палавінаю пасяджэньні. Ніяк не маглі прыйсьці да згоды. Тут нават у мяне з Мамонам ледзьве ня склалася разрыўная сытуацыя. Ён настойваў:</br> {{gap|1.5em}}— Газэту...» 290680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>абмяркоўваць пытаньне аб назьве газэты. Вырашэньню гэтага важнага пункту было прысьвечана два з палавінаю пасяджэньні. Ніяк не маглі прыйсьці да згоды. Тут нават у мяне з Мамонам ледзьве ня склалася разрыўная сытуацыя. Ён настойваў:</br> {{gap|1.5em}}— Газэту трэба назваць «Чырвоная Пуга», бо яна будзе не сьвядомых падганяць да сацыялізму.</br> {{gap|1.5em}}Дусік уносіў прапанову назваць газэту «Чырвонае Шапялёўскае Вока».</br> {{gap|1.5em}}Торба хацеў назваць «Гостры Чырвоны Зуб».</br> {{gap|1.5em}}А я даваў сваю кароткую назву — «Пераможны Кліч Шапялёўскага Райвыканкому».</br> {{gap|1.5em}}Кажны адстойваў сваю назву, і ў спрэчках мы па 7 разоў бралі слова.</br> {{gap|1.5em}}Я пераканаўся, што дабром нічога не даб’ешся і заняў выглядальную пазыцыю, пакуль усе спрэчнікі не замарыліся і не захацелі піць. Тады я зноў прапанаваў сваю назву, а яны, замораныя папярэдняй палемікай, далі сваю згоду.</br> {{gap|1.5em}}На другі дзень наша газэта пачала выходзіць штодзённа.</br> {{gap|1.5em}}Загадчыку 7-кай Малахольнаму я загадаў напісаць урачысты фэльетон з прычыны нашай новай перамогі на культфроньце, а тав. Гарачаму «Нашы дасягненьні» — паэтычны гляд у вершах. Іншым настаўнікам прапанаваў агульна-агітацыйныя артыкулы аб зьніжэньні сабекошту, аб хлебных загатоўках, аб формах увязкі з рознымі ўстановамі.</br> {{gap|1.5em}}Нам удалося ўцягнуць у газэту ўсіх працаўнікоў. Пісаць мы навучыліся лёгка, бо трэба было зрабіць нязначную працу: зь вялікіх артыкулаў друкаваных газэт скласьці маленькія ў пяць радкоў. Як прыклад, прывяду ўзорны артыкул вэтфэльчара Бясхвосьціка на тэму: «Што дала сялянам савецкая ўлада». Ён напісаў: «Савецкая ўлада дала сялянам зямлю й волю. Няхай жыве савецкая ўлада, зямля і воля! Вэтфэльчар Бясхвосьцік».</br> {{gap|1.5em}}Часта нам не хапала часу для пісаньня газэтных артыкулаў і для перадрукоўкі іх на машынцы. Машыністка справіла гевалт, як сказаў наш дзелавод Арон Шык. Супрацоўнікі РВК пісалі артыкулы ў часе заняткаў, і<noinclude></noinclude> fimx6baxxx3sgqpuzppoed2krygb7pf 104 125597 290681 2026-06-30T09:46:26Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «гэта выклікала тармазаваньне ўсяе працы. Апошняе прымусіла нас адмовіцца ад штодзённага тэрміну выпуску газэты, і мы пачалі выдаваць адзін раз у тыдзень.</br> {{gap|1.5em}}Рэдагаваньне газэты было турботнай, пякельнай справай. Дапішчыкі былі няпісьменныя і з...» 290681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>гэта выклікала тармазаваньне ўсяе працы. Апошняе прымусіла нас адмовіцца ад штодзённага тэрміну выпуску газэты, і мы пачалі выдаваць адзін раз у тыдзень.</br> {{gap|1.5em}}Рэдагаваньне газэты было турботнай, пякельнай справай. Дапішчыкі былі няпісьменныя і задзёрыстыя. Былі такія паважныя фрухты, якія нікога не шкадавалі і разносілі ў пыл.</br> {{gap|1.5em}}Шмат пісалі пра мяне, але я гэтыя карэспандэнцыі з прычыны элемэнтарнай няпісьменнасьці і недапушчальна грубага тону накіроўваў у свой архіў, а большую частку аддаваў аўта-да-фэ. Таксама я не прапушчаў карэспандэнцыі, накіраваныя супраць тав. Сома.