Вікікрыніцы bewikisource https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікікрыніцы Размовы пра Вікікрыніцы Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Аўтар Размовы пра аўтара Старонка Размовы пра старонку Індэкс Размовы пра індэкс TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 102 46528 291619 247467 2026-07-08T19:29:20Z Gleb Leo 2440 291619 wikitext text/x-wiki {{Пра аўтара |Імёны = Васіль |Прозвішча = Літко |Варыянты імёнаў = |Выява = |ДН = 1900 |Месца нараджэння = |ДС = 17 лістапада 1939 |Месца смерці = СССР |Апісанне = савецкі мастак, ілюстраваў беларускамоўныя і расейскамоўныя выданні |Іншае = |Вікіпедыя = Васіль Елісеевіч Літко |Вікіпедыя2 = Васіль Літко |Вікіцытатнік = |Вікісховішча = Category:Vasil Litko |Вікіліўр = |ЭСБЕ = |Google = |Катэгорыя = Васіль Літко |Першая літара прозвішча = Л }} == Творы == {{Усе творы}} == Ілюстрацыі == '''1927''' * ''[[Аўтар:Андрэй Александровіч|Александровіч, А]]''. {{Скан|[[Угрунь (1927)|Угрунь]]|Угрунь (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * ''[[Аўтар:Алесь Гурло|Гурло, А]]''. {{Скан|[[Зорнасьць (1927)|Зорнасьць]]|Зорнасьць (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Гартны, Ц]]''. {{Скан|[[Прысады (1927)|Прысады]]|Прысады (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1927}} '''1928''' * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Гартны, Ц]]''. {{Скан|[[Прысады (1928)|Прысады]]|Прысады (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * ''[[Аўтар:Алесь Дудар|Дудар, А]]''. {{Скан|[[Вежа (1928)|Вежа]]|Вежа (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * ''[[Аўтар:Аляксандр Чарвякоў|Чарвякоў, А]]''. {{Скан|[[За Савецкую Беларусь (1927)|За Савецкую Беларусь]]|За Савецкую Беларусь (1927).pdf}}. {{Fine|Менск: Цэнтральная Камісія ЦВК БССР па адзначэньню 10-й гадавіны Кастрычніцкай рэволюцыі, 1927}} * ''[[Аўтар:Цішка Гартны|Гартны, Ц]]''. {{Скан|[[На перагібе (1928)|На перагібе]]|Сокі цаліны. На перагібе (1928).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928}} * ''[[Аўтар:Якуб Колас|Колас, Я]]''. [[Збор твораў (Колас, 1928—1929)|Збор твораў]]. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1928—1929}} '''1929''' * ''[[Аўтар:Кузьма Чорны|Чорны, К]]''. {{Скан|[[Верасьнёвыя ночы (1929)|Верасьнёвыя ночы]]|Верасьнёвыя ночы (1929).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} * ''[[Аўтар:Янка Маўр|Маўр, Я]]''. {{Скан|[[Амок (1929)|Амок]]|Амок (1929).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} * ''[[Аўтар:Мікалай Міклуха-Маклай|Міклуха-Маклай]]''. {{Скан|[[Адзін сярод дзікуноў (1929)|Адзін сярод дзікуноў]]|Адзін сярод дзікуноў (1929).djvu}} / {{Fine|пер. ''[[:Катэгорыя:Ананімныя пераклады|невядомы]]''. Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1929}} '''1930''' * ''[[Аўтар:Янка Маўр|Маўр, Я]]''. {{Скан|[[Палескія робінзоны (1930)|Палескія робінзоны]]|Палескія робінзоны (1930).pdf}}. {{Fine|Менск: Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва, 1930}} {{PD-old-70}} [[Катэгорыя:Беларускія аўтары]] [[Катэгорыя:Рускія аўтары]] [[Катэгорыя:Мастакі]] [[Катэгорыя:Ілюстратары]] [[Катэгорыя:Аўтары XX стагоддзя]] bmaqkky6zquwexn7cqiv2c2bb0ylkm1 104 47393 291609 159732 2026-07-08T19:21:05Z RAleh111 4658 291609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude>{{Block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|БЕЛАРУСЬ}}.|памер=120%}} <center>{{larger|I.}}</center> Ты — летапіс з аповесьцяў вячыстых,<br /> Акроплены сьлязамі дудароў.<br /> Ты — яснацьвет ад водгульляў агністых<br /> Жняёў, касцоў і старцаў-пастыроў.<br /> У залатой кудзелі гучных сьпеваў<br /> Дрыжыць твой бор, сумуе твой гушчар.<br /> Дзед-чараўнік стаіць пад кожным дрэвам,<br /> Балота сьпіць пад вэльмам зорных чар.<br /> Твае лугі сьняць сны аб гуках ночных,<br /> Аб вогнішчах начлежных дзяцюкоў.<br /> Пад гуд віхроў, варожбаў сьвета-змрочных<br /> Тчэ глебны дух абраднасьці вякоў.<br /> Сам Госпад-Бог хадзіў тут па зямліцы,<br /> Усюль зіхцяць-відаць Яго Сьляды.<br /> Па тых сьлядох красуюцца капліцы,<br /> Па тых сьлядох брыдуць у даль Дзяды.<br /> Зышліся тут Ярыла з Божым Сынам,<br /> Сьвятая Маці з Доляю жыве.<br /> Ў цяні дубоў пад старадаўным тынам<br /> Ільля й Лясун расьселіся ў траве.<br /> Тут кожны крок абвеен казкай сівай,<br /> Што ручаёк — жалосных сьпеваў жмут.<br /> Шурпаты пень на лузе, ці на ніве —<br /> Нязнаны дух, або таемны цуд.<br /> Тут воўк — ня воўк, а чалавек закляты,<br /> Тут корч — ня корч, а той-жа селянін,<br /> А бусел-птух — ня птушка, а араты,<br /> Вартуе Дзіў абшар лугоў, далін.<br /><noinclude></noinclude> qd4purpe44wd2sdfhiw5bur5v0xlspq 104 47394 291610 159733 2026-07-08T19:22:14Z RAleh111 4658 291610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 6 —}}</noinclude> А курганы, а замчышчы, званіцы,<br /> А пустыроў сьвятая цішыня;<br /> А гнёздаў-мест ліхтарні-зараніцы,<br /> А вышкі гор, а рэчак глыбіня…<br /> Усё жыве жыцьцём Дзядоў адвечных,<br /> Тут кожны век пакінуў знак-пячаць.<br /> Па тых знакох — па тых шляхох па млечных<br /> Ідуць сыны свой край адбудаваць.<br /> І край магіл, той край, дзе жыў Скарына,<br /> Зноў парадзіў прарокаў і байцоў:<br /> Ідуць-брыдуць, бы Нёман з месца рынуў,<br /> Бы грамада узброеных касцоў.<br /> Іх кліч грыміць, як зычны хор грымотаў,<br /> Як буралом, імчыць у горны сьвет.<br /> Дрыжыць зямля ад нізаў да высотаў,<br /> Праменьніць даль Купальскі агняцьвет<br /> Васкросьлі зноў багі сівых Калядаў,<br /> Ратай ім сьпеў кідае на агонь.<br /> Хто на аўтар падсыпне зельле здрады,<br /> Таму ўвесь край шле жудасны праклён.<br /> <center>{{larger|II.}}</center> Ёсьць шмат такіх, што да Цябе плячыма,<br /> Маць-Беларусь, адвернуты стаяць,<br /> На Ўсход, Заход халопскімі вачыма,<br /> Як вапрукі зьдзічэлыя, глядзяць.<br /> Грызуць яны тваіх дубраў насеньне,<br /> Іх кпінаў гаць забрызгана гразьзёй, —<br /> У глыб зямлі ўвайшло Тваё карэньне,<br /> Лясы шумяць высока над Табой.<br /> Ты зноў жывеш, бо Ты ня знала сьмерці, —<br /> Магутны дух мацнеў ад роду ў род.<br /> Твая душа, шчыр-думы Твайго сэрца<br /> Расьлі-цьвілі з народу ды ў народ.<br /><noinclude></noinclude> reaoanyqd0rh4yivz2o2wr9am8u2x3c 104 47395 291611 159734 2026-07-08T19:23:41Z RAleh111 4658 291611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 7 —}}</noinclude> <section begin="Беларусь"/>Сама, Сама наладзіш сваё веча, —<br /> Разьбілі сталь адгукі вешчых струн,<br /> А хто пачне чыніць тут злыя рэчы. —<br /> Таго заб’е наш волі бог — Пярун.<br /> Сама, Сама адзначыш Свае межы,<br /> Без дапамог няпрошаных дзядзькоў.<br /> Ты забярэш, што да Цябе належа,<br /> Маць-Беларусь, спакон глухіх вякоў!<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Беларусь"/> <section begin="Пад няволяй"/>{{Block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|ПАД НЯВОЛЯЙ}}.|памер=120%}} <center>{{larger|I.}}</center> Шмат коп маладзікоў, лік ветахаў такі<br /> На бірцы векавой адзначана, крывёю.<br /> Ішлі-плылі гады і совалісь вякі,<br /> Аблокам зьдзек вісеў над роднаю зямлёю.<br /> І розныя арлы і розныя крукі<br /> Мянялі сьцягаў цьвет, краіна, над табою.<br /> Гудзеў страшны бізун бязьлітаснай рукі,<br /> Замоўк наш вешчы дух у бою, ці бяз бою.<br /> Як спадчыну для нас тут кожны пан свой сьлед<br /> На глебе пакідаў у выглядзе руінаў.<br /> У вогнішчы, ў крыві купаліся даліны.<br /> Пазьнішчаны лясы. Абшар, як лысы дзед,<br /> І рэчкі высахлі на многа-многа лет,<br /> І жудасьці стаяць над хатай селяніна.<br /> <center>{{larger|II.}}</center> Палонілі ратая гожым, хлусным словам,<br /> Згібалі яго карк цярплівы да зямлі.<br /> Аддаў народ наш моц агідным, ночным совам,<br /> Якія Беларусь, як хмары, абляглі.<br /> На вечна стары лад пад новым зычным зовам<br /> Няведама куды багацьці {{Абмылка|нашыйшлі|нашы йшлі}}.<br /> Народ цярпеў-маўчаў: пад гартаваным ковам<br /> Ён гадаваў свае ад працы мазалі.<br /><section end="Пад няволяй"/><noinclude></noinclude> fumybbcm9bf41c6kophvrn8xkzspnoq 104 47397 291612 159735 2026-07-08T19:25:37Z RAleh111 4658 291612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 8 —}}</noinclude> <section begin="Пад няволяй"/>Гасьцінны беларус карміў цьму дармаедаў,<br /> іх выпраўляў ў сьвет на рынкі гандляваць,<br /> Дзе налаўчылісь край за грошы прадаваць.<br /> Там ладзілі дзяльбу, як хто хацеў, як ведаў,<br /> Стуль саранчой плыла да нас чужая раць,<br /> Аж плакалі званы над могліцай Рагнеды.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Пад няволяй"/> <section begin="Паходні"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ПАХОДНІ}}.}}</center> На плітах алатырных залатых вякоў,<br /> На сочнай глебе сказаў з княжацкіх учынаў,<br /> На красках простых сьпеваў простых мужыкоў,<br /> Над плоймай струнных гукаў гучных адпачынаў<br /> {{gap|5em}}Агнеюцца паходні.<br /> Іх водблескі рунеюць многа соткаў лет,<br /> Квітнеюць, як лілеі казачнай крыніцы.<br /> А кожная з паходняў — сонца-сяміцьвет,<br /> Якое мкнецца ўвышку, з яркай зараніцай<br /> {{gap|5em}}Спрачаецца удодні.<br /> Адвечныя скрыжалі роднае зямлі<br /> Хаваюць нашы скарбы, носяцца над краем,<br /> Паказываюць жыва, як дзяды жылі,<br /> Гавораць нам яскрава, што мы мелі, маем<br /> {{gap|5em}}Ад песьняроў-прарокаў:<br /> Баянаў сын-насьледнік, — Ігара гусьляр, —<br /> Пакінуў нам на славу песьні залатыя.<br /> Праз восем праз сталецьцяў з краю ценяў, мар<br /> Прышлі да нас, як госьці, птахі-гусьлі тыя,<br /> {{gap|5em}}Бы зьяньне праз аблокі.<br /> Пад попелам пад пылам манастырскіх крат<br /> Знайшлі стары паргамэнт песьняў пад заховай.<br /> Народы і плямёны, кожны на свой лад,<br /> Гардзіліся знаходкай Ігарава Слова,<br /> {{gap|5em}}Явангельлем славянаў.<br /><section end="Паходні"/><noinclude></noinclude> o8tb50p76w2sgrs66hq05ohraks28h0 104 47400 291613 159739 2026-07-08T19:26:43Z RAleh111 4658 291613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 9 —}}</noinclude> <section begin="Паходні"/>Пад месяцам, пад сонцам Полацкіх капліц,<br /> Пад сьпеўнымі званамі залачоных вежаў,<br /> Пад паляўнічым рогам ў явах таямніц<br /> Зьявіўся наш Скарына кветкай родных межаў,<br /> {{gap|5em}}Вясёлкай з-пад туману.<br /> На мове паспалітай простых пастыроў<br /> Тлумачыў ён прарокаў сказы-сьвятапісы.<br /> Жыў твор яго ў народзе, нібы ў жылах кроў,<br /> Праменіўся над краем сонечнаю рысай,<br /> {{gap|5em}}Аздобаю нябёснай.<br /> Пад замкам Гэдыміна над ракой Вільлёй<br /> Яшчэ адзін тастамант славіў нашу долю:<br /> То быў Літоўскі Статут. Праўдаю сьвятой,<br /> Імпэтнаю Пагоняй мкнуўся ён па полі<br /> {{gap|5em}}І па даліне роснай.<br /> Яшчэ было паходняў па дарозе шмат,<br /> Якія нам сьвяцілі ў цемры доўгай ночы:<br /> Вянок народных песьняў хварбамі багат:<br /> І хмеліць сэрца, душу, зьяньнем сьлепіць вочы,<br /> {{gap|5em}}Вянок наш мятарутны.<br /> Ці помніце вы песьні аб сваіх дзядох?<br /> Ці бачыце паходні, родныя саколы?<br /> Ці пойдзеце наперад па сьвятых сьлядох?<br /> Ці будзеце сьвяціцца ў родным творчым коле?<br /> {{gap|5em}}Ці будзеце магутны?<br /> {{Справа|{{larger|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Паходні"/> <section begin="Араты"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|АРАТЫ}}.}}</center> Панясу кавалю<br /> Скарб-саху я сваю.<br /> Ён ачысьціць нарог<br /> На вялікіх агнёх.<br /> Молат гучна грымне —<br /> Ржа-луска: адпадзе.<br /> Скарб-саха не на жарт<br /> Будзе мець моцны гарт.<br /><section end="Араты"/><noinclude></noinclude> fv9voeno6gkf50fpu8ag2p54tn64d61 291614 291613 2026-07-08T19:27:02Z RAleh111 4658 291614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 9 —}}</noinclude> <section begin="Паходні"/>Пад месяцам, пад сонцам Полацкіх капліц,<br /> Пад сьпеўнымі званамі залачоных вежаў,<br /> Пад паляўнічым рогам ў явах таямніц<br /> Зьявіўся наш Скарына кветкай родных межаў,<br /> {{gap|5em}}Вясёлкай з-пад туману.<br /> На мове паспалітай простых пастыроў<br /> Тлумачыў ён прарокаў сказы-сьвятапісы.<br /> Жыў твор яго ў народзе, нібы ў жылах кроў,<br /> Праменіўся над краем сонечнаю рысай,<br /> {{gap|5em}}Аздобаю нябёснай.<br /> Пад замкам Гэдыміна над ракой Вільлёй<br /> Яшчэ адзін тастамант славіў нашу долю:<br /> То быў Літоўскі Статут. Праўдаю сьвятой,<br /> Імпэтнаю Пагоняй мкнуўся ён па полі<br /> {{gap|5em}}І па даліне роснай.<br /> Яшчэ было паходняў па дарозе шмат,<br /> Якія нам сьвяцілі ў цемры доўгай ночы:<br /> Вянок народных песьняў хварбамі багат:<br /> І хмеліць сэрца, душу, зьяньнем сьлепіць вочы,<br /> {{gap|5em}}Вянок наш мятарутны.<br /> Ці помніце вы песьні аб сваіх дзядох?<br /> Ці бачыце паходні, родныя саколы?<br /> Ці пойдзеце наперад па сьвятых сьлядох?<br /> Ці будзеце сьвяціцца ў родным творчым коле?<br /> {{gap|5em}}Ці будзеце магутны?<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Паходні"/> <section begin="Араты"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|АРАТЫ}}.}}</center> Панясу кавалю<br /> Скарб-саху я сваю.<br /> Ён ачысьціць нарог<br /> На вялікіх агнёх.<br /> Молат гучна грымне —<br /> Ржа-луска: адпадзе.<br /> Скарб-саха не на жарт<br /> Будзе мець моцны гарт.<br /><section end="Араты"/><noinclude></noinclude> 84mhxwxz1qgore2vfcc0emc0blobtuj 104 47402 291616 159740 2026-07-08T19:27:31Z RAleh111 4658 291616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 10 —}}</noinclude> Па шнурох-пустырох,<br /> Па зьдзічэлых палёх<br /> Буду глебу раўняць,<br /> Буду поле араць.<br /> Шыр запахне ральлёй,<br /> Жыватворчай зямлёй.<br /> Там, дзе страхі былі,<br /> Дзе гарматы раўлі,<br /> Там, дзе сьмерці садом<br /> Папяліўся агнём,<br /> Дзе дымілась расой,<br /> Чалавечай крывёй<br /> Пад стагнаньнем зямля, —<br /> Пойдзе праца мая.<br /> Што прайшло, то — нішто,<br /> Я ўзмацнею ў раз сто,<br /> Загрыміць, закіпіць,<br /> Загудзіць, зашуміць,<br /> Загарыцца ў грудзёх,<br /> Заіскрыцца ў вачох.<br /> Устрахну галавой,<br /> Узмахну я рукой,<br /> Запяю з зор да зор<br /> На бязьмежны прастор.<br /> З неба сонца зірне;<br /> Як дыван, рунь блісьне,<br /> Заблішчыць васілёк,<br /> Задыміць каласок,<br /> На зажынках — гульня,<br /> На дажынках — гульня.<br /> Будзе піва і мёд —<br /> Ахмялее народ.<br /> Шмат гадоў, многа лет<br /> Будзе хлеб на ўвесь сьвет!<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}}<noinclude></noinclude> 25jpitzefv4fqhtzbhrritkgzkhq02x 104 47406 291618 159741 2026-07-08T19:28:44Z RAleh111 4658 291618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 11 —}}</noinclude>{{Block center/s}} <center>{{larger|НА ПРАДВЕСЬНІ.}}</center> Аздобіў Сакавік у златаблеск даліны,<br /> Быў чысты, нібы шкло, абшар-прастор нябёс.<br /> Сінь-даль адзела туль з сярэбранай тканіны,<br /> Здалёку цёмны бор вяршалінамі трос.<br /> Крахтаў лядок — па ім ішоў Ярыла ціха,<br /> На зімніку старым ляглі яго сьляды.<br /> Над ім лунаў прамень агнёваю арліхай,<br /> За ім ішлі-брылі прыслужнікі-Дзяды.<br /> Іх постаці расьлі, як дрэвы дзікай гушчы,<br /> Трымалі на руках адвечную Вясну.<br /> Чуваць быў лёгкі шум: шло набажэнства ў пушчы,<br /> І патаемны звон будзіў зямлю ад сну.<br /> На кожным дрэве-пні мігцелася бажніца,<br /> Хаваў яе ад воч рухлівы аганёк.<br /> Пад кожным дрэвам-пнём сьвяцілася крыніца.<br /> Ляжаў на ёй бруском бруштынавы лядок.<br /> Карчы плялісь вакол, цямнелі, як мурыны,<br /> Як дзікая ганьня няведамых зьвяроў.<br /> Блішчэлі, як крышталь, пад лёдам азярыны,<br /> Туманілася ціш над каркам пустыроў.<br /> Сьцяжарні тут і там на ўзгорках лугавінаў,<br /> Як дзіды, тырк і тырк у ціхі карагод.<br /> На лёдзе між кусткоў ірдзелісь журавіны,<br /> Бы кропелькі крыві на чыстым люстры вод.<br /> Увосені да іх пад невадам туману<br /> Не дапушчаў дзяўчат багністы страх балот.<br /> Як той закляты скарб, былі яны схаваны<br /> Ад воч і рук людзкіх на ўвесь зімні пралёт.<br /> Празрысты быў лядок, як з павуціны сетка,<br /> Багно было пад ім відочна ў цішыне.<br /> Пад жылістай лазой, дзе вадзяныя кветкі,<br /> Русалка ў глыбі вод хавалася на дне.<br /><noinclude></noinclude> 8uhlywwde8a1ss3sfdvyjpg1j4b26tw 104 47407 291620 159742 2026-07-08T19:29:26Z RAleh111 4658 291620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 12 —}}</noinclude> <section begin="На прадвесьні"/>Мяцеліцы яе заштосьці пакаралі, —<br /> Пад лёдам да вясны ёй загадалі спаць.<br /> Іскравілісь на ёй з суніц-брусьніц каралі,<br /> Вужаку на грудзёх прымусілі трымаць.<br /> Як мордачкі ягнят, тырчэлі яе грудкі,<br /> Жадалі шчыкатаць да сьмерці дзяцюкоў.<br /> Між шоўку валасоў блішчэлі незабудкі,<br /> Твар абвілі, бы хмель, пляцёнкамі кусткоў.<br /> Разрэзаным грыбком былі адкрыты губкі,<br /> А колеры на іх, як макаўкі, цьвілі.<br /> Як брызгі малака, бялелі яе зубкі,<br /> Між іх вуглём чарнеў малы камок зямлі.<br /> З-пад вадзяных лілей пажоўклых і дрыжучых<br /> Чуваць быў лёгкі шэпт, дрымотай подых-згук.<br /> З-пад залатой лускі, з-пад бурбаўкаў бліскучых<br /> Прыкметны былі ледзь абрысы ног і рук.<br /> Русалка сон прарве, праб’е лядок рукою<br /> І пойдзе расьсяваць пралескі па зямлі.<br /> І запяе Вясна ў праменьнях над ракою,<br /> Наладзіць шчодры баль на пухавой ральлі.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="На прадвесьні"/> <section begin="Летнік"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ЛЕТНІК}}.}}</center> Па летніку грэбля<br /> Вядзе да ракі.<br /> Мільгаюць абапал<br /> Сямейкі-кусткі.<br /> Праменісты ветрык<br /> Ківае, трасе<br /> Бярозку крывую<br /> У кашульцы, ў расе.<br /> На купіне зыбкай<br /> Тырчыць мухамор,<br /> На шапцы чырвонай<br /> Шмат беленькіх зор.<br /><section end="Летнік"/><noinclude></noinclude> q194xoy7fxa21z0jv83ey2mda0ty7l7 104 47460 291621 159749 2026-07-08T19:30:49Z RAleh111 4658 291621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 18 —}}</noinclude> <section begin="Летнік"/>Арэшнік, асіны<br /> Ў лясной глыбіне<br /> Табе таямніцы<br /> Раскажуць свае.<br /> І дуб табе — братам,<br /> І хвойка — сястрой,<br /> І цёткай — бярозка,<br /> І ёлка — кумой.<br /> Па летніку цягне<br /> Бясконца брысьці:<br /> Шмат цудаў у хвілю<br /> Тут можна знайсьці.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Летнік"/> <section begin="Жар"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Жар-сонца пячэ. Гарачы дзень вясны.<br /> Стаіць стромкі бор высокім шчытным тынам.<br /> Жывіца-смала па зморшчынах сасны<br /> Цячэ ручайком —растопленым бруштынам.<br /> Прайшоў тут сякач, пакінуў знак на пні,<br /> Параніў на жарт красуню-баравіну; —<br /> І сок, як алей, плыве аж да зямлі,<br /> На верас імчыць з-пад белі сэрцавіны.<br /> І хмеліць смала, і п’яніць сочны пень,<br /> І радасьць бярэ, што пахне так жывіца.<br /> І хочацца ў даль пайсьці ў вільготны цень,<br /> Душой адпачыць пад бульканьнем крыніцы.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Жар"/> <section begin="Навальніца"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|НАВАЛЬНІЦА.}}</center> Апранута ў лісьцях мядзяных<br /> Гудзіць і рычыць па палянах,<br /> Бушуе і бухае бура.<br /> Прытуліцца моцна да дрэва,<br /> Засьвісьне направа — налева,<br /> Зацягне жалобу хаўтураў.<br /><section end="Навальніца"/><noinclude></noinclude> i1mo4fsi9lo8l32d23db6xer454txae 104 47475 291622 159750 2026-07-08T19:31:34Z RAleh111 4658 291622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 20 —}}</noinclude> <section begin="Навальніца"/>І зьмеіцца рэчка жывая,<br /> Абшар берагоў залівае,<br /> Паводкай імчыцца шалёнай.<br /> А бура пад крыжам галосіць,<br /> Ратунку і літасьці просіць,<br /> Як маць над нябошчыкам стогне.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Навальніца"/> <section begin="А ў бары"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|А Ў БАРЫ}}…}}</center> А ў бары, а ў бары стаіць гуд.<br /> Шэпты граюць па струнах-галінах.<br /> Апранаюцца ў месячны цуд<br /> Іглы-пні на пуховых купінах.<br /> Кожны цень, кожны цень наўскос<br /> Каля пня дрэмле-сьпіць кволай плямай,<br /> Убіраецца ў пацеркі рос.<br /> Мох вакол — аксамітавай рамай.<br /> Чуеш сьпеў, чуеш сьпеў з глыбыні,<br /> Што плыве з лясуновых прысадаў;<br /> Чырванеюцца макі-агні;<br /> Ня ідзі ты да іх — гэта здрада.<br /> — Да мяне, да мяне ў мой шацёр! —<br /> Пад карчамі праменіць альтанка…<br /> Ашчасьлівішся музыкай зор<br /> Усю ноч — аж да самай заранкі.<br /> Будзеш сьніць, будзеш сьніць дзіўны сон,<br /> Зацалуеш русалчыны губкі;<br /> Закрасуецца кветкай твой стогн<br /> На грудзёх у дзяўчыны-галубкі.<br /> — Ой, ня йдзі, ой, ня йдзі да яе,<br /> Бо зацягне злы дух у балота;<br /> Заварожаны кур запяе<br /> Над чароўным, над чулым чаротам.<br /><section end="А ў бары"/><noinclude></noinclude> kvqiq95jpzz4zq9roizc637wx15ggeq 104 47478 291623 159751 2026-07-08T19:32:37Z RAleh111 4658 291623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 21 —}}</noinclude> <section begin="А ў бары"/>Ціхі сказ, ціхі сказ-загавор<br /> Затуманіць цябе шэптам-хмелем;<br /> Закалышыцца ўпоўначы бор<br /> Над тваім над таёмным вясельлем.<br /> Дзень за днём, дзень за днём рыне ў шлях,<br /> Ночка пойдзе імглістай хадзьбою;<br /> Зажалобіцца жудасны страх,<br /> Будзе крыжам вісець над табою.<br /> Тваю кроў, тваю кроў вып’е здань,<br /> Выжме з жылаў яе да крапінкі.<br /> Сьмелым вокам на бор гэты глянь<br /> І ня йдзі да русалкі-дзяўчынкі!<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="А ў бары"/> <section begin="Старарэчышча"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|СТАРАРЭЧЫШЧА.}}</center> Калісь тут плыла жывая рака,<br /> Гулялі чаўны па плыні вады, —<br /> Цяпер тут чарот, трава-асака,<br /> Цяпер тут пясок маўчыць ад нуды.<br /> А рэчка адсюль зьвярнула набок,<br /> Прабіў новы шлях вясновы імпэт;<br /> І смутны стаіць забыты лужок,<br /> Дубочак на ім сухі, як шкілет.<br /> Бяз рэчкі, вады няма тут жыцьця,<br /> Няма тут душы, маркотна да сьлёз.<br /> Вісіць над усім труна забыцьця, —<br /> Аджыўшае ўсё спаткне такі лёс.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Старарэчышча"/> <section begin="Змрокі"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ЗМРОКІ}}.}}</center> Змрокі тканінай шурпатай спавілі нямыя абшары.<br /> Змрокі дажджом з густых ценяў набрызгалі ціхія чары.<br /> Змрокі да пнёў прытулілісь, як старчыхі, ў чулым гушчары<br /><section end="Змрокі"/><noinclude></noinclude> r35iktjgq8pv5d9e7tdw5bocx8k8d8d 104 47488 291624 159753 2026-07-08T19:33:27Z RAleh111 4658 291624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 22 —}}</noinclude> <section begin="Змрокі"/>Сполахі-страхі лунаюць над блізьзю, над шырай, наддаляй<br /> Птахамі жудаснай сьмерці да могліцаў шэрых прыпалі,<br /> Крыж каля крыжа чарнее, бы шэрагі шыбельніц-паляў.<br /> Здані вылазяць са шчылін з палудзеных шчытных заховаў,<br /> Цёмнай сям‘ёю блукаюць і шастаюць дрэвам хваёвым.<br /> Сосны вядуць свае шэпты працяглаю песьняй-замовай.<br /> Чорныя сейбіты ночы пануюць да самага раньня, —<br /> Покуль над рэчкай журблівай ня блысьне сівізна ў тумане,<br /> Покуль пажарышча неба на роснае поле ня гляне.<br /> Змрокі тады прападаюць, як быццам валокны з вільготы,<br /> Змрокі тады трацяць сілы, бы раніцай сны і дрымоты,<br /> Змрокаў тады праглытае пявучы абшар срыбна-злоты.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Змрокі"/> <section begin="Бездарожжа"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|БЕЗДАРОЖЖА}}.}}</center> Між поля, між балот, сярод лугоў-далінаў,<br /> Як вялізарны вуж, ляжыць васеньні шлях;<br /> Разьлёгся жабраком уздоўж гняздоў-хацінаў,<br /> Пад сеткаю вільгот яго трывожыць страх.<br /> А плечы яго скрозь паранілі калюгі,<br /> Каменьні, гразь па ім — апраткаю жуды.<br /> А на яго грудзёх фурманкі, як зьвяругі,<br /> Прабілі пругкі слой, углыбілі сьляды.<br /> Пад ціскам кол і ног, пад цёпканьнем марудным<br /> Балюча крэхча шлях і пырскае гразёй;<br /> І заглушае боль віхром гушчар бязьлюдны,<br /> І неба льець па ім дажджліваю крывёй.<br /> Так дзень за днём брыдзе ў васеньняй непагодзе<br /> І {{Абмылка|затул е|затуляе}} шлях імглістым туманом.<br /> Вятрышча круціць лес у вечным карагодзе,<br /> Вакол наводзіць сум галошаньнем-выцьцём.<br /><section end="Бездарожжа"/><noinclude></noinclude> pq4ji74y8x3njxvq6y3se5fzc56hlkp 104 47498 291625 159826 2026-07-08T19:34:24Z RAleh111 4658 291625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 23 —}}</noinclude> <section begin="Бездарожжа"/>Няхай ужо скарэй над жудасным абшарам<br /> Праносіцца, як здань, зімы сьняжысты гуд.<br /> Няхай ужо скарэй пад ільдзяным пажарам<br /> Палоніць шыр зямлі бялява-пухкі цуд.<br /> Ой, хочацца ў глушы паслухаць веі казку,<br /> Пабачыць блеск сьнягоў пад сьпевам завірух{{Абмылка|..,|…}}<br /> Мільгніце, матылькі — сьняжынкі, — неба краскі,<br /> Ляці скарэй, зіма, як белазорны птух!<br /> {{***3||50%|3|перад=1em|пасьля=1em}} Між поля, між балот, сярод лугоў-далінаў<br /> Імчыць вясновы шлях, як доўгалежны пас.<br /> Бы волат малады, ён дрэмле між хацінаў,<br /> Ляжыць ён — у вадзе затоплены абраз.<br /> Ён з-пад вады блішчыць бруском з ільдоў каравых,<br /> Па ім сьляды лапцёў, знак срыбных палазоў,<br /> Са шляху хваля вод вясновых сініх, жвавых<br /> Сьцірае сказ зімы, пісьмёны маразоў.<br /> А сонца б’ець агнём ў волава паводкі,<br /> Бы дарагі мэтал, растаплівае лёд.<br /> Мільгаюць па вадзе над вешнім полем лодкі,<br /> Цяпер, як акіян жвіровы летні брод.<br /> А птушкі ў вышыне наладжываюць сьвята,<br /> Рыхтуюць над зямлёй вясновы зычны баль.<br /> А даль аж сьлепіць зрокі — даль яснатой багата,<br /> А неба над зямлёй празрыста, як крышталь.<br /> Няхай ужо скарэй зазелянеюць ўзгоркі,<br /> Хай выб’е ўверх мяжа пралеску хоць адну.<br /> Ідзіце на зару, дзяўчаткі, кветкі, зоркі!<br /> Ідзіце на гумно і гукайце вясну!<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Бездарожжа"/> <section begin="Сьняжыначкі"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|СЬНЯЖЫНАЧКІ}}.}}</center> Сьняжыначкі-пушыначкі,<br /> Як матылькі ляцелі;<br /> Як красачкі-пралесачкі,<br /> Над хаткамі блішчэлі.<br /><section end="Сьняжыначкі"/><noinclude></noinclude> n5fdnp8im80pg0ufbkjt4zayh31dqt3 291626 291625 2026-07-08T19:34:51Z RAleh111 4658 291626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 23 —}}</noinclude> <section begin="Бездарожжа"/>Няхай ужо скарэй над жудасным абшарам<br /> Праносіцца, як здань, зімы сьняжысты гуд.<br /> Няхай ужо скарэй пад ільдзяным пажарам<br /> Палоніць шыр зямлі бялява-пухкі цуд.<br /> Ой, хочацца ў глушы паслухаць веі казку,<br /> Пабачыць блеск сьнягоў пад сьпевам завірух{{Абмылка|..,|…}}<br /> Мільгніце, матылькі — сьняжынкі, — неба краскі,<br /> Ляці скарэй, зіма, як белазорны птух!<br /> {{***3||50%|3|перад=1em|пасьля=1em}} Між поля, між балот, сярод лугоў-далінаў<br /> Імчыць вясновы шлях, як доўгалежны пас.<br /> Бы волат малады, ён дрэмле між хацінаў,<br /> Ляжыць ён — у вадзе затоплены абраз.<br /> Ён з-пад вады блішчыць бруском з ільдоў каравых,<br /> Па ім сьляды лапцёў, знак срыбных палазоў,<br /> Са шляху хваля вод вясновых сініх, жвавых<br /> Сьцірае сказ зімы, пісьмёны маразоў.<br /> А сонца б’ець агнём ў волава паводкі,<br /> Бы дарагі мэтал, растаплівае лёд.<br /> Мільгаюць па вадзе над вешнім полем лодкі,<br /> Цяпер, як акіян жвіровы летні брод.<br /> А птушкі ў вышыне наладжываюць сьвята,<br /> Рыхтуюць над зямлёй вясновы зычны баль.<br /> А даль аж сьлепіць зрокі — даль яснатой багата,<br /> А неба над зямлёй празрыста, як крышталь.<br /> Няхай ужо скарэй зазелянеюць ўзгоркі,<br /> Хай выб’е ўверх мяжа пралеску хоць адну.<br /> Ідзіце на зару, дзяўчаткі, кветкі, зоркі!<br /> Ідзіце на гумно і гукайце вясну!<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Бездарожжа"/> <section begin="Сьняжыначкі"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|СЬНЯЖЫНАЧКІ.}}</center> Сьняжыначкі-пушыначкі,<br /> Як матылькі ляцелі;<br /> Як красачкі-пралесачкі,<br /> Над хаткамі блішчэлі.<br /><section end="Сьняжыначкі"/><noinclude></noinclude> b59zabmpzyubv8j76qhejx1vffgkev3 104 47507 291627 125505 2026-07-08T19:35:51Z RAleh111 4658 291627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 24 —}}</noinclude> <section begin="Сьняжыначкі"/>Бялеліся-мігцеліся<br /> Ў багатыя калёры,<br /> Драбнюткія-пякнюткія,<br /> Як зоранькі, як зоры,<br /> Насіліся-кружыліся<br /> Над ціхімі палямі,<br /> Даліначкі, сьцяжыначкі<br /> Пакрылі дыванамі.<br /> Над ёлкамі, над хвойкамі<br /> Шапталі свае песьні:<br /> «Як смутна, тут, пакутна, тут,<br /> Тут страшна, тутка цесна…»<br /> «У хмараньках — пры матаньках,<br /> У срыбным ў замчышчы<br /> Сьпявалі мы, скакалі мы<br /> І ладзілі ігрышчы».<br /> Сьняжыначкі-пушыначкі<br /> На Бога наракалі:<br /> «Нас кволенькіх-вясёленькіх<br /> На полі растапталі…»<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Сьняжыначкі"/> <section begin="Сьнег"/>{{Block center/s}} <center>{{Цэнтар|{{Разьбіўка|СЬНЕГ}}.}}</center> Мо’ гэта, белыя лебедзі<br /> Сыплюць са скрыдлаў пушыначкі,<br /> Кропляць яе дожджык густы?<br /> {{Абмылка|Мо,|Мо’}} гэта срыбныя невадзі<br /> Кідаюць з рыбаю пыліначкі, —<br /> Лускі на дрэвы, кусты?<br /> Мо’ гэта сейбіт стрывожаны<br /> Сее зярняткі маленькія<br /> З хмарак-сявалак з высот?<br /><section end="Сьнег"/><noinclude></noinclude> 00jcsx308oaos9rz87axvt74u75k7tz 104 47515 291628 159827 2026-07-08T19:36:28Z RAleh111 4658 291628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 26 —}}</noinclude> На адзінокіх пуцінах.<br /> Ой, разгулялась мяцеліца,<br /> Ў шматы рве гладкую бель<br /> На барадатых купінах.<br /> Сьнег…<br /> Носіцца, носіцца, носіцца,<br /> Ў дзікай шалёнай гульні,<br /> Круціць на розныя лады.<br /> Моліць гасьцінец і просіцца:<br /> «Жартачкі, цэлыя дні<br /> Будзь падарожнікам здрадай!»<br /> «Вабіш іх бельлю сьнягоў,<br /> Вабіш іх гладзьдзю бліскучай,<br /> Каля лясных берагоў<br /> Ёлкаю дражніш скрыпучай».<br /> «Дзін-дзін — званочак зьвініць,<br /> Лясь-лясь — драцянка ляскоча,<br /> Дрыж-дрыж — каняка дрыжыць,<br /> Стоп-стоп — у яму йсьці хоча».<br /> Кліча хтось з глыбі хваёў,<br /> Кліча, заве па імені,<br /> Кліча ў гушчар фурманоў, —<br /> Проста, ня знойдзеш збавеньня.<br /> Гінуць у белых палёх<br /> На мягкапушных пярынах,<br /> Гінуць у белых агнёх,<br /> Ў ярка-сівых дамавінах.<br /> Вея шапоціць ім сны,<br /> Белыя, сьнежныя казкі.<br /> Стыгнуць, гібеюць яны<br /> Пад заварожанай ласкай.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}}<noinclude></noinclude> ljzg6tifbd2yy78s8vii6qvijx3n84h 104 47520 291629 125524 2026-07-08T19:37:04Z RAleh111 4658 291629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 27 —}}</noinclude>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|У ДЗІЧЫНЕ}}.}}</center> Сіва-сіняя поўнач задумна<br /> Глядзіць з-пад карчышчаў<br /> На, зоркі — крывавыя краскі<br /> Нябёснага поля нямога.<br /> Хвоі, — ведзьмы праклёныя, — сумна.<br /> Між сьнежных замчышчаў<br /> Зацішна стаяць, нібы маскі<br /> Да байкі, да сказу страшнога.<br /> Нявідочны хтось даль аздабляе<br /> Блакітам яскравым,<br /> На кволых пушыстых абшарах<br /> Ткуць лёгкія полагі цені.<br /> Цішыня мёртвым крокам гуляе<br /> Па дрэвах кудравых<br /> І сее навокала мары —<br /> Пшаніцы бруштынавай жмені.<br /> Ціха туліцца рэчка да бору<br /> У няведамым страху.