Індэкс:Kaspiarovich.pdf

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Індэкс:Kaspiarovich.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>3761</id>
    <revision>
      <id>291477</id>
      <parentid>26248</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>291477</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="om5dobycapr2nx7il43md155xeg08i6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Беларуская архітэктура]]. Абрыс з прадмоваю М. Шчакаціхіна
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Мікалай Касьпяровіч|М. Касьпяровіч]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=Віцебск
|Year=1925
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=V
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>om5dobycapr2nx7il43md155xeg08i6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291506</id>
      <parentid>291477</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291506</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="tuumdl8i7r0eum741ul02kvkiti4g05" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Беларуская архітэктура (1925)|Беларуская архітэктура]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Мікалай Касьпяровіч|Мікола Касьпяровіч]], [[Аўтар:Мікалай Шчакаціхін|Мікола Шчакаціхін]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=Віцебск
|Year=1925
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=V
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>tuumdl8i7r0eum741ul02kvkiti4g05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kaspiarovich.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>4214</id>
    <revision>
      <id>291509</id>
      <parentid>291446</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Правераная */</comment>
      <origin>291509</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1450" sha1="tqd33bgv1cq2gdg8odyvpv4hig718e3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=малень|к=каю}} восьмехсьценнаю макаукаю. Канцы крыжа былі прастакутнымі й накрываліся двохскатавым дахам з фронтонамі. Па абодвых бакох аутара прыбудоуваліся памяшканьні з выхадам на двор. Перад уваходам у храм такога адменьніку часамі будавауся бабінец. Ен звычайна акаляу увесь пярэдні канец будынку, а з бакоу меу прыбудоукі на кшталт азначаных раней.

{{Водступ|2|em}}У пляне другога адменьніку (Мсьціслауская, Аршанская, Віцебская Ільлінская, Маркаушчынская, Якабштадзкая і інш.) ляжала два караблі, што узаемна перасякаліся. Яны складаліся з трох пяцісьценяу і аднаго трысьценя з простакутнікам у асяродку. Усе яны накрываліся шалашами адпаведна на некалькі скатау, часамі адным купалам. Васьмярык асяродкавага шалаша адчыняуся усярэдзіну царквы, як, напрыклад, у&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tqd33bgv1cq2gdg8odyvpv4hig718e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kaspiarovich.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>4241</id>
    <revision>
      <id>291491</id>
      <parentid>28297</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291491</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="b6jmo9rbv9ma9a3yb56y1n7hhfms8pr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Wizardist&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[Файл:Belarch kaspiarovich 33.jpg|300px|center]]

{{цэнтар|'''Маркаушчынская каля Віцебску'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6jmo9rbv9ma9a3yb56y1n7hhfms8pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kaspiarovich.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>4293</id>
    <revision>
      <id>291510</id>
      <parentid>291452</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291510</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2354" sha1="ol3dw6lr295uutriptk8nwjkql1oreu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Перанос канец|п=Бела|к=руская}} моладзь усе часьцей ходзіць за межы па навуку, але рэдка варочаецца шчырымі сынамі свае бацькаушчыны, як {{Спасылка на Вікіпедыю|Скарына|Францыск Скарына|Францішак Скарына}} і інш, у {{абмылка|мінулыым|мінулым}} веку. Яна прыносіць значна больш заходніх прывычак, закаханьня да чужаземнага. Гэта павінна было зрабіць і зрабіла значны уплыу на беларускую архітэктуру.

{{Водступ|2|em}}З развоем беларускага драулянага будауніцтва 17—18 сталецьця беларуская {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Беларуская архітэктура (1925). Малюнак 6.jpg|подпіс='''Віцебскі Успенскі.'''}} монумэнтальная архітэктура у гэтым веку пачала базылікальны кругабег. Ен характэрызуецца саборамі Магілеускага і Віленскага брацтвау, {{Спасылка на Вікіпедыю|Слуцкім Трайчанскім|Слуцкі Свята-Троіцкі манастыр|Слуцкі Сьвята-Траецкі манастыр}} і {{Спасылка на Вікіпедыю|Віцебскім Усьпенскім|Успенскі сабор і манастыр бызыльян, Віцебск|Царква Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы (Віцебск)}}, {{Спасылка на Вікіпедыю|Менскім|Касцёл Святога Іосіфа і кляштар бернардзінаў, Мінск|Касьцёл Сьвятога Язэпа і кляштар бэрнардынаў (Менск)}} і {{Спасылка на Вікіпедыю|Віцебскім Бэрнардынскімі|Касцёл Святога Антонія, Віцебск|Касцёл Сьвятога Антонія (Віцебск)}} {{перанос пачатак|п=касьце|к=ламі}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ol3dw6lr295uutriptk8nwjkql1oreu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291511</id>
      <parentid>291510</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Правераная */</comment>
      <origin>291511</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2354" sha1="crmgq54ipurawjik27ciqbcsxjs2wp7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Перанос канец|п=Бела|к=руская}} моладзь усе часьцей ходзіць за межы па навуку, але рэдка варочаецца шчырымі сынамі свае бацькаушчыны, як {{Спасылка на Вікіпедыю|Скарына|Францыск Скарына|Францішак Скарына}} і інш, у {{абмылка|мінулыым|мінулым}} веку. Яна прыносіць значна больш заходніх прывычак, закаханьня да чужаземнага. Гэта павінна было зрабіць і зрабіла значны уплыу на беларускую архітэктуру.

{{Водступ|2|em}}З развоем беларускага драулянага будауніцтва 17—18 сталецьця беларуская {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Беларуская архітэктура (1925). Малюнак 6.jpg|подпіс='''Віцебскі Успенскі.'''}} монумэнтальная архітэктура у гэтым веку пачала базылікальны кругабег. Ен характэрызуецца саборамі Магілеускага і Віленскага брацтвау, {{Спасылка на Вікіпедыю|Слуцкім Трайчанскім|Слуцкі Свята-Троіцкі манастыр|Слуцкі Сьвята-Траецкі манастыр}} і {{Спасылка на Вікіпедыю|Віцебскім Усьпенскім|Успенскі сабор і манастыр бызыльян, Віцебск|Царква Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы (Віцебск)}}, {{Спасылка на Вікіпедыю|Менскім|Касцёл Святога Іосіфа і кляштар бернардзінаў, Мінск|Касьцёл Сьвятога Язэпа і кляштар бэрнардынаў (Менск)}} і {{Спасылка на Вікіпедыю|Віцебскім Бэрнардынскімі|Касцёл Святога Антонія, Віцебск|Касцёл Сьвятога Антонія (Віцебск)}} {{перанос пачатак|п=касьце|к=ламі}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>crmgq54ipurawjik27ciqbcsxjs2wp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kaspiarovich.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>4625</id>
    <revision>
      <id>291474</id>
      <parentid>28316</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Правераная */</comment>
      <origin>291474</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="mkciovz149h3r747qdgehtmuahlm79e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''Літаратура'''

# ''Weber Paul''. Wilna. Eine vergessene Kunsttätte. Verlag der Zeitung dei 10. Armee Wilna 1917.
# Гомельскіе усадьбы. Жур. „Столица и Усадьба“ за 1914 г. № 1.
# ''Иодковский, И.'' Замок в Мире, „Древности“ т. VI М. 1915.
# ''Иодковский, И.'' Церкви приспособленные к обороне в Литве и Литовской Руси. „Труды по сохр. древ. памятников“ М. 1915.
# 'Красавицкий, П.'' Памятники церковной старины Полоцко-Витебского края. Віцебск 1911.
# ''Лукомский, Г.'' Белостокский дворец. Жур. „Старые годы“ М. 1915.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mkciovz149h3r747qdgehtmuahlm79e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291475</id>
      <parentid>291474</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>291475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1012" sha1="nwxf80lfihzlra5d2x1sr07ckxg3m9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|'''Літаратура.'''|памер=120%}}

{{Водступ|2|em}}1. ''Weber Paul''. Wilna. Eine vergessene Kunsttätte. Verlag der Zeitung dei 10. Armee Wilna 1917.

{{Водступ|2|em}}2. Гомельскіе усадьбы. Жур. „Столица и Усадьба“ за 1914 г. № 1.

{{Водступ|2|em}}3. ''Иодковский, И.'' Замок в Мире, „Древности“ т. VI М. 1915.

{{Водступ|2|em}}4. ''Иодковский, И.'' Церкви приспособленные к обороне в Литве и Литовской Руси. „Труды по сохр. древ. памятников“ М. 1915.

{{Водступ|2|em}}5. ''Красавицкий, П.'' Памятники церковной старины Полоцко-Витебского края. Віцебск 1911.

{{Водступ|2|em}}6. ''Лукомский, Г.'' Белостокский дворец. Жур. „Старые годы“ М. 1915.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwxf80lfihzlra5d2x1sr07ckxg3m9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Kaspiarovich.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>4636</id>
    <revision>
      <id>291476</id>
      <parentid>28317</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T14:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Правераная */</comment>
      <origin>291476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="raavgzv9cf39y1ni705fzfr739ww8iu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}7. ''Павлинов''. Древние храмы Витебска и Полоцка. Труды 9 археол. с’езда т. I 1895.

{{Водступ|2|em}}8. Смоленские усадьбы, жур. „Столица и Усадьба“ за 1914 г. № 9.

{{Водступ|2|em}}9. ''Ширяев, С. Д.'' Деревянные церкви белорусской Смоленщины с базиликальным планом. „Труды Смоленских госмузеев“. Смоленск 1924 г.

{{Водступ|2|em}}10. ''[[Аўтар:Мікола Шчакаціхін|Шчакаціхін, М. М.]]'' [[Нарысы па гісторыі беларускага мастацтва]]. (Кургановыя старажытнасьці й скарбы. Архітэктура 12 сталецьця. Замкавае й ваеннае будауніцтва Заходняй Беларусі. Беларуская готыка).


{{Накіравальная рыса|6em|height=3px}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>raavgzv9cf39y1ni705fzfr739ww8iu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291507</id>
      <parentid>291476</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291507</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="b79l4nefchbogzjzq5eb7nnuy6k6070" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}7. ''Павлинов''. Древние храмы Витебска и Полоцка. Труды 9 археол. с’езда т. I 1895.

{{Водступ|2|em}}8. Смоленские усадьбы, жур. „Столица и Усадьба“ за 1914 г. № 9.

{{Водступ|2|em}}9. ''Ширяев, С. Д.'' Деревянные церкви белорусской Смоленщины с базиликальным планом. „Труды Смоленских госмузеев“. Смоленск 1924 г.

{{Водступ|2|em}}10. ''[[Аўтар:Мікалай Шчакаціхін|Шчакаціхін, М. М.]]'' [[Нарысы па гісторыі беларускага мастацтва]]. (Кургановыя старажытнасьці й скарбы. Архітэктура 12 сталецьця. Замкавае й ваеннае будауніцтва Заходняй Беларусі. Беларуская готыка).


{{Накіравальная рыса|6em|height=3px}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b79l4nefchbogzjzq5eb7nnuy6k6070</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>8702</id>
    <revision>
      <id>291524</id>
      <parentid>27788</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291524</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="5sjiiz7tt1gqtxiasvqz3wqokn07p21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Хомелка&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;'''{{larger|ЯСАКАР (З. БЯДУЛЯ)}}&lt;/center&gt;


{{c|'''ПАД РОДНЫМ НЕБАМ'''|памер=220%}}


&lt;center&gt;{{smaller|БЕЛАРУСКАЕ КООПЭРАЦЫЙНА-ВЫДАВЕЦКАЕ&lt;/br&gt;ТАВАРЫСТВА «АДРАДЖЭНЬНЕ». МЕНСК, 1922.}}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5sjiiz7tt1gqtxiasvqz3wqokn07p21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Стужка вікінавінаў</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9254</id>
    <revision>
      <id>291505</id>
      <parentid>291413</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28484" sha1="r39b5xppv5yp3h4eaz81did71woqzdh" xml:space="preserve">&lt;!-- Пішыце ў стужку пад гэтай палоскай --&gt;
----
&lt;div style=&quot;height:500px;overflow:auto;&quot;&gt;
* {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 07.07.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|Нябесныя бегі (1931)}} 06.07.2026 ''[[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэп Драздовіч]]''. «[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|Творы (Купала, 1942)}} 04.07.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Творы (Купала, 1942)|Творы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Люба Лук’янская (1937)}} 03.07.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Люба Лук’янская (1937)|Люба Лук’янская]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|Запіскі Самсона Самасуя (1953)}} 01.07.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Мрый|Андрэй Мрый]]''. «[[Запіскі Самсона Самасуя (1953)|Запіскі Самсона Самасуя]]», 1953
----
* {{Прапанаваны экспарт|Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)}} 29.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Зборнік «Роднага Краю» за 1934 год (1935)|Зборнік „Роднага Краю“ за 1934 год]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|Волаты (1929)}} 28.06.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Мікола Касьпяровіч]]''. «[[Волаты (1929)|Волаты]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)}} 26.06.2026 ''[[Аўтар:Усевалад Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]]''. «[[Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (1925)|Кароткі нарыс гісторыі Беларусі]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)}} 24.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Adam Stankievič]]''. «[[U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi (1938)|U čeść 950-hodździa chryščeńnia Biełarusi]]», 1938
* {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)}} 23.06.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня (1935)|Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі}} 18.06.2026 ''[[Аўтар:Аркадзь Быкаў|Аркадзь Быкаў]]''. «[[Грашовы балянс сялянскай гаспадаркі Беларусі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Канстанцін Кернажыцкі|Канстанцін Кернажыцкі]]''. «[[Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной (1932)|Да гісторыі аграрнага руху на Беларусі перад імпэрыялістычнай вайной]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Вязьмо (1932)}} 12.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Вязьмо (1932)|Вязьмо]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)}} 08.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj (1863)|Piśmo ad Jaśka haspadara s pad Wilni da mużykow ziemli polskoj]]», 1863
* {{Прапанаваны экспарт|Weliki Hospodarv presławnych Narodow…}} 05.06.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Niewiadomy]]''. «[[Weliki Hospodarv presławnych Narodow…]]», 1648
* {{Прапанаваны экспарт|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)}} 04.06.2026 ''[[Аўтар:Аляксандр Цвікевіч|Алесь Галынец]]''. «[[Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне? (1926)|Вялікае апрашчэньне, ці вялікае ўдасканаленьне?]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Атрута (1927)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]''. «[[Атрута (1927)|Атрута]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|На чыгунцы (1928)}} 03.06.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[На чыгунцы (1928)|На чыгунцы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)}} 02.06.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. «[[Падарунак Беларускаму Жаўнеру (1920)|Падарунак Беларускаму Жаўнеру]]», 1920
----
* {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 30.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]''. «[[Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць (1903)|Гуторка об тым, куды мужыцкіе грошы идуць]]», 1903
* {{Прапанаваны экспарт|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)}} 30.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ (1928)|Ab fizyčnym wychawańni ŭ Biełarusaŭ]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Мэтодыка роднае мовы (1926)}} 27.05.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Канстанцін Міцкевіч]]''. «[[Мэтодыка роднае мовы (1926)|Мэтодыка роднае мовы]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Птушка на волі (1932)}} 20.05.2026 ''[[Аўтар:Вольга Сахарава|Ольга Сахарава]]''. «[[Птушка на волі (1932)|Птушка на волі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Гутарки аб неби и зямли (1907)}} 18.05.2026 ''[[:Катэгорыя:Творы невядомых аўтараў|Невядомы]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Карусь Каганец|Карусь Костровицки]]'' і ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|С. Шаулоўски]]''. «[[Гутарки аб неби и зямли (1907)|Гутарки аб неби и зямли]]», 1907
* {{Прапанаваны экспарт|Язэп Крушынскі (1929—1932)/2}} 16.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Язэп Крушынскі (1929—1932)/2|Язэп Крушынскі. Кніга другая]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|На крэсах усходніх (1933)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Ілья Гурскі|Ільля Гурскі]]''. «[[На крэсах усходніх (1933)|На крэсах усходніх]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)}} 15.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Казлоўскі|Uładysłaŭ Kazłoŭščyk]]''. «[[Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa (1927)|Fizyčnaje wychawańnie hramadzianstwa]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Салавей (1928)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Салавей (1928)|Салавей]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Ab teatry (1927)}} 14.05.2026 ''[[Аўтар:Станіслаў Грынкевіч|Stanisłaŭ Hrynkiewič]]''. «[[Ab teatry (1927)|Ab teatry]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/7}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/7|«Дзянніца», № 7]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/6}} 10.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/6|«Дзянніца», № 6]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/5}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/5|«Дзянніца», № 5]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/4}} 09.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/4|«Дзянніца», № 4]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Ветрагоны (1930)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Ветрагоны (1930)|Ветрагоны]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)}} 07.05.2026 ''[[Аўтар:Пётр Гарбацэвіч-Клінцэвіч|Пётар Гарбацэвіч]]''. «[[Полёнізацыя Заходняй Беларусі (1932)|Полёнізацыя Заходняй Беларусі]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/3}} 06.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/3|«Дзянніца», № 3]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Суд (1925, Вільня)}} 05.05.2026 ''[[Аўтар:Уладзіслаў Галубок|Уладыслаў Галубок]]''. «[[Суд (1925, Вільня)|Суд]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/2}} 05.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/2|«Дзянніца», № 2]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|На зломе (1925)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Янка Нёманскі|Янка Нёманскі]]''. «[[На зломе (1925)|На зломе]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|За двадцаць пяць гадоў (1928)}} 04.05.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[За двадцаць пяць гадоў (1928)|За двадцаць пяць гадоў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Дзянніца (1916)/1}} 03.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Дзянніца (1916)/1|«Дзянніца», № 1]], 1916
* {{Прапанаваны экспарт|Дзесяць (1930)}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Дзесяць (1930)|Дзесяць]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў}} 02.05.2026 ''[[Аўтар:Мікола Ільяшэвіч|Мікола Ільяшэвіч]]''. «[[Паходжаньне, старадаўнія весткі і антрополёгічныя адзнакі Беларусаў]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Полымя (часопіс)/1922/1}} 01.05.2025 ''[[:Катэгорыя:Калектыўныя творы|Суполка аўтараў]]''. [[Полымя (часопіс)/1922/1|«Полымя», № 1]], 1922
----
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданні (Бядуля, 1947)}} 29.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Змітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданні (Бядуля, 1947)|Апавяданні]]», 1947
* {{Прапанаваны экспарт|Апавяданьні (Бядуля, 1926)}} 27.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[Апавяданьні (Бядуля, 1926)|Апавяданьні]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Абдзіраловіч і Барыка}} 25.04.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Навіна]]''. «[[Абдзіраловіч і Барыка]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Smyk biełaruski (1908)}} 24.04.2026 ''[[Аўтар:Францішак Багушэвіч|Symon Reŭka s pad Barysowa]]''. «[[Smyk biełaruski (1908)|Smyk biełaruski]]», 1908
* {{Прапанаваны экспарт|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)}} 23.04.2026 ''[[Аўтар:Сяргей Паўловіч|Сяргей Паўловіч]]''. «[[Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы (1928)|Аб арганізацыі беларускае працоўнае школы]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|На зачарованых гонях (1927)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Змітрок Бядуля|Зьмітрок Бядуля]]''. «[[На зачарованых гонях (1927)|На зачарованых гонях]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Рэволюцыйным шляхам (1928)}} 16.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Рэволюцыйным шляхам (1928)|Рэволюцыйным шляхам]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Над ракою Арэсай (1933)}} 12.04.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Над ракою Арэсай (1933)|Над ракою Арэсай]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Вогнішча барацьбы (1930)}} 08.04.2026 ''[[Аўтар:Леапольд Родзевіч|Леапольд Родзевіч]]''. «[[Вогнішча барацьбы (1930)|Вогнішча барацьбы]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка}} 04.04.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Калосьсе (1935)/1936/4/З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка|З жыцьця і дзейнасьці Казімера Сваяка]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)}} 03.04.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімер Сваяк]]''. «[[Дзея маей мысьлі, сэрца і волі (1992)|Дзея маей мысьлі, сэрца і волі]]», 1992
----
* {{Прапанаваны экспарт|Бацькаў сын (1932)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Бацькаў сын (1932)|Бацькаў сын]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Бярозка (1923)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Ядвігін Ш.|Ядвігін Ш.]]''. «[[Бярозка (1923)|Бярозка]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Янка Канцавы (1924)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Казімір Сваяк]]''. «[[Янка Канцавы (1924)|Янка Канцавы]]», 1924
* {{Прапанаваны экспарт|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)}} 30.03.2026 ''[[Аўтар:Тамаш Грыб|Тамаш Грыб]]''. «[[И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года (Грыб)|И. И. Лаппо: Литовскій Статутъ 1588 года]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|1905 год (1926)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Уладзімір Ленін|Уладзімір Ленін]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Канстанцін Ламака|Канстанцін Ламака]]''. «[[1905 год (1926)|1905 год]]», 1926
* {{Прапанаваны экспарт|Hołas dušy (1949)}} 27.03.2026 ''[[Аўтар:Казімір Сваяк|Ks. K. Stepovič]]''. «[[Hołas dušy (1949)|Hołas dušy]]», 1949
* {{Прапанаваны экспарт|Кат у белай манішцы (1942)}} 13.03.2026 ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Кузьма Чорны]]''. «[[Кат у белай манішцы (1942)|Кат у белай манішцы]]», 1942
* {{Прапанаваны экспарт|Skarb (1927)}} 12.03.2026 ''[[Аўтар:Ян Васілеўскі (1885—1948)|Jan Wasileŭski]]''. «[[Skarb (1927)|Skarb]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[Rodnaja mowa ŭ światyniach (1929)|Rodnaja mowa ŭ światyniach]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|А што далей? (Шыла)}} 11.03.2026 ''[[Аўтар:Мікола Шыла|Мікола Шыла]]''. «[[А што далей? (Шыла)|А што далей?]]», 1948
* {{Прапанаваны экспарт|Ляля Мэнке (Луцкевіч)}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Ляля Мэнке (Луцкевіч)|Ляля Мэнке]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Стагодзьдзе новага беларускага друку}} 09.03.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Гадлеўскі|Вінцэнт Гадлеўскі]]''. «[[Стагодзьдзе новага беларускага друку|Стагодзьдзе новага беларускага друку]]», 1935
* {{Прапанаваны экспарт|11 ліпеня (1930)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Ілары Барашка|Ілары Барашка]]''. «[[11 ліпеня (1930)|11 ліпеня]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)}} 05.03.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Другое чытанне для дзяцей беларусаў (1909)|Другое чытанне для дзяцей беларусаў]]», 1909
----
* {{Прапанаваны экспарт|Сымон Музыка (1925)}} 28.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[Сымон Музыка (1925)|Сымон Музыка]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Лябірынты (1944)}} 26.02.2026 ''[[Аўтар:Вацлаў Ластоўскі|Вацлаў Ластоўскі]]''. «[[Лябірынты (1944)|Лябірынты]]», 1944
* {{Прапанаваны экспарт|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Фадзей Руткоўскі|Fadziej Rutkoŭski]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zabojstwa ŭ domie Nr. 37 (1936)|Zabojstwa ŭ domie Nr. 37]]», 1936
* {{Прапанаваны экспарт|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)}} 23.02.2026 ''[[Аўтар:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Wincuk Marcinkiewicz]]''. «[[Ščeroŭskije dažynki, Kupałła (1910)|Ščeroŭskije dažynki, Kupałła]]», 1910
* {{Прапанаваны экспарт|Гудкі (1931)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Гудкі (1931)|Гудкі]]», 1931
* {{Прапанаваны экспарт|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)}} 20.02.2026 ''[[Аўтар:Сяргей_Замбржыцкі|Сяргей Замбржыцкі]]''. «[[«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа) (Замбржыцкі)|«На прасторах жыцьця» Тараса Гушчы (Я. Коласа)]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Гірт з воўчага логу (1930)}} 19.02.2026 ''[[Аўтар:Яніс Райніс|Яніс Райніс]]'', перакладчык: ''[[Аўтар:Язэп Дыла|Назар Бываеўскі]]''. «[[Гірт з воўчага логу (1930)|Гірт з воўчага логу]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|З літуанізмаў у беларускай мове}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Адам Станкевіч|Адам Станкевіч]]''. «[[З літуанізмаў у беларускай мове|З літуанізмаў у беларускай мове]]», 1939
* {{Прапанаваны экспарт|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)}} 17.02.2026 ''[[Аўтар:Антон Луцкевіч|Антон Луцкевіч]]''. «[[Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры (1921)|Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры]]», 1921
* {{Прапанаваны экспарт|Закаханая (Салагуб)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Алесь Салагуб|Алесь Салагуб]]''. «[[Закаханая (Салагуб)|Закаханая]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)}} 16.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі (1919, Горадня)|Асновы Дзяржаўнасьці Беларусі]]», 1919
* {{Прапанаваны экспарт|Напор (1933)}} 15.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Напор (1933)|Напор]]», 1933
* {{Прапанаваны экспарт|Гапонъ (1909)}} 13.02.2026 ''[[Аўтар:Мітрафан Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]''. «[[Гапонъ (1909)|Гапонъ]]», 1909
* {{Прапанаваны экспарт|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)}} 11.02.2026 ''[[Аўтар:Пятро Мятла|Пятро Мятла]]''. «[[Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе (1932)|Аб Таварыстве Беларускае Школы і яго барацьбе]]», 1932
* {{Прапанаваны экспарт|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Ігнат Дварчанін|Ігнат Дварчанін]]''. «[[Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны|Аб годзе нараджэньня Фр. Скарыны]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)}} 09.02.2026 ''[[Аўтар:Гаўрыіл Сушкін|Гаўрыіл Сушкін]]'', ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|ананімны пераклад]]''. «[[«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе (1930)|«Валынка» ў Адэскім астрозе ў 1904 годзе]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Адвечная песьня (1927)}} 08.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Адвечная песьня (1927)|Адвечная песьня]]», 1927
* {{Прапанаваны экспарт|400-лецьце Літоўскага Статуту}} 06.02.2026 ''[[Аўтар:Мікалай Шкялёнак|Мікалай Шкялёнак]]''. «[[400-лецьце Літоўскага Статуту|400-лецьце Літоўскага Статуту]]», 1929
* {{Прапанаваны экспарт|Zyla Karalewič (1937)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Сцяпан Васільчанка|Sciapan Wasilčenko]]'', перакладчык: ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|M. Š]]''. «[[Zyla Karalewič (1937)|Zyla Karalewič]]», 1937
* {{Прапанаваны экспарт|На рубяжы (1925)}} 03.02.2026 ''[[Аўтар:Якуб Колас|Якуб Колас]]''. «[[На рубяжы (1925)|На рубяжы]]», 1925
* {{Прапанаваны экспарт|Alenčyna wiasielle (1923)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Зязюля|Андрэй Зязюля]]''. «[[Alenčyna wiasielle (1923)|Alenčyna wiasielle]]», 1923
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 02.02.2026 ''[[Аўтар:Янка Купала|Янка Купала]]''. «[[Шляхам жыцьця (1923)|Шляхам жыцьця]]», 1923
----
* {{Прапанаваны экспарт|Устаноўка (1930)}} 25.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Устаноўка (1930)|Устаноўка]]», 1930
* {{Прапанаваны экспарт|Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)}} 24.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Сшытак вершаў (Александровіч, 1938—1946)|Сшытак вершаў (1938—1946)]]», 1946
* {{Прапанаваны экспарт|На загонах (1928)}} 23.1.2026 ''[[Аўтар:Васіль Каваль|Васіль Каваль]]''. «[[На загонах (1928)|На загонах]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Сьцежкі-дарожкі (1928))}} 21.1.2026 ''[[Аўтар:Міхась Зарэцкі|Міхась Зарэцкі]]''. «[[Сьцежкі-дарожкі (1928)|Сьцежкі-дарожкі]]», 1928
* {{Прапанаваны экспарт|Руска-беларускі слоўнік (1937)}} 20.1.2026 ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Андрэй Александровіч]]''. «[[Руска-беларускі слоўнік (1937)|Руска-беларускі слоўнік]]», 1937
----
{{справа|''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2012|2012]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2013|2013]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2014|2014]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2015|2015]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2016|2016]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2017|2017]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2019|2019]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2020|2020]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2021|2021]], ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2022|2022]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2023|2023]]'', ''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2024|2024]]''
''[[Вікікрыніцы:Стужка вікінавінаў/2025|2025]]''}}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r39b5xppv5yp3h4eaz81did71woqzdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Галоўная старонка/Што зрабіць</title>
    <ns>10</ns>
    <id>9260</id>
    <revision>
      <id>291508</id>
      <parentid>291414</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4837" sha1="cmqzyljt5l36lxry8mucmo9oumi8jzt" xml:space="preserve">:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFA0A0&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту|Патрэбнае распазнаванне тэксту]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы без распазнанага тэксту}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#FFE867&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы|Патрэбная вычытка]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Нявычытаныя індэксы}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#AFAFFF&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі|‎Гатовая да супастаўлення і падзелу]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы, гатовыя да кампіляцыі}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#90FF90&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы|Вычытаныя, але патрабуюць праверкі]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Індэксы ў вычытцы}}}})
:&lt;span style=&quot;padding:0 0.5em;margin-right:1px; solid #000;background:#00137F&quot; title=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; [[:Катэгорыя:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы‎|Правераныя]] ({{smaller|{{PAGESINCAT:Вікікрыніцы:Правераныя індэксы}}}})
&lt;hr/&gt;
Калі ласка, перад вычытваннем азнаёмцеся з [[Вікікрыніцы:Дапамога#Афармленьне_індэксаў|парадамі]] да гэтага.
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''Вычытваецца цяпер'''&lt;/div&gt;
На дадзены момант на Вікікрыніцах вычытваюцца наступныя буйныя творы, з якімі Вы б маглі дапамагчы:

* Бѣлорусскій сборникъ. {{Скан|[[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3|Выпускъ 3]]|Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf}} [[Аўтар:Еўдакім Раманаў|Еўдакіма Раманава]] (1887)
* {{Скан|[[Краязнаўства (1929)|Краязнаўства]]|Краязнаўства (1929).pdf}} [[Аўтар:Мікалай Каспяровіч|Міколы Касьпяровіча]] (1929)
* {{Скан|[[Сучасная рэлігійнасьць (1930)|Сучасная рэлігійнасьць]]|Сучасная рэлігійнасьць (1930).pdf}} [[Аўтар:Сямён Вальфсон|Сямёна Вальфсона]] (1930)
* {{Скан|[[Будучыня (1947)|Будучыня]]|Будучыня (1947).pdf}} [[Аўтар:Эдуард Самуйлёнак|Эдуарда Самуйлёнка]] (1947)

&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''Варта праверыць'''&lt;/div&gt;
Ніжэйпададзеныя творы варта праверыць. Магчыма, там ёсць памылкі друку, дапушчаныя ў часе вычытвання.
* {{Скан|[[Патрэбнасць нацыанальнаго жыцьця для беларусау і Самаадзначэньня народу (1918)|Патрэбнасць нацыанальнаго жыцьця для беларусау і Самаадзначэньня народу]]|Патрэбнасць нацыянальнага жыцця для беларусаў і самаадзначэння народа.pdf}} [[Аўтар:Фабіян Шантыр|Фабіяна Шантыра]] (1918)
* {{Скан|[[Беларускі рух ад 1917 да 1920 году (1920)|Беларускі рух ад 1917 да 1920 году]]|Язэп Варонка.pdf}} [[Аўтар:Язэп Варонка|Язэпа Варонкі]] (1920)
* {{Скан|[[Doktar Francišak Skaryna — pieršy drukar biełaruski (1925)|Doktar Francišak Skaryna — pieršy drukar biełaruski]]|Doktar Francišak Skaryna pieršy drukar biełaruski.pdf}} [[Аўтар:Адам Станкевіч|Адама Станкевіча]] (1925)
* {{Скан|[[Нябесныя бегі (1931)|Нябесныя бегі]]|Драздовіч Нябесныя бегі.pdf}} [[Аўтар:Язэп Драздовіч|Язэпа Драздовіча]] (1931)

&lt;noinclude&gt;[[Катэгорыя:Шаблоны для галоўнай старонкі]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmqzyljt5l36lxry8mucmo9oumi8jzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Індэкс:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>92863</id>
    <revision>
      <id>291504</id>
      <parentid>290862</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291504</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="lgcxwqv00usipjnukfkwfx3g95v0wyz" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=[[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)|Гісторыя беларускае літэратуры]]
|Language=be
|Volume=
|Author=[[Аўтар:Максім Гарэцкі|Максім Гарэцкі]]
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=Выданьне „Віленскага Выдавецтва“ Б. Клецкіна
|Address=Вільня
|Year=1924
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=5
|Progress=C
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>lgcxwqv00usipjnukfkwfx3g95v0wyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/185</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126003</id>
    <revision>
      <id>291512</id>
      <parentid>291405</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T05:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291512</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="jk8sjatpdxow60xgm7a0giq45p5k2gz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;Багдановіч&quot;/&gt;{{gap|2em}}{{larger|'''Значаньне Багдановіча'''}} ў гісторыі нашай літэратуры найбольшае ў тым, што сярод нашаніўцаў гэта быў поэт-{{разьбіўка|інтэлігент}} у поўным ёме такога слова і чалавек з {{разьбіўка|вялікай адукацыяй}}. Дзеля гэтага, ён ведаў у процэсе творчасьці тое, чаго не маглі адчуць песьняры-самавукі, і сьвядома ўсходзіў на такі памысны кірунак творчасьці, на каторы пры адной здольнасьці ад прыроды, без яе разьвіцьця, не заўсёды можа ўзыйці самы вялікі талент. Сярод маладзейшых поэтаў і пісьменьнікаў Багдановіч па літэратурнай магутнасьці ідзець трэцім папарадку (пасьля Купалы і Коласа).
&lt;section end=&quot;Багдановіч&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Бядуля&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Зьмітрок Бядуля—Ясакар.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1886 г.)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Пад псэўданімам Зьмітрок Бядуля — у прозе і пад псэўданімам Ясакар — у поэзіі пішаць беларускі жыд Самуіл Плаўнік. Ен арадзіўся ў сакавіку (марцы) месяцы 1886 г. ў {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя беларускае літэратуры (1921). Выява 31.jpg|подпіс=Зьмітрок Бядуля—Ясакар.}} невялічкім мясьцечку Пасадзец, (Вялейскаго павету Віленшчыны). Пасадзец нагадуе сабою проста вёску, бо там усяго хат дваццаць, напалам жыдоўскіх і сялянскіх. Бацька Плаўніка займаўся тады дробным гандлем па вёсках, а пры выпадку быў яшчэ фурманам, і, разумеецца, ў хаце панавала бедната. З самага маленства Самуіл азначаўся маўклівасьцю і саромлівасьцю, з {{абмылка|дзьяцьмі|дзяцьмі}} галузаваць ня любіў. Яго нябожчык-дзед (катляр) пераказываў, што як хлопчыку было гады тры, ён заўсёды плакаў, слухаючы жніўныя песьні ў полі. Ha пятым годзе Самуіл наўчыўся ад дзеда гэбрайскай грамаце, — за сем дзён стаў бегла чытаць; цераз год аддалі яго ў хэдар. У гэтай школе вучыўся ён толькі Бібліі, быў надта пабожны і зачытываўся містычнымі казкамі іудзейства. Маючы восем гадоў, {{перанос пачатак|над|та}}&lt;section end=&quot;Бядуля&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jk8sjatpdxow60xgm7a0giq45p5k2gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126004</id>
    <revision>
      <id>291513</id>
      <parentid>291387</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T05:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291513</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="ii8ud2u7u2u9wl7h6njvjlt4fc1su62" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|над|та}} здольны і старанны хлапец пачаў прахадзіць Талмуд. На трынаццатым годзе жыцьця вучыцца ён у даўгінаўскім ешыбоце (індзейскай духоўнай сэмінарыі) і „есьць дні“, ці-то маець сем гаспадароў, каторыя кормяць яго па адным дні ў тыдзень, галадуець і цярпіць шмат старэцкіх паніжэньняў, якія душа поэта вельмі адчувала. Бацькі, а найгорш дзед, хочуць адукаваць Самуіла на рабіна, і ён мучаецца так да пятнаццацёх гадоў, патым кідаець ешыбот і прыходзіць з Даўгінава дамоў. У Пасадцу Плаўнік заняў пасаду вучыцеля і тады-ж пачаў пісаць вершы пагэбрайску на духоўна-рэлігійныя мотывы. Дагэтуль нічога сьвецкага ён ня чытаў, а маскоўскай мовы зусім ня ўмеў. Патым пад вялікім уплывам акружаючай вёску прыроды, каторая чаравала поэта сваім хараством, ён знаходзіць Амэрыку, што ў вершах можна апісываць і тое хараство, і вось у яго гэбрайскіх вершах пачынаюць зьяўляцца малюнкі беларускае прыроды, жыцьцё ратая і да т. п. На семнаццатым годзе жыцьця Плаўнік прачытаў вялікую жыдоўскую гісторыю професора Грэца ў 10 томах. Яе вольная крытыка ў рэлігійных справах расплюшчывае Плаўніку вочы; ён бярэцца за сьвецкія кнігі і вучыцца парасейску ў батурынскага дзяка (10 вёрст ад Пасадца), зараз пачынае пісаць у гэтай новай для яго мове вершы і мае сьмеласьць паказаць іх сядзельцу. Манапольшчык першы прызнаў у ім здольнага поэта. Тады дзяцюк, як галодны, накінуўся на маскоўскіх клясыкаў. Па кніжкі хадзіў у бліжэйшыя мясьцечкі, у панскія двары, часам за 10—20 вёрст, але не заўседы мог дастаць іх. Разам з тым ён вучыцца завочна па лекцыях нейкага Макеева з Масквы, з каторым дзяржаў перапіску. Расейскія вершы пісаў ён некалькі гадоў узапар і пачаў друкавацца ў розных выпадновых журналах і альманахах, як „На берегахъ Невы“, „Вѣтви“, „Молодые порывы“ і інш. У гэты час бацька поэта займаўся лясным гандлем, і сын некалькі гадоў быў пры лесавой рабоце: узімку ў лесе ля дравасекаў і вазакоў, а ўлетку цэлымі месяцамі пры сплаве дрэва на Сьлізанцы (прыток Нёмна). Жыў ён з сялянамі-рабочымі на ўлоньні ў прыроды і спаў з вартаўнікамі ў будцы на вадзе ці на беразе пры вогнішчы і тут наслухаўся беларускіх казак, песьняў, нагледзіўся чароўных абразкоў беларускае прыроды і добра пазнаўся з жыцьцём-быцьцём селяніна. У 1909 годзе ад даўгінаўскага краўца В. Сосенскага трапіла ў яго рукі „Наша Ніва“; Плаўнік надта зацікавіўся газэтаю і зараз пачаў пасылаць ёй допісы. У 1910 годзе надрукавалі там і яго маленькую імпрэсію „Пяюць належнікі“, — з гэтага пачалася літэратурная дзеяльнасьць Зьмітрака Бядулі. Вясною 1912 г. пераехаў ён у Вільню і быў пастаянным супрацоўнікам „Нашае Нівы“,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ii8ud2u7u2u9wl7h6njvjlt4fc1su62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/192</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126021</id>
    <revision>
      <id>291492</id>
      <parentid>291451</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291492</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4215" sha1="nwpzy313kpgqzhh05jl43de808xd9ss" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Бядуля&quot;/&gt;{{перанос канец|Во|лат}}“, „Ад крыві чырвонай“, „Арліхі“, „Баляды“ і інш.). Урэшце ён праканаўся, што ёсьць поўная паралель між Вавілонам і сучаснай вайною, што людзі могуць зрабіць культ з усяго, самага, ў істоце, брыдкога; ён піша: „І маці з радасьцю дзіця сваё кідае на полымя, дзе шмат лягло ужо дзяцей“ („Вавілон“). Яшчэ далей — вайна зьнішчыла ідэалы поэта („Расьсеяўся туман“), яго веру ў чалавека („Кат“). Яго адносіны да рэволюцыі аналёгічны з адносінамі да вайны. Біблейныя пераклады Ясакара вельмі поэтычны і адказуюць найчасьцей на нацыянальна-соцыяльныя тэматы („На біблейны лад“). З пазьнейшых вершаў трэба спамянуць яго прыгожую фантазію, навеяную зімовай начою і зьвязаную цесна з дапраўднасьцю — „Казку зімовай ночы“ і ўзварушлівыя, задушэўныя „Задушкі“.