</br> {{gap|1.5em}}Шмат было закідаў супроць судзьдзі Торбы, як шкоднага ў савецкіх умовах філёзафа. Пісалі, што ён у часе судовых працэдураў дазваляе сабе ўжываць моцныя прыказкі, дзівацкія прыслоўі, якія потым распаўсюджваюцца ў народзе і перадаюцца з вуснаў у вусны, пераходзячы нават межы раёну. У гэтай зьяве рэдкалегія справядліва ўбачыла ідэялёгічную небясьпеку і апублікавала, нават супроць маёй думкі, найбольш гучныя карэспандэнцыі.</br> {{gap|1.5em}}І тут нечакана для мяне райком высунуў мяне выкрыць ідэялёгічныя хістаньні Торбы на грамадзка-паказальным таварыскім судзе, які арганізаваў райком.</br> {{gap|1.5em}}Гэты працэс ня быў чыста-судовым і зьяўляўся першай спробай нават у Рэспубліцы.</br> {{gap|1.5em}}Мая пазыцыя была цяжкая. З аднаго боку, я быў прыхільнікам некаторых прыказак Торбы, з другога боку, яго нават лічыў сваім прыяцелем, як, мусіць, і ён мяне. Але нічога ня зробіш. Дырэктыва вышэй за ўсё, як сказаў Торба.</br> {{gap|1.5em}}Я падрыхтаваўся. Мая прамова мела эфэкт. Мне вялікую дапамогу зрабіла кніжачка Торбы. Я біў прама ў лоб. Ні аднаму пракурору ў сьвеце не ўдавалася так выкрыць усю падваліну працэсу, як мне…</br> {{gap|1.5em}}Калі я атрымаў слова для свае прамовы, я выцягнуў зь кішэні Торбін блёкнот і ўрачыста заявіў, загадкова ўсьміхаючыся:</br> {{gap|1.5em}}— Вось помнік эпохі — дзеньнік няпрызнанага філёзафа Торбы.</br><noinclude></noinclude> qse8cf8ut38dvz7d7qftgyq54m2qbs2 104 125598 290682 2026-06-30T10:16:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Твар Торбы на хвіліну зьмяніўся, нібы зьмяя ўкусіла, — яго губы сударгава зарухаліся, і ён прашаптаў:</br> {{gap|1.5em}}— Якая зрада! Не пасароміўся скрасьці, сьцягнуць!</br> {{gap|1.5em}}Я патрабаваў ад суду прыцягнуць Торбу да адказнасьці за абразу мяне ў часе...» 290682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Твар Торбы на хвіліну зьмяніўся, нібы зьмяя ўкусіла, — яго губы сударгава зарухаліся, і ён прашаптаў:</br> {{gap|1.5em}}— Якая зрада! Не пасароміўся скрасьці, сьцягнуць!</br> {{gap|1.5em}}Я патрабаваў ад суду прыцягнуць Торбу да адказнасьці за абразу мяне ў часе судовай працэдуры. Яго заўвага распаліла мяне, і я зьявіўся бізуном справядлівасьці для Торбы. Прыводжу частку сваёй судовай прамовы, якая была квінтэсэнцыяй усяго судовага працэсу:</br> {{gap|1.5em}}— Таварышы судзьдзі, сумленныя грамадзяне і вольная публіка!</br> {{gap|1.5em}}Хто такі Торба? Торба — атрутнік, шкодны эксплёататар працоўнай думкі рабочых і сялян! Ён настаўнік, у горшым сэнсе гэтага слова, нашай моладзі, ён ідэйны хістальнік і бязьмен без галавы! Яго трухлявая філязофія прыводзіць да мяшчанскага ўхілізму, культурна-буржуазнага зьдзічэнства i бязьмежнага разьвіцьця самадурства. Усё гэта можна знайсьці ў яго блёкноце.</br> {{gap|1.5em}}У практычнай працы Торба працягвае гэту крывую лінію, не зьмяншаючы тэмпу. Яго прыказкі вядомы ўсяму раёну. Аб гэтым яскрава съветчыць той факт, што на працэс сабраліся ўсе быўшыя кліенты Торбы.