<br /> Сталёвая покрыўка з лёду<br /> Ёй грэе азябшыя плечы:<br /> Прышлі ў дзень рыбакі з касагору:<br /> Праз сьнежныя гмахі,<br /> Прысталі, як пчолы да мёду,<br /> Прырвалісь, як воі да сечы;<br /> І давай лёд калоць зубам-ломам,<br /> Рубаці сякерай,<br /> Акудай-пілой пілаваці, —<br /> Аж пот акрапляў ім бароды.<br /> Вада бухала ўверх жыжай-комам<br /> І лезла бяз меры,<br /> Пачала сяброў аглядаці,<br /> Бы сьвет ўжо ня бачыла годы.<br /> І кародзілісь прорубы-раны<br /> На карку балючым,<br /><noinclude></noinclude> msn204ju5ryp8249dlidjwkubcypi1u 104 47521 291630 159828 2026-07-08T19:37:59Z RAleh111 4658 291630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 28 —}}</noinclude><section begin="Дзічына"/>Да поўначы ледзь загаілісь;<br /> Асталісь нязначныя плямы.<br /> Вышаў воўк на лясную паляну.<br /> Ён крокам бягучым<br /> Да рэчкі дыбаў. І сьвяцілісь<br /> Галодныя вочы вуглямі.<br /> На лёд кінуўся шэрай стралою<br /> З абрыву імпэтна;<br /> І жудкая доля сустрэла,<br /> Маркотнага сына гушчару;<br /> Ценькі лёд ён прабіў пад сабою<br /> І папаў няпрыкметна<br /> У проруб зьлягка зьледзянелы,<br /> Воўк здаўся, як здрады ахвяра.<br /> Ледзь пасьпеў ён з вады паказацца,<br /> Выцьцё задрыжала —<br /> І згінуў пад лёдам навекі<br /> Так шпарка, аж пошчакі з бору<br /> Ня здолелі йшчэ расплывацца.<br /> У роспачы млела<br /> Выцьцё, нібы ойканьне зьдзекаў,<br /> Нарэшце сканала ў прасторы.<br /> Воўчы сьлед знакам страху панурым<br /> Гладзь сьнегу шурпаціць.<br /> Лунаюць вакол таямніцы,<br /> Жуда, цішыня, нібы совы.<br /> Хвоі-ведзьмы шапочуць хаўтуры,<br /> Як дзеці па маці.<br /> У небе кроў зорак ірдзіцца,<br /> Кідае рубіны ў дуброву.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Дзічына"/> <section begin="Бель"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|У БЕЛІ.}}|памер=120% Ня казка, ня сон, не малюнак,<br /> Ня чараў сівых падарунак, —<br /> У срыбнай у шэрані, ў белі<br /> Будыніны ўсе абамлелі.<br /><section end="Бель"/><noinclude></noinclude> tlp0wgb16ai2924irkg0p5ybcoph00z 291631 291630 2026-07-08T19:38:35Z RAleh111 4658 291631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 28 —}}</noinclude><section begin="Дзічына"/>Да поўначы ледзь загаілісь;<br /> Асталісь нязначныя плямы.<br /> Вышаў воўк на лясную паляну.<br /> Ён крокам бягучым<br /> Да рэчкі дыбаў. І сьвяцілісь<br /> Галодныя вочы вуглямі.<br /> На лёд кінуўся шэрай стралою<br /> З абрыву імпэтна;<br /> І жудкая доля сустрэла,<br /> Маркотнага сына гушчару;<br /> Ценькі лёд ён прабіў пад сабою<br /> І папаў няпрыкметна<br /> У проруб зьлягка зьледзянелы,<br /> Воўк здаўся, як здрады ахвяра.<br /> Ледзь пасьпеў ён з вады паказацца,<br /> Выцьцё задрыжала —<br /> І згінуў пад лёдам навекі<br /> Так шпарка, аж пошчакі з бору<br /> Ня здолелі йшчэ расплывацца.<br /> У роспачы млела<br /> Выцьцё, нібы ойканьне зьдзекаў,<br /> Нарэшце сканала ў прасторы.<br /> Воўчы сьлед знакам страху панурым<br /> Гладзь сьнегу шурпаціць.<br /> Лунаюць вакол таямніцы,<br /> Жуда, цішыня, нібы совы.<br /> Хвоі-ведзьмы шапочуць хаўтуры,<br /> Як дзеці па маці.<br /> У небе кроў зорак ірдзіцца,<br /> Кідае рубіны ў дуброву.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Дзічына"/> <section begin="Бель"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|У БЕЛІ.}}</center> Ня казка, ня сон, не малюнак,<br /> Ня чараў сівых падарунак, —<br /> У срыбнай у шэрані, ў белі<br /> Будыніны ўсе абамлелі.<br /><section end="Бель"/><noinclude></noinclude> ffeeynpsl4hw98qqo0h52o8agcm4eq0 104 47528 291632 159829 2026-07-08T19:39:31Z RAleh111 4658 291632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 30 —}}</noinclude> <section begin="Бель"/>{{gap|10em}}Вабным пыхам<br /> На вуліцах млеюць прысады.<br /> То бельлю на белі загады<br /> Зіма начыртала: «Мой хорам<br /> «Шануйце! Маім загаворам<br /> «Падайцеся, людзі! ўсім сэрцам<br /> «Красе, цішыне маёй верце!<br /> «Для ўжытку вам, малеры, хварбы,<br /> «Арнамэнтаў, колераў скарбы<br /> «На цэлае жыцьце даволі.<br /> «А вы, песьняры, сыны волі,<br /> «Шукайце-ж у колерах гукі!<br /> «Ў трушчобах маіх бяз прынукі<br /> «Іх знойдзеце шмат. Па дубровах,<br /> «У дзікіх, зацішных заховах,<br /> «На срыбных гасьцінцах, палянах,<br /> «У кволых ільдзяных туманах<br /> «Сны-казкі чакаюць, як госьцяў,<br /> «Багатых душой ягомосьцяў.<br /> «Чакаюць вякамі цярпліва,<br /> «Задумна, самотна, тужліва.<br /> «Ідзеце, пяўцы, грамадою<br /> «З жалейкаю, з лірай, з дудою!<br /> «Вазьмеце і гусьлі старыя,<br /> «Баяна сыны маладыя!<br /> «З далечын забытага краю »<br /> «Вас Белая Русь запрашае!».<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Бель"/> <section begin="Зімнік"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ЗІМНІК}}.}}</center> Па зімніку проста<br /> Ідзеш да ракі.<br /> Бялеюцца ўсюды<br /> Карчы і сукі.<br /><section end="Зімнік"/><noinclude></noinclude> 03uvmqzu6u8simzl7ytbo1a27n6tdyu 104 47534 291633 160187 2026-07-08T19:40:26Z RAleh111 4658 291633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 34 —}}</noinclude> <section begin="Зімнік"/>І кашляе пушча,<br /> Ад сьцюжы хрыпіць,<br /> І дрэва па дрэву<br /> Іграе, скрыпіць.<br /> І звон нейкі звоніць,<br /> Гудзіць нейкі гул;<br /> На сьнежным прытулу<br /> Брыдзе няпрытул.<br /> Штось мелецца ў лесе,<br /> Між жорнаў на мак;<br /> Малоціцца нешта,<br /> Дрыгочыць таптак.<br /> А бліскі сьняжынак<br /> Варожаць абшар,<br /> Бы кветкі шчакочуць<br /> І вочы і твар.<br /> Ты — шэрая кропка<br /> На шлюбе віхроў,<br /> Ты — нутлая плямка,<br /> Сярод пустыроў.<br /> Па зімніку белым<br /> Ў агне завірух<br /> Брыдзеш адзінокі,<br /> І стыгне твой дух…<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Зімнік"/> <section begin="Песьня"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ПЕСЬНЯ}}.}}</center> Як-бы плача хто ў лагчыне,<br /> Як-бы жаласна пяе, —<br /> То малодую дзяўчыну<br /> Бацька замуж выдае.<br /> Муж багат, але нямілы:<br /> Ён калека і стары.<br /> Дзеўка плача, траціць сілы<br /> Без карысьці, без пары.<br /><section end="Песьня"/><noinclude></noinclude> sqydujv9prkbc6paej4t0rwatgx8gy1 104 47537 291637 160188 2026-07-09T06:07:52Z RAleh111 4658 291637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 35 —}}</noinclude> <section begin="Песьня"/>А саколік, а Міхалка<br /> Хоць бядак, але прыгож.<br /> Сэрца рвецца на кавалкі,<br /> Вочы мутныя ад сьлёз.<br /> А тымчасам родны бацька<br /> На дачку, як воўк, глядзіць.<br /> «Мая воля, каб це’ качка!<br /> Пойдзеш, гадзіна!» — крычыць.<br /> А муж гладзіць плех бліскучы<br /> З відам: «я вам не прастак»,<br /> Лічыць золата у кучы,<br /> Доўга кашляе ў кулак.<br /> А дзяцюк ад буйнай злосьці<br /> Няпрытомны, ўвесь дрыжыць.<br /> «Я яму раздроблю косьці!<br /> З ёй стары ня будзе жыць!»<br /> Сьціснуў ён кулак дубовы,<br /> Загарэўся, як агонь;<br /> Лыпіць вочы, хмурыць бровы.<br /> Ой, задумаў штосьці ён!<br /> {{Справа|{{fine|1914 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Песьня"/> <section begin="Можа"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|МОЖА БЫЦЬ…}}</center> Можа быць — родны тата,<br /> Пятлю мне надзеніць.<br /> Можа быць — мая маці<br /> Мне ката заменіць.<br /> Можа быць — мая хата<br /> Мне стане магілай.<br /> Можа быць — хутка страчу<br /> Апошнія вілы.<br /> Можа быць — без хаўтураў<br /> Засыплюць зямлёю.<br /><section end="Можа"/><noinclude></noinclude> byp24obwt9307pfct306dtbpvbl7pax 104 47541 291638 160189 2026-07-09T06:10:31Z RAleh111 4658 291638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 36 —}}</noinclude><section begin="Можа"/>Можа, быць — толькі дрэва<br /> Кіўне галіною.<br /> Можа быць — толькі птушкі<br /> Пачнуць там гаворкі,<br /> Будуць часам кружыцца,<br /> Над жоўтым пагоркам.<br /> Можа быць — зоркі з неба,<br /> Зірнуць апаўночы.<br /> А з людзей — дык ніводны<br /> Прыйсьці не захоча…<br /> {{Справа|{{fine|1915 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Можа"/> <section begin="Пяе"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Пяе струна надхнёная,<br /> Варожыць па начы;<br /> Ад шчасьця млею, стогну я,<br /> О, сэрца, не маўчы!..<br /> Папера — поле белае<br /> Для літараў-зярнят.<br /> Шчыр-думкі сею сьмела я,<br /> Я — сейбіт, я — багат.<br /> Радкі — барозны роўныя<br /> Вяду сахой-пяром.<br /> Ратайскай сілай поўны я,<br /> Магутнаю, як гром.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}}<section end="Пяе"/><noinclude></noinclude> hxrngnvq5p0aqb894gsjpxjdpgntsl3 104 47548 291639 160191 2026-07-09T06:12:01Z RAleh111 4658 291639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 40 —}}</noinclude> <section begin="Пылаючы"/>Бухторацца моцныя грудзі,<br /> Асілкі, багі, а ня людзі.<br /> Праменіцца вока бясконца,<br /> Шыбае да самага сонца,<br /> Дзе новая праўда мяцежыць,<br /> Дзе новае неба бязбрэжыць<br /> Над новай зямлёй.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Пылаючы"/> <section begin="Воля"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ВОЛЯ}}.}}</center> Трупы ляжалі, як горы.<br /> Стогны плылі на прасторы.<br /> Воўкам крывавым пажары<br /> Вылі на полі-абшары.<br /> Над папялішчамі сьмела<br /> Воля па скрыдлах ляцела;<br /> Горнай арліхаю славы<br /> Пела над цёмнай дубравай;<br /> Волатам юным у зброях<br /> Дух падымала у боях;<br /> Вогненай зданьню скрыдлатай<br /> Зьяла над полем, над хатай;<br /> Дзікім канём за гарою<br /> Вабіла вока людзкое;<br /> Бурай агнёвай над глебай<br /> Гук падымала да неба:<br /> З хваль выплывала царыцай,<br /> З неба сьвяцілась зарніцай;<br /> Бедных надзеяй карміла,<br /> Люд у бядзе весяліла:<br /> Ўночы камэтай {{Абмылка|квацістай|квяцістай}}<br /> Брызгала снопам іскрыстым;<br /><section end="Воля"/><noinclude></noinclude> 6892a0szq6w2d8654gxdpr11mkhafbq 104 47551 291640 160192 2026-07-09T06:13:13Z RAleh111 4658 291640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 41 —}}</noinclude> <section begin="Воля"/>Люду гаротнаму казкі,<br /> Сны даравала і ласкі:<br /> Перад замучаным вокам<br /> Гордым стаяла прарокам;<br /> Клікала ў бой на змаганьне,<br /> Клікала з раньня да раньня;<br /> Звала на сьвежых магілах,<br /> Кроў запаляла у жылах;<br /> Гымнам варожыла сэрцы,<br /> Каб не баяліся сьмерці.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Воля"/> <section begin="Шатан"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|ШАТАН СЬМЕРЦІ.}}</center> Над зямлёй нясецца чорны шатан сьмерці,<br /> На кані скрыдлатым пяруном грыміць.<br /> Неба запалала, неба разарвецца, —<br /> Ўся зямля ў трывозе, як дрыгва дрыжыць,<br /> Над зямлёй нясецца жудасная смага.<br /> Туманом вільготным абхапіла сьвет,<br /> Злыдні разгарнулі залатыя сьцягі,<br /> Сьмерць касою піша мсьцівы свой завет:<br /> «Кроў, агонь і гібель — сэрца майго мэта!<br /> Стогн, кананьне, трупы — асалода мне!<br /> Мне, як сьведкі, служаць страшныя камэты,<br /> Льюць агнём па небу ў ночным ціхім сьне».<br /> «Чалавек няшчасны, выпі коўш паўнюткі!<br /> Гэй, хутчэй за працу, гідкі, дзікі кат!<br /> Кроў, агонь і гібель, запануйце хутка!<br /> Забівай адважна брата свайго, брат!»<br /> {{Справа|{{fine|1916 г.}}}} {{Block center/e}}<section end="Шатан"/><noinclude></noinclude> bf2yatxygfyv57lr8aamiol2u0lokbz 104 47558 291641 160193 2026-07-09T06:18:25Z RAleh111 4658 291641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 42 —}}</noinclude><section begin="Кат"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|КАТ}}.}}</center> Першы кур пяе. Паўночная гадзіна…<br /> Маўклівы, чорны кот праз мой пакой бяжыць.<br /> {{Абмылка|Жудасьць.|Жудасьць,}} сьмерць і страх плятуцца павуцінай.<br /> Зданьнё вядзе свой сьпеў, зданьнё, як ліст, дрыжыць…<br /> Сэрца ў цішыне таёмнасьцяў чакае…<br /> Груган шуміць аб шкло. Груган — мой родны брат.<br /> Ноч маўчыць, як цень, трывожная такая…<br /> О, буду я ў крыві купацца, бо я — кат!<br /> Бацька мой і дзед былі так сама каты;<br /> У спадчыну яны сякеру далі мне.<br /> Над людзьмі твару я гібелі і страты,<br /> Нарэзаў шмат галоў бунтарскіх у турме.<br /> Кур другі пяе… Як госьць магільны, б’ецца,<br /> Груган аб шкло вакна. Сякера круць і верць<br /> На каменнай сьцяне; у рукі мае рвецца,<br /> Бо рэзаць хоча ўсіх, усюды тварыць сьмерць.<br /> Даўную іржу гарачаю крывёю<br /> Я выцерці хачу цяпер на новы лад.<br /> Сякера круць і рвець — ня мае супакою<br /> І вастрынёй зіхціць. — Ёй будзе працы шмат.<br /> У крывавы цьвет я апранусь з ахвотай;<br /> Ахвярамі людзей бясконца я багат.<br /> Гэй, рыхтуйся, друг-сякера, да работы!<br /> Вось трэці кур пяе. Я — кат! Я — мсьцівы кат!<br /> {{Справа|{{fine|1915 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Кат"/> <section begin="Там"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|{{Абмылка|ГАМ|ТАМ}}}}…}}</center> Там, дзе нівы, дзе абшары,<br /> Сухавеі і пажары<br /> Абляглі;<br /> Там, дзе суш спаліла збожжа,<br /> Дзе імчыцца дух варожы —<br /> Па зямлі;<br /><section end="Там"/><noinclude></noinclude> tmfaeboaesx3dknc8jhie0b0cq13088 104 47568 291642 160195 2026-07-09T06:19:36Z RAleh111 4658 291642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 44 —}}</noinclude><section begin="Там"/>Роспач-адчай мігаціць у вачох.<br /> Бліскае стогн на палёх:<br /> …Ратуйце! Ратуйце!<br /> Птушкай заклятай пад небам нямым<br /> Стогн расплываецца ў дым:<br /> …Ратуйце! Ратуйце!<br /> Корчацца-ломяцца тысячы рук<br /> Ад дзікіх ад страшных ад мук:<br /> …Ратуйце! Ратуйце!<br /> Шэпчупца, шэпчуцца тысячы губ,<br /> — „Ад сьмерці, ад жудкіх загуб<br /> Ратуйце!.. Ратуйце!“<br /> …Мазоль мужыка вам заплаціць сто раз,<br /> Мы хлеба чакаем ад вас!<br /> Ратуйце!.. Ратуйце!..“<br /> …Дагэтуль шмат год, многа лет<br /> Мы самі кармілі ўвесь сьвет…<br /> Ратуйце!<br /> Ратуйце!! —<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Там"/> <section begin="Лад"/>{{Block center/s}} {{Цэнтар|НА БІБЛІЙНЫ ЛАД.|памер=120%}} <center>ІСАЯ.</center> Заліў быдлячы лой вадоўі твае грудзі —<br /> Ты бяз душы жывеш, бяз сэрца, без вачэй.<br /> Ня трэба нам такіх — няхай такіх ня будзе!<br /> Дык згінь, шальмец, як цень спалоханых начэй!<br /> Аблічына твая ад злых учынкаў брыдка,<br /> А рукі, плечы, карк — бы куча гнілых дроў.<br /> Напоўнены сьлязьмі твой скарб, твае дабыткі,<br /> На золаце-шаўкох блішчыць і пеніць кроў.<br /><section end="Лад"/><noinclude></noinclude> 31pasgxn56lxg6oexg2jxt2satbyivp 104 47574 291643 160197 2026-07-09T06:21:01Z RAleh111 4658 291643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 45 —}}</noinclude> <section begin="Лад"/>Паганіш ты сабой абшар зямлі і неба,<br /> Як дзікі зьвер лясны, калечыш нам жыцьцё.<br /> На забаўку такіх пякельні аддаць трэба,<br /> З гары крыві і слёз сьпіхнуўшы ў забыцьцё.<br /> {{Справа|{{fine|1915 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Лад"/> <section begin="Сьмерць"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|НА СЬМЕРЦЬ А. БУРБІСА.}}</center> Яшчэ адна, яшчэ адна ахвяра<br /> Пашла туды —ў харомы цішыні…<br /> Пад гудам бур, пад чырваньню пажараў<br /> Правёў баец гады свае і дні.<br /> Зашмат іх шло, зашмат іх шло ў магілы<br /> Ў расквіце лет, зараньня, без пары,<br /> Яшчэ адна, як пломень, згасла сіла<br /> Пад абрусом сьпяваючай зары.<br /> Пашоў баец у князьства сьветлых ценяў,<br /> Пад златаблеск адвечных курганоў.<br /> Яго душа пад зьяньнем кос-праменьняў<br /> Спачын знайшла пад вэльмам тайных сноў.<br /> А не знайшлі жывыя ў нас спачыну,<br /> Якім жыцьцё судзіла той-жа шлях.<br /> У памяць тых, хто без пары загінуў,<br /> За Беларусь падымем вольны сьцяг!<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Сьмерць"/> <section begin="Юда"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|ЮДА ЖЭНІЦЦА…}}</center> Юда жэніцца на полі.<br /> Маладуха яго — Сьмерць.<br /> Злыдні носяцца ў раздольлі,<br /> Гульню ладзяць, круць і верць.<br /> Гэй, бярыся, зух, у бокі!<br /> Жвавы, рухаўся, народ!<br /> У зварожаныя скокі<br /> Сып, гуляй, шалёны зброд!<br /><section end="Юда"/><noinclude></noinclude> 0p63tbqin0pvdq8nvzutce59lpqg1ru 104 47583 291644 160199 2026-07-09T06:22:23Z RAleh111 4658 291644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 47 —}}</noinclude><section begin="Юда"/>Прэцца, рвецца страх вялікі.<br /> Гэй, у скокі, гэй, хутчэй!<br /> Юда жэніцца на полі.<br /> Маладуха яго — Сьмерць.<br /> Злыдні носяцца ў раздольлі,<br /> Гульню ладзяць, круць і верць.<br /> {{Справа|{{fine|1915 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Юда"/> <section begin="Летапісец"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|ЛЕТАПІСЕЦ.}}</center> {{gap|2.5em}}У ціхай, глыбокай, сьвятой падзямельні,<br /> {{gap|2.5em}}Дзе сыра зямліца, вільготны каменьні,<br /> {{gap|2.5em}}Дзе ледзь пранікаюць жывыя праменьні, —<br /> {{gap|5em}}Пустэльнік сядзіць адзінокі.<br /> {{gap|2.5em}}Пажоўклы паргамант навален усюды.<br /> {{gap|2.5em}}Дзед піша і піша. Аж граматаў груды<br /> {{gap|2.5em}}Напісаны густа. Здаецца, што цуды<br /> {{gap|5em}}Дзед творыць у шчылі глыбокай.<br /> {{gap|2.5em}}Замест атрамэнту ён піша крывёю.<br /> {{gap|2.5em}}Разумнае вока блішчыць пад брывёю,<br /> {{gap|2.5em}}Ківае ён лысай сваёй галавою,<br /> {{gap|5em}}Працуюць касьцістыя рукі.<br /> {{gap|2.5em}}Адвечную праўду ён любіць жывую;<br /> {{gap|2.5em}}Ён судзіць бяз страху пра благасьць людзкую,<br /> {{gap|2.5em}}За шчырасьць адважна і сьмела ваюе.<br /> {{gap|5em}}Яго будуць ведаць унукі.<br /> {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} У цёмных куткох падзямельні пануе і ціш і павага,<br /> Часамі кажан шэрым скрыдлам нямую спакойнасьць трывожыць:<br /> З зацьвіўшых няведамых шчылін ён вылезьці мае адвагу,<br /> І як-бы яго летапісец паўночнай работай варожыць.<br /><section end="Летапісец"/><noinclude></noinclude> 58wa507wtdjf8h6exavymbuduhlw51m 104 47586 291645 160200 2026-07-09T06:23:22Z RAleh111 4658 291645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 48 —}}</noinclude><section begin="Летапісец"/>На новы лад мэты-жаданьні патомкам жыцьцё ператворыць,<br /> Збудуецца хорам на трупах, жалейка — ад трунаў трухлявых.<br /> Аб нашых стагнаньнях і муках праз процьмы вякоў загавораць,<br /> Шмат казак, шмат песьняў сьпяюць нам, шмат скажуць нам думак цікавых.<br /> Ці людзі скіруюць да сонца з свайго астарэлага шляху?<br /> Палепшаюць? — Старац сталетні і ведаць аб гэтым ня хоча:<br /> Ня любіць пытацца. Пра час свой спакойны ён піша бяз страху.<br /> Над ім кажан скрыдлам цямнявым лапоча.<br /> {{Справа|{{fine|1915 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Летапісец"/> <section begin="Цішыня"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} І цішыня і змрок спляліся між сабою —<br /> Пад сьвіткаю жуды дзьве варажбіткі ночы.<br /> На скрыдлах кажаноў мільгаюць над ракою,<br /> Глядзяць на сьвет нямы з шкляных савіных вочаў.<br /> З-пад кожнага карча тырчаць агіды-страхі,<br /> Пад заваньню сівой дрыгочуць таямніцы.<br /> А зоркі не пяюць пад цёмна-сінім дахам,<br /> Над борам ня дрыжыць карона зараніцы.<br /> Ў самоце я сяджу пад крыжам пад пахілым,<br /> Я чую стогн зямлі, я чую споведзь маці.<br /> Люблю я ў гэты час туліцца да магілаў, —<br /> Прымусам тайных слоў памёршых выклікаці.<br /> Брыдуць яны, плывуць, як шэраг лятуценьняў,<br /> Як ледзь прыкметны пыл над роснаю зямлёю,<br /> Скажыце мне — Ён ёсьць?.. І нікнуць, таюць цені, —<br /> Маўклівасьць пада мной, маўклівасьць нада мною…<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}}<section end="Цішыня"/><noinclude></noinclude> 9h50st57f7f0fw38ju9oshucgoii23a 104 47590 291646 160201 2026-07-09T06:24:00Z RAleh111 4658 291646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 49 —}}</noinclude><section begin="Плач"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Ад плачу птушкі невядомай я прачнуўся раніцой…<br /> Гушчар драмаў на мшалай горцы пад туманістай імглой.<br /> Вятрак пісаў крылом па небе таямнічы сказ вясны,<br /> Ўгары сьляпілісь руні хмарак, нібы спозьненыя сны.<br /> Гудзеў асьвір над старай студняй роем зьюшаных пчалін,<br /> Бярозка шастала ў ваконца сотняй пальцаў рук-галін,<br /> Жабрачкай дрэва абапёрлась аб стары, каравы плот;<br /> Здаецца, во скранецца з месца на жабрачы свой абход.<br /> А птушка плача, на абшары кліча сонечны прамень.<br /> Стаіць цяплынь і пахне мёдам новы, раньні божы дзень.<br /> З глыбі душы ўстаюць спаміны стадам беленькіх ягнят,<br /> Здаецца, дзень такі я бачыў шмат гадоў таму назад;<br /> Здаецца, гэта толькі люстра хвіль мінуўшых, быўшых дзён;<br /> Здаецца, гэта не на яве — сьню я нейкі даўны сон.<br /> Сто год назад таму ці болей бачыў я такі абраз…<br /> А птушка плача, лес імшаны веснавы шапоча сказ.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Плач"/> <section begin="Цень"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Пад пусткай цень расьце вільготны і дрыготны,<br /> І сеецца журба над борам, касагорам.<br /> Дух цьмы плыве ўгару дрымотны і балотны,<br /> Імкнецца ў ціш нябёс да зораў на прасторы.<br /> І ноч блішчыць, імчыць, як чорная маланка,<br /> Як ліст, дрыжыць, маўчыць над полем у тумане.<br /> Здаецца, наўсягды патух агонь заранкі,<br /> Здаецца, новы дзень на Божы сьвет ня гляне.<br /> І ноч схавала сьвет, бязьлітасна стаптала.<br /> І змрочнасьць саранчой агіднаю нясецца.<br /> І шчасьце на зямлі навекі ўжо прапала.<br /> І так што-ноч здаецца…<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}}<section end="Цень"/><noinclude></noinclude> pt26n8fy98rc0j3w5bf8izswuszhij4 104 47597 291647 160203 2026-07-09T06:24:44Z RAleh111 4658 291647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 50 —}}</noinclude><section begin="Кропля"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Я — кропля вялікага, творчага мора,<br /> Я — іскра квяцістага полымя зораў,<br /> Я — водблеск нябёсных адвечных прастораў.<br /> Душа мая — песьня з сьвятога амбону,<br /> Душа мая — краска ад Божай кароны,<br /> Душа мая — водгульле Божага стогну.<br /> А думы — вясны залатой агнявіцы,<br /> А думы — зямлі жыватворчай крыніца,<br /> А думы — лугоў аксамітных расіца.<br /> Жыцьцё маё — сон бога дзіўных Калядаў,<br /> Жыцьцё маё — цень лясуновых прысадаў,<br /> Жыцьцё маё — шэпт чараўнічага саду.<br /> Памру — не памрэ жыцьцедаўчая сіла,<br /> Што дух мой пад неба да зорак насіла,<br /> Што кіне вянок на нямую магілу.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Кропля"/> <section begin="Псальмы"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|ПСАЛЬМЫ ПАЎНОЧНЫЯ.}}</center> Псальмы паўночныя, — кветкі расістыя —<br /> Сэрца сьмяротнага сьпевы вячыстыя,<br /> Птушкамі лёгкімі зьнізу насіліся,<br /> Ў неба халоднае скрыдламі біліся.<br /> Пчолкі маўклівыя — зоранькі пільныя<br /> Іх сустракалі там цішай магільнаю.<br /> Месяц палохаў іх сном-таямніцаю,<br /> Скрыдлы кадзіліў ім злой агнявіцаю.<br /> Хмары іх вабілі шэрай пуцінаю,<br /> Путалі-блыталі цьмой-павуцінаю.<br /><section end="Псальмы"/><noinclude></noinclude> hgqext4zh4nte40pav09uczekvvieys 104 47600 291648 125654 2026-07-09T06:25:19Z RAleh111 4658 291648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 51 —}}</noinclude> <section begin="Псальмы"/>Далі трывожылі сінімі дахамі,<br /> Процьмай бязьмежнаю, белымі страхамі,<br /> Псальмы паўночныя — ягадкі сьпелыя —<br /> З неба вярнуліся асірацелыя.<br /> Песьня за песьняю ўніз пакацілася,<br /> Сэрца ад жаласьці ціха разьбілася.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Псальмы"/> <section begin="Курганы"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} За мною курганы вячыстыя,<br /> Наперадзе — далі квяцістыя,<br /> На ростані я — дзед вандроўны.<br /> Адкуль і куды, з якой мэтаю,<br /> Пад тайнай якою плянэтаю<br /> Мяне вядзе ў даль шлях няроўны?<br /> Іду я маленькай крапінкаю,<br /> Плыву я драбнюткай краплінкаю<br /> Пад бурай-віхурай жыцьцёвай.<br /> Чаму і нашто, кім скірованы,<br /> Пад зоркай якою захованы.<br /> Хто шэпча над шляхам замовы?<br /> .{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.<br /> …А досіць адзін прамень слонка,<br /> Бурлівага сэрца гамонка, —<br /> І гінуць, як цені, пытаньні.<br /> Усё тады ясна на сьвеце,<br /> Жыцьцё разумеюць і дзеці,<br /> Слабеюць душы нараканьні.<br /> Жывеш, нібы краска на ніве,<br /> Як дуб на паляне, — шчасьлівы,<br /> Як бура — адважны і сьмелы,<br /><section end="Курганы"/><noinclude></noinclude> j9ybm29qd9wu5ab4obmjzotg5p3ypi0 104 47605 291649 160205 2026-07-09T06:25:54Z RAleh111 4658 291649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 52 —}}</noinclude> <section begin="Курганы"/>Жыцьцём ты напоўнен, як хмелем,<br /> Іскравым і шчырым вясельлем, —<br /> Загадкі жыцьця зразумелы.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Курганы"/> <section begin="Спадчына"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Я — спадчына вякоў, сын даўных пакаленьняў,<br /> Я — быстралётны цень тысячалетніх ценяў,<br /> Я — хуткамігі блеск ранейшых мігаценьняў;<br /> Я тку далей узор няскончаных тканінаў,<br /> Я — няпрыметны плынь стардаўных ручаінаў,<br /> Я — кволая трава вячыстых лугавінаў.<br /> Я рвуся ў даль зары да новых таямніцаў,<br /> Хачу дастаць вады з няведамых крыніцаў,<br /> Хачу дастаць агню з высокіх зараніцаў.<br /> Хачу парваць ланцуг тысячалетняй сталі,<br /> Хачу прабіць сьцяну да новых сьветлых даляў,<br /> Хачу, каб мерцьвякі ў адвечным сьне маўчалі.<br /> А мерцьвякі жывуць у кожным маім кроку.<br /> Іх водблескі мігцяць з майго жывога вока,<br /> Ўва мне і пада мной, і нада мной высока.<br /> У голасе маім, у кожным маім стогне,<br /> У думках, у крыві, ў трывожным забабоне —<br /> Яны кіруюць мной — я вечна ў іх палоне.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Спадчына"/> <section begin="Сум"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|3|перад=1em|пасьля=1em}} Сум сьмерці і радасьць жыцьця<br /> У сэрцы на шалях ляжаць.<br /> То сьмеласьць, то страх забыцьця —<br /> А шалі дрыжаць і дрыжаць…<br /> Цьма ночы і водблескі дня<br /> Ткуць ніці пад ціхім агнём.<br /><section end="Сум"/><noinclude></noinclude> noa41fz0ns3wmfz99wwqbmn0ac0rcge 104 47611 291650 160207 2026-07-09T06:26:51Z RAleh111 4658 291650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 53 —}}</noinclude><section begin="Сум"/>Ці хопіць надоўга агню?<br /> А ночка праходзіць за днём…<br /> Кайданы на кожны мой рух<br /> Ці верыць, ня верыць — турма.<br /> Пытаньні палоняць мой дух —<br /> Адказу няма ды няма…<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Сум"/> <section begin="Золак"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|3|перад=1em|пасьля=1em}} Гэй, на золак рана ўстаньце,<br /> Ў полі бродзіць нейкі бог.<br /> На зялёнай на палянцы<br /> Сьлед расісты яго ног.<br /> Аглядае рэчкі, кветкі,<br /> Гладзіць-песьціць кожны пень,<br /> Сее росы на палеткі<br /> І лабуніць вешні дзень.<br /> Як зданьнё да загуменьня,<br /> Казка з лесу к нам плыве,<br /> Чуем казку ў кожным мгненьні,<br /> Над травою ды ў траве.<br /> У сьпяваньні птушкі малай,<br /> У журчаньні ручаін,<br /> У стагнаньні хвоі мшалай,<br /> Ў яўным водгульлі далін.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Золак"/> <section begin="Скарб"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|МОЙ СКАРБ}}.}}</center> Мой скарб мацней жыцьця і сьмерці,<br /> Бясьсмертны ён у сьмертным сэрцы.<br /> Мой скарб блішчыць — мой скарб багаты,<br /> Даступны ўсім — ён не закляты.<br /> Мой скарб — ад зор, мой скарб — ад неба,<br /> Мой скарб — ад гор, мой скарб — ад глебы.<br /><section end="Скарб"/><noinclude></noinclude> aemqyuuihzo6gbkkgb6ilrhwnmw6jgq 104 47617 291651 160208 2026-07-09T06:27:28Z RAleh111 4658 291651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 54 —}}</noinclude> <section begin="Скарб"/>У глыбі вод, у шэптах бору,<br /> У шоўку траў, у птушак хоры.<br /> У серабры мільготных росаў,<br /> У харастве дзявочых косаў.<br /> У марах-снах, у тайных муках,<br /> У гусьляроў наструнных гуках.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Скарб"/> <section begin="Стазычныя"/>{{Block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} Стазычныя, высокія<br /> Званіцы загулі.<br /> Да неба кінуў вокам я,<br /> Зірнуў у глыб зямлі.<br /> Ці хто на клічы шчырыя<br /> Падыме галаву.<br /> У паднябёсны вырай я<br /> На веча ўсіх заву.<br /> Ідзі туды, дзе волаты<br /> Кладуць свой шлях да зор.<br /> Магутны ты, бо молад ты,<br /> Душа твая — віхор!<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}}<section end="Стазычныя"/><noinclude></noinclude> 4d8xf3mecto8v9nun285xeb9quunvux 104 47623 291652 160211 2026-07-09T06:28:25Z RAleh111 4658 291652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" /></noinclude>{{Block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|НА ХУТАРЫ}}.|памер=120%}} <center>I.</center> Убіраецца восень у стужкі<br /> З масянжовых дубовых лістоў,<br /> З ветрам ладзіць над крыжам задушкі<br /> І вандруе між дрэваў, кустоў.<br /> То дажджом пачне плаваць на рэчцы,<br /> Бязупынным, драбнюткім, бы шрот;<br /> То праменьнем на небе ўсьміхнецца,<br /> Абальле яркім сонцам чарот.<br /> Гляне сумна на цёмныя ўзгоркі,<br /> Кіне вокам на поле, лугі,<br /> Завядзе між сасонак гаворкі,<br /> Затрасе на балоце стагі.<br /> Па гасьцінцы жабрачкай кульгае,<br /> Штось шапоча на сон іржаню;<br /> Пад вакном ваўком шэрым мільгае,<br /> З азяродам вядзе калатню.<br /> Нібы кот, драпяне вакяніцу,<br /> У завэндзаны комін зірне;<br /> Запяе, загалосіць начніцай,<br /> Пук саломы з страхі скубяне.<br /> Туманом апранае фальварак,<br /> Нібы ў шэры, вільготны кажух;<br /> Вараньнё падбухторыць да сварак,<br /> Вырай птушак спляце у ланцуг.<br /><noinclude></noinclude> 3m0glpzcb6aoaf2qdsm2wkyv5xzn4h5 104 47624 291653 160212 2026-07-09T06:29:18Z RAleh111 4658 291653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 58 —}}</noinclude> Зробіць зыбку з асьвера над студняй,<br /> Закалыша туды і сюды,<br /> Завядзе сваю псальму марудна,<br /> Хоць давіся ад страшнай нуды.<br /> Восень ценем палохае, труціць<br /> Адзінокія, мутныя дні;<br /> Кожны раз жменьку хвіль яна скруціць;<br /> Ноч раней затуляе лугі…<br /> Ноч расьце і расьце, нібы казка,<br /> Нібы ў цёмных лясох страхацьцё,<br /> Уступае дзяньку, як на ласку,<br /> Надта мала гадзін на жыцьцё.<br /> <center>II.</center> І гудзіць малатарня надоднік,<br /> Коні шчыра пільнуюць свой круг,<br /> І драцянкай фарсіць малы шкоднік, —<br /> Абарваны свавольнік-пастух.<br /> Як загойкае грозна і злосна,<br /> Як тыркне пугаўём пад аброць,<br /> Бедным конікам робіцца млосна,<br /> А дагэтуль ішлі самахвоць.<br /> То паправіць хамут гаспадарна,<br /> Раптам лейцы бяз толку рване…<br /> «Галапуп! — хтось крычыць — што так марна?<br /> Ня кіруе, а толькі псуе!»<br /> А ў таку малатарні у губы<br /> Снапы сам падае гаспадар.<br /> Аж скрыгочуць сталёвыя зубы,<br /> Паядаюць і жруць Божы дар.<br /> Падавайце шыбчэй без спачынку —<br /> Зьвядуць торпу збажыны цалком.<br /> А зярняты мільгаюць пад скрынкай<br /> Залацістым, жывым ручайком.<br /><noinclude></noinclude> mn10qkg4g27g6uvgkjb9wrx2e6hvm75 104 47625 291654 125742 2026-07-09T06:29:43Z RAleh111 4658 291654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 59 —}}</noinclude> Дзеўка віламі ўверх падкідае<br /> Саламяны, скалмачаны пук:<br /> Мо’ зярнятка схавалась, хто знае,<br /> Верыць нельга — крадзецца з-пад рук.