{{gap|2em}}{{larger|'''Бядуля у нашай поэзіі'''}} сваімі, глаўным чынам, апавяданьнямі шыбка й лёгка здабыў дужа віднае і адпаведнае значаньне. Ды ня можна сказаць, каб з той-жа памыснасьцю ішло далейшае разьвіцьце яго таленту, у чым вінаваты былі ўмовы беларускага жыцьця. Аднак, з усяго відаць, што застой Бядулі з часу вайны і рэволюцыі кончыўся. Пачаўся расьцьвет ізноў.
&lt;section end=&quot;Бядуля&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Гарун&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Алесь Гарун.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1887 г.).&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Запраўднае імя Алеся Гаруна — Аляксандар Прушынскі. Поэт арадзіўся 27-га лютага 1887 г. (ст. ст.) ў Менску, на Багадзельнай вуліцы, у сям‘і чарнарабочага. Бацька яго Валадзімір Прушынскі і маці Зоф‘я (з роду Жывіцаў) былі тыповыя прадстаўнікі працоўнай праста-народнай грамады менскіх беларусаў-каталікоў, спрадвечных жыцельнікаў места. Зараблялі яны мала, а сям‘я была досыць вялікая, дзеля таго жылі Прушынскія зусім бедна. Маленькі Алесь рана вызначаўся сваімі здольнасьцямі. Пяцёх гадоў наўчыўся ён чытаць папольску і памаскоўску. На сёмым годзе пачаў ён хадзіць у 3-е гарадзкое прыходзкае вучылішча (на Белацаркоўнай вуліцы), але ў трэцім аддзяленьні праседзіў два гады, бо яго, такога недалетку, не дапусьцілі першы год да экзаментаў. Скончыўшы гэтае вучылішча ў 1897 годзе і пачакаўшы спаўненьня гадоў, паступіў ён у 1899 годзе ў менскую школу рамесьленых вучанікоў. У школе прабыў тры гады (1899—1902) і скончыў яе па дрэваабдзелачнаму аддзяленьню. У часе вучэньня, улетку і ўзімку выязджаў ён на вакацыі ў вёску да свае цёткі. Там
&lt;section end=&quot;Гарун&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwpzy313kpgqzhh05jl43de808xd9ss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291515</id>
      <parentid>291492</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T05:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291515</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4214" sha1="6r65f293u0ll0c8td7k3oob435x3nfx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;Бядуля&quot;/&gt;{{перанос канец|Во|лат}}“, „Ад крыві чырвонай“, „Арліхі“, „Баляды“ і інш.). Урэшце ён праканаўся, што ёсьць поўная паралель між Вавілонам і сучаснай вайною, што людзі могуць зрабіць культ з усяго, самага, ў істоце, брыдкога; ён піша: „І маці з радасьцю дзіця сваё кідае на полымя, дзе шмат лягло ужо дзяцей“ („Вавілон“). Яшчэ далей — вайна зьнішчыла ідэалы поэта („Расьсеяўся туман“), яго веру ў чалавека („Кат“). Яго адносіны да рэволюцыі аналёгічны з адносінамі да вайны. Біблейныя пераклады Ясакара вельмі поэтычны і адказуюць найчасьцей на нацыянальна-соцыяльныя тэматы („На біблейны лад“). З пазьнейшых вершаў трэба спамянуць яго прыгожую фантазію, навеяную зімовай начою і зьвязаную цесна з дапраўднасьцю — „Казку зімовай ночы“ і ўзварушлівыя, задушэўныя „Задушкі“.

{{gap|2em}}{{larger|'''Бядуля у нашай поэзіі'''}} сваімі, глаўным чынам, апавяданьнямі шыбка й лёгка здабыў дужа віднае і адпаведнае значаньне. Ды ня можна сказаць, каб з той-жа памыснасьцю ішло далейшае разьвіцьце яго таленту, у чым вінаваты былі ўмовы беларускага жыцьця. Аднак, з усяго відаць, што застой Бядулі з часу вайны і рэволюцыі кончыўся. Пачаўся расьцьвет ізноў.
&lt;section end=&quot;Бядуля&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Гарун&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Алесь Гарун.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1887 г.).&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Запраўднае імя Алеся Гаруна — Аляксандар Прушынскі. Поэт арадзіўся 27-га лютага 1887 г. (ст. ст.) ў Менску, на Багадзельнай вуліцы, у сям‘і чарнарабочага. Бацька яго Валадзімір Прушынскі і маці Зоф‘я (з роду Жывіцаў) былі тыповыя прадстаўнікі працоўнай праста-народнай грамады менскіх беларусаў-каталікоў, спрадвечных жыцельнікаў места. Зараблялі яны мала, а сям‘я была досыць вялікая, дзеля таго жылі Прушынскія зусім бедна. Маленькі Алесь рана вызначаўся сваімі здольнасьцямі. Пяцёх гадоў наўчыўся ён чытаць папольску і памаскоўску. На сёмым годзе пачаў ён хадзіць у 3-е гарадзкое прыходзкае вучылішча (на Белацаркоўнай вуліцы), але ў трэцім аддзяленьні праседзіў два гады, бо яго, такога недалетку, не дапусьцілі першы год да экзаментаў. Скончыўшы гэтае вучылішча ў 1897 годзе і пачакаўшы спаўненьня гадоў, паступіў ён у 1899 годзе ў менскую школу рамесьленых вучанікоў. У школе прабыў тры гады (1899—1902) і скончыў яе па дрэваабдзелачнаму аддзяленьню. У часе вучэньня, улетку і ўзімку выязджаў ён на вакацыі ў вёску да свае цёткі. Там&lt;section end=&quot;Гарун&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6r65f293u0ll0c8td7k3oob435x3nfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/193</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126022</id>
    <revision>
      <id>291494</id>
      <parentid>291453</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291494</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3698" sha1="aims0zsp01qyv7j2qx6avddjftjq37h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;рабіў усё, што рабілі браценьнікі: пасьвіў коні, ганяў авечкі, вазіў гной і г. д. 3 16-х гадоў жыцьця (1902 г.) працаваў Прушынскі, як сталяр, у розных майстэрнях Менска, паміж іншым быў модэльшчыкам на фабрыцы Івана {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя беларускае літэратуры (1921). Выява 32.jpg|подпіс=Алесь Гарун.}} Шышлы, і так бязвыезна прабыў у месьце аж да 1907 г. Увесь гэты час ён шмат чытаў для самаадукацыі і разьвіцьця. Увайшоўшы ў 1904 годзе ў менскую арганізацыю соцыялістаў-рэволюцыянэраў, Прушынскі вёў да 1907 г. пропаганду сярод менскай вучнёўскай моладзі і работнікаў, часам, але дужа рэдка, выходзіў і на вёску. Найлепей удавалася яму арганізовываць моладзь у вучнёўскія рэволюцыйныя гурткі. У 1907 годзе, 4-га сакавіка (ст. ст.) паліцыя накрыла поэта-агітатора ў нелегальнай друкарні. Яго арыштавалі, пасадзілі ў асобную камеру вайстрога ў Менску і аддалі пад суд. 3 гэтае пары пераламалася жыцьцё Прушынскага — з аднэй, быць можа, карысьцю для яго, што стаў пільней займацца сваімі творамі. Здольнасьць да пісаньня вершаў была ў яго змалку, але спачатку Прушынскі пісаў іх памаскоўску і пераважна ў гумарыстычным тоне. З уваходам яго ў партыю, творчасьць прыняла сур‘ёзны і рэволюцыйны кірунак. На шкоду, усе яго вершы таго часу пагінулі. Пісаць пабеларуску Гарун пачаў з 1905 году, а беларускае друкаванае слова першы раз увідзеў у 1903 ці 1904 годзе, прыпадкова знайшоўшы абадраную, запэцканую, без пачатку і канца, цікавую кніжку, друкаваную лацінкай. Як надта вялікі ахвотнік да чытаньня і ўважны цікун да ўсякага друку, ён пачаў чытаць і гэтую кніжку, думаючы, што яна польская. Але з першых-жа прачытаных слоў нязвычайна зьдзіўлены хлапец пачуў, як не спадзеўкі закалацілася яго сэрца, на вачох, няма ведама чаго, накруціліся сьлёзы… Перад вачмі было тое, чаго ніколі ня бачыў: сваё роднае, хатняе друкаванае слова! Гэта было, як поэт пазьней даведаўся, старое выданьне повесьці „Гапон“ Марцінкевіча. У 1905—1906 гадох напісаў ён і пашыраў сярод моладзі і работнікаў некалькі соцыяльна-{{перанос пачатак|рэволюцый|ных}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aims0zsp01qyv7j2qx6avddjftjq37h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291498</id>
      <parentid>291494</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291498</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="731gjy459w9nsinkuupj162d2tmy3u3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;рабіў усё, што рабілі браценьнікі: пасьвіў коні, ганяў авечкі, вазіў гной і г. д. 3 16-х гадоў жыцьця (1902 г.) працаваў Прушынскі, як сталяр, у розных майстэрнях Менска, паміж іншым быў модэльшчыкам на фабрыцы Івана {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя беларускае літэратуры (1921). Выява 32.jpg|подпіс='''Алесь Гарун.'''}} Шышлы, і так бязвыезна прабыў у месьце аж да 1907 г. Увесь гэты час ён шмат чытаў для самаадукацыі і разьвіцьця. Увайшоўшы ў 1904 годзе ў менскую арганізацыю соцыялістаў-рэволюцыянэраў, Прушынскі вёў да 1907 г. пропаганду сярод менскай вучнёўскай моладзі і работнікаў, часам, але дужа рэдка, выходзіў і на вёску. Найлепей удавалася яму арганізовываць моладзь у вучнёўскія рэволюцыйныя гурткі. У 1907 годзе, 4-га сакавіка (ст. ст.) паліцыя накрыла поэта-агітатора ў нелегальнай друкарні. Яго арыштавалі, пасадзілі ў асобную камеру вайстрога ў Менску і аддалі пад суд. 3 гэтае пары пераламалася жыцьцё Прушынскага — з аднэй, быць можа, карысьцю для яго, што стаў пільней займацца сваімі творамі. Здольнасьць да пісаньня вершаў была ў яго змалку, але спачатку Прушынскі пісаў іх памаскоўску і пераважна ў гумарыстычным тоне. З уваходам яго ў партыю, творчасьць прыняла сур‘ёзны і рэволюцыйны кірунак. На шкоду, усе яго вершы таго часу пагінулі. Пісаць пабеларуску Гарун пачаў з 1905 году, а беларускае друкаванае слова першы раз увідзеў у 1903 ці 1904 годзе, прыпадкова знайшоўшы абадраную, запэцканую, без пачатку і канца, цікавую кніжку, друкаваную лацінкай. Як надта вялікі ахвотнік да чытаньня і ўважны цікун да ўсякага друку, ён пачаў чытаць і гэтую кніжку, думаючы, што яна польская. Але з першых-жа прачытаных слоў нязвычайна зьдзіўлены хлапец пачуў, як не спадзеўкі закалацілася яго сэрца, на вачох, няма ведама чаго, накруціліся сьлёзы… Перад вачмі было тое, чаго ніколі ня бачыў: сваё роднае, хатняе друкаванае слова! Гэта было, як поэт пазьней даведаўся, старое выданьне повесьці „Гапон“ Марцінкевіча. У 1905—1906 гадох напісаў ён і пашыраў сярод моладзі і работнікаў некалькі соцыяльна-{{перанос пачатак|рэволюцый|ных}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>731gjy459w9nsinkuupj162d2tmy3u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/194</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126023</id>
    <revision>
      <id>291516</id>
      <parentid>291455</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291516</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4659" sha1="9rf07dr5n5tg5aijil87yeganji61rl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|рэволюцый|ных}} вершаў, цяпер згубленых ці нікім яшчэ ня знайдзенных („Чаму так, скажэце, жывецца на сьвеце?“ і інш.). Тады на яго мелі ўплыў вершы Цёткі, яе анонімныя адозвы і лістоўкі, якія разам з „Нашай Ніваю“ і рознай агітацыйнай літэратурай пашыраў Прушынскі. Пасядзеўшы ў менскім, а патым у віленскім („на Лукішках“) вастрозе, поэт у вясну 1908 г. быў засуджаны на катаргу, якую пазьней адмянілі на засланьне. Ссылку адбываў Гарун у Кірэнскім павеце Іркуцкай губэрні. Спачатку жыў у невялікім чалдонскім сяле Макараўскім, ля ракі Лены, — 71 вярста ад Кірэнска і 971 вярста ад Іркуцка; патым у дзярэўні Крывая Лука, 18 вёрст ад Макараўскага. Займаўся там сталярнымі і плотніцкімі работамі, выпісываў разам з другімі засланымі шмат кніжак і газэт, каб не памерці духоўна. Цераз два гады (1911 г.) ён перайшоў на „Параходзтва Глотавых“ ля Кірэнска (у самым месьце жыць было забаронена) і працаваў там да вясны 1914 г., калі па маніфэсту быў запісаны ў сяляне і дастаў права жыць па ўсёй Сыбіры. Там-жа знайшлі яны адзін аднаго з Язэпам
Лёсікам. З 1914 года Гарун быў на Лене вадалівам, даплываў аж да Якуцка. На баржы № 18 рыхтаваў ён да друку свой зборнік „Матчын дар“, пасланы ў восень 1914 г. ў Вільню. 3 1915 года поэт падаўся на прыйскі ў Бадайбо, дзе і дачакаўся рэволюцыі. У часе керэншчыны быў сябрам выканаўчага комітету Ленскага Залатапрамысловага Вокругу, адкуль яго абралі на паўнамочнага па абароне працы. У Менск вярнуўся (цераз 9 гадоў) 22 верасьня 1917 году — з разьбітым здароўем, худы, зжаўцелы, з пастаянным далікатна-тужлівым
паглядам і нейкай дакорнай маўклівасьцю. Нікаліва не адпачыўшы, адразу завінуўся ля беларускай грамадзкай працы, — езьдзіў на ўсерасейскі беларускі бежанскі зьезд у Маскву, на зьезд народаў Расеі ў Кіеў, працаваў у розных інстытуцыях Менска, кіраваў палітычным аддзелам Вялікай Рады, арганізовываў сялян і г. д. На Усебеларускім Конгрэсе ў Менску (1917 г.) поэт Гарун быў памошнікам старшыні Конгрэсу. Пазьней рэдактаваў „Беларускі шлях“ і дзеяльна памагаў у „Вольнай Беларусі“. Пры бальшавікох працаваў у соцыяльным абясьпячэньні. У вясну 1919 г. цяжка хварэў
на тыфус. У пачатку польскай окупацыі быў старшынёю беларускага нацыянальнага комітэту ў Менску, патым пераймоў у беларускую вайсковую арганізацыю. Жыцьцё складаецца так, што Гарун ня можа ўвесь аддацца поэтычнай творчасьці, хоць вялікі талент яго ступіў у бліскучую пару.

{{gap|2em}}{{larger|'''Літэратура і творчасьць Гаруна.'''}} Поэт піша вершам і прозаю. Вершы, умешчаныя ў яго зборніку „Матчын дар“ (Менск, 1918 г.), напісаны ў няволі, — ў {{перанос пачатак|перы|одзе}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9rf07dr5n5tg5aijil87yeganji61rl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291517</id>
      <parentid>291516</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4659" sha1="tgugx8svwjfzy7vhd71xgs5lfsxy7pn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|рэволюцый|ных}} вершаў, цяпер згубленых ці нікім яшчэ ня знайдзенных („Чаму так, скажэце, жывецца на сьвеце?“ і інш.). Тады на яго мелі ўплыў вершы Цёткі, яе анонімныя адозвы і лістоўкі, якія разам з „Нашай Ніваю“ і рознай агітацыйнай літэратурай пашыраў Прушынскі. Пасядзеўшы ў менскім, а патым у віленскім („на Лукішках“) вастрозе, поэт у вясну 1908 г. быў засуджаны на катаргу, якую пазьней адмянілі на засланьне. Ссылку адбываў Гарун у Кірэнскім павеце Іркуцкай губэрні. Спачатку жыў у невялікім чалдонскім сяле Макараўскім, ля ракі Лены, — 71 вярста ад Кірэнска і 971 вярста ад Іркуцка; патым у дзярэўні Крывая Лука, 18 вёрст ад Макараўскага. Займаўся там сталярнымі і плотніцкімі работамі, выпісываў разам з другімі засланымі шмат кніжак і газэт, каб не памерці духоўна. Цераз два гады (1911 г.) ён перайшоў на „Параходзтва Глотавых“ ля Кірэнска (у самым месьце жыць было забаронена) і працаваў там да вясны 1914 г., калі па маніфэсту быў запісаны ў сяляне і дастаў права жыць па ўсёй Сыбіры. Там-жа знайшлі яны адзін аднаго з Язэпам Лёсікам. З 1914 года Гарун быў на Лене вадалівам, даплываў аж да Якуцка. На баржы № 18 рыхтаваў ён да друку свой зборнік „Матчын дар“, пасланы ў восень 1914 г. ў Вільню. 3 1915 года поэт падаўся на прыйскі ў Бадайбо, дзе і дачакаўся рэволюцыі. У часе керэншчыны быў сябрам выканаўчага комітету Ленскага Залатапрамысловага Вокругу, адкуль яго абралі на паўнамочнага па абароне працы. У Менск вярнуўся (цераз 9 гадоў) 22 верасьня 1917 году — з разьбітым здароўем, худы, зжаўцелы, з пастаянным далікатна-тужлівым
паглядам і нейкай дакорнай маўклівасьцю. Нікаліва не адпачыўшы, адразу завінуўся ля беларускай грамадзкай працы, — езьдзіў на ўсерасейскі беларускі бежанскі зьезд у Маскву, на зьезд народаў Расеі ў Кіеў, працаваў у розных інстытуцыях Менска, кіраваў палітычным аддзелам Вялікай Рады, арганізовываў сялян і г. д. На Усебеларускім Конгрэсе ў Менску (1917 г.) поэт Гарун быў памошнікам старшыні Конгрэсу. Пазьней рэдактаваў „Беларускі шлях“ і дзеяльна памагаў у „Вольнай Беларусі“. Пры бальшавікох працаваў у соцыяльным абясьпячэньні. У вясну 1919 г. цяжка хварэў
на тыфус. У пачатку польскай окупацыі быў старшынёю беларускага нацыянальнага комітэту ў Менску, патым пераймоў у беларускую вайсковую арганізацыю. Жыцьцё складаецца так, што Гарун ня можа ўвесь аддацца поэтычнай творчасьці, хоць вялікі талент яго ступіў у бліскучую пару.

{{gap|2em}}{{larger|'''Літэратура і творчасьць Гаруна.'''}} Поэт піша вершам і прозаю. Вершы, умешчаныя ў яго зборніку „Матчын дар“ (Менск, 1918 г.), напісаны ў няволі, — ў {{перанос пачатак|перы|одзе}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tgugx8svwjfzy7vhd71xgs5lfsxy7pn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291518</id>
      <parentid>291517</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4659" sha1="085qxejzd3a27xn6m2bxfho5gvbyt72" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|рэволюцый|ных}} вершаў, цяпер згубленых ці нікім яшчэ ня знайдзенных („Чаму так, скажэце, жывецца на сьвеце?“ і інш.). Тады на яго мелі ўплыў вершы Цёткі, яе анонімныя адозвы і лістоўкі, якія разам з „Нашай Ніваю“ і рознай агітацыйнай літэратурай пашыраў Прушынскі. Пасядзеўшы ў менскім, а патым у віленскім („на Лукішках“) вастрозе, поэт у вясну 1908 г. быў засуджаны на катаргу, якую пазьней адмянілі на засланьне. Ссылку адбываў Гарун у Кірэнскім павеце Іркуцкай губэрні. Спачатку жыў у невялікім чалдонскім сяле Макараўскім, ля ракі Лены, — 71 вярста ад Кірэнска і 971 вярста ад Іркуцка; патым у дзярэўні Крывая Лука, 18 вёрст ад Макараўскага. Займаўся там сталярнымі і плотніцкімі работамі, выпісываў разам з другімі засланымі шмат кніжак і газэт, каб не памерці духоўна. Цераз два гады (1911 г.) ён перайшоў на „Параходзтва Глотавых“ ля Кірэнска (у самым месьце жыць было забаронена) і працаваў там да вясны 1914 г., калі па маніфэсту быў запісаны ў сяляне і дастаў права жыць па ўсёй Сыбіры. Там-жа знайшлі яны адзін аднаго з Язэпам Лёсікам. З 1914 года Гарун быў на Лене вадалівам, даплываў аж да Якуцка. На баржы № 18 рыхтаваў ён да друку свой зборнік „Матчын дар“, пасланы ў восень 1914 г. ў Вільню. 3 1915 года поэт падаўся на прыйскі ў Бадайбо, дзе і дачакаўся рэволюцыі. У часе керэншчыны быў сябрам выканаўчага комітету Ленскага Залатапрамысловага Вокругу, адкуль яго абралі на паўнамочнага па абароне працы. У Менск вярнуўся (цераз 9 гадоў) 22 верасьня 1917 году — з разьбітым здароўем, худы, зжаўцелы, з пастаянным далікатна-тужлівым паглядам і нейкай дакорнай маўклівасьцю. Нікаліва не адпачыўшы, адразу завінуўся ля беларускай грамадзкай працы, — езьдзіў на ўсерасейскі беларускі бежанскі зьезд у Маскву, на зьезд народаў Расеі ў Кіеў, працаваў у розных інстытуцыях Менска, кіраваў палітычным аддзелам Вялікай Рады, арганізовываў сялян і г. д. На Усебеларускім Конгрэсе ў Менску (1917 г.) поэт Гарун быў памошнікам старшыні Конгрэсу. Пазьней рэдактаваў „Беларускі шлях“ і дзеяльна памагаў у „Вольнай Беларусі“. Пры бальшавікох працаваў у соцыяльным абясьпячэньні. У вясну 1919 г. цяжка хварэў на тыфус. У пачатку польскай окупацыі быў старшынёю беларускага нацыянальнага комітэту ў Менску, патым пераймоў у беларускую вайсковую арганізацыю. Жыцьцё складаецца так, што Гарун ня можа ўвесь аддацца поэтычнай творчасьці, хоць вялікі талент яго ступіў у бліскучую пару.

{{gap|2em}}{{larger|'''Літэратура і творчасьць Гаруна.'''}} Поэт піша вершам і прозаю. Вершы, умешчаныя ў яго зборніку „Матчын дар“ (Менск, 1918 г.), напісаны ў няволі, — ў {{перанос пачатак|перы|одзе}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>085qxejzd3a27xn6m2bxfho5gvbyt72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/198</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126027</id>
    <revision>
      <id>291469</id>
      <timestamp>2026-07-07T12:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пры|родзе}}, поэт вяжыць з сваім настроем („Восень“, „Вясна“, „Завіруха“, „Вецер“ і інш.). Апісуючы абразы прыроды, Гарун самай тэхнікай верша стварае адпаведнае ўражаньне. Проста клясычная рэч, да прыкладу, яго верш „Навакол“… у якім...»</comment>
      <origin>291469</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="fr3s378ab0o3lwrgzxjorrcb062s2dd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пры|родзе}}, поэт вяжыць з сваім настроем („Восень“, „Вясна“, „Завіруха“, „Вецер“ і інш.). Апісуючы абразы прыроды, Гарун самай тэхнікай верша стварае адпаведнае ўражаньне. Проста клясычная рэч, да прыкладу, яго верш „Навакол“… у якім плястычны малюнак сыбірскае тайгі магутна стаіць уваччу чытаньніку. Тое-ж трэба сказаць аб вершу „У прыпар“, дзе ў рознай рытміцы і ў належным падборы слоў перадаецца дзеяньне прыроды ў прыпар. Спачатку кароткія, тамуючыя, аднаслоўна-трывожныя, як перад гразою, радкі, якія спараджаюць гром. „Маланка ўраз зьявілася, мільгнула і звалілася“, — гэтыя гукі даюць дасканальнае ўяўленьне маланкі. Пачаўшы чытаць ад слоў: „Кроплі разам, згодна, жвава“… мы, заплюснуўшы вочы, пачуем, як ідзець дождж. Далей — у тым-жа родзе. Апісаньне {{разьбіўка|беларускага жыцьця}} па багацьцю абразоў, асабліва надворных, шмат бяднейшае ў лірыцы Гаруна, чымся у творах другіх выдатных, нашаніўцаў. Па свайму духоўнаму характару яно падобна да апісаньня Гаруном прыроды („Хатка“, „Жабрачка“, „Спрэчка“). Болей элементаў народна-беларускага жыцьця знаходзім у гаруноўскіх перайманьнях народнае творчасьці (Цыкл „Новая песьня“), а таксама ў яго апрацаваньнях чыста-народных сюжэтаў, дзе знаходзім легенды, казкі, жарты
(„Шчасьце Мацея“, каторае варта параўнаваць з коласаўскім творам „Як Янка забагацеў“, патым — „Канец Паўлючонка“, „Каму што“). Сярод гэтых даўжэйшых вершаваных эпічных рэчаў Гаруна трэба асобна паставіць {{разьбіўка|баляду}} „Варажба“ — адзін з лепшых твораў поэта і ўсяе нашай поэзіі. Баляда гэтая вельмі нацыянальная й мастацкая, у ёй добра ўхоплен дух засьцянковага жыцьця, паказана багацьце беларускага слова у любоўных размовах і чыста-беларуская жартаўлівая далікатнасьць настрою. Баляда напісана трохстопным дактылем, па сем радкоў у строфе. {{разьбіўка|Проза}} Жывіцы (апавяданьні) вызначаецца хараством мовы і стыля, наагул дасканальствам тэхнікі і глыбінёй думкі, але яна ненацыянальна, навет зьмест яе даволі часта небеларускі. З пагляду беларускасьці найлепей выйшаў „Пан Шабуневіч“ — жывы беларускі тып пачатку адраджэньня. З другога боку, такія рэчы, як „П‘еро і Коломбіна“, здавальняюць літэратурнае вымаганьне самага тонкага смакуна, даюць пабеларуску тое, што дагэтуль беларуская інтэлігенцыя знаходзіла выключна ў чужых мовах. Адносіны мужчыны і жанчыны, каторыя ў лірыцы Гаруна маюць заўсёды рэальна раскрыты канчатак, у гэтым апавяданьні тройчы зводзяцца на трагічна-наканованую, нямінуючую разьвязку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У мове Гаруна часам бываюць неасьцярожныя полёнізмы („і шум лясны, і {{разьбіўка|гвар}}.).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fr3s378ab0o3lwrgzxjorrcb062s2dd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291470</id>
      <parentid>291469</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T12:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291470</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4739" sha1="5nzaxhd9xnlp2kcyxy5562gpw20vowj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пры|родзе}}, поэт вяжыць з сваім настроем („Восень“, „Вясна“, „Завіруха“, „Вецер“ і інш.). Апісуючы абразы прыроды, Гарун самай тэхнікай верша стварае адпаведнае ўражаньне. Проста клясычная рэч, да прыкладу, яго верш „Навакол“… у якім плястычны малюнак сыбірскае тайгі магутна стаіць уваччу чытаньніку. Тое-ж трэба сказаць аб вершу „У прыпар“, дзе ў рознай рытміцы і ў належным падборы слоў перадаецца дзеяньне прыроды ў прыпар. Спачатку кароткія, тамуючыя, аднаслоўна-трывожныя, як перад гразою, радкі, якія спараджаюць гром. „Маланка ўраз зьявілася, мільгнула і звалілася“, — гэтыя гукі даюць дасканальнае ўяўленьне маланкі. Пачаўшы чытаць ад слоў: „Кроплі разам, згодна, жвава“… мы, заплюснуўшы вочы, пачуем, як ідзець дождж. Далей — у тым-жа родзе. Апісаньне {{разьбіўка|беларускага жыцьця}} па багацьцю абразоў, асабліва надворных, шмат бяднейшае ў лірыцы Гаруна, чымся у творах другіх выдатных, нашаніўцаў. Па свайму духоўнаму характару яно падобна да апісаньня Гаруном прыроды („Хатка“, „Жабрачка“, „Спрэчка“). Болей элементаў народна-беларускага жыцьця знаходзім у гаруноўскіх перайманьнях народнае творчасьці (Цыкл „Новая песьня“), а таксама ў яго апрацаваньнях чыста-народных сюжэтаў, дзе знаходзім легенды, казкі, жарты
(„Шчасьце Мацея“, каторае варта параўнаваць з коласаўскім творам „Як Янка забагацеў“, патым — „Канец Паўлючонка“, „Каму што“). Сярод гэтых даўжэйшых вершаваных эпічных рэчаў Гаруна трэба асобна паставіць {{разьбіўка|баляду}} „Варажба“ — адзін з лепшых твораў поэта і ўсяе нашай поэзіі. Баляда гэтая вельмі нацыянальная й мастацкая, у ёй добра ўхоплен дух засьцянковага жыцьця, паказана багацьце беларускага слова у любоўных размовах і чыста-беларуская жартаўлівая далікатнасьць настрою. Баляда напісана трохстопным дактылем, па сем радкоў у строфе. {{разьбіўка|Проза}} Жывіцы (апавяданьні) вызначаецца хараством мовы і стыля, наагул дасканальствам тэхнікі і глыбінёй думкі, але яна ненацыянальна, навет зьмест яе даволі часта небеларускі. З пагляду беларускасьці найлепей выйшаў „Пан Шабуневіч“ — жывы беларускі тып пачатку адраджэньня. З другога боку, такія рэчы, як „П‘еро і Коломбіна“, здавальняюць літэратурнае вымаганьне самага тонкага смакуна, даюць пабеларуску тое, што дагэтуль беларуская інтэлігенцыя знаходзіла выключна ў чужых мовах. Адносіны мужчыны і жанчыны, каторыя ў лірыцы Гаруна маюць заўсёды рэальна раскрыты канчатак, у гэтым апавяданьні тройчы зводзяцца на трагічна-наканованую, нямінуючую разьвязку.&lt;/br&gt;
{{gap|2em}}У мове Гаруна часам бываюць неасьцярожныя полёнізмы („і шум лясны, і {{разьбіўка|гвар}}.).&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nzaxhd9xnlp2kcyxy5562gpw20vowj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/199</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126028</id>
    <revision>
      <id>291471</id>
      <timestamp>2026-07-07T12:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|2em}}Алесь Гарун памёр 28-га ліпня 1920-га году і пахован у Кракаве (сумная вестка прыляцела ў часе першага друкаваньня гэтае кніжкі).  &lt;center&gt;{{x-larger|'''Францішак Аляхновіч.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1883 г.)&lt;/center&gt;  {{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Францішак Аляхновіч арадзіўся 9-г...»</comment>
      <origin>291471</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="3brjvkg8g34ag2ar5o07n1vypd4a1sd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|2em}}Алесь Гарун памёр 28-га ліпня 1920-га году і пахован у Кракаве (сумная вестка прыляцела ў часе першага друкаваньня гэтае кніжкі).