</br> {{gap|1.5em}}Каб быць аб’ектыўным, скажу, што частку філязофіі Торбы можна прызнаць. Некаторыя тэзісы яго правільныя, пад імі кажны разумны чалавек двумя рукамі й двумя нагамі згодзен падпісацца. Другія яго тэзісы яшчэ патрабуюць досьледаў на прадмет выяўленьня іх шкоднасьці, патрабуюць разгляду іх празь люпу часу і дырэктывы вышэйстаячых арганізацыяў.</br> {{gap|1.5em}}Напрыклад, каштоўнымі экстрактамі жыцьцёвай практыкі ў нашых умовах працы зьяўляюцца такія тэзісы Торбы:</br> {{gap|1.5em}}1. Чалавек думає, а райком кіруе!</br> {{gap|1.5em}}Зусім слушна сказана.</br> {{gap|1.5em}}2. Што пішы, а што ў галаве насі!</br> {{gap|1.5em}}І гэта як у сук улеплена. Дзіўна толькі, як сам Торба ня выконвае свайго тэрміновага загаду. Тут трэба дадатак яшчэ: што пішы, што гавары, а што ў галаве насі!</br> {{gap|1.5em}}3. Там дрэнна, дзе нас няма.</br> {{gap|1.5em}}Гэты тэзіс можна фактамі давесьці, а факты ўпартая<noinclude></noinclude> 4jipcpfhrf5s5xv0a1b0ua561sw6chh 290683 290682 2026-06-30T10:17:53Z RAleh111 4658 290683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Твар Торбы на хвіліну зьмяніўся, нібы зьмяя ўкусіла, — яго губы сударгава зарухаліся, і ён прашаптаў:</br> {{gap|1.5em}}— Якая зрада! Не пасароміўся скрасьці, сьцягнуць!</br> {{gap|1.5em}}Я патрабаваў ад суду прыцягнуць Торбу да адказнасьці за абразу мяне ў часе судовай працэдуры. Яго заўвага распаліла мяне, і я зьявіўся бізуном справядлівасьці для Торбы. Прыводжу частку сваёй судовай прамовы, якая была квінтэсэнцыяй усяго судовага працэсу:</br> {{gap|1.5em}}— Таварышы судзьдзі, сумленныя грамадзяне і вольная публіка!</br> {{gap|1.5em}}Хто такі Торба? Торба — атрутнік, шкодны эксплёататар працоўнай думкі рабочых і сялян! Ён настаўнік, у горшым сэнсе гэтага слова, нашай моладзі, ён ідэйны хістальнік і бязьмен без галавы! Яго трухлявая філязофія прыводзіць да мяшчанскага ўхілізму, культурна-буржуазнага зьдзічэнства i бязьмежнага разьвіцьця самадурства. Усё гэта можна знайсьці ў яго блёкноце.</br> {{gap|1.5em}}У практычнай працы Торба працягвае гэту крывую лінію, не зьмяншаючы тэмпу. Яго прыказкі вядомы ўсяму раёну. Аб гэтым яскрава съветчыць той факт, што на працэс сабраліся ўсе быўшыя кліенты Торбы.</br> {{gap|1.5em}}Каб быць аб’ектыўным, скажу, што частку філязофіі Торбы можна прызнаць. Некаторыя тэзісы яго правільныя, пад імі кажны разумны чалавек двумя рукамі й двумя нагамі згодзен падпісацца. Другія яго тэзісы яшчэ патрабуюць досьледаў на прадмет выяўленьня іх шкоднасьці, патрабуюць разгляду іх празь люпу часу і дырэктывы вышэйстаячых арганізацыяў.</br> {{gap|1.5em}}Напрыклад, каштоўнымі экстрактамі жыцьцёвай практыкі ў нашых умовах працы зьяўляюцца такія тэзісы Торбы:</br> {{gap|1.5em}}1. Чалавек думае, а райком кіруе!</br> {{gap|1.5em}}Зусім слушна сказана.</br> {{gap|1.5em}}2. Што пішы, а што ў галаве насі!</br> {{gap|1.5em}}І гэта як у сук улеплена. Дзіўна толькі, як сам Торба ня выконвае свайго тэрміновага загаду. Тут трэба дадатак яшчэ: што пішы, што гавары, а што ў галаве насі!</br> {{gap|1.5em}}3. Там дрэнна, дзе нас няма.</br> {{gap|1.5em}}Гэты тэзіс можна фактамі давесьці, а факты ўпартая<noinclude></noinclude> ap8nn8aosnfawwvopaz623np833l33n 104 125599 290684 2026-06-30T10:31:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «рэч.</br> {{gap|1.5em}}4. Калі-небудзь, братка, дагаворышся!