<br /> А за ёй гаспадарава жонка<br /> Прабівае салому ямчэй.<br /> І журчыць, як крынічка, гамонка,<br /> Ідзе праца хутчэй і хутчэй.<br /> <center>III.</center> Дзед граблямі гартае з зярнятаў<br /> То саломку, то жмут каласоў;<br /> А ён сам у саломе, калматы,<br /> Як гуменьнік мінулых часоў.<br /> Раптам грудзі яго захадзілі,<br /> Граблі выпалі з рук, як на зло:<br /> «Ой, даўней, як цапом малацілі,<br /> Неяк шмат тады лепей было!»<br /> «Неяк людзі былі трывалейшы,<br /> Здаравеў аж ад працы народ;<br /> А я быў тады многа здальнейшы,<br /> То — даўненька, таму ўжо шмат год…»<br /> «Гарапашнік сышоў тады з працы<br /> Йшчэ ямчэй, як ад сада, амаль,<br /> Аслабеў наш мужык, трэ’ прызнацца,<br /> З тых часоў, як убраўся ў паркаль.»<br /> «З тых часоў, як забыў сваю песьню<br /> І дзядоўскіх звычаяў наш люд, —<br /> Ад чужых тут зрабілася цесна,<br /> Апаганіўся родны наш кут.»<br /> «Ўсё пашло шурам-бурам на сьвеце<br /> Аж да самых да Божых нябёс,<br /> Вакол бачу цяпер ліхалецьце,<br /> Ражаном лезе фіга пад нос.»<br /><noinclude></noinclude> nzgpf4iqchuqr0vufnrpnux8dzp1y1b 104 47626 291655 160213 2026-07-09T06:30:21Z RAleh111 4658 291655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 60 —}}</noinclude> «А даўней тут лясы ў нас шумелі,<br /> І птацтва і зьвяр’я было шмат,<br /> Пышна рэчкі вакол мігацелі;<br /> Ой, быў край наш бясконца багат!»<br /> «Вечарынкі былі, былі скокі,<br /> Былі выпіўкі — проста бяда,<br /> Мерцьвякі нават браліся ў бокі,<br /> Як лявоніху сыпне дуда!»<br /> «А цяпер-то гармошка-паскуда<br /> Сваёй полькай даводзіць да сьлёз.<br /> Скуль звалілася гэта заблуда<br /> Ну й гасьцінец маскаль нам прынёс!» «Йшчэ прыснасьціў частушкі паганец,<br /> На вялікае гора-бяду;<br /> Проста вушы прыстойныя вянуць,<br /> Як паслухаеш гэту брыду!»<br /> <center>IV.</center> Стары думае горкую думу,<br /> Смокча люльку сваю і дыміць.<br /> Раптам крыку наробіць ён, шуму:<br /> «А што дзеўка бяз дзела стаіць?»<br /> «Не да смаку, мабыць, наша праца,<br /> Не ў спадобу ржаны каласок;<br /> Не зявай, маляваная цаца!<br /> Далібог, дам граблямі пад бок!»<br /> «Ты зрабілася паняй вяльможнай,<br /> Як у горад вучыцца пашла!<br /> Абыйсьцісь без цябе тутка можна,<br /> Можаш сьмела ісьці, скуль прышла!»<br /> Зара ўнучка заплача, здаецца;<br /> Круглы тварык гарыць, нібы жар,<br /> І спрытней за работу бярэцца,<br /> І сьпяшыць, бы забухаў пажар…<br /><noinclude></noinclude> 6gpquv3ecne7zekxhkzwwdtzozva95l 104 47628 291656 160215 2026-07-09T06:30:54Z RAleh111 4658 291656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 62 —}}</noinclude> Аддае ён зямлі, як падатак,<br /> Усе сілы плячоў, моцных рук;<br /> А сам ляжа на ёй наастатак<br /> Шэрым крыжам ад вечных ад мук…<br /> Што-ж рабіць, такі лёс, мабыць, зьвеку<br /> Ўжо пастаўлен яму, бы капец:<br /> Далі глебу капаць чалавеку —<br /> Тут — пачатак яму, тут— канец. <center>V.</center> А газьніца стаіць на драбіне,<br /> Воўчым вокам глядзіць на людзей:<br /> Аж, здаецца, буркне зара з кпінай:<br /> «Хоць-бы кончылі працу скарэй!»<br /> У адказ раптам шась — стала ціха,<br /> Нібы д’ябал упутаўся сам;<br /> Чутна лаянка дзеда: «Вось ліха,<br /> Стары пас разьляцеў папалам!»<br /> Гэты пас мужыку быў назолай,<br /> Вечна рвалася старая гніль;<br /> На вяку сваім пас вакруг колаў<br /> Шмаргануў не адну сотню міль…<br /> Быў ён сьведкай і другам у працы<br /> Мазалістым і простым людзям,<br /> Што паном будавалі палацы,<br /> Былі самі з бядой папалам.<br /> А цяпер пас стары толькі шкодзіць,<br /> На цярплівасьць людзей вядзе гарт;<br /> Рапаруй яго — ён валаводзіць,<br /> Цёнгля рвецца наўмысьне, на жарт.<br /> Хоць гадзіцца ён толькі на дзягі,<br /> На падшыўку к атопкам старым, —<br /> Гаспадар да яго мае цягу,<br /> Налажыў на яго свой «хэрым».<br /><noinclude></noinclude> d46hyi9u3x5pfj0074ds3p3gakuvh1j 104 47629 291657 125731 2026-07-09T06:31:15Z RAleh111 4658 291657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 63 —}}</noinclude> Ён гадуе ў душы забабоны,<br /> Што, як новы здабудзе рамень, —<br /> Не дадуць ураджаю загоны,<br /> Ад гасподы астанецца пень.<br /> А цяпер толькі латай і латай,<br /> На ўвесь дзень малацьбу адлажы…<br /> Злы капрыз часам мае араты,<br /> Як упрэцца, як корч на мяжы.<br /> <center>VI.</center> Шчыра пот выцірае сямейка<br /> І да хаты ідзе на спачын.<br /> На гумнішчы жалобіць жалейка, —<br /> Пастуха абавязак і чын.<br /> Ускарабкаўся ён на каняку,<br /> Нібы смоўж да апенькі прыліп;<br /> Зьняць хамут і забылі, — зьнявага, —<br /> Клешчы старыя водзяць свой рып.<br /> Голаў конь уніз хіліць, варушыць<br /> Да халоднай пахучай расы,<br /> Хамут зьехаў на самыя вушы<br /> І кудлаціць і рве валасы…<br /> Лейцы путаюць ногі ў петлі,<br /> Ў бруднай дужыне мокнуць — аж грэх;<br /> Прысядае каняка басэтляй,<br /> Аж глядзець на яго проста сьмех.<br /> Раптам сучка завыла пад бокам,<br /> Нібы зараз каня зьесьць жыўцом;<br /> А каняка ня міргае вокам,<br /> Ціха корміцца цьвёрдым сіўцом.<br /> Водзіць хлопец тымчасам тры ноты,<br /> Талалюкае ён у запар.<br /> Галасьней паўтарае з ахвотай,<br /> У пузыр аж надмухае твар.<br /><noinclude></noinclude> figse2hmsbc29s5fenx57gomy9dyu3q 104 47630 291658 160227 2026-07-09T06:31:39Z RAleh111 4658 291658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 64 —}}</noinclude> Салавеюць блакітныя вочы,<br /> Забывае сябе ды ўвесь сьвет,<br /> У таку ў гэты час хтось мармоча,<br /> Злосна венікам шморгае дзед.<br /> <center>VII.</center> Дзядок вечна работу знаходзіць,<br /> Бо заўсёды яе проста цьма;<br /> Вечна тупае, ходзіць і ходзіць,<br /> І памерці на’т часу няма.<br /> Кучу жыта шаруе, шліфуе,<br /> Пачынае мятлою мясьці;<br /> На язык часам зерне спрабуе,<br /> Адкідае пылінкі, асьці.<br /> І на збожжа зірне без дакукі,<br /> І кіўне галавой кожны раз:<br /> «Мазалі хоць скалечылі рукі —<br /> Умалотнае жыта у нас!»<br /> «А чысьцюткае — проста на дзіва,<br /> Гарфаваць на’т ня трэба, дальбог!<br /> Без званца і ядрона да мліва, —<br /> Будзе белы ў нас хлеб, як пірог.»<br /> Але радасьць, спынілась на месцы,<br /> Ашчавеў бражджатлівы язык:<br /> «Без мякіны хлеб прыдзецца есьці?!»<br /> А да гэтага дзед ня прывык.<br /> «Без мякіны… Ды гэта-ж распуства!<br /> Тож ашчады ня будзе ніяк!<br /> Без мякіны… Кяпство гэта, глупства,<br /> Без мякіны хлеб страціць свой смак…»<br /> Дзед павёў па бакох спрытным вокам:<br /> «Каб ня ўгледзіў, часамі сынок…<br /> Не стухлее дабро ад урокаў,<br /> Як прыбавіцца лішні пудок…»<br /><noinclude></noinclude> ianqsb0rk9843lnr37cel4ez25fugzj 104 47631 291659 125703 2026-07-09T06:32:10Z RAleh111 4658 291659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 65 —}}</noinclude> І давай шуфляваць зноў да кучы<br /> І пазадкі й мякіну назад:<br /> «Усё роўна хлеб будзе пахучы,<br /> Смакаваць будзеш, рад ці ня рад…»<br /> «Шмат спарней будзе хлеб наш з мякінай,<br /> Не праколе, як шыла, кішку.<br /> Парасьцёртую разам з збажынай<br /> Я глытаў яе шмат на вяку.»<br /> «А мякіна у хлебе ня шкодзіць,<br /> Не зашкодзіць і франтам маім,» —<br /> Аднак дзед аглянуўся, як злодзей,<br /> Пры учынку агідным сваім.<br /> <center>{{Абмылка|VIII|VIII.}}</center> Сам з сабою дзед ціха гамоніць,<br /> Нібы гутарку з духам вядзе;<br /> Так сумленьне і гонар бароніць,<br /> Сваю казку жыцьця так пляце.<br /> Улюблёна глядзіць ён на жыта,<br /> Зморшчыць лоб у гармонік стары;<br /> Нібы сэкрат страшны тут зарыты,<br /> Тастамэнты мінулай пары.<br /> Кожна зерне яму штосьці кажа,<br /> І мякіна шапне успамін.<br /> Ой, шмат думак гадуе і вяжа<br /> У гаротнай душы селянін!<br /> І ня скеміш, ня сьцяміш, ня зьлічыш<br /> Тоўсты жмутак працоўных гадоў.<br /> «Бог сьвяты, ці яшчэ павялічыш?<br /> Ці ня годзе ужо? ці ня до?»<br /> «Хіба мне бадай не давядзецца<br /> На вясну ды з сявалкай гуляць:<br /> У грудзёх штось хрыпіць і здаецца,<br /> Хутка кіну людзём дакучаць…»<br /><noinclude></noinclude> f21k0k67xrhxizgzsz8csfl8gm63kmx 104 47632 291660 125741 2026-07-09T06:32:47Z RAleh111 4658 291660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 66 —}}</noinclude> Вось зірнуў ён у бок на газьніцу,<br /> Мільганула і згасла яна.<br /> А на небе красуе зарніца,<br /> Адбіваецца ў шыбах вакна.<br /> Абразкі там на вышцы малюе<br /> Тайны квачык нябачнай рукі,<br /> Гэта пішацца гымн — «аляльлюя»<br /> Айцу вечнаму неба, зямлі.<br /> І чаго ты, чаго не пабачыш<br /> У багатых у фарбах у тых:<br /> Хмарак воблікі пераіначыш<br /> У сям’ю патрыярхаў сьвятых.<br /> Там на глебе агнёвых калёраў,<br /> Райскі мак крышталёвы цьвіце;<br /> Там, апрануты ў яркія зоры,<br /> Волат лапці з праменьняў пляце.<br /> Кожны лапаць — вялікі, як хата —<br /> Пурпуровым агнішчам сьвяціць.<br /> А вакол гэтак пышна, багата<br /> Срыбны, казачны замак стаіць.<br /> Там у сажаўках ярка чырвоных<br /> Качкі дзіўныя ціха плывуць.<br /> У бліскучых бел-сьнежных каронах<br /> Па даліне тры старцы ідуць.<br /> І глядзяць на усход там, дзе слонка<br /> Мігаціць, як вуглёвы арэх…<br /> На купінах варожаць сасонкі<br /> І бялеюцца ў хмарах, як сьнег.<br /> <center>IX.</center> Раптам хмары з нябёсных аблогаў<br /> Паплылі на край неба, на бор,<br /> Бы загад выпаўняўся ад Бога —<br /> Зрабіць вольным блакітны прастор.<br /><noinclude></noinclude> 4nygzru1pc3tedr9qhp3bzwrdjm52xk 104 47633 291661 160228 2026-07-09T06:33:25Z RAleh111 4658 291661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 67 —}}</noinclude> Вялічэзнай празрыстаю міскай<br /> Неба ціха лягло на зямлю;<br /> Нібы маці над кволай калыскай<br /> Шапянула дзіцяці «люблю».<br /> На платох тчэцца шоўк павуціны,<br /> І кудзеліць над хаткай дымок;<br /> Пад вакном млее чырвань рабіны, —<br /> Будзе слаўны, пагодны дзянёк…<br /> «Баб’е лета» аздобіць шыр ніваў,<br /> Закрасуецца сонца ярчэй…<br /> Утаропіць на рунь-зеляніну<br /> Міліёны лагодных вачэй.<br /> Пазалоціць дубы на гародзе,<br /> Прыгалубіць кудравы гушчар;<br /> На лістоў дыване ў карагодзе<br /> Будзе шастаць на цэлы абшар.<br /> Пакуль шэрань засрыбрыць сівізнай<br /> Абамлеўшай зямлі кожны крок,<br /> Пакуль лес апранецца ў бялізну,<br /> Дакуль рэчку абхопіць лядок.<br /> <center>X.</center> Вось зарыпалі хрыпла вароты,<br /> Дзед зірнуў на гумно, на хлявы.<br /> «Трэба сёнейка вымазаць боты —<br /> Пацьвярдзеюць ад мокрай травы!»<br /> Як угледзіў хлапца, крыкнуў строга:<br /> «Што галуздаеш, шэльма, псякосьць?<br /> Быдла ў хлеве стаіць, бойся Бога,<br /> Ты бакі абіваеш, як госьць!»<br /> І паплёўся дзядочак да хаты<br /> Растрывожаны, злосны такі.<br /> «Неяк пахне ад печы занадта,<br /> Мабыць Наста пячэ праснакі».<br /><noinclude></noinclude> 4aghw2c0f1m6upwl5r4lrkk3ldltv0x 104 47634 291662 160229 2026-07-09T06:33:50Z RAleh111 4658 291662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 68 —}}</noinclude> «Да кармежкі мае вельмі рупны,<br /> Не сьняданьне рыхтуюць, а пір;<br /> Ўсё адразу пажруць неадступна,<br /> Гаспадарку ўсю пусьцяць у вір.»<br /> «А зьясі хоць вала і карову,<br /> Дык за гэта ўсё гонар адзін!»<br /> І насупіў калматыя бровы<br /> Наш ашчадны стары селянін.<br /> «Да Калядаў тры месяцы з гакам, —<br /> Парсюкоў ужо колюць аж трох.<br /> Гэта-ж сена касіць ды сабакам!<br /> Каб ты, сынку мой, каменем лёг!»<br /> «Ну, няхай! Я ўжо выпусьціў лейцы».<br /> Хай сынок гаспадарыць! Мне — што?<br /> Як унук на яловай жалейцы,<br /> Пралюлюкае лёс за нішто!»<br /> «Увесь пот, каб іх няньчылі голых,<br /> На кішку прапускаюць яны!<br /> Сабяруць галадранцаў вясёлых<br /> І ядуць з верашчакай бліны!»<br /> «А каб грошы гарусьціў мой Янка,<br /> Гэта-ж — фэ! — грош мазоліць яго!<br /> Гэткіх дзетак хай душыць маланка!» —<br /> І дзед плюнуў ад сэрца ўсяго.<br /> <center>XI.</center> Азірнуўся дзядок на дзядзінец,<br /> Кінуў вокам на сьвіран стары:<br /> «Прызапасілі новы гасьцінец,<br /> Загавееш душой без пары?»<br /> «Дзе прапала сякера з-пад ліпы?<br /> Трэба латаць стары частакол!» —<br /> І ад дзедава гнеўнага крыку<br /> Разьляцеліся куры вакол.<br /><noinclude></noinclude> 785z0uf8ixoiswa4inxnnnjvulg7wje 104 47636 291663 160231 2026-07-09T06:34:48Z RAleh111 4658 291663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 70 —}}</noinclude> <section begin="Хутар"/>Так адважыўся сын пікнуць слова<br /> І паклікаў у хату сям’ю.<br /> Хоць дзядоўскія крыкі ня новы —<br /> Надакучылі ўсё-ткі яму.<br /> {{Справа|{{fine|20/XII—21 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Хутар"/> <section begin="Край"/>{{Block center/s}} {{Цэнтар|ЗАЧАРОВАНЫ КРАЙ.|памер=120%}} <center>1. НА ПАЛЕСКІМ БАЛОЦЕ.</center> І туды і сюды навакола глядзі:<br /> Ўсюды тхлань, усюль гідкае нетра.<br /> Па карчох, па дамох цэлы тыдзень брыдзі,<br /> Цябе душыць гнілое паветра.<br /> Сьцеражыся дрыгвы, бо, як ведзьма, глыне,<br /> Чорт у процьму пацягне за ногі;<br /> Прападзеш пад карчом у дрыготным багне,<br /> Дзе няма ні пуці, ні дарогі.<br /> Сум пануе вакол, страхацьцё і жуда,<br /> Плача каня ў кустох на балоце;<br /> Адусюль на цябе паглядае брыда,<br /> Млее сэрца, дрыжыць у самоце.<br /> <center>2. ШТО БЫЛО ДА СТВАРЭНЬНЯ ПАЛЕСЬСЯ.</center> Зіхацела даўней тут вада, нібы шкло,<br /> Быпцам неба лялелась другое.<br /> І Палескай зямлі тут зусім ня было, —<br /> Быў абшар вадзяністы затое.<br /> Толькі рыбкі ў вадзе зычна плюхалісь тут,<br /> Мігацелі хвастамі на дзіва.<br /> На жар-Сонца глядзеў акунёў цэлы жмут,<br /> Карагод пачынаў палахліва.<br /> Сонца ўсходзіла з хваль, на надводны абшар,<br /> Бо пад коўдрай вады начавала.<br /> Красавалі ў глыбі плоймы колераў, хмар,<br /> Было сонечных косак ня мала.<br /><section end="Край"/><noinclude></noinclude> 4b1ct7nazt289gh7f2635ysi6zjksma 104 47642 291664 160232 2026-07-09T06:35:31Z RAleh111 4658 291664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 71 —}}</noinclude> Неба ў люстры вады аж на самае дно,<br /> На бурштын апускалася чысты,<br /> І дрыжала яно, і блішчала яно<br /> Пэрлямутравай плахтай іскрыстай.<br /> І блакіт расьцьвітаў да нябёс ад вады<br /> Абрусом-палатном з павуціны<br /> На блакіце — блакіт. За гадамі гады<br /> Гэтак шлі векавечнай пуцінай.<br /> Ветрык хмаркі ганяў, ветрык зыбаў віры,<br /> Цішыню лёгкім шэптам трывожыў;<br /> Калыхаў ціш вякоў ад пары да пары,<br /> Бы дзіцё сваё песьціў і гожыў.<br /> Стыгла маць-Цішыня. Ні людзей, ні зьвяроў,<br /> Ні драўлякаў, ні траў, ні зямліцы…<br /> Вадзяніцаю Цьма з-пад шкляных пустыроў<br /> Выхадзіла на ўзьверх падзівіцца.<br /> Быў нямы Божы сьвет, нібы камень-скала,<br /> Быў нямы даль-абшар над вадою;<br /> Цішыня, як мара, вандравала, плыла.<br /> Шлі тады так капа за капою…<br /> <center>3. БОГ, ЧОРТ І ДУДА.</center> Ў алатырных палёх Бог на небе сядзеў,<br /> Галубіную кнігу чытаў Ён.<br /> З глыбі вод угару злы нячысьцік глядзеў,<br /> І зьмяіную кнігу трымаў ён.<br /> Ў белай кнізе сьвятой было мудрасьцяў шмат<br /> Аб дабры векавечным, аб долі.<br /> Ў чорнай кнізе страшной было жудасьцяў шмат<br /> Аб сьмяротных грахох, аб нядолі.<br /> Паміж небам-зямлёй самаграйка-дуда<br /> На грудзёх дзеда-Сонца вісела.<br /> Побач ціха плыла сьветлых хмар грамада,<br /> Побач зьяньне блакітнае млела.<br /><noinclude></noinclude> pnu6ldeedycc3jacxmex1xzi5nyqmv9 104 47643 291665 160233 2026-07-09T06:36:45Z RAleh111 4658 291665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 72 —}}</noinclude> Нібы птушкі ў гнязьдзе, спалі гукі дуды,<br /> Іх ніхто ня будзіў наракола<br /> Так плылі, так ішлі за гадамі гады,<br /> Бы з вясёлак адвечнае кола.<br /> З валакністых агнёў ткала даль паясы,<br /> Аздабляла ў нябёсныя краскі;<br /> З яркіх зорак-вачэй ткала даль абрусы,<br /> Дуда спала пад сонечнай ласкай.<br /> <center>4. ПЕРШЫ СОН ДУДЫ.</center> Вось дуда сьніла сон, заварожаны сон:<br /> Матылькамі кружыліся зыкі.<br /> Абляцеў белы сьвет дзіўны тон, вешчы тон<br /> Пад рукамі сівога музыкі.<br /> Сьпеў імкнуў на абшар лебядзіным пуцём,<br /> Дудар граў і сьпяваў гымны-песьні.<br /> Бачыў хаткі сялян, бачыў панскі харом,<br /> Вольны сьвет дудару быў за цесны.<br /> Сьлёзы ў ясных вачох зьялі сьветлай расой,<br /> Акраплялі ратайскія грудзі.<br /> Людзі шлі на агонь. Людзі рынулі ў бой,<br /> Згадаваныя песьнямі людзі.<br /> Нібы хвалі плылі, бы рвануўся сыр-бор,<br /> Грамада шла, гуляла, сьпявала.<br /> І глядзела ўгару на нябёсны прастор,<br /> І надхненьне ў вачох красавала.<br /> Колькі моцы было ў родных песьнях людзей,<br /> Радасьць брызгала сьветлай навалай.<br /> Гукі шчасьця расьлі з гарапашных грудзей,<br /> Зычным выраем песьня лунала.<br /> <center>5. ДРУГІ СОН ДУДЫ.</center> Вось дуда сьніла сон: Абяздолены край<br /> Між балот і лясоў дрэмле ціха.<br /> Па лугох і палёх жабраком ходзіць Бай,<br /> Па шнурох мчыцца Злыбеда-Ліха.<br /><noinclude></noinclude> i6fbft4xs0cyljv08l1gqzjom5xqle1 104 47644 291666 160234 2026-07-09T06:37:25Z RAleh111 4658 291666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 73 —}}</noinclude> Край той сьпіць, як стары занядужаны дзед<br /> За цямнюткай за курнай пячуркай,<br /> А над краем відаць сьветлы, зорачны сьлед,<br /> Пазахован пад шэраю хмуркай.<br /> Ой, каб быў там пясьняр, сівабровы дудар<br /> У забытай, загнанай старонцы, —<br /> Ён падняў-бы людзей, разварухаў-б абшар<br /> І паклікаў-бы ў госьці да сонца!<br /> Скарб багаты ў зямлі захаваны ляжыць,<br /> Сіла брызгае сьветлай крыніцай.<br /> І прачнецца той край, будзе вечна ён жыць,<br /> Закрасуе зарой-зараніцай.<br /> Самаграйка дуда лятуцела ўва сьне,<br /> На Русь Белую думкай шыбала.<br /> І дуда сьніла сон аб сваёй старане,<br /> Дудара беларуса чакала.<br /> <center>6. ЯК БОГ СТВАРЫЎ ПАЛЕСЬСЕ.</center> Вось уздумаў Пан Бог край Палесьсе стварыць<br /> І людзей і жывёлін і птухаў;<br /> І вяроўку пачаў Ён з праменьчыкаў віць,<br /> І сівую патыліцу чухаў.<br /> Па вяроўцы з нябёс апусьціўся ў ваду, —<br /> Бог — вялікі штукар на ўсе рукі;<br /> Захапіў Ён з сабой самаграйку-дуду, —<br /> Маюць сілу вялікую гукі.<br /> Ледзь падумаў загад — крышталёвы чаўнок,<br /> Як цудоўны мянтуз, павазаўся.<br /> І сявалка ў чаўне, Ў той сявалцы камок,<br /> Як шаўковы клубок разьвязаўся.<br /> Разьвязаўся клубок: дыямэнтавы мак<br /> Заіскравіў, напоўніў сявалку.<br /> Бог бярэ на вагу, Бог прабуе на смак,<br /> Такіх зерняў ня еў Ён і змалку.<br /><noinclude></noinclude> ngqk1skrw5z9h5blxu0aoty7atyptjh 104 47645 291667 160235 2026-07-09T06:37:59Z RAleh111 4658 291667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 74 —}}</noinclude> «Вось насеньне — дабро, любата, пекната?<br /> Гэтым сьвет тут засеяці трэба!<br /> Тут хай будзе лясок, там — трава-асата,<br /> А далей — чарназемная глеба».<br /> Бог плыве на чаўне ды мяркуе туд-сюд,<br /> Нібы добры ратай гаспадарны;<br /> Сыпне жменю дабра — і расьце, проста цуд,<br /> Пушча-лес, нібы сад вялізарны.<br /> Вада шчыліцца — ў міг выступае гаёк,<br /> А за гаем — лугі, сенажаці.<br /> Зелянеюць палі і шуміць каласок,<br /> Ажыла ўся зямеліца-маці.<br /> Выступаюць ушыр, разьлягаюцца ўдаль<br /> Лугі, пожні, даліны і ўзгоркі.<br /> Кветкі граюць, блішчаць, зелень ладзіць свой баль,<br /> Мігаціцца раса, нібы зоркі.<br /> Прамяністым агнём сонца грэе зямлю,<br /> Аздабляе луг сьвежы і сочны.<br /> Цяплыня… Хоць дзіцё палажы на ральлю,<br /> Дык пачне тут расьці відавочна.<br /> <center>{{Абмылка|.|7.}} ІГРАЮЧЫ НА ДУДЗЕ, БОГ СТВАРЫЎ ПТУШАК, ЗЬВЯРОЎ<br />І ПЕРШАГА ПАЛЯШУКА.</center> Ой, пачатку няма, ой, канца ня відаць<br /> Шчыр-красе агняцьветаў і хварбаў.<br /> Вось, давай на дудзе Бог іграць ды іграць —<br /> І зьявіліся новыя скарбы:<br /> Замільгаў матылёк, зашумела пчала,<br /> Зух-стрыгунчык між травак туркоча.<br /> І зязюля пяе, кволы гук завяла,<br /> Громка болбатка ў лесе балбоча.<br /> Грае Бог на дудзе. Лось выходзіць на лог<br /> З лагавішчаў дрымучага бору;<br /> Тур лагодна глядзіць на атару ў палёх,<br /> Што пасецца на вольным прасторы.<br /><noinclude></noinclude> 6ylynzwwi7h6itbo0us2t0myekcmpfr 104 47646 291668 160236 2026-07-09T06:38:28Z RAleh111 4658 291668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 75 —}}</noinclude> Грае Бог на дудзе і плыве песьня-гук,<br /> Бог насеньне вакол раскідае.<br /> На паляне стаіць, нібы дуб, паляшук,<br /> Першы раз Божы сьвет аглядае.<br /> Выкрасае агонь, дыміць люльку ўзасос,<br /> І магерку кідае на камень;<br /> Зірк туды і сюды — уваходзіць у стос,<br /> Бурчыць: «Хату збудую тут. Аман!»<br /> Шмат клапот, шмат турбот, паляшук, будзеш {{Абмылка|мець|мець,}}<br /> Ты глядзі, ня спудлуй, а трымайся!<br /> Прападзеш, як разок заваронішся ледзь,<br /> Над сабой пастыром быць старайся.<br /> Дзеі-думкі твае — гэта стада гаўяд<br /> На даліне абшырнай жыцьцёвай.<br /> Пуга-цямлівасьць іх хай бароніць ад здрад,<br /> Няхай рупнасьць трымае ў захове,<br /> Станеш пасьвіць як сьлед — будзеш сыты і сам,<br /> Пачне Доля па нітцы скакаці;<br /> Загультуеш — карысьць будзе злыбедам-псам, —<br /> Загрызуць цябе ў полі і ў хаце,<br /> <center>8. ЧОРТ УКРАЎ У БОГА НАСЕНЬНЕ, А БОГ НІБЫ-ТО<br />НЯ ПРЫКМЕЦІЎ.</center> Бог плыве на чаўне, а тымчасам злы чорт<br /> Круць і верць вакол Божае вабы.<br /> Чорт з рагамі, з хвастом і худы, як той хорт,<br /> Чорт — гідкі і сьлізкі, нібы жаба. Нібы ўюн, туд і сюд вакол Бога шальмец,<br /> На насеньне ён сьлюнкі пускае;<br /> Трэ аб човен бакі, дасьць пад човен нурэц,<br /> Дразьніць Бога, як малпа дурная.<br /> Раптам лапу тыц-мыц, цапнуў жменю дабра,<br /> Проста з рук вырваў Божых чарцюга.<br /> Ён насеньне глынуў і паплыў, як мара,<br /> Рагатаў жарабцом лайдацюга.<br /><noinclude></noinclude> nckitat18jrui6na16e8bn2nfp4x7x9 104 47647 291669 160238 2026-07-09T06:39:08Z RAleh111 4658 291669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 76 —}}</noinclude> Бог маўчаў — яму што? Кончыў працу. Назад<br /> Па вяроўцы ўскарабкаўся ў неба.<br /> На аблоках ляжыць. Спачывае, і рад,<br /> Што нацацкаўся болей, чым трэба.<br /> </center>9. ПАЛЯШУК ГРАЕ НА ДУДЗЕ.</center> Кінуў з неба дуду на зямлю Бог ўніз,<br /> Паляшук ад яе слодыч мае.<br /> Скача поле і лес, скача зьвер сярод хмыз,<br /> Як ратай на дудзе заіграе.<br /> І дабрэе злы воўк; ён глядзіць, бы ягнё,<br /> І ківае ў лад-тахт галавою.<br /> Нібы рой галубкоў, замаўчыць груганьнё<br /> І нясецца над мягкай ральлёю.<br /> Ня кусае вужак; ён зьвярнуўся клубком,<br /> Заварожаны слухае граньне.<br /> Хоць у рукі бяры, перазайся вужом, —<br /> На цябе, як анёл той, ён гляне.<br /> Паляшук на дудзе пасьля працы цяжкой<br /> Грае цэламу сьвету на дзіва.<br /> Адыходзіць, як цень, жальба з цяжкай журбой,<br /> На душы бы хто мажа алівай.<br /> Плывуць гукі ў прастор, нібы птушкі нябёс,<br /> Разлягаюцца пошчакам дробным.<br /> Рады краскі, трава; ў сьвітках — кропельках рос —<br /> Апранаюцца пышна, аздобна.<br /> І журчыць ручаёк, байку-казку пляце,<br /> Дудару вельмі шчыра уторыць, —<br /> Во’ ад чараў дуды ўся зямля запяе,<br /> Зараз камень нямы загаворыць…<br /> Ой, на свеце няма ні мацней, ні пякней<br /> Зычнай песьні і простай і шчырай;<br /> Паляшук нават сьмерць забывае пры ёй,<br /> Яго сэрца пускаецца ў вырай.<br /><noinclude></noinclude> 8g9llt33p44hfrysuxyc9gynvfru5xw 291670 291669 2026-07-09T06:39:30Z RAleh111 4658 291670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 76 —}}</noinclude> Бог маўчаў — яму што? Кончыў працу. Назад<br /> Па вяроўцы ўскарабкаўся ў неба.<br /> На аблоках ляжыць. Спачывае, і рад,<br /> Што нацацкаўся болей, чым трэба.<br /> <center>9. ПАЛЯШУК ГРАЕ НА ДУДЗЕ.</center> Кінуў з неба дуду на зямлю Бог ўніз,<br /> Паляшук ад яе слодыч мае.<br /> Скача поле і лес, скача зьвер сярод хмыз,<br /> Як ратай на дудзе заіграе.<br /> І дабрэе злы воўк; ён глядзіць, бы ягнё,<br /> І ківае ў лад-тахт галавою.<br /> Нібы рой галубкоў, замаўчыць груганьнё<br /> І нясецца над мягкай ральлёю.<br /> Ня кусае вужак; ён зьвярнуўся клубком,<br /> Заварожаны слухае граньне.<br /> Хоць у рукі бяры, перазайся вужом, —<br /> На цябе, як анёл той, ён гляне.<br /> Паляшук на дудзе пасьля працы цяжкой<br /> Грае цэламу сьвету на дзіва.<br /> Адыходзіць, як цень, жальба з цяжкай журбой,<br /> На душы бы хто мажа алівай.<br /> Плывуць гукі ў прастор, нібы птушкі нябёс,<br /> Разлягаюцца пошчакам дробным.<br /> Рады краскі, трава; ў сьвітках — кропельках рос —<br /> Апранаюцца пышна, аздобна.<br /> І журчыць ручаёк, байку-казку пляце,<br /> Дудару вельмі шчыра уторыць, —<br /> Во’ ад чараў дуды ўся зямля запяе,<br /> Зараз камень нямы загаворыць…<br /> Ой, на свеце няма ні мацней, ні пякней<br /> Зычнай песьні і простай і шчырай;<br /> Паляшук нават сьмерць забывае пры ёй,<br /> Яго сэрца пускаецца ў вырай.<br /><noinclude></noinclude> agi20hw45y1q3td2ojr1z5u9f9lziin 104 47658 291672 160240 2026-07-09T06:40:12Z RAleh111 4658 291672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 77 —}}</noinclude> Думка рэчкай плыве ў заварожаны круг, —<br /> Угару да {{Абмылка|зарыз-араніцы|зары-зараніцы}},<br /> І вяртаецца стуль, як расіца на луг,<br /> Нібы кропля да роднай крыніцы.<br /> <center>10. ЯК ЧОРТ СТВАРЫЎ БАЛОТА.</center> Чорта гне у дугу, бельмы лезуць на лоб,<br /> Ў жываце забурчала занадта;<br /> Бы атруту глынуў, бы глынуў горкі боб —<br /> То зашкодзілі Божы зярняты.<br /> Ён крычыць на жывот, бо пачала расьці<br /> Раптам чэрава ў стог вялічэзны,<br /> Расьпірае бакі, ні сапсьці, ні храпсьці, —<br /> Распучыўся ў гару ваўкарэзны.<br /> І пачаў ён бляваць, мэкаць, нібы каза, —<br /> То вылазіць крадзёнае бокам;<br /> Там, дзе плюне — расьце гнілы корч і лаза,<br /> І ракіта і дзіч ненарокам.<br /> Чорт снуе, як павук; выпірае аж дух.<br /> Палюе, хракае серкай, крывёю;<br /> Ён паганіць ваду цэлай кучай рапух,<br /> Рабакамі і дзікай травою.<br /> Яму моташна-страх, аж хвастом лясь і лясь,<br /> Дзе рыгне — камары, аваднішчы;<br /> З губы купіны пруць — скок і скок, плясь і плясь,<br /> Чорт паскудзіць ваду, брудам нішчыць.<br /> Ад натугі язык целяпаецца ўздоўж,<br /> І тырчыць, нібы шост сукаваты.<br /> Ўвесь запеніўся чорт: ён сьлізкі, як той смоўж,<br /> А плюецца, плюецца рагаты.<br /> Там, дзе плюне, — багно і рудаўка, трава,<br /> Тхлань трасецца, лапоча, дрыгоча;<br /> Чадзіць голаў багун, сасе п’яўкай дрыгва,<br /> То паморак, то трасца якоча.<br /><noinclude></noinclude> itc8rw58nyrgikqo3gliwe7575qz2ho 104 47659 291673 160241 2026-07-09T06:41:35Z RAleh111 4658 291673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 78 —}}</noinclude> Чорт нарэшце за корч зачапіўся, рыгнуў —<br /> З жывата ўсё насеньне рванула;<br /> Забурчала, аж бор у далі ўздрыгануў,<br /> Аж сава дзікі сьпеў зацягнула.<br /> Апаганіўся ўвесь чысты водны прастор,<br /> Стаў ён чортавым вечным балотам:<br /> Там пашлі панаваць страхацьцё, сьмертны мор,<br /> І начніца і цмок пад чаротам.<br /> Чарцяняты кішаць, нібы вар у катле,<br /> Іх гадуе там чортава матка;<br /> Паратунку няма ад іх проста нігдзе, —<br /> Прыстаюць да лапцёў, да апраткі.<br /> Як замуцяць народ, як пачнуць штось шаптаць,<br /> Хто паверыць ім — пэўна загіне;<br /> Напсуюць шмат людзей, хоць гаці іх на гаць, —<br /> Нечысьць строіць пякельныя кпіны.<br /> <center>11. ЧОРТ ВАРЫЦЬ СІВУХУ НА ЗАГУБУ ПАЛЯШУКУ.</center> То ня вецер гудзіць, ня шуміць сухавей,<br /> То ня гойдаюць злыя віхуры;<br /> То над борам ня мчыць чарадзейны цар-зьмей,<br /> То ня ладзяцца плачы-хаўтуры.<br /> Гэта ў медных катлох між зачумленых вод<br /> Вадзянік варыць жыжу-атруту;<br /> Там і хмель, і палынь, і пякельны смурод —<br /> Для людзей на лайдацтва, пакуту.<br /> Многа бочак стаіць між балотных карчоў,<br /> Іх пільнуюць-вартуюць вужакі:<br /> Жыжа пенай бурліць, блішчыць соткай вачоў.<br /> Ой, шалёныя будуць прысмакі!<br /> І гартуецца моц, і сталюецца крэп,<br /> І пячэ агнём, плягай пякельнай:<br /> Голаў круціць, бы ўюн, і малоціць, як цэп,<br /> Глузд туманіць бамбэнкам вясельным.<br /><noinclude></noinclude> lszz1i05yr679r5bjlifvpw450kh3kz 104 47660 291674 160242 2026-07-09T06:42:12Z RAleh111 4658 291674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 79 —}}</noinclude> Ня дыміцца туман — курыць люльку сваю<br /> Вінакур-вадзянік сярод ночы.<br /> Нечысьць вабіць людзей, нечысьць ладзіць гульню,<br /> Дым туманіць у самыя вочы.<br /> Паляшук моцна п’ян; скача, песьні пяе,<br /> Лье у глотку нячысьцікаў трунак;<br /> Ломіць-крышыць усё, бацьку роднага б’е, —<br /> Дзеці клічуць людзей на ратунак.<br /> Як за клямку з дзьвярэй, цягне чорт за язык —<br /> Паляшук нешта брыдка гавора;<br /> Ён хрыпіць, як вапрук, ён раве, як той бык —<br /> Па калена яму тады мора.<br /> Працу кіне зусім, голад вострыць свой зуб,<br /> Гніе хата і дохне скаціна, —<br /> Прападзе паляшук. Гэта чорт-душагуб<br /> Яго зьверне з праўдзівай пуціны.<br /> <center>12. ЧОРТАВА ЛАЗА АБХАПІЛА ПАЛЕСЬСЕ.ШТО<br />З ГЭТАГА ВЫШЛА.</center> Урадзіла лаза. Нясе ліха з сабой,<br /> Перашла ад балота на поле, —<br /> Проста рады няма, стаіць дзікай сьцяной, —<br /> Паляшук праклінае лёс-долю.<br /> Тут агледзіўся Бог: цэлы край прападзе<br /> Пад чартоўскай пляцёнкай-заховай;<br /> То-ж Палесьсе, як дзед, барадой абрасьце<br /> Кучаравай, калючай, лазовай.<br /> Давай сонцам пячы, давай парыць ваду —<br /> Яшчэ болей расьце, вырастае.<br /> І мароз Бог паслаў на лазу, на брыду, —<br /> А лаза не баіцца, ня дбае.<br /> Зноў бярэцца яна на вясну, як вязель,<br /> Заглушае лугі і паляны;<br /> Лезе ў вочы і ў твар, як дакучлівы чмель,<br /> Сваёй лапай чартоўскай паганай.<br /><noinclude></noinclude> tulnmnfvv9n8cwknqux97g1dzbqj23j 104 47661 291675 160244 2026-07-09T06:42:51Z RAleh111 4658 291675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 80 —}}</noinclude> І злуе паляшук, і сякеру бярэ,<br /> І кусты ён цярэбіць адважна.<br /> Няма ведама скуль, на сустрэчу чорт прэ,<br /> Секачу ён шапкуе паважна,<br /> Чорт частуе яго з капшука тытуном, —<br /> Паляшук гэта зельле смакуе.<br /> Чорт ратая заве гультаём, ласуном,<br /> З яго люлькі жартуе, шуткуе:<br /> «Ты радзіўся, мабыць, з сваёй люлькай ў губах, —<br /> З губ ня выпусьціш люлькі ніколі:<br /> Ты прывык да яе, цёнгля дыміш, аж страх,<br /> Душыш дымам гаркім сваю долю».<br /> «Загарыцца твой кут, — няма як ратаваць, —<br /> Насагрэйкай сваёй ты заняты.<br /> Прыдзе Сьмерць па душу — няма як паміраць, —<br /> Тытуну йшчэ асталась багата».<br /> «За жыцьцё тытуну спаліш ты цэлы стог,<br /> На той сьвет ты паедзеш вандзонкай;<br /> Гібель бочак віна выпівай, каб ня ссох,<br /> Каб лілася, як рэчка, гамонка.»<br /> І хвастом ляснуў чорт — з-пад лазы гоц і гоц —<br /> Скача, пляшка за пляшкай сівухі;<br /> Паляшук п’е на гвалт, паляшук п’е на моц,<br /> Абліваецца чортавай юхай.<br /> «Кінь лаву церабіць — кажа чорт, — лепш дуду<br /> Прынясі ды зайграй мне вясельле.»<br /> І пашоў паляшук па дуду на бяду<br /> І ад бабы дастаў на пахмельле.<br /> <center>13. ЯК ПАРАБІЛІСЯ ЧАРТОЎСКІЯ ДАРОГІ І ЯК<br />ПАЛЯШУЧКА ЗРАБІЛАСЯ ВЕДЗЬМАЙ.</center> Жонка б’е мужыка той чартоўскай лазой,<br /> Паляшук нешта сп’яну бармоча.<br /> Чорт вясёлы глядзіць, круць і верць галавой<br /> І віляе хвастом і рагоча.<br /><noinclude></noinclude> jnr4duejr9nr6s5j6uk1jldjoozspv5 104 47665 291676 160246 2026-07-09T06:43:31Z RAleh111 4658 291676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 82 —}}</noinclude> Бегаў чорт, узьвярнуў шыр балотных раўнін,<br /> Нарабіў ён брады, брадзяняты;<br /> Дзікіх выскацяў шмат, без канца азярын,<br /> Вызяроў і кайдобін багата.