&lt;center&gt;{{x-larger|'''Францішак Аляхновіч.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1883 г.)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Францішак Аляхновіч арадзіўся 9-га сакавіка (марца) 1883 г., ў мяшчанскай сям‘і беларусаў-каталікоў, у Вільні. Бацька яго быў музыкантам-скрыпачом у тэатральных оркестрах і вельмі часта браў з сабою Францішка ў тэатр. Вучыўся Аляхновіч у 2-й віленскай мужчынскай гімназіі, дзе скончыў пяць клясаў; патым ён перайшоў
{{Няма выявы}}
у віленскую хэмічна-тэхнічную школу і прабыў
там адзін год. Але гэта яго не здавальняла, і ён паехаў у 1903 годзе ў Кракаў, у польскую драматычную школу, адтуль пераехаў у 1904 годзе ў Варшаву, дзе і скончыў драматычную школу пры Музыкальным Таварыстве. Пасьля гэтага Аляхновіч езьдзіў з польскімі тэатрамі па розных мясьцечках, у 1908 годзе трапіў у роднае места Вільню, жаніўся тут і пачаў працаваць як рэпортэр у розных віленскіх газэтах. У 1910 годзе ён разам з нябожчыкам І. Буйніцкім ды А. Бурбісам і іншымі наладзіў першы ў часе адраджэньня публічны беларускі спэктакль. У гэтым-жа годзе ён выдаваў польскі гумарыстычны тыднёвік „Perkunas“, за каторы яго пацягнулі пад суд. Аляхновіч уцёк заграніцу, у Галічыну, прабыў там тры гады, туляючыся па галіцкай провінцыі з польскім тэатрам або йграючы ў Кракаве і Львове (пад псэўданімам Монвіда). У 1913 годзе, уважаючы на маніфэст аб амністыі з прычыны трохсотлецьця Раманавых, Аляхновіч вярнуўся ў Вільню і пад‘явіўся да пракурора. Яго пасадзілі ў вастрог на адзін год. Аляхновіч адседзіў, і гэта пайшло на карысьць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3brjvkg8g34ag2ar5o07n1vypd4a1sd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291495</id>
      <parentid>291471</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291495</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3247" sha1="0mv63cjxtareoqwbo6ejlfb8tm5ly98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;Гарун&quot;/&gt;{{gap|2em}}Алесь Гарун памёр 28-га ліпня 1920-га году і пахован у Кракаве (сумная вестка прыляцела ў часе першага друкаваньня гэтае кніжкі).
&lt;section end=&quot;Гарун&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Францішак Аляхновіч.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1883 г.)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Францішак Аляхновіч арадзіўся 9-га сакавіка (марца) 1883 г., ў мяшчанскай сям‘і беларусаў-каталікоў, у Вільні. Бацька яго быў музыкантам-скрыпачом у тэатральных оркестрах і вельмі часта браў з сабою Францішка ў тэатр. Вучыўся Аляхновіч у 2-й віленскай мужчынскай гімназіі, дзе скончыў пяць клясаў; патым ён перайшоў {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя беларускае літэратуры (1921). Выява 33.jpg|подпіс=Францішак Аляхновіч.}} у віленскую хэмічна-тэхнічную школу і прабыў там адзін год. Але гэта яго не здавальняла, і ён паехаў у 1903 годзе ў Кракаў, у польскую драматычную школу, адтуль пераехаў у 1904 годзе ў Варшаву, дзе і скончыў драматычную школу пры Музыкальным Таварыстве. Пасьля гэтага Аляхновіч езьдзіў з польскімі тэатрамі па розных мясьцечках, у 1908 годзе трапіў у роднае места Вільню, жаніўся тут і пачаў працаваць як рэпортэр у розных віленскіх газэтах. У 1910 годзе ён разам з нябожчыкам І. Буйніцкім ды А. Бурбісам і іншымі наладзіў першы ў часе адраджэньня публічны беларускі спэктакль. У гэтым-жа годзе ён выдаваў польскі гумарыстычны тыднёвік „Perkunas“, за каторы яго пацягнулі пад суд. Аляхновіч уцёк заграніцу, у Галічыну, прабыў там тры гады, туляючыся па галіцкай провінцыі з польскім тэатрам або йграючы ў Кракаве і Львове (пад псэўданімам Монвіда). У 1913 годзе, уважаючы на маніфэст аб амністыі з прычыны трохсотлецьця Раманавых, Аляхновіч вярнуўся ў Вільню і пад‘явіўся да пракурора. Яго пасадзілі ў вастрог на адзін год. Аляхновіч адседзіў, і гэта пайшло на карысьць
&lt;section end=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0mv63cjxtareoqwbo6ejlfb8tm5ly98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291496</id>
      <parentid>291495</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291496</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3253" sha1="luzfs5lmu3xrk2lhqh7bf0xvdc79sul" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;Гарун&quot;/&gt;{{gap|2em}}Алесь Гарун памёр 28-га ліпня 1920-га году і пахован у Кракаве (сумная вестка прыляцела ў часе першага друкаваньня гэтае кніжкі).
&lt;section end=&quot;Гарун&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Францішак Аляхновіч.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1883 г.)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Францішак Аляхновіч арадзіўся 9-га сакавіка (марца) 1883 г., ў мяшчанскай сям‘і беларусаў-каталікоў, у Вільні. Бацька яго быў музыкантам-скрыпачом у тэатральных оркестрах і вельмі часта браў з сабою Францішка ў тэатр. Вучыўся Аляхновіч у 2-й віленскай мужчынскай гімназіі, дзе скончыў пяць клясаў; патым ён перайшоў {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя беларускае літэратуры (1921). Выява 33.jpg|подпіс='''Францішак Аляхновіч.'''}} у віленскую хэмічна-тэхнічную школу і прабыў там адзін год. Але гэта яго не здавальняла, і ён паехаў у 1903 годзе ў Кракаў, у польскую драматычную школу, адтуль пераехаў у 1904 годзе ў Варшаву, дзе і скончыў драматычную школу пры Музыкальным Таварыстве. Пасьля гэтага Аляхновіч езьдзіў з польскімі тэатрамі па розных мясьцечках, у 1908 годзе трапіў у роднае места Вільню, жаніўся тут і пачаў працаваць як рэпортэр у розных віленскіх газэтах. У 1910 годзе ён разам з нябожчыкам І. Буйніцкім ды А. Бурбісам і іншымі наладзіў першы ў часе адраджэньня публічны беларускі спэктакль. У гэтым-жа годзе ён выдаваў польскі гумарыстычны тыднёвік „Perkunas“, за каторы яго пацягнулі пад суд. Аляхновіч уцёк заграніцу, у Галічыну, прабыў там тры гады, туляючыся па галіцкай провінцыі з польскім тэатрам або йграючы ў Кракаве і Львове (пад псэўданімам Монвіда). У 1913 годзе, уважаючы на маніфэст аб амністыі з прычыны трохсотлецьця Раманавых, Аляхновіч вярнуўся ў Вільню і пад‘явіўся да пракурора. Яго пасадзілі ў вастрог на адзін год. Аляхновіч адседзіў, і гэта пайшло на карысьць
&lt;section end=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>luzfs5lmu3xrk2lhqh7bf0xvdc79sul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291519</id>
      <parentid>291496</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="7fhir6wocjtu1kw73iy44y2vxyhc8bm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;Гарун&quot;/&gt;{{gap|2em}}Алесь Гарун памёр 28-га ліпня 1920-га году і пахован у Кракаве (сумная вестка прыляцела ў часе першага друкаваньня гэтае кніжкі).
&lt;section end=&quot;Гарун&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Францішак Аляхновіч.'''}}&lt;/br&gt;(Радз. ў 1883 г.)&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Яго біаграфія.'''}} Францішак Аляхновіч арадзіўся 9-га сакавіка (марца) 1883 г., ў мяшчанскай сям‘і беларусаў-каталікоў, у Вільні. Бацька яго быў музыкантам-скрыпачом у тэатральных оркестрах і вельмі часта браў з сабою Францішка ў тэатр. Вучыўся Аляхновіч у 2-й віленскай мужчынскай гімназіі, дзе скончыў пяць клясаў; патым ён перайшоў {{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Гісторыя беларускае літэратуры (1921). Выява 33.jpg|подпіс='''Францішак Аляхновіч.'''}} у віленскую хэмічна-тэхнічную школу і прабыў там адзін год. Але гэта яго не здавальняла, і ён паехаў у 1903 годзе ў Кракаў, у польскую драматычную школу, адтуль пераехаў у 1904 годзе ў Варшаву, дзе і скончыў драматычную школу пры Музыкальным Таварыстве. Пасьля гэтага Аляхновіч езьдзіў з польскімі тэатрамі па розных мясьцечках, у 1908 годзе трапіў у роднае места Вільню, жаніўся тут і пачаў працаваць як рэпортэр у розных віленскіх газэтах. У 1910 годзе ён разам з нябожчыкам І. Буйніцкім ды А. Бурбісам і іншымі наладзіў першы ў часе адраджэньня публічны беларускі спэктакль. У гэтым-жа годзе ён выдаваў польскі гумарыстычны тыднёвік „Perkunas“, за каторы яго пацягнулі пад суд. Аляхновіч уцёк заграніцу, у Галічыну, прабыў там тры гады, туляючыся па галіцкай провінцыі з польскім тэатрам або йграючы ў Кракаве і Львове (пад псэўданімам Монвіда). У 1913 годзе, уважаючы на маніфэст аб амністыі з прычыны трохсотлецьця Раманавых, Аляхновіч вярнуўся ў Вільню і пад‘явіўся да пракурора. Яго пасадзілі ў вастрог на адзін год. Аляхновіч адседзіў, і гэта пайшло на карысьць&lt;section end=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7fhir6wocjtu1kw73iy44y2vxyhc8bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/200</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126029</id>
    <revision>
      <id>291472</id>
      <timestamp>2026-07-07T12:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «яму. У вастрозе пачалася яго літэратурная праца. У 1914—1915 г. г. ён напісаў спачатку папольску, а патым перарабіў пабеларуску сваю п‘есу „На Антокалі“. Інтэнсіўная, запраўдная праца Аляхновіча для беларускае літэратуры і наагул усяе справы пачалася ў ч...»</comment>
      <origin>291472</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4652" sha1="aap816lmz7f09216lmnz6saokvrw82p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;яму. У вастрозе пачалася яго літэратурная праца. У 1914—1915 г. г. ён напісаў спачатку папольску, а патым перарабіў пабеларуску сваю п‘есу „На Антокалі“. Інтэнсіўная, запраўдная праца Аляхновіча для беларускае літэратуры і наагул усяе справы пачалася ў часе нямецкай окупацыі. Ён ладзіць у Вільні беларускія спэктаклі, арганізуе трупу, пішаць для беларускай сцэны, і за 1916—1917 г. г. з-пад яго пяра выходзіць шмат сцэнічных рэчаў („На вёсцы“, „Бутрым Няміра“, „Манька“, „Калісь“, „Базылішк“). Але матар‘яльныя варункі страшна цяжкія, і Аляхновіч малюе шыльды (вывескі), служыць у міліцыі, пасьля працуе ў магістраце як кантралёр электрычных лічнікаў, а змучаны віленскай галадоўляй едзець у Чорны Бор, пад Вільняй, у беларускі дзіцячы прытулак, як беларускі вучыцель, пазьней служыць у пажарніцкай камандзе як пажарнік. Дачуўшыся аб шырокай беларускай рабоце ў Менску, Аляхновіч без нямецкага перапуска, пехатою, бяз гроша ў кішэні пусьціўся ў дарогу. Перапрануўшыся за хурмана, ён з нейкімі засьцянковымі шляхцянкамі перабраўся цераз лінію старога фронту (каля Маладзечна) і абарваны, босы, з ранамі на нагах, посьле васьмёхдзённай падарожы прыйшоў у Менск. Там ён паставіў свайго „Бутрыма Няміру“ і так споўніў яго роль, што адразу здабыў вялізны пасьпех. Менскі беларускі тэатр ажыў. Тут-жа Аляхновіч напісаў яшчэ колькі рэчаў („Чорт і баба“, „Страхі жыцьця“, „Дзядзька Якуб“). У вясну 1919 г. ён вярнуўся ў Вільню (пры бальшавікох), а з прыходам польскіх легіонаў пачаў выдаваць і рэдактаваць ілюстрованую часопісь „Беларуское жыцьцё“. Апрача драматычных твораў, Аляхновіч пішаць апавяданьні („Пісьмы да яе“ — 1918 г., „Дзіцячыя сьлёзы“ — 1918 г.) і лірычныя вершы пад псэўданімам {{разьбіўка|Монвід}} („Ты, Вільня, мяне ўзгадавала“, „Як памру“ і інш.).

{{gap|2em}}{{larger|'''На Антокалі'''}} (1914—1915 г.г.) — п‘еса ў 3 актах з пяяньнем і скокамі. Яна была надрукавана ў „Гомане“, а ў 1918 г. выйшла асобнай кніжкай. Пастаўленая на менскай беларускай сцэне, як опэрэтка, яна здабыла сабе вялікі пасьпех і займае пачэснае места ў беларускім рэпэртуары. П‘еса маець і добрыя літэратурныя вартасьці. Гэта надта добра зробленая, мастацкая фотографія жыцьця віленскіх жыхароў прадмесьця Антокаля. П‘еса была-б дужа паважнай бытавой комэдыяй, каб не яе опэрэтачная лёгкасьць і некаторая павярхоўнасьць ў псыхолёгічных зарысоўках апісаных людзей. І ня гледзячы на гэта, маем у ёй колькі мастацкіх {{разьбіўка|тыпаў}}, што як жывыя стаяць уваччу. Першым з іх па значаньню стаіць {{разьбіўка|Ігнат Радзівіловіч}}, бо найлепей паказан з псыхолёгічнага пагляду. Немалады ўжо&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aap816lmz7f09216lmnz6saokvrw82p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/201</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126030</id>
    <revision>
      <id>291473</id>
      <timestamp>2026-07-07T12:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «чалавек, пачтовы чыноўнік, ён лятуціць аб ціхім сямейным шчасьці, аб жыцьцёвым спакою і дастатку. Ен „ня п‘е, грошы ня кідае, можа навет крыху надта ашчадны“, — як кажа аб ім драбязьлівая на капейку Міхаліна. Жыцьцё прызвычаіла яго да асьцярожнасьці, і...»</comment>
      <origin>291473</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4647" sha1="7yz64s5juhewplbo2ozdguw7jgv57bw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;чалавек, пачтовы чыноўнік, ён лятуціць аб ціхім сямейным шчасьці, аб жыцьцёвым спакою і дастатку. Ен „ня п‘е, грошы ня кідае, можа навет крыху надта ашчадны“, — як кажа аб ім драбязьлівая на капейку Міхаліна. Жыцьцё прызвычаіла яго да асьцярожнасьці, і ён надта асьцярожна прыймае вестку аб амэрыканскіх міліёнах. Але спакуса такая салодкая для яго, што Радзівіловіч паміма волі, няўпрыцям для сябе ўсё болей неасьцярожна спакушаецца. Слабаваты на розум, ён, апрача таго, затуканы сваім начальствам, мяккі і добры па характару, дык лёгка трапляе на мізэрнае і сьмяхотнае становішча. Ен ня здацен да абы-якога змаганьня, але інстынктыўна ўпорчыў. Ен не бароніцца, калі на яго нападаюць, што выйшла „ня тая лінія“, ён быццам вінаваты. У яго словах часам чуюцца запраўдныя чалавецкія сьлёзы, стон абніжонай душы. {{разьбіўка|Вінцэнт Сьліжык}}, гаспадар шавецкай майстэрні на Антокалі, і яго жонка {{разьбіўка|Міхаліна}} — тыповыя прадстаўнікі беларускага мяшчанства з віленскіх узьмежкаў. Яны — людзі места. Сьліжык любіць выпіўку, а яго жонка — пагаманіць, палахаць языком з суседкамі. Аднак, абое не забываюцца на працу і шануюць працоўнага чалавека. Соцыяльныя ўмовы мястовага жыцьця вырабілі некаторую моральную лёгкасьць у іх паглядах на рэчы, — дзеля таго Міхаліна хоць ставіць шавецкага чалядніка вышэй за чыноўніка ў нормальным ходзе жыцьця, але згаджаецца прамяняць яго для дачкі, калі-б чыноўнік дастаў міліёны. Лёгкадушную гарадзянку {{разьбіўка|Зоську}} знаем добра з гэткіх яе слоў да Юзюка: „Дзе няма грошы, там і каханьне хутка пройдзе. Ды нашто многа казаць. Так павінна быць і канец! Калі-б вы мяне запраўды кахалі, дык былі-б рады, што мне здараецца такое шчасьце, а ня тое, каб адгаварываць мяне ад гэтага“. Шавецкі чаляднік Юзюк, ці Язэп Жалейка — самая сьветлая, хоць і няглыбокая, як і ўсе, асоба. Ен шчыра любіць дзяўчыну з усімі яе заганамі, ён шануе працу і ненавідзіць тыя грошы, за якія можна купіць чалавека. Другія асобы, як п‘янюга-рэпортэр Пяровіч, дабрадзейны купец Арон, язычлівая Мацеіха, жабракі і іншыя, — усе яны дужа сакавіта змалёваны. Цікаўна, што Аляхновіч, вырасшы ў сфэры нявіднага ўжо для масы, але бесьперастаннага абпалячываньня, увайшоў у сваю родную літэратуру з творам без характэрных нашаніўскіх прымет і мотываў. Ен, зусім тут спакойны ад адраджэнцкай мукі, багата паказаў новую ў літэратуры беларускую сфэру, сфэру мяшчанскага жыцьця. Гэта знак, як вырасла адраджэньне.

{{gap|2em}}{{larger|'''На вёсцы'''}} (1916 г.) — ідылічны абразок у двух актах. Друкаваўся ў „Беларускім жыцьці“ за 1919 г. Як {{перанос пачатак|вядо|ма}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7yz64s5juhewplbo2ozdguw7jgv57bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/202</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126031</id>
    <revision>
      <id>291478</id>
      <timestamp>2026-07-07T16:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|вядо|ма}}, Аляхновіч — жыхар места; да дзесяцёх гадоў жыцьця ён навет ніколі ня бачыў вёскі. Ніколі доўга ў вёсцы ён ня жыў; псыхолёгіі селяніна ня ведае. Ня дзіва, што сяляне ў яго п‘есах гавораць такою самаю моваю, што й антаҝольскія мяшча...»</comment>
      <origin>291478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4529" sha1="7ccnsgkze57kpsvljowv2jf0qpm5av6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|вядо|ма}}, Аляхновіч — жыхар места; да дзесяцёх гадоў жыцьця ён навет ніколі ня бачыў вёскі. Ніколі доўга ў вёсцы ён ня жыў; псыхолёгіі селяніна ня ведае. Ня дзіва, што сяляне ў яго п‘есах гавораць такою самаю моваю, што й антаҝольскія мяшчане-рамесьнікі ці беларускія інтэлігенты-адраджэнцы. Але галоўная загана абразка ня ў тым, а ў яго духоўнай слабасьці, каторая асабліва відаць з астатняга монолёга Стасюка. Пытаньне, прыгожа паказанае Аляхновічам у гэным абразку — ў нашай літэратуры ня новае. Навука, якую нашы пісьменьнікі, пачынаючы з Багушэвіча, выводзілі з гэтага пытаньня, згубіла для посьле-нашаніўскіх часоў сваю орыгінальнасьць, сьвежасьць і глаўнае, духоўную войстрасьць. Бо мы зрабілі гіганцкі ход наперад ад ідылічна-нацыянальнага ідэала „насіць вясковыя вопраткі, пяяць простыя песьні ды ўвесь век сядзець на родным загоне“, каторы для масштабу нашых дзён выглядае дзяціным забаўляньнем. Урэшце, шкода, што драматург не паказаў нам з нацыянальнага боку знаёмай яму сфэры.

{{gap|2em}}{{larger|'''Бутрым Няміра'''}} (1916 г.) п‘еса ў двух актах з пролёгам, напісаная аўторам у 1916 годзе паводле легенды В. Ластоўскага „Каменная труна“. Яна маець высокія літэратурныя і сцэнічныя вартасьці. Як твор літэратурны, п‘еса выдаецца сваёй стылізаванасьцю, прыгажством мовы (хоць і не старыннай), пеўнасьцю псыхолёгічных абрысовак, стульнасьцю і адзінствам у разьвіцьці падзей. Як твор сцэнічны, яна азначаецца дасканальнасьцю тэхнікі і колькімі харошымі з мастацкага боку эфектамі. Апрача таго, п‘еса „Бутрым Няміра“, быць можа, паміма сьвядомага жаданьня яе аўтора, — дужа ясная і сакавітая ілюстрацыя соцыяльных злыдняў. Яна сьведчыць што корнем усялякіх ліхадзействаў у вадносінах людзей ёсьць благі соцыяльны парадак, які ствараець Бутрыма Няміру (прототып Івана Грознага).

{{gap|2em}}{{larger|'''Манька'''}} (1917 г.) — п‘еса ў 4 актах, у каторай колёрытная жывасьць нашага мястовага жыцьця, паказаная Аляхновічам у комэдыі-опэрэце „На Антокалі“, гарманічна зьліваецца з глыбінёй думкі яго пазьнейшых твораў. Галоўная думка гэтай драмы заключаецца ў тым, што наша культура, падзяліўшая людзей на паноў і „простых“, забіваець усе лепшыя парываньні ідэалістаў (Міхалка) і даводзіць да самагубства расчараваных, абязьвечаных (Манька).

{{gap|2em}}{{larger|'''Калісь'''}} (1917 г.) — рэволюцыйны {{|сцэнічны}} абразок на 2 акты з жыцьця беларускіх мястовых работнікаў. Гэта час забастовак, рэволюцыйных маніфэстацый, растрэлаў, калі маладыя работнікі аддавалі сваё жыцьцё, здабываючы волю.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ccnsgkze57kpsvljowv2jf0qpm5av6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/203</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126032</id>
    <revision>
      <id>291479</id>
      <timestamp>2026-07-07T16:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}{{larger|'''Базылішк'''}} (1917 г.) — казка ў 3 актах. Гэты надта поэтычны, мастацкі твор Аляхновіча трэба разглядаць, як другую за „Бутрымам {{абмылка|Нямітаю|Няміраю}}“ спробу драматычнай творчасьці з абстаноўкай нашай далёкай мінуўшчыны. Людзі кажуць на...»</comment>
      <origin>291479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="f49rhtreo6c2zynwo8x4inb8ws785vm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Базылішк'''}} (1917 г.) — казка ў 3 актах. Гэты надта поэтычны, мастацкі твор Аляхновіча трэба разглядаць, як другую за „Бутрымам {{абмылка|Нямітаю|Няміраю}}“ спробу драматычнай творчасьці з абстаноўкай нашай далёкай мінуўшчыны. Людзі кажуць на Янку, што ён дурны, бо не разумеюць душы поэта. Тымчасам, ён — запраўдны герой, паказаны, як сымвол сярмяжнай грамады (гл. эпілёг).

{{gap|2em}}{{larger|'''Чорт і баба'''}} (1918 г.) — надта добра ўсцэнізаваная ў адным акце вядомая народная казка-сатыра, раней зьвершаваная Багушэвічам („Гдзе чорт ня можа, там бабу пашле“). Усюдых заваёвала беларускую сцэну.

{{gap|2em}}{{larger|'''Страхі жыцьця'''}} (1918 г.) — драма у 3 актах. На творах сучасных драматургаў, а ў тым ліку і Аляхновіча, паклаў выразны адбітак рэволюцыйны настрой, прычым кідаецца ў вочы цікаўная праява: пісьменнікі ня могуць сагнацца са шпаркім лётам жыцьця, маючы сілы, дадзеныя ім. Аляхновіч — удумчывы да свайго наваколу і васпрыймаець акружаючае глыбока, але і ён не пасьпявае даць абраз „сяньня“ і дае ў больш дасканальнай форме абраз „учора“. Хаця аўтор ніводным словам не намікае аб тым, гдзе і калі рэч дзеецца, але можна здагадацца, што гэта яго ўспаміны з апошніх гадоў нямецкай окупацыі (у Вільні). — „Я йшоў па вуліцы цяпер… Ляжыць якійсь, — ужо труп… Людзі міма йдуць… Нічога… Кожны думае толькі аб сабе“… (Сымон, I акт). На гэткім удзячным фоне аўтор змаляваў соцыяльнае зло. Прачытаўшы ці паглядзеўшы на сцэне ўсе тры акты, мы так уражаны жахам гэтага зла, гэтых страхаў, што сэрца закіпае
гняўлівым абурэньнем і напаўняецца смагаю новай творчасьці, жаданьнем зьніштожыць страхі старога сьвету і стварыць новае, ясьнеючае, ня блізкае да ўсякіх страхаў жыцьцё. На такое шчасьце галіўся фантазёр, лятучонік Сымон, каторы даводзіў, што маладосьць — вечная, але адурэў і пагінуў ад
страхаў старасьці. Лепшыя часткі драмы — калі дзяўчына першы раз прыходзіць з вуліцы і спатыкае на парозе кватэры свайго любага. Яе монолёг азначаецца вялікімі мастацкімі вартасьцямі. Ен хапаець за спод душы. Яшчэ — размова Юзі з любым перад сьмерцьцю, калі яго нялюдзкая шчырасьць духоўна забівае няшчасную. А бесьпярэчна найлепшыя часткі — монолёгі цэнтральнай фігуры, здурнелага лятучоніка і п‘яніцы, зьнямоглага ад страхаў старога бацькі. Да заган п‘есы трэба запісаць падазрэнна вялікую лічбу сьмерцяў, хаця гэткія рэчы, можа, і зусім звычайныя на полі страхаў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f49rhtreo6c2zynwo8x4inb8ws785vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/204</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126033</id>
    <revision>
      <id>291480</id>
      <timestamp>2026-07-07T16:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}{{larger|'''Дзядзька Якуб'''}} (1918—1919 г. г.) — драматычны абраз у 2 актах з пяяньнем і скокамі.  {{gap|2em}}{{larger|'''Цені'''}} (1919 г.) — драма ў 3 актах, навейшая рэч Аляхновіча. Глыбака задуманы і мастацкі твор гэты, аднак, зусім ненацыянален, і значаньне яго ў нашай д...»</comment>
      <origin>291480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3897" sha1="4c67w7j3hezdipw70pl0paozf1gu8ee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Дзядзька Якуб'''}} (1918—1919 г. г.) — драматычны абраз у 2 актах з пяяньнем і скокамі.

{{gap|2em}}{{larger|'''Цені'''}} (1919 г.) — драма ў 3 актах, навейшая рэч Аляхновіча. Глыбака задуманы і мастацкі твор гэты, аднак, зусім ненацыянален, і значаньне яго ў нашай драме аналёгічна значаньню апавяданьня А. Гаруна „Перо і Коломбіна“ у нашым эпосе. Ен дае нам у роднай мове тое, што дагэтуль мы бралі выключна з чужых моў. Галоўная думка драмы, ня зусім ясна і даступна выказаная і нямаючая пеўнага адзінства ў сваім зьясьненьні, заключаецца, подлуг актавых прадмоў, вось у чым: людзі — ніштожныя капашлівыя чарвякі, мізэрныя мімаходныя цені; жыцьцё іх — мамэнцік Вечнасьці; аднак, надароныя веснавымі, поэтычнымі парываньнямі, яны часам лезуць у спрэчку з гэнай Вечнасьцю, хочуць здабыць яе тайны, — і ў тым краса і змысл іх істнаваньня. Подлуг самога дзеяньня, каторае не павінна-б было патрабаваць тых актавых прадмоў, галоўная думка маець яшчэ тую старану, што благое жыцьцё і наагул заганы божай творчасьці, як горб, нішчаць веснавыя парываньні, губяць поэтаў, робяць іх калекімі.
{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}

{{АРЦ|{{x-larger|'''Матар‘ял аб творчасьці яшчэ некаторых нашаніўскіх і сучасных поэтаў і пісьменьнікаў.}}}}

{{gap|2em}}{{larger|'''Арол, М.'''}} (Пяцельскі) — даволі вядомы нашаніўскі поэт. „Арол і Янук Д. — людзі, што маюць палёт і талент, але мала шліфуюць яго. Трапляюцца ў іх часам вершы даволі сільныя па пад‘ёму і думцы, але і дужа часта з недахватамі“ (М. Багдановіч, 1913 г.). Вершы Арла зьмяшчаліся ў „Нашай Ніве“ з 1909 года, найболей іх было за 1912—1913 г. г. Апрача вершаў, Арол пісаў розныя артыкулы („Аб беларускай песьні“). Поэт па профэсіі настаўнік; працаваў у Чарнігаўшчыне.

{{gap|2em}}{{larger|'''Бруевіч'''}} — навейшы самабытны белетрыста (апавяданьні ў „Звоне“ і „Беларусі“).

{{gap|2em}}{{larger|'''Буйло, Канстанцыя.'''}} Арадзілася ў самым канцы мінулага сталецьця. Дачка дворнага служачага з Вішнева (Ашмян. пав., Вілен. губ.). Дзяўчына засталася з хатняй адукацыяй, але надта шмат чытала. Пазнаёміўшысь з беларускім рухам цераз аднаго студэнта-адраджэнца, Буйло шыбка зрабілася вельмі віднай супрацоўніцай „Нашае Нівы“. Нейкі час&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4c67w7j3hezdipw70pl0paozf1gu8ee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291499</id>
      <parentid>291480</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291499</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4040" sha1="lyjbwqqmrwuykd7zjz0o4kv9ly9wxqz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;{{gap|2em}}{{larger|'''Дзядзька Якуб'''}} (1918—1919 г. г.) — драматычны абраз у 2 актах з пяяньнем і скокамі.

{{gap|2em}}{{larger|'''Цені'''}} (1919 г.) — драма ў 3 актах, навейшая рэч Аляхновіча. Глыбака задуманы і мастацкі твор гэты, аднак, зусім ненацыянален, і значаньне яго ў нашай драме аналёгічна значаньню апавяданьня А. Гаруна „Перо і Коломбіна“ у нашым эпосе. Ен дае нам у роднай мове тое, што дагэтуль мы бралі выключна з чужых моў. Галоўная думка драмы, ня зусім ясна і даступна выказаная і нямаючая пеўнага адзінства ў сваім зьясьненьні, заключаецца, подлуг актавых прадмоў, вось у чым: людзі — ніштожныя капашлівыя чарвякі, мізэрныя мімаходныя цені; жыцьцё іх — мамэнцік Вечнасьці; аднак, надароныя веснавымі, поэтычнымі парываньнямі, яны часам лезуць у спрэчку з гэнай Вечнасьцю, хочуць здабыць яе тайны, — і ў тым краса і змысл іх істнаваньня. Подлуг самога дзеяньня, каторае не павінна-б было патрабаваць тых актавых прадмоў, галоўная думка маець яшчэ тую старану, што благое жыцьцё і наагул заганы божай творчасьці, як горб, нішчаць веснавыя парываньні, губяць поэтаў, робяць іх калекімі.
{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
&lt;section end=&quot;Аляхновіч&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Матар’ял&quot;/&gt;{{АРЦ|{{x-larger|'''Матар‘ял аб творчасьці яшчэ некаторых нашаніўскіх і сучасных поэтаў і пісьменьнікаў.}}}}

{{gap|2em}}{{larger|'''Арол, М.'''}} (Пяцельскі) — даволі вядомы нашаніўскі поэт. „Арол і Янук Д. — людзі, што маюць палёт і талент, але мала шліфуюць яго. Трапляюцца ў іх часам вершы даволі сільныя па пад‘ёму і думцы, але і дужа часта з недахватамі“ (М. Багдановіч, 1913 г.). Вершы Арла зьмяшчаліся ў „Нашай Ніве“ з 1909 года, найболей іх было за 1912—1913 г. г. Апрача вершаў, Арол пісаў розныя артыкулы („Аб беларускай песьні“). Поэт па профэсіі настаўнік; працаваў у Чарнігаўшчыне.

{{gap|2em}}{{larger|'''Бруевіч'''}} — навейшы самабытны белетрыста (апавяданьні ў „Звоне“ і „Беларусі“).

{{gap|2em}}{{larger|'''Буйло, Канстанцыя.'''}} Арадзілася ў самым канцы мінулага сталецьця. Дачка дворнага служачага з Вішнева (Ашмян. пав., Вілен. губ.). Дзяўчына засталася з хатняй адукацыяй, але надта шмат чытала. Пазнаёміўшысь з беларускім рухам цераз аднаго студэнта-адраджэнца, Буйло шыбка зрабілася вельмі віднай супрацоўніцай „Нашае Нівы“. Нейкі час
&lt;section end=&quot;Матар’ял&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyjbwqqmrwuykd7zjz0o4kv9ly9wxqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/205</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126034</id>
    <revision>
      <id>291481</id>
      <timestamp>2026-07-07T16:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «працавала ў Вільні, у дзіцячым прытулку, а патым — у пачатковай школе ў в. Чаўшлі Мала-Салячыцкай парахвіі, у ваколіцах Вільні. Пазьней была загадчыцай беларускай кнігарні ў Полацку. У часе вайны, служыўшы ў Земскім Саюзе, пазнаёмілась з В. Калечыцам, і я...»</comment>
      <origin>291481</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4558" sha1="5bgs53kywuctftu5xv8cc2a6g738t8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;працавала ў Вільні, у дзіцячым прытулку, а патым — у пачатковай школе ў в. Чаўшлі Мала-Салячыцкай парахвіі, у ваколіцах Вільні. Пазьней была загадчыцай беларускай кнігарні ў Полацку. У часе вайны, служыўшы ў Земскім Саюзе, пазнаёмілась з В. Калечыцам, і яны пабраліся. З часоў рэволюцыі жывець у Маскоўшчыне, на станцыі Шахаўской Аляксандраўскай зялезнай дарогі. У 1914 годзе выйшаў зборнік вершаў Буйло „Курганная кветка“. Буйло — найбольш выдатная пасьля Цёткі жаноцкая сіла ў нашай поэзіі. На першым пляне ў яе лірыцы стаіць {{разьбіўка|пачуцьцё каханьня}}. „Эротычная інтуіцыя — гэта характэрная адзнака творчасьці Канстанцыі Буйло“ (А. Навіна). Апрача таго, яна вельмі пранікаецца {{разьбіўка|адраджэнцкімі настроямі}} і любіць пяяць пра {{разьбіўка|хараство прыроды}}, каторае лечыць яе грамадзянскія болькі, даець ёй спакой. Буйло — надта здольная пясьнярка, ад каторай беларуская поэзія шмат чаго спадзяецца. На творчасьці яе чуецца ўплыў Купалы.