</br> {{gap|1.5em}}У поўным і цэлым згаджаюся, бо мы наяўна бачылі, да чаго дакаціўся, дагаварыўся сам Торба.</br> {{gap|1.5em}}5. Тады круці лазу, як маладая яна!</br> {{gap|1.5em}}Правільна, як і тое, што ў каня 4 нагі і 1 галава.</br> {{...» 290684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>рэч.</br> {{gap|1.5em}}4. Калі-небудзь, братка, дагаворышся!</br> {{gap|1.5em}}У поўным і цэлым згаджаюся, бо мы наяўна бачылі, да чаго дакаціўся, дагаварыўся сам Торба.</br> {{gap|1.5em}}5. Тады круці лазу, як маладая яна!</br> {{gap|1.5em}}Правільна, як і тое, што ў каня 4 нагі і 1 галава.</br> {{gap|1.5em}}6. Пры нас сьвет настаў, што і поп засьвістаў.</br> {{gap|1.5em}}Згодзен.</br> {{gap|1.5em}}7. Ад вады п’яным ня будзеш.</br> {{gap|1.5em}}8. Ня дзівіся, калі авечку стрыгуць, каб і самога не абгалілі!</br> {{gap|1.5em}}Бязумоўна, дзівіцца на чужую бяду сорамна i небясьпечна. Хто</br> {{gap|1.5em}}супроць? Няма! Аднагалосна!</br> {{gap|1.5em}}9. Увесь век вывучай номэнклятуру!</br> {{gap|1.5em}}Добра сказана, лепш, чым старое «Век жыві — век вучыся». Паднаўляць свае веды трэба ўва ўсіх галінах, таксама і ў номэнклятуры.</br> {{gap|1.5em}}А цяпер я вам прывяду прыказкі Торбы, якія яшчэ трэба ўважліва прааналізаваць з боку формы, зьместу, гукавога складу і г. д., каб падрабязна высьвятліць іх якасную каштоўнасьць.</br> {{gap|1.5em}}1. Не дражні чорта. Чорт чортам сьмярдзіць!</br> {{gap|1.5em}}Каго разумее Торба пад чортам, калі наогул, згодна дэкрэту, чарцей няма і быць ня можа?</br> {{gap|1.5em}}2. Дорага ды агіла, дзёшава ды гніла.</br> {{gap|1.5em}}Незразумелая думка.</br> {{gap|1.5em}}3. Сьвет вялік, а дзецца нейдзе.</br> {{gap|1.5em}}4. Мусіць трэба: буржуазны сьвет… Патрэбна ўдасканаліць думку…</br> {{gap|1.5em}}5. Хто высока лятае, той нізка сядае!</br> {{gap|1.5em}}Не разумею, супроць каго гэта накіравана. Няўжо Торба хоча, каб птушкі на зямлю не садзіліся, або лятуны ня спушчаліся на ніз.</br> {{gap|1.5em}}6. Ня будзь замахайлай, не хапайся за ўсё, як папоўна замуж.</br> {{gap|1.5em}}7. Не давай слупу агонь у рукі!</br> {{gap|1.5em}}Такім чынам, абектыўна разгледзеўшы прыведзеныя тэзісы Торбы, мы часткова згодны зь імі, часткова лічым незразумелымі і мала шкоднымі з гэтае прычыны. Але<noinclude></noinclude> 37xy4vrgf2r62fuyqj3ou1qk5r0qkqs 104 125600 290685 2026-06-30T10:40:49Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «ёсьць у Торбы прыказкі, якія вельмі шкодны ў нашым жыцьці і вядуць чалавека на шлях самадурства і прафсаюзнай нядысцыплінаванасьці.</br> {{gap|1.5em}}1. Каровы, якія дужа равуць, мала малака даюць!</br> {{gap|1.5em}}Паспрабуйце якой хочаце малюшнай карове ня даць патрэ...» 290685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude>ёсьць у Торбы прыказкі, якія вельмі шкодны ў нашым жыцьці і вядуць чалавека на шлях самадурства і прафсаюзнай нядысцыплінаванасьці.</br> {{gap|1.5em}}1. Каровы, якія дужа равуць, мала малака даюць!</br> {{gap|1.5em}}Паспрабуйце якой хочаце малюшнай карове ня даць патрэбных калёрыяў, дык як зараве яна!</br> {{gap|1.5em}}Такім чынам, гэта і фактычна няверна. А затым прыведзеная тэза накіравана супроць нашай прапаганды наогул. Мы дужа равом і мала карысьці даём? Гэта вы хочаце сказаць, падсудны Торба?