<br /> Па сягонешні дзень асталіся сьляды, —<br /> То чартоўскія сьцежкі, пуціны;<br /> Ні праехаць па іх, ні прайсьці нікуды<br /> Няма як. А хто пойдзе — загіне.<br /> Чорт засеў у глушы, з дуба бабу сьцягнуў<br /> І зрабіў яе ведзьмаю лютай;<br /> Ажаніўся ён з ёй і на вёскі сунуў<br /> На нядолю людзям і пакуту.<br /> <center>14. АГІДНЫЯ ЎЧЫНКІ ВЕДЗЬМЫ.</center> Сядзіць ведзьма ў кустох, а над ёю сава<br /> Шэрым скрыдлам плюгавым лапоча;<br /> Крэхча жабай, дрыжыць, як жывая дрыгва, —<br /> Ведзьма ціха замовы шапоча.<br /> А жар-месяц глядзіць на калматы гушчар,<br /> Нібы твар агняшчокі, чырвоны.<br /> Ой, Палесьсе замрэ ў ланцугох ночных чар,<br /> У сталёвых кіпцёх забабонаў.<br /> Ваўкалакам страшным ведзьма душыць дзяцей,<br /> Лезе чорным катом у сялібы;<br /> Губіць спрэсу народ, муціць бедных людзей,<br /> Кожны прэ на ражон і на хібу.<br /> Плодзіць-родзіць чарцей, знахароў, ведзьмароў,<br /> Паслугачак, шаптух усюль мае;<br /> То падвеем ляціць з-пад дзікіх пустыроў<br /> Паляшучка, вядзьмарка старая.<br /> На людзей, на быдлё шле бяду за бядой<br /> І бядой паганяе, бы пугай;<br /> Замятае сьляды чараўніцкай мятлой,<br /> Затуляе гнілою дзяругай.<br /><noinclude></noinclude> 7zop8ysshr9b003ge1ca4t8zblbvfv6 104 47728 291677 160247 2026-07-09T06:44:28Z RAleh111 4658 291677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 83 —}}</noinclude> Пусьціць дождж на зямлю, сыпне град ільдзяны,<br /> З зачарованых горных харомаў;<br /> Душаць кур і гусей каршуны, груганы,<br /> Губяць збожжа страшныя заломы.<br /> Сонца паліць-гарыць, нібы прысак—пясок,<br /> Хоць пячы ў ім яйцо, як у печы.<br /> Пошасьць, трасца бярэ, есьць дзяцей страшны Цмок,<br /> Усіх поедам есьць і калеча.<br /> <center>15. ЯК ПАЛЯШУКІ ЗМАГАЮЦЦА 3 ПАМОРКАМ.</center> Людзі б’юць шаптуноў, у магілы кладуць,<br /> Да зямлі прыбіваюць асінай. —<br /> Ведзьмакі-мерцьвякі ня ідуць ня брыдуць<br /> Па начох таямніцай-пуцінай.<br /> Людзі ў пушчу ідуць з усіх сіл грамадой<br /> Вырубаюць высокую хвою;<br /> Рубяць крыж, валакуць да ракі талакой,<br /> Ставяць крыж на гары за ракою.<br /> Дзяцюкі аб той крыж брусок ясеня труць,<br /> Губку ў міг да бруска прыкладаюць:<br /> Загарыцца яна, агонь людзі бяруць,<br /> Ва ўсіх хатах з яго запаляюць.<br /> І гарыць дзень і ноч, і балуе агонь,<br /> І пад крыжам ня зводзяць агнішча.<br /> Дзед Паморак дрыжыць, як спалоханы конь, —<br /> Ня пускае яго пажарышча.<br /> Ходіць-бродзіць адзін між карчышчаў балот<br /> Страшны дзед аднавокі, калматы;<br /> Прэ да вёсак, да сёл, дзе вартуе народ, —<br /> Дзед праплішчыцца думае ў хаты.<br /> Пападзе на агонь, пападзе на ваду, —<br /> Яго смаліць агонь, вада топіць.<br /> Люд дрыжыць і глядзіць на Паморка-брыду,<br /> Вочы пільна ў аго утаропіць.<br /><noinclude></noinclude> gc7um5nyr8fqqueww7uneok78tqbf73 104 47729 291679 160248 2026-07-09T06:44:53Z RAleh111 4658 291679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 84 —}}</noinclude> «Ой, пусьцеце мяне; я вам шчасьце нясу,<br /> Векавечнае шчасьце такое…<br /> Я вам радасьць даю, нібы божу расу,<br /> Ой, пусьцеце-ж у хаты затое!»<br /> «Таго шчасьця няма ў ратаёў пры жыцьці, —<br /> Яго мае кароль і нявольнік;<br /> Яго можа багаты і бедны знайсьці,<br /> Слаўны пан і палескі бяздольнік.»<br /> «Гэта сьмерць, гэта сьмерць…» — кажуць людзі кругом,<br /> «Адыйдзі-жа! акыш! мы ня хочам!»<br /> А паморак стаіць, як той цень над агнём,<br /> Вокам зіркае, штосьці шапоча.<br /> Расплятаюць тады бабы косы свае<br /> І скідаюць апраткі да гола;<br /> Грамада голых баб шумна песьні пяе,<br /> Аб’яжджае сахой вакол сёлаў.<br /> І равок-баразна мае моц, як ніхто, —<br /> Сьмерць яго не пяройдзе ніколі.<br /> Дзед-Паморак злуе, ажна плакаць гатоў,<br /> Ходзіць-бродзіць па чыстым па полі.<br /> <center>16. ПАЛЯШУК ПЛЯЖЫЦЬ ЛЕС І ВЫКАРЧЫВАЕ БАЛОТА.</center> Шуміць бор векавы. Лясун гойкае — страх.<br /> Ён тут пан-уладар сярод пушчы.<br /> Паляшук пляжыць лес. Стук і стук, трах і трах,<br /> Толькі пошчакі граюць у гушчы.<br /> Кружыць чорт секача. Не баіцца мужык, —<br /> Дзераўлякі ён лысіць сякеркай;<br /> Не заблудзіцца ён, бо да лесу прывык,<br /> Як да сьвіткі сваёй, да магеркі.<br /> Валіць хвою і дуб, для будоўлі кладзе,<br /> Чысьціць лапікла, шчыра карчуе;<br /> Сее збожжа, арэ, бараною вядзе,<br /> І бяды за сабою ня чуе.<br /><noinclude></noinclude> 15nr0blwq866i25wu2o46jaym0e1zd3 104 47730 291680 160249 2026-07-09T06:45:25Z RAleh111 4658 291680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 85 —}}</noinclude> Жыта жнуць і пяюць, урадзіла зямля,<br /> Жняём ладзіць дажынкі араты.<br /> Рэчка грае, бурліць; мёдам пахне ральля,<br /> Сонца, грэе вясковыя хаты.<br /> Хаты лезуць у лес ўсё глыбей і глыбей,<br /> Лясуна і нячысьціка грабяць.<br /> Лясун стогне — лясы ўсё радзей і радзей,<br /> А балота людзей вельмі вабіць.<br /> Высыхае яно. Чорт сунуў аж да дна,<br /> Бо людзей пачынае баяцца.<br /> Чорта сполах бярэ. Страшыць сіла адна —<br /> Гарапашная, шчырая праца.<br /> <center>17. ВОСЕНЬ, ЗІМА, ВЯСНА І ЛЕТА.</center> З шчылін бору ў вакно Восень пільна глядзіць<br /> Шэрым бельмам сьлязьлівым, балючым.<br /> Лес шуміць і дрыжыць, і зьвініць, і гудзіць<br /> Жоўтым лісьцем шуршавым, дрыжучым.<br /> Ўсё Палесьсе тады у туманістых мглох,<br /> У вільготнай і сьлізкай апратцы.<br /> Хтось брыдзе па дрыгве у парваных лапцёх<br /> Па зыбучай патрэсканай кладцы. А па Восені ўсьлед надыходзіць Зіма,<br /> У сьнежным вэльме вандруе па лесе;<br /> Сьцеле-беліць абшар, проста месца няма,<br /> Дзе схавацца тады на Палесьсі…<br /> Ўсюды нечысьць кішыць і таўчэцца круцель,<br /> Спрэсу гурбай сялібы заносіць.<br /> Нібы ў млыне страшным, трэцца-меліцца бель,<br /> Вея ў трасцы трасецца, галосіць.<br /> Гэта чорт выдае замуж дочку сваю<br /> За брыду-ведзьмака-ваўкалака;<br /> На балоце йдзе баль, ладзіць нечысьць гульню,<br /> З мерцьвякоў гасьцём смажыць прысмакі.<br /><noinclude></noinclude> hz5v6ax7f45ohm4i1l0toy7cr15rkwd 104 47732 291681 160251 2026-07-09T06:46:12Z RAleh111 4658 291681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 87 —}}</noinclude> Там, дзе ступіць нагой — траўка-хохлік зірне,<br /> Там на сонца ўгару гляне кветка;<br /> Там, дзе гіне свой зрок — яркі сьвет мільгане,<br /> І праменяцца шчасьцем палеткі.<br /> <center>18. ПЛОЙМЫ ЗДАНЬНЯЎ ПАНУЮЦЬ НАД ПАЛЕСЬСЕМ.</center> То ня сны-туманы, ня імгла аблягла<br /> Густым невадам пушчы, даліны, —<br /> Гэта ўздоўжку ў шыр-даль зданьняў цьма наплыла,<br /> Як паводка, ў Палесьсе-краіну.<br /> Крычыць мшалы Лясун «го-го-го!» у бары, —<br /> Ён лясны гаспадар ганаровы;<br /> У кароне з гальля, ў сьвітцы з цёмнай кары<br /> Ён сядзіць на пасадзе дубовым.<br /> Хопіць-топіць людзей у вадзе Вадзянік,<br /> Хор русалак там ладзіць ігрышчы.<br /> У хаціне жыве стары дзед Дамавік,<br /> Злы Гуменьнік жыве на гумнішчы.<br /> За пячуркай старой каты-Злыдні сядзяць<br /> І трывожаць людзей беспрастанку.<br /> Шлюць-завуць на людзей дзіка-смаглую раць<br /> Трасавіц, злых Мароў, Ліхаманкаў.<br /> Ой, страхоцьцяў зашмат мае наш паляшук,<br /> Шмат пякельных, агідных прывабаў.<br /> Ў старых пустках гудзіць адзінокі Кадук,<br /> На гародах — Жалезная баба.<br /> Зух-Паляруш імчыць звар’яцелым віхром,<br /> Ён вясковых калечыць і бэсьціць.<br /> Саранчою вісяць над забытым сялом<br /> Беды розныя, розная нечысьць.<br /> А на крушні сядзіць у тумане ў расе<br /> Краска-дзеўчынка голая — Доля;<br /> Яе грудкі вужак цёнгля смокча-сасе,<br /> Плача бедная ў чыстым у полі.<br /><noinclude></noinclude> 0q6rhf3p56qxig5g7lv81tto63zz8es 104 47733 291682 160253 2026-07-09T06:46:37Z RAleh111 4658 291682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 88 —}}</noinclude> Па пуцінах-шляхох залягла Варажба,<br /> Павуцінай плятуцца Замовы.<br /> Рвецца вужам з грудзей то Праклён, то Бажба,<br /> Пырх і пырх ад заховы ў захову.<br /> І чакае народ ад нявідзімых чар<br /> Збаўцу сьветлага, гожага Воя;<br /> Аб ім мараць і сьняць і глядзяць на папар —<br /> Ці ня сьвеціцца постаць гэроя.<br /> Яго шлях — млечны шях, яго маць — сонца маць,<br /> Яго зброя з праменьняў вясновых;<br /> На пукатых грудзёх зараніцы блішчаць,<br /> Яго вочы — з вясёлак агнёвых.<br /> На высокім чале сьвеціць сонца, як жар,<br /> Месяц ясны ў руках ён трымае;<br /> Ў сьмелым сэрцы яго шуміць вечны пажар<br /> Зычнаколернай хваляй буяе.<br /> Прыдзе збаўца, такі. Ён затрубіць у рог.<br /> Рой зданьнёў, як туман, здрыганецца,<br /> Прападзе наўсягды. Будзе вольна ў палёх.<br /> Сьветлым Розумам Вой той завецца.<br /> Забудуецца край. Загрыміць на ўвесь сьвет<br /> {{Абмылка|Няб валаю|Нябывалаю}} славай-грымотай;<br /> Паляшук зажыве, бы пад сонцам мак-цьвет,<br /> Заваюе навекі балота.<br /> <center>19. ІЛЬЛЯ ПАЛЮЕ ЧАРЦЕЙ. ЦМОК НІШЧЫЦЬ<br />ПАЛЯШУКОЎ.</center> Над Палескай зямлёй полаг неба вісіць<br /> Вялізарнай тканінай шаўковай.<br /> Рослы волат-ратай — Сонца ў неба стаіць<br /> І блішчыць галавою агнёвай.<br /> Гляне вокам уніз, патрасе галавой, —<br /> Рассыпаюцца кудры-праменьні;<br /> Неба рупна арэ залатою сахой,<br /> Сее іскры-дабро поўнай жменяй.<br /><noinclude></noinclude> ogu1sm6y06rrlu6bcefq76xm9hx63x0 104 47736 291683 160255 2026-07-09T06:47:03Z RAleh111 4658 291683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 90 —}}</noinclude> І паехаў Ільля, а тымчасам злы Цмок<br /> На ўсіх тубыльцаў сее дрыготы.<br /> Шмат глытае людзей, іх пужае знарок<br /> Яшчэ горай, чым нечысьць з балота.<br /> Няма рады — хоць плач, каму плакаць няма, —<br /> Асталіся пустыя сялібы.<br /> Над Палесьсем злы Цмок вісіць цёмны, {{Абмылка|як,|як}} цьма,<br /> Увесь край анямеў, нібы рыба.<br /> <center>20. АСІЛАК ЗАБІЎ ЦМОКА, А САМ СКАМЯНЕЎ<br />У КУРГАН.</center> На той жудасны час, у палескай глушы<br /> Жылі ў згодзе ў любосьці дзед з бабай.<br /> Ня было ў іх дзяцей, было добра ў цішы —<br /> Ня было ў іх для Цмока прывабы.<br /> Дзядок дровы сячэ, баба воўну прадзе.<br /> Так плыве дзень за днём ў адзіноце.<br /> Не баяцца бяды, хоць жывуць у бядзе,<br /> Не баяцца жуды на балоце.<br /> Але здарыўса цуд: зорка ў небе мігціць,<br /> Паглядае на хатку крывую;<br /> І расьце і цьвіце, і на хатку глядзіць, —<br /> Апусьцілася ў хатаньку тую.<br /> Пакацілась клубком, залатым галубком<br /> Над бабуляй яна залунала.<br /> Зорка стала прад ёй дзіцянём-хлапчуком,<br /> Было клопату ў бабы ня мала.<br /> Рос хлапчук вельмі хутка — па днёх, па начох,<br /> Вырас моцным асілкам высокім;<br /> Ступіць крок — грук ідзе па лясох, па палёх,<br /> Грэе-лашчыць усё ясным вокам.<br /> Вырваў з корнем сасну і на Цмока пашоў<br /> Ваяваць на абшырным балоце,<br /> Брыў-хадзіў доўгі час, таго Цмока знайшоў,<br /> Пачалася там бітва — страхоцьце.<br /><noinclude></noinclude> m4k13j87xikdl5evynnyluq0juqkosj 104 47737 291684 160256 2026-07-09T06:47:27Z RAleh111 4658 291684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 91 —}}</noinclude> Аж стагнала зямля, аж дрыжала багно,<br /> Аж кіпела вада, бы ў катлішчы.<br /> Кінуў Цмока ў вір-глыб аж на самае дно,<br /> Ад крыві парудзела багнішча.<br /> Волат рад, волат горд сваёй сілай страшной,<br /> А няма з кім падужацца болей.<br /> Ў неба стук галавой, трах па сонцы сасной,<br /> Нібы ўночы, сьцямнелася ў полі.<br /> Волат рад, волат горд крэпам плеч, сілай рук,<br /> Кроў у жылах гарыць і буяе.<br /> Кулаком аб зямлю грук і грук, стук і стук,<br /> Зацьвіла на душы думка злая:<br /> Пачаў сьвет на свой лад гартаваць, папраўляць,<br /> Перайначыць нанова парадкі;<br /> Выпіў воду з вазёр і давай абліваць<br /> Тэй вадою сялянскія хаткі.<br /> Ўзгоркі соваў рукой, — то адзін, то другі, —<br /> Нібы порхаўкі, з месца на месца:<br /> Кінуў луг на лясы, кінуў лес на лугі, —<br /> Няма з сілай сваёй куды лезьці.<br /> Моц па сэрцы стучыць, крэп гудзіць па касьцёх,<br /> Мучыць волата дзікая смага:<br /> Трэба штосьці рабіць на прасторных палёх —<br /> Усё роўна, ці добра, ці блага!..<br /> Зазлаваўся Гасподзь. — Чараўніцкі туман<br /> Спутаў волату рукі і ногі;<br /> Дзікім мохам пакрыў, скамяніў у курган,<br /> Што стаіць і цяпер ля дарогі.<br /> <center>21. ТОЕ, ШТО БЫЛО ДАЎНЕЙ, АСТАЛОСЯ І ЦЯПЕР, <br />ТОЛЬКІ ў НОВЫХ ВОПРАТКАХ.</center> Што было, тое й ёсьць, тое й будзе яшчэ, —<br /> Заўжды кажа прымоўка людзкая.<br /> Бог на груцы вякі, нібы збожжа, таўчэ,<br /> Нібы лушчаны боб раскідае.<br /><noinclude></noinclude> rvf5zahl2g7y5qu0pmyqfqht1716ens 104 47738 291685 160271 2026-07-09T06:47:56Z RAleh111 4658 291685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 92 —}}</noinclude> Барацьба ўсюль ідзе, няма ладу ані,<br /> Жыцьцё вопраткі часта мяняе.<br /> Нібы хмаркі нябёс плывуць хвілі і дні,<br /> Пугай Сьмерці іх Дух паганяе.<br /> Быў Ярыла калісь богам неба, зямлі,<br /> Кіраваў цэлым сьветам вякамі.<br /> Нарадзіўся Хрыстос — і мяняцца пашлі<br /> На Палесьсі паны за панамі:<br /> То Купальле — то Ян, то Пярун — то Ільля,<br /> Ражство Бога — заместа Калядкі.<br /> Замест зор — сьвяты крыж. А сьвяткуе зямля<br /> Тыя самыя даўныя сьвяткі.<br /> Аб іх песьні пяюць жабракі-дудары,<br /> Аб іх баечнік сказы складае:<br /> А пісьменны аб іх ад пары да пары<br /> Мужыку, нават, кніжкі чытае.<br /> Не паможа ў бядзе, ці кажы — не кажы,<br /> Без бяды абыйсьціся ня можна,<br /> Усё мае мяжу, нельга жыць без мяжы,<br /> Гэта знае і ведае кожны.<br /> На тым сьвет і стаіць, бо чаго-ж бы і жыць,<br /> Калі-б людзі ня мелі жаданьня? —<br /> Трэба вечна хацець, трэба вечна тужыць,<br /> Пакуль не забярэ Сьмерць-кананьне.<br /> <center>22. СТАРЫ ДУДАР СХАВАЎ СЬМЕРЦЬ У РАЖКУ. ЛЮДЗІ<br />ПЕРАСТАЛІ ПАМІРАЦЬ І ЗРАБІЛАСЯ ЯШЧЭ ГОРАЙ</center> Сьмерць брыдзе і касой косіць старых, малых,<br /> Нібы ведзьма пякельная тая.<br /> Раз вандруе дудар па пуцінах лясных,<br /> У гушчэчы ён Сьмерць сустракае.<br /> Стала цёмна ў ваччу. Дастае ён ражок,<br /> Каб панюхаць табакі шчапотку.<br /> Ён ад страху дрыжыць, лезе трасца праз бок,<br /> Ражаном стала ў горле хрыпотка. —<noinclude></noinclude> 8ny36jj1pw1976wqztgmcp501z3nh0t 104 47814 291686 160273 2026-07-09T06:48:33Z RAleh111 4658 291686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 94 —}}</noinclude> Хай паморак, вайна выратуюць зямлю,<br /> Хай ачысьцяць мяцёлкай віхурнай.<br /> Надаела жыцьцё, адкідаюць гульню, —<br /> Зажадалася песьні хаўтурнай.<br /> А буяе {{Абмылка|зямля.|зямля,}} хоць ратай не арэ,<br /> Плодзіць-родзіць дабро без аддухі.<br /> Ратай лезе ў багно, а багно не бярэ,<br /> Не бярэ на балоце выбуха.<br /> Ратай лезе ў пятлю, рэжа горла, касой,<br /> Сабе дол на гародзе капае;<br /> Кроў пальецца ад ран жыватворнай вадой,<br /> Бедакоў маць-зямля ня прымае.<br /> Наракае народ, што дудар вінават,<br /> Бо ён сьмерць у ражку запалоніў.<br /> «Дай нам шчасьце, дудар, — ці ты рад, ці ня рад! —<br /> Пусьці Сьмерць нам на родныя гоні!»<br /> Адчыніў дзед ражок, бо няма што рабіць, —<br /> Людзі самі жадаюць загубы.<br /> І пашла Сьмерць гуляць, і пашла Сьмерць касіць<br /> На галодныя, вострыя зубы…<br /> <center>23. СЬМЕРЦЬ ДУДАРА І ХАЎТУРЫ ПА ІМ.</center> То ня рвецца струна, то ня лебедзь пяе,<br /> То ня ломяцца скрыдлы сакола —<br /> То канае дудар. Сум пануе ў сяле,<br /> Прычытаньне чуваць навакола.<br /> Зайшло сонейка ў бор, апусьцілась жуда,<br /> Як кажан, чорным скрыдлам мільгае.<br /> На каго-жа цябе, {{Абмылка|сірац на|сіраціна}}-дуда,<br /> Сівабровы дудар пакідае?<br /> Анямее твой гук, засмуціцца загон,<br /> Будуць жнеі тужыць на дажынках.<br /> Рване сэрца, душу хворы стогн, ціхі стогн<br /> Бяз дуды на гульнях-вечарынках.<br /><noinclude></noinclude> pzeqaxunvcwngwnlxg404p0rtqj0tuy 104 47817 291687 160274 2026-07-09T06:49:10Z RAleh111 4658 291687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 95 —}}</noinclude> Без зязюлі-дуды на гады край засьне,<br /> Будзе нема маўчаць, як магіла.<br /> І чырвоны, бы кроў, месяц круглы зірне,<br /> Абальле цішынёй крыж пахілы.<br /> Загуляюць вятры ў ясных сьвітках сьнягоў,<br /> Бы каляднай парою ваўчышчы.<br /> Сярод белых лясоў, абамлелых лугоў<br /> Рыхтаваць будуць веі ігрышчы.<br /> Будзе сонца пякчы ўлетку жоўты пясок<br /> На магіле сівога музыкі.<br /> Будзе пушча будзіць: Гэй, устань, каласок!<br /> Чаму змоўклі дударскія зыкі?<br /> Плача бедны народ, у жалобе ўвесь край,<br /> Льюцца горкія сьлёзы бясконца.<br /> Валасы свае рве гарапашны ратай:<br /> «Што пакінуў ты нас, абаронца?»<br /> «Будуць цюкаць на нас, будуць люкаць на нас,<br /> Будуць крыўдзіць паны, паняняты.<br /> Наша сонца зайшло, яркі вогнічак згас,<br /> Што рабіць без цябе, голуб-тата?»<br /> «Аздабляў нам жыцьцё роднай песьняй сьвятой,<br /> Працаваць было лёгка і лоўка.<br /> Ня кідай нас, стары, пачакай-жа, пастой!<br /> Надалей будзь вясновым салоўкай!..»<br /> <center>24. ЯК ДУДАР ГРАЎ НА НЕБЕ ПЕРАД БОГАМ, ПОТЫМ<br />АПУСЬЦІЎСЯ НА ЗЯМЛЮ І АСТАЎСЯ ВІСЕЦЬ НАД<br />БАЦЬКАЎШЧЫНАЙ ПАМІЖ НЕБАМ І ЗЯМЛЁЙ.</center> Вось памёр дзед-дудар, ці хацеў — не хацеў.<br /> Пахавалі ля шляху-дарогі.<br /> Нібы птушка-арол, угару паляцеў<br /> Аж на самае неба да Бога.<br /> Дзеду лёгка было на нябёсных палёх<br /> Без балот, без лясоў, без вазёраў;<br /> Было добра яму: яго слухаў Сам Бог,<br /> Сонца, месяц, і хмаркі, і зоры.<br /><noinclude></noinclude> llubzn2qlt6xrbhg3voi1erbx164oa5 104 47819 291688 126143 2026-07-09T06:50:03Z RAleh111 4658 291688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 97 —}}</noinclude> <section begin="Край"/>Йдзе ратай на свой шнур і глядзіць угару, —<br /> Песьня сэрца трывожыць, няйначай.<br /> То пяе над ральлёй псальму-гымн на зару<br /> Птушка-жаўранак, кружыцца, плача…<br /> Ў {{Абмылка|сіьн|сінь}}-блакіце нябёс млее пурпур зарніц,<br /> Шэрай кропкаю туліцца птушка,<br /> На зялёнай мяжы паміж рос-агнявіц<br /> Ладзяць срыбныя краскі задушкі.<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Край"/> <section begin="Крушні"/>{{Block center/s}} <center>Ў ЯСНЫХ КРУШНЯХ.</center> Ў Ясных Крушнях у даліне<br /> Стаіць бедная хаціна.<br /> Як жабрачка — абарвана,<br /> Як жабрачка — абматана,<br /> Дзе карою, дзе гальлішчам,<br /> Дзе аздоблена карчышчам:<br /> Замест шыбінаў — анучы,<br /> Замест даху — лапак кучы;<br /> Пазапханы шчэлі сенам,<br /> Аддае гнільлём са сьценаў.<br /> Во’ рассыплецца, здаецца,<br /> Як дзядок, уся трасецца;<br /> Нейкім дзівам, нейкім цудам<br /> Не рассыпалася ў груду.<br /> Як парваныя аборкі,<br /> Разьляцеліся падпоркі<br /> І тырчаць ва ўсе староны<br /> Як старыя забабоны<br /> Ў галаве сівой бабулі.<br /> Цесна, хатку апынулі,<br /> Як нязнаныя істоты,<br /> Нібы злыбеды, — бядоты:<br /> Тут абсмалены калочак,<br /> Там пакрыўлены кіёчак,<br /> Камень круглы і пузаты,<br /> Слупок трухлы, сукаваты,<br /><section end="Крушні"/><noinclude></noinclude> q2u7x0wbo1yj4wzjm6e7x2s6fq1dwwk 104 47865 291689 160346 2026-07-09T06:51:59Z RAleh111 4658 291689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 109 —}}</noinclude><section begin="Крушні"/>Паляцеў назад вясёлы,<br /> Падкасаўшы свае полы,<br /> Да хвальварку па сьцяжынцы,<br /> Па зялёнай па лагчынцы.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Крушні"/> <section begin="Гальгота"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|НА ГАЛЬГОЦЕ}}.}}</center> Жалоба і страх панавалі на ціхіх далінах,<br /> На сьветлай расе, на квяцістых кусткох, на расьлінах,<br /> На, ўзгор’ях-скалох, на зялёных, пахучых галінах.<br /> Жалосныя скаргі імглою над полем луналі,<br /> Як жаўранкі-птушкі, насіліся ў сінія далі,<br /> І вахталісь дрэвы ад стогнаў, як божыя шалі.<br /> Туга і самотнасьці млелі, як цені паўночы.<br /> Мігцеліся сполахі, быццам прарочыя вочы.<br /> Ой, будуць пакутнасьці… Пан паднябесны так хоча…<br /> А Сын перамог і пакусы і вабы зямныя.<br /> Ў пакутных вачох, нібы голубы белыя тыя,<br /> Адсьветы цьвілі — пакорнасьці думкі сьвятыя.<br /> З грудзёў вырываліся слабыя енкі і крыкі:<br /> «Яшчэ мукі… болей… Ты праў, Божа добры, вялікі!<br /> Мілосны, {{Абмылка|ратуй-цёмны|ратуй цёмны}} люд ашалелы і дзікі…»<br /> Глядзелі ў таёмнасьці вочы Прарока і Бога:<br /> Ён бачыў вялікую, змрочную далеч-дарогу,<br /> Ён чуў песьню вешчую, слова анёла сьвятога.<br /> Адвечнасьць плялася над слабым жыцьця мігаценьнем,<br /> Ён сэрцам чытаў летапісы вякоў-лятуценьняў,<br /> Ён бачыў душой усю процьму людзкіх пакаленьняў:<br /> Агні і пажары, і кроў, і крыжы, і паходы,<br /> І зьдзекі, і гвалты, зьдзічэласьці з родаў ды ў роды, —<br /> Жывуць між сабою, як стады зьвяругаў, народы.<br /><section end="Гальгота"/><noinclude></noinclude> nr2i1i7vqqku7cqt428a16xadmfvegt 104 47870 291690 160349 2026-07-09T06:52:55Z RAleh111 4658 291690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 111 —}}</noinclude> <section begin="Гальгота"/>«Няхай-бы зусім ня трывожылі сэрца прарока,<br /> Няхай-бы зусім не праменілі вешчага вока,<br /> Няхай-бы зусім ня блішчэлі, як анёл з аблокаў!»<br /> «О, лепей мне быці аленем у гушчы дрымотнай,<br /> О, лепей мне быці птушынай над логам балотным,<br /> О, лепей мне быці жывёлкай пад корнем вільтотным!..»<br /> Як макі чырвоныя, раптам крывавяцца раны.<br /> Душа акрыляецца сілай пакуты нязнанай.<br /> У сэрцы гаворыць ён: «Прэч, дух вялікіх абманаў!»<br /> «Ёсьць вера, мой Пан, гэта вера — ў душы чалавека.<br /> Ёсьць міласьць, мой Пан, гэта міласьць — ад веку да веку.<br /> Ёсьць праўда, мой Пан, гэта праўда — адвечная лека.»<br /> І песьняй зрабілісь страшэнныя стогны пакуты,<br /> І мёдам гаючым — пітво злой, сьмяротнай атруты,<br /> І сонечнай воляй — на целе вяроўкі і путы.<br /> І сонца агнёвае сэрца Прарока спаліла,<br /> І вецер надвоблачны глынуў Прарочую сілу,<br /> І цуд небаколерны зьяў над Прарочай магілай.<br /> {{Справа|{{fine|1912 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Гальгота"/> <section begin="Тамуз"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ТАМУЗ І ЕГОВА}}.}}</center> На высокім узгорку расьце кіпарыс,<br /> Як прарок, пазірае ў нябёсы.<br /> Ён магутны і стромкі. Кудзерцаў абрыс —<br /> Пісаніна таёмнага лёсу.<br /> Там на камені побач цар Тамуз стаіць, —<br /> Вялічэзны мядзяны бажышча.<br /> Чырвань тулава ярка іскравіць, агніць<br /> Пад праменьнямі соцца-агнішча.<br /> Бог, здаецца, крывавы — купаўся ў крыві,<br /> Алавяныя вочы казеліць.<br /> Бог, здаецца, агнёвы — купаўся ў вагні,<br /> Страхацьцё і жуда — яго чэлядзь.<br /><section end="Тамуз"/><noinclude></noinclude> jy7yfe51tx2u0gvoxomygzwu7sjozd9 104 47886 291691 160361 2026-07-09T06:54:44Z RAleh111 4658 291691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 119 —}}</noinclude> <section begin="Тамуз"/>{{***3||50%|5|перад=1em|пасьля=1em}} І паслухаў народ, і народ перамог:<br /> Там, дзе Тамуз стаяў, стаіць каменны стог.<br /> Гідкіх ведзьмаў старых сее попел віхор<br /> Між раўнін, між далін, між палёў і між гор.<br /> І Егова вакол уладарыць адзін<br /> Сярод гор і палёў, і раўнін, і далін.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Тамуз"/> <section begin="Агонь"/>{{Block center/s}} <center>{{larger|{{Разьбіўка|ВЕЧНЫ АГОНЬ}}.}}</center> Душа і сэрца, праўда і аздоба<br /> Народу божага, яго карона, —<br /> Прарок, — вяшчун сьвяты, — ўтаропіў зрэнкі<br /> Арліныя свае на пышну чырвань<br /> Аўтара; на агонь, што цягам рваўся<br /> Палаючым драўлякам к люстру неба;<br /> Туды, дзе пэрламутравая брама,<br /> З аблокаў шлях тралюе к бацьку-богу, Агонь ахвяр атулен быў у белі,<br /> Ў абрусе з дыму. Віўся дым пахучы,<br /> Хальбанай, ладанам хмяліўшы. Вокал<br /> Агнішча на аўтары ёй кружыўся,<br /> Бы плойма сокалаў імпэтных, дзікіх.<br /> Прарок ня зьвёў вачэй з іскравых птухаў,<br /> Што ўвысь насілісь над харомам-гмахам,<br /> Што адбівалі бель Ліванскіх горкаў,<br /> Абшар далінаў, рэчак, пожняў. «Сьвят! Сьвят!» —<br /> Казаў прарок у сэрцы. Водгук даляў<br /> Адповедзь гукнуў: «сьвят! сьвят! сьвят!» І сьціша<br /> Паўночы ў шоўк цямнявы абвярцела<br /> Даліны, нівы, горы. На аўтары<br /> Агнішча забуяла. Мігацела<br /> Квяцістым макам, райскім, вялічэзным.<br /><section end="Агонь"/><noinclude></noinclude> puhcbfzuvfs08ws5yhv8tzru7rydbwn 104 47893 291692 160491 2026-07-09T06:55:41Z RAleh111 4658 291692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 122 —}}</noinclude><section begin="Агонь"/>Бяз вопратак на попеле халодным,<br /> Віселі грудзі, як пустыя торбы,<br /> А валасы скалмачаныя прэлі;<br /> Сукой пабітай брыдка выгіналась,<br /> Вачыма цмока ўкол сябе ўзіралась;<br /> Распусным голасам сьпявала песьню:<br /> — Я прадаю душу сваю і цела!<br /> Хто хоча — хай ляжыць са мной ў любові<br /> Ля бойніц мест, на торжышчах, пад храмам.<br /> Належу ўсім — хто плаціць мне дынары,<br /> Сабе самой я толькі не належу. —<br /> — О, свой народ, як блудніцу, тут бачу! —<br /> Казаў прарок у сэрцы. Красавалі<br /> Крыніцы сьлёз ў вачох прарочых, вешчых,<br /> І кроў ад ран ў грудзёх яго кіпела,<br /> Жалоба поясам яму служыла,<br /> Яго душа купалася ў пакуце.<br /> І вопраткі свае прарок парваў на шматы,<br /> Хаўтурны звычай рыхтаваўся ладзіць.<br /> Прарок ня зьвёў вачэй. І што ён бачыў? —<br /> А во’ што бачыў ён: Зарніца ў небе.<br /> Усходзіць сонца. Голуб беласьнежны<br /> Лунае над аўтарам і гаворыць:<br /> «Спакой і міласьць я людзям дарую,<br /> І будуць чысты й рады ўсе, як дзеці.»<br /> Прарок ад сэрца, крыкнуў слова «аман»!<br /> Сьвяціла сонца над аўтаром божым.<br /> {{Справа|{{fine|1921 г.}}}} {{Block center/e}} <section end="Агонь"/> <section begin="Голад"/>{{Block center/s}} {{Цэнтар|{{Разьбіўка|ГОЛАД}}.|памер=120%}} <center>I.</center> Мяцеліца выла.<br /> Апранута ў белую сьвітку<br /> Сьцюдзёнай зімы<br /> Дзіка-жуткаю ведзьмай<br /><section end="Голад"/><noinclude></noinclude> ityglht4r0zxq694ry3gu38jcri9mkf 104 47897 291693 160494 2026-07-09T06:56:19Z RAleh111 4658 291693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 124 —}}</noinclude> Над бялявымі гурбамі сьнегу<br /> {{Абмылка|М яцеліца|Мяцеліца}}-ведзьма насілась<br /> На Жудасьці скрыдлах.<br /> А Жудасьць падобна была<br /> Да камэты-мяцёлкі<br /> З мядзянымі дошкамі-скрыдламі.<br /> Гулка зьвінелі і дзынкалі скрыдлы,<br /> Як бляха сарваная ветрам<br /> З высокага даху.<br /> Шырокім шкляным абрусом<br /> Над ведзьмай плыла<br /> Ашалеласьць.<br /> Стаяла між небам з зямлёй<br /> Ашалеласьці злой сьветазмрочнасьць.<br /> І спала ў заховах жар-сонца<br /> Паўднёвай гадзінай.<br /> І спаў у заховах жар-месяц<br /> А поўночы сумнай.<br /> <center>II.</center> Мяцеліца выла.<br /> І ціха-галоснае водгульле<br /> Дзікага стогну яе<br /> Буйным градам бражджала<br /> Аб сьцены нямыя<br /> Дрымотных абветраных даляў.<br /> Насілася ведзьма-Мяцеліца,<br /> Зблутала неба з зямлёй<br /> У вадзін дзенна-ночны адсьвет.<br /> І збаўтаным вялікім яйцом<br /> Увесь сьвет выглядаў.<br /> А сьнег,<br /> Як пякельная манна,<br /> Як шрот сьлепа-белы,<br /> Сяваўся з высотаў імглістых<br /><noinclude></noinclude> dsssnuhng9sseg1weojvtvhfv7m5udn 104 47898 291694 160495 2026-07-09T06:56:51Z RAleh111 4658 291694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 125 —}}</noinclude>На шэрыя хаты,<br /> На смутна-самотныя весі.<br /> Вялізны, нябачны павук<br /> Гэта ткаў мягка-прухкія коўдры.<br /> Вялізны, няведамы цмок<br /> Гэта комамі сьнегу пляваўся.<br /> <center>III.</center> І Сьцюжа, і Голад, і Жудасьць,<br /> Аталеласьць і Сьмерць<br /> Маячылі ў хатах<br /> І ладзілі пір па ўсіх весях.<br /> Сьцюжа людзей маразіла,<br /> Кідала дрыготы на грудзі,<br /> І комкала бедных<br /> У лёду кавалкі,<br /> Чаруючы вочы дрымой<br /> Забыцьця і кананьня.<br /> А голад смактаў у людзей<br /> Сок жыцьця.<br /> У дрынголі сушыў іх,<br /> І зубы галодных малоў жарствякамі;<br /> Ім рукі і ногі круціў<br /> У сукі старай вольхі,<br /> Ён гладзіў і песьціў пухліну<br /> На тварах счарнеўшых<br /> І сцёбаў па карках і жэбрах<br /> Драцянкамі пошасьцяў-мораў.<br /> А Жудасьць людзей выганяла<br /> З жалобных гасподаў,<br /> Жаль-літасьць труціла<br /> У бацькоў да дзяцей,<br /> У дзяцей да бацькоў, —<br /> На дзікіх і лютых зьвяроў<br /> Жудасьць людзей парабіла.<br /><noinclude></noinclude> tsuzamrfm3q2hoho3sbr5knjhhf3n5r 104 47899 291695 160496 2026-07-09T06:57:21Z RAleh111 4658 291695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 126 —}}</noinclude> Ашалеласьць кадзіліла<br /> Ў вочы людзкія<br /> Жывіцай-смалой няпрытому.<br /> На жоўтым пэргаманце твараў<br /> Вочы расьлі, нібы макавы цьвет,<br /> Нібы порхаўкі, лезьлі з падлобу,<br /> І пучылісь страшна,<br /> І дзіўна блішчалі.<br /> У зрэнках сьвяціліся:<br /> Роспач, жалоба, страхоцьце,<br /> Воўчая смага, сабакі пакора<br /> І тупасьць гаўяды.<br /> <center>IV.</center> Грамады галодных людзей<br /> Даядалі астаткі збажыны<br /> У зьмешку з карой.<br /> Елі дохлых жывёлін,<br /> Сабакаў і коняў.<br /> Як сьліўні пад пнямі,<br /> Качалісь па голай зямлі<br /> І чвакалі гліну.<br /> І грызьлі адзін аднаго.<br /> І рэзалі дзетак<br /> І мяса худое глыталі.<br /> Сьмерць крокамі ціхімі<br /> Йшла-вандравала<br /> Па трупах па голых,<br /> Якія бадзялісь па хатах,<br /> Па шляхах-пуцінах,<br /> Як крушні на полі.<br /> А рук не хапіла хаваці<br /> І ладзіць хаўтуры.<br /> А мала хто сам дабіраўся<br /> Да брацкай магілы,<br /> Каб легчы у шэраг, —<br /><noinclude></noinclude> dmqi1fo50v8e2occcpgmeq5f8wwsymh 104 47900 291696 160497 2026-07-09T06:57:42Z RAleh111 4658 291696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 127 —}}</noinclude>У чэравах воўчых<br /> Знаходзілі могліцы трупы;<br /> І мёртвыя вочы<br /> Прысмакам былі груганішчам.<br /> І княжыжа Ціш па сялібах,<br /> Бо жменькі малыя<br /> Істотаў людзкіх засталіся:<br /> На пальцах дзіцё пералічыць.<br /> Пляліся так дні павуцінай<br /> Адвечнага часу.<br /> Ішоў маладзік пуцявінай<br /> Бясхібнай па небе,<br /> А ветах сьляды замятаў.<br /> <center>V.</center> А часам здалёку,<br /> Як быццам з чужой<br /> Шчасьлівейшай плянэты,<br /> Па карку мярцьвяцкага поля<br /> Імчаўся вужака-цягнік.<br /> Па чыгунных уцотных<br /> Чарнопісах-рэйках<br /> Наперад свой шлях доўга-цяжкі<br /> Вужака-цягнік пракладаў.<br /> Рыгаў пры гэтым<br /> Іскравістым сопатам-дымам,<br /> Пляваўся агнёвымі птухамі,<br /> Кашляў, як хворы,<br /> Хрыпеў, як сухотнік,<br /> Іржаў жарабцом буйна-палкім<br /> І выў, нібы воўк на Каляды.<br /> У вужакі ў кішках, — У каморах драўляных, —<br /> Ад нізу да верху ляжалі<br /> Голыя трупы;<br /> Ляжалі, як бітыя качкі<br /> Пасьля паляваньня.<br /><noinclude></noinclude> l9nhva8yfb6ca7kuhutoqhkh3laptqf 104 47901 291697 160498 2026-07-09T06:58:01Z RAleh111 4658 291697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 128 —}}</noinclude>І розныя колеры мелі яны:<br /> Чырвоныя, жоўтыя, сінія,<br /> Чорныя, белыя, ў плямах.<br /> І рухі застыглі,<br /> Спляліся ў круць-верці:<br /> Смага іх комкала,<br /> Гнула, хіліла<br /> Ў лазовыя віткі,<br /> Ў спрунжыны з касьцістага мяса.<br /> <center>VI.</center> А часам здалёку,<br /> Як быццам з чужой<br /> Болей жуткай пусьцечы,<br /> Як Сьмерці пустыр,<br /> Зьвера-людзі сюды пранікалі,<br /> Чырванелі іх сытыя морды,<br /> Круглелі і масьлілісь.<br /> Ком сала моршчыў іх каркі,<br /> Іх тулавы пучылісь гідка,<br /> Як тукам набітыя бочкі.