{{gap|2em}}{{larger|'''Быліна Я.'''}} (ксёндз Семашкевіч) — сьвежы, орыгінальны, але яшчэ мала разьвіты талент. У 1918 г. выйшаў зборнік яго вершаў „На прызьбе“.

{{gap|2em}}{{larger|'''Галіна, Антось'''}} — вельмі спадзейны малады белетрыста і паважны публіцыст. Родны брат Якуба Коласа.

{{gap|2em}}{{larger|'''Галубок'''}} — вядомы беларускі пісьменьнік, спачатку эпік і часам лірык, а пазьней драматург. Запраўднае імя яго — Валадыслаў Голуб. Ен арадзіўся 3-га мая 1882 года у Менску дзе і жывець усё сваё жыцьцё. Бацька яго, сьлесар менскага дэпо на чугунцы, быў родам з Барысава. Ен памёр рана, на 35 годзе жыцьця, і Галубок, дзеля гэтага, скончыўшы ў 1893 г. прыходзкую школу і паступіўшы ў вышэйшую гарадзкую, паўчыўся там толькі два гады і ў 1895 годзе мусіў кінуць навуку і зарабляць на хлеб прыказчыкам у вадным з менскіх магазынаў. У 1897 годзе ён паступіў на чыгунку, дзе і праслужыў 22 гады (да польскай окупацыі). Па шляху беларускай творчасьці пашоў Галубок з 1908 г. Як белетрыст, ён супрацоўнічаў у „Нашай Ніве“, „Маладой Беларусі“, „Вольнай Беларусі“, беларускіх календарох і іншых выданьнях; пісаў апавяданьні „бойкія і вясёлыя, да чаго мае праўдзівую здольнасьць. Мова іх заўсягды жывая, тэмы іншы раз даволі
цікавыя“ (М. Багдановіч). З вершаў яго асабліва выдаецца па сваёй энэргіі „Будучына“ — абраз адраджэньня. Калі з разьвіцьцем беларускага тэатру пачулася войстрая патрэба ў пашырэньні рэпэртуара, Галубок перарабіў некаторыя свае апавяданьні на п‘есы i потым (у часе вайны) зусім аддаўся {{абмылка|драматурзіі|драматургіі}}. Да гэтага часу ён напісаў дзесятак вялікіх драм&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5bgs53kywuctftu5xv8cc2a6g738t8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/206</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126035</id>
    <revision>
      <id>291482</id>
      <timestamp>2026-07-07T17:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «і камэдый, з пасьпехам ішоўшых на беларускай сцэне (у Менску з вучасьцем самаго аўтора). Драма яго найчасьцей рэволюцыйна па зьместу. Захоплены вялізарнай завірухай, Галубок пільнуе адпячатаць навакольныя абразы, але іх гэтулькі уваччу, новыя падзеі ра...»</comment>
      <origin>291482</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4715" sha1="juhly9sp1mwji7ki2j2rny1gsqe15ts" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;і камэдый, з пасьпехам ішоўшых на беларускай сцэне (у Менску з вучасьцем самаго аўтора). Драма яго найчасьцей рэволюцыйна па зьместу. Захоплены вялізарнай завірухай, Галубок пільнуе адпячатаць навакольныя абразы, але іх гэтулькі уваччу, новыя падзеі разьвіваюцца гэтак шыбка, што яму ўдаецца толькі накідаць іх эскізы вугалём. Сюжэты з таго, што было да рэволюцыі („Апошняе спатканьне“), сюжэты на тэмы аб змаганьні ўціснутых з панамі-угнятаньнікамі ў эпоху набліжэньня віра рэволюцыі болей {{абмылка|задаюцце|задаюцца}} яму, чымся зарысоўкі дзён пачатку соцыяльнай рэволюцыі („Бязьвінная кроў“), ня гледзячы на ўсю выгаду гэткіх эфэктаў, як разьбіваньне панскага двара сялянамі.

{{gap|2em}}{{larger|'''Гартны, Цішка,'''}} запраўднае імя каторага Зьмітро Фёдаравіч Жылуновіч, радзіўся ў 1887 годзе у м. Капылі
(Менск. губ., Слуцк. пав.). Сын бедных мужыкоў, быўшых мяшчан, ён з дванаццацёх гадоў быў за пастуха ў сваім мясьцечку. Пяць гадоў ганяў ён улетку ў поле, а ўзімку
вучыўся ў народнай дзьвюхклясавай школе. Скончыўшы школу, ён пашоў вучыцца на гарбара (што скуры на боты вырабляе) і быў захоплены работніцкім рухам. Адукацыю здабываў чытаньнем кніжак. У канцы 1908 г. ён даведаўся аб беларускім руху і пранікнуўся ім усёю душою. Пісаць меў нахіл з маладых год і шмат напісаў вершаў і апавяданьняў памаскоўску. У „Нашай Ніве“ пачаў супрацоўнічаць з 1908 года. Ен быў адным з найбольш дзеяльных сяброў соцыяль-дэмократычнай работніцкай організацыі ў родным Капылі, вёў там патайны рукапісны журнал „Голас ніза“, а пазьней — гэтак сама рукапісную „Вольную думку“. Капыльская работніцкая арганізацыя, дзякуючы стараньням Гартнага паслала ў трэцюю думу дэклярацыю з дамаганьнем правоў для беларускага народа. Пазьней Цішка Гартны жыў па розных гародах (Магілеў, Вільня, Вількамір), урэшце асяліўся ў Пецярбурзе, дзе супрацоўнічаў у расейскай прэсе. У часе рэволюцыі рэдактаваў беларускую бальшавіцкую газэту „Дзяньніца“ (ў Пецярбурзе, патым у Маскве). Калі ў самым канцы 1918 г. бальшавікі абвесьцілі „незалежную Беларускую савецкую (радавую) рэспубліку“, дык паставілі Жылуновіча на чале яе урада, і ён пераехаў у Менск. Неўзабаве яго, аднак, скінулі з прэм‘ерства, забаяўшыся яго беларускасьці. Гартны — лірык, эпік, драматург і здольны публіцыства. Творы яго друкаваліся ў розных беларускіх выданьнях („Маладая Беларусь“,
„Дзяньніца“, бальшавіцкі альманах „Зажынкі“ і інш.). У нашай пераважна сялянскай поэзіі Гартны выдаецца, як {{разьбіўка|поэт пролетарый}}, пясьняр работніцкага жыцьця, {{разьбіўка|пясьняр працы}}. Шмат у яго вершаў і апавяданьняў таксама з {{перанос пачатак|вя|сковага}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>juhly9sp1mwji7ki2j2rny1gsqe15ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/207</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126036</id>
    <revision>
      <id>291483</id>
      <timestamp>2026-07-07T17:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|вя|сковага}} жыцьця, нямала прырода-апісаўчай і любоўнай лірыкі. „…Цяжкія варункі бытаваньня, зусім натуральна, забівалі ў Цішкі Гартнага многа жывых парываў і прынасілі яму шмат горкіх мінут упадку энэргіі, сумляваньня; вось у іншых ве...»</comment>
      <origin>291483</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="6l6slivjhphqzqgz2lxg48zgfxw7ksw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|вя|сковага}} жыцьця, нямала прырода-апісаўчай і любоўнай лірыкі. „…Цяжкія варункі бытаваньня, зусім натуральна, забівалі ў Цішкі Гартнага многа жывых парываў і прынасілі яму шмат горкіх мінут упадку энэргіі, сумляваньня; вось у іншых вершах, ён горка жаліцца на труднасьць правясьці ў жыцьцё яго ідэалы („Я — нішто“ і інш.), на расчараваньне ў жыцьці. Але агульны тон поэзіі яго — жывы, бодры, дый гэтаму адпавядае будова вершу — найбольш кароткага, з рытмам, напамінаючым шыбкія ўдары молата ці рух гарбарскага скрэбла“ (А. Навіна). У вастатнія гады творчасьць Гартнага прыймае ўсе выразьнейшы {{разьбіўка|клясавы характар}} („Хвалі жыцьця“, драма ў 3 дзеях, і інш.). Напісаны Гартным роман „Бацькава воля“ дагэтуль ня выйшаў з друку. На лірыцы Ц. Гартнага ёсьць значны ўплыў Я. Коласа.

{{gap|2em}}{{larger|'''Гмырак, Лявон'''}} (М. Бабровіч) — малады і надта здольны нашаніўскі публіцыста. Пісаў і белетрыстыку
(Б. {{разьбіўка|Заяц}}). Быў родам з Віленшчыны, (двор Пархвенава, Вялейск. пав.), забіты на вайне пад Коўняю 30 чэрвеня 1915 года. Нарадзіўся 6 красавіка 1891 года.

{{gap|2em}}{{larger|'''Грыневіч, Антон'''}} — адзін з даўных нашаніўскіх публіцыстаў, шырока вядомы праз зьбіраньне і гармонізацыю народных мэлёдыяў і выданьне беларускіх кніжак, у тым ліку сваіх сьпеўнікаў. Родам з Віцебшчыны.

{{gap|2em}}{{larger|'''Гурло, А.'''}} — малады беларускі пясьняр, вершы якога друкаваліся ў „Нашай Ніве“, „Маладой Беларусі“ (1913 г., сш. 3) і іншых беларускіх часопісях да 1915 г. „У той час, калі большасьць беларускіх поэтаў у сваіх творах у цёмных фарбах малявалі гаротнае жыцьцё беларускага земляроба, Гурло вызначаўся сваімі вясёлымі сонечнымі мотывамі, якія энэргічна клікалі да волі, да змаганьня з цемрай. Колёрыт яго вершаў — сонечнае неба бяз хмарак, птушка-арол у вы-
шыне, а пад імі ясна-срэбны ручай, абшар зялёных лугоў, моцны вецер і г. д., дзе ўся гэткая абстава кліча да радасьці і шчасьця. У 1915 г. Гурло пайшоў на вайну, а дзе ён цяпер знаходзіцца — няма ведама“ („Бел. Жыцьцё“, № 7, 1920 г.). Гурло, як і Ц. Гартны, родам з Капыля.

{{gap|2em}}{{larger|'''Журба Я.'''}} — вядомы сярод нашаніўцаў лірычны поэт і публіцыста. Перакладаў з украінскага, пісаў „Лісты з Украіны“. Журба — вучыцель, родам з Лепельшчыны. Дзе ён цяпер, невядома.

{{gap|2em}}{{larger|'''Зязюля, Андрэй.'''}} (ксёндз Аляксандра Астрамовіч) — здольны лірычны поэт-адраджэнец, каторы, на шкоду, не {{перанос пачатак|пры|дае}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6l6slivjhphqzqgz2lxg48zgfxw7ksw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/208</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126037</id>
    <revision>
      <id>291484</id>
      <timestamp>2026-07-07T18:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|пры|дае}} патрэбнага значаньня сваёй літэратурнай працы. Вершы Зязюлі друкаваліся найбольш у „Biełarusie“ за 1913 і 1914 г. г. Асобны зборнічак яго поэзіі „З роднага загону“ знайшоў вялікую прыхільнасьць крытыкі. Талент поэта ўсё болей разьвів...»</comment>
      <origin>291484</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4423" sha1="ki0u0nhm20pt6z3jzq4drbke4ccnlye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|пры|дае}} патрэбнага значаньня сваёй літэратурнай працы. Вершы
Зязюлі друкаваліся найбольш у „Biełarusie“ за 1913 і 1914 г. г. Асобны зборнічак яго поэзіі „З роднага загону“ знайшоў вялікую прыхільнасьць крытыкі. Талент поэта ўсё болей разьвіваецца („Вольная Беларусь“, 1918 г.).

{{gap|2em}}{{larger|'''Зямкевіч, Р.'''}} — вядомы бібліафіл, публіцыста, перакладчык В. Стэфаныка, {{разьбіўка|гісторык беларускае літэратуры}} і зьбіраньнік памятак беларускага слова і мастацтва (маець вялікае багацьце). Радзіўся 7 лютага (нов. ст.) 1881
года, у Варшаве, ў сям‘і загадчыка друкарні. Бацькі яго родам са Случчыны. Зямкевіч па профэсіі інжынэр-механік.

{{gap|2em}}{{larger|'''Краўцоў, Макар'''}} (Косьцевіч) — малады і спадзейны поэт-лірык і публіцыста. Родам з Горадні.

{{gap|2em}}{{larger|'''Ластоўскі, В.'''}} грамадзкі і палітычны дзеяч, {{разьбіўка|публіцыста}}, аўтор некалькіх апавяданьняў, „Гісторыі Беларусі“, школьных падручнікаў і інш. Пішаць пад рознымі псэўданімамі, найболей вядомы з іх {{разьбіўка|Власт}}. Творчасьць Ластоўскага крытыка сустрэла вельмі цёпла. У 1911 годзе М. Багдановіч пісаў так: „Власт здалеў даць у сваіх абразках нешта цэннае. На жаль, ён іншы раз даволі моцна нагадуе польскіх модэрністаў (гл. „Мары“), у бытавых-жа апавяданьнях губіць лепшы бок свайго таленту — сумную поэтычнасьць. Але бывае, што на апісаньнях нашага шэрага жыцьця адбіваецца лірычны пад‘ём душы пісьменьніка і ўплятае ў вянок нашай літэратуры сьвежы, яркі цьвяток (гл. ап. „Лебядзіная песьня“)“. У 1913 г. М. Багдановіч напісаў аб ім гэтак: „Власт надрукаваў усяго 3—4 рэчы, але кожную можна ўзяць за прыклад, як трэба пісаць. Асабліва хораша напісаны апавяданьні „Сож і Няпро“, — вельмі прыгожая казка-легенда (гэтага ў нас дасюль яшчэ ня было ды і наагул спатыкаецца ня часта), і, далей, „Дзень рожавай кветкі“, што нагадывае лепшыя з апавяданьняў, здабыўшых усясьветную славу дацкаму пісьменьніку Андэрсэну“. У 1917 г. у „Гомане“ Власт даў спробу гістарычнага апавяданьня „Наезчык“. Ластоўскі родам з-пад м. Глыбокага (Дзісьн. пав., Віл. губ.); у малых гадох прыйшоў ён у Вільню, працаваў у вінным склепе, шмат чытаў, чым і здабыў адукацыю; пазьней быў бібліатэкарам у студэнцкай бібліатэцы ў Пецярбурзе, адылі прыехаў у Вільню, дзе і працаваў у „Нашай Ніве“ і „Беларускай кнігарні“.

{{gap|2em}}{{larger|'''Лейка, Кандрат'''}} — надта здольны нашаніўскі апавяданьнік, каторы не пасьпеў яшчэ паказаць усю сілу свайго талента. Ен даў некалькі цэнных апавяданьняў („Кульгавы&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ki0u0nhm20pt6z3jzq4drbke4ccnlye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/209</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126038</id>
    <revision>
      <id>291485</id>
      <timestamp>2026-07-07T18:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «дзядзька Раман“, „Таклюся Сухотніца“, „Лес шуміць“, „Панас Крэнт“, „Пан Трудоўскі“) з ярка змалёванымі {{разьбіўка|тыпамі}}. Апрача таго, Лейка напісаў сцэнку для дзяцей „Снатворны мак“ і колькі вершаў (даволі слабых). Калі гэты пісьменьнік нідзе не...»</comment>
      <origin>291485</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4390" sha1="q3jxvwuntubojdfiepolqavegvki6yr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;дзядзька Раман“, „Таклюся Сухотніца“, „Лес шуміць“, „Панас Крэнт“, „Пан Трудоўскі“) з ярка змалёванымі {{разьбіўка|тыпамі}}. Апрача таго, Лейка напісаў сцэнку для дзяцей „Снатворны мак“ і колькі вершаў (даволі слабых). Калі гэты пісьменьнік нідзе не пагінуў за час вайны і рэволюцыі, дык можна з пеўнасьцю сказаць, што ён зробіцца адным з самых відных беларускіх белетрыстаў. Родам Лейка, як кажуць, з Горадзеншчыны, а па профэсіі вучыцель.

{{gap|2em}}{{larger|'''Леўчык, Гальяш'''}} (Ляўковіч) выдаў зборнік вершаў „Чыжык беларускі“ (1912 г.), пасьля чаго на вельмі доўгі час змоўкнуў зусім. Леўчык — поэт надта засмучоны; ён гарачы, але пасыўны адраджэнец; нашаніўскія сьлёзы найдаўжэй, чымся каму, туманяць яму вочы і замінаюць размахнуцца талентам ува ўсю сілу. Леўчык родам са Слонімшчыны, жывець у Варшаве, па профэсіі — інтэлігентны служачы.

{{gap|2em}}{{larger|'''Лёсік, Язэп'''}} — значная сіла ў беларускім руху і літэратуры. Яго галоўная заслуга — ў нашай {{разьбіўка|публіцыстыцы}}, хоць магчыма, што публіцыста (з волі і з няволі) пашкодзіў у ім белетрысту. Лёсік дужа {{разьбіўка|талентны апавяданьнік}} і напісаў выдатную ў нашай эпічнай поэзіі рэч «Апавяданьне бяз назвы». Асабліва ўдаецца яму маляваць беларускіх дзетак (Анцік, Юзік). Творчасьць Лёсіка вельмі нацыянальная, народна-беларуская. Нейкі захаваны надлом свае душы адбіў ён у вядомым «Ня ўсё-ж разам, ягамосьці!..» Як публіцыста, Лёсік бойкі і войстры на слова, орыгінальны ў развагах, асабліва полемічных. Гэтага слаўнага пісьменьніка чакаець яшчэ слаўнейшая будучына. Родам Лёсік з Мікалаеўшчыны, з аднэй вёскі з Якубам Коласам, катораму даводзіцца дзядзькам. Нарадзіўся ён 6 лістапада 1884 г. Вучыўся ў пачатковай школцы, патым у Ноўгарад-Северскім гарадзкім вучылішчы і ў Маладзечненскай вучыцельскай сэмінарыі, адкуль яго звольнілі з 2-й клясы. Быў настаўнікам у Грымяцкай парахвіі Ноўгарад-Северскага павета і за пропаганду, разам з другімі настаўнікамі быў заарыштаваны ў 1905 годзе. У 1908 годзе быў высланы ў Сыбір. У засланьні ў Сыбіры прабыў ён аж 9 гадоў. Вярнуўшыся адтуль, выдаваў у Менску ў 1917—1918 г. г. лепшы беларускі тыднёвік „Вольная Беларусь“. Цяпер (1920 г.) рэдактуе „Беларусь“ і ўваходзіць у склад Найвышэйшай Беларускай Рады.

{{gap|2em}}{{larger|'''Лобік, Лявон'''}} —  селянін з вёскі Кукавіч, Слуцкага павета, запраўдны {{|поэта-земляроб}}. „Л. Лобік і Стары Улас далі некалькі дужа няхітрых, але верных і таму цікавых малюнкаў нашай вёскі“ (М. Багдановіч).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q3jxvwuntubojdfiepolqavegvki6yr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291521</id>
      <parentid>291485</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T06:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291521</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4408" sha1="71xf27muvukydywy4aa7fao7ekn0uzq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;дзядзька Раман“, „Таклюся Сухотніца“, „Лес шуміць“, „Панас Крэнт“, „Пан Трудоўскі“) з ярка змалёванымі {{разьбіўка|тыпамі}}. Апрача таго, Лейка напісаў сцэнку для дзяцей „Снатворны мак“ і колькі вершаў (даволі слабых). Калі гэты пісьменьнік нідзе не пагінуў за час вайны і рэволюцыі, дык можна з пеўнасьцю сказаць, што ён зробіцца адным з самых відных беларускіх белетрыстаў. Родам Лейка, як кажуць, з Горадзеншчыны, а па профэсіі вучыцель.

{{gap|2em}}{{larger|'''Леўчык, Гальяш'''}} (Ляўковіч) выдаў зборнік вершаў „Чыжык беларускі“ (1912 г.), пасьля чаго на вельмі доўгі час змоўкнуў зусім. Леўчык — поэт надта засмучоны; ён гарачы, але пасыўны адраджэнец; нашаніўскія сьлёзы найдаўжэй, чымся каму, туманяць яму вочы і замінаюць размахнуцца талентам ува ўсю сілу. Леўчык родам са Слонімшчыны, жывець у Варшаве, па профэсіі — інтэлігентны служачы.

{{gap|2em}}{{larger|'''Лёсік, Язэп'''}} — значная сіла ў беларускім руху і літэратуры. Яго галоўная заслуга — ў нашай {{разьбіўка|публіцыстыцы}}, хоць магчыма, што публіцыста (з волі і з няволі) пашкодзіў у ім белетрысту. Лёсік дужа {{разьбіўка|талентны апавяданьнік}} і напісаў выдатную ў нашай эпічнай поэзіі рэч «Апавяданьне бяз назвы». Асабліва ўдаецца яму маляваць беларускіх дзетак (Анцік, Юзік). Творчасьць Лёсіка вельмі нацыянальная, народна-беларуская. Нейкі захаваны надлом свае душы адбіў ён у вядомым «Ня ўсё-ж разам, ягамосьці!..» Як публіцыста, Лёсік бойкі і войстры на слова, орыгінальны ў развагах, асабліва полемічных. Гэтага слаўнага пісьменьніка чакаець яшчэ слаўнейшая будучына. Родам Лёсік з Мікалаеўшчыны, з аднэй вёскі з Якубам Коласам, катораму даводзіцца дзядзькам. Нарадзіўся ён 6 лістапада 1884 г. Вучыўся ў пачатковай школцы, патым у Ноўгарад-Северскім гарадзкім вучылішчы і ў Маладзечненскай вучыцельскай сэмінарыі, адкуль яго звольнілі з 2-й клясы. Быў настаўнікам у Грымяцкай парахвіі Ноўгарад-Северскага павета і за пропаганду, разам з другімі настаўнікамі быў заарыштаваны ў 1905 годзе. У 1908 годзе быў высланы ў Сыбір. У засланьні ў Сыбіры прабыў ён аж 9 гадоў. Вярнуўшыся адтуль, выдаваў у Менску ў 1917—1918 г. г. лепшы беларускі тыднёвік „Вольная Беларусь“. Цяпер (1920 г.) рэдактуе „Беларусь“ і ўваходзіць у склад Найвышэйшай Беларускай Рады.

{{gap|2em}}{{larger|'''Лобік, Лявон'''}} —  селянін з вёскі Кукавіч, Слуцкага павета, запраўдны {{разьбіўка|поэта-земляроб}}. „Л. Лобік і Стары Улас далі некалькі дужа няхітрых, але верных і таму цікавых малюнкаў нашай вёскі“ (М. Багдановіч).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>71xf27muvukydywy4aa7fao7ekn0uzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/210</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126039</id>
    <revision>
      <id>291486</id>
      <timestamp>2026-07-07T18:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}{{larger|'''Навіна, Антон'''}} (Луцкевіч) займае першае места ў беларускай {{разьбіўка|публіцыстыцы}}. Віднейшы правадыр руху адраджэньня. З сваім нябожчыкам-братам Янам Луцкевічам паклаў грунт нашаніўскай парэ. З яго буйнейшых твораў трэба назваць „На...»</comment>
      <origin>291486</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4009" sha1="1o18z4jxiof3g4k0vlveat7lyr9jzv5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Навіна, Антон'''}} (Луцкевіч) займае першае места ў беларускай {{разьбіўка|публіцыстыцы}}. Віднейшы правадыр руху адраджэньня. З сваім нябожчыкам-братам Янам Луцкевічам паклаў грунт нашаніўскай парэ. З яго буйнейшых твораў трэба назваць „На дарозе да новага жыцьця“, „Нашы песьняры“ (літэратурна-соцыяльныя нарысы), „Беларусь пад польскай окупацыяй“. Палітыка замінаець яго літэратурнай дзеяльнасьці (А. Луцкевіч — б. старшыня Рады беларускіх міністраў).

{{gap|2em}}{{larger|'''Новіч'''}} (доктар Ціхановіч). Аўтор вядомага „Амэрыканца“ і інш.

{{gap|2em}}{{larger|'''Палуян, Сяргей'''}} (1890 — 1910) родам з Піншчыны. Гэта быў натхнёны дзяцюк-поэт; з вялікім жарам браўся ён за пісьменную працу, пісаў вершы, апавяданьні, п‘есы для тэатру, і вялікія надзеі пакладалі на яго беларускія дзеячы. Чорная рэакцыя, нацыянальная няволя, народная несьвядомасьць сходалі маладога песьняра, і ён 8 красавіка 1910 г., у Кіеве, адабраў сабе жыцьцё. Творы яго часткаю друкаваліся ў „Нашай Ніве“, („Хрыстос васкрос“, „Вёска“ і інш.). З твораў Палуяна відаць вялікая трагедыя і сум яго чулай душы.

{{gap|2em}}{{larger|'''Петрашкевіч, А.'''}} (1894—20 мая, ст. ст., 1918) — малады поэта-зямляроб. Запраўднае імя яго Ф. Калінка. На працягу колькіх гадоў, спачатку ў „Нашай Ніве“, у „Маладой Беларусі“ і ў „Беларусе“, а патым у „Вольнай Беларусі“ і ў „Беларускім шляху“ зьмяшчаліся яго сялянскія, (лірычныя і гумарыстычныя) вершы. Поэзія яго простая, шчырая, пісаная мазольнаю рукою ратая.

{{gap|2em}}{{larger|'''Піліпаў'''}} (Язэп Нялепка) — лірычны поэт, эпік і публіцыста. Родам з Горадзеншчыны, сын дворнага служачага. Па прафэсіі тэлеграфны служачы.

{{gap|2em}}{{larger|'''Радзевіч, Леанард'''}} — малады і спадзейны пісьменьнік-модэрніст. Родам з Віленшчыны.

{{gap|2em}}{{larger|'''Стары Улас'''}} (Арадз. ў 1865 годзе). Пад такім псэўданімам пішаць вершы лясьнік з м. Валожына (Ашмянск. пав., Віл. губ.), запраўднае імя каторага Уладыслаў Сівы. Ен ніколі нідзе ня ўчыўся, поўны самавук, спачатку рабіў зямлю на сваім батрацкім надзеле, патым пайшоў з беднасьці на панскую службу. Вершы пачаў пісаць папольску (для свае нявесты), а з 1906 г., дастаўшы праз памылку „Нашу долю“, прысланую ў Валожын на імя яго аднафамільца-старшыні,
Стары Улас усьведаміўся і перайшоў выключна на творчасьць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1o18z4jxiof3g4k0vlveat7lyr9jzv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/211</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126040</id>
    <revision>
      <id>291487</id>
      <timestamp>2026-07-07T18:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «у сваей роднай мове. Яго творы цэнны для нас і орыгінальны тым, што паказуюць, {{разьбіўка|як творыць сам народ}}. Нічога інтэлігенцкага ў іх няма, яны й ня вельмі часам складны, але чуецца ў іх сіла самое зямлі, беспасрэдні павеў самога жыцьця беларускае в...»</comment>
      <origin>291487</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4129" sha1="ebq579j62ch9jm9lo6s7su3zebb86bm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;у сваей роднай мове. Яго творы цэнны для нас і орыгінальны тым, што паказуюць, {{разьбіўка|як творыць сам народ}}. Нічога інтэлігенцкага ў іх няма, яны й ня вельмі часам складны, але чуецца ў іх сіла самое зямлі, беспасрэдні павеў самога жыцьця беларускае вёскі. Яны — натуральны адростак народнай поэзіі, казак і гутарак, легенд, жартаў. У некаторых вершах Старога Уласа сьмела паказан соцыяльна-клясавы характар („3 новым годам“, „Апавяданьне дзядзькі Пранука“). Абразоў беларускае прыроды найболей у „Годзе беларуса“, беларускага жыцьця — у „Нашым Валожыне“. Стары Улас і Лявон Лобік, а болей-меней А. Петрашкевіч і іншыя маюць у нашай поэзіі літэратурна-{{разьбіўка|моральнае}} значаньне, як песьняры з мазольнаю рукою, што ня толькі „з народа“, але „самі народ“. Жывець душа народа — жывець народ!

{{gap|2em}}{{larger|'''Тарашкевіч, Б.'''}} — малады беларускі вучоны-філёлёг, аўтор першай навукова напісанай {{разьбіўка|граматыкі беларускае мовы}}. Адзін з працаўнікоў над стварэньнем беларускай кніжнай тэрмінолёгіі. Сын гаспадара з засьценка Чарнулішак, Віленскага пав. Нарадзіўся 13-га студня 1892 г.

{{gap|2em}}{{larger|'''Тройца, Вацюк'''}} (проф. Іваноўскі) — даўнейшы правадыр руху адраджэньня, арганізатар выдавецтва „Загляне сонца і ў наша ваконца“, аўтор популярных артыкулаў і брошурак, а таксама першага беларускага унівэрсітэцкага курса хэміі, {{разьбіўка|працаўнік над стварэньнем беларускай кніжнай тэрмінолёгіі}}. Родам з Лідчыны (двор Лябёдка).

{{gap|2em}}{{larger|'''Уласаў,'''}} Аляксандар Мікітавіч — вядомы беларускі дзеяч-{{абмылка|зашанівец|нашанівец}}, рэдактар „Нашае Нівы“, а патым „Сахі“ і „Лучынкі“, публіцыст-экономіста.

{{gap|2em}}{{larger|'''Фарботка, Я.'''}} — малады поэт-лірык і літэратурны крытык („Беларусь у песьнях“), грамадзкі дзеяч. Яго некаторыя вершы (сонэты) паказуюць на вялікія здольнасьці і чулую, кволую душу. Родам з Налібок (Ашмянск. пав., Віл. губ.), абкружаных пушчамі, выклікаўшымі ў душы Фарботкі романтычную любоў да прыроды, да яе хараства і ўсяго роднага. Знаходзіцца пад уплывам поэзіі Багдановіча (ў пекнаце формаў).

{{gap|2em}}{{larger|'''Чарнышэвіч, Ф.'''}} — „вядомы нашаніўскі поэт; умее пісаць сьціснута і ў кароткіх словах даць малюнак прыроды або вылажыць сваю думку, але робіць, на жаль, гэта ненатуральна, заблутана“ (М. Багдановіч, 1913 г.). Родам з Капыля.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ebq579j62ch9jm9lo6s7su3zebb86bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/212</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126041</id>
    <revision>
      <id>291488</id>
      <timestamp>2026-07-07T19:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|2em}}{{larger|'''Шантыр, Фабіян'''}} — родам са Случчыны, даўны нашанівец, здольны белетрыст і вельмі цэнны публіцыста, аўтор вядомай брошуры „Патрэбнасьць самавызначэньня для Беларусі“. Растрэлен у Чырвонай Арміі вясною 1920 г.  {{gap|2em}}{{larger|'''Янук Д.'''}} — гл. {...»</comment>
      <origin>291488</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4495" sha1="4t9wb21gj1ty12l7hkrvapm84ih5361" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2em}}{{larger|'''Шантыр, Фабіян'''}} — родам са Случчыны, даўны нашанівец, здольны белетрыст і вельмі цэнны публіцыста, аўтор вядомай брошуры „Патрэбнасьць самавызначэньня для Беларусі“. Растрэлен у Чырвонай Арміі вясною 1920 г.

{{gap|2em}}{{larger|'''Янук Д.'''}} — гл. {{разьбіўка|Арол}}, М.
{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}


&lt;center&gt;{{x-larger|'''Сьпіс болей вядомых беларускіх газэт і журналаў.}}&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}1) „{{разьбіўка|Мужыцкая праўда}}“ Каліноўскага (Беласток, 1863 г.). 2) „{{разьбіўка|Гоман}}“; нелегальная газэта, друкавалася на гектографе, выхадзіла ў Менску ў канцы 80 гадоў. 3) Беларускія {{разьбіўка|календары Слупскага}} (Менск, 1892, 1893 г. г.) 4) Беларускі {{разьбіўка|календар Даўнар-Запольскага}} (Масква, 1898 г.). 5) „{{разьбіўка|Свабода}}“ (1903 г.), падпольны орган Беларускай Рэволюцыйнай Грамады. 6) „{{разьбіўка|Беларусь}}“ (Менск, 1905 г.), зачынена на першым нумары, пісана пабеларуску і памаскоўску. 7) „{{разьбіўка|Наша Доля}}“ (Вільня, 1906 г.) 8) „{{разьбіўка|Наша Ніва}}“ (Вільня, 1906-1915 г. г.) 9) „{{разьбіўка|Маладая Беларусь}}“ (Пецярбург, 1912-1913 г. г.), першы тоўсты беларускі журнал (160 стр.), друкаваўся лацінкай і гражданкай, выйшла тры сшыткі першай сэрыі, рэдактар-выдавец — суполка „Загляне сонца і ў наша ваконца“. 10) „{{разьбіўка|Саха}}“ (Вільня, Менск, 1912-1915 г. г.), рэдактар-выдавец А. Уласаў, вядомы беларускі дзеяч і публіцыста (экономіст). 11) „{{разьбіўка|Крапіва}}“ (Вільня, 1913 г.), сатырычная ілюстраваная аднаднеўка. 12) „{{разьбіўка|Раніца}}“ (Пецярбург, 1914 г.), студэнцкі журнал, выходзіў пад кіраўніцтвам студэнта К. Душэўскага (цяпер вядомы беларускі дзеяч). 13) „{{разьбіўка|Biełarus}}“ (Вільня, 1913-1914 г. г.), орган беларускіх адраджэнцаў-клерыкалаў. 14) „Лучынка“ (Менск, 1913-1914 г. г.), месячнік для моладзі. 15) „{{разьбіўка|Гоман}}“ (Вільня, (1918-1919 г. г.) газэта выхадзіла два разы ў тыдзень, друкавалася спачатку толькі лацінкай, патым лацінкай і гражданкай. 16) „{{разьбіўка|Сьветач}}“ (Пецярбург, 1917 г.), невялічкая газэтка пад кіраўніцтвам Будзькі, вядомага беларускага дзеяча, коопэратара. 17) „{{разьбіўка|Дзяньніца}}“ (Пецярбург, Масква, 1917-1920 г. г.), бальшавіцкая тыднёвая газэта. 18) „{{разьбіўка|Грамада}}“ (Менск, 1917 г.), меншавіцкі тыднёвік. 19) „{{разьбіўка|Вольная Беларусь}}“ (Менск, 1917-1918 г. г.), літаратурна-палітычны тыднёвік пад кіраўніцтвам Я. Лёсіка. 20) „{{разьбіўка|Беларуская Рада}}“ (Менск, 1917-1918 г. г.), у беларускай і маскоўскай мове. 21) „{{разьбіўка|Беларускі Шлях}}“ (Менск, 1918 г.) — {{разьбіўка|першая штодзенная беларуская газэта}}, рэдакт. А. Прушынскі (А. Гарун). 22) „{{разьбіўка|Крывічанін}}“ (Вільня, 1918 г.),&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4t9wb21gj1ty12l7hkrvapm84ih5361</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291501</id>
      <parentid>291488</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T20:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>291501</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4621" sha1="1j2z299k4wstsml6fnl1o2wg1wirjuf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;Матар’ял&quot;/&gt;{{gap|2em}}{{larger|'''Шантыр, Фабіян'''}} — родам са Случчыны, даўны нашанівец, здольны белетрыст і вельмі цэнны публіцыста, аўтор вядомай брошуры „Патрэбнасьць самавызначэньня для Беларусі“. Растрэлен у Чырвонай Арміі вясною 1920 г.