</br> {{gap|1.5em}}2. Сук ня дрэва, балота ня золата, Самасуй не працаўнік!</br> {{gap|1.5em}}Ня кажучы аб маёй атэстацыі, я прашу суд зьвярнуць увагу, што Торба выступае супроць мэліярацыі. Ён ня лічыць нашы балюты залатым дном, між тым у кіруючых колах трымаюцца іншых паглядаў. Затым ён уносіць фактычную блытаніну, запэўняючы нас, што сук — ня дрэва. Мы ведаем, што сук — частка дрэва. Трэба так і казаць, памятаючы, што ад нас моладзь вучыцца правільна выказваць свае думкі.</br> {{gap|1.5em}}3. Стары вол псуе баразёнку.</br> {{gap|1.5em}}Гэта яўны выпад супраць старых партыйцаў і старых спэцыялістых наогул. Не дапушчальны ў нашых умовах погляд. Ня ўсе старыя валы псуюць чырвоныя барозны.</br> {{gap|1.5em}}4. Да ўсяго чапляйся з кароткімі гужамі!</br> {{gap|1.5em}}Шкодны кірунак, які можа змардаваць чалавека.</br> {{gap|1.5em}}5. Кусайся, хоць зубоў ня маеш!</br> {{gap|1.5em}}Надзвычайна атрутная думка! Мы ніколі ня будзем кусацца, калі зубоў у роце ня будзе. Бо ў іншым выпадку з нас сьмяяцца будуць.</br> {{gap|1.5em}}6. Каму служыш, а куцаму кланяйся!</br> {{gap|1.5em}}Самагубна нікчэмная тэза. Паводля нашай думкі: каму служыш, таму кланяйся. Ніякага дуалізму.</br> {{gap|1.5em}}7. Жні там, дзе ня сееш!</br> {{gap|1.5em}}Шкодны дэвіз, які вядзе да анархізму і вытворчай блытаніны.</br> {{gap|1.5em}}8. Камсамол — вялікі хлопец, якому бацькавы споднікі кароткі!</br> {{gap|1.5em}}Нікчэмнае і нявернае азначэньне ролі нашай баявой арганізацыі.</br><noinclude></noinclude> atn15h2am19xu03an3ym9u7ghb3zk8j 104 125601 290686 2026-06-30T11:38:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Усе гэтыя тэзісы атручваюць наш здаровы апарат, уносяць дэзарганізацыю ў быт. Падсудны Торба, незалежна ад таго, хацеў ці не, зьявіўся рупарам дробна-кулацкай стыхіі, не сьвядомым агітатарам за развал нашага новага жыцьця. Хоць вялік пень, але ду...» 290686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Усе гэтыя тэзісы атручваюць наш здаровы апарат, уносяць дэзарганізацыю ў быт. Падсудны Торба, незалежна ад таго, хацеў ці не, зьявіўся рупарам дробна-кулацкай стыхіі, не сьвядомым агітатарам за развал нашага новага жыцьця. Хоць вялік пень, але дупляваты! — скажам мы словамі Торбы. А таму я патрабую ад таварыскага суду такой вышэйшай кары для Торбы: ужыць у вадносінах да яго астракізм, зрабіўшы яму ідэйную кастрацыю перад гэтым.</br> {{gap|1.5em}}Абаронцай Торбы выступіла Крэйна. З чыста жаночым какецтвам і агідзтвам яна гостра высьмеяла структуру маёй абвінаваўчай прамовы. Яна сьмела запэўняла суд у тым, што прыказкі Торбы зусім ня Торбіны, а належаць усяму народу ў цэлым. Дык ці ня прыцягнуць на суд увесь народ? А затым Самасуй у вялікі канфуз уквэцаўся, бо ўвесь блёкнот пісаны зусім ня рукою Торбы, а рукою Самасуя!</br> {{gap|1.5em}}Я хапнуў кішэнь, схапіў блёкнот і, о жах! Я захапіў з сабою ня той блёкнот!</br> {{gap|1.5em}}Ня гледзячы на гэта, суд вынес суровую вымову Торбе, прызнаў яго дзейнасьць у якасьці судзьдзі нявытрыманай і шкоднай.</br> {{gap|1.5em}}Так парваліся цуглі мае дружбы з Торбай. <center>'''VII. ТРАГЛАДЫТ</center> {{gap|1.5em}}Пасьля гэтага працэсу ў мяне было пачуцьцё пякельнай нездаволенасьці. Каб пазбыць яго, я заняўся навуковай і публіцыстычнай чыннасьцю. Я паслаў у цэнтральную газэту артыкул: «Як разьмяркоўваць свой час савецкаму працаўніку, калі ён ня прысутнічае на пасяджэньнях, сходах, нарадах і канфэрэнцыях». У Акадэмію Навук я паслаў тры трактаты. Першы трактат аб вугалі ў Шапялёўскім раёне. Тут я падрабязна высьвятляў:</br> {{gap|1.5em}}— У раёне ёсьць жоўты вугаль (сонца), белы вугаль (вада), блакітны вугаль (вецер), як аснова для заснаваньня грандыёзнага ветрабуду, зялёны вугаль (торф) і чырвоны вугаль (чалавек, жывёла). Пільныя досьледы ў раёне праводзяцца ў мэтах адшуканьня чорнага вугалю, якога пакуль што не ўдалося выкрыць.</br><noinclude></noinclude> rxy72skt6jeopptjzbroa51vl2skt49 104 125602 290687 2026-06-30T11:53:50Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Другі трактат вырашаў вельмі важнае ў нашых умовах пытаньне «Аб фактарах, якія рэгулююць навучальны год у раёне». Я прызнаў, што галоўны фактар — сьвіньня. Як толькі кінуць гэту зьвярыну ганяць у поле, тады пачынаецца вясковы навучальны год. Пра...» 290687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{gap|1.5em}}Другі трактат вырашаў вельмі важнае ў нашых умовах пытаньне «Аб фактарах, якія рэгулююць навучальны год у раёне». Я прызнаў, што галоўны фактар — сьвіньня. Як толькі кінуць гэту зьвярыну ганяць у поле, тады пачынаецца вясковы навучальны год. Практычны вывад: нацыяналізаваць усіх сьвіней БССР. У гэтым трактаце я зачапіў яшчэ тры пытаньні, зьвязаныя зь першым: аб простых спосабах праверкі налічча фармальных навыкаў у вучняў, аб устанаўленьні працэнту ахапленьня школай дзяцей вучнёўскага ўзросту і аб стане беларусізацыі школы. Я раіў адказным працаўніком, якія зацікавяцца гэтымі пытаньнямі, уяжджаючы ў вёску, пільную ўвагу зьвяртаць на тое, ці на ўсіх варотах крэйдаю награмзолены вядомыя ўсім няпрыстойныя словы і лаянка і ці сустракаецца ў іх «ў» заместа звычайнага. Калі вы атрымаеце станоўчыя вынікі, дык, не марудзячы ні хвіліны, вы, як дасьледчык, маеце права зрабіць вывад: 1) фармальныя навыкі ёсьць (калі можна разабраць, што напісана), 2) усе дзеці ахоплены школай (калі, хоць і рэдка, сустракаецца «ў»).</br> {{gap|1.5em}}Трэці мой трактат аб першабытнай гаспадарцы ў Шапялёўскім раёне зьвярнуў увагу навуковай думкі ўсіх саюзных рэспублік. Вывучаць гэта пытаньне на месцы прыяжджалі Татары, Украінцы, Мардвіны, Чукчы і Гілякі.</br> {{gap|1.5em}}А справа ў тым, што я выкрыў гаспадарку аднаго селяніна, у якога непарушна захавалася земляробчая традыцыя, пачынаючы мусіць ад нэаліту ці бронзы, як заўважыў Мамон.</br> {{gap|1.5em}}Гэта гаспадарка належыць селяніну Трагладыту (гэта яго імя; прозьвішча няма; як завуць па бацьку — ня высьветлена) і знаходзіцца ў Воўчыцкім сельсавеце, у 5 клм. ад вёскі Галадранкі. Гаспадарка ляжыць у глухім лесе, з чатырох бакоў абкружана непраходным балотам і дае сабой тыповае ўмацаваньне гарадзішча старога часу, з высокім драўляным астракольным загародам.</br> {{gap|1.5em}}Гаспадарка ізалявана ад усяго сьвету і да гэтага часу, ня гледзячы на 10-годзьдзе Кастрычніцкай рэвалюцыі, ня была абкладзена ніякім падаткам і не занесена ў сьпіс насельных месц БССР.</br> {{gap|1.5em}}У гаспадарцы Трагладыта няма ніякіх сьлядоў нашай<noinclude></noinclude> ran1anzim2g07pkdmju6u6lis4vjok5