<br /> І дзіва:<br /> У сыта-ўздаволеных зрэнках<br /> Голад вугліўся.<br /> Ня голад бясхлеб’я смактаў<br /> Звера-людаў, —<br /> Смага па мёртваму золаце, —<br /> Голад багацьця.<br /> Чым болей гарусьцілі золата, —<br /> Тым болей буяла іх смага.<br /> У тыглях-гаршкох,<br /> На вуглёвым сінь-полымі<br /> Кіпела баўтуха<br /> З крыві, горкіх сьлёз<br /> І гарачага поту:<br /> Золата.<br /><noinclude></noinclude> 3bze8ygpvnususigh7xtse0h0mhtt3n 104 47902 291698 160499 2026-07-09T06:58:27Z RAleh111 4658 291698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 129 —}}</noinclude>Як блудніцы, гульні-піры<br /> Зьвера-людзі на трупах<br /> Людзкіх рыхтавалі.<br /> Бо ў золаце ёсьць<br /> Сіла-моц,<br /> Дух шчасьця,<br /> Гонар зямлі,<br /> Ўсяго сьвету.<br /> Прад золатам заўжды<br /> Цар гнуў калені з пакорай,<br /> Князь ногі рабу цалаваў,<br /> А мудрэц-патрыярха,<br /> Пасмай сівых валасоў<br /> Лужыны чысьціў.<br /> <center>VII.</center> А сіла-моц золата,<br /> Заўжды аплецена хвальшам;<br /> Дух-шчасьце такога мэталу<br /> Прыдушаны поясам хлусу.<br /> Бо трупы зямлю аглушылі надоўга,<br /> Бо саха абівае бакі<br /> У сарочцы іржы,<br /> Ня кусае клыкамі жалезнымі<br /> Чорных грудзей<br /> Пладатворчай карміцелькі —<br /> Глебы.<br /> Бо сад гарапашных ратаяў<br /> Высеклі чыста, дашчэнту.<br /> <center>VIII.</center> І вось зьвера-людзі<br /> Кідалі волата ў лужы,<br /> Шапочучы, стогнучы:<br /> — Хлеба!<br /><noinclude></noinclude> t8ra22sq8nek04n7ybxalzhoi78fxfk 104 47904 291700 160500 2026-07-09T06:58:51Z RAleh111 4658 291700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VasyaRogov" />{{Цэнтар|— 130 —}}</noinclude>І вось зьвера-людзі<br /> Грызьці пачыналі дыямэнт,<br /> Равелі і войкалі:<br /> — Хлеба! І вось зьвера-людзі,<br /> Бы ў восені мухі, каналі<br /> І вылі на золаце:<br /> — Хлеба! І вось зьвера-людзі,<br /> Як дохлыя псы на гнаішчы,<br /> Гнілі на пасьцілках<br /> У золаце, ў шоўку, ў ядвабах. —<br /> Голад і золата сьсіліў.<br /> <center>IX.</center> І сонца зірнула<br /> Спаміж шэрага стада аблокаў<br /> Чырвоным, праменістым<br /> Сэрцам нябёсаў.<br /> Зірнула з гары на пусьцечу<br /> Й нанова схавалась.<br /> І смутак і цішы луналі<br /> Над мёртвым абшарам.<br /> І хтосьці агнёвай рукой<br /> На паргамэнце неба пісаў:<br /> «Чаму вы пакінулі ніву,<br /> Сяляне-ратаі?<br /> Чаму вы насыцілі мясам<br /> Пяскі і балоты?<br /> Чаму вы паілі крывёю<br /> Даліны нямыя?<br /> Жар-сонейка ўстане і гляне, —<br /> А вас тут ня будзе;<br /><noinclude></noinclude> l7egxkr4lhy54wcn2hoa8smblx3jv16 104 47905 291701 126259 2026-07-09T06:59:58Z RAleh111 4658 291701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" />{{Цэнтар|— 131 —}}</noinclude> Жар-сонейка сядзе і гляне, —<br /> А вас тут ня будзе:<br /> Жар-сонейка ляжа і гляне, —<br /> А вас тут ня будзе;<br /> Так пойдзе сваёй чарадою<br /> За месяцам месяц.<br /> Ой, {{Абмылка|зьлітўйся|зьлітуйся}}, маці-зямля,<br /> Над дзяцьмі — над людзямі!<br /> Ой, зьлітуйся, люд, над зямлёю, —<br /> Над роднаю маткай!»<br /> {{Справа|{{fine|1922 г.}}}} {{Block center/e}} {{Накіравальная рыса|4em|height=0.1px}} {{Накіравальная рыса|4em|height=0.1px}}<noinclude></noinclude> 0xikpq6bkye0tbzgg1u0c4me6y5vo2m 104 48827 291702 129069 2026-07-09T07:19:14Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 291702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|'''АЛЬБЭРТ ПАЎЛОВІЧ}} {{ц|{{разьбіўка|СНАПОК}}|памер=300%}} {{ц|'''(ЗБОРНІК ВЕРШАЎ)|памер=120%}} <center>{{smaller|'''ВЫДАВЕЦТВА Ў. ЗНАМЯРОЎСКАГА. ◎◎ ДРУКАРНЯ „ДРУК“</br>СУБАЧ 2. ◎◎◎◎ ВІЛЬНЯ, ◎◎◎◎ 1921 г.}}</center><noinclude></noinclude> c7zedo41v0zmzfed8aoz9c1ixv189od 3 106271 291606 257523 2026-07-08T19:13:45Z Gleb Leo 2440 /* Індэкс:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu */ новы падраздзел 291606 wikitext text/x-wiki == Націскі ў [[Індэкс:Расійска-беларускі_слоўнік_(1928).pdf]] == Як вы ставіцеся да таго, каб замяніць <code>&amp;#769;</code> на ўсіх старонках слоўніка на звычайныя націскі? Бо інакш не працуе пошук словаў. Гэта можна зрабіць аўтаматычна з дапамогай бота. --[[Удзельнік:Ssvb|Ssvb]] ([[Размовы з удзельнікам:Ssvb|размовы]]) 22:57, 18 лютага 2025 (+03) :Стаўлюся да гэтага станоўча. Але ў слоўніку ёсць знак &#768;. Чым яго замяніць? [[Удзельнік:RAleh111|RAleh111]] ([[Размовы з удзельнікам:RAleh111|размовы]]) 09:11, 19 лютага 2025 (+03) ::я маю на ўвазе: чым замяніць &#768? [[Удзельнік:RAleh111|RAleh111]] ([[Размовы з удзельнікам:RAleh111|размовы]]) 09:22, 19 лютага 2025 (+03) == Сынтакс беларускае мовы == Прывітанне, па старонках твору "Сынтакс беларускае мовы (1924)" 272, 273 і 274 вікі паказвае памылку "Старонкі, на якіх перавышаны максімальны аб’ём шаблона", калі я добра зразумеў. Ёсць якая-небудзь магчымасць гэта выправіць? [[Удзельнік:By-isti|By-isti]] ([[Размовы з удзельнікам:By-isti|размовы]]) 21:59, 2 чэрвеня 2025 (+03) == [[:Індэкс:Biadula Zmitrok.Pad rodnym niebam.djvu]] == Вітаю! Калі Вас цікавіць гэты зборнік вершаў, можаце пераправерыць [[:Індэкс:Пад родным небам (1922).pdf|індэкс з pdf-файла]], які ўжо апрацоўвалі. Вычытваць дадаткова тое ж выданьне ў фармаце djvu, як мне падаецца, ні патрэбы, ні карысьці ня мае. [[Удзельнік:Gleb Leo|Gleb Leo]] ([[Размовы з удзельнікам:Gleb Leo|размовы]]) 22:13, 8 ліпеня 2026 (+03) e597qaiby6txpnw3l60tkxy88bo9wbw 104 125701 291602 290822 2026-07-08T19:07:00Z Gleb Leo 2440 291602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude><section begin="8"/>{{перанос-канец|п=гово|к=риць}}: «садзись на мяне, я цябе перавязу, куды табѣ треба!» Узсѣвъ Иванъ Златовусъ на рыбину, и перавязла яна яго на войстровъ. Подыходзиць Иванъ Златовусъ икъ дубу. А дубъ, дубъ! Ня можець енъ яго повалиць, и говориць: «вотъ кабъ мнѣ цяперъ тыхъ два парсюки! Подрыли-бъ яны мнѣ гетый дубъ, я-бъ поваливъ яго!» Полядзиць назадъ, ажъ плывуць два тые парсюки. Подрыли яны гетый дубъ. Иванъ Златовусъ и поваливъ яго. Ажъ тамъ лежаць два камяни. Бивъ енъ, бивъ, не разбивъ. И говориць: «вотъ кабъ мнѣ цяперъ сюды два тыхъ бараны, яны-бъ мнѣ разбили гетые каменьня!» Полядзиць назадъ, ажъ плывуць два тые бараны. Разбили яны каменьня, а отгетуль выляцѣла птушачка и ў крылу понясла яйцо, ды й укинула яго у мора. Пошовъ Иванъ къ мору, сѣвъ ли мора ды й плачець. Ажъ плуець тая рыбина: «мовчи, Иванъ Златовусъ, я табѣ помогу!» И вялѣла яна усимъ, хто тольки ёсь у мори, — рыбамъ, ракамъ, лягушкамъ — знайци тое яйцо. Искали, йскали яны цѣлый дзень. Увечари собралиси — нихто не знашовъ. Стала ихъ рыбина личѝць. Личѝла, личѝла и гово́риць: «уси ёсь, тольки одного безногаго рака нема!» Полядзяць, ажны хромэй ракъ повзець, и нясець свою старую ногу и яйцо. Узрадовався Иванъ, узявъ яйцо, подзякувавъ рыбини и пошовъ къ Кощею. Якъ тольки пришовъ Иванъ Златовусъ къ Кощею, енъ и кричиць: «ци ты гето ящо живъ?» — Да живъ-жа! — «Ну, дыкъ треба цябе зьѣсь!» Разинувъ свою мялу, а вѣдомо — чортъ большій, а яго мяла ящо большая — и хоцѣвъ Ивана проглынуць. Вотъ Иванъ и кинувъ яму яйцо у мялу.... Дробенъ макъ, а Кощея ящо дробнѣй порвало! И згорѣвъ ёнъ, и сысмылѣвъ. {{Водступ|2|em}}А Иванъ Златовусъ ставъ тоды у Кощеевыхъ дочокъ жиць, ды поживаць, ды добра наживаць. {{Водступ|2|em}}''Д. Тухинка, сѣнн. у.'' {{smaller|См. Афанас. VIII, 79. Чубинск. 239.}} <section end="8"/> <section begin="9"/>{{ц|'''9. Чаволай.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}Живъ сабѣ дѣдъ да баба. И бывъ у ихъ сынъ Иванъ. Жили яны дужо бѣдно. Самъ чаловѣкъ бывъ большій пъяница: пропивъ своё ўсё, усякую худобу — и коровъ, и ко́ній, и овецъ, и свиньней — усё! И не́чимъ яму ужо похмялитца. Отъ, ёнъ и кажа: «отъ, коли-бъ хто мнѣ поставивъ гарнецъ горѣлки, я-бъ яму заставивъ свойго сына Иваньку!» Бывъ тамъ одинъ хозяинъ; жалко яму стало хлопца: «отдай ты, кажа, яго мнѣ; на табѣ пять карбованцовъ!» Узявъ хозяинъ Иваньку къ сабѣ. Побывъ тамъ Иванька чатыре годы, увобрався годовъ у пятнатцать. Отъ, той хозяинъ и кажа: «ну, што, Иванъ, пъянишнинъ сынъ, ти понявся ты чаго не́будь?» — Енъ кажа: слава Богу, знаю уже, што мнѣ треба! — «Ну, коли знаешъ, дыкъ ици зъ Богомъ!» Расчитався хозяинъ, давъ яму гро́шій на дорогу. Иванька подякувавъ и пошовъ. Ишовъ, ишовъ, и сустрѣкая якогось чаловѣка, нибытцомъ купца. Отъ, той купецъ и говора: «здоровъ, хлопчикъ!» — Здоровъ, дѣдка! — «Откуль и куды тябе Богъ нясе?» — А оттуль и оттуль. Иду, ти не найми мяне хто. — «А ты наймаесься?» — Наймаюсь! — «Ну, дакъ наймись ко мнѣ!» — Ну, дакъ чаму, — можно!... Уговорились яны тамъ за кольки и на якое уремя. Хорошо! Нанявсь ёнъ къ яму и ставъ служить. Служивъ, служивъ — скоро казка кажетца, да няскоро дѣло дѣлаетца; скоро бабка блинцы пяче да опару ставя; такъ <section end="9"/><noinclude></noinclude> lanj5akycjkcolo23auu9iy9nvnd1kf 104 126059 291570 291534 2026-07-08T12:46:49Z RAleh111 4658 291570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Сама, Сама наладзіш сваё веча, —</br> Разьбілі сталь адгукі вешчых струн.</br> А хто пачне чыніць тут злыя рэчы. —</br> Таго заб’е наш волі бог — Пярун.</br> Сама, Сама адзначыш Свае межы,</br> Без дапамог няпрошаных дзядзькоў.</br> Ты забярэш, што да Цябе належа,</br> Маць-Беларусь, спакон глухіх вякоў!</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-2|em}}}} {{block center/e}} {{c|{{larger|{{разьбіўка|ПАД НЯВОЛЯЙ}}.}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} Шмат коп маладзікоў, лік ветахаў такі</br> На бірцы векавой адзначана крывёю.</br> Ішлі-плылі гады і совалісь вякі,</br> Аблокам зьдзек вісеў над роднаю зямлёю.</br> І розныя арлы і розныя крукі</br> Мянялі сьцягаў цьвет, краіна, над табою.</br> Гудзеў страшны бізун бязьлітаснай рукі,</br> Замоўк наш вешчы дух у бою, ці бяз бою.</br> Як спадчыну для нас тут кожны пан свой след</br> На глебе пакідаў у выглядзе руінаў.</br> У вогнішчы, ў крыві купаліся даліны.</br> Пазьнішчаны лясы. Абшар, як лысы дзед,</br> І рэчкі высахлі на многа-многа лет,</br> І жудасьці стаяць над хатай селяніна. <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">II.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> Палонілі ратая гожым, хлусным словам,</br> Згібалі яго карк цярплівы да зямлі.</br> Аддаў народ наш моц агідным, ночным совам,</br> Якія Беларусь, як хмары, абляглі.</br> На вечна стары лад пад новым зычным зовам</br> Няведама куды багацьці {{абмылка|нашыйшлі|нашы йшлі}}.</br> Народ цярпеў-маўчаў: пад гартаваным ковам</br> Ён гадаваў свае ад працы мазалі.</br><noinclude></noinclude> ogi77ie1imzmrxarc0eehuuqr1bisq1 104 126071 291575 291547 2026-07-08T12:51:10Z RAleh111 4658 291575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Арэшнік, асіны</br> Ў лясной глыбіне</br> Табе таямніцы</br> Раскажуць свае. І дуб табе — братам,</br> І хвойка — сястрой,</br> І цёткай — бярозка,</br> І ёлка — кумой. Па летніку цягне</br> Бясконца брысьці:</br> Шмат цудаў у хвілю</br> Тут можна знайсьці.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-3|em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Жар-сонца пячэ. Гарачы дзень вясны.</br> Стаіць стромкі бор высокім шчытным тынам.</br> Жывіца-смала па зморшчынах сасны</br> Цячэ ручайком — растопленым {{абмылка|бруштынам|бурштынам}}. Прайшоў тут сякач, пакінуў знак на пні,</br> Параніў на жарт красуню-баравіну; —</br> І сок, як алей, плыве аж да зямлі,</br> На верас імчыць з-пад белі сэрцавіны. І хмеліць смала, і п’яніць сочны пень,</br> І радасьць бярэ, што пахне так жывіца.</br> І хочацца ў даль пайсьці ў вільготны цень,</br> Душой адпачыць пад бульканьнем крыніцы.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|2|em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|НАВАЛЬНІЦА.}}</center> {{block center/s}} Апранута ў лісьцях мядзяных</br> Гудзіць і рычыць па палянах,</br> Бушуе і бухае бура.</br> Прытуліцца моцна да дрэва,</br> Засьвісне направа—налева,</br> Зацягне жалобу хаўтураў.<noinclude></noinclude> 52tush8kcxj8lv7vvtkirmu3lzizkhq 104 126073 291576 291549 2026-07-08T12:52:26Z RAleh111 4658 291576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> І зьмеіцца рэчка жывая,</br> Абшар берагоў залівае,</br> Паводкай імчыцца шалёнай.</br> А бура пад крыжам галосіць,</br> Ратунку і літасьці просіць,</br> Як маць над нябошчыкам стогне.</br> {{справа|{{fine|1921 г.}}{{водступ|2|em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|А{{gap|0.7em}}Ў{{gap|0.7em}}Б{{gap|0.3em}}А{{gap|0.3em}}Р{{gap|0.3em}}Ы…}}</sup> {{block center/s}} А ў бары, а ў бары стаіць гуд.</br> Шэпты граюць па струнах-галінах.</br> Апранаюцца ў месячны цуд</br> Іглы-пні на пуховых купінах. Кожны цень, кожны цень наускос</br> Каля пня дрэмле-сьпіць кволай плямай,</br> Убіраецца ў пацеркі рос.</br> Мох вакол — аксамітавай рамай. Чуеш сьпеў, чуеш сьпеў з глыбыні,</br> Што плыве з лясуновых прысадаў;</br> Чырванеюцца макі-агні;</br> Ня ідзі ты да іх — гэта здрада. — Да мяне, да мяне ў мой шацёр! —</br> Пад карчамі праменіць альтанка…</br> Ашчасьлівішся музыкай зор</br> Усю ноч — аж да самай заранкі. Будзеш сьніць, будзеш сьніць дзіўны сон,</br> Зацалуеш русалчыны губкі;</br> Закрасуецца кветкай твой стогн</br> На грудзёх у дзяўчыны-галубкі. — Ой, ня йдзі, ой, ня йдзі да яе,</br> Бо зацягне злы дух у балота;</br> Заварожаны кур запяе</br> Над чароўным, над чулым чаротам.</br><noinclude></noinclude> t1sytlqgxw28rie11n90ct03nqkvzjs 104 126075 291577 291551 2026-07-08T12:53:39Z RAleh111 4658 291577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Сполахі-страхі лунаюць над блізьзю, над шырай, наддаляй</br> Птахамі жудаснай сьмерці да могліцаў шэрых прыпалі.</br> Крыж каля крыжа чарнее, бы шэрагі шыбельніц-паляў; Здані вылазяць са шчылін з палудзеных шчытных заховаў,</br> Цёмнай сям‘ёю блукаюць і шастаюць дрэвам хваёвым.</br> Сосны вядуць свае шэпты працяглаю песьняй-замовай. Чорныя сейбіты ночы пануюць да самага раньня, —</br> Покуль над рэчкай журблівай ня блысьне сівізна ў тумане,</br> Покуль пажарышча неба на роснае поле ня гляне.</br> Змрокі тады прападаюць, як быццам валокны з вільготы,</br> Змрокі тады трацяць сілы, бы раніцай сны, і дрымоты,</br> Змрокаў тады праглытае пявучы абшар срыбна-злоты.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|3|em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|{{разьбіўка|БЕЗДАРОЖЖА}}.}}</center> {{block center/s}} Між поля, між балот, сярод лугоў-далінаў,</br> Як вялізарны вуж, ляжыць васеньні шлях;</br> Разьлёгся жабраком уздоўж гняздоў-хацінаў,</br> Пад сеткаю вільгот яго трывожыць страх. А плечы яго скрозь паранілі калюгі,</br> Каменьні, гразь па ім — апраткаю жуды.</br> А на яго грудзёх фурманкі, як зьвяругі,</br> Прабілі пругкі слой, углыбілі сляды. Пад ціскам кол і ног, пад цёпканьнем марудным</br> Балюча крэхча шлях і пырскае гразёй;</br> І заглушае боль віхром гушчар бязьлюдны,</br> І неба льець па ім дажджліваю крывёй. Так дзень за днём брыдзе ў васеньняй непагодзе</br> І затуляе шлях імглістым туманом.</br> Вятрышча круціць лес у вечным карагодзе,</br> Вакол наводзіць сум галошаньнем-выцьцём.</br><noinclude></noinclude> fj41rnrzz8qh9krkv516cthtgz68frs 104 126077 291578 291553 2026-07-08T12:55:14Z RAleh111 4658 291578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Бялеліся-мігцеліся</br> Ў багатыя калёры,</br> Драбнюткія-пякаюткія,</br> Як зоранькі, як зоры. Насіліся-кружыліся</br> Над ціхімі палямі,</br> Даліначкі, сьцяжыначкі</br> Пакрылі дыванамі.</br> Над ёлкамі, над хвойкамі</br> Шапталі свае песьні:</br> «Як смутна тут, пакутна тут,</br> Тут страшна, тутка цесна…»</br> «У хмараньках — пры матаньках,</br> У срыбным у замчышчы</br> Сьпявалі мы, скакалі мы</br> І ладзілі ігрышчы».</br> Сьняжыначкі-пушыначкі</br> На Бога наракалі:</br> «Нас кволенькіх-вясёленькіх</br> На полі растапталі…»</br> {{справа|{{fine|1921 г.}}{{водступ|1|em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|{{разьбіўка|СЬНЕГ}}.}}</center> {{block center/s}} Мо’ гэта белыя лебедзі</br> Сыплюць са скрыдлаў пушыначкі,</br> Кропляць, як дожджык густы?</br> Мо’ гэта срыбныя невадзі</br> Кідаюць з рыбак пыліначкі, —</br> Лускі на дрэвы, кусты?</br> Мо’ гэта сейбіт стрывожаны</br> Сее зярняткі маленькія</br> 3 хмарак-сявалак з высот?</br><noinclude></noinclude> 844zpru6vrjvenv1ov02hkfye8ljkre 104 126089 291566 2026-07-08T12:03:08Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Глядзі, не засьні тут —</br> Засьнеш наўсягды,</br> Бяз гэтага досіць</br> На сьвеце бяды. Карысьці ад сьмерці</br> Тваёй нікаму,</br> А мо’ толькі ветру</br> Балот аднаму. Пачне ён галёкаць,</br> Як воўк той, брысьці, —</br> Пацеха і радасьць</br> У дзікім выцьці. Туманяц...» 291566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Глядзі, не засьні тут —</br> Засьнеш наўсягды,</br> Бяз гэтага досіць</br> На сьвеце бяды. Карысьці ад сьмерці</br> Тваёй нікаму,</br> А мо’ толькі ветру</br> Балот аднаму. Пачне ён галёкаць,</br> Як воўк той, брысьці, —</br> Пацеха і радасьць</br> У дзікім выцьці. Туманяцца далі,</br> Іскравіцца бель,</br> Надходзіць з імшары</br> Віхура-круцель. У белай спадніцы</br> Імглы ільдзяной.</br> Хрыпіць і галосіць</br> Шалёнай ганьнёй. Віхура кудзелю</br> На соснах прадзе,</br> Сівою мяцёлкай</br> Паляны мяце. І пыліць, і трусіць,</br> І сее муку;</br> Качаецца, стогне,</br> Ляжыць на баку. На сумных пустэчах</br> Пячэ пірагі, —</br> Вялікія булкі,</br> Як горы-стагі.<noinclude></noinclude> 4hqdjmj9i43lylwqfuq9of191tolmud 104 126090 291567 2026-07-08T12:12:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « І кашляе пушча,</br> Ад сьцюжы хрыпіць,</br> І дрэва па дрэву</br> Іграе, скрыпіць. І звон нейкі звоніць,</br> Гудзіць нейкі гул;</br> На сьнежным прытулу</br> Брыдзе няпрытул. Штось мелецца ў лесе,</br> Між жорнаў на мак;</br> Малоціцца нешта,</br> Дрыгочыць таптак. А бліск...» 291567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> І кашляе пушча,</br> Ад сьцюжы хрыпіць,</br> І дрэва па дрэву</br> Іграе, скрыпіць. І звон нейкі звоніць,</br> Гудзіць нейкі гул;</br> На сьнежным прытулу</br> Брыдзе няпрытул. Штось мелецца ў лесе,</br> Між жорнаў на мак;</br> Малоціцца нешта,</br> Дрыгочыць таптак. А бліскі сьняжынак</br> Варожаць абшар,</br> Бы кветкі шчакочуць</br> І вочы і твар.</br> Ты — шэрая кропка</br> На шлюбе віхроў,</br> Ты — нутлая плямка</br> Сярод пустыроў. Па зімніку белым</br> Ў агне завірух</br> Брыдзеш адзінокі,</br> І стигне твой дух…</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-2|em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|{{разьбіўка|ПЕСЬНЯ}}.}}</center> {{block center/s}} Як-бы плача хто ў лагчыне,</br> Як-бы жаласна пяе, —</br> То малодую дзяўчыну</br> Бацька замуж выдае. Муж багат, але нямілы:</br> Ён калека і стары.</br> Дзеўка плача, траціць сілы</br> Без карысьці, без пары.</br><noinclude></noinclude> kbmtp8wandh8dlea1oyas7gbmrb7krx 104 126091 291568 2026-07-08T12:18:10Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « А саколік, а Міхалка</br> Хоць бядак, але прыгож.</br> Сэрца рвецца на кавалкі,</br> Вочы мутныя ад сьлёз.</br> А тым часам родны бацька</br> На дачку, як воўк, глядзіць.</br> «Мая воля, каб це’ качка!</br> Пойдзеш, гадзіна!» — крычыць.</br> А муж гладзіць плех бліскучы</br> З...» 291568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> А саколік, а Міхалка</br> Хоць бядак, але прыгож.</br> Сэрца рвецца на кавалкі,</br> Вочы мутныя ад сьлёз.</br> А тым часам родны бацька</br> На дачку, як воўк, глядзіць.</br> «Мая воля, каб це’ качка!</br> Пойдзеш, гадзіна!» — крычыць.</br> А муж гладзіць плех бліскучы</br> З відам: «я вам не прастак»,</br> Лічыць золата у кучы,</br> Доўга кашляе ў кулак.</br> А дзяцюк ад буйнай злосьці</br> Няпрытомны, ўвесь дрыжыць.</br> «Я яму раздроблю косьці!</br> 3 ёй стары ня будзе жыць!»</br> Сьціснуў ён кулак дубовы,</br> Загарэўся, як агонь;</br> Лыпіць вочы, хмурыць бровы.</br> Ой, задумаў штосьці ён!</br> {{справа|{{fine|1914 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|МОЖА БЫЦЬ…}}</center> {{block center/s}} Можа быць — родны тата</br> Пятлю мне надзеніць.</br> Можа быць — мая маці</br> Мне ката заменіць.</br> Можа быць — мая хата</br> Мне стане магілай.</br> Можа быць — хутка страчу</br> Апошнія сілы.</br> Можа быць — без хаўтураў.</br> Засыплюць зямлёю.</br><noinclude></noinclude> bnd53cw55xaqawbtnq8oai42l31o057 291579 291568 2026-07-08T12:57:31Z RAleh111 4658 291579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> А саколік, а Міхалка</br> Хоць бядак, але прыгож.</br> Сэрца рвецца на кавалкі,</br> Вочы мутныя ад сьлёз.</br> А тым часам родны бацька</br> На дачку, як воўк, глядзіць.</br> «Мая воля, каб це’ качка!</br> Пойдзеш, гадзіна!» — крычыць.</br> А муж гладзіць плех бліскучы</br> З відам: «я вам не прастак»,</br> Лічыць золата у кучы,</br> Доўга кашляе ў кулак.</br> А дзяцюк ад буйнай злосьці</br> Няпрытомны, ўвесь дрыжыць.</br> «Я яму раздроблю косьці!</br> 3 ёй стары ня будзе жыць!»</br> Сьціснуў ён кулак дубовы,</br> Загарэўся, як агонь;</br> Лыпіць вочы, хмурыць бровы.</br> Ой, задумаў штосьці ён!</br> {{справа|{{fine|1914 г.}}{{gap|1em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|МОЖА БЫЦЬ…}}</center> {{block center/s}} Можа быць — родны тата</br> Пятлю мне надзеніць.</br> Можа быць — мая маці</br> Мне ката заменіць.</br> Можа быць — мая хата</br> Мне стане магілай.</br> Можа быць — хутка страчу</br> Апошнія сілы.</br> Можа быць — без хаўтураў.</br> Засыплюць зямлёю.</br><noinclude></noinclude> qtmd51ro3yj4rthiz85dainry9ajak6 104 126092 291569 2026-07-08T12:41:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Можа быць — толькі дрэва</br> Кіўне галіною.</br> Можа быць — толькі птушкі</br> Пачнуць там гаворкі,</br> Будуць часам кружыцца</br> Над жоўтым пагоркам.</br> Можа быць — зоркі з неба</br> Зірнуць апаўночы.</br> А з людзей — дык ніводны</br> Прыйсьці не захоча… {{справа|{...» 291569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Можа быць — толькі дрэва</br> Кіўне галіною.</br> Можа быць — толькі птушкі</br> Пачнуць там гаворкі,</br> Будуць часам кружыцца</br> Над жоўтым пагоркам.</br> Можа быць — зоркі з неба</br> Зірнуць апаўночы.</br> А з людзей — дык ніводны</br> Прыйсьці не захоча… {{справа|{{fine|1915 г.}}{{водступ|-2|em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Пяе струна надхнёная,</br> Варожыць па начы;</br> Ад шчасьця млею, стогну я,</br> О, сэрца, не маўчы!..</br> Папера — поле белае</br> Для літараў-зярнят.</br> Шчыр-думкі сею сьмела я,</br> Я — сейбіт, я — багат.</br> Радкі — барозны роўныя</br> Вяду сахой-пяром.</br> Ратайскай сілай поўны я,</br> Магутнаю, як гром.</br> {{справа|{{fine|1921 г.}}{{водступ|-2|em}}}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 3alp9zg4oyjcsvce8cjol1be48fqmos 104 126093 291571 2026-07-08T12:48:11Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «песьсяя мясо! Выходь суды! Тутъ енъ якъ лятить прамо на Ивана, хотѣвъ яго прожерть —а собаки тыя ве́рхи на яго, да якъ узяли яго шкумата́ть! Иванька тогды давай мѐчомъ косить, и скосивъ яму оцинатцать головъ. Змѣй тогды у нору. А Вярнигоръ повярнувъ гору,...» 291571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>песьсяя мясо! Выходь суды! Тутъ енъ якъ лятить прамо на Ивана, хотѣвъ яго прожерть —а собаки тыя ве́рхи на яго, да якъ узяли яго шкумата́ть! Иванька тогды давай мѐчомъ косить, и скосивъ яму оцинатцать головъ. Змѣй тогды у нору. А Вярнигоръ повярнувъ гору, улѣзли яны туды, и давай тамъ бить змѣя! Били, били, змѣй вырвався и полятѣвъ у камянную гору. Подбѣгъ Ломикамянь и разломавъ камянную гору. Убѣгли яны туды и стали зновъ бить змѣя. Тутъ енъ у зялѣзную гору. Подбѣгъ Ломизялѣзо и разломивъ зялѣзную гору̀. Стали яны бить змѣя. Подскочивъ тутъ Иванъ и зрубивъ яму дванатцатую голову. Змѣй и пропавъ. Тольки здѣлавъ енъ Иваньку три раны. Зняла царевна съ сябе шовковую хусту, порвала яѐ и ўвяртѣла яму раны. Пошли яны домовъ. Пройшовши трохи, сѣли на лугу отдыхнуть вѣдомо, — замордовались. — «Ты, Вярнигоръ, покуль мы бились, отдыхавъ; тяперъ стеражи. А мы— посли побою; отъ, тяперъ отдыхнёмъ!» Ляг ли яны и заснули. Отъ, царевна и гово́ра Вярнигору: «ложись и ты, а ўсё ровно я постерагу!» Лёгъ енъ, и заснули на дванатцать сутокъ. А слуга той подмѣтивъ, што яны спять, и пошовъ къ имъ. Стала царевна будить Иваньку, будила, будила — ня ўзбудила. Подбѣгъ слуга и знявъ Иваньку голову. А самъ узявъ царевну и повевъ домовъ. «Ну, кажа: коли ты не скажашъ, што я тябе збавивъ отъ змѣя, дакъ тутъ табѣ и смерть!» Спужалась царевна: «до́бро, кажа: скажу!» {{Водступ|2|em}}А черазъ дванатцать сутокъ прошнулись собаки. Поглядятъ, ажъ у Иванушки головы немашъ! Вотъ яны и закричали на Вярнигору: «мы-жъ оставляли тябе стярегти! А ты и не ўстярогъ!» Той собака плакавъ, плакавъ, и побѣгъ. Прибѣгая къ норѣ, ажъ повзе гадюка, а ўслѣдъ гадючаня. Енъ ставъ на гадючанёнка и хотѣвъ яго разодрать. Отъ, гадюка и стала яго просить: «ня рушъ мойго дятенка, я надъ имъ семъ годъ сядѣла!» Вярнигоръ и кажа: «а достань мнѣ воды зрастущія и живущія!» Яна поповзла и принясла воды. Пошовъ Вярнигоръ икъ Иваньку. Помазали яны яго водой зрастущею, — голова зрослась съ туловомъ; помазали водой живущею—Иванька оживився: «Ахъ, кажа, крѣпко я заснувъ!» — Крѣпко! кажать яны: и ня уставъ-ба, колибъ ня мы!.. Отъ, устали яны и пошли къ цару. Пришли у городъ; зайшовъ Иванька съ собаками къ одному дѣду. Дѣдъ и кажа: «заўтра у цара обѣдъ, царевна иде за слугу, што збавивъ яѐ отъ змѣя!» Отъ, Иванька давъ собацы кайстерку, и пославъ яго къ цару. Якъ убачила царевна собаку, наклала яму повну кайстерку булокъ. На другій день пославъ Иванька другого собаку, на третьтій-третьтяго. Царевна и имъ понакладала повны кайстерки. Тоды пошовъ самъ Иванька. Пришовъ и сѣвъ за ’динъ столъ съ старцами. Стала царевна столы обходить, приглядатца — убачила Иваньку. Стала яна гостей частувать: усимъ по ’дной чашцы, а яму двѣ; усимъ по ’дной чарцы поднясе, а Иваньку — двѣ. Убачивъ ето слуга, разсердился, и ставъ цару жалитца. Отъ, царевна тогды и кажа: «татка мой роднянькій! Ето-жъ во̀ хто збавивъ мяне отъ змѣя, а ня етый лакей!» И разсказала цару усё, што тамъ было. Убачивъ царъ, што й раны у Иваньки уверчаны у царевнину хустку, и вялѣвъ енъ тому лакею голову знять. А Иванъ жанився на царевни, и стали сабѣ жить да поживать. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ, гом. у.''<noinclude></noinclude> ppz5p4naopcuphstq7y73r9s2ijs3pm 291572 291571 2026-07-08T12:48:26Z Gabix 3485 291572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>песьсяя мясо! Выходь суды! Тутъ енъ якъ лятить прамо на Ивана, хотѣвъ яго прожерть — а собаки тыя ве́рхи на яго, да якъ узяли яго шкумата́ть! Иванька тогды давай мѐчомъ косить, и скосивъ яму оцинатцать головъ. Змѣй тогды у нору. А Вярнигоръ повярнувъ гору, улѣзли яны туды, и давай тамъ бить змѣя! Били, били, змѣй вырвався и полятѣвъ у камянную гору. Подбѣгъ Ломикамянь и разломавъ камянную гору. Убѣгли яны туды и стали зновъ бить змѣя. Тутъ енъ у зялѣзную гору. Подбѣгъ Ломизялѣзо и разломивъ зялѣзную гору̀. Стали яны бить змѣя. Подскочивъ тутъ Иванъ и зрубивъ яму дванатцатую голову. Змѣй и пропавъ. Тольки здѣлавъ енъ Иваньку три раны. Зняла царевна съ сябе шовковую хусту, порвала яѐ и ўвяртѣла яму раны. Пошли яны домовъ. Пройшовши трохи, сѣли на лугу отдыхнуть вѣдомо, — замордовались. — «Ты, Вярнигоръ, покуль мы бились, отдыхавъ; тяперъ стеражи. А мы— посли побою; отъ, тяперъ отдыхнёмъ!» Ляг ли яны и заснули. Отъ, царевна и гово́ра Вярнигору: «ложись и ты, а ўсё ровно я постерагу!» Лёгъ енъ, и заснули на дванатцать сутокъ. А слуга той подмѣтивъ, што яны спять, и пошовъ къ имъ. Стала царевна будить Иваньку, будила, будила — ня ўзбудила. Подбѣгъ слуга и знявъ Иваньку голову. А самъ узявъ царевну и повевъ домовъ. «Ну, кажа: коли ты не скажашъ, што я тябе збавивъ отъ змѣя, дакъ тутъ табѣ и смерть!» Спужалась царевна: «до́бро, кажа: скажу!» {{Водступ|2|em}}А черазъ дванатцать сутокъ прошнулись собаки. Поглядятъ, ажъ у Иванушки головы немашъ! Вотъ яны и закричали на Вярнигору: «мы-жъ оставляли тябе стярегти! А ты и не ўстярогъ!» Той собака плакавъ, плакавъ, и побѣгъ. Прибѣгая къ норѣ, ажъ повзе гадюка, а ўслѣдъ гадючаня. Енъ ставъ на гадючанёнка и хотѣвъ яго разодрать. Отъ, гадюка и стала яго просить: «ня рушъ мойго дятенка, я надъ имъ семъ годъ сядѣла!» Вярнигоръ и кажа: «а достань мнѣ воды зрастущія и живущія!» Яна поповзла и принясла воды. Пошовъ Вярнигоръ икъ Иваньку. Помазали яны яго водой зрастущею, — голова зрослась съ туловомъ; помазали водой живущею—Иванька оживився: «Ахъ, кажа, крѣпко я заснувъ!» — Крѣпко! кажать яны: и ня уставъ-ба, колибъ ня мы!.. Отъ, устали яны и пошли къ цару. Пришли у городъ; зайшовъ Иванька съ собаками къ одному дѣду. Дѣдъ и кажа: «заўтра у цара обѣдъ, царевна иде за слугу, што збавивъ яѐ отъ змѣя!» Отъ, Иванька давъ собацы кайстерку, и пославъ яго къ цару. Якъ убачила царевна собаку, наклала яму повну кайстерку булокъ. На другій день пославъ Иванька другого собаку, на третьтій-третьтяго. Царевна и имъ понакладала повны кайстерки. Тоды пошовъ самъ Иванька. Пришовъ и сѣвъ за ’динъ столъ съ старцами. Стала царевна столы обходить, приглядатца — убачила Иваньку. Стала яна гостей частувать: усимъ по ’дной чашцы, а яму двѣ; усимъ по ’дной чарцы поднясе, а Иваньку — двѣ. Убачивъ ето слуга, разсердился, и ставъ цару жалитца. Отъ, царевна тогды и кажа: «татка мой роднянькій! Ето-жъ во̀ хто збавивъ мяне отъ змѣя, а ня етый лакей!» И разсказала цару усё, што тамъ было. Убачивъ царъ, што й раны у Иваньки уверчаны у царевнину хустку, и вялѣвъ енъ тому лакею голову знять. А Иванъ жанився на царевни, и стали сабѣ жить да поживать. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ, гом. у.''<noinclude></noinclude> r5nlnd2zh51r20850w9x9u2nsbjq277 291573 291572 2026-07-08T12:48:43Z Gabix 3485 291573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>песьсяя мясо! Выходь суды! Тутъ енъ якъ лятить прамо на Ивана, хотѣвъ яго прожерть — а собаки тыя ве́рхи на яго, да якъ узяли яго шкумата́ть! Иванька тогды давай мѐчомъ косить, и скосивъ яму оцинатцать головъ. Змѣй тогды у нору. А Вярнигоръ повярнувъ гору, улѣзли яны туды, и давай тамъ бить змѣя! Били, били, змѣй вырвався и полятѣвъ у камянную гору. Подбѣгъ Ломикамянь и разломавъ камянную гору. Убѣгли яны туды и стали зновъ бить змѣя. Тутъ енъ у зялѣзную гору. Подбѣгъ Ломизялѣзо и разломивъ зялѣзную гору̀. Стали яны бить змѣя. Подскочивъ тутъ Иванъ и зрубивъ яму дванатцатую голову. Змѣй и пропавъ. Тольки здѣлавъ енъ Иваньку три раны. Зняла царевна съ сябе шовковую хусту, порвала яѐ и ўвяртѣла яму раны. Пошли яны домовъ. Пройшовши трохи, сѣли на лугу отдыхнуть вѣдомо, — замордовались. — «Ты, Вярнигоръ, покуль мы бились, отдыхавъ; тяперъ стеражи. А мы — посли побою; отъ, тяперъ отдыхнёмъ!» Ляг ли яны и заснули. Отъ, царевна и гово́ра Вярнигору: «ложись и ты, а ўсё ровно я постерагу!» Лёгъ енъ, и заснули на дванатцать сутокъ. А слуга той подмѣтивъ, што яны спять, и пошовъ къ имъ. Стала царевна будить Иваньку, будила, будила — ня ўзбудила. Подбѣгъ слуга и знявъ Иваньку голову. А самъ узявъ царевну и повевъ домовъ. «Ну, кажа: коли ты не скажашъ, што я тябе збавивъ отъ змѣя, дакъ тутъ табѣ и смерть!» Спужалась царевна: «до́бро, кажа: скажу!» {{Водступ|2|em}}А черазъ дванатцать сутокъ прошнулись собаки. Поглядятъ, ажъ у Иванушки головы немашъ! Вотъ яны и закричали на Вярнигору: «мы-жъ оставляли тябе стярегти! А ты и не ўстярогъ!» Той собака плакавъ, плакавъ, и побѣгъ. Прибѣгая къ норѣ, ажъ повзе гадюка, а ўслѣдъ гадючаня. Енъ ставъ на гадючанёнка и хотѣвъ яго разодрать. Отъ, гадюка и стала яго просить: «ня рушъ мойго дятенка, я надъ имъ семъ годъ сядѣла!» Вярнигоръ и кажа: «а достань мнѣ воды зрастущія и живущія!» Яна поповзла и принясла воды. Пошовъ Вярнигоръ икъ Иваньку. Помазали яны яго водой зрастущею, — голова зрослась съ туловомъ; помазали водой живущею—Иванька оживився: «Ахъ, кажа, крѣпко я заснувъ!» — Крѣпко! кажать яны: и ня уставъ-ба, колибъ ня мы!.. Отъ, устали яны и пошли къ цару. Пришли у городъ; зайшовъ Иванька съ собаками къ одному дѣду. Дѣдъ и кажа: «заўтра у цара обѣдъ, царевна иде за слугу, што збавивъ яѐ отъ змѣя!» Отъ, Иванька давъ собацы кайстерку, и пославъ яго къ цару. Якъ убачила царевна собаку, наклала яму повну кайстерку булокъ. На другій день пославъ Иванька другого собаку, на третьтій-третьтяго. Царевна и имъ понакладала повны кайстерки. Тоды пошовъ самъ Иванька. Пришовъ и сѣвъ за ’динъ столъ съ старцами. Стала царевна столы обходить, приглядатца — убачила Иваньку. Стала яна гостей частувать: усимъ по ’дной чашцы, а яму двѣ; усимъ по ’дной чарцы поднясе, а Иваньку — двѣ. Убачивъ ето слуга, разсердился, и ставъ цару жалитца. Отъ, царевна тогды и кажа: «татка мой роднянькій! Ето-жъ во̀ хто збавивъ мяне отъ змѣя, а ня етый лакей!» И разсказала цару усё, што тамъ было. Убачивъ царъ, што й раны у Иваньки уверчаны у царевнину хустку, и вялѣвъ енъ тому лакею голову знять. А Иванъ жанився на царевни, и стали сабѣ жить да поживать. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ, гом. у.''<noinclude></noinclude> fw6g2hq4koof20xlqoepx7i9ii3sjz0 291574 291573 2026-07-08T12:49:05Z Gabix 3485 291574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>песьсяя мясо! Выходь суды! Тутъ енъ якъ лятить прамо на Ивана, хотѣвъ яго прожерть — а собаки тыя ве́рхи на яго, да якъ узяли яго шкумата́ть! Иванька тогды давай мѐчомъ косить, и скосивъ яму оцинатцать головъ. Змѣй тогды у нору. А Вярнигоръ повярнувъ гору, улѣзли яны туды, и давай тамъ бить змѣя! Били, били, змѣй вырвався и полятѣвъ у камянную гору. Подбѣгъ Ломикамянь и разломавъ камянную гору. Убѣгли яны туды и стали зновъ бить змѣя. Тутъ енъ у зялѣзную гору. Подбѣгъ Ломизялѣзо и разломивъ зялѣзную гору̀. Стали яны бить змѣя. Подскочивъ тутъ Иванъ и зрубивъ яму дванатцатую голову. Змѣй и пропавъ. Тольки здѣлавъ енъ Иваньку три раны. Зняла царевна съ сябе шовковую хусту, порвала яѐ и ўвяртѣла яму раны. Пошли яны домовъ. Пройшовши трохи, сѣли на лугу отдыхнуть вѣдомо, — замордовались. — «Ты, Вярнигоръ, покуль мы бились, отдыхавъ; тяперъ стеражи. А мы — посли побою; отъ, тяперъ отдыхнёмъ!» Ляг ли яны и заснули. Отъ, царевна и гово́ра Вярнигору: «ложись и ты, а ўсё ровно я постерагу!» Лёгъ енъ, и заснули на дванатцать сутокъ. А слуга той подмѣтивъ, што яны спять, и пошовъ къ имъ. Стала царевна будить Иваньку, будила, будила — ня ўзбудила. Подбѣгъ слуга и знявъ Иваньку голову. А самъ узявъ царевну и повевъ домовъ. «Ну, кажа: коли ты не скажашъ, што я тябе збавивъ отъ змѣя, дакъ тутъ табѣ и смерть!» Спужалась царевна: «до́бро, кажа: скажу!» {{Водступ|2|em}}А черазъ дванатцать сутокъ прошнулись собаки. Поглядятъ, ажъ у Иванушки головы немашъ! Вотъ яны и закричали на Вярнигору: «мы-жъ оставляли тябе стярегти! А ты и не ўстярогъ!» Той собака плакавъ, плакавъ, и побѣгъ. Прибѣгая къ норѣ, ажъ повзе гадюка, а ўслѣдъ гадючаня. Енъ ставъ на гадючанёнка и хотѣвъ яго разодрать. Отъ, гадюка и стала яго просить: «ня рушъ мойго дятенка, я надъ имъ семъ годъ сядѣла!» Вярнигоръ и кажа: «а достань мнѣ воды зрастущія и живущія!» Яна поповзла и принясла воды. Пошовъ Вярнигоръ икъ Иваньку. Помазали яны яго водой зрастущею, — голова зрослась съ туловомъ; помазали водой живущею — Иванька оживився: «Ахъ, кажа, крѣпко я заснувъ!» — Крѣпко! кажать яны: и ня уставъ-ба, колибъ ня мы!.. Отъ, устали яны и пошли къ цару. Пришли у городъ; зайшовъ Иванька съ собаками къ одному дѣду. Дѣдъ и кажа: «заўтра у цара обѣдъ, царевна иде за слугу, што збавивъ яѐ отъ змѣя!» Отъ, Иванька давъ собацы кайстерку, и пославъ яго къ цару. Якъ убачила царевна собаку, наклала яму повну кайстерку булокъ. На другій день пославъ Иванька другого собаку, на третьтій-третьтяго. Царевна и имъ понакладала повны кайстерки. Тоды пошовъ самъ Иванька. Пришовъ и сѣвъ за ’динъ столъ съ старцами. Стала царевна столы обходить, приглядатца — убачила Иваньку. Стала яна гостей частувать: усимъ по ’дной чашцы, а яму двѣ; усимъ по ’дной чарцы поднясе, а Иваньку — двѣ. Убачивъ ето слуга, разсердился, и ставъ цару жалитца. Отъ, царевна тогды и кажа: «татка мой роднянькій! Ето-жъ во̀ хто збавивъ мяне отъ змѣя, а ня етый лакей!» И разсказала цару усё, што тамъ было. Убачивъ царъ, што й раны у Иваньки уверчаны у царевнину хустку, и вялѣвъ енъ тому лакею голову знять. А Иванъ жанився на царевни, и стали сабѣ жить да поживать. {{Водступ|2|em}}''С. Переростъ, гом. у.''<noinclude></noinclude> 26yjgjzzuhzx5jl19dkxw6guiqxiejf 104 126094 291580 2026-07-08T12:59:29Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{разьбіўка|ГРЫМОТЫ Й ЦІШЫ}}.|памер=180%}}» 291580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|{{разьбіўка|ГРЫМОТЫ Й ЦІШЫ}}.|памер=180%}}<noinclude></noinclude> 561wuq13s046x4bpxk7umb52ng71yee 104 126095 291581 2026-07-08T13:00:18Z RAleh111 4658 /* Без тэксту */ 291581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="RAleh111" /></noinclude><noinclude></noinclude> jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd 104 126096 291582 2026-07-08T13:05:34Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} З пылаючых квятаў-вагнішчаў,</br> З крывавых, грымотных ігрышчаў,</br> З узгор’яў-курганаў сталёвых,</br> З асілкаў-маякаў дубовых,</br> З сям’і навальніцаў-віхораў,</br> З пявучых, міргаючых зораў</br> Радзіўся прарок.</br> І слов...» 291582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} З пылаючых квятаў-вагнішчаў,</br> З крывавых, грымотных ігрышчаў,</br> З узгор’яў-курганаў сталёвых,</br> З асілкаў-маякаў дубовых,</br> З сям’і навальніцаў-віхораў,</br> З пявучых, міргаючых зораў</br> Радзіўся прарок.</br> І словы яго цудадзеюць —</br> Ад іхніх кадзілаў хмялеюць.</br> І водгук яго — сполах мора,</br> Калыша даліны і горы.</br> І сонечным днём азароны</br> Магутныя піша законы</br> Вялікі прарок.</br> Асеньнім гнілішчам — старое,</br> Вясновым растком — маладое;</br> Аджыўшае — совы, кажаны,</br> Густыя страшныя туманы;</br> Раджонае — сокалам-птахам</br> Лунае над горным над гмахам</br> Віхораў і бур.</br> Рукой мазалістай, жылістай</br> І молатам зычным, іскрыстым</br> Арліныя песьні куюцца;</br> Гартуюцца, горда пяюцца,</br> Гудзяць сямёхзвонным мэталам.</br> Буяюць зварушаным шквалам,</br> Іх подых — агонь.</br><noinclude></noinclude> h7cxgkfe53isktz85q8z5z8661052gt 104 126097 291583 2026-07-08T13:24:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Бухторацца моцныя грудзі,</br> Асілкі, багі, а ня людзі.</br> Праменіцца вока бясконца,</br> Шыбае да самага сонца,</br> Дзе новая праўда мяцежыць,</br> Дзе новае неба бязбрэжыць</br> Над новай зямлёй.</br> {{справа|{{fine|1921 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|В{{gap|0.5em}}О{{gap|0.5em}}Л{{gap|0.5em...» 291583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Бухторацца моцныя грудзі,</br> Асілкі, багі, а ня людзі.</br> Праменіцца вока бясконца,</br> Шыбае да самага сонца,</br> Дзе новая праўда мяцежыць,</br> Дзе новае неба бязбрэжыць</br> Над новай зямлёй.</br> {{справа|{{fine|1921 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|В{{gap|0.5em}}О{{gap|0.5em}}Л{{gap|0.5em}}Я.}}</center> {{block center/s}} Трупы ляжалі, як горы.</br> Стогны плылі на прасторы.</br> Воўкам крывавым пажары</br> Вылі на полі-абшары.</br> Над папялішчамі сьмела</br> Воля на скрыдлах ляцела;</br></br> Горнай арліхаю славы</br> Пела над цёмнай дубравай;</br> Волатам юным у зброях</br> Дух падымала у боях;</br> Вогненай зданьню скрыдлатай</br> Зьяла над полем, над хатай;</br> Дзікім канём за гарою</br> Вабіла вока людзкое;</br> Бурай агнёвай над глебай</br> Тук падымала да неба;</br> 3 хваль выплывала царыцай,</br> З неба сьвяцілась зарніцай;</br> Бедных надзеяй карміла,</br> Люд у бядзе весяліла;</br> Ўночы камэтай квацістай</br> Брызгала снопам іскрыстым;</br><noinclude></noinclude> aw1wot5yw2lehh9mje1w201jx5m5l6j 104 126098 291584 2026-07-08T13:31:31Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Люду гаротнаму казкі,</br> Сны даравала і ласкі;</br> Перад замучаным вокам</br> Гордым стаяла прарокам;</br> Клікала ў бой на змаганьне,</br> Клікала з раньня да раньня;</br> Звала на сьвежых магілах,</br> Кроў запаляла у жылах;</br> Гымнам варожыла сэрцы,</br> Каб не ба...» 291584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Люду гаротнаму казкі,</br> Сны даравала і ласкі;</br> Перад замучаным вокам</br> Гордым стаяла прарокам;</br> Клікала ў бой на змаганьне,</br> Клікала з раньня да раньня;</br> Звала на сьвежых магілах,</br> Кроў запаляла у жылах;</br> Гымнам варожыла сэрцы,</br> Каб не баяліся сьмерці.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|ШАТАН СЬМЕРЦІ.}}</center> {{block center/s}} Над зямлёй нясецца чорны шатан сьмерці,</br> На кані скрыдлатым пяруном грыміць.</br> Неба запалала, неба разарвецца, —</br> Ўся зямля ў трывозе, як дрыгва дрыжыць,</br> Над зямлёй нясецца жудасная смага.</br> Туманом вільготным абхапіла сьвет,</br> Злыдні разгарнулі залатыя сьцягі,</br> Сьмерць касою піша мсьцівы свой завет:</br> «Кроў, агонь і гібель — сэрца майго мэта!</br> Стогн, кананьне, трупы — асалода мне!</br> Мне, як сьведкі, служаць страшныя камэты,</br> Льюць агнём па небу ў ночным ціхім сьне».</br> «Чалавек няшчасны, выпі коўш паўнюткі!</br> Гэй, хутчэй за працу, гідкі, дзікі кат!</br> Кроў, агонь і гібель, запануйце хутка!</br> Забівай адважна брата свайго, брат!»</br> {{справа|{{fine|1916 г.}}}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 7ujv8rofcwnrcd9bht4f073xlznuipx 104 126099 291585 2026-07-08T13:43:21Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « <center>{{larger|К{{gap|0.5em}}А{{gap|0.5em}}Т.}}</center> {{block center/s}} Першы кур пяе. Паўночная гадзіна…</br> Маўклівы, чорны кот праз мой пакой бяжыць.</br> Жудасьць, сьмерць і страх плятуцца павуцінай.</br> Зданьне вядзе свой сьпеў, зданьне, як ліст, дрыжыць…</br> Сэрца ў цішыне таёмна...» 291585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> <center>{{larger|К{{gap|0.5em}}А{{gap|0.5em}}Т.}}</center> {{block center/s}} Першы кур пяе. Паўночная гадзіна…</br> Маўклівы, чорны кот праз мой пакой бяжыць.</br> Жудасьць, сьмерць і страх плятуцца павуцінай.</br> Зданьне вядзе свой сьпеў, зданьне, як ліст, дрыжыць…</br> Сэрца ў цішыне таёмнасьцяў чакае…</br> Груган шуміць аб шкло. Груган — мой родны брат.</br> Ноч маўчыць, як цень, трывожная такая…</br> О, буду я ў крыві купацца, бо я — кат!</br> Бацька мой і дзед былі так сама ка́ты;</br> У спадчыну яны сякеру далі мне.</br> Над людзьмі твару я гібелі і страты,</br> Нарэзаў шмат галоў бунтарскіх у турме.</br> Кур другі пяе… Як госьць магільны, б’ецца</br> Груган аб шкло вакна. Сякера круць і верць</br> На каменнай сьцяне; у рукі мае рвецца,</br> Бо рэзаць хоча ўсіх, усюды тварыць сьмерць.</br> Даўную іржу гарачаю крывёю</br> Я выцерці хачу цяпер на новы лад.</br> Сякера круць і рвець, — ня мае супакою</br> І вастрынёй зіхціць. — Ёй будзе працы шмат.</br> У крывавы цьвет я апранусь з ахвотай;</br> Ахвярамі людзей бясконца я багат.</br> Гэй, рыхтуйся, друг-сякера, да работы!</br> Вось трэці кур пяе. Я — кат! Я — мсьцівы кат!</br> {{справа|{{fine|1915 г.}}{{водступ|1.5|em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|Г{{gap|0.5em}}А{{gap|0.5em}}М…}}</center> {{block center/s}} Там, дзе нівы, дзе абшары,</br> Сухавеі і пажары</br> Абляглі;</br> Там, дзе суш спаліла збожжа,</br> Дзе імчыцца дух варожы</br> Па зямлі;</br><noinclude></noinclude> htuz9pag6s9ijfiufti23st4c1x5buy 104 126100 291586 2026-07-08T13:45:53Z RAleh111 4658 /* Праблематычная */ 291586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="RAleh111" />{{block center/s}} </br></noinclude> Там, дзе медны подых неба</br> Скамяніў лугі і глебу,</br> Траўку, пень;</br> Там, дзе праца аратая</br> Зьнікла, быццам мара тая,</br> Нібы цень:</br> Там загула Таладуха касьцістая, Смаглая, гідкая, дзікая, мглістая; Меле клыкамі атручанымі; Косіць людзей яна голадам, морамі. Кідае косіці вятрамі-віхорамі, Ловіць іх пальцамі скручанымі. Вые над вёскамі шэрай ваўчыхаю, Сполах вісіць над гасподаю ціхаю, Сьмерць гудзе над абяздоленымі. Дзеткі малыя, старыя бабулечкі Стогнуць, канаюць над беднай хатулечкай, Горам яны заняволеныя. Тысячы... тысячы... - трудна знаць лік, - Кормяцца глінай, карой. Тысячы... тысячы... Пухнуць ад голаду. Сохне язык. Скіданы трупы гарой. Тысячы... тысячы... Жудасьць пануе па ўсіх берагох Волгі магутнай. Душыць пагібель, бы каменны бог, Вее пакутай. Сее нядоля атруты свае Макам агнёвым; Песьні шалёныя гулка пяе Гукам сталёвым. Носяцца, носяцца чорныя духі, Чорныя сілы. Падаюць, падаюць людзі, як мухі,- Усюды магілы...<noinclude></noinclude> 0kkdylsck1ld6dt00y8huzxlklk3py3 291587 291586 2026-07-08T15:53:07Z RAleh111 4658 /* Не вычытаная */ 291587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Там, дзе медны подых неба</br> Скамяніў лугі і глебу,</br> Траўку, пень;</br> Там, дзе праца аратая</br> Зьнікла, быццам мара тая,</br> Нібы цень:</br> Там загула Галадуха касьцістая,</br> Смаглая, гідкая, дзікая, мглістая;</br> Меле клыкамі атручанымі;</br> Косіць людзей яна голадам, морамі.</br> Кідае косьці вятрамі-віхорамі,</br> Ловіць іх пальцамі скручанымі.</br> Вые над вёскамі шэрай ваўчыхаю,</br> Сполах вісіць над гасподаю ціхаю,</br> Сьмерць гудзе над абяздоленымі.</br> Дзеткі малыя, старыя бабулечкі</br> Стогнуць, канаюць над беднай хатулечкай,</br> Горам яны заняволеныя.</br> Тысячы… тысячы… — трудна знаць лік, —</br> Кормяцца глінай, карой.</br> Тысячы… тысячы…</br> Пухнуць ад голаду. Сохне язык.</br> Скіданы трупы гарой.</br> Тысячы… тысячы…</br> Жудасьць пануе па ўсіх берагох</br> Волгі магутнай.</br> Душыць пагібель, бы каменны бог,</br> Вее пакутай.</br> Сее нядоля атруты свае</br> Макам агнёвым;</br> Песьні шалёныя гулка пяе</br> Гукам сталёвым.</br> Носяцца, носяцца чорныя духі,</br> Чорныя сілы.</br> Падаюць, падаюць людзі, як мухі, —</br> Ўсюды магілы…</br><noinclude></noinclude> gc6htoe0gv1rhjt35434lnomgidct2q 104 126101 291588 2026-07-08T16:09:56Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Роспач-адчай мігаціць у вачох.</br> Бліскае стогн на палёх:</br> …Ратуйце! Ратуйце!</br> Птушкай заклятай пад небам нямым</br> Стогн расплываецца ў дым:</br> …Ратуйце! Ратуйце!</br> Корчацца-ломяцца тысячы рук</br> Ад дзікіх ад страшных ад мук:</br> …Ратуйце! Ратуйце!...» 291588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Роспач-адчай мігаціць у вачох.</br> Бліскае стогн на палёх:</br> …Ратуйце! Ратуйце!</br> Птушкай заклятай пад небам нямым</br> Стогн расплываецца ў дым:</br> …Ратуйце! Ратуйце!</br> Корчацца-ломяцца тысячы рук</br> Ад дзікіх ад страшных ад мук:</br> …Ратуйце! Ратуйце!</br> Шэпчуцца, шэпчуцца тысячы губ,</br> — „Ад сьмерці, ад жудкіх загуб</br> Ратуйце!.. Ратуйце!“</br> …Мазоль мужыка вам заплаціць сто раз,</br> Мы хлеба чакаем ад вас!</br> Ратуйце!.. Ратуйце!..“</br> …Дагэтуль шмат год, многа лет</br> Мы самі кармілі ўвесь свет…</br> Ратуйце!</br> Ратуйце!! —</br> {{справа|{{fine|1921 г.}}}} {{block center/e}} {{c|{{larger|НА БІБЛІЙНЫ ЛАД.}}}} <center>ІСАЯ.</center> {{block center/s}} Заліў быдлячы лой валоўі твае грудзі —</br> Ты бяз душы жывеш, бяз сэрца, без вачэй.</br> Ня трэба нам такіх — няхай такіх ня будзе!</br> Дык згінь, шальмец, як цень спалоханых начэй!</br> Аблічына твая ад злых учынкаў брыдка,</br> А рукі, плечы, карк, — бы куча гнілых дроў.</br> Напоўнены сьлязьмі твой скарб, твае дабыткі,</br> На золаце-шаўкох блішчыць і пеніць кроў.</br><noinclude></noinclude> asbng4l9rhv6fle38n2j0tekwdrb9fs 104 126102 291589 2026-07-08T16:18:27Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Паганіш ты сабой абшар зямлі і неба,</br> Як дзікі зьвер лясны, калечыш нам жыцьцё.</br> На забаўку такіх пякельні аддаць трэба,</br> З гары крыві і слёз сьпіхнуўшы ў забыцьцё.</br> {{справа|{{fine|1915 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|НА СЬМЕРЦЬ А. БУРБІСА.}}</center> {{block center/s}} Яшч...» 291589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Паганіш ты сабой абшар зямлі і неба,</br> Як дзікі зьвер лясны, калечыш нам жыцьцё.</br> На забаўку такіх пякельні аддаць трэба,</br> З гары крыві і слёз сьпіхнуўшы ў забыцьцё.</br> {{справа|{{fine|1915 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|НА СЬМЕРЦЬ А. БУРБІСА.}}</center> {{block center/s}} Яшчэ адна, яшчэ адна ахвяра</br> Пашла туды — ў харомы цішыні…</br> Пад гудам бур, пад чырваньню пажараў</br> Правёў баец гады свае і дні.</br> Зашмат іх шло, зашмат іх шло ў магілы</br> Ў расквіце лет, зараньня, без пары.</br> Яшчэ адна, як пломень, згасла сіла</br> Пад абрусом сьпяваючай зары.</br> Пашоў баец у князьства сьветлых ценяў,</br> Пад златаблеск адвечных курганоў.</br> Яго душа пад зьяньнем кос-праменьняў</br> Спачын знайшла пад вэльмам тайных сноў.</br> А не знайшлі жывыя ў нас спачыну,</br> Якім жыцьцё судзіла той-жа шлях.</br> У памяць тых, хто без пары загінуў,</br> За Беларусь падымем вольны сьцяг!</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|ЮДА ЖЭНІЦЦА…}}</center> {{block center/s}} Юда жэніцца на полі.</br> Маладуха яго — Сьмерць.</br> Злыдні носяцца ў раздольлі,</br> Гульню ладзяць, круць і верць.</br> Гэй, бярыся, зух, у бокі!</br> Жвавы, рухаўся, народ!</br> У зварожаныя скокі</br> Сып, гуляй, шалёны зброд!</br><noinclude></noinclude> r14ric03jl4v4qo568iqfz04a36831o 104 126103 291590 2026-07-08T17:36:20Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Пустамель і прапаведнік</br> Шышка важная і моль,</br> Бочак золата насьледнік</br> І абшорпаная голь,</br> Ладзьце карагод пякельны,</br> У разгойданы віхор</br> Зацягнеце цягай хмельнай</br> Плойму цел у соткі гор!</br> Замест він, у коўш атруту</br> Лі з зачумленных к...» 291590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Пустамель і прапаведнік</br> Шышка важная і моль,</br> Бочак золата насьледнік</br> І абшорпаная голь,</br> Ладзьце карагод пякельны,</br> У разгойданы віхор</br> Зацягнеце цягай хмельнай</br> Плойму цел у соткі гор!</br> Замест він, у коўш атруту</br> Лі з зачумленных катлоў!</br> Сьлёз, крыві, хвароб, пакуты</br> Не шкадуй, зьмей-душалоў!</br> Хтосьці ўпрысядкі заскоча,</br> Дробным крокам прабярэ;</br> Хтось, як гіцаль, заякоча,</br> Вышэй голаў задзярэ.</br> Кінь свой сорам, чалавеча!</br> Чэсьць сваю не сьцеражы!</br> Бо разьюшанае веча</br> Тут ня ведае мяжы.</br> Чалавечыя законы</br> Тут ня хочуць панаваць.</br> Болей мукаў… Болей стогнаў…</br> Болей жыцьцяў перарваць…</br> Няма сэрца, няма жалю,</br> Няма людзкасьці ў душы.</br> Апусьцілісь Сьмерці шалі.</br> Зьвер пануе — так пішы.</br> Хтосьці плача, хтось сьмяецца,</br> Шле праклёны на прастор.</br> І трасецца i нясецца</br> Заварожаны віхор.</br> Мора полымяў і крыкаў,</br> Мора сьлёз, крыві, касьцей.</br><noinclude></noinclude> duyzu21kjj78jv8zp7dpoo7fcp7522g 104 126104 291591 2026-07-08T17:45:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Прэцца, рвецца страх вялікі.</br> Гэй, у скокі, гэй, хутчэй!</br> Юда жэніцца на полі.</br> Маладуха яго — Сьмерць.</br> Злыдні носяцца ў раздольлі,</br> Гульню ладзяць, круць і верць.</br> {{справа|{{fine|1915 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|ЛЕТАПІСЕЦ.}}</center> {{block center/s}} У ціхай, глыбо...» 291591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Прэцца, рвецца страх вялікі.</br> Гэй, у скокі, гэй, хутчэй!</br> Юда жэніцца на полі.</br> Маладуха яго — Сьмерць.</br> Злыдні носяцца ў раздольлі,</br> Гульню ладзяць, круць і верць.</br> {{справа|{{fine|1915 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|ЛЕТАПІСЕЦ.}}</center> {{block center/s}} У ціхай, глыбокай, сьвятой падзямельні,</br> Дзе сыра зямліца, вільготны каменьні,</br> Дзе ледзь пранікаюць жывыя праменьні, —</br> {{gap|2.5em}}Пустэльнік сядзіць адзінокі.</br> Пажоўклы паргамант навален усюды.</br> Дзед піша і піша. Аж граматаў груды</br> Напісаны густа. Здаецца, што цуды</br> {{gap|2.5em}}Дзед творыць у шчылі глыбокай.</br> Замест атраманту ён піша крывёю.</br> Разумнае вока блішчыць пад брывёю,</br> Ківае ён лысай сваёй галавою,</br> {{gap|2.5em}}Працуюць касьцістыя рукі.</br> Адвечную праўду ён любіць жывую;</br> Ён судзіць бяз страху пра благасьць людзкую,</br> За шчырасьць адважна і сьмела ваюе.</br> {{gap|2.5em}}Яго будуць ведаць унукі.</br> {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} У цёмных куткох падзямельні пануе і ціш і павага,</br> Часамі кажан шэрым скрыдлам нямую спакойнасьць</br>{{gap|19em}}трывожыць:</br> З зацьвіўшых няведамых шчылін ён вылезці мае адвагу,</br> І як-бы яго летапісец паўночнай работай варожыць.</br><noinclude></noinclude> qm1bgzupby9s05268b2so970lpo4yfo 104 126105 291592 2026-07-08T18:01:55Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « На новы лад мэты-жаданьні патомкам жыцьцё ператво-</br>{{gap|23em}}[рыць,</br> Збудуецца хорам на трупах, жалейка — ад трунаў трух-</br>{{gap|22.5em}}[лявых.</br> Аб нашых стагнаньнях і муках праз процьмы вякоў за-</br>{{gap|20.5em}}[гавораць,</br> Шмат казак, шмат песьняў сьпяюць нам,...» 291592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> На новы лад мэты-жаданьні патомкам жыцьцё ператво-</br>{{gap|23em}}[рыць,</br> Збудуецца хорам на трупах, жалейка — ад трунаў трух-</br>{{gap|22.5em}}[лявых.</br> Аб нашых стагнаньнях і муках праз процьмы вякоў за-</br>{{gap|20.5em}}[гавораць,</br> Шмат казак, шмат песьняў сьпяюць нам, шмат ска-</br>{{gap|12em}}[жуць нам думак цікавых.</br> Ці людзі скіруюць да сонца з свайго астарэлага шляху?</br> Палепшаюць? — Старац сталетні і ведаць аб гэтым ня</br>{{gap|22.5em}}[хоча:</br> Ня любіць пытацца. Пра час свой спакойны ён піша</br>{{gap|19em}}[бяз страху.</br> Над ім кажан скрыдлам цямнявым лапоча.</br> {{справа|{{fine|1915 г.}}{{gap|3em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} І цішыня і змрок спляліся між сабою —</br> Пад сьвіткаю жуды дзьве варажбіткі ночы.</br> На скрыдлах кажаноў мільгаюць над ракою,</br> Глядзяць на сьвет нямы з шкляных савіных вочаў.</br> З-пад кожнага карча тырчаць агіды-стрэхі,</br> Пад заваньню сівой дрыгочуць таямніцы.</br> А зоркі не пяюць пад цёмна-сінім дахам,</br> Над борам ня дрыжыць карона зараніцы.</br> Ў самоце я сяджу пад крыжам пад пахілым,</br> Я чую стогн зямлі, я чую споведзь маці.</br> Люблю я ў гэты час туліцца да магілаў, —</br> Прымусам тайных слоў памёршых выклікаці.</br> Брыдуць яны, плывуць, як шэраг лятуценьняў,</br> Як ледзь прыкметны пыл над роснаю зямлёю.</br> Скажыце мне — Ён ёсьць?.. І нікнуць, таюць цені, —</br> Маўклівасьць пада мной, маўклівасьць нада мною…</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1em}}}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 0sz9z9rcyqp2ljwrzliu3fest1ydox7 104 126106 291593 2026-07-08T18:11:42Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Ад плачу птушкі невядомай я прачнуўся раніцой…</br> Гушчар драмаў на мшалай горцы пад туманістай імглой.</br> Вятрак пісаў крылом па небе таямнічы сказ вясны.</br> Ўгары сьляпілісь руні хмарак, нібы спозьненыя сны.</br> Гудз...» 291593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Ад плачу птушкі невядомай я прачнуўся раніцой…</br> Гушчар драмаў на мшалай горцы пад туманістай імглой.</br> Вятрак пісаў крылом па небе таямнічы сказ вясны.</br> Ўгары сьляпілісь руні хмарак, нібы спозьненыя сны.</br> Гудзеў асьвір над старай студняй роем зьюшаных пчалін.</br> Бярозка шастала ў ваконца сотняй пальцаў рук-галін,</br> Жабрачкай дрэва абапёрлась аб стары, каравы плот;</br> Здаецца, во скранецца з месца на жабрачы свой абход.</br> А птушка плача, на абшары кліча сонечны прамень.</br> Стаіць цяплынь і пахне мёдам новы, раньні божы дзень.</br> З глыбі душы ўстаюць спаміны стадам беленькіх ягнят.</br> Здаецца, дзень такі я бачыў шмат гадоў таму назад;</br> Здаецца, гэта толькі люстра хвіль мінуўшых, быўшых</br>{{gap|22em}}дзён;</br> Здаецца, гэта не на яве — сьню я нейкі даўны сон.</br> Сто год назад таму ці болей бачыў я такі абраз…</br> А птушка плача, лес імшаны веснавы шапоча сказ.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|2em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Пад пусткай цень расьце вільготны і дрыготны,</br> І сеецца журба над борам, касагорам.</br> Дух цьмы плыве ўгару дрымотны і балотны,</br> Імкнецца ў ціш нябёс да зораў на прасторы.</br> І ноч блішчыць, імчыць, як чорная маланка,</br> Як ліст, дрыжыць, маўчыць над полем у тумане.</br> Здаецца, наўсягды патух агонь заранкі,</br> Здаецца, новы дзень на Божы сьвет ня гляне.</br> І ноч схавала сьвет, бязьлітасна стаптала.</br> І змрочнасьць саранчой агіднаю нясецца.</br> І шчасьце на зямлі навекі ўжо прапала.</br> І так што-ноч здаецца… {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1em}}}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> fpifefhce747qqt1gxi6ylp4kxgrmat 291594 291593 2026-07-08T18:12:33Z RAleh111 4658 291594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Ад плачу птушкі невядомай я прачнуўся раніцой…</br> Гушчар драмаў на мшалай горцы пад туманістай імглой.</br> Вятрак пісаў крылом па небе таямнічы сказ вясны.</br> Ўгары сьляпілісь руні хмарак, нібы спозьненыя сны.</br> Гудзеў асьвір над старай студняй роем зьюшаных пчалін.</br> Бярозка шастала ў ваконца сотняй пальцаў рук-галін,</br> Жабрачкай дрэва абапёрлась аб стары, каравы плот;</br> Здаецца, во скранецца з месца на жабрачы свой абход.</br> А птушка плача, на абшары кліча сонечны прамень.</br> Стаіць цяплынь і пахне мёдам новы, раньні божы дзень.</br> З глыбі душы ўстаюць спаміны стадам беленькіх ягнят.</br> Здаецца, дзень такі я бачыў шмат гадоў таму назад;</br> Здаецца, гэта толькі люстра хвіль мінуўшых, быўшых</br>{{gap|22em}}дзён;</br> Здаецца, гэта не на яве — сьню я нейкі даўны сон.</br> Сто год назад таму ці болей бачыў я такі абраз…</br> А птушка плача, лес імшаны веснавы шапоча сказ.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|3em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Пад пусткай цень расьце вільготны і дрыготны,</br> І сеецца журба над борам, касагорам.</br> Дух цьмы плыве ўгару дрымотны і балотны,</br> Імкнецца ў ціш нябёс да зораў на прасторы.</br> І ноч блішчыць, імчыць, як чорная маланка,</br> Як ліст, дрыжыць, маўчыць над полем у тумане.</br> Здаецца, наўсягды патух агонь заранкі,</br> Здаецца, новы дзень на Божы сьвет ня гляне.</br> І ноч схавала сьвет, бязьлітасна стаптала.</br> І змрочнасьць саранчой агіднаю нясецца.</br> І шчасьце на зямлі навекі ўжо прапала.</br> І так што-ноч здаецца… {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1em}}}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 8hiaj94xcf8j8jwy9g5eu53wuj76cfm 104 126107 291595 2026-07-08T18:21:37Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Я — кропля вялікага творчага мора,</br> Я — іскра квяцістага полымя зораў,</br> Я — водблеск нябёсных адвечных прастораў.</br> Душа мая — песьня з сьвятога амбону,</br> Душа мая — краска ад Божай кароны,</br> Душа мая — водгуль...» 291595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Я — кропля вялікага творчага мора,</br> Я — іскра квяцістага полымя зораў,</br> Я — водблеск нябёсных адвечных прастораў.</br> Душа мая — песьня з сьвятога амбону,</br> Душа мая — краска ад Божай кароны,</br> Душа мая — водгульле Божага стогну.</br> А думы — вясны залатой агнявіцы,</br> А думы — зямлі жыватворчай крыніца,</br> А думы — лугоў аксамітных расіца.</br> Жыцьцё маё — сон бога дзіўных Калядаў,</br> Жыцьцё маё — цень лясуновых прысадаў,</br> Жыцьцё маё — шэпт чараўнічага саду.</br> Памру — не памрэ жыцьцедаўчая сіла,</br> Што дух мой пад неба да зорак насіла,</br> Што кіне вянок на нямую магілу.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|ПСАЛЬМЫ ПАЎНОЧНЫЯ.}}</center> {{block center/s}} Псальмы паўночныя, — кветкі расістыя —</br> Сэрца сьмяротнага сьпевы вячыстыя,</br> Птушкамі лёгкімі зьнізу насіліся,</br> Ў неба халоднае скрыдламі біліся.</br> Пчолкі маўклівыя — зоранькі пільныя</br> Іх сустракалі там цішай магільнаю.</br> Месяц палохаў іх сном-таямніцаю,</br> Скрыллы кадзіліў ім злой агнявіцаю.</br> Хмары іх вабілі шэрай пуцінаю,</br> Путалі-блыталі цьмой-павуцінаю.</br><noinclude></noinclude> ec2z7p5qkg77dmgmkkp4x409txd2cgi 104 126108 291596 2026-07-08T18:30:54Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Далі трывожылі сінімі дахамі,</br> Процьмай бязьмежнаю, белымі страхамі.</br> Псальмы паўночныя — ягадкі сьпелыя —</br> З неба вярнуліся асірацелыя.</br> Песьня за песьняю ўніз пакацілася,</br> Сэрца ад жаласьці ціха разьбілася.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-3|...» 291596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Далі трывожылі сінімі дахамі,</br> Процьмай бязьмежнаю, белымі страхамі.</br> Псальмы паўночныя — ягадкі сьпелыя —</br> З неба вярнуліся асірацелыя.</br> Песьня за песьняю ўніз пакацілася,</br> Сэрца ад жаласьці ціха разьбілася.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-3|em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} За мною курганы вячыстыя,</br> Наперадзе — далі квяцістыя,</br> На ростані я — дзед вандроўны.</br> Адкуль і куды, з якой мэтаю,</br> Пад тайнай якою плянэтаю</br> Мяне вядзе ў даль шлях няроўны?</br> Іду я маленькай крапінкаю,</br> Плыву я драбнюткай краплінкаю</br> Пад бурай-віхурай жыцьцёвай.</br> Чаму і нашто, кім скірованы,</br> Пад зоркай якою захованы,</br> Хто шэпча над шляхам замовы?</br> .{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.{{gap|1.2em}}.</br> …А досіць адзін прамень слонка,</br> Бурлівага сэрца гамонка, —</br> І гінуць, як цені, пытаньні.</br> Усё тады ясна на сьвеце,</br> Жыцьцё разумеюць і дзеці,</br> Слабеюць душы нараканьні.</br> Жывеш, нібы краска на ніве,</br> Як дуб на паляне, — шчасьлівы,</br> Як бура — адважны і сьмелы.</br><noinclude></noinclude> bs0a15jut1nnm3nmblktmja5jq2cw6n 104 126109 291597 2026-07-08T18:38:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Жыцьцём ты напоўнен, як хмелем,</br> Іскравым і шчырым вясельлем, —</br> Загадкі жыцьця зразумелы.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Я — спадчына вякоў, сын даўных пакаленьняў,</br> Я — быстралётны цень тысячалетніх ценяў.</b...» 291597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Жыцьцём ты напоўнен, як хмелем,</br> Іскравым і шчырым вясельлем, —</br> Загадкі жыцьця зразумелы.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Я — спадчына вякоў, сын даўных пакаленьняў,</br> Я — быстралётны цень тысячалетніх ценяў.</br> Я — хуткамігі блеск ранейшых мігаценьняў;</br> Я тку далей узор няскончаных тканінаў,</br> Я — няпрыметны плынь стардаўных ручаінаў,</br> Я — кволая трава вячыстых лугавінаў.</br> Я рвуся ў даль зары да новых таямніцаў,</br> Хачу дастаць вады з няведамых крыніцаў,</br> Хачу дастаць агню з высокіх зараніцаў.</br> Хачу парваць ланцуг тысячалетняй сталі,</br> Хачу прабіць сьцяну да новых сьветлых даляў,</br> Хачу, каб мерцьвякі ў адвечным сьне маўчалі.</br> А мерцьвякі жывуць у кожным маім кроку.