{{gap|2em}}{{larger|'''Янук Д.'''}} — гл. {{разьбіўка|Арол}}, М.
{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}
&lt;section end=&quot;Матар’ял&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Сьпіс&quot;/&gt;&lt;center&gt;{{x-larger|'''Сьпіс болей вядомых беларускіх газэт і журналаў.}}&lt;/center&gt;

{{gap|2em}}1) „{{разьбіўка|Мужыцкая праўда}}“ Каліноўскага (Беласток, 1863 г.). 2) „{{разьбіўка|Гоман}}“; нелегальная газэта, друкавалася на гектографе, выхадзіла ў Менску ў канцы 80 гадоў. 3) Беларускія {{разьбіўка|календары Слупскага}} (Менск, 1892, 1893 г. г.) 4) Беларускі {{разьбіўка|календар Даўнар-Запольскага}} (Масква, 1898 г.). 5) „{{разьбіўка|Свабода}}“ (1903 г.), падпольны орган Беларускай Рэволюцыйнай Грамады. 6) „{{разьбіўка|Беларусь}}“ (Менск, 1905 г.), зачынена на першым нумары, пісана пабеларуску і памаскоўску. 7) „{{разьбіўка|Наша Доля}}“ (Вільня, 1906 г.) 8) „{{разьбіўка|Наша Ніва}}“ (Вільня, 1906-1915 г. г.) 9) „{{разьбіўка|Маладая Беларусь}}“ (Пецярбург, 1912-1913 г. г.), першы тоўсты беларускі журнал (160 стр.), друкаваўся лацінкай і гражданкай, выйшла тры сшыткі першай сэрыі, рэдактар-выдавец — суполка „Загляне сонца і ў наша ваконца“. 10) „{{разьбіўка|Саха}}“ (Вільня, Менск, 1912-1915 г. г.), рэдактар-выдавец А. Уласаў, вядомы беларускі дзеяч і публіцыста (экономіст). 11) „{{разьбіўка|Крапіва}}“ (Вільня, 1913 г.), сатырычная ілюстраваная аднаднеўка. 12) „{{разьбіўка|Раніца}}“ (Пецярбург, 1914 г.), студэнцкі журнал, выходзіў пад кіраўніцтвам студэнта К. Душэўскага (цяпер вядомы беларускі дзеяч). 13) „{{разьбіўка|Biełarus}}“ (Вільня, 1913-1914 г. г.), орган беларускіх адраджэнцаў-клерыкалаў. 14) „Лучынка“ (Менск, 1913-1914 г. г.), месячнік для моладзі. 15) „{{разьбіўка|Гоман}}“ (Вільня, (1918-1919 г. г.) газэта выхадзіла два разы ў тыдзень, друкавалася спачатку толькі лацінкай, патым лацінкай і гражданкай. 16) „{{разьбіўка|Сьветач}}“ (Пецярбург, 1917 г.), невялічкая газэтка пад кіраўніцтвам Будзькі, вядомага беларускага дзеяча, коопэратара. 17) „{{разьбіўка|Дзяньніца}}“ (Пецярбург, Масква, 1917-1920 г. г.), бальшавіцкая тыднёвая газэта. 18) „{{разьбіўка|Грамада}}“ (Менск, 1917 г.), меншавіцкі тыднёвік. 19) „{{разьбіўка|Вольная Беларусь}}“ (Менск, 1917-1918 г. г.), літаратурна-палітычны тыднёвік пад кіраўніцтвам Я. Лёсіка. 20) „{{разьбіўка|Беларуская Рада}}“ (Менск, 1917-1918 г. г.), у беларускай і маскоўскай мове. 21) „{{разьбіўка|Беларускі Шлях}}“ (Менск, 1918 г.) — {{разьбіўка|першая штодзенная беларуская газэта}}, рэдакт. А. Прушынскі (А. Гарун). 22) „{{разьбіўка|Крывічанін}}“ (Вільня, 1918 г.),
&lt;section end=&quot;Сьпіс&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1j2z299k4wstsml6fnl1o2wg1wirjuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf/213</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126042</id>
    <revision>
      <id>291489</id>
      <timestamp>2026-07-07T19:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «палітычна-літэратурны месячнік пад кіраўніцтвам В. Ластоўскага (выйшаў адзін нумар за кастрычнік). 23) „{{разьбіўка|Krynica}}“ (Пецярбург, Менск, Вільня, 1918-1820 г. г.), хрысьціянская тыднёвая газэта, цяпер выходзіць пад кіраўніцтвам ксяндза А. {{разьбіўка|Станке...»</comment>
      <origin>291489</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="n9sxazpbhs9fedm6u5ka5zwba8i3ama" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;палітычна-літэратурны месячнік пад кіраўніцтвам В. Ластоўскага (выйшаў адзін нумар за кастрычнік). 23) „{{разьбіўка|Krynica}}“
(Пецярбург, Менск, Вільня, 1918-1820 г. г.), хрысьціянская тыднёвая газэта, цяпер выходзіць пад кіраўніцтвам ксяндза А. {{разьбіўка|Станкевіча}}, вядомага беларускага дзеяча, вельмі здольнага публіцысты і лепшага беларускага {{разьбіўка|прамоўцы}}. 24) „{{разьбіўка|Бѣлоруское эхо}}“ (Кіеў, 1918 г.) — вялікая тыднёвая газэта з літэратурным аддзелам на беларускай мове. 25) „{{разьбіўка|Чырвоны шлях}}“ (Пецярбург, 1918 г.) бальшавіцкі журнал. 26) „{{разьбіўка|Весткі}}“ (Менск, 1919 г.), офіцыяльны орган беларускага бальшавіцкага ўраду. 27) „{{разьбіўка|Грамадзянін}}“ (Вільня, 1919 г.), орган партыі беларускіх соцыялістаў-рэволюцыянэраў, выходзіў пад кіраўніцтвам Тамаша Грыба. 28) „{{разьбіўка|Беларусь}}“ (Горадня, 1919 г.). 29) „{{разьбіўка|Зорка}}“ (Горадня, 1919 г.). 30) „{{разьбіўка|Бацькаўшчына}}“ (Горадня, 1919 г.). 31) „{{разьбіўка|Беларуская думка}}“ (Вільня, 1919 г.), спачатку выходзіла тры разы ў тыдзень, патым штодзенна ({{разьбіўка|першая беларуская штодзенная газэта ў Вільні}}), зачынена польскай окупацыйнай уладай. 32) „{{разьбіўка|Беларускае жыцьце}}“ (Вільня, Менск, 1919—1920 г. г.), ілюстраваны тыднёвік. 33) „{{разьбіўка|Родны край}}“ (Горадня, 1919 г.), орган беларускіх с.-рэволюцыянэраў, зачынены польскай окупацыйнай уладай. 34) „{{разьбіўка|Незалежная Беларусь}}“ (Вільня, 1919 г.), орган беларускай народнай партыі, выходзіла пад кіраўніцтвам беларускага дзеяча Я. Станкевіча, крайняга адраджэнца. 35) „{{разьбіўка|Зорка}}“ (Менск, з 1919 г.), беларуская газэта польскай „стражы крэсовай“. 36) „{{разьбіўка|3вон}}“ (Менск, 1919 г.), штодзенная газэта. 37) „{{разьбіўка|Беларусь}}“ (Менск, з 1919 г.), штодзенная газэта. 38) „{{разьбіўка|Часопісь}}“ (Коўня, з 1919 г.), — тыднёвы офіцыяльны журнал беларускага міністра ў літоўскім урадзе. 39) „{{разьбіўка|Наша Каляіна}}“ (Слуцк, 1920 г.), двух-тыднёвая газэта. 40) „{{разьбіўка|На чужыне}}“ (Рыга, з 1920 г.), ілюстраваны офіцыяльны тыднёвік. 41) „{{разьбіўка|Рунь}}“ (Менск, з 1920 г.), ілюстраваны літэратурны тыднёвік. 42) „{{разьбіўка|Наша Ніва}}“ (Вільня, з 1920 г.), перыадычны зборнік, адноўленая газэта „Наша Ніва“. 43) „Незалежная думка“, тыднёвая газэта ў Вільні, 44) „Пагоня“ (Коўня, Вільня, 1920 г. газэта беларускага міністра ў літоўскім урадзе), 45) „Савецкая Беларусь“, (Смаленск, Менск, з 1919 г.), 46) „Работніцка-сялянская Беларусь“, насьценная газэта ў Менску, 1920 г. 47) „Вольны Сьцяг“, ілюстраваны тыднёвік, Менск, 1920 г.

{{справа|Вільня, Базыліянскія муры.{{gap|1.5em}}&lt;/br&gt;1919 г.—1920 г.{{gap|3.5em}}}}

{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n9sxazpbhs9fedm6u5ka5zwba8i3ama</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291490</id>
      <parentid>291489</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T19:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291490</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="8dm1uaehek5bugk585dcsmt2bs4a4l8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;палітычна-літэратурны месячнік пад кіраўніцтвам В. Ластоўскага (выйшаў адзін нумар за кастрычнік). 23) „{{разьбіўка|Krynica}}“
(Пецярбург, Менск, Вільня, 1918-1820 г. г.), хрысьціянская тыднёвая газэта, цяпер выходзіць пад кіраўніцтвам ксяндза А. {{разьбіўка|Станкевіча}}, вядомага беларускага дзеяча, вельмі здольнага публіцысты і лепшага беларускага {{разьбіўка|прамоўцы}}. 24) „{{разьбіўка|Бѣлоруское эхо}}“ (Кіеў, 1918 г.) — вялікая тыднёвая газэта з літэратурным аддзелам на беларускай мове. 25) „{{разьбіўка|Чырвоны шлях}}“ (Пецярбург, 1918 г.) бальшавіцкі журнал. 26) „{{разьбіўка|Весткі}}“ (Менск, 1919 г.), офіцыяльны орган беларускага бальшавіцкага ўраду. 27) „{{разьбіўка|Грамадзянін}}“ (Вільня, 1919 г.), орган партыі беларускіх соцыялістаў-рэволюцыянэраў, выходзіў пад кіраўніцтвам Тамаша Грыба. 28) „{{разьбіўка|Беларусь}}“ (Горадня, 1919 г.). 29) „{{разьбіўка|Зорка}}“ (Горадня, 1919 г.). 30) „{{разьбіўка|Бацькаўшчына}}“ (Горадня, 1919 г.). 31) „{{разьбіўка|Беларуская думка}}“ (Вільня, 1919 г.), спачатку выходзіла тры разы ў тыдзень, патым штодзенна ({{разьбіўка|першая беларуская штодзенная газэта ў Вільні}}), зачынена польскай окупацыйнай уладай. 32) „{{разьбіўка|Беларускае жыцьце}}“ (Вільня, Менск, 1919—1920 г. г.), ілюстраваны тыднёвік. 33) „{{разьбіўка|Родны край}}“ (Горадня, 1919 г.), орган беларускіх с.-рэволюцыянэраў, зачынены польскай окупацыйнай уладай. 34) „{{разьбіўка|Незалежная Беларусь}}“ (Вільня, 1919 г.), орган беларускай народнай партыі, выходзіла пад кіраўніцтвам беларускага дзеяча Я. Станкевіча, крайняга адраджэнца. 35) „{{разьбіўка|Зорка}}“ (Менск, з 1919 г.), беларуская газэта польскай „стражы крэсовай“. 36) „{{разьбіўка|3вон}}“ (Менск, 1919 г.), штодзенная газэта. 37) „{{разьбіўка|Беларусь}}“ (Менск, з 1919 г.), штодзенная газэта. 38) „{{разьбіўка|Часопісь}}“ (Коўня, з 1919 г.), — тыднёвы офіцыяльны журнал беларускага міністра ў літоўскім урадзе. 39) „{{разьбіўка|Наша Каляіна}}“ (Слуцк, 1920 г.), двух-тыднёвая газэта. 40) „{{разьбіўка|На чужыне}}“ (Рыга, з 1920 г.), ілюстраваны офіцыяльны тыднёвік. 41) „{{разьбіўка|Рунь}}“ (Менск, з 1920 г.), ілюстраваны літэратурны тыднёвік. 42) „{{разьбіўка|Наша Ніва}}“ (Вільня, з 1920 г.), перыадычны зборнік, адноўленая газэта „Наша Ніва“. 43) „Незалежная думка“, тыднёвая газэта ў Вільні, 44) „Пагоня“ (Коўня, Вільня, 1920 г. газэта беларускага міністра ў літоўскім урадзе), 45) „Савецкая Беларусь“, (Смаленск, Менск, з 1919 г.), 46) „Работніцка-сялянская Беларусь“, насьценная газэта ў Менску, 1920 г. 47) „Вольны Сьцяг“, ілюстраваны тыднёвік, Менск, 1920 г.

{{справа|Вільня, Базыліянскія муры.{{gap|1.5em}}&lt;/br&gt;1919 г.—1920 г.{{gap|4em}}}}

{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8dm1uaehek5bugk585dcsmt2bs4a4l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/З. Бядуля-Ясакар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126043</id>
    <revision>
      <id>291493</id>
      <timestamp>2026-07-07T20:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: « {{загаловак  | назва     = З. Бядуля-Ясакар  | аўтар     = Максім Гарэцкі  | год       = 1924 год  | пераклад  =   | секцыя    = Падручнік  | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/М. Багдановіч|М. Багдановіч]]  | наступны  = Гіс...»</comment>
      <origin>291493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="dk6de4qtuww1oqgkpgqqxvnai0cdn5a" xml:space="preserve"> {{загаловак
 | назва     = З. Бядуля-Ясакар
 | аўтар     = Максім Гарэцкі
 | год       = 1924 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Падручнік
 | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/М. Багдановіч|М. Багдановіч]]
 | наступны  = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/А. Гарун|А. Гарун]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf&quot; from=&quot;185&quot; to=&quot;192&quot; fromsection=&quot;Бядуля&quot; tosection=&quot;Бядуля&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>dk6de4qtuww1oqgkpgqqxvnai0cdn5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/А. Гарун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126044</id>
    <revision>
      <id>291497</id>
      <timestamp>2026-07-07T20:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: « {{загаловак  | назва     = А. Гарун  | аўтар     = Максім Гарэцкі  | год       = 1924 год  | пераклад  =   | секцыя    = Падручнік  | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/З. Бядуля-Ясакар|З. Бядуля-Ясакар]]  | наступны  = Гісто...»</comment>
      <origin>291497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="iuehuurnm9vfqtvyhg4ou5mzw52e0ff" xml:space="preserve"> {{загаловак
 | назва     = А. Гарун
 | аўтар     = Максім Гарэцкі
 | год       = 1924 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Падручнік
 | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/З. Бядуля-Ясакар|З. Бядуля-Ясакар]]
 | наступны  = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/Ф. Аляхновіч|Ф. Аляхновіч]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf&quot; from=&quot;192&quot; to=&quot;199&quot; fromsection=&quot;Гарун&quot; tosection=&quot;Гарун&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>iuehuurnm9vfqtvyhg4ou5mzw52e0ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/Ф. Аляхновіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126045</id>
    <revision>
      <id>291500</id>
      <timestamp>2026-07-07T20:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: « {{загаловак  | назва     = Ф. Аляхновіч  | аўтар     = Максім Гарэцкі  | год       = 1924 год  | пераклад  =   | секцыя    = Падручнік  | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/А. Гарун|А. Гарун]]  | наступны  = Гісторыя беларуск...»</comment>
      <origin>291500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="938" sha1="mpioy55ngpdr608aq09qmveooqatdct" xml:space="preserve"> {{загаловак
 | назва     = Ф. Аляхновіч
 | аўтар     = Максім Гарэцкі
 | год       = 1924 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Падручнік
 | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/А. Гарун|А. Гарун]]
 | наступны  = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Матар’ял аб іншых пісьменьніках|Матар‘ял аб іншых пісьменьніках]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf&quot; from=&quot;199&quot; to=&quot;204&quot; fromsection=&quot;Аляхновіч&quot; tosection=&quot;Аляхновіч&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>mpioy55ngpdr608aq09qmveooqatdct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Матар’ял аб іншых пісьменьніках</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126046</id>
    <revision>
      <id>291502</id>
      <timestamp>2026-07-07T20:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: « {{загаловак  | назва     = Матар‘ял аб іншых пісьменьніках  | аўтар     = Максім Гарэцкі  | год       = 1924 год  | пераклад  =   | секцыя    = Падручнік  | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/Ф. Аляхновіч|Ф. Аляхновіч]]  |...»</comment>
      <origin>291502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="gv184jnr223y2mtv3740t87gpzvhy0g" xml:space="preserve"> {{загаловак
 | назва     = Матар‘ял аб іншых пісьменьніках
 | аўтар     = Максім Гарэцкі
 | год       = 1924 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Падручнік
 | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Нашаніўская пара/Маладзейшыя/Ф. Аляхновіч|Ф. Аляхновіч]]
 | наступны  = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Сьпіс беларускіх газэт і журналаў|Сьпіс беларускіх газэт і журналаў]]
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf&quot; from=&quot;204&quot; to=&quot;212&quot; fromsection=&quot;Матар’ял&quot; tosection=&quot;Матар’ял&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>gv184jnr223y2mtv3740t87gpzvhy0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Сьпіс беларускіх газэт і журналаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126047</id>
    <revision>
      <id>291503</id>
      <timestamp>2026-07-07T20:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: « {{загаловак  | назва     = Сьпіс беларускіх газэт і журналаў  | аўтар     = Максім Гарэцкі  | год       = 1924 год  | пераклад  =   | секцыя    = Падручнік  | папярэдні = Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Матар’ял аб іншых пісьменьніках|Матар‘ял аб іншых пісьм...»</comment>
      <origin>291503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="6l8qd37afa37ghl5ypy045n6gfu0oa4" xml:space="preserve"> {{загаловак
 | назва     = Сьпіс беларускіх газэт і журналаў
 | аўтар     = Максім Гарэцкі
 | год       = 1924 год
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Падручнік
 | папярэдні = [[Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня)/III/Матар’ял аб іншых пісьменьніках|Матар‘ял аб іншых пісьменьніках]]
 | наступны  = 
 | анатацыі  = 
}}

{{Выроўніваньне-пачатак}}
&lt;pages index=&quot;Гісторыя беларускае літэратуры (1924, Вільня).pdf&quot; from=&quot;212&quot; to=&quot;213&quot; fromsection=&quot;Сьпіс&quot; /&gt;
{{Выроўніваньне-канец}}</text>
      <sha1>6l8qd37afa37ghl5ypy045n6gfu0oa4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126048</id>
    <revision>
      <id>291514</id>
      <timestamp>2026-07-08T05:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Цэнтар|''АД АЎТАРА.''}}  {{Водступ|2|em}}''Пасьля Кастрычнікавай рэволюцыі краязнаўчы рух шырока разгарнуўся на Беларусі, бо без усебаковага пазнаньня краю немагчыма ніякае будаўніцтва. Але ён яшчэ не пасьпеў стаць масавым. На 4.952.000 насяленьня БССР у нас на...»</comment>
      <origin>291514</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2654" sha1="s1hcv0zqwfmr6cmqq9g4o4nc92a1guj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|''АД АЎТАРА.''}}

{{Водступ|2|em}}''Пасьля Кастрычнікавай рэволюцыі краязнаўчы рух шырока разгарнуўся на Беларусі, бо без усебаковага пазнаньня краю немагчыма ніякае будаўніцтва. Але ён яшчэ не пасьпеў стаць масавым. На 4.952.000 насяленьня БССР у нас налічваецца толькі 10.500 членаў краязнаўчай сеткі. Большаму пашырэньню краязнаўства сярод шырокіх мас насяленьня ў значнай меры перашкаджала адсутнасьць краязнаўчай літаратуры на роднай мове. Руская і украінская краязнаўчая літаратура, якімі карысталіся некаторыя краязнаўцы, адбівалі выключна рускі і украінскі краязнаўчы рух. Гісторыя і практыка іх значна адрозьніваюцца ад гісторыі і практыкі нашага краязнаўчага руху. Таму рускія і украінскія выданьні не маглі даць тутака такой карысьці, якую даюць у РСФСР і УССР. Да таго-ж для шырокіх мас моладзі яны не даступны па мове. Апрача пачынаючых краязнаўцаў, востры недахоп краязнаўчай літаратуры на роднай мове адчувалі слухачы розных курсаў і школ, дзе выкладалася краязнаўства.''

{{Водступ|2|em}}''Калі гэтыя нарысы, аб‘яднаныя агульнай ідэяй пазнаньня краю для зьмены яго на карысьць насельнікаў паспрыяюць пашырэньню ідэй краязнаўства сярод шырэйшага кола працоўных БССР — мэта іх будзе дасягнута.''

{{Водступ|2|em}}''На жаль, каб зрабіць брошуру больш даступнай па цане, часова прышлося адмовіцца ад зьмяшчэньня ў ёй двох разьдзелаў: а) краязнаўчай бібліографіі іб) разьдзелу дадаткаў у відзе статутаў: гурткоў краязнаўства звычайных, раённых''&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1hcv0zqwfmr6cmqq9g4o4nc92a1guj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126049</id>
    <revision>
      <id>291520</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:06:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «''і акруговых таварыстваў краязнаўства і Цэнтральнага Бюро Краязнаўства, а таксама статутаў гурткоў краязнаўства пры розных школах, розных тэхнікумах і таварыствах краязнаўства пры вышэйшых школах і ўзорных: пляну працы раённага таварыства краязнаў...»</comment>
      <origin>291520</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="634" sha1="109ko3rrqa0nc6namhz48v1rb0a1ey3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''і акруговых таварыстваў краязнаўства і Цэнтральнага Бюро Краязнаўства, а таксама статутаў гурткоў краязнаўства пры розных школах, розных тэхнікумах і таварыствах краязнаўства пры вышэйшых школах і ўзорных: пляну працы раённага таварыства краязнаўства і пляну раённага музэю.''

{{Водступ|2|em}}&lt;small&gt;'''Менск, 1927.'''&lt;/small&gt;


{{Накіравальная рыса|6em|height=3px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>109ko3rrqa0nc6namhz48v1rb0a1ey3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Тарас на Парнасе (1896, Віцебск).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126050</id>
    <revision>
      <id>291522</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>291522</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126051</id>
    <revision>
      <id>291523</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Ня бойся! — «Нѣ, боюсь, не пойду!» — Ну, ня пойдешь, дакъ ня по́йдешъ!.. Отказавзя ёнъ етыхъ сватовъ, ажъ черазъ малое уремя пріѣзжаять третьтіе: «''Пойди за насъ''!» — Нѣ, ня пойду: Чаволай мяне зьѣсть. — «Овъ! ты етаго боисься?» — Боюсь! кажа. — «Ну, ня бойся:...»</comment>
      <origin>291523</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5913" sha1="ts9e1q6278n6qc1zao6y55xi5inrqpb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Ня бойся! — «Нѣ, боюсь, не пойду!» — Ну, ня пойдешь, дакъ ня по́йдешъ!.. Отказавзя ёнъ етыхъ сватовъ, ажъ черазъ малое уремя пріѣзжаять третьтіе: «''Пойди за насъ''!» — Нѣ, ня пойду: Чаволай мяне зьѣсть. — «Овъ! ты етаго боисься?» — Боюсь! кажа. — «Ну, ня бойся: ё у мяне два хортовыхъ собаки — яны не пропустятъ никого!» — Ну, коли такъ, пойду! — «Ну, вотъ: давнѣй-ба ты такъ. Коли жъ вяньчатца?» — Ну, будомъ у се́раду!.. Поѣхали сваты, а Иванька ставъ дожидать серады. Давъ Богъ сераду̀, ёнъ сѣвъ и поѣхавъ къ нявѣсти. А тамъ ужо собрались, якъ слѣдуя: сходили къ попу, договорились. Запрагли тройку ко́ній, сѣли на повозку. Тольки хотѣли ѣхати —ажъ тутъ, откуль не ўзявся, бягить Чаволай: «ну, кажа: отъ тяперъ я тябе зьѣмъ!» Тольки хотѣвъ яго ѣсти, а Иванька соскочивъ съ повозки да ворчиковаго коня топоромъ по гужахъ! Да ўскочивъ на яго, да якъ пуститца енъ на тымъ конѣ. Ѣхавъ, ѣхавъ, ѣхавъ, ѣхавъ, а Чаволай за имъ бяжить назиркомъ! Бѣгли, бѣгли — ёнъ не ўтяче, а енъ не догоня! Ѣхавъ, ѣхавъ Иванька, да й коня уже перагнавъ. Той конь звалився и лопнувъ. Соскочивъ енъ съ коня, заплакавъ, и побѣгъ.

{{Водступ|2|em}}Бѣгъ енъ, бѣгъ, бѣгъ, бѣгъ — ну, што дѣлать? Убѣгъ енъ у чароты, у болоты, у такія, што ни стежачки, ни дорожачки, у тямреть, у большую. А Чаволай усё за имъ бяжить. Отъ, Иванька бѣгъ, бѣгъ, тымъ чаро́томъ, бача — стоить хатка. Енъ къ ёй. Тольки хоча увойти у яѐ, а яна и перакружитца — къ яму задомъ, а къ чароту пе́радомъ. Енъ зайдя на той бокъ, а яна зновъ перакружитца къ яму задомъ. Тутъ енъ кажа: «хатка, хатка, перакружись ко мнѣ перадомъ, а туды задомъ!» Яна и стала такъ, якъ енъ сказавъ. Увыйшовъ енъ у тую хатку, а тамъ на печцы ляжить баба-яга, да стогня. «Здрастуй, бабулька!» кажа Иванька. — Охъ, охъ, охъ, охъ! здоровъ, Иванъ пъянишнинъ сынъ! По етыхъ норъ тутъ яще и руськаго духу ня было; якъ ето тябе Богъ занесъ? — «Да отъ, бабулька: такое и такое дѣло: за мной погонъ — Чаволай гонитца!» — Ну, кажа, ня журись, Иванъ, пъянишнинъ сынъ! я твоѐ дѣло поправлю. Ложись, кажа, спать: ё у мяне такій собачка, што у девять верстъ звѣра почуя! — «Нѣ, бабулька, я ѣсти хо́чу!» Отъ яна съ печки злѣзла, п......ла, столъ поддернула, дала яму питяньня, ядяньня, разнаго кушаньня. Енъ хорошенько поядавъ и легъ спати. Спавъ, спавъ, тутъ сичасъ собака и забрахавъ. Отъ, баба яго и будя: «уставай, Иванъ, пъянишнинъ сынъ! за тобой погонъ бяжить. Уже Чаволай близко— за девять верстъ!» Уставъ Иванька, умывся; дала яна яму окрайчикъ хлѣба, и кажа: «тольки ня ѣжъ етаго крайчика, хоть якъ будя хотѣтца. Бяги-жъ ты тудой и тудой: тамъ дальшъ будя другая моя сястра!»

{{Водступ|2|em}}Побѣгъ Иванушка; бѣгъ, бѣгъ, ажъ стоить хатка. Ёнъ икъ ей, а яна крутитца.

{{Водступ|2|em}}Отъ енъ и кажа: «хатка, хатка, стань ко мнѣ перадомъ, туды задомъ!» Яна стала. Увыйшовъ Иванька у хатку — ляжить на печцы баба-яга, да стогня. — «Здоровъ, бабка!» —Здоровъ, Иванъ, пъянишнинъ сынъ! Што тябе суды загнало? — «Такъ и такъ, бабка: гонитца за мной Чаволай!» — Ну, я табѣ ету бяду поправлю. Ложись спать: ё у мяне такій собачка, што у шесть верстъ звѣра почуя! — «Охъ, нѣ, бабка: я выбѣгався, дужо ѣсть хо́чу!» Отъ яна съ печки злѣзла, п......ла, столъ поддернула, дала яму питяньня, ядяньня, разнаго кушаньня. Енъ поядавъ и легъ спать. Спавъ, спавъ, тутъ собака и забрахавъ. Яна яго и будя: «уставай, Иванька, пъянишнинъ сынъ: уже Чаволай за&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ts9e1q6278n6qc1zao6y55xi5inrqpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126052</id>
    <revision>
      <id>291525</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>291525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126053</id>
    <revision>
      <id>291526</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{разьбіўка|3 ГОДУ Ў ГОД}}.|памер=180%}}»</comment>
      <origin>291526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="1xg8c2kar968ojlvop07av5urqtsunc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|{{разьбіўка|3 ГОДУ Ў ГОД}}.|памер=180%}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xg8c2kar968ojlvop07av5urqtsunc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126054</id>
    <revision>
      <id>291527</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Без тэксту */</comment>
      <origin>291527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126055</id>
    <revision>
      <id>291528</id>
      <timestamp>2026-07-08T06:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|{{larger|{{разьбіўка|БЕЛАРУСЬ}}.}}}} &lt;center&gt;I.&lt;/center&gt; &lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt; {{block center/s}} Ты — летапіс з аповесьцяў вячыстых,&lt;/br&gt; Акроплены сьлязамі дудароў.&lt;/br&gt; Ты — яснацьвет ад водгульляў агністых&lt;/br&gt; Жняёў, касцоў і старцаў-пастыроў.&lt;/br&gt;  У залатой кудзел...»</comment>
      <origin>291528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2075" sha1="ln0y00a9kx63lm6qo740v4mb9ccqn9a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{ц|{{larger|{{разьбіўка|БЕЛАРУСЬ}}.}}}}
&lt;center&gt;I.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Ты — летапіс з аповесьцяў вячыстых,&lt;/br&gt;
Акроплены сьлязамі дудароў.&lt;/br&gt;
Ты — яснацьвет ад водгульляў агністых&lt;/br&gt;
Жняёў, касцоў і старцаў-пастыроў.&lt;/br&gt;

У залатой кудзелі гучных сьпеваў&lt;/br&gt;
Дрыжыць твой бор, сумуе твой гушчар.&lt;/br&gt;
Дзед-чараўнік стаіць пад кожным дрэвам,&lt;/br&gt;
Балота сьпіць пад вэльмам зорных чар.&lt;/br&gt;

Твае лугі сьняць сны аб гуках ночных,&lt;/br&gt;
Аб вогнішчах начлежных дзяцюкоў.&lt;/br&gt;
Пад гуд віхроў, варожбаў сьвета-змрочных&lt;/br&gt;
Тчэ глебны дух абраднасьці вякоў.&lt;/br&gt;

Сам Госпад-Бог хадзіў тут па зямліцы,&lt;/br&gt;
Усюль зіхцяць-відаць Яго сьляды.&lt;/br&gt;
Па тых сьлядох красуюцца капліцы,&lt;/br&gt;
Па тых сьлядох брыдуць у даль Дзяды.&lt;/br&gt;

Зышліся тут Ярыла з Божым Сынам,&lt;/br&gt;
Сьвятая Маці з Доляю жыве.&lt;/br&gt;
Ў цяні дубоў пад старадаўным тынам&lt;/br&gt;
Ільля й Лясун расьселіся ў траве.&lt;/br&gt;

Тут кожны крок абвеен казкай сівай,&lt;/br&gt;
Што ручаёк — жалосных сьпеваў жмут.&lt;/br&gt;
Шурпаты пень на лузе, ці на ніве —&lt;/br&gt;
Нязнаны дух, або таемны цуд.&lt;/br&gt;

Тут воўк — ня воўк, а чалавек закляты,&lt;/br&gt;
Тут корч — ня корч, а той-жа селянін.&lt;/br&gt;
А бусел-птух — ня птушка, а араты,&lt;/br&gt;
Вартуе Дзіў абшар лугоў, далін.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln0y00a9kx63lm6qo740v4mb9ccqn9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291532</id>
      <parentid>291528</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T07:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291532</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="5ovxtvbsakuhicrrieew6ymw1sbb18c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|{{larger|{{разьбіўка|БЕЛАРУСЬ}}.}}}}
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;I.&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Ты — летапіс з аповесьцяў вячыстых,&lt;/br&gt;
Акроплены сьлязамі дудароў.&lt;/br&gt;
Ты — яснацьвет ад водгульляў агністых&lt;/br&gt;
Жняёў, касцоў і старцаў-пастыроў.&lt;/br&gt;

У залатой кудзелі гучных сьпеваў&lt;/br&gt;
Дрыжыць твой бор, сумуе твой гушчар.&lt;/br&gt;
Дзед-чараўнік стаіць пад кожным дрэвам,&lt;/br&gt;
Балота сьпіць пад вэльмам зорных чар.&lt;/br&gt;

Твае лугі сьняць сны аб гуках ночных,&lt;/br&gt;
Аб вогнішчах начлежных дзяцюкоў.&lt;/br&gt;
Пад гуд віхроў, варожбаў сьвета-змрочных&lt;/br&gt;
Тчэ глебны дух абраднасьці вякоў.&lt;/br&gt;

Сам Госпад-Бог хадзіў тут па зямліцы,&lt;/br&gt;
Усюль зіхцяць-відаць Яго сьляды.&lt;/br&gt;
Па тых сьлядох красуюцца капліцы,&lt;/br&gt;
Па тых сьлядох брыдуць у даль Дзяды.&lt;/br&gt;

Зышліся тут Ярыла з Божым Сынам,&lt;/br&gt;
Сьвятая Маці з Доляю жыве.&lt;/br&gt;
Ў цяні дубоў пад старадаўным тынам&lt;/br&gt;
Ільля й Лясун расьселіся ў траве.&lt;/br&gt;

Тут кожны крок абвеен казкай сівай,&lt;/br&gt;
Што ручаёк — жалосных сьпеваў жмут.&lt;/br&gt;
Шурпаты пень на лузе, ці на ніве —&lt;/br&gt;
Нязнаны дух, або таемны цуд.&lt;/br&gt;

Тут воўк — ня воўк, а чалавек закляты,&lt;/br&gt;
Тут корч — ня корч, а той-жа селянін.&lt;/br&gt;
А бусел-птух — ня птушка, а араты,&lt;/br&gt;
Вартуе Дзіў абшар лугоў, далін.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ovxtvbsakuhicrrieew6ymw1sbb18c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126056</id>
    <revision>
      <id>291529</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Цэнтар|КРАЯЗНАЎСТВА, ЯГО ЗАДАЧЫ І ГІСТОРЫЯ.|памер=120%}}  {{Ініцыял|'''Краязнаўства і яго мэты.'''|4=&quot;3em&quot;}} {{Водступ|2|em}}З самога слова „краязнаўства“ відаць, што яно азначае пазнаньне краю. Зьявілася яно нядаўна, хоць пазнаньне краю існавала спрадвеку. Яно па...»</comment>
      <origin>291529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="ltf3s6lva16nv739rlm6t4ohavwfpxm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|КРАЯЗНАЎСТВА, ЯГО ЗАДАЧЫ І ГІСТОРЫЯ.|памер=120%}}

{{Ініцыял|'''Краязнаўства і яго мэты.'''|4=&quot;3em&quot;}} {{Водступ|2|em}}З самога слова „краязнаўства“ відаць, што яно азначае пазнаньне краю. Зьявілася яно нядаўна, хоць пазнаньне краю існавала спрадвеку. Яно пачалося разам з пачаткам той ці іншай дзейнасьці чалавека на тэрыторыі Беларусі. Робячы сабе канцавікі стрэлаў, сякеры, малаткі і іншыя каменныя прылады, першабытны чалавек пазнаваў, што для гэтага могуць прыдацца больш цьвёрдыя гатункі каменю, і выбіраў іх для апрацоўкі; абрабляючы зямлю, ён увесь час паляпшаў свае сельска-гаспадарчыя прылады; пераганяючы сваё быдла з месца на месца, ён знаходзіў сабе лепшыя пасьвішчы; дастаўляючы свае тавары для абмену, ён выбіраў найвыгоднейшыя гандлёвыя пункты, дзе вырасталі гарады, і г. д. Такое несьвядомае вывучэньне жыцьця і прыроды існуе, бясспрэчна, і зараз. Селянін, дзякуючы сваёй і сваіх бацькоў практыцы, добра ведае, на якім кавалку поля ў яго лепш родзіць лён, на якім ня вымакне бульба, як організаваць талаку для выкананьня непасільнай яму аднаму працы і г. д. Гэтыя веды ён атрымлівае ў часе сваёй штодзеннай працы і скарыстаньня вынікаў яе. Сьвядома задач вывучэньня і дасьледваньня вакольнай прыроды, умоў яго працы і жыцьця яго грамады селянін амаль што да самых апошніх год шырокага разгортваньня краязнаўчага руху сабе ня ставіў. Таксама зусім нядаўна селянін зрабіў першыя спробы вывучэньня об‘екту свае працы — зямлі шляхам утварэньня так званых дасьледчых палёў. Даўно-ж, у першы кругабег гісторыі Беларусі, пачалося і ведамственнае дасьледваньне краіны. Яно ажыцьцяўлялася тымі або іншымі тагочаснымі дзяржаўнымі інстытуцыямі і таксама ў часе штодзеннай дзейнасьці іх. Выявілася гэта дасьледчая праца ў падліку насельнасьці, розных інвэнтарных апісаньняў, мытных кнігах і інш., а пазьней — у апісаньнях гарадоў, замкаў, пушчаў, рыбных багацьцяў і нават быту. Служыла яно цалком інтарэсам сваіх ведамстваў, і таксама сьвядома сабе ня ставіла задач вывучэньня свайго краю. Ня менш паказальныя прыклады можна знайсьці ў нашай старой гісторыі і ў галіне аматарскага навуковага, асьветнага і грамадзка-практычнага дасьледваньня і вывучэньня краіны.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ltf3s6lva16nv739rlm6t4ohavwfpxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291530</id>
      <parentid>291529</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T07:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>291530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="nxludwtxp12jmmt2hiwfbxdihoxrca8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Цэнтар|КРАЯЗНАЎСТВА, ЯГО ЗАДАЧЫ І ГІСТОРЫЯ.|памер=120%}}

{{Ініцыял|'''Краязнаўства і яго мэты.'''|4=&quot;1em&quot;}} {{Водступ|2|em}}З самога слова „краязнаўства“ відаць, што яно азначае пазнаньне краю. Зьявілася яно нядаўна, хоць пазнаньне краю існавала спрадвеку. Яно пачалося разам з пачаткам той ці іншай дзейнасьці чалавека на тэрыторыі Беларусі. Робячы сабе канцавікі стрэлаў, сякеры, малаткі і іншыя каменныя прылады, першабытны чалавек пазнаваў, што для гэтага могуць прыдацца больш цьвёрдыя гатункі каменю, і выбіраў іх для апрацоўкі; абрабляючы зямлю, ён увесь час паляпшаў свае сельска-гаспадарчыя прылады; пераганяючы сваё быдла з месца на месца, ён знаходзіў сабе лепшыя пасьвішчы; дастаўляючы свае тавары для абмену, ён выбіраў найвыгоднейшыя гандлёвыя пункты, дзе вырасталі гарады, і г. д. Такое несьвядомае вывучэньне жыцьця і прыроды існуе, бясспрэчна, і зараз. Селянін, дзякуючы сваёй і сваіх бацькоў практыцы, добра ведае, на якім кавалку поля ў яго лепш родзіць лён, на якім ня вымакне бульба, як організаваць талаку для выкананьня непасільнай яму аднаму працы і г. д. Гэтыя веды ён атрымлівае ў часе сваёй штодзеннай працы і скарыстаньня вынікаў яе. Сьвядома задач вывучэньня і дасьледваньня вакольнай прыроды, умоў яго працы і жыцьця яго грамады селянін амаль што да самых апошніх год шырокага разгортваньня краязнаўчага руху сабе ня ставіў. Таксама зусім нядаўна селянін зрабіў першыя спробы вывучэньня об‘екту свае працы — зямлі шляхам утварэньня так званых дасьледчых палёў. Даўно-ж, у першы кругабег гісторыі Беларусі, пачалося і ведамственнае дасьледваньне краіны. Яно ажыцьцяўлялася тымі або іншымі тагочаснымі дзяржаўнымі інстытуцыямі і таксама ў часе штодзеннай дзейнасьці іх. Выявілася гэта дасьледчая праца ў падліку насельнасьці, розных інвэнтарных апісаньняў, мытных кнігах і інш., а пазьней — у апісаньнях гарадоў, замкаў, пушчаў, рыбных багацьцяў і нават быту. Служыла яно цалком інтарэсам сваіх ведамстваў, і таксама сьвядома сабе ня ставіла задач вывучэньня свайго краю. Ня менш паказальныя прыклады можна знайсьці ў нашай старой гісторыі і ў галіне аматарскага навуковага, асьветнага і грамадзка-практычнага дасьледваньня і вывучэньня краіны.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxludwtxp12jmmt2hiwfbxdihoxrca8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126057</id>
    <revision>
      <id>291531</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  А курганы, а замчышчы, званіцы,&lt;/br&gt; А пустыроў сьвятая цішыня;&lt;/br&gt; А гнёздаў-мест ліхтарні-зараніцы,&lt;/br&gt; А вышкі гор, а рэчак глыбіня…&lt;/br&gt;  Усё жыве жыцьцём Дзядоў адвечных,&lt;/br&gt; Тут кожны век пакінуў знак-пячаць.&lt;/br&gt; Па тых знакох — па тых шляхох па млечных&lt;/br&gt; Ід...»</comment>
      <origin>291531</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="i18cckcyimt3e8frq50wv8h9f485pm1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

А курганы, а замчышчы, званіцы,&lt;/br&gt;
А пустыроў сьвятая цішыня;&lt;/br&gt;
А гнёздаў-мест ліхтарні-зараніцы,&lt;/br&gt;
А вышкі гор, а рэчак глыбіня…&lt;/br&gt;

Усё жыве жыцьцём Дзядоў адвечных,&lt;/br&gt;
Тут кожны век пакінуў знак-пячаць.&lt;/br&gt;
Па тых знакох — па тых шляхох па млечных&lt;/br&gt;
Ідуць сыны свой край адбудаваць.&lt;/br&gt;

І край магіл, той край, дзе жыў Скарына,&lt;/br&gt;
Зноў парадзіў прарокаў і байцоў:&lt;/br&gt;
Ідуць-брыдуць, бы Нёман з месца рынуў,&lt;/br&gt;
Бы грамада узброеных касцоў.&lt;/br&gt;

Іх кліч грыміць, як зычны хор грымотаў,&lt;/br&gt;
Як буралом, імчыць у горны сьвет.&lt;/br&gt;
Дрыжыць зямля ад нізаў да высотаў,&lt;/br&gt;
Праменьніць даль Купальскі агняцьвет.&lt;/br&gt;

Васкросьлі зноў багі сівых Калядаў,&lt;/br&gt;
Ратай ім сьпеў кідае на агонь.&lt;/br&gt;
Хто на аўтар падсыпне зельле здрады,&lt;/br&gt;
Таму ўвесь край шле жудасны праклён.&lt;/br&gt;

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;II.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
Ёсьць шмат такіх, што да Цябе плячыма,&lt;/br&gt;
Маць-Беларусь, адвернуты стаяць,&lt;/br&gt;
На Ўсход, Заход халопскімі вачыма,&lt;/br&gt;
Як вапрукі зьдзічэлыя, глядзяць.&lt;/br&gt;

Грызуць яны тваіх дубраў насеньне,&lt;/br&gt;
Іх клінаў гаць забрызгала гразьзёй, —&lt;/br&gt;
У глыб зямлі ўвайшло Тваё карэньне,&lt;/br&gt;
Лясы шумяць высока над Табой.&lt;/br&gt;

Ты зноў жывеш, бо Ты ня знала сьмерці, —&lt;/br&gt;
Магутны дух мацнеў ад роду ў род.&lt;/br&gt;
Твая душа, шчыр-думы Твайго сэрца&lt;/br&gt;
Расьлі-цвілі з народу ды ў народ.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i18cckcyimt3e8frq50wv8h9f485pm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126058</id>
    <revision>
      <id>291533</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Вывучалі краіну аматары, дасьледвалі акадэміі і навуковыя працаўнікі вышэйшых школ, пазнаньне яе організоўвалі земствы і г. д. і ўсё-ж ніхто не называў гэтай працы краязнаўствам. Ужывалася часамі слова „радзімазнаўства“, але пад ім часьц...»</comment>
      <origin>291533</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5171" sha1="aybpl56eq4unyral1plgbp4z1gdbvt1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Вывучалі краіну аматары, дасьледвалі акадэміі і навуковыя працаўнікі вышэйшых школ, пазнаньне яе організоўвалі земствы і г. д. і ўсё-ж ніхто не называў гэтай працы краязнаўствам. Ужывалася часамі слова „радзімазнаўства“, але пад ім часьцей за ўсё разумелі пазнаньне бацькаўшчыны, усяе стараны, а ні краю — часткі яе. Перажыткам гэткага разуменьня тэрміну зьяўляецца той зьмест, які часамі ўкладваюць у нас у слова краязнаўства, называючы ім усебаковае пазнаньне Беларусі, г. зн. айчыназнаўства або беларусазнаўства. Паміж тым паняцьце „край“ у нас у пэўнай меры акрэсьленае — гэта адносна невялікая тэрыторыя, ня большая за нашу акругу. Стыхійны рост краязнаўчага руху на Беларусі сам сабою раёнаваў яе ў краязнаўчым стасунку па адміністрацыйным прынцыпу. У кожнай акрузе ёсьць акруговае таварыства краязнаўства, якое вывучае толькі сваю акругу. Такім чынам паняцьце „край“ для яго тэрыторыяльна супадае з паняцьцем „акруга“, і вывучэньне краю, як часткі Беларусі, можа зьяўляцца часткай беларусазнаўства, але паняцьце „беларусазнаўства“ ні ў якім разе не супадае з паняцьцем „краязнаўства“.

{{Водступ|2|em}}Несьвядомае вывучэньне краю ў процэсе працы, азнаямленьне з ім аматара для задаваленьня свайго пачуцьця замілаваньня ім, дасьледваньне яго вучоным у мэтах узбагачэньня сваёй галіны навукі, пазнаньне ўсёй стараны, значыць, не называецца краязнаўствам. Апошняе зьяўляецца тады, калі вывучэньнем краю пачынаюць займацца спэцыяльна для гэтага організаваныя колы насельніцтва яго са сьвядома пастаўленай сабе мэтай. Мэтай гэтага зьяўляецца ўсебаковае пазнаньне краю ў яго мінулым і сучасным стане для зьмены яго на сваю карысьць. Старая зьява атрымала новую назву таму, што яна набыла новыя формы і, адсюль, новы зьмест. Цяперака пазнаваньне краю работнікамі, сялянамі, аматарамі, вучонымі, практыкамі, організатарамі і г. д. адбываецца часьцей за ўсё ў процэсе звычайнай працы; для задаваленьня свайго замілаваньня да пэўнай галіны зьяваў краю, у мэтах узбагачэньня свае галіны навукі, для скарыстаньня невядомых раней багацьцяў краю і г. д. і завецца краязнаўствам. Завецца так яно таму, што: а) яно адбываецца ў шэрагах колектыву, гэта значыць, у спэцыяльнай краязнаўчай організацыі; б) у сваім, аб‘яднаным у колектыў, відзе мае мэтаю ўсебаковае пазнаньне краю для зьмены яго на сваю карысьць, бо в) працоўныя, што складаюць гэты колектыў, імкнуцца да ўсебаковага паляпшэньня свайго жыцьця. Ва ўсім гэтым, разам з тым, крыецца і вялікае навуковае, асьветнае і практычнае значэньне краязнаўства. Каб зьмяніць край, яно павінна быць абаперта на ўсе найноўшыя дасягненьні навукі і на спачуваньне мас працоўных. Краязнаўцы, знаёмячыся з першымі, павышаюць свой культурны ўзровень, а знаёмячы з вынікамі сваёй працы і практычнымі вывадамі з яе шырокія колы працоўных, {{перанос пачатак|п=падвы|к=шаюць}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aybpl56eq4unyral1plgbp4z1gdbvt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126059</id>
    <revision>
      <id>291534</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Сама, Сама наладзіш сваё веча, —&lt;/br&gt; Разьбілі сталь адгукі вешчых струн.&lt;/br&gt; А хто пачне чыніць тут злыя рэчы. —&lt;/br&gt; Таго заб’е наш волі бог — Пярун.&lt;/br&gt;  Сама, Сама адзначыш Свае межы,&lt;/br&gt; Без дапамог няпрошаных дзядзькоў.&lt;/br&gt; Ты забярэш, што да Цябе належа,&lt;/br&gt;...»</comment>
      <origin>291534</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="cfwtc4x01iejn4cm3pqq84wo7bdlg81" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Сама, Сама наладзіш сваё веча, —&lt;/br&gt;
Разьбілі сталь адгукі вешчых струн.&lt;/br&gt;
А хто пачне чыніць тут злыя рэчы. —&lt;/br&gt;
Таго заб’е наш волі бог — Пярун.&lt;/br&gt;

Сама, Сама адзначыш Свае межы,&lt;/br&gt;
Без дапамог няпрошаных дзядзькоў.&lt;/br&gt;
Ты забярэш, што да Цябе належа,&lt;/br&gt;
Маць-Беларусь, спакон глухіх вякоў!&lt;/br&gt;
{{gap|16em}}{{fine|1922 г.}}
{{block center/e}}

{{c|{{larger|{{разьбіўка|ПАД НЯВОЛЯЙ}}.}}}}
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;I.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{block center/s}}
Шмат коп маладзікоў, лік ветахаў такі&lt;/br&gt;
На бірцы векавой адзначана крывёю.&lt;/br&gt;
Ішлі-плылі гады і совалісь вякі,&lt;/br&gt;
Аблокам зьдзек вісеў над роднаю зямлёю.&lt;/br&gt;

І розныя арлы і розныя крукі&lt;/br&gt;
Мянялі сьцягаў цьвет, краіна, над табою.&lt;/br&gt;
Гудзеў страшны бізун бязьлітаснай рукі,&lt;/br&gt;
Замоўк наш вешчы дух у бою, ці бяз бою.&lt;/br&gt;

Як спадчыну для нас тут кожны пан свой след&lt;/br&gt;
На глебе пакідаў у выглядзе руінаў.&lt;/br&gt;
У вогнішчы, ў крыві купаліся даліны.&lt;/br&gt;

Пазьнішчаны лясы. Абшар, як лысы дзед,&lt;/br&gt;
І рэчкі высахлі на многа-многа лет,&lt;/br&gt;
І жудасьці стаяць над хатай селяніна.

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;II.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:-0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
Палонілі ратая гожым, хлусным словам,&lt;/br&gt;
Згібалі яго карк цярплівы да зямлі.&lt;/br&gt;
Аддаў народ наш моц агідным, ночным совам,&lt;/br&gt;
Якія Беларусь, як хмары, абляглі.&lt;/br&gt;

На вечна стары лад пад новым зычным зовам&lt;/br&gt;
Няведама куды багацьці {{абмылка|нашыйшлі|нашы йшлі}}.&lt;/br&gt;
Народ цярпеў-маўчаў: пад гартаваным ковам&lt;/br&gt;
Ён гадаваў свае ад працы мазалі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cfwtc4x01iejn4cm3pqq84wo7bdlg81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126060</id>
    <revision>
      <id>291535</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Гасьцінны беларус карміў цьму дармаедаў,&lt;/br&gt; Эх выпраўляў у свет на рынкі гандляваць,&lt;/br&gt; Дзе налаўчылісь край за грошы прадаваць.&lt;/br&gt;  Там ладзілі дзяльбу, як хто хацеў, як ведаў,&lt;/br&gt; Стуль саранчой плыла да нас чужая раць,&lt;/br&gt; Аж плакалі званы над могліцай Р...»</comment>
      <origin>291535</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="iic3yf2aixj0myu39ouv50hdiq76hb0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Гасьцінны беларус карміў цьму дармаедаў,&lt;/br&gt;
Эх выпраўляў у свет на рынкі гандляваць,&lt;/br&gt;
Дзе налаўчылісь край за грошы прадаваць.&lt;/br&gt;

Там ладзілі дзяльбу, як хто хацеў, як ведаў,&lt;/br&gt;
Стуль саранчой плыла да нас чужая раць,&lt;/br&gt;
Аж плакалі званы над могліцай Рагнеды.&lt;/br&gt;
{{справа|{{fine|1922 г.}}}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ПАХОДНІ}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
На плітах алатырных залатых вякоў,&lt;/br&gt;
На сочнай глебе сказаў з княжацкіх учынаў,&lt;/br&gt;
На красках простых сьпеваў простых мужыкоў,&lt;/br&gt;
Над плоймай струнных гукаў гучных адпачынаў&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Агнеюцца паходні.

Іх водблескі рунеюць многа соткаў лет,&lt;/br&gt;
Квітнеюць, як лілеі казачнай крыніцы.&lt;/br&gt;
А кожная з паходняў — сонца-сяміцьвет,&lt;/br&gt;
Якое мкнецца ўвышку, з яркай зараніцай&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Спрачаецца удодні.

Адвечныя скрыжалі роднае зямлі&lt;/br&gt;
Хаваюць нашы скарбы, носяцца над краем,&lt;/br&gt;
Паказываюць жыва, як дзяды жылі,&lt;/br&gt;
Гавораць нам яскрава, што мы мелі, маем&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Ад песьняроў-прарокаў:

Баянаў сын-насьледнік, — Ігара гусьляр, —&lt;/br&gt;
Пакінуў нам на славу песьні залатыя.&lt;/br&gt;
Праз восем праз сталецьцяў з краю ценяў, мар&lt;/br&gt;
Прышлі да нас, як госьці, птахі-гусьлі тыя,&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Бы зьяньне праз аблокі.&lt;/br&gt;

Пад попелам пад пылам манастырскіх крат&lt;/br&gt;
Знайшлі стары паргамэнт песьняў пад заховай.&lt;/br&gt;
Народы і плямёны, кожны на свой лад,&lt;/br&gt;
Гардзіліся знаходкай Ігарава Слова,&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Явангельлем славянаў.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iic3yf2aixj0myu39ouv50hdiq76hb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126061</id>
    <revision>
      <id>291536</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Пад месяцам, пад сонцам Полацкіх капліц,&lt;/br&gt; Пад сьпеўнымі званамі залачоных вежаў,&lt;/br&gt; Пад паляўнічым рогам ў явах таямніц&lt;/br&gt; Зьявіўся наш Скарына кветкай родных межаў,&lt;/br&gt; {{gap|5em}}Вясёлкай з-пад туману.  На мове паспалітай простых пастыроў&lt;/br&gt; Тлумачыў ён п...»</comment>
      <origin>291536</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2243" sha1="mouuajt4ugun28bqb8hsa2w8fuvwxon" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Пад месяцам, пад сонцам Полацкіх капліц,&lt;/br&gt;
Пад сьпеўнымі званамі залачоных вежаў,&lt;/br&gt;
Пад паляўнічым рогам ў явах таямніц&lt;/br&gt;
Зьявіўся наш Скарына кветкай родных межаў,&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Вясёлкай з-пад туману.

На мове паспалітай простых пастыроў&lt;/br&gt;
Тлумачыў ён прарокаў сказы-сьвятапісы.&lt;/br&gt;
Жыў твор яго ў народзе, нібы ў жылах кроў,&lt;/br&gt;
Праменіўся над краем сонечнаю рысай,&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Аздобаю нябёснай.

Пад замкам Гедыміна над ракой Вільлёй&lt;/br&gt;
Яшчэ адзін тастамант славіў нашу долю:&lt;/br&gt;
То быў Літоўскі Статут. Праўдаю сьвятой,&lt;/br&gt;
Імпэтнаю Пагоняй мкнуўся ён па полі&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}І па даліне роснай.

Яшчэ было паходняў па дарозе шмат,&lt;/br&gt;
Якія нам сьвяцілі ў цемры доўгай ночы:&lt;/br&gt;
Вянок народных песьняў, хварбамі багат;&lt;/br&gt;
І хмеліць сэрца, душу, зьяньнем сьлепіць вочы,&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Вянок наш мятарутны.

Ці помніце вы песьні аб сваіх дзядох?&lt;/br&gt;
Ці бачыце паходні, родныя саколы?&lt;/br&gt;
Ці пойдзеце наперад па сьвятых сьлядох?&lt;/br&gt;
Ці будзеце сьвяціцца ў родным творчым коле?&lt;/br&gt;
{{gap|5em}}Ці будзеце магутны?
{{справа|{{fine|1922 г.}}}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|АРАТЫ}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Панясу кавалю&lt;/br&gt;
Скарб-саху я сваю.&lt;/br&gt;
Ён ачысьціць нарог&lt;/br&gt;
На вялікіх агнёх.&lt;/br&gt;
Молат гучна грымне —&lt;/br&gt;
Ржа-луска адпадзе.&lt;/br&gt;
Скарб-саха не на жарт&lt;/br&gt;
Будзе мець моцны гарт.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mouuajt4ugun28bqb8hsa2w8fuvwxon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126062</id>
    <revision>
      <id>291537</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Па шнурох-пустырох,&lt;/br&gt; Па зьдзічэлых палёх&lt;/br&gt; Буду глебу раўняць,&lt;/br&gt; Буду поле араць.&lt;/br&gt; Шыр запахне ральлёй,&lt;/br&gt; Жыватворчай зямлёй.&lt;/br&gt;  Там, дзе страхі былі,&lt;/br&gt; Дзе гарматы раўлі,&lt;/br&gt; Там, дзе сьмерці садом&lt;/br&gt; Папяліўся агнём,&lt;/br&gt; Дзе дымілась расой,&lt;/br&gt; Чалав...»</comment>
      <origin>291537</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1489" sha1="3qfvqwuzkr5qzbnms51jst3l41bf242" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Па шнурох-пустырох,&lt;/br&gt;
Па зьдзічэлых палёх&lt;/br&gt;
Буду глебу раўняць,&lt;/br&gt;
Буду поле араць.&lt;/br&gt;
Шыр запахне ральлёй,&lt;/br&gt;
Жыватворчай зямлёй.&lt;/br&gt;

Там, дзе страхі былі,&lt;/br&gt;
Дзе гарматы раўлі,&lt;/br&gt;
Там, дзе сьмерці садом&lt;/br&gt;
Папяліўся агнём,&lt;/br&gt;
Дзе дымілась расой,&lt;/br&gt;
Чалавечай крывёй&lt;/br&gt;
Пад стагнаньнем зямля, —&lt;/br&gt;
Пойдзе праца мая.&lt;/br&gt;

Што прайшло, то — нішто,&lt;/br&gt;
Я ўзмацнею ў раз сто.&lt;/br&gt;
Загрыміць, закіпіць,&lt;/br&gt;
Загудзіць, зашуміць,&lt;/br&gt;
Загарыцца ў грудзёх,&lt;/br&gt;
Заіскрыцца ў вачох.&lt;/br&gt;
Устрахну галавой,&lt;/br&gt;
Узмахну я рукой,&lt;/br&gt;
Запяю з зор да зор&lt;/br&gt;
На бязьмежны прастор.&lt;/br&gt;

З неба сонца зірне,&lt;/br&gt;
Як дыван, рунь блісьне,&lt;/br&gt;
Заблішчыць васілёк,&lt;/br&gt;
Задыміць каласок.&lt;/br&gt;
На зажынках — гульня,&lt;/br&gt;
На дажынках — гульня.&lt;/br&gt;
Будзе піва і мёд, —&lt;/br&gt;
Ахмялее народ.&lt;/br&gt;
Шмат гадоў, многа лет&lt;/br&gt;
Будзе хлеб на ўвесь сьвет!
{{справа|{{fine|1922 г.}}}}
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3qfvqwuzkr5qzbnms51jst3l41bf242</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126063</id>
    <revision>
      <id>291538</id>
      <timestamp>2026-07-08T07:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=падвы|к=шаюць}} культурны ўзровень апошніх. Агульнымі сіламі практычныя вывады ажыцьцяўляюцца і дасягаецца практычная мэта краязнаўства — пэўная зьмена краю на карысьць працоўных. Калі краязнаўства пазбаўлена навуковасьці або асьв...»</comment>
      <origin>291538</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5117" sha1="sykgiu9ipqyfshlhfrixa8mfpx6ql0p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=падвы|к=шаюць}} культурны ўзровень апошніх. Агульнымі сіламі практычныя вывады ажыцьцяўляюцца і дасягаецца практычная мэта краязнаўства — пэўная зьмена краю на карысьць працоўных. Калі краязнаўства пазбаўлена навуковасьці або асьветнага ці практычнага значэньня — яно абернецца ў дылетанцкую працу аматара, габінэтную дзейнасьць вучонага або ў калупаньне практыка ў другарадных дробязях жыцьця, ці зьнікне зусім. Бяз вышэйпаказаных трох якасьцяй краязнаўства немажліва, як немажліва праца няпісьменнага настаўніка ў школе.

{{Водступ|2|em}}Часамі да нас далятае быццам рэволюцыйнае разуменьне краязнаўства, як вывучэньне вытворчых сіл. Гэта спрошчваньне вялікай грамадзкай зьявы часьцей за ўсё абаперта на непрадуманасьці яе да канца. Вывучэньне вытворчых сіл мае надзвычайна вялікае значэньне; яно можа даць сродкі і на вывучэньне іншых об‘ектаў нашага краю. Але ні ўсякае вывучэньне вытворчых сіл можа быць вытворчым. Вядомы абшарнік Аніхоўскі гадоў 10 перад сусьветнай вайной вывучаў вытворчыя сілы часткі тэрыторыі Беларусі і ніяк ня мог зрабіць практычных вывадаў з-сваёй працы. Вось яскравы выпадак нявытворчага вывучэньня вытворчых сіл. Але ўявім сабе, што вывучэньне вытворчых сіл дае вялікія практычныя вынікі. У гэты-ж час не вывучаецца нацыянальны склад насельнасьці, соцыяльна-экономічныя ўзаемаадносіны яго пластоў і г. д. У выніку гэтага пэўная частка насяленьня краю, быць можа большасьць, церпіць нацыянальны ўціск, ня маючы сваіх школ, газэт і іншага, а таксама соцыяльна-экономічны ўціск кулакоў і спэкулянтаў, ня маючы абароны ўлады. Зьнішчыць уціск немагчыма, бо ён пакуль што невядомы. Такі стан рэчаў давядзе да таго, што гэта насельнасьць прыдзе і навучыць краязнаўства правільнаму разуменьню свайго зьместу. Вывучэньне вытворчых сіл дае шмат, але яно ня можа даць усебаковага веданьня краю для зьмены яго на карысьць яго насельнікаў. Гэта значыць, што вытворчым краязнаўствам зьяўляецца толькі тое, якое ўсебакова вывучае край і яго жыцьцё ў мінулым і сучасным для ўсебаковых зьмен яго на карысьць насельнікаў, а вывучэньне вытворчых сіл зьяўляецца толькі часткаю краязнаўства. З прычыны яе важнасьці яна зьяўляецца першачарговаю працаю прыродазнаўча-географічных сэкцый мясцовых краязнаўчых організацый.

{{Водступ|2|em}}Такім чынам, нашыя краязнаўчыя організацыі, што ажыцьцяўляюць пазнаньне краю, г. зн. краязнаўства, зьяўляюцца амаль выключна комплекснымі. Існаваньне нялічных об‘ектных організацый, як, напр., гурткоў краязнаўства пры доктарскіх сэкцыях саюзу мэдсанпрацы, што вывучаюць пэўныя об‘екты: санітарныя ўмовы і стан насельнасьці, хваравітасьць яе і г. д., не парушаюць разуменьня краязнаўства, як усебаковага пазнаньня краю. У агульнай схэме нашага краязнаўчага руху яны ажыцьцяўляюць усебаковае пазнаньне краю, бо над гэтым&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sykgiu9ipqyfshlhfrixa8mfpx6ql0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126064</id>
    <revision>
      <id>291539</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|НА ПРАДВЕСЬНІ.}}&lt;/center&gt; {{block center/s}} Аздобіў Сакавік у златаблеск даліны,&lt;/br&gt; Быў чысты, нібы шкло, абшар-прастор нябёс.&lt;/br&gt; Сінь-даль адзела туль з сярэбранай тканіны,&lt;/br&gt; Здалёку цёмны бор вяршалінамі трос.&lt;/br&gt;  Крахтаў лядок — па ім ішоў Ярыла ціха,&lt;/br&gt;...»</comment>
      <origin>291539</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="eehv31xjqy8z85vvnd23zxa0sgfiqyi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|НА ПРАДВЕСЬНІ.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Аздобіў Сакавік у златаблеск даліны,&lt;/br&gt;
Быў чысты, нібы шкло, абшар-прастор нябёс.&lt;/br&gt;
Сінь-даль адзела туль з сярэбранай тканіны,&lt;/br&gt;
Здалёку цёмны бор вяршалінамі трос.&lt;/br&gt;

Крахтаў лядок — па ім ішоў Ярыла ціха,&lt;/br&gt;
На зімніку старым ляглі яго сьляды.&lt;/br&gt;
Над ім лунаў прамень агнёваю арліхай,&lt;/br&gt;
За ім ішлі-брылі прыслужнікі-Дзяды.&lt;/br&gt;

Іх постаці расьлі, як дрэвы дзікай гушчы,&lt;/br&gt;
Трымалі на руках адвечную Вясну.&lt;/br&gt;
Чуваць быў лёгкі шум: шло набажэнства ў пушчы,&lt;/br&gt;
І патаемны звон будзіў зямлю ад сну.&lt;/br&gt;

На кожным дрэве-пні мігцелася бажніца,&lt;/br&gt;
Хаваў яе ад воч рухлівы аганёк.&lt;/br&gt;
Пад кожным дрэвам-пнём сьвяцілася крыніца,&lt;/br&gt;
Ляжаў на ёй бруском бруштынавы лядок.&lt;/br&gt;

Карчы плялісь вакол, цямнелі, як мурыны,&lt;/br&gt;
Як дзікая ганьня няведамых зьвяроў.&lt;/br&gt;
Блішчэлі, як крышталь, пад лёдам азярыны,&lt;/br&gt;
Туманілася ціш над каркам пустыроў.&lt;/br&gt;

Сьцяжарні тут і там на ўзгорках лугавінаў,&lt;/br&gt;
Як дзіды, тырк і тырк у ціхі карагод.&lt;/br&gt;
На лёдзе між кусткоў ірдзелісь журавіны,&lt;/br&gt;
Бы кропелькі крыві на чыстым люстры вод.&lt;/br&gt;

Увосені да іх пад невадам туману&lt;/br&gt;
Не дапушчаў дзяўчат багністы страх балот.&lt;/br&gt;
Як той закляты скарб, былі яны схаваны&lt;/br&gt;
Ад воч і рук людзкіх на ўвесь зімы пралёт.&lt;/br&gt;

Празрысты быў лядок, як з павуціны сетка,&lt;/br&gt;
Багно было пад ім відочна ў цішыне.&lt;/br&gt;
Пад жылістай лазой, дзе вадзяныя кветкі,&lt;/br&gt;
Русалка ў глыбі вод хавалася на дне.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eehv31xjqy8z85vvnd23zxa0sgfiqyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126065</id>
    <revision>
      <id>291540</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Мяцеліцы яе заштосьці пакаралі, —&lt;/br&gt; Пад лёдам да вясны ёй загадалі спаць.&lt;/br&gt; Іскравілісь на ёй з суніц-брусьніц каралі,&lt;/br&gt; Вужаку на грудзёх прымусілі трымаць.&lt;/br&gt;  Як мордачкі ягнят, тырчэлі яе грудкі,&lt;/br&gt; Жадалі шчыкатаць да сьмерці дзяцюкоў.&lt;/br&gt; Між шоў...»</comment>
      <origin>291540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2091" sha1="4lzkejuu3gqvudq5r9reyy080rdue1h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Мяцеліцы яе заштосьці пакаралі, —&lt;/br&gt;
Пад лёдам да вясны ёй загадалі спаць.&lt;/br&gt;
Іскравілісь на ёй з суніц-брусьніц каралі,&lt;/br&gt;
Вужаку на грудзёх прымусілі трымаць.&lt;/br&gt;

Як мордачкі ягнят, тырчэлі яе грудкі,&lt;/br&gt;
Жадалі шчыкатаць да сьмерці дзяцюкоў.&lt;/br&gt;
Між шоўку валасоў блішчэлі незабудкі,&lt;/br&gt;
Твар абвілі, бы хмель, пляцёнкамі кусткоў.&lt;/br&gt;

Разрэзаным грыбком былі адкрыты губкі,&lt;/br&gt;
А колеры на іх, як макаўкі, цьвілі.&lt;/br&gt;
Як брызгі малака, бялелі яе зубкі,&lt;/br&gt;
Між іх вуглём чарнеў малы камок зямлі.

З-пад вадзяных лілей пажоўклых і дрыжучых&lt;/br&gt;
Чуваць быў лёгкі шэпт, дрымотны подых-згук.&lt;/br&gt;
З-пад залатой лускі, з-пад бурбаўкаў бліскучых&lt;/br&gt;
Прыкметны былі ледзь абрысы ног і рук.

Русалка сон прарве, праб’е лядок рукою&lt;/br&gt;
І пойдзе расьсяваць пралескі па зямлі.&lt;/br&gt;
І запяе Вясна ў праменьнях над ракою,&lt;/br&gt;
Наладзіць шчодры баль на пухавой ральлі.&lt;/br&gt;
{{справа|{{fine|1922 г.}}}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ЛЕТНІК}}.}}&lt;/sup&gt;
{{block center/s}}
Па летніку грэбля&lt;/br&gt;
Вядзе да ракі.&lt;/br&gt;
Мільгаюць абапал&lt;/br&gt;
Сямейкі-кусткі.

Праменісты ветрык&lt;/br&gt;
Ківае, трасе&lt;/br&gt;
Бярозку крывую&lt;/br&gt;
Ў кашульцы, ў расе.

На купіне зыбкай&lt;/br&gt;
Тырчыць мухамор,&lt;/br&gt;
На шапцы чырвонай&lt;/br&gt;
Шмат беленькіх зор.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4lzkejuu3gqvudq5r9reyy080rdue1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291542</id>
      <parentid>291540</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T08:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>291542</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2094" sha1="pfxe85wnfusd2ejt8eqzl9cy4frculj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Мяцеліцы яе заштосьці пакаралі, —&lt;/br&gt;
Пад лёдам да вясны ёй загадалі спаць.&lt;/br&gt;
Іскравілісь на ёй з суніц-брусьніц каралі,&lt;/br&gt;
Вужаку на грудзёх прымусілі трымаць.&lt;/br&gt;

Як мордачкі ягнят, тырчэлі яе грудкі,&lt;/br&gt;
Жадалі шчыкатаць да сьмерці дзяцюкоў.&lt;/br&gt;
Між шоўку валасоў блішчэлі незабудкі,&lt;/br&gt;
Твар абвілі, бы хмель, пляцёнкамі кусткоў.&lt;/br&gt;

Разрэзаным грыбком былі адкрыты губкі,&lt;/br&gt;
А колеры на іх, як макаўкі, цьвілі.&lt;/br&gt;
Як брызгі малака, бялелі яе зубкі,&lt;/br&gt;
Між іх вуглём чарнеў малы камок зямлі.

З-пад вадзяных лілей пажоўклых і дрыжучых&lt;/br&gt;
Чуваць быў лёгкі шэпт, дрымотны подых-згук.&lt;/br&gt;
З-пад залатой лускі, з-пад бурбаўкаў бліскучых&lt;/br&gt;
Прыкметны былі ледзь абрысы ног і рук.

Русалка сон прарве, праб’е лядок рукою&lt;/br&gt;
І пойдзе расьсяваць пралескі па зямлі.&lt;/br&gt;
І запяе Вясна ў праменьнях над ракою,&lt;/br&gt;
Наладзіць шчодры баль на пухавой ральлі.&lt;/br&gt;
{{справа|{{fine|1922 г.}}}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ЛЕТНІК}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Па летніку грэбля&lt;/br&gt;
Вядзе да ракі.&lt;/br&gt;
Мільгаюць абапал&lt;/br&gt;
Сямейкі-кусткі.

Праменісты ветрык&lt;/br&gt;
Ківае, трасе&lt;/br&gt;
Бярозку крывую&lt;/br&gt;
Ў кашульцы, ў расе.

На купіне зыбкай&lt;/br&gt;
Тырчыць мухамор,&lt;/br&gt;
На шапцы чырвонай&lt;/br&gt;
Шмат беленькіх зор.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfxe85wnfusd2ejt8eqzl9cy4frculj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126066</id>
    <revision>
      <id>291541</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  На ножцы бусловай&lt;/br&gt; Сабачы грыбок&lt;/br&gt; Уверх падымае&lt;/br&gt; Свой жоўты чубок.  А порхаўка млее&lt;/br&gt; Пучочкам-канцом&lt;/br&gt; На моху ў гняздочку&lt;/br&gt; Птушыным яйцом.  Вакол сыраежкі&lt;/br&gt; Сунічкі блішчаць:&lt;/br&gt; Сунічкі — ёй дзеткі,&lt;/br&gt; Грыбочак — ім маць.  За пнямі-карчамі&lt;/br&gt;...»</comment>
      <origin>291541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1150" sha1="kud0ddcy6jahfdxwe7kcgwj4yqkpbvc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

На ножцы бусловай&lt;/br&gt;
Сабачы грыбок&lt;/br&gt;
Уверх падымае&lt;/br&gt;
Свой жоўты чубок.

А порхаўка млее&lt;/br&gt;
Пучочкам-канцом&lt;/br&gt;
На моху ў гняздочку&lt;/br&gt;
Птушыным яйцом.

Вакол сыраежкі&lt;/br&gt;
Сунічкі блішчаць:&lt;/br&gt;
Сунічкі — ёй дзеткі,&lt;/br&gt;
Грыбочак — ім маць.

За пнямі-карчамі&lt;/br&gt;
Маліньнік густы&lt;/br&gt;
Ў аправе калючай&lt;/br&gt;
З травы-асаты.

А яшчарка-цнотка&lt;/br&gt;
З агнём у вачох&lt;/br&gt;
У хованкі з жабай&lt;/br&gt;
Гуляе ў карчох.

Во зьніклі-прапалі,&lt;/br&gt;
Няма іх нідзе:&lt;/br&gt;
Адна — паміж травак,&lt;/br&gt;
Другая — ў вадзе.

А вожык здалёку&lt;/br&gt;
Паўзе з-пад кустоў,&lt;/br&gt;
І яшчарку й жабу&lt;/br&gt;
Ён зглымзаць гатоў.

А з вожыкам жарты, —&lt;/br&gt;
Дык жарты з агнём,&lt;/br&gt;
Удужкі бярэцца&lt;/br&gt;
Ён нават з вужом.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kud0ddcy6jahfdxwe7kcgwj4yqkpbvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126067</id>
    <revision>
      <id>291543</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « Каб конь, як той вожык,&lt;/br&gt; Калючкі-бы меў, —&lt;/br&gt; Ён многа на сьвеце&lt;/br&gt; Тады-б нашумеў.  У мутнай рудаўцы&lt;/br&gt; Ляжыць мшалы пень,&lt;/br&gt; Мятлічак ружае,&lt;/br&gt; Як жудасны цень.  Камарыкі жвава&lt;/br&gt; Круць-верць, нібы шрот,&lt;/br&gt; Гудзяць, як пчалінкі,&lt;/br&gt; І будзяць чарот.  Усюды іх...»</comment>
      <origin>291543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="ijjtz0lytwfmx0lsx00tt0pe9syl61s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;
Каб конь, як той вожык,&lt;/br&gt;
Калючкі-бы меў, —&lt;/br&gt;
Ён многа на сьвеце&lt;/br&gt;
Тады-б нашумеў.

У мутнай рудаўцы&lt;/br&gt;
Ляжыць мшалы пень,&lt;/br&gt;
Мятлічак ружае,&lt;/br&gt;
Як жудасны цень.

Камарыкі жвава&lt;/br&gt;
Круць-верць, нібы шрот,&lt;/br&gt;
Гудзяць, як пчалінкі,&lt;/br&gt;
І будзяць чарот.

Усюды іх поўна,&lt;/br&gt;
Бясконца іх ёсьць.&lt;/br&gt;
І колюцца блазны,&lt;/br&gt;
Як вострая восьць.

Кусаюцца гады,&lt;/br&gt;
Дзе дзецца няма,&lt;/br&gt;
Няма проста рады, —&lt;/br&gt;
Напалі, як цьма.

Ад іх бараніся,&lt;/br&gt;
А то загрызуць,&lt;/br&gt;
Да косткі апошняй&lt;/br&gt;
Са смакам зьядуць.

А грэбля крывая,&lt;/br&gt;
Як той паясок,&lt;/br&gt;
То зьверне направа,&lt;/br&gt;
То зьверне набок.

І цягнецца цягам&lt;/br&gt;
І жэрдзі квах-квах,&lt;/br&gt;
А сук часам шлёпне&lt;/br&gt;
Цябе па нагах.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ijjtz0lytwfmx0lsx00tt0pe9syl61s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126068</id>
    <revision>
      <id>291544</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Во грэбля да броду&lt;/br&gt; Цябе давядзе,&lt;/br&gt; І кіне ля рэчкі&lt;/br&gt; Ў вялікай бядзе.  У рэчцы па пояс&lt;/br&gt; Абхопіць вада;&lt;/br&gt; Няма тут чаўночка&lt;/br&gt; О, гора-бяда;  Пясок залацісты&lt;/br&gt; Хрусьціць спаміж ног,&lt;/br&gt; А рыбка мільгае,&lt;/br&gt; Як месяца рог.  І дно пад табою&lt;/br&gt; Ляжыць, як абр...»</comment>
      <origin>291544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="7vtaja45dva91kdanc3swou09h7w70b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Во грэбля да броду&lt;/br&gt;
Цябе давядзе,&lt;/br&gt;
І кіне ля рэчкі&lt;/br&gt;
Ў вялікай бядзе.

У рэчцы па пояс&lt;/br&gt;
Абхопіць вада;&lt;/br&gt;
Няма тут чаўночка&lt;/br&gt;
О, гора-бяда;

Пясок залацісты&lt;/br&gt;
Хрусьціць спаміж ног,&lt;/br&gt;
А рыбка мільгае,&lt;/br&gt;
Як месяца рог.

І дно пад табою&lt;/br&gt;
Ляжыць, як абрус.&lt;/br&gt;
Гальлё там пляцецца,&lt;/br&gt;
Як волата вус.

Бы ўюн, апалонік&lt;/br&gt;
Круць-верць туд і сюд,&lt;/br&gt;
Ён бурбаўкі лічыць,&lt;/br&gt;
Хварбуе іх — цуд.

Шмат скарбаў ты бачыш&lt;/br&gt;
Багатых у міг,&lt;/br&gt;
Аднак адным махам&lt;/br&gt;
Ня скажаш аб іх.

Брыдзі па вадзіцы,&lt;/br&gt;
Як той вадзянік,&lt;/br&gt;
Ты ў вопратках мокрых,&lt;/br&gt;
Як дзед-чараўнік.

Зато, як прабраўся&lt;/br&gt;
На бераг другі, —&lt;/br&gt;
Ты бачыш паляны,&lt;/br&gt;
Ты бачыш лугі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vtaja45dva91kdanc3swou09h7w70b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126069</id>
    <revision>
      <id>291545</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Там кветкі, як зоркі,&lt;/br&gt; Травіца, як пух,&lt;/br&gt; А сколькі пстрыкатых,&lt;/br&gt; Скрыдлатых пяюх!..  А далі якія,&lt;/br&gt; Дымяцца, як дым…&lt;/br&gt; Вунь, хмарка чаўночкам&lt;/br&gt; Блішчыць залатым.  Вунь, комін хацінкі&lt;/br&gt; Ў аблокаў ланцуг&lt;/br&gt; Уткнуўся, як шпілька&lt;/br&gt; Ў бавэлны хвартух.  А д...»</comment>
      <origin>291545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1197" sha1="fg41aukagvxzvbl0grzz8zc3ufcxo4z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Там кветкі, як зоркі,&lt;/br&gt;
Травіца, як пух,&lt;/br&gt;
А сколькі пстрыкатых,&lt;/br&gt;
Скрыдлатых пяюх!..

А далі якія,&lt;/br&gt;
Дымяцца, як дым…&lt;/br&gt;
Вунь, хмарка чаўночкам&lt;/br&gt;
Блішчыць залатым.

Вунь, комін хацінкі&lt;/br&gt;
Ў аблокаў ланцуг&lt;/br&gt;
Уткнуўся, як шпілька&lt;/br&gt;
Ў бавэлны хвартух.

А далей смуткуе,&lt;/br&gt;
Як схімнік, сыр-бор;&lt;/br&gt;
Густой барадою&lt;/br&gt;
Ён душыць прастор.

А ў лесе так жутка,&lt;/br&gt;
Вільготна ў цяні;&lt;/br&gt;
Ў гушчары цямнютка&lt;/br&gt;
Ў пагодныя дні.

Лясун там пануе,&lt;/br&gt;
Крычыць «го-го-го!»&lt;/br&gt;
Ваўчышчаў пасе ён,&lt;/br&gt;
Там страшна, — ого!..

А дрэвы стуль вабяць&lt;/br&gt;
Дзесяткамі рук,&lt;/br&gt;
Па імені кліча&lt;/br&gt;
Няведамы гук.

Здаецца, задушыць&lt;/br&gt;
Там віламі дуб,&lt;/br&gt;
Корч высмакча сок твой&lt;/br&gt;
Дзесяткамі губ.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fg41aukagvxzvbl0grzz8zc3ufcxo4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126070</id>
    <revision>
      <id>291546</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Іголкамі ёлка&lt;/br&gt; Цябе заклюе&lt;/br&gt; І шышкамі вочы&lt;/br&gt; Асьлепіць твае.  Там ведзьмы страшныя,&lt;/br&gt; Хоць гаць з іх гаці.&lt;/br&gt; Ад іх ні прабрацца&lt;/br&gt; Туды, ні прайсьці.  Ня бойцеся толькі,&lt;/br&gt; Ідзіце скарэй, —&lt;/br&gt; Пужаюць наўмысьне&lt;/br&gt; Так малых дзяцей.  Няма там злых ведз...»</comment>
      <origin>291546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1202" sha1="gn0n875kyyfx7e37k7rwygg45cedx93" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Іголкамі ёлка&lt;/br&gt;
Цябе заклюе&lt;/br&gt;
І шышкамі вочы&lt;/br&gt;
Асьлепіць твае.

Там ведзьмы страшныя,&lt;/br&gt;
Хоць гаць з іх гаці.&lt;/br&gt;
Ад іх ні прабрацца&lt;/br&gt;
Туды, ні прайсьці.

Ня бойцеся толькі,&lt;/br&gt;
Ідзіце скарэй, —&lt;/br&gt;
Пужаюць наўмысьне&lt;/br&gt;
Так малых дзяцей.

Няма там злых ведзьмаў,&lt;/br&gt;
А пень той — як пень,&lt;/br&gt;
Сячы колькі трэба&lt;/br&gt;
І ўночы і ўдзень;

А воўк не зачэпіць&lt;/br&gt;
Дальбог, між людзей&lt;/br&gt;
Бывае часамі&lt;/br&gt;
І зьвера страшней.

З мядзьведзем ты можаш&lt;/br&gt;
У згодзе там жыць,&lt;/br&gt;
Ліпцовыя соты&lt;/br&gt;
Ён будзе насіць.

Мядзьведзь у суседзтве —&lt;/br&gt;
Найлепшы сусед,&lt;/br&gt;
Ён дзетак галубіць&lt;/br&gt;
І песьціць, як дзед.

А з пнямі так сама&lt;/br&gt;
Ў цябе будзе лад,&lt;/br&gt;
Іх шэпту, іх казкам&lt;/br&gt;
Заўсёды ты рад.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gn0n875kyyfx7e37k7rwygg45cedx93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126071</id>
    <revision>
      <id>291547</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Арэшнік, асіны&lt;/br&gt; Ў лясной глыбіне&lt;/br&gt; Табе таямніцы&lt;/br&gt; Раскажуць свае.  І дуб табе — братам,&lt;/br&gt; І хвойка — сястрой,&lt;/br&gt; І цёткай — бярозка,&lt;/br&gt; І ёлка — кумой.  Па летніку цягне&lt;/br&gt; Бясконца брысьці:&lt;/br&gt; Шмат цудаў у хвілю&lt;/br&gt; Тут можна знайсьці.&lt;/br&gt; {{gap|10em}}{{fine|1922...»</comment>
      <origin>291547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1934" sha1="auos7dadiedc2cz6v65zpshy950beuk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Арэшнік, асіны&lt;/br&gt;
Ў лясной глыбіне&lt;/br&gt;
Табе таямніцы&lt;/br&gt;
Раскажуць свае.

І дуб табе — братам,&lt;/br&gt;
І хвойка — сястрой,&lt;/br&gt;
І цёткай — бярозка,&lt;/br&gt;
І ёлка — кумой.

Па летніку цягне&lt;/br&gt;
Бясконца брысьці:&lt;/br&gt;
Шмат цудаў у хвілю&lt;/br&gt;
Тут можна знайсьці.&lt;/br&gt;
{{gap|10em}}{{fine|1922 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Жар-сонца пячэ. Гарачы дзень вясны.&lt;/br&gt;
Стаіць стромкі бор высокім шчытным тынам.&lt;/br&gt;
Жывіца-смала па зморшчынах сасны&lt;/br&gt;
Цячэ ручайком — растопленым {{абмылка|бруштынам|бурштынам}}.

Прайшоў тут сякач, пакінуў знак на пні,&lt;/br&gt;
Параніў на жарт красуню-баравіну; —&lt;/br&gt;
І сок, як алей, плыве аж да зямлі,&lt;/br&gt;
На верас імчыць з-пад белі сэрцавіны.

І хмеліць смала, і п’яніць сочны пень,&lt;/br&gt;
І радасьць бярэ, што пахне так жывіца.&lt;/br&gt;
І хочацца ў даль пайсьці ў вільготны цень,&lt;/br&gt;
Душой адпачыць пад бульканьнем крыніцы.&lt;/br&gt;
{{gap|16em}}{{fine|1922 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|НАВАЛЬНІЦА.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Апранута ў лісьцях мядзяных&lt;/br&gt;
Гудзіць і рычыць па палянах,&lt;/br&gt;
Бушуе і бухае бура.&lt;/br&gt;
Прытуліцца моцна да дрэва,&lt;/br&gt;
Засьвісне направа—налева,&lt;/br&gt;
Зацягне жалобу хаўтураў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>auos7dadiedc2cz6v65zpshy950beuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126072</id>
    <revision>
      <id>291548</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Закрэхча, заенчыць, заскача,&lt;/br&gt; Ой, трызну рыхтуе — няйначай!&lt;/br&gt; Раве пад карчом, прычытае,&lt;/br&gt; Б’е голаў аб камень вільготны,&lt;/br&gt; Шугае на лог на балотны,&lt;/br&gt; Як ведзьма шалёная тая.  Нямее на рэчцы сталёвай,&lt;/br&gt; Знаходзіць на плёсе захову,&lt;/br&gt; Качае кусты каля...»</comment>
      <origin>291548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1900" sha1="haqfin45pan6hftcwhtfk3qjhqg8u98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Закрэхча, заенчыць, заскача,&lt;/br&gt;
Ой, трызну рыхтуе — няйначай!&lt;/br&gt;
Раве пад карчом, прычытае,&lt;/br&gt;
Б’е голаў аб камень вільготны,&lt;/br&gt;
Шугае на лог на балотны,&lt;/br&gt;
Як ведзьма шалёная тая.

Нямее на рэчцы сталёвай,&lt;/br&gt;
Знаходзіць на плёсе захову,&lt;/br&gt;
Качае кусты каля броду;&lt;/br&gt;
І меліць пясок і пытлюе,&lt;/br&gt;
Заводзіць сваё аллялюя&lt;/br&gt;
Нязнанае, дзікае зроду.

А хмары, сінь-чорныя хмары —&lt;/br&gt;
Як совы, як зданьні, як мары,&lt;/br&gt;
Задумалі чорную думу;&lt;/br&gt;
Пад небам вісяць, як абрус той,&lt;/br&gt;
Іх многа над полем, іх густа,&lt;/br&gt;
Аж цёмна ад іхняга тлуму.

Маланка пляце агнявіцы:&lt;/br&gt;
Па небу значкі-бліскавіцы&lt;/br&gt;
Пашлі мігацець, сьляпіць вочы;&lt;/br&gt;
А гэтыя блескі бяз меры,&lt;/br&gt;
Як пісаны верш на паперы,&lt;/br&gt;
Чытае пярун і рагоча.

Любуецца рытмам і складам,&lt;/br&gt;
Любуецца музыкай, ладам.&lt;/br&gt;
Трах-трах!раз і два! — проста люба!&lt;/br&gt;
Ляскоча-малоціць цапамі,&lt;/br&gt;
Агнёвымі сыпле снапамі&lt;/br&gt;
І сьвету прыносіць загубу.

А хмары цямнеюцца болей&lt;/br&gt;
Над дзікім балотам, над полем,&lt;/br&gt;
Бы ноч над гушчарам сасновым;&lt;/br&gt;
І плача і жаліцца неба:&lt;/br&gt;
Лупцуе сьлязамі па глебе,&lt;/br&gt;
Лупцуе патопам дажджовым.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>haqfin45pan6hftcwhtfk3qjhqg8u98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126073</id>
    <revision>
      <id>291549</id>
      <timestamp>2026-07-08T08:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  І зьмеіцца рэчка жывая,&lt;/br&gt; Абшар берагоў залівае,&lt;/br&gt; Паводкай імчыцца шалёнай.&lt;/br&gt; А бура пад крыжам галосіць,&lt;/br&gt; Ратунку і літасьці просіць,&lt;/br&gt; Як маць над нябошчыкам стогне.&lt;/br&gt; {{gap|10em}}{{fine|1921 г.}} {{block center/e}}  &lt;center&gt;{{larger|А{{gap|0.7em}}Ў{{gap|0.7em}}Б{{gap|0.3em}}А{{gap|0.3em}}Р{{gap|0.3em...»</comment>
      <origin>291549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="2m7kswnfzbb2zzujz65m9sux55wx4kt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

І зьмеіцца рэчка жывая,&lt;/br&gt;
Абшар берагоў залівае,&lt;/br&gt;
Паводкай імчыцца шалёнай.&lt;/br&gt;
А бура пад крыжам галосіць,&lt;/br&gt;
Ратунку і літасьці просіць,&lt;/br&gt;
Як маць над нябошчыкам стогне.&lt;/br&gt;
{{gap|10em}}{{fine|1921 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|А{{gap|0.7em}}Ў{{gap|0.7em}}Б{{gap|0.3em}}А{{gap|0.3em}}Р{{gap|0.3em}}Ы…}}&lt;/sup&gt;
{{block center/s}}
А ў бары, а ў бары стаіць гуд.&lt;/br&gt;
Шэпты граюць па струнах-галінах.&lt;/br&gt;
Апранаюцца ў месячны цуд&lt;/br&gt;
Іглы-пні на пуховых купінах.

Кожны цень, кожны цень наускос&lt;/br&gt;
Каля пня дрэмле-сьпіць кволай плямай,&lt;/br&gt;
Убіраецца ў пацеркі рос.&lt;/br&gt;
Мох вакол — аксамітавай рамай.

Чуеш сьпеў, чуеш сьпеў з глыбыні,&lt;/br&gt;
Што плыве з лясуновых прысадаў;&lt;/br&gt;
Чырванеюцца макі-агні;&lt;/br&gt;
Ня ідзі ты да іх — гэта здрада.

— Да мяне, да мяне ў мой шацёр! —&lt;/br&gt;
Пад карчамі праменіць альтанка…&lt;/br&gt;
Ашчасьлівішся музыкай зор&lt;/br&gt;
Усю ноч — аж да самай заранкі.

Будзеш сьніць, будзеш сьніць дзіўны сон,&lt;/br&gt;
Зацалуеш русалчыны губкі;&lt;/br&gt;
Закрасуецца кветкай твой стогн&lt;/br&gt;
На грудзёх у дзяўчыны-галубкі.

— Ой, ня йдзі, ой, ня йдзі да яе,&lt;/br&gt;
Бо зацягне злы дух у балота;&lt;/br&gt;
Заварожаны кур запяе&lt;/br&gt;
Над чароўным, над чулым чаротам.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2m7kswnfzbb2zzujz65m9sux55wx4kt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126074</id>
    <revision>
      <id>291550</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Ціхі сказ, ціхі сказ-загавор&lt;/br&gt; Затуманіць цябе шэптам-хмелем;&lt;/br&gt; Закалышыцца ўпоўначы бор&lt;/br&gt; Над тваім над таёмным вясельлем.  Дзень за днём, дзень за днём рыне ў шлях,&lt;/br&gt; Ночка пойдзе імглістай хадзьбою;&lt;/br&gt; Зажалобіцца жудасны страх,&lt;/br&gt; Будзе крыжам ві...»</comment>
      <origin>291550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2045" sha1="8fr5bretby54trazx9vz8nycax9bxys" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Ціхі сказ, ціхі сказ-загавор&lt;/br&gt;
Затуманіць цябе шэптам-хмелем;&lt;/br&gt;
Закалышыцца ўпоўначы бор&lt;/br&gt;
Над тваім над таёмным вясельлем.

Дзень за днём, дзень за днём рыне ў шлях,&lt;/br&gt;
Ночка пойдзе імглістай хадзьбою;&lt;/br&gt;
Зажалобіцца жудасны страх,&lt;/br&gt;
Будзе крыжам вісець над табою.

Тваю кроў, тваю кроў вып’е здань,&lt;/br&gt;
Выжме з жылаў яе да крапінкі.&lt;/br&gt;
Сьмелым вокам на бор гэты глянь&lt;/br&gt;
І ня йдзі да русалкі-дзяўчынкі!&lt;/br&gt;
{{gap|15em}}{{fine|1921 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|СТАРАРЭЧЫШЧА.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Калісь тут плыла жывая рака,&lt;/br&gt;
Гулялі чаўны па плыні вады, —&lt;/br&gt;
Цяпер тут чарот, трава-асака,&lt;/br&gt;
Цяпер тут пясок маўчыць ад нуды.

А рэчка адсюль зьвярнула набок,&lt;/br&gt;
Прабіў новы шлях вясновы імпэт;&lt;/br&gt;
І смутны стаіць забыты лужок,&lt;/br&gt;
Дубочак на ім сухі, як шкілет.

Бяз рэчкі, вады няма тут жыцьця,&lt;/br&gt;
Няма тут душы, маркотна да сьлёз.&lt;/br&gt;
Вісіць над усім труна забыцьця, —&lt;/br&gt;
Аджыўшае ўсё спаткне такі лёс.&lt;/br&gt;
{{gap|15em}}{{fine|1922 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ЗМРОКІ}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Змрокі тканінай шурпатай спавілі нямыя абшары.&lt;/br&gt;
Змрокі дажджом з густых ценяў набрызгалі ціхія чары.&lt;/br&gt;
Змрокі да пнёў прытулілісь, як старчыхі, ў чулым гушчары&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8fr5bretby54trazx9vz8nycax9bxys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126075</id>
    <revision>
      <id>291551</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Сполахі-страхі лунаюць над блізьзю, над шырай, наддаляй&lt;/br&gt; Птахамі жудаснай сьмерці да могліцаў шэрых прыпалі.&lt;/br&gt; Крыж каля крыжа чарнее, бы шэрагі шыбельніц-паляў;  Здані вылазяць са шчылін з палудзеных шчытных заховаў,&lt;/br&gt; Цёмнай сям‘ёю блукаюць і шас...»</comment>
      <origin>291551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2585" sha1="9tfwxjjua1izuj7jeqwatn73bvfh4m6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Сполахі-страхі лунаюць над блізьзю, над шырай, наддаляй&lt;/br&gt;
Птахамі жудаснай сьмерці да могліцаў шэрых прыпалі.&lt;/br&gt;
Крыж каля крыжа чарнее, бы шэрагі шыбельніц-паляў;

Здані вылазяць са шчылін з палудзеных шчытных заховаў,&lt;/br&gt;
Цёмнай сям‘ёю блукаюць і шастаюць дрэвам хваёвым.&lt;/br&gt;
Сосны вядуць свае шэпты працяглаю песьняй-замовай.

Чорныя сейбіты ночы пануюць да самага раньня, —&lt;/br&gt;
Покуль над рэчкай журблівай ня блысьне сівізна ў тумане,&lt;/br&gt;
Покуль пажарышча неба на роснае поле ня гляне.&lt;/br&gt;

Змрокі тады прападаюць, як быццам валокны з вільготы,&lt;/br&gt;
Змрокі тады трацяць сілы, бы раніцай сны, і дрымоты,&lt;/br&gt;
Змрокаў тады праглытае пявучы абшар срыбна-злоты.&lt;/br&gt;
{{gap|21em}}{{fine|1922 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|БЕЗДАРОЖЖА}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Між поля, між балот, сярод лугоў-далінаў,&lt;/br&gt;
Як вялізарны вуж, ляжыць васеньні шлях;&lt;/br&gt;
Разьлёгся жабраком уздоўж гняздоў-хацінаў,&lt;/br&gt;
Пад сеткаю вільгот яго трывожыць страх.

А плечы яго скрозь паранілі калюгі,&lt;/br&gt;
Каменьні, гразь па ім — апраткаю жуды.&lt;/br&gt;
А на яго грудзёх фурманкі, як зьвяругі,&lt;/br&gt;
Прабілі пругкі слой, углыбілі сляды.

Пад ціскам кол і ног, пад цёпканьнем марудным&lt;/br&gt;
Балюча крэхча шлях і пырскае гразёй;&lt;/br&gt;
І заглушае боль віхром гушчар бязьлюдны,&lt;/br&gt;
І неба льець па ім дажджліваю крывёй.

Так дзень за днём брыдзе ў васеньняй непагодзе&lt;/br&gt;
І затуляе шлях імглістым туманом.&lt;/br&gt;
Вятрышча круціць лес у вечным карагодзе,&lt;/br&gt;
Вакол наводзіць сум галошаньнем-выцьцём.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9tfwxjjua1izuj7jeqwatn73bvfh4m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126076</id>
    <revision>
      <id>291552</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Няхай ужо скарэй над жудасным абшарам&lt;/br&gt; Праносіцца, як здань, зімы сьняжысты гуд.&lt;/br&gt; Няхай ужо скарэй пад ільдзяным пажарам&lt;/br&gt; Палоніць шыр зямлі бялява-пухкі цуд.  Ой, хочацца ў глушы паслухаць веі казку,&lt;/br&gt; Пабачыць блеск сьнягоў пад сьпевам завірух…...»</comment>
      <origin>291552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="cmiy7322ftdl6tn534grs06m9oh81oj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Няхай ужо скарэй над жудасным абшарам&lt;/br&gt;
Праносіцца, як здань, зімы сьняжысты гуд.&lt;/br&gt;
Няхай ужо скарэй пад ільдзяным пажарам&lt;/br&gt;
Палоніць шыр зямлі бялява-пухкі цуд.

Ой, хочацца ў глушы паслухаць веі казку,&lt;/br&gt;
Пабачыць блеск сьнягоў пад сьпевам завірух…&lt;/br&gt;
Мільгніце, матылькі-сьняжынкі, — неба краскі,&lt;/br&gt;
Ляці скарэй, зіма, як белазорны птух!

{{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}
Між поля, між балот, сярод лугоў-далінаў&lt;/br&gt;
Імчыць вясновы шлях, як доўгалежны пас.&lt;/br&gt;
Бы волат малады, ён дрэмле між хацінаў,&lt;/br&gt;
Ляжыць ён — у вадзе затоплены абраз.

Ён з-пад вады блішчыць бруском з ільдоў каравых,&lt;/br&gt;
Па ім сьляды лапцёў, знак срыбных палазоў,&lt;/br&gt;
Са шляху хваля вод вясновых сініх, жвавых&lt;/br&gt;
Сьцірае сказ зімы, пісьмёны маразоў.

А сонца б’ець агнём у волава паводкі,&lt;/br&gt;
Бы дарагі мэтал, растаплівае лёд.&lt;/br&gt;
Мільгаюць па вадзе над вешнім полем лодкі,&lt;/br&gt;
Цяпер, як акіян жвіровы летні брод.

А птушкі ў вышыне наладжываюць сьвята,&lt;/br&gt;
Рыхтуюць над зямлёй вясновы зычны баль.&lt;/br&gt;
А даль аж сьлепіць зрок, — даль яснатой багата,&lt;/br&gt;
А неба над зямлёй празрыста, як крышталь.

Няхай ужо скарэй зазелянеюць ўзгоркі,&lt;/br&gt;
Хай выб‘е ўверх мяжа пралеску хоць адну.&lt;/br&gt;
Ідзіце на зару, дзяўчаткі, кветкі, зоркі!&lt;/br&gt;
Ідзіце на гумно і гукайце вясну!&lt;/br&gt;
{{gap|18em}}{{fine|1922 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|СЬНЯЖЫНАЧКІ.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Сьняжыначкі-пушыначкі,&lt;/br&gt;
Як матылькі ляцелі;&lt;/br&gt;
Як красачкі-пралесачкі,&lt;/br&gt;
Над хаткамі блішчэлі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmiy7322ftdl6tn534grs06m9oh81oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126077</id>
    <revision>
      <id>291553</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Бялеліся-мігцеліся&lt;/br&gt; Ў багатыя калёры,&lt;/br&gt; Драбнюткія-пякаюткія,&lt;/br&gt; Як зоранькі, як зоры.  Насіліся-кружыліся&lt;/br&gt; Над ціхімі палямі,&lt;/br&gt; Даліначкі, сьцяжыначкі&lt;/br&gt; Пакрылі дыванамі.&lt;/br&gt;  Над ёлкамі, над хвойкамі&lt;/br&gt; Шапталі свае песьні:&lt;/br&gt; «Як смутна тут, паку...»</comment>
      <origin>291553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1543" sha1="3pt0n4xav0ece13c00u68l9utgmlfpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Бялеліся-мігцеліся&lt;/br&gt;
Ў багатыя калёры,&lt;/br&gt;
Драбнюткія-пякаюткія,&lt;/br&gt;
Як зоранькі, як зоры.

Насіліся-кружыліся&lt;/br&gt;
Над ціхімі палямі,&lt;/br&gt;
Даліначкі, сьцяжыначкі&lt;/br&gt;
Пакрылі дыванамі.&lt;/br&gt;

Над ёлкамі, над хвойкамі&lt;/br&gt;
Шапталі свае песьні:&lt;/br&gt;
«Як смутна тут, пакутна тут,&lt;/br&gt;
Тут страшна, тутка цесна…»&lt;/br&gt;

«У хмараньках — пры матаньках,&lt;/br&gt;
У срыбным у замчышчы&lt;/br&gt;
Сьпявалі мы, скакалі мы&lt;/br&gt;
І ладзілі ігрышчы».&lt;/br&gt;

Сьняжыначкі-пушыначкі&lt;/br&gt;
На Бога наракалі:&lt;/br&gt;
«Нас кволенькіх-вясёленькіх&lt;/br&gt;
На полі растапталі…»&lt;/br&gt;
{{gap|11em}}{{fine|1921 г.}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|СЬНЕГ}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Мо’ гэта белыя лебедзі&lt;/br&gt;
Сыплюць са скрыдлаў пушыначкі,&lt;/br&gt;
Кропляць, як дожджык густы?&lt;/br&gt;
Мо’ гэта срыбныя невадзі&lt;/br&gt;
Кідаюць з рыбак пыліначкі, —&lt;/br&gt;
Лускі на дрэвы, кусты?&lt;/br&gt;

Мо’ гэта сейбіт стрывожаны&lt;/br&gt;
Сее зярняткі маленькія&lt;/br&gt;
3 хмарак-сявалак з высот?&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3pt0n4xav0ece13c00u68l9utgmlfpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126078</id>
    <revision>
      <id>291554</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «шесть верстъ!» Енъ уставъ, умывся. Дала яна яму̀ окрайчикъ хлѣба, и приказуя, штобъ енъ ня ѣвъ етаго ’крайчика, хоть якъ ѣсьти будя хотѣтца. И направила яго до третьтія сястры. Енъ пошовъ. Ишовъ, ишовъ, приходя икъ третьтяй хати. Увыйшовъ енъ у яѐ такъ-жа са...»</comment>
      <origin>291554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5810" sha1="nqim312a7pzsbzr0zaw2afj8zv3fevn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;шесть верстъ!» Енъ уставъ, умывся. Дала яна яму̀ окрайчикъ хлѣба, и приказуя, штобъ енъ ня ѣвъ етаго ’крайчика, хоть якъ ѣсьти будя хотѣтца. И направила яго до третьтія сястры. Енъ пошовъ. Ишовъ, ишовъ, приходя икъ третьтяй хати. Увыйшовъ енъ у яѐ такъ-жа само, якъ у тыя уходивъ, и знайшовъ и тамъ баба-ягу. — «Здрастуй, бабулька!» — Охъ, охъ, охъ, охъ! Здоровъ, Иванька, пъянишнинъ сынъ! што тябе суды занясло? — «Такое и такое, бабулька, дѣло: гонитца за мной Чаволай!» — Ну, я тябе навяду на путь! Ложись-ка спать: ё у мяне такій собачка, што у три вярсты звѣра учуя! — «Охъ, нѣ, бабулька, я дужо ѣсть хо́чу!» Отъ, яна злѣзла съ печи, п......ла, столъ поддернула, дала яму питяньня, ядяньня, усякаго кушаньня. Енъ поядавъ и легъ спать. Тольки задрамавъ, ажъ тутъ и собака бреша. Отъ, яна и будя яго: «уставай, Иванъ, пъянишнинъ сынъ, за тобой погонъ иде: Чаволай уже за три вярсты. Да якъ можно скорѣй!» Енъ уставъ, умывся. Яна дала яму третьтій окрайчикъ хлѣба и хусту. «Ну, што, кажа: бяги ты судой и судой; тамъ табѣ будя мора. Ты хустой махни, и здѣлаетца табѣ мостъ. Ты по имъ и пяройдешъ на той бокъ. Тогды, якъ тольки пяро́йдешъ, махни хустой назадъ. И мостъ опять побуритца. Тогды, якъ ты ляжашъ спать, поклади уси етые окрайчики на хусту: одинъ у концы головы, а тые съ ободвыхъ боковъ!» Енъ побѣгъ. Бѣгъ, бѣгъ, видя — мора. Отъ, енъ ще здалека махая хустой. И здѣлався яму мостъ. Енъ черазъ мостъ и побѣгъ. А Чаволай сусимъ яго догоняя: уже сажняхъ у сто отъ яго. Тутъ Иванька перабѣгъ черазъ той мостъ, и махнувъ хустой назадъ. Мостъ побурився, Чаволай и упавъ у мора.

{{Водступ|2|em}}Дужо заморився Иванька; захотѣвъ енъ спать. Отъ, енъ разостлавъ хусту, поклавъ тые окрайчики — одинъ у головахъ, а два другіе съ ободвыхъ боковъ, и легъ спать. Якъ спать, дакъ спать, проспавъ ажно дванатцать сутокъ! Прошинаетца, ажъ стоять надъ имъ три большія собаки. — «Ой, Господи, што ето такое?» Енъ думавъ, што ето Чаволай пераплывъ черазъ мора. А собаки нажать: «ня бойсь, мы ня кривый вовкъ, а мы твоѐ слуги!» — Коли вы моѐ слуги, дакъ скажитя, якъ васъ зовуть? Оцинъ кажа: «мяне зовуть Вярнигоръ!» А другій кажа: «а мяне — Ломикамянь!» Третьтій кажа: «а мяне — Ломизялѣзо! Мы съ тыхъ окрайчиковъ, што табѣ дали тыя бабы-яги!» — Ну, коли такъ, дакъ по́йдомъ умѣсти!.. И пошли яны учатьвярыхъ. Ишли, ишли, пришли у водно царство; ажъ тамъ нема людей, ня ’дныѐ души. Яны у другое — и тамъ нема нико́го, тольки царская семья одна. А ето унадився туды змѣй, и повыявъ етые два царствы. Добрався енъ до само́го цара: хоть самъ царъ ици, хоть дочку̀ вяди. &lt;ref&gt;Ср. Бѣл. Сборн. в. II, стр. 369, № 3 и 4.&lt;/ref&gt; Приходя Иванъ, ажъ яны прибираять царскую дочаръ весть туды у нору змѣю. Ну, што тутъ дѣлать? Зжалився Иванъ и кажа: «ти ня можно мнѣ йти помѣратца зъ имъ?» — Нѣ, нажать, зъѣсть и тябе! — «Ну, кажа, зъѣсть, ня зъѣсть, а пойду помѣряюсь!» Отъ, пошла тая дѣвка туды къ норѣ, собравшись, якъ на смерть. А Иванька услѣдъ. Приходить къ норѣ; а тамъ стоявъ ли норы слуга. Якъ ногды хто придя къ норѣ, дакъ ёнъ возьмя и шибне у нору къ змѣю. Убачивъ енъ, што царевна ня ’дна йде, и утёкъ за гору. Пришли яны къ норѣ. Змѣй почувъ и кричитъ: «ну, подавай, кажа, руськое говядло!» А Иванъ кажа: нѣ, песьсяя мясо! Отъѣвся ты, тяперъ подависься! — «Ти ето ты, Иванъ-пъянишнинъ сынъ?» — Я, кажа,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nqim312a7pzsbzr0zaw2afj8zv3fevn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126079</id>
    <revision>
      <id>291555</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Мо’ гэта скарб заварожаны,&lt;/br&gt; Кволыя пэрлы маленькія&lt;/br&gt; Падаюць з неба, як шрот?  Мо’ гэта белыя зорачкі?&lt;/br&gt; Мо’ гэта з воблачкаў пчолачкі?&lt;/br&gt; Мо’ гэта райскі бабок?&lt;/br&gt; Мо’ гэта кветкі крыштальныя?&lt;/br&gt; Шлюбныя вэльмы русальныя&lt;/br&gt; Хтосьці скубе на пылок?&lt;/br...»</comment>
      <origin>291555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="6xgirjeza1odnl0z477vybprzna9t2l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;Мо’ гэта скарб заварожаны,&lt;/br&gt;
Кволыя пэрлы маленькія&lt;/br&gt;
Падаюць з неба, як шрот?

Мо’ гэта белыя зорачкі?&lt;/br&gt;
Мо’ гэта з воблачкаў пчолачкі?&lt;/br&gt;
Мо’ гэта райскі бабок?&lt;/br&gt;
Мо’ гэта кветкі крыштальныя?&lt;/br&gt;
Шлюбныя вэльмы русальныя&lt;/br&gt;
Хтосьці скубе на пылок?&lt;/br&gt;

{{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}}
Сьнег…&lt;/br&gt;
Падае, падае, падае.&lt;/br&gt;
Ткуць абрусы на зямлі&lt;/br&gt;
Ведзьмы-ткачыхі старыя;&lt;/br&gt;
Ведзьмы вялікай грамадаю&lt;/br&gt;
Дрэвы і хаткі сплялі&lt;/br&gt;
Ў цуды-курганы сівыя.

Сьнег…&lt;/br&gt;
Сеецца, сеецца, сеецца&lt;/br&gt;
На расьцяробы, лугі&lt;/br&gt;
Праз невядомыя сіты.&lt;/br&gt;
Ў вочы мільгае, бялеецца;&lt;/br&gt;
Хорамы там — не стагі,&lt;/br&gt;
Волаты ўбраліся ў сьвіты.

Сьнег…&lt;/br&gt;
Кружыцца, кружыцца, кружыцца,&lt;/br&gt;
Беліцца мглісты абшар,&lt;/br&gt;
Стыгне, як бог мармуровы;&lt;/br&gt;
З ветрам між дрэвамі дужыцца,&lt;/br&gt;
Бухае белы пажар,&lt;/br&gt;
Млее асілак хваёвы.

Сьнег…&lt;/br&gt;
Сьцелецца, сьцелецца, сьцелецца,&lt;/br&gt;
Божа пярына-пасьцель&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6xgirjeza1odnl0z477vybprzna9t2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126080</id>
    <revision>
      <id>291556</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «На адзінокіх пуцінах.&lt;/br&gt; Ой, разгулялась мяцеліца,&lt;/br&gt; Ў шматы рве гладкую бель&lt;/br&gt; На барадатых купінах.  Сьнег…&lt;/br&gt; Носіцца, носіцца, носіцца&lt;/br&gt; Ў дзікай шалёнай гульні,&lt;/br&gt; Круціць на розныя лады.&lt;/br&gt; Моліць гасьцінец і просіцца:&lt;/br&gt; «Жартачкі, цэлыя дні&lt;/br&gt; Бу...»</comment>
      <origin>291556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1603" sha1="rm8l96oxippuwbinwqwa5zhup6uxfq8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;На адзінокіх пуцінах.&lt;/br&gt;
Ой, разгулялась мяцеліца,&lt;/br&gt;
Ў шматы рве гладкую бель&lt;/br&gt;
На барадатых купінах.

Сьнег…&lt;/br&gt;
Носіцца, носіцца, носіцца&lt;/br&gt;
Ў дзікай шалёнай гульні,&lt;/br&gt;
Круціць на розныя лады.&lt;/br&gt;
Моліць гасьцінец і просіцца:&lt;/br&gt;
«Жартачкі, цэлыя дні&lt;/br&gt;
Будзь падарожнікам здрадай!»

«Вабіш іх бельлю сьнягоў,&lt;/br&gt;
Вабіш іх гладзьдзю бліскучай,&lt;/br&gt;
Каля лясных берагоў&lt;/br&gt;
Ёлкаю дражніш скрыпучай».

«Дзін-дзін — званочак зьвініць,&lt;/br&gt;
Лясь-лясь — драцянка ляскоча,&lt;/br&gt;
Дрыж-дрыж — каняка дрыжыць,&lt;/br&gt;
Стоп-стоп — у яму йсьці хоча».

Кліча хтось з глыбі хваёў,&lt;/br&gt;
Кліча, заве па імені,&lt;/br&gt;
Кліча ў гушчар фурманоў, —&lt;/br&gt;
Проста, ня знойдзеш збавеньня.

Гінуць у белых палёх&lt;/br&gt;
На мягкапушных пярынах,&lt;/br&gt;
Гінуць у белых агнёх,&lt;/br&gt;
Ў ярка-сівых дамавінах.

Вея шапоціць ім сны,&lt;/br&gt;
Белыя, сьнежныя казкі.&lt;/br&gt;
Стыгнуць, гібеюць яны&lt;/br&gt;
Пад заварожанай ласкай.&lt;/br&gt;
{{справа|{{fine|1921 г.}}{{gap|2em}}}}
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rm8l96oxippuwbinwqwa5zhup6uxfq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126081</id>
    <revision>
      <id>291557</id>
      <timestamp>2026-07-08T09:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|У ДЗІЧЫНЕ}}.}}&lt;/center&gt; {{block center/s}} Сіва-сіняя поўнач задумна&lt;/br&gt; Глядзіть з-пад карчышчаў&lt;/br&gt; На зоркі — крывавыя краскі&lt;/br&gt; Нябёснага поля нямога.&lt;/br&gt; Хвоі, — ведзьмы праклёныя, — сумна&lt;/br&gt; Між сьнежных замчышчаў&lt;/br&gt; Зацішна стаяць, нібы маскі&lt;...»</comment>
      <origin>291557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1814" sha1="48jhy2tcohvj3g03wqikgukyypguuq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|У ДЗІЧЫНЕ}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Сіва-сіняя поўнач задумна&lt;/br&gt;
Глядзіть з-пад карчышчаў&lt;/br&gt;
На зоркі — крывавыя краскі&lt;/br&gt;
Нябёснага поля нямога.&lt;/br&gt;
Хвоі, — ведзьмы праклёныя, — сумна&lt;/br&gt;
Між сьнежных замчышчаў&lt;/br&gt;
Зацішна стаяць, нібы маскі&lt;/br&gt;
Да байкі, да сказу страшнога.

Нявідочны хтось даль аздабляе&lt;/br&gt;
Блакітам яскравым,&lt;/br&gt;
На кволых пушыстых абшарах&lt;/br&gt;
Ткуць лёгкія полагі цені.&lt;/br&gt;
Цішыня мёртвым крокам гуляе&lt;/br&gt;
Па дрэвах кудравых&lt;/br&gt;
І сее навокала мары —&lt;/br&gt;
Пшаніцы бруштынавай жмені.

Ціха туліцца рэчка да бору&lt;/br&gt;
У няведамым страху.&lt;/br&gt;
Сталёвая покрыўка з лёду&lt;/br&gt;
Ёй грэе азябшыя плечы:&lt;/br&gt;
Прышлі ў дзень рыбакі з касагору&lt;/br&gt;
Праз сьнежныя гмахі,&lt;/br&gt;
Прысталі, як пчолы да мёду,&lt;/br&gt;
Прырвалісь, як воі да сечы;

І давай лёд калоць зубам-ломам,&lt;/br&gt;
Рубаці сякерай,&lt;/br&gt;
Акулай-пілой пілаваці, —&lt;/br&gt;
Аж пот акрапляў ім бароды.&lt;/br&gt;
Вада бухала ўверх жыжай-комам&lt;/br&gt;
І лезла бяз меры,&lt;/br&gt;
Пачала сяброў аглядаці,&lt;/br&gt;
Бы сьвет ўжо ня бачыла годы.

І кародзілісь прорубы-раны&lt;/br&gt;
На карку балючым,&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>48jhy2tcohvj3g03wqikgukyypguuq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126082</id>
    <revision>
      <id>291558</id>
      <timestamp>2026-07-08T10:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «Да поўначы ледзь загаілісь;&lt;/br&gt; Асталісь нязначныя плямы.&lt;/br&gt;  Вышаў воўк на лясную паляну.&lt;/br&gt; Ён крокам бягучым&lt;/br&gt; Да рэчкі дыбаў. І сьвяцілісь&lt;/br&gt; Галодныя вочы вуглямі.  На лёд кінуўся шэрай стралою&lt;/br&gt; З абрыву імпэтна;&lt;/br&gt; І жудкая доля сустрэла&lt;/br&gt; Маркотн...»</comment>
      <origin>291558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="iaqkh1hf1041fn76yb0iwda6gu03ct8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;Да поўначы ледзь загаілісь;&lt;/br&gt;
Асталісь нязначныя плямы.&lt;/br&gt;

Вышаў воўк на лясную паляну.&lt;/br&gt;
Ён крокам бягучым&lt;/br&gt;
Да рэчкі дыбаў. І сьвяцілісь&lt;/br&gt;
Галодныя вочы вуглямі.

На лёд кінуўся шэрай стралою&lt;/br&gt;
З абрыву імпэтна;&lt;/br&gt;
І жудкая доля сустрэла&lt;/br&gt;
Маркотнага сына гушчару;&lt;/br&gt;
Ценькі лёд ён прабіў пад сабою&lt;/br&gt;
І папаў няпрыкметна&lt;/br&gt;
У проруб зьлягка зьледзянелы,&lt;/br&gt;
Воўк здаўся, як здрады ахвяра.&lt;/br&gt;

Ледзь пасьпеў ён з вады паказацца,&lt;/br&gt;
Выцьцё задрыжала —&lt;/br&gt;
І згінуў пад лёдам навекі&lt;/br&gt;
Так шпарка, аж пошчакі з бору&lt;/br&gt;
Ня здолелі йшчэ расплывацца.&lt;/br&gt;
У роспачы млела&lt;/br&gt;
Выцьцё, нібы ойканьне зьдзекаў,&lt;/br&gt;
Нарэшце сканала ў прасторы.

Воўчы сьлед знакам страху панурым&lt;/br&gt;
Гладзь сьнегу шурпаціць.&lt;/br&gt;
Лунаюць вакол таямніцы,&lt;/br&gt;
Жуда, цішыня, нібы совы.&lt;/br&gt;
Хвоі-ведзьмы шапочуць хаўтуры,&lt;/br&gt;
Як дзеці па маці.&lt;/br&gt;
У небе кроў зорак ірдзіцца,&lt;/br&gt;
Кідае рубіны ў дуброву.&lt;/br&gt;
{{справа|{{fine|1921 г.}}{{gap|1em}}}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|У БЕЛІ.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Ня казка, ня сон, не малюнак,&lt;/br&gt;
Ня чараў сівых падарунак, —&lt;/br&gt;
У срыбнай у шэрані, ў белі&lt;/br&gt;
Будыніны ўсе абамлелі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iaqkh1hf1041fn76yb0iwda6gu03ct8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126083</id>
    <revision>
      <id>291559</id>
      <timestamp>2026-07-08T10:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Бы мармур у вэльмах празрыстых,&lt;/br&gt; У кволых, міглівых і чыстых,&lt;/br&gt; Купаецца места ў тумане.  Куды толькі вока ні гляне, —&lt;/br&gt; Ўсюль бела-бялютка. Бы цуды&lt;/br&gt; Зьявіліся раптам усюды:&lt;/br&gt; Здаецца, ня гмахі, а зданьні,&lt;/br&gt; Во — зьнікнуць, — іх раптам ня стане.  Ня в...»</comment>
      <origin>291559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1984" sha1="nqq39b65gx3x51nw6hilfsqqh7ri12h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Бы мармур у вэльмах празрыстых,&lt;/br&gt;
У кволых, міглівых і чыстых,&lt;/br&gt;
Купаецца места ў тумане.

Куды толькі вока ні гляне, —&lt;/br&gt;
Ўсюль бела-бялютка. Бы цуды&lt;/br&gt;
Зьявіліся раптам усюды:&lt;/br&gt;
Здаецца, ня гмахі, а зданьні,&lt;/br&gt;
Во — зьнікнуць, — іх раптам ня стане.

Ня вежа на пляцы між дротаў,&lt;/br&gt;
А воблік вялізнай істоты&lt;/br&gt;
На гурбы ў цішы паглядае —&lt;/br&gt;
Во — нікне, во — гіне, во — тае…&lt;/br&gt;
На ёй гусьлі — дроты нямыя, —&lt;/br&gt;
Бахматыя струны шкляныя, —&lt;/br&gt;
Нячутна іграюць хаўтуры&lt;/br&gt;
Паміж заварожаных мураў.

А воддаль высокія дрэвы&lt;/br&gt;
Стаяць, як царэўны, як дзевы&lt;/br&gt;
У шоўкавых вопратках з пуху,&lt;/br&gt;
Як лёгкія, ціхія духі.&lt;/br&gt;
Во — зараз з зямлі адарвуцца,&lt;/br&gt;
На скрыдлах увыш панясуцца.&lt;/br&gt;
Між хвальбаў галін пераліўных&lt;/br&gt;
І кволых, і лёгкіх, і дзіўных&lt;/br&gt;
Вароны, — як чорныя стужкі, —&lt;/br&gt;
Гавораць жалобы-задушкі:&lt;/br&gt;
«Кра-кра». Гутарлівыя цёткі&lt;/br&gt;
Разводзяць цікавыя плёткі&lt;/br&gt;
Аб тым ды аб сім мовай сьмелай.&lt;/br&gt;
Выразны на колеры белым&lt;/br&gt;
Іх чорныя плямы цяжкія.&lt;/br&gt;
Чытэльныя знакі такія&lt;/br&gt;
Малююць на сьветлым на полі&lt;/br&gt;
Чарнюткім, як сажа, вугольлем&lt;/br&gt;
Размашыстым, кемлівым штрыхам&lt;/br&gt;
У стылю «Модэрн».&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nqq39b65gx3x51nw6hilfsqqh7ri12h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126084</id>
    <revision>
      <id>291560</id>
      <timestamp>2026-07-08T10:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{gap|10em}}Вабным пыхам&lt;/br&gt; На вуліцах млеюць прысады.&lt;/br&gt; То бельлю на белі загады&lt;/br&gt; Зіма начыртала: «Мой хорам&lt;/br&gt; «Шануйце! Маім загаворам&lt;/br&gt; «Падайцеся, людзі! ўсім сэрцам&lt;/br&gt; «Красе, цішыне маёй верце!&lt;/br&gt; «Для ўжытку вам, малеры, хварбы,&lt;/br&gt; «Арнамэнтаў, колер...»</comment>
      <origin>291560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1786" sha1="smvzlnb7kbauesqsg2s1h8fxj6wu4qu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;{{gap|10em}}Вабным пыхам&lt;/br&gt;
На вуліцах млеюць прысады.&lt;/br&gt;
То бельлю на белі загады&lt;/br&gt;
Зіма начыртала: «Мой хорам&lt;/br&gt;
«Шануйце! Маім загаворам&lt;/br&gt;
«Падайцеся, людзі! ўсім сэрцам&lt;/br&gt;
«Красе, цішыне маёй верце!&lt;/br&gt;
«Для ўжытку вам, малеры, хварбы,&lt;/br&gt;
«Арнамэнтаў, колераў скарбы&lt;/br&gt;
«На цэлае жыцьце даволі.

«А вы, песьняры, сыны волі,&lt;/br&gt;
«Шукайце-ж у колерах гукі!&lt;/br&gt;
«Ў трушчобах маіх, бяз прынукі&lt;/br&gt;
«Іх знойдзеце шмат. Па дубровах,&lt;/br&gt;
«У дзікіх, зацішных заховах,&lt;/br&gt;
«На срыбных гасьцінцах, палянах,&lt;/br&gt;
«У кволых ільдзяных туманах&lt;/br&gt;
«Сны-казкі чакаюць, як госьцяў,&lt;/br&gt;
«Багатых душой ягомосьцяў.&lt;/br&gt;
«Чакаюць вякамі цярпліва,&lt;/br&gt;
«Задумна, самотна, тужліва.&lt;/br&gt;
«Ідзеце, пяўцы, грамадою&lt;/br&gt;
«3 жалейкаю, з лірай, з дудою!&lt;/br&gt;
«Вазьмеце і гусьлі старыя,&lt;/br&gt;
«Баяна сыны маладыя!&lt;/br&gt;
«З далечын забытага краю&lt;/br&gt;
«Вас Белая Русь запрашае!».&lt;/br&gt;
{{справа|{{fine|1921 г.}}{{водступ|-2|em}}}}
{{block center/e}}

&lt;center&gt;{{larger|{{разьбіўка|ЗІМНІК}}.}}&lt;/center&gt;
{{block center/s}}
Па зімніку проста&lt;/br&gt;
Ідзеш да ракі.&lt;/br&gt;
Бялеюцца ўсюды&lt;/br&gt;
Карчы і сукі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>smvzlnb7kbauesqsg2s1h8fxj6wu4qu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126085</id>
    <revision>
      <id>291561</id>
      <timestamp>2026-07-08T10:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «працуе культурна-гістарычная сэкцыя, напр., комплекснага таварыства, або краязнаўца, што вывучае малюнак данага краю па тканінах XVIII веку. Канцавою мэтаю ўсіх іх зьяўляецца ўсебаковае пазнаньне краю, што і ажыцьцяўляе іх колектыў, аб‘яднаны ў агульную...»</comment>
      <origin>291561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="mxwwxtcossj7wzc37aaxkt8y7jf77gd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;працуе культурна-гістарычная сэкцыя, напр., комплекснага таварыства, або краязнаўца, што вывучае малюнак данага краю па тканінах XVIII веку. Канцавою мэтаю ўсіх іх зьяўляецца ўсебаковае пазнаньне краю, што і ажыцьцяўляе іх колектыў, аб‘яднаны ў агульную сетку організацый краязнаўства.

{{Водступ|2|em}}У пачатку разьвіцьця нашага краязнаўчага руху краязнаўства часамі разумелася як комплекс ведаў аб даным краі. Але, як толькі атрымаліся першыя вынікі краязнаўчай дзейнасьці мясцовых організацый, гэты комплекс ведаў аб даным краі

{{Няма выявы}} &lt;small&gt;К. Каганец. Тып казачніка.&lt;/small&gt;

атрымаў назву гэтага  краю, г. зн. сваю ўласную назву: Віцебшчына, Аршаншчына, Магілеўшчына і да т. п. Правільнасьць гэтага сьцьвердзіла і практыка нашай школы, якая грунтуецца на краязнаўстве, г. зн. уласным пазнаваньні вакольнага жыцьця, а не на аўтоматычным аўладаньні комплексам ведаў аб сваім краі. Адсюль можна зрабіць правільны вывад, што дзейнасьць вучняў зьяўляецца краязнаўчай, як і дзейнасьць мясцовай дасьледчай станцыі мясцовага музэю, мясцовага архіву і да т. п. Але ўся ара заўча іх дзейнасьць не зьяўляецца краязнаўствам, бо ня мае ўсіх трох уласьцівасьцяй краязнаўства: дабравольна і сьвядома пастаўленай сабе мэты пазнаньня краю, організаванага колектыву для яе ажыцьцяўленьня і зьмены краю на сваю карысьць.

{{Водступ|2|em}}Такім чынам, гэта азначэньне краязнаўства, як процэсу пазнаньня краю і яго мэты, зробленае на аснове існуючай практыкі нашага краязнаўчага руху, пазбаўляе нас ад цьмяных тэорэтычных разважаньняў на гэту тэму і дазваляе дакладна вызначыць пэўныя даныя адносна гісторыі краязнаўства, організацыйных форм яго і пэўных відаў краязнаўчай дзейнасьці.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxwwxtcossj7wzc37aaxkt8y7jf77gd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>291562</id>
      <parentid>291561</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T10:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>291562</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3049" sha1="gvrdduawvz950gika82qkphe33o3zce" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;працуе культурна-гістарычная сэкцыя, напр., комплекснага таварыства, або краязнаўца, што вывучае малюнак данага краю па тканінах XVIII веку. Канцавою мэтаю ўсіх іх зьяўляецца ўсебаковае пазнаньне краю, што і ажыцьцяўляе іх колектыў, аб‘яднаны ў агульную сетку організацый краязнаўства.

{{Водступ|2|em}}У пачатку разьвіцьця нашага краязнаўчага руху краязнаўства часамі разумелася як комплекс ведаў аб даным краі. Але, як толькі атрымаліся першыя вынікі краязнаўчай дзейнасьці мясцовых організацый, гэты комплекс ведаў аб даным краі

{{Няма выявы}} 

&lt;small&gt;К. Каганец. Тып казачніка.&lt;/small&gt;

атрымаў назву гэтага  краю, г. зн. сваю ўласную назву: Віцебшчына, Аршаншчына, Магілеўшчына і да т. п. Правільнасьць гэтага сьцьвердзіла і практыка нашай школы, якая грунтуецца на краязнаўстве, г. зн. уласным пазнаваньні вакольнага жыцьця, а не на аўтоматычным аўладаньні комплексам ведаў аб сваім краі. Адсюль можна зрабіць правільны вывад, што дзейнасьць вучняў зьяўляецца краязнаўчай, як і дзейнасьць мясцовай дасьледчай станцыі мясцовага музэю, мясцовага архіву і да т. п. Але ўся ара заўча іх дзейнасьць не зьяўляецца краязнаўствам, бо ня мае ўсіх трох уласьцівасьцяй краязнаўства: дабравольна і сьвядома пастаўленай сабе мэты пазнаньня краю, організаванага колектыву для яе ажыцьцяўленьня і зьмены краю на сваю карысьць.

{{Водступ|2|em}}Такім чынам, гэта азначэньне краязнаўства, як процэсу пазнаньня краю і яго мэты, зробленае на аснове існуючай практыкі нашага краязнаўчага руху, пазбаўляе нас ад цьмяных тэорэтычных разважаньняў на гэту тэму і дазваляе дакладна вызначыць пэўныя даныя адносна гісторыі краязнаўства, організацыйных форм яго і пэўных відаў краязнаўчай дзейнасьці.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gvrdduawvz950gika82qkphe33o3zce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126086</id>
    <revision>
      <id>291563</id>
      <timestamp>2026-07-08T11:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Беларускі народ у XVIII і XIX сталецьці складаўся амаль выключна з сялянства, якое ў масе сваёй было няпісьменным. Беларусь была стараной заваяванай, і беларуская інтэлігенцыя перадавалася на бок пануючых клясаў перамагаўшых Беларусь суседз...»</comment>
      <origin>291563</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5121" sha1="epf1ddhe7nh5h44fia7p79kzjd01dgl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Беларускі народ у XVIII і XIX сталецьці складаўся амаль выключна з сялянства, якое ў масе сваёй было няпісьменным. Беларусь была стараной заваяванай, і беларуская інтэлігенцыя перадавалася на бок пануючых клясаў перамагаўшых Беларусь суседзяў. Зразумела, што пры такіх умовах ня мог утварыцца ў той час беларускі краязнаўчы рух. У нас умацоўвалася чужое, польскае ці рускае, краязнаўства. Спачатку на Беларусь прыходзіў жаўнер і ксёндз, з аднаго боку, або салдат і поп, з другога, а ўжо сьледам за імі сьпяшаліся польскія і рускія вучоныя, каб угрунтаваць на, так званых, навуковых падставах іх дзеяньні, дапамагчы ім зьняволіць беларусаў пад польскае магнацтва ці рускага цара і давесьці ўсяму навуковаму сьвету, што беларусаў, як свае асаблівае нацыянальнасьці, ніколі ня было і нідзе няма.

{{Ініцыял|'''Польскае краязнаўства на Беларусі.'''|4=&quot;1em&quot;}} {{Водступ|2|em}}Польскі краязнаўчы рух у нас вызначыўся ў большай меры дзейнасьцю тых ці іншых асоб, чым організацый, якіх, дарэчы, руская ўлада не дазваляла засноўваць.

{{Водступ|2|em}}Вялікую ўвагу дасьледваньню і вывучэньню Беларусі аддавалі таксама і розныя неаформленыя офіцыйна згуртаваньні навокал польскіх выданьняў на Беларусі, а таксама шэраг асьветных і спортыўных польскіх аб‘яднаньняў на нашай зямлі. Уся гэтая польская беларусазнаўчая і краязнаўчая праца мела добрае матэрыяльнае падтрыманьне мясцовай польскай ці апалячанай шляхты і магнацтва, якое было ня ў меру колькасна і матэрыяльна больш магутным, чым расійскае дваранства. Дзякуючы гэтаму польскае беларусазнаўства і краязнаўства дасягнула значна большых вынікаў, чым рускае, і было немалым штурхачом да заснаваньня рускіх організацый, якія імкнуліся супроцьпаставіць яму сваю дзейнасьць і працу. Бясспрэчна, што вялікае значэньне ў справе разьвіцьця польскае навукі на Беларусі мелі Віленскі Унівэрсытэт і Полацкая Акадэмія.

{{Водступ|2|em}}Пачалося польскае беларусазнаўства і краязнаўства на Беларусі амаль за сто гадоў раней, чымся рускае. Выразны заклік да ўтварэньня грамадзкага характару яго ёсьць ужо ў палове XVIII сталецьця ў польскіх віленскіх выданьнях. Але толькі ў палове XIX веку змагла заснавацца першая беларусазнаўчая польская організацыя на Беларусі — археолёгічная камісія пры Віленскім музэі старажытнасьцяй. 1 студзеня 1856 г. яна распачала сваю працу па дасьледваньню гістарычнага мінулага Беларусі. Хутка пасьля гэтага ў складзе яе пачала працу прыродазнаўчая сэкцыя. Наяўнасьць сіл і сродкаў рабілі магчымым існаваньне ў Вільні комплекснай беларусазнаўчай організацыі. Таму ўжо ў 1858 г. было выразнае жаданьне перайменаваць камісію ў Віленскае навуковае таварыства, але здарэньні надышоўшага 1863 г. гэтаму перашкодзілі.

{{Водступ|2|em}}Ня гледзячы на тое, што камісія была на дзяржаўным бюджэце і старшынёю яе зьяўлялася асоба па прызначэньню, яна&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>epf1ddhe7nh5h44fia7p79kzjd01dgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126087</id>
    <revision>
      <id>291564</id>
      <timestamp>2026-07-08T11:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  Завалены сьнегам&lt;/br&gt; Абшары балот.&lt;/br&gt; На белых разлогах&lt;/br&gt; Лаза, нібы дрот.  Альшэўнік бяз лісьцяў&lt;/br&gt; Задумны такі;&lt;/br&gt; Галіны, як жылы,&lt;/br&gt; Плятуцца ў кручкі.  Блішчыць палітура&lt;/br&gt; Па гладзі зямлі.&lt;/br&gt; І гурбы-мядзьведзі&lt;/br&gt; Шыр-даль абляглі.  Замёрзла зыбуха,&lt;/b...»</comment>
      <origin>291564</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="idl47wuaanjqy4wkqbsj6h2cxtcdug8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

Завалены сьнегам&lt;/br&gt;
Абшары балот.&lt;/br&gt;
На белых разлогах&lt;/br&gt;
Лаза, нібы дрот.

Альшэўнік бяз лісьцяў&lt;/br&gt;
Задумны такі;&lt;/br&gt;
Галіны, як жылы,&lt;/br&gt;
Плятуцца ў кручкі.

Блішчыць палітура&lt;/br&gt;
Па гладзі зямлі.&lt;/br&gt;
І гурбы-мядзьведзі&lt;/br&gt;
Шыр-даль абляглі.

Замёрзла зыбуха,&lt;/br&gt;
Застыгла дрыгва.&lt;/br&gt;
Прытоптаны к нізу&lt;/br&gt;
Чарот і трава.

Сярод азярынаў&lt;/br&gt;
На коўдрах сьнягоў&lt;/br&gt;
Праложаны трэлі&lt;/br&gt;
Да белых стагоў.

І трэлі плятуцца&lt;/br&gt;
Туды і сюды,&lt;/br&gt;
І хочуць схавацца&lt;/br&gt;
Ад белай жуды.

Няма дзе схавацца,&lt;/br&gt;
Мароз аж пячэ.&lt;/br&gt;
Ён голаў аб хвоі,&lt;/br&gt;
Бы камень, таўчэ.

І хвоі ў магерках&lt;/br&gt;
Пуховых дрыжаць.&lt;/br&gt;
Ваўняныя сьвіткі&lt;/br&gt;
На карках ляжаць.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>idl47wuaanjqy4wkqbsj6h2cxtcdug8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126088</id>
    <revision>
      <id>291565</id>
      <timestamp>2026-07-08T11:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  І сьнег на галінах,&lt;/br&gt; Як сала, як сыр.&lt;/br&gt; Бы йдзе ў пуць-дарогу&lt;/br&gt; Асілак-пастыр.  Ідзе ён, ідзе ён, —&lt;/br&gt; На месцы стаіць.&lt;/br&gt; Лес, стоячы, дрэмле,&lt;/br&gt; Аб леце сны сьніць.&lt;/br&gt;  А ціш… Аж страхоцьце&lt;/br&gt; Балюе ў цішы;&lt;/br&gt; Ні птушак у лесе,&lt;/br&gt; Нідзе ні душы.  І сьпяць тая...»</comment>
      <origin>291565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1131" sha1="elocwl0qvajat7zlalp8t5vzkaslttk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;{{block center/s}}&lt;/noinclude&gt;

І сьнег на галінах,&lt;/br&gt;
Як сала, як сыр.&lt;/br&gt;
Бы йдзе ў пуць-дарогу&lt;/br&gt;
Асілак-пастыр.

Ідзе ён, ідзе ён, —&lt;/br&gt;
На месцы стаіць.&lt;/br&gt;
Лес, стоячы, дрэмле,&lt;/br&gt;
Аб леце сны сьніць.&lt;/br&gt;

А ціш… Аж страхоцьце&lt;/br&gt;
Балюе ў цішы;&lt;/br&gt;
Ні птушак у лесе,&lt;/br&gt;
Нідзе ні душы.

І сьпяць таямніцы&lt;/br&gt;
У прухкай труне:&lt;/br&gt;
Да лета схавалісь&lt;/br&gt;
У рэчцы на дне.

А рэчка пад лёдам&lt;/br&gt;
Свая — не свая.&lt;/br&gt;
Чужыя ёй хвоі,&lt;/br&gt;
Чужая зямля.

Плынь рэчкі ня кіне&lt;/br&gt;
Імпэтна цябе, —&lt;/br&gt;
Ідзі, як па мосьце,&lt;/br&gt;
Па гладзі яе.

Направа, налева&lt;/br&gt;
Таўчэцца крышталь.&lt;/br&gt;
Нябёсы з зямлёю&lt;/br&gt;
Сшывае шыр-даль;

Сшывае іголкай&lt;/br&gt;
У торбу адну,&lt;/br&gt;
Наводзіць дрымоту&lt;/br&gt;
І кліча да сну.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>elocwl0qvajat7zlalp8t5vzkaslttk</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>