</br> Іх водблескі мігцяць з майго жывога вока,</br> Ўва мне і пада мной, і нада мной высока.</br> У голасе маім, у кожным маім стогне,</br> У думках, у крыві, ў трывожным забабоне —</br> Яны кіруюць мной — я вечна ў іх палоне.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Сум сьмерці і радасьць жыцьця</br> У сэрцы на шалях ляжаць.</br> То сьмеласьць, то страх забыцьця —</br> А шалі дрыжаць і дрыжаць…</br> Цьма ночы і водблескі дня</br> Ткуць ніці пад ціхім агнём.</br><noinclude></noinclude> c1d65j6mvscflb1tdctwp0vbdwtj3ad 104 126110 291598 2026-07-08T18:47:11Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Ці хопіць надоўга агню?</br> А ночка праходзіць за днём…</br> Кайданы на кожны мой рух</br> Ці верыць, ня верыць — турма.</br> Пытаньні палоняць мой дух —</br> Адказу няма ды няма…</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1.5em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Гэй, на...» 291598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Ці хопіць надоўга агню?</br> А ночка праходзіць за днём…</br> Кайданы на кожны мой рух</br> Ці верыць, ня верыць — турма.</br> Пытаньні палоняць мой дух —</br> Адказу няма ды няма…</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1.5em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Гэй, на золак рана ўстаньце,</br> Ў полі бродзіць нейкі бог.</br> На зялёнай на палянцы</br> Сьлед расісты яго ног.</br> Аглядае рэчкі, кветкі,</br> Гладзіць-песьціць кожны пень,</br> Сее росы на палеткі</br> І лабуніць вешні дзень.</br> Як зданьне да загуменьня,</br> Казка з лесу к нам плыве,</br> Чуем казку ў кожным мгненьні,</br> Над травою ды ў траве.</br> У сьпяваньні птушкі малай,</br> У журчаньні ручаін,</br> У стагнаньні хвоі мшалай,</br> Ў яўным водгульлі далін.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{gap|1em}}}} {{block center/e}} <center>{{larger|{{разьбіўка|МОЙ СКАРБ}}.}}</center> {{block center/s}} Мой скарб мацней жыцьця і сьмерці,</br> Бясьсмертны ён у сьмертным сэрцы.</br> Мой скарб блішчыць — мой скарб багаты,</br> Даступны ўсім — ён не закляты.</br> Мой скарб — ад зор, мой скарб — ад неба,</br> Мой скарб — ад гор, мой скарб — ад глебы.</br><noinclude></noinclude> 64fqm16mo4qmlrk1gv7kssdj7ggmi8e 104 126111 291599 2026-07-08T19:01:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « У глыбі вод, у шэптах бору,</br> У шоўку траў, у птушак хоры.</br> У серабры мільготных росаў,</br> У харастве дзявочых косаў.</br> У марах-снах, у тайных муках,</br> У гусьляроў наструнных гуках.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-3.5|em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|пера...» 291599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> У глыбі вод, у шэптах бору,</br> У шоўку траў, у птушак хоры.</br> У серабры мільготных росаў,</br> У харастве дзявочых косаў.</br> У марах-снах, у тайных муках,</br> У гусьляроў наструнных гуках.</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-3.5|em}}}} {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} Стазычныя, высокія</br> Званіцы загулі.</br> Да неба кінуў вокам я,</br> Зірнуў у глыб зямлі.</br> Ці хто на клічы шчырыя</br> Падыме галаву.</br> У паднябёсны вырай я</br> На веча ўсіх заву.</br> Ідзі туды, дзе волаты</br> Кладуць свой шлях да зор.</br> Магутны ты, бо молад ты,</br> Душа твая — віхор!</br> {{справа|{{fine|1922 г.}}{{водступ|-1|em}}}} {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 44fxo44ijzl12joz3q6b7b6kt9c3elf 104 126112 291600 2026-07-08T19:02:44Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|ЗАЧАРОВАНЫ КРАЙ.|памер=180%}}» 291600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{c|ЗАЧАРОВАНЫ КРАЙ.|памер=180%}}<noinclude></noinclude> 9alrv3jebum8nt49xgio5ekfwi2vzdl 104 126113 291601 2026-07-08T19:03:01Z RAleh111 4658 /* Без тэксту */ 291601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="RAleh111" /></noinclude><noinclude></noinclude> jtxrfs9kem9oppdha9tsz6kvyte33kd 0 126114 291603 2026-07-08T19:07:43Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = 8. Иван Златовусъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/7|7. Ив. Ивановичъ руській царевичъ]] | наступны = Бѣлорусскій сборни...» 291603 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 8. Иван Златовусъ | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/7|7. Ив. Ивановичъ руській царевичъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/9|9. Чаволай]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="88" to="94" fromsection="8" tosection="8" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} g90ixyw885lo977hi70hn3hcr77ozax 0 126115 291604 2026-07-08T19:08:50Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = 9. Чаволай | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/8|8. Иван Златовусъ]] | наступны = Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳи...» 291604 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = 9. Чаволай | безаўтара = | год = 1887 год | пераклад = | секцыя = Беларуская народная казка | папярэдні = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/8|8. Иван Златовусъ]] | наступны = [[Бѣлорусскій сборникъ (1885—1912)/3/Сказки миѳическія/10|10. Подземное царство]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf" from="94" to="98" fromsection="9" /> ----------- {{Крыніцы}} {{Выроўніваньне-канец}} hv4nmrhya9cgl2shn505csv46pnzcei 104 126116 291605 2026-07-08T19:11:53Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|{{larger|{{разьбіўка|НА ХУТАРЫ}}.}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} Убіраецца восень у стужкі</br> З масянжовых дубовых лістоў,</br> З ветрам ладзіць над крыжам задушкі</br> І вандруе між дрэваў, кустоў....» 291605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{ц|{{larger|{{разьбіўка|НА ХУТАРЫ}}.}}}} <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">I.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} Убіраецца восень у стужкі</br> З масянжовых дубовых лістоў,</br> З ветрам ладзіць над крыжам задушкі</br> І вандруе між дрэваў, кустоў.</br> То дажджом пачне плакаць на рэчцы,</br> Бязупынным, драбнюткім, бы шрот;</br> То праменьнем на небе ўсьміхнецца,</br> Абальле яркім сонцам чарот.</br> Гляне сумна на цёмныя ўзгоркі,</br> Кіне вокам на поле, лугі,</br> Завядзе між сасонак гаворкі,</br> Затрасе на балоце стагі.</br> Па гасьцінцы жабрачкай кульгае,</br> Штось шапоча на сон іржаню;</br> Пад вакном ваўком шэрым мільгае,</br> З азяродам вядзе калатню.</br> Нібы кот, драпяне вакяніцу,</br> У завэндзаны комін зірне;</br> Запяе, загалосіць начніцай,</br> Пук саломы з страхі скубяне.</br> Туманом апранае фальварак,</br> Нібы ў шэры, вільготны кажух;</br> Вараньне падбухторыць да сварак,</br> Вырай птушак спляце у ланцуг.</br><noinclude></noinclude> 7r475n45wqyoev9pe8niw65vnh9nxw8 104 126117 291607 2026-07-08T19:16:28Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Зробіць зыбку з асьвера над студняй,</br> Закалыша туды і сюды,</br> Завядзе сваю псальму марудна,</br> Хоць давіся ад страшнай нуды.</br> Восень ценем палохае, труціць</br> Адзінокія, мутныя дні;</br> Кожны раз жменьку хвіль яна скруціць;</br> Ноч раней затуляе лугі…...» 291607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Зробіць зыбку з асьвера над студняй,</br> Закалыша туды і сюды,</br> Завядзе сваю псальму марудна,</br> Хоць давіся ад страшнай нуды.</br> Восень ценем палохае, труціць</br> Адзінокія, мутныя дні;</br> Кожны раз жменьку хвіль яна скруціць;</br> Ноч раней затуляе лугі…</br> Ноч расьце і расьце, нібы казка,</br> Нібы ў цёмных лясох страхацьцё,</br> Уступае дзяньку, як на ласку,</br> Надта мала гадзін на жыцьцё.</br> <span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">II.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} І гудзіць малатарня надоднік,</br> Коні шчыра пільнуюць свой круг,</br> І драцянкай фарсіць малы шкоднік, —</br> Абарваны свавольнік-пастух.</br> Як загойкае грозна і злосна,</br> Як тыркне пугаўём пад аброць,</br> Бедным конікам робіцца млосна,</br> А дагэтуль ішлі самахвоць.</br> То паправіць хамут гаспадарна,</br> Раптам лейцы бяз толку рване…</br> «Галапуп! — хтось крычыць — што так марна?</br> Ня кіруе, а толькі псуе!»</br> А ў таку малатарні у губы</br> Снапы сам падае гаспадар.</br> Аж скрыгочуць сталёвыя зубы,</br> Паядаюць і жруць Божы дар.</br> Падавайце шыбчэй без спачынку —</br> Зьвядуць торпу збажыны цалком.</br> А зярняты мільгаюць пад скрынкай</br> Залацістым, жывым ручайком.</br><noinclude></noinclude> 4senazv3oupccc4tnub7hsceovjtvjy 291608 291607 2026-07-08T19:17:55Z RAleh111 4658 291608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Зробіць зыбку з асьвера над студняй,</br> Закалыша туды і сюды,</br> Завядзе сваю псальму марудна,</br> Хоць давіся ад страшнай нуды.</br> Восень ценем палохае, труціць</br> Адзінокія, мутныя дні;</br> Кожны раз жменьку хвіль яна скруціць;</br> Ноч раней затуляе лугі…</br> Ноч расьце і расьце, нібы казка,</br> Нібы ў цёмных лясох страхацьцё,</br> Уступае дзяньку, як на ласку,</br> Надта мала гадзін на жыцьцё.</br> <center><span style="font-family:Times New Roman; font-size: 110%;">II.</span></center> <div class="paragraphbreak" style="margin-top:-0.5em"></div> {{block center/s}} І гудзіць малатарня надоднік,</br> Коні шчыра пільнуюць свой круг,</br> І драцянкай фарсіць малы шкоднік, —</br> Абарваны свавольнік-пастух.</br> Як загойкае грозна і злосна,</br> Як тыркне пугаўём пад аброць,</br> Бедным конікам робіцца млосна,</br> А дагэтуль ішлі самахвоць.</br> То паправіць хамут гаспадарна,</br> Раптам лейцы бяз толку рване…</br> «Галапуп! — хтось крычыць — што так марна?</br> Ня кіруе, а толькі псуе!»</br> А ў таку малатарні у губы</br> Снапы сам падае гаспадар.</br> Аж скрыгочуць сталёвыя зубы,</br> Паядаюць і жруць Божы дар.</br> Падавайце шыбчэй без спачынку —</br> Зьвядуць торпу збажыны цалком.</br> А зярняты мільгаюць пад скрынкай</br> Залацістым, жывым ручайком.</br><noinclude></noinclude> 8mb631z4floajbj5hl3wznrqvtwepho 106 126118 291615 2026-07-08T19:27:10Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «» 291615 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Палескія робінзоны (1930)|Палескія робінзоны]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Янка Маўр|Янка Маўр]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1930 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} nxf8s2pd4i6f3jzvxludmt7reukarv2 291617 291615 2026-07-08T19:28:22Z Gleb Leo 2440 291617 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[Палескія робінзоны (1930)|Палескія робінзоны]] |Language=be |Volume= |Author=[[Аўтар:Янка Маўр|Янка Маўр]] |Translator= |Editor= |Illustrator=[[Аўтар:Васіль Літко|Васіль Літко]] |School= |Publisher=Беларускае Дзяржаўнае Выдавецтва |Address=Менск |Year=1930 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= }} 937h039os7a8yphqx9kiwr6eubrxldy 104 126119 291634 2026-07-08T21:09:24Z Gleb Leo 2440 /* Не правераная */ Новая старонка: « <section begin="Naszaje"/>{{Водступ|2|em}}Ziamielka nasza nie takaja ŭżo błahaja i biednaja, jak na jaje prywykli narekać. Postup nawuki haspadarskaj szto raz bolej i bolej szyrycca, i ciapier użo nawat s samych horszych, jak heta ŭważali daŭniej, — bo zusim pieszczanych hruntaŭ, — prydumali ludzi ciahnuć wialikije dachody. Woś tolki treba nam kanieszna nie siadzieć na miejscy, a iści za hetym postupam nawuki. {{Водступ|2|em...» 291634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gleb Leo" /></noinclude> <section begin="Naszaje"/>{{Водступ|2|em}}Ziamielka nasza nie takaja ŭżo błahaja i biednaja, jak na jaje prywykli narekać. Postup nawuki haspadarskaj szto raz bolej i bolej szyrycca, i ciapier użo nawat s samych horszych, jak heta ŭważali daŭniej, — bo zusim pieszczanych hruntaŭ, — prydumali ludzi ciahnuć wialikije dachody. Woś tolki treba nam kanieszna nie siadzieć na miejscy, a iści za hetym postupam nawuki. {{Водступ|2|em}}Usia bieda nasza ŭ tym, szto nasza wioska pazbywajecca ŭsich lepszych sił swaich na pracu abo dla czużyncaŭ, abo kidajucca jany ŭ harady, szukajuczy lohkich, jak im zdajecca, zarabotkaŭ. {{Водступ|2|em}}Jak adno, tak i druhoje, jak heta my skroś baczym, nia tolki ŭsiej naszaj sprawy — naszaho żyćcia samoha, nie palepszyli, {{Абмылка|aie|ale}} nawat pahorszyli. {{Водступ|2|em}}Dyk nie na czużyncaŭ nam treba tracić swaje siły, i nie na czynoŭnikaŭ — kirawać swaich dziaciej, a — czyja zmoha — wuczyć swaich dzietak u hasparskich szkołach, dy kab paśla waroczalisia jany ŭ swaju rodnuju wiosku, — na swoj rodny zahon — szyryć tam praświetu i nawuku nowaj haspadarki, katoraja ciapier i z małoha kawałaczka ziamli może patrapić wycisnuć usio, szto patreba dla lepszaho żyćcia naszaho. {{Калёнтытул|right=''Ha.''}} <div class="paragraphbreak" style="margin-top:1em"></div> {{Накіравальная рыса|4em|height=2px}} <section end="Naszaje"/> <section begin="Jak"/>{{block center/s}} {{Цэнтар|'''Jak u nas bywaje.'''|памер=140%}} Paszoŭ tatka da harańnia,<br /> {{gap|7em}}Maci ŭ pole żać —<br /> Astalisia kala chaty —<br /> {{gap|7em}}Dzieci pilnawać.<br /> Pryszoŭ złodziej, — dzieciam cacku<br /> {{gap|7em}}Wielmi pieknu daŭ,<br /> Sam, zabraŭszysia ŭ kamoru,<br /> {{gap|7em}}Szto chacieŭ uziaŭ:<br /> Zabraŭ hroszy blizka żmieni —<br /> {{gap|7em}}S panczochaj zusim —<br /> Usienka lepsza, a szto horsza —<br /> {{gap|7em}}Ta pakinuŭ im.<br /> Pryszoŭ tatka, pryszła matka —<br /> {{gap|7em}}Stohnuć ad raboty:<br /> Jana chocze czarawikaŭ,<br /> {{gap|7em}}Jon — zrabici boty.<br /> Na padworku siadziać dzieci —<br /> {{gap|7em}}Blaszkaju hulajuć,<br /> Baćki cieszacca, szto dobrych<br /> {{gap|7em}}Dziaciej takich majuć.<br /> „Chto wam cacku daŭ“? pytajuć —<br /> {{gap|7em}}A jany lapieczuć:<br /> „Dziadźka, dziadźka“! a ni znajuć,<br /> {{gap|7em}}Szto ciażka adwieczuć.<br /> Paszła maci da kamory<br /> {{gap|7em}}Krupoŭ trochi ŭziać —<br /> Na wiaczerańku sztokolak<br /> {{gap|7em}}Treba zhatawać.<br /> Ledźwie dźwiery adczyniła,<br /> {{gap|7em}}Zara dawaj ŭ krok<br /> (Mużyk pajszoŭ dać skacinie):<br /> {{gap|7em}}„Moj ty hałubok!<br /> „Chutezej — siudy“! — Jon siawienku<br /> {{gap|7em}}S sieczkaj nios kaniej,<br /> A jak kryknuła — tak zaraz<br /> {{gap|7em}}Kinuŭ — dy da niej.<br /> Toj — abrok siarod padworku<br /> {{gap|7em}}Pastawiŭ na czas —<br /> Parszuk chrukaŭ, bo hałodny<br /> {{gap|7em}}Padyszoŭ jak raz;<br /> Pahladzieŭ, paniuchaŭ łyczam,<br /> {{gap|7em}}Szturchnuŭ raz — druhi,<br /> I siawienku pierakinuŭ<br /> {{gap|7em}}— Nia było puhi!<br /> Baćka ŭskoczyŭ da kamory —<br /> {{gap|7em}}Maci bje dzicia,<br /> Jon pichnuŭ jaje ŭ złości:<br /> {{gap|7em}}„Nie zabi chacia“!<br /> — Abakrali nas, hałosić:<br /> {{gap|7em}}Hroszy, miasa — ŭsio,<br /> A jany, pamorki, blaszkaj<br /> {{gap|7em}}Zabaŭlajućsio!..<br /> Tatka hlanuŭ pa kutoch —<br /> {{gap|7em}}Praŭda, szto nima!<br /> Zniaŭszy dziahu, uziaŭ starszoha:<br /> {{gap|7em}}Kab ciabie, szelma!<br /> „Ci hulać ciable pakinuŭ<br /> {{gap|7em}}Kala chaty — ha“?<br /> I dawaj siaczy z apleczka,<br /> {{gap|7em}}Aż kroŭ paciakła.<br /> Matcy serca zabaleła<br /> {{gap|7em}}Dawaj baranić:<br /> „Ty, harodzie, ty za szto tak<br /> {{gap|7em}}Paczaŭ jaho bić pierestań<br /> Mużyk ŭ złości kinuŭ syna,<br /> {{gap|7em}}Sciabanuŭ i babu,<br /> Jana koł schapiŭszy hruby,<br /> {{gap|7em}}Szturchnuła pad skabu.<br /> .{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.<br /> Szto ŭżo dalej tam było,<br /> {{gap|7em}}Lepiej zamaŭczać:<br /> Kryki, płacz, praklaćcie —<br /> {{gap|7em}}Lepiej ich ni znać!..<br /> .{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.<br /> Astalisia biez wiaczery,<br /> {{gap|7em}}Jamu balić bok,<br /> Żonka ruk padniać nia może,<br /> {{gap|7em}}Zachwareŭ synok.<br /> Baćka sieczku sa smiaciom<br /> {{gap|7em}}Dla kania zharnuŭ —<br /> A za dwa dni ŭżo zdychlinu<br /> {{gap|7em}}U jamu zawiarnuŭ.<br /> Dzicia kaszlaje i sochnie<br /> {{gap|7em}}I pryszła para —<br /> U dwa tydni cielca biedna<br /> {{gap|7em}}Pryniała hara.<br /> .{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.{{gap|1em}}.<br /><section end="Jak"/><noinclude></noinclude> 7cesecsnh3w29xjlqdfb2ey6qpsbv19 0 126120 291635 2026-07-08T21:12:34Z Gleb Leo 2440 Новая старонка: «{{загаловак | назва = Naszaje narekańnie | безаўтара = | год = 1 сакавіка 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/8/Da pracy!|Da pracy!]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/8/Jak u nas bywaje|Jak u nas bywaje]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus....» 291635 wikitext text/x-wiki {{загаловак | назва = Naszaje narekańnie | безаўтара = | год = 1 сакавіка 1913 году | пераклад = | секцыя = Публіцыстыка | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/8/Da pracy!|Da pracy!]] | наступны = [[Biełarus (1913)/1913/8/Jak u nas bywaje|Jak u nas bywaje]] | анатацыі = }} {{Выроўніваньне-пачатак}} <pages index="Biełarus. 1913. № 8.pdf" from="1" to="2" fromsection="Naszaje" tosection="Naszaje" /> {{Выроўніваньне-канец}} {{DEFAULTSORT:Naszaje narekańnie}} [[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]] [[Катэгорыя:Сельская гаспадарка]] rakvf6h96di9rzm8y30xbdce21tdv6g 0 126121 291636 2026-07-08T21:12:57Z Gleb Leo 2440 Перасылае да [[Biełarus (1913)/1913/8/Naszaje narekańnie]] 291636 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Biełarus (1913)/1913/8/Naszaje narekańnie]] gzcioqcje4rvtu17b54mcbbxoftkhjy 104 126122 291671 2026-07-09T06:39:44Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «ўсё-ж мела грамадзкі характар па складу членаў. Сярод іх налічваўся вялікі лік польскіх, або апалячаных магнатаў з Беларусі, якія дапамагалі камісіі і матэрыяльна. {{Водступ|2|em}}Камісія зрабіла пэўную навуковую працу і мела свае выданьні. У 1864 г. музэй і...» 291671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>ўсё-ж мела грамадзкі характар па складу членаў. Сярод іх налічваўся вялікі лік польскіх, або апалячаных магнатаў з Беларусі, якія дапамагалі камісіі і матэрыяльна. {{Водступ|2|em}}Камісія зрабіла пэўную навуковую працу і мела свае выданьні. У 1864 г. музэй і камісія былі рэорганізаваны з польскіх у рускія, і гэтым на доўгі час прыпынілася існаваньне польскіх навуковых інстытуцый на Беларусі, але не сама навуковая дзейнасьць. {{Водступ|2|em}}У 1901 годзе ў Вільні заснаваўся археолёгічны гурток, але ён ня змог разьвінуць шырокую дзейнасьць. У 1906 г. ў Варшаве заснавалася Польскае таварыства краязнаўства, якое ў сваім органе „Земя“ аддавала значную ўвагу Беларусі. У склад яго членаў уваходзілі таксама і польскія або апалячаныя людзі з Беларусі. Але аддзяленьняў гэтага таварыства ў нас у той чае яшчэ ня было. {{Водступ|2|em}}У тым-жа 1906 г. пачалася праца па організаваньню таварыства прыяцеляў навук у Вільні, а ў лютым 1907 г. яно ўжо было адчынена ў ліку 38 заснавальнікаў. Праз два гады ў таварыстве ўжо было каля 300 членаў, вялікі лік якіх пражываў у розных мясцох Беларусі, а таксама па-за межамі яе. У 1922 годзе ў складзе таварыства аформіліся наступныя аддзелы: а) філёлёгіі, літаратуры і мастацтва; б) навук матэматычна-прыродазнаўчых і лекарскіх, і в) гісторыі, філёзофіі і навук праўна-грамадзкіх. Мэтаю таварыства зьяўляецца дасьледваньне краю ў прыродазнаўчым, этнографічным, гістарычным, экономічным і статыстычным стасунках. У 1925 годзе ў таварыстве было 320 членаў. Такім чынам, ня гледзячы на спрыяючыя ўмовы, лік членаў амаль не павялічыўся. Як і раней, члены падзяляюцца на звычайных, дажывотных, протэктараў, корэспондэнтаў і ганаровых. Бюджэт таварыства ў тым-жа 1925 г. складаўся з 25 тыс. злотых. Да сусьветнай вайны таварыства выдавала свой „Рочнік“, якога вышла 7 томаў. Цяперака таварыствам выдаецца „Атэнэум Віленьске“, прысьвечаны досьледам стараны ў межах былога вялікага княства Беларуска- Літоўскага, а аддзелы выдаюць „Розправы“. У сваім веданьні таварыства мае ўласныя: бібліотэку, архіў і музэйныя колекцыі: прыродазнаўчыя, этнографічныя, археолёгічныя і гістарычныя. {{Водступ|2|em}}Масавае заснаваньне краязнаўчых організацый у Заходняй Беларусі прыпадае на 1922—24 г. г. Апрача падтрыманьня мясцовых організацый, польскі ўрад у 1922 г. заснаваў у Варшаве Інстытут для досьледаў зямель усходніх рэспублікі Польскай. Ён меў мэтаю навуковае дасьледваньне і азнаямленьне з гісторыяй, мастацтвам і культурай наогул зямель усходніх і зямель, якія калі-небудзь да іх належалі. Такім чынам ня толькі таварыства прыяцеляў навук у Вільні, але і гэты Інстытут працавалі не адно толькі над замацаваньнем свайго ўладаньня Заходняй Беларусьсю, але і над абаснаваньнем політычных праў буржуазнай Польшчы на ўсе тэрыторыі былой<noinclude></noinclude> qzgvn3lodrtppe3kvhphlg0wuflup69 104 126123 291678 2026-07-09T06:44:45Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «Польшчы 1772 г. Інстытут мае невялічкія фотографічныя і архіўныя зборы. {{Водступ|2|em}}Дзякуючы гэтай вузка-клясавай, імпэрыялістычнай уласьцівасьці польскага краязнаўства ў Заходняй Беларусі і практычнай мэце гвалтоўнай полёнізацыі яго, значны лік пол...» 291678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>Польшчы 1772 г. Інстытут мае невялічкія фотографічныя і архіўныя зборы. {{Водступ|2|em}}Дзякуючы гэтай вузка-клясавай, імпэрыялістычнай уласьцівасьці польскага краязнаўства ў Заходняй Беларусі і практычнай мэце гвалтоўнай полёнізацыі яго, значны лік польскіх краязнаўчых організацый хутка пасьля адчыненьня зачыніўся, альбо вельмі доўга знаходзіцца ў стадыі організацыі, ня кажучы ўжо пра поўную адсутнасьць падтрыманьня іх беларускімі працоўнымі гушчамі. {{Водступ|2|em}}Так, таварыства прыяцеляў навук у Горадні было заснавана ў 1920 г. і прыпыніла сваю дзейнасьць у 1923 г. Яно мела мэтаю пашырэньне і разьвіцьцё існуючага ў Горадні дзяржаўнага музэю і дасьледваньне краю ў прыродазнаўчым, этнографічным, гістарычным, экономічным і статыстычным стасунку. Члены падзяляліся на звычайных, корэспондэнтаў, ганаровых і протэктараў, і ў 1923 г. іх налічвалася каля 50 чалавек. {{Водступ|2|em}}Другое, Палескае таварыства краязнаўства ў Пінску было заснавана ў 1924 г. і ўсё яшчэ знаходзіцца ў стадыі організацыі. Яно мае мэтаю дасьледваньне Палесься і популярызацыю гэтай ідэі. Праца пакуль што выявілася ў зьбіраньні палескага музэю. {{Водступ|2|em}}Трэцяе, таварыства бібліофілаў польскіх у Вільні заснавалася ў канцы 1925 г. і таксама ўсё яшчэ знаходзіцца ў стадыі організацыі. {{Водступ|2|em}}З рэшты організацый заслугоўваюць упаміну дзьве ды аддзелы Польскага таварыства краязнаўства. Горадзенскае таварыства аматараў прыроды было заснавана ў 1925 г. Яно мае мэтаю пашырэньне сярод грамадзтва замілаваньня да жывой і няжывой прыроды і прыродазнаўчых ведаў. Складаецца з 2-х сэкцый: зоолёгічнай і ботанічнай. Першая дапамагла організаваньню прыродазнаўчага гарадзкога музэю, а другая — ботанічнага саду з аддзеламі: сыстэматыкі, біолёгіі, лекавых расьлін, дрэў і кустоў. Членаў у 1926 г. налічвалася каля 15. {{Водступ|2|em}}Таварыства аматараў Вільні заснавалася ў 1919 г. з мэтаю дасьледваньня і аховы віленскіх помнікаў, дапамогі ўзьняцьцю гораду на ўзровень заходня-эўропэйскіх гарадоў і г. д. {{Водступ|2|em}}З аддзелаў Польскага таварыства краязнаўства самым моцным зьяўляецца Віленскі, але і той, ня гледзячы на існаваньне ў Вільні польскага унівэрсытэту, налічвае толькі каля 57 членаў. Ім выданы праваднік па Вільні, сэрыя паштовак і зьбіраюцца матэрыялы для монографіі аб Віленскім краі. Беластоцкі аддзел, заснаваны ў 1922 г., зачыніўся быў, а пасьля ў 1926 г. аднавіўся, але разьвіваецца слаба, як сьведчыць яго справаздача. Навагрудзкі аддзел пабудаваў экскурсійны дом на возеры Сьвітазь. У № 5 за 1922 г., № 6—8 і № 10—12 за 1925 г. часопісі „Земя“ зьмешчаны падрабязныя агляды Віленшчыны, Навагрудчыны і Загарыні. Зразумела, што ў іх аўтары падкрэсьліваюць, што „зямля Віленская застаецца неадлучнаю<noinclude></noinclude> flbhf6scw1anylgc5nil2aeuo8r1vsg 104 126124 291699 2026-07-09T06:58:30Z By-isti 3554 /* Не правераная */ Новая старонка: «часткаю Польшчы на вечныя часы“. Пры аддзелах Польскага таварыства краязнаўства існуюць гурткі краязнаўства польскай моладзі. Часамі такія організацыі, як сэкцыя краязнаўства Віленскага аддзелу саюзу польскіх інжынэраў, выяўляюць краязнаўчую дзей...» 291699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="By-isti" /></noinclude>часткаю Польшчы на вечныя часы“. Пры аддзелах Польскага таварыства краязнаўства існуюць гурткі краязнаўства польскай моладзі. Часамі такія організацыі, як сэкцыя краязнаўства Віленскага аддзелу саюзу польскіх інжынэраў, выяўляюць краязнаўчую дзейнасьць выданьнем брошуры аб касьцёле Пятра і Паўла ў Вільні ці інш. {{Водступ|2|em}}Усіх польскіх навуковых організацый на тэрыторыі Заходняй Беларусі існуе каля 50, з іх палова знаходзіцца ў Вільні. Наяўнасьць унівэрсытэту ў апошняй зьяўляецца спрыяючаю ўмоваю для існаваньня організацый, але, як мы бачылі з прыкладу Віленскага аддзелу Польскага таварыства краязнаўства, яны ня вельмі буяюць. Сваяасаблівае месца займае Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры, заснаваны ў Вільні ў 1926 г. Ён усё яшчэ знаходзіцца ў стадыі організацыі і мае мэтаю разьвіцьцё: а) краёвага хлебаробства ва ўсіх яго галінах разам з агародніцтвам, пчалярствам і сельска-гаспадарчай прамысловасьцю; б) народных: промыслаў, рамёстваў, тэхнікі і мастацтва; в) духоўнай культуры, навукі і асьветы. У стадыі організацыі знаходзяцца сэкцыі інстытуту: гаспадарчая, навукова-выдавецкая, школьная, праўная і мастацтва. Праўленьне існуе ў Вільні, а ў Варшаве ёсьць падсакратарыят і аддзел. Па вестках самога Інстытуту ёсьць яшчэ Навагрудзкі аддзел і 50 гурткоў у розных мясцовасьцях. У Вільні ў Інстытуце ёсьць бібліотэчка на 300 томаў і ЗО бібліотэчак пры провінцыяльных гурткох. У 1927 г. членаў Інстытуту, па яго вестках, налічваецца каля 1.000. {{Ініцыял|'''Рускае краязнаўства на Беларусі.'''|4="1em"}} {{Водступ|2|em}}Рускія краязнаўчыя організацыі на Беларусі былі двох радоў: беларусазнаўчыя, што мелі на мэце вывучаць усю этнографічную Беларусь, і ўласна краязнаўчыя, што вывучалі паасобныя краі яе. Апошнія, у сваю чаргу, складаліся з розных відаў: таварыстваў, камітэтаў і камісій. Беларусазнаўчыя організацыі былі ў відзе таварыстваў, і іх было толькі тры: Паўночна-заходні аддзел імпэратарскага рускага географічнага таварыства, Таварыства вывучэньня беларускага краю з мэтамі комплекснымі і Віленскае таварыства аматараў прыродазнаўства з мэтамі прыродазнаўчымі. {{Водступ|2|em}}Першаю рускаю навукова-беларусазнаўчай грамадзкай організацыяй на Беларусі і быў Паўночна-заходні аддзел імпэратарскага рускага географічнага таварыства, Увесь час свайго існаваньня ён знаходзіўся ў Вільні, зьяўляючыся дапаможнаю часткаю таварыства, што і падкрэсьлівалася не аднойчы заснавальнікамі і дзеячамі аддзелу. Ініцыятыва ўтварэньня такога аддзелу ў Вільні з раёнам дзейнасьці — былым Паўночна-заходнім краем, належыла тагачаснаму сакратару Рускага географічнага таварыства Остэн-Сакэну. У гэтай справе пэўную дадатную ролю адыграла таксама экспэдыцыя Рускага географічнага таварыства на Беларусь у 1867—1870 г.г. З аднаго<noinclude></noinclude> lui50odmyeto3d79lq8gkl6if453hgf 104 126125 291703 2026-07-09T07:27:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {{водступ|-2.5|em}}'''{{larger|„Працуй і пей“}} Што сядзіш ты, мой браце, панураны</br> І аб чым так смуцішся душой,</br> У тваей хатачцэ цеснай, закурэнай</br> Вее смуткам і цяжкай нудой.</br> І чаму твая грудзь увалілася,</br> Гдзе твой голас, гдзе песьня твая?</br>...» 291703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2.5|em}}'''{{larger|„Працуй і пей“}} Што сядзіш ты, мой браце, панураны</br> І аб чым так смуцішся душой,</br> У тваей хатачцэ цеснай, закурэнай</br> Вее смуткам і цяжкай нудой.</br> І чаму твая грудзь увалілася,</br> Гдзе твой голас, гдзе песьня твая?</br> Глянь! жыцьцё новым ключэм забілося,</br> Пасьля полагу ўстала земля:</br> І альха і верба распускаюцца,</br> С-пад зямлі выглядае пасеў,</br> Чуеш: птушкі пяюць, заліваюцца;</br> Вунь на купіне бусел прысеў, —</br> Жджа, ці скора кабылка касматая</br> С табой выйдзе зрэзаць баразну,</br> І знаёмая песьня аратая</br> Ад душы прывітае вясну.</br> Ты маўчыш, а з вачэй сьлёза мутная</br> Пакацілася ціха далоў —</br> Надаело, знаць, жыцьце безпутнае</br> І чужых пільнавацца кутоў…</br> Ты гаруеш, што праца крывавая</br> Век кладзецца на полі чужым,</br> У мазалях твае рукі каравые</br> Адпачынку ня знаюць зусім.</br> Пей! паслухай мяне, брат, гаротнаго:</br> Чым больш жалю, сьпевай тым мацней!</br> Песьняй ўцешыш ты бусла маркотнаго,</br> І самому шмат стане лягчэй!</br><noinclude></noinclude> qdbkbnjybtnxm6jixjdlb89vz8ksrkd 291704 291703 2026-07-09T07:28:01Z RAleh111 4658 291704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|„Працуй і пей“}} Што сядзіш ты, мой браце, панураны</br> І аб чым так смуцішся душой,</br> У тваей хатачцэ цеснай, закурэнай</br> Вее смуткам і цяжкай нудой.</br> І чаму твая грудзь увалілася,</br> Гдзе твой голас, гдзе песьня твая?</br> Глянь! жыцьцё новым ключэм забілося,</br> Пасьля полагу ўстала земля:</br> І альха і верба распускаюцца,</br> С-пад зямлі выглядае пасеў,</br> Чуеш: птушкі пяюць, заліваюцца;</br> Вунь на купіне бусел прысеў, —</br> Жджа, ці скора кабылка касматая</br> С табой выйдзе зрэзаць баразну,</br> І знаёмая песьня аратая</br> Ад душы прывітае вясну.</br> Ты маўчыш, а з вачэй сьлёза мутная</br> Пакацілася ціха далоў —</br> Надаело, знаць, жыцьце безпутнае</br> І чужых пільнавацца кутоў…</br> Ты гаруеш, што праца крывавая</br> Век кладзецца на полі чужым,</br> У мазалях твае рукі каравые</br> Адпачынку ня знаюць зусім.</br> Пей! паслухай мяне, брат, гаротнаго:</br> Чым больш жалю, сьпевай тым мацней!</br> Песьняй ўцешыш ты бусла маркотнаго,</br> І самому шмат стане лягчэй!</br><noinclude></noinclude> 0amv6srnv0gxa62tk5j8bnscf17t86v 291705 291704 2026-07-09T07:28:34Z RAleh111 4658 291705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|„Працуй і пей“}} Што сядзіш ты, мой браце, панураны</br> І аб чым так смуцішся душой,</br> У тваей хатачцэ цеснай, закурэнай</br> Вее смуткам і цяжкай нудой.</br> І чаму твая грудзь увалілася,</br> Гдзе твой голас, гдзе песьня твая?</br> Глянь! жыцьцё новым ключэм забілося,</br> Пасьля полагу ўстала земля:</br> І альха і верба распускаюцца,</br> С-пад зямлі выглядае пасеў,</br> Чуеш: птушкі пяюць, заліваюцца;</br> Вунь на купіне бусел прысеў, —</br> Жджа, ці скора кабылка касматая</br> С табой выйдзе зрэзаць баразну,</br> І знаёмая песьня аратая</br> Ад душы прывітае вясну.</br> Ты маўчыш, а з вачэй сьлёза мутная</br> Пакацілася ціха далоў —</br> Надаело, знаць, жыцьце безпутнае</br> І чужых пільнавацца кутоў…</br> Ты гаруеш, што праца крывавая</br> Век кладзецца на полі чужым,</br> У мазалях твае рукі каравые</br> Адпачынку ня знаюць зусім.</br> Пей! паслухай мяне, брат, гаротнаго:</br> Чым больш жалю, сьпевай тым мацней!</br> Песьняй ўцешыш ты бусла маркотнаго,</br> І самому шмат стане лягчэй!</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> 5r5ypvg50hexrg2t656ffozxhxkl931 104 126126 291706 2026-07-09T07:41:30Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|Трывога}} <center>(ПАСЬВЯШЧЭНЬНЕ Д. Х. РАТГАУЗУ).</center> Надойдзе мінута, і хваля марская</br> Узарвецца высокай сьценой,</br> І вые, і плачэ, як пушча лесная, —</br> Замрэ — зноў і ціш, і спакой.</br> {{gap|2em}}Кругом анямее прастор серад ночы —...» 291706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|Трывога}} <center>(ПАСЬВЯШЧЭНЬНЕ Д. Х. РАТГАУЗУ).</center> Надойдзе мінута, і хваля марская</br> Узарвецца высокай сьценой,</br> І вые, і плачэ, як пушча лесная, —</br> Замрэ — зноў і ціш, і спакой.</br> {{gap|2em}}Кругом анямее прастор серад ночы —</br> {{gap|2em}}Ні шуму, ні ветру нігдзе…</br> {{gap|2em}}Ля берэгу пена ледзь чутна шапоча</br> {{gap|2em}}І, таючы, нікне ў вадае.</br> У лёгкай дрэмоце застыгне прырода,</br> Укутаўшысь сьвежаю мглой. —</br> Шчасьлівая хвіля! прастор і свабода</br> Клянуцца быць вечна са мной.</br> {{gap|2em}}І мілая хвіля так цешыць мне душу, —</br> {{gap|2em}}Аж верыць ня хочэцца мне,</br> {{gap|2em}}Што новы прыбой дзікім стонам заглуша,</br> {{gap|2em}}Што скора ён, скора памкне;</br> Што ў гэтай спакойнай і ціхай пагодзе</br> Скрываецца здрада, мана;</br> Што хвалі час доўгі ня могуць у згодзе</br> Ужыцца з сабой, як адна…</br> {{gap|2em}}I верыць на чочу, што ўспеніцца морэ,</br> {{gap|2em}}Завые, застогне яно,</br> {{gap|2em}}Што хвілі спачынку ад смутку і гора</br> {{gap|2em}}Прабыць доўгі час не вально;</br> Што ўсё у прыродзе не вечно, не трвало —</br> З мінутай аменяецца ўсё, —</br> Адно толькі горэ, калі напаткало,</br> Дык думкамі струець жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Панурые, злые, гнятуць яны сэрцэ —</br> {{gap|2em}}Мінута — зноў здрадны спакой…</br> {{gap|2em}}І так у трывозе век цэлы да сьмерці</br> {{gap|2em}}Змагайся з людзьмі і з сабой!! {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} <center>(3. Д. РАТГАУЗА).</center> {{gap|2em}}Паглядзі, якая хмара, —</br> {{gap|2em}}Колькі смутку, скаргі ў ёй;</br> {{gap|2em}}Бытцам сьлёзы, дажджу каплі</br> {{gap|2em}}Паліліся над зямлёй.</br><noinclude></noinclude> cnwjoz1uc3i5p8w62r3i20nmqw6ko6h 291707 291706 2026-07-09T07:42:32Z RAleh111 4658 291707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|Трывога}} <center>(ПАСЬВЯШЧЭНЬНЕ Д. Х. РАТГАУЗУ).</center> Надойдзе мінута, і хваля марская</br> Узарвецца высокай сьценой,</br> І вые, і плачэ, як пушча лесная, —</br> Замрэ — зноў і ціш, і спакой.</br> {{gap|2em}}Кругом анямее прастор серад ночы —</br> {{gap|2em}}Ні шуму, ні ветру нігдзе…</br> {{gap|2em}}Ля берэгу пена ледзь чутна шапоча</br> {{gap|2em}}І, таючы, нікне ў вадае.</br> У лёгкай дрэмоце застыгне прырода,</br> Укутаўшысь сьвежаю мглой. —</br> Шчасьлівая хвіля! прастор і свабода</br> Клянуцца быць вечна са мной.</br> {{gap|2em}}І мілая хвіля так цешыць мне душу, —</br> {{gap|2em}}Аж верыць ня хочэцца мне,</br> {{gap|2em}}Што новы прыбой дзікім стонам заглуша,</br> {{gap|2em}}Што скора ён, скора памкне;</br> Што ў гэтай спакойнай і ціхай пагодзе</br> Скрываецца здрада, мана;</br> Што хвалі час доўгі ня могуць у згодзе</br> Ужыцца з сабой, як адна…</br> {{gap|2em}}I верыць на чочу, што ўспеніцца морэ,</br> {{gap|2em}}Завые, застогне яно,</br> {{gap|2em}}Што хвілі спачынку ад смутку і гора</br> {{gap|2em}}Прабыць доўгі час не вально;</br> Што ўсё у прыродзе не вечно, не трвало —</br> З мінутай аменяецца ўсё, —</br> Адно толькі горэ, калі напаткало,</br> Дык думкамі струець жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Панурые, злые, гнятуць яны сэрцэ —</br> {{gap|2em}}Мінута — зноў здрадны спакой…</br> {{gap|2em}}І так у трывозе век цэлы да сьмерці</br> {{gap|2em}}Змагайся з людзьмі і з сабой!! {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} <center>(3. Д. РАТГАУЗА).</center> {{gap|2em}}Паглядзі, якая хмара, —</br> {{gap|2em}}Колькі смутку, скаргі ў ёй;</br> {{gap|2em}}Бытцам сьлёзы, дажджу каплі</br> {{gap|2em}}Паліліся над зямлёй.</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> rixb5p0w4yg09qrbqkksg404wtc8x2x 291708 291707 2026-07-09T07:44:45Z RAleh111 4658 291708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|Трывога}} <center>{{fine|ПАСЬВЯШЧЭНЬНЕ Д. Х. РАТГАУЗУ).}}</center> Надойдзе мінута, і хваля марская</br> Узарвецца высокай сьценой,</br> І вые, і плачэ, як пушча лесная, —</br> Замрэ — зноў і ціш, і спакой.</br> {{gap|2em}}Кругом анямее прастор серад ночы —</br> {{gap|2em}}Ні шуму, ні ветру нігдзе…</br> {{gap|2em}}Ля берэгу пена ледзь чутна шапоча</br> {{gap|2em}}І, таючы, нікне ў вадае.</br> У лёгкай дрэмоце застыгне прырода,</br> Укутаўшысь сьвежаю мглой. —</br> Шчасьлівая хвіля! прастор і свабода</br> Клянуцца быць вечна са мной.</br> {{gap|2em}}І мілая хвіля так цешыць мне душу, —</br> {{gap|2em}}Аж верыць ня хочэцца мне,</br> {{gap|2em}}Што новы прыбой дзікім стонам заглуша,</br> {{gap|2em}}Што скора ён, скора памкне;</br> Што ў гэтай спакойнай і ціхай пагодзе</br> Скрываецца здрада, мана;</br> Што хвалі час доўгі ня могуць у згодзе</br> Ужыцца з сабой, як адна…</br> {{gap|2em}}I верыць на чочу, што ўспеніцца морэ,</br> {{gap|2em}}Завые, застогне яно,</br> {{gap|2em}}Што хвілі спачынку ад смутку і гора</br> {{gap|2em}}Прабыць доўгі час не вально;</br> Што ўсё у прыродзе не вечно, не трвало —</br> З мінутай аменяецца ўсё, —</br> Адно толькі горэ, калі напаткало,</br> Дык думкамі струець жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Панурые, злые, гнятуць яны сэрцэ —</br> {{gap|2em}}Мінута — зноў здрадны спакой…</br> {{gap|2em}}І так у трывозе век цэлы да сьмерці</br> {{gap|2em}}Змагайся з людзьмі і з сабой!! {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} <center>{{fine|(3. Д. РАТГАУЗА).}}</center> {{gap|2em}}Паглядзі, якая хмара, —</br> {{gap|2em}}Колькі смутку, скаргі ў ёй;</br> {{gap|2em}}Бытцам сьлёзы, дажджу каплі</br> {{gap|2em}}Паліліся над зямлёй.</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> tasi3ks47tb9sfpw15ud8c59eqho8q5 291709 291708 2026-07-09T07:47:31Z RAleh111 4658 291709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|-2|em}}'''{{larger|Трывога}} <center>{{fine|ПАСЬВЯШЧЭНЬНЕ Д. Х. РАТГАУЗУ).}}</center> Надойдзе мінута, і хваля марская</br> Узарвецца высокай сьценой,</br> І вые, і плачэ, як пушча лесная, —</br> Замрэ — зноў і ціш, і спакой.</br> {{gap|2em}}Кругом анямее прастор серад ночы —</br> {{gap|2em}}Ні шуму, ні ветру нігдзе…</br> {{gap|2em}}Ля берэгу пена ледзь чутна шапоча</br> {{gap|2em}}І, таючы, нікне ў вадае.</br> У лёгкай дрэмоце застыгне прырода,</br> Укутаўшысь сьвежаю мглой. —</br> Шчасьлівая хвіля! прастор і свабода</br> Клянуцца быць вечна са мной.</br> {{gap|2em}}І мілая хвіля так цешыць мне душу, —</br> {{gap|2em}}Аж верыць ня хочэцца мне,</br> {{gap|2em}}Што новы прыбой дзікім стонам заглуша,</br> {{gap|2em}}Што скора ён, скора памкне;</br> Што ў гэтай спакойнай і ціхай пагодзе</br> Скрываецца здрада, мана;</br> Што хвалі час доўгі ня могуць у згодзе</br> Ужыцца з сабой, як адна…</br> {{gap|2em}}I верыць на чочу, што ўспеніцца морэ,</br> {{gap|2em}}Завые, застогне яно,</br> {{gap|2em}}Што хвілі спачынку ад смутку і гора</br> {{gap|2em}}Прабыць доўгі час не вально;</br> Што ўсё у прыродзе не вечно, не трвало —</br> З мінутай аменяецца ўсё, —</br> Адно толькі горэ, калі напаткало,</br> Дык думкамі струець жыцьцё.</br> {{gap|2em}}Панурые, злые, гнятуць яны сэрцэ —</br> {{gap|2em}}Мінута — зноў здрадны спакой…</br> {{gap|2em}}І так у трывозе век цэлы да сьмерці</br> {{gap|2em}}Змагайся з людзьмі і з сабой!! {{block center/e}} {{block center/s}} {{***3||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} <center>{{fine|(3. Д. РАТГАУЗА).}}</center> Паглядзі, якая хмара, —</br> Колькі смутку, скаргі ў ёй;</br> Бытцам сьлёзы, дажджу каплі</br> Паліліся над зямлёй.</br><noinclude></noinclude> 3wik832r3ehaek2ywf106ymqy8te4r4 104 126127 291710 2026-07-09T08:01:47Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Момэнт — хмары той ні знаку,</br> Ветрам чыста развяло.</br> Так і мы, брат, век праплачэм,</br> Згінем, — нас як не было!</br> {{block center/e}} {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} <center>{{fine|{{водступ|-4|em}}АФЯРУЮ}}</br>{{gap|7em}}'''Якубу Коласу</center> У хаце сьветлай і прасторнай</br> Х...» 291710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Момэнт — хмары той ні знаку,</br> Ветрам чыста развяло.</br> Так і мы, брат, век праплачэм,</br> Згінем, — нас як не было!</br> {{block center/e}} {{block center/s}} {{***2||50%|5|перад=1em|пасля=1em}} <center>{{fine|{{водступ|-4|em}}АФЯРУЮ}}</br>{{gap|7em}}'''Якубу Коласу</center> У хаце сьветлай і прасторнай</br> Холадна без конца;</br> Праз вакно, хоць паглядае,</br> Ды ня грэе сонцэ.</br> А на лаўках, скачанеўшы,</br> Ціха сідзяць дзеці:</br> Іх цікавіць, што вучыцель</br> Кажэ ім аб сьвеці</br> Гдзе цяпло, зьвяры і птушкі,</br> Караблі ды морэ,</br> Скуль багацтва і дастаткі,</br> Бедната і горэ.</br> С чыстым сэрцам налегае,</br> Каб навукі семя</br> Бедным сельскім хлапчэнятам</br> Усадзіць у цемя.</br> Мерзнуць дзеці і вучыцель</br> У халоднай хаце:</br> Іх душа адным сагрэта:</br> „Навука — багацьце!“</br> {{block center/e}} {{block center/s}} {{larger|'''Старэц}}</br> Чуць дзень той настане, ад самаго раньня</br> {{gap|2em}}Чуць блісьне сьвет сонца ў вакно, —</br> Дзядочэк старэнькі, як сьвітка, сівенькі</br> {{gap|2em}}У дождж і ў пагоду адно:</br> Лахмецьця, што мае, атопкі ўздзевае,</br> {{gap|2em}}Дзьве торбы за плечы кладзе,</br> Падвяжа вяроўку і так на жаброўку</br> {{gap|2em}}Падпёршыся кіем ідзе.<noinclude></noinclude> qkjyac4isteai76qivvh1carxv2ljzk 104 126128 291711 2026-07-09T08:12:33Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Чуць ногі валочэ, у нос штось бармочэ</br> {{gap|2em}}(У дарозе заўсёды шэптаў);</br> Ці пацеры можэ, ці, крый таго Божэ.</br> {{gap|2em}}Свой век і жыцьцё сваё кляў.</br> Як ўспомніць былое сваіх, сваіх дзетак трое</br> {{gap|2em}}І як пазьміралі яны:</br> Перш-на-перш-то матка, за ёй і...» 291711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Чуць ногі валочэ, у нос штось бармочэ</br> {{gap|2em}}(У дарозе заўсёды шэптаў);</br> Ці пацеры можэ, ці, крый таго Божэ.</br> {{gap|2em}}Свой век і жыцьцё сваё кляў.</br> Як ўспомніць былое сваіх, сваіх дзетак трое</br> {{gap|2em}}І як пазьміралі яны:</br> Перш-на-перш-то матка, за ёй і дзіцятка;</br> {{gap|2em}}Як смутна гудзелі званы;</br> І як ўсё багацьце, што было ў хаце</br> {{gap|2em}}Пажар ненасытны паеў.</br> Сам зсунуўся з болю, ўвяз у нядолю,</br> {{gap|2em}}Астаўся адзін, асівеў</br> Цяпер пры дарозе, пры крыжу й бярозе</br> {{gap|2em}}Ен мейсца сабе абабраў.</br> Да самаго змрока, прыжмурыўшы вока</br> {{gap|2em}}С кантычкі ныдліва сьпеваў.</br> Хоць мокра, хоць суха, хоць часам за вуха</br> {{gap|2em}}Без жаласьці хваце мароз,</br> У спек і завеі сядзіць без падзеі,</br> {{gap|2em}}Ці кіне яму хто хоць грош.</br> І гэтак другая ўжо восень мінае —</br> {{gap|2em}}Пад крыжам вякуе наш дзед:</br> І хворы ня еўшы, сядзіць скачанеўшы</br> {{gap|2em}}Без стравы: хлеб — цэлы абед!</br> Пяе чуць праз зубы, калоцяцца губы,</br> {{gap|2em}}Увесь ён трасецца і сам,</br> Стаіць на каленях і ў гэткіх цярпеньнях</br> {{gap|2em}}Чакае канца сваім дням.</br> Ды цяжка ўздыхае, калі ўспамінае</br> {{gap|2em}}Былое, што ў вечнасьць зышло.</br> Нераз ля бярозы цяклі яго сьлёзы</br> {{gap|2em}}І сэрцэ крывёю зліло.</br> Яго не пытайце і жаль не ўздымайце</br> {{gap|2em}}Ен вам не здалее сказаць,</br> Як ў жыцьці раз першы крыж той падпершы;</br> {{gap|2em}}Сеў з торбай пачаў жабраваць,</br> Сперш ён ня сьмела, хоць сэрца балела,</br> {{gap|2em}}Прыгнуўся і сеў на зямлі,</br> Здалеўшы ўсе мукі, выцягіваў рукі</br> {{gap|2em}}Да тых, што мінаючы йшлі.</br> Ня дзіво, мой браце, па гэткай страце</br> {{gap|2em}}Што з гора калі і запьеш,</br> Тады на гадзіну забудзеш судзьбіну</br> {{gap|2em}}І здасца табе, што жывеш.</br><noinclude></noinclude> rssdaghcs7w8v2lqqf7ci1d5e1272fe 291712 291711 2026-07-09T08:16:29Z RAleh111 4658 291712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Чуць ногі валочэ, у нос штось бармочэ</br> {{gap|2em}}(У дарозе заўсёды шэптаў);</br> Ці пацеры можэ, ці, крый таго Божэ.</br> {{gap|2em}}Свой век і жыцьцё сваё кляў.</br> Як ўспомніць былое сваіх, сваіх дзетак трое</br> {{gap|2em}}І як пазьміралі яны:</br> Перш-на-перш-то матка, за ёй і дзіцятка;</br> {{gap|2em}}Як смутна гудзелі званы;</br> І як ўсё багацьце, што было ў хаце</br> {{gap|2em}}Пажар ненасытны паеў.</br> Сам зсунуўся з болю, ўвяз у нядолю,</br> {{gap|2em}}Астаўся адзін, асівеў</br> Цяпер пры дарозе, пры крыжу й бярозе</br> {{gap|2em}}Ен мейсца сабе абабраў.</br> Да самаго змрока, прыжмурыўшы вока</br> {{gap|2em}}С кантычкі ныдліва сьпеваў.</br> Хоць мокра, хоць суха, хоць часам за вуха</br> {{gap|2em}}Без жаласьці хваце мароз,</br> У спек і завеі сядзіць без падзеі,</br> {{gap|2em}}Ці кіне яму хто хоць грош.</br> І гэтак другая ўжо восень мінае —</br> {{gap|2em}}Пад крыжам вякуе наш дзед:</br> І хворы ня еўшы, сядзіць скачанеўшы</br> {{gap|2em}}Без стравы: хлеб — цэлы абед!</br> Пяе чуць праз зубы, калоцяцца губы,</br> {{gap|2em}}Увесь ён трасецца і сам,</br> Стаіць на каленях і ў гэткіх цярпеньнях</br> {{gap|2em}}Чакае канца сваім дням.</br> Ды цяжка ўздыхае, калі ўспамінае</br> {{gap|2em}}Былое, што ў вечнасьць зышло.</br> Нераз ля бярозы цяклі яго сьлёзы</br> {{gap|2em}}І сэрцэ крывёю зліло.</br> Яго не пытайце і жаль не ўздымайце</br> {{gap|2em}}Ен вам не здалее сказаць,</br> Як ў жыцьці раз першы крыж той падпершы;</br> {{gap|2em}}Сеў з торбай пачаў жабраваць,</br> Сперш ён ня сьмела, хоць сэрца балела,</br> {{gap|2em}}Прыгнуўся і сеў на зямлі,</br> Здалеўшы ўсе мукі, выцягіваў рукі</br> {{gap|2em}}Да тых, што мінаючы йшлі.</br> Ня дзіво, мой браце, па гэткай страце</br> {{gap|2em}}Што з гора калі і запьеш,</br> Тады на гадзіну забудзеш судзьбіну</br> {{gap|2em}}І здасца табе, што жывеш.</br> {{block center/e}}<noinclude></noinclude> ltx83f59akadcgavwvqdbrye3pu92lq 104 126129 291713 2026-07-09T08:29:57Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{block center/s}} {{водступ|2|em}}{{larger|'''Пястун}} Ля стала стаяла маці,</br> Песьціла дзіцятка.</br> Сын разроўся без прычыны, —</br> Рады ня дасьць матка.</br> {{водступ|2|em}}І так, і сяк яго песьніць,</br> {{водступ|2|em}}Узгадвае, што трэба:</br> {{водступ|2|em}}— „Можэ сыру, млечка, ма...» 291713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" /></noinclude> {{block center/s}} {{водступ|2|em}}{{larger|'''Пястун}} Ля стала стаяла маці,</br> Песьціла дзіцятка.</br> Сын разроўся без прычыны, —</br> Рады ня дасьць матка.</br> {{водступ|2|em}}І так, і сяк яго песьніць,</br> {{водступ|2|em}}Узгадвае, што трэба:</br> {{водступ|2|em}}— „Можэ сыру, млечка, масла?</br> {{водступ|2|em}}Мо да грыбкоў хлеба?</br> Годзі плакаць, мой сыночку!</br> Успакойся крышку!“</br> Саўка злуе — бразь аб землю</br> І грыбкі, і лыжку!</br> {{водступ|2|em}}— „Ну, чэго-ж ты? што с табою?</br> {{водступ|2|em}}Што-ж так узлаваўся?</br> {{водступ|2|em}}Можэ хвор ты? — маці кажэ:</br> {{водступ|2|em}}Бач, як смардаваўся!“</br> Саўка стаў цішэць патроху,</br> Цэдзіць ён праз губы:</br> „Грыб няжованы пабег зноў.</br> Неўлавіў на зубы!“ {{block center/e}} {{block center/s}} <center>{{larger|'''І плач не паможэ}}</center> Сын радзіўся на сьвет Божы,</br> Як дзьве кроплі з бацькам схожы, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Праз два тыдні кумы сталі,</br> Сынку „Зміцер“ імя далі, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Сын расьце, ўжо знае сьмехі,</br> Ждуць с сынка бацькі пацехі —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Песьцяць надта, смокчуць губы,</br> Зміцер лоўка бье у зубы, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца</br> Матка зноў неўсцерагае —</br> Ен маленькі, дык ня знае! —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> У Змітра без перастрогі</br> Параслі ўжо добра рогі, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br><noinclude></noinclude> g2nz5vmr4s1ouclzok1vboml2vi8gwf 104 126130 291714 2026-07-09T08:40:07Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Што угледзіць, давай скора,</br> А то набярэшся гора, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> А дадуць, таўчэ і псуе,</br> Паліць, смаліць, рве, муштруе, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Дзярэ кніжкі, дае злучыцца,</br> Бацькі рады: будзе ўчыцца, —</br> {{водступ|2...» 291714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Што угледзіць, давай скора,</br> А то набярэшся гора, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> А дадуць, таўчэ і псуе,</br> Паліць, смаліць, рве, муштруе, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Дзярэ кніжкі, дае злучыцца,</br> Бацькі рады: будзе ўчыцца, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Кніжак многа накуплялі,</br> Сына ў школу адаслалі, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Год, другі — сынок у школі,</br> Час не траціць на сваволі, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> А ён, абы вышаў з хаты,</br> Ловіць рыбу, бье курчаты, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Зміцер, глянь, ужо дзяціна —</br> Сам — як мех, як сані сьпіна, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Не вучыўся, не стараўся,</br> З лайдакамі піў, спазнаўся, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Маці кажа: „ў войску будзе,</br> Там з яго мо выйдуць людзі“, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Ужо гвардзейцам сын харошы,</br> Піша к бацьку прыслаць грошы —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Бацька шле — як скончыць службу,</br> Пасталее, звядзе дружбу. — {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Сын тымчасам, як грош мае,</br> У рэстаранах пье, гуляе, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Ну, нехай! як верне ў хату,</br> завядзём яго мы к свату, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Ажаніць мо як удасца?</br> А куды там! Ліха трасца! —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> У вёсцы будзе яму міла.</br> Аж ня так ня тут то было! —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br><noinclude></noinclude> b51v9m5dnnb25hr2vxchn9wfk4m0fb2 104 126131 291715 2026-07-09T08:50:45Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Змітр прыехаў. Хмурыць вочы,</br> У вёсцы ўсіх і знаць ня хоча, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Не раўня яму ўсе сталі —</br> Сьвіт, сермяг не паскідалі, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> У Змітра ўжо шмат зухвальства,</br> Ен і стражнік, і начальства,...» 291715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Змітр прыехаў. Хмурыць вочы,</br> У вёсцы ўсіх і знаць ня хоча, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Не раўня яму ўсе сталі —</br> Сьвіт, сермяг не паскідалі, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> У Змітра ўжо шмат зухвальства,</br> Ен і стражнік, і начальства, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Бацька рад, і вёска рада:</br> Есьць зашчыта, помач, рада, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Ды дарма уся спадзея</br> Ад такога дабрадзея,</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> Гдзе нешчасьце, ці крадзежа,</br> Яго дзело трапіць сьвежа. —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так здаецца.</br> Але Зміцер ані дбае,</br> Як запьецца, дык гуляе, —</br> {{водступ|2|em}}Гэта так вядзецца.</br> У шынку абіў парогі,</br> Маці цягне стуль за ногі, —</br> {{водступ|2|em}}Часта так здаецца.</br> {{block center/e}} {{block center/s}} {{водступ|2|em}}{{larger|'''Сыноуская апека.}} Пастарэў, зсівеў наш бацька, як смарчок зрабіўся</br> За свой век клаў працы многа ды ўжо с сілы збіўся.</br> Падзеліў зямлю і хату між двума сынамі,</br> Пажаніў іх, даў ім спосаб — нехай жывуць самі.</br> Сыны рады і нявесткі — прыспарыло многа;</br> Далі слово не пакрыўдзіць, дагледаць старога.</br> Прайшоў год, другі і трэцьці, памяць карацее…</br> Абецанка з думак выйшла бацька больш грыбее.</br> Ужо с печы і ня злазіць, аслабеў, паў духам;</br> Дай нявесткі паблажэлі, не вядуць і вухам.</br> Сыны пойдуць на работу, ў полі палуднуюць —</br> Стары нашчо да вячэры церпіць і гаруе.</br> Але раз ужо няўцерпеў, згаладаўшы дужэ,</br> У сыноў сваіх пытае: «Як суменьне рушыць?</br> Ці нявесткі, ці вы самы, вінен хто — ня знаю,</br> Чаму-ж гэта да вячэры нашчо я бываю?</br><noinclude></noinclude> 75jtutplg40vvngak4q2j3uz3bbuh77 104 126132 291716 2026-07-09T11:18:46Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: « Я-ж меў жонку — вашу матку, працаваў, стараўся,</br> Дагледаў, пясьціў, на старасць ўцехі спадзеваўся…</br> Вы-ж не цяжкі тады былі ані мне, ні матцэ,</br> Была ежа і адзежа, і куток у хатцэ“.</br> Аж на тое сын лагодны атказ барабаніць:</br> „Пакінь, стары, блазнавац...» 291716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude> Я-ж меў жонку — вашу матку, працаваў, стараўся,</br> Дагледаў, пясьціў, на старасць ўцехі спадзеваўся…</br> Вы-ж не цяжкі тады былі ані мне, ні матцэ,</br> Была ежа і адзежа, і куток у хатцэ“.</br> Аж на тое сын лагодны атказ барабаніць:</br> „Пакінь, стары, блазнаваці, жонак нашых ганінь,</br> Мы-ж былі у вас малые, як шпачкі Тамаша:</br> Жменька бобу, лыжка кашы — во еда ўся наша.</br> Ты-ж, стары, з вялікай глоткай, а сам больш мядзьведзя,</br> Чорт і ўкорміць, калі хлеба больш куліды едзе“.</br> Бацька змоўк. Атказ нягодны цяпнуў, як абухам.</br> Словы подлые зьвінелі доўгі час над вухам. {{block center/e}} {{block center/s}} {{водступ|2|em}}{{larger|'''Гаспадыніна дзежа}} Два краўцы, Іван з Ігнатам, цэлы век свой двое,</br> Вандравалі па мястэчках з аднаго ў другое.</br> Дзе здарэньне ім работу распытаць паможа,</br> Там і шылі — жонцэ сукні, кажухі для мужа.</br> Неразлучны, разам двое, як два родных браты,</br> Цэлы век свой аджывалі па вясковых хатах.</br> {{водступ|2|em}}Жылі ў Гапы і ў Гарпіны, Марьі і Аўдоцьці,</br> {{водступ|2|em}}І ў Праксэды, і ў Ганулі. Але ўжо наўпроці</br> {{водступ|2|em}}Юлькі з Лошы гаспадыні, кажуць, знайсьці трудна.</br> {{водступ|2|em}}Пыл і сьмецьце, павуціна і без конца брудна.</br> {{водступ|2|em}}Праўда, трудна каб было ўсё з раніцы прыбрана:</br> {{водступ|2|em}}То неўпраўка, а то дзеці ўскруцяцца зарана.</br> Але ўсё-ж відаць пажыўшы разам час неякі,</br> Хто чым пахне, чаго варты і якіе знакі.</br> Краўцы бачаць адны бруды ў будні і у сьвята,</br> Што у іншай хлеў чысьцейшы, як у Юлькі хата.</br> Што начыньне — лыжкі, міскі ў палец абкарэлі;</br> Як зямля і стол — і лаўка, гэтак учарнелі;</br> {{водступ|2|em}}Страшна глянуць на бялізну, а ня то што стыдна;</br> {{водступ|2|em}}Дзежка цестам так заросшы, што і дна ня відна.</br> {{водступ|2|em}}Ледзь кулак адзін пралезе. Давай наругацца —</br> {{водступ|2|em}}Між сабою, нібы спраўды, пачалі спрэчацца.</br> {{водступ|2|em}}„Не пляці, Ігнат, пустое. Дзіўные навіны!</br> {{водступ|2|em}}Дзе ты бачыў дзежку с цеста? Ешчэ скажэш з гліны!</br> Гэтак хто чужы пачуе, сьмеху не стрымае!“</br> Ян, каб чула гаспадыня, гэтак улучае.</br> А Ігнат сячэ пад тое: „Не спрэчайся, браце.</br><noinclude></noinclude> 2qqww039cmcr2kcfxdxwq46589zzaiq 104 126133 291717 2026-07-09T11:23:57Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: « {{ц|'''10. Подземное царство.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Живъ сабѣ царъ. Было ў яго три сыны: два разумныхъ, а третьцій дуракъ — Иванушка-дурачокъ. У гэтыго цара бѣлый мядзьвѣдзь съ того свѣту кажныя ночи ко́ній <ref>''Вар.'' Коровъ бивъ. Или: барановъ кравъ.</ref>...» 291717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude> {{ц|'''10. Подземное царство.'''|памер=120%}} {{Водступ|2|em}}а, Живъ сабѣ царъ. Было ў яго три сыны: два разумныхъ, а третьцій дуракъ — Иванушка-дурачокъ. У гэтыго цара бѣлый мядзьвѣдзь съ того свѣту кажныя ночи ко́ній <ref>''Вар.'' Коровъ бивъ. Или: барановъ кравъ.</ref> кравъ. Часовэя стыяць кылы стайни ны часахъ и пилнуюць коній, и замки замкнуты, — а ко́ній крадуць. И часовэя нико́го ня видзюць. Такъ царъ и ня вѣдыець гэтыго, што ко́ній у яго крадзець бѣлый мядзьвѣдзь. Довго ёнъ кравъ гэдыкъ: што ночь, то кыня. Прѝдзець царъ ураньни, посчитаець, полѝчиць — а кыня й нема; што ночь, то кыня й нема. Алитки старѣйшій царевичъ кажець: «ахъ, што будзець, ды ня будзець — пойду я пилнуваць: можа я ўловлю, хто гэто ко́ній крадзець!» Ну, вотъ и пошовъ старѣйшій царевичъ ны ста́йню пилнуваць ко́ній. Пришовъ царевичъ ны стайню, стоиць, и вочъ ня зво́дзиць — усё пилнуець. Али у самую по́внычъ на минутку задрамавъ. Чуць во́чи звёвъ — а конь ужо ўкрадзенъ. Нызаўтрыго рано пошовъ царъ личиць ко́ній. Личѝвъ, личѝвъ, — усётки одного кыня нема. Ны другую ночь сяредній царевичъ кажець: «ахъ, што будзець, ды ня будзець — пойду тку я пилнуваць: уловлю, хто гэто такъ ко́ній крадзець!» Пошовъ ёнъ пилнуваць. Отнявъ, стыявъ; кажетца, цѣлую ночь и вочъ не зводзивъ — а кыня нѣхто укравъ. {{Водступ|2|em}}На третьцюю ночь Иванька дурачокъ кажець бацьку: «пусци мяне, татъ, пилнуваць ны стайню!» — Идзѣ табѣ, дураку, пилнуваць? Кыли ужо разумные пилнували, ды ня ўпилнували — усётки коней двохъ украли, — а то табѣ ўжо упилнуваць! Ставъ Иванька просиць бацьку, ставъ просиць; ну, тэй кажець: «идзи сабѣ!» Тоды Иванька царевичъ пошовъ у кузьню и сказавъ кывалямъ дзѣлыць ляску дзесяць пудовъ. Здзѣлыли яму кывали ляску дзесяць пудовъ. Иванька царевичъ узявъ гэтую ляску у лѣвую руку, ды якъ кинець яѐ ўго́ру — дыкъ яѐ три часы ня видаць было. Чаразъ три часы пыказалася ляска; ляциць, ляциць, а Иванька царевичъ пыдставивъ мезяный паляцъ — яна якъ ляцѣла, ды ударилася объ паляцъ — дыкъ такъ и пераломилыся! Тоды Иванька царевичъ кажець кывалямъ: «здзѣлыйце-тку мнѣ ляску пятнанцыць пудовъ»! Здзѣлыли яны ляску пятнанцыць пудовъ. Узявъ енъ гэтую ляску, вынесъ на дворъ, ды якъ кинець угору! Ляска якъ пыляциць — ажны стало ня видаць, ажны за воблыки зыляцѣла! А тоды ляциць, ляциць оттуль. Иванька царевичъ пыдставивъ колѣно. Яна якъ ляцѣла, дыкъ якъ ударитца объ колѣно, дыкъ такъ уся чисто и разбилыся; а колѣно дѣло. Пошовъ Иванъ царевичъ къ кывалямъ: «скуйце-тку цяперъ мнѣ ляску дватцыць пядь пудовъ!» Скували кывали яму ляску дватцыць пяць пудовъ. Узявъ Иванъ царевичъ гэтую ляску, вынесъ на дворъ, ды якъ кинець яѐ уго́ру! Ляска якъ пыляциць — ажъ подъ небо, ажъ двананцыць часовъ ня видаць было. Якъ яна стала нызадъ ляцѣць, Иванька царевичъ пыдставивъ лобъ. Ляска якъ ляцѣла, ды якъ ударитца объ лобъ — ды й отляцѣлася цѣлая. Узявъ тоды Иванька царевичъ гэтую ляску и пошовъ на стайню <ref>''Вар.'' 1) „Узявъ Иванюшка дурачокъ булку хлѣба и кусокъ сала и пошовъ пилнуваць. Сядзѣвъ, сядзѣвъ — захоцѣлося яму спаць. Тоды енъ разъ укусидь хлѣба, другій сала; разъ хлѣба, другій сала. Ажъ приходзиць бѣлый мядзьвѣдзь, и ў вороты гручиць. Иванька къ яму, а ёнъ уцякаць: — якъ бѣгъ — на двѣ чецьвярци кипцями зямлю дравъ..“ Ласка дѣлается уже тогда, когда Иванъ идетъ отыскивать нору медвѣдя. 2) Узявъ Иванька молока и пошовъ калавурить. Ажъ у самую повночь приходя бѣлый мядьвѣдь, такій большій, што одно вухо повпуда. Иванъ якъ сѣкане — отрубивъ яму поввуха — десять хунтовъ! Мядьвѣдь и ўтекъ. ''Гомельск. у.'' Тамъ-же сказка имѣетъ и такое начало: Живъ сабѣ царъ да царица. Было у ихъ три сыны; и третьтій сынъ бывъ стралецъ — богатыръ. Унадився у етое царство бѣлый вовкъ и пераѣвъ усихъ людей. И ниякъ того вовка няльзя убить. Вотъ обобрався стралецъ-богатыръ. Пошовъ енъ, сѣвъ подъ тыномъ и стераже вовка. Тутъ сичасъ вовкъ иде. Иде и увидѣвъ Иванушку богатыра, и кажа: здрастуй, Иванушка! — Здоровъ, бѣлый вовкъ! — Што ты тутъ сядишъ? Хочашъ мяне убить? Нѣ, ня убъешъ! — Нѣ, убъю, — кажа Иванушка. Узявъ и стрѣльнувъ, и попавъ яму у лѣвое вухо, а ў правое вылятѣло. Кровъ и потякла изъ яго. Вотъ тогды Иванушка искувавъ большому брату булаву три пуды. Той потшибнувъ булаву, наставивъ локоть, булава икъ лятѣла, ударила по локтю и разбилась, и богатыръ той повалився. Искували тогды сяредняму брату булаву шесть пудовъ. Вотъ ёнъ потшибнувъ и наставивъ лобъ. Булава икъ лятѣла и ударила по лобу̀, и раскололась. Енъ и повалився. Вотъ Иванушка искувавъ сабѣ булаву дванатцать пудовъ; узявъ и потшибнувъ яѐ угору: яна лятѣла три дни угору и три ночи назадъ. Наставивъ енъ колѣно, яна икъ ударила яго по колѣну — и булава цѣла, и енъ стоить, якъ стоявъ. Вотъ яны дошли тогды по слядахъ шукать бѣлаго вовка. Ишли, ишли и пришли къ такой огради, што няльзя у яѐ улѣзьти. Ходили яны, ходили ли яѐ — не́кудой улѣзьть! Ажъ тутъ и ѣдя на сями паръ коній голова зъ дежку, по солянцы вочи, и кричитъ на ихъ: „зворачуйтя! а то я васъ поѣмъ!“ — Нѣ, ты зворачуй! Вотъ енъ излазя уже ихъ ѣсти, а Иванушка якъ удара яго булавой: — „Ой, ня бись, ня бись, я буду у васъ за меньшаго брата!“ И пошли учатырохъ. Дойшли до тыё ограды, Иванушка и даѐ большому брату булаву, и кажа: нука, би! Енъ ударивъ, и ня пробивъ. Давъ енъ булаву сяредняму брату, и той ударивъ — ня пробивъ. Давъ и тому головану, што голова зъ дежку, по содянцы вочи и той ударивъ — ня пробивъ. Узявъ енъ тогды самъ, ды икъ удара — и пробивъ ограду. Вотъ яны улѣзьли туды, и дирку тую замазали. А въ той огради да была нора на той свѣтъ...</ref>. Стоявъ, стоявъ, — ажъ у самую {{перанос-пачатак|п=по́в|к=нычь}}<noinclude></noinclude> knk60sge205ohybysk10unc9nmadurf 104 126134 291718 2026-07-09T11:36:22Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Хіба сам вазьмі прыгледзься, дзежка-ж во у хаце.</br> Каб дзежа была, як кажэш, з цеста, ня з гліны,</br> Дык было-б і дно, і клёпкі, і звон быў-бы інны“.</br> {{водступ|2|em}}Ян аж плюнуў, нібы з злосьці. Стаў казаць Ігнату,</br> {{водступ|2|em}}Як раз з сенцаў гаспадыня зноў...» 291718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Хіба сам вазьмі прыгледзься, дзежка-ж во у хаце.</br> Каб дзежа была, як кажэш, з цеста, ня з гліны,</br> Дык было-б і дно, і клёпкі, і звон быў-бы інны“.</br> {{водступ|2|em}}Ян аж плюнуў, нібы з злосьці. Стаў казаць Ігнату,</br> {{водступ|2|em}}Як раз з сенцаў гаспадыня зноў прыйшла у хату:</br> {{водступ|2|em}}„Пан Ігнат! Пакінь ты спрэчку. Годзі блазнаваці!</br> {{водступ|2|em}}Як аблупіш хоць чым з верху, зможэш распазнаці.</br> {{водступ|2|em}}С цеста, іх ніхто ня лепіць, гэта пэўне знаю“.</br> {{водступ|2|em}}„Ціха. Пойдзем аб заклад мы, я ўжо не прайграю“.</br> Так сказаў Ігнат і выйшоў пашукаць сякеры.</br> Не пазнаўшы войстрых сьмешак, ціха цераз дзьверы</br> Гаспадыня Яну шэпчэ, праве аж на вуха:</br> „Майстрок, сьмела закладайся і мяне паслухай:</br> „Як прыйшла я ў гэту хату, — лгаць табе ня маю, —</br> „Абручы ешчэ знаць былі, гэта добра знаю“. {{block center/e}} {{block center/s}} <center>{{водступ|-14|em}}{{larger|'''С кірмашу}}</center> <center>{{fine|(ЖАРТ)}}</center> Саўка Смык, прадаўшы збожэ, пасьпешаў да хаты —</br> Ехаць шмат было дарогі, а час пазнаваты.</br> Толькі каня выцяў пугай, рынак абмінае,</br> Чуе: з-заду крычыць нехта і рукой ківае:</br> „Затрымайся, калі ласка. Памажы ў патрэбе.</br> За дабро сваё адплату {{абмылка|будезш|будзеш}} мець у небе.</br> Падвязі мяне старога, зрабі ласку, пане,</br> Вельмі-ж трэба, каб да дому трапіць мне заране“.</br> Збедаваўся, разстагнаўся, давёў Саўку к жалю.</br> Хоць каню за цяжка трохі, ня мог слухаць далей: —</br> „Добра, кажэ. Сядай, едзем — весялей ў дарозе!“</br> Згарнуў сена, мех падкінуў, прымасьціў у возе.</br> Едуць разам. Каб час сцерці, павялі размову.</br> Стаў тады купец хваліцца, што каня, карову</br> Прадаў сходна. Цяпер мусіць з грашыма ў кішэні</br> Сам ісьці пяць міль да дому, а ноч — як у жмені,</br> Ужо блізка падыходзіць, сонца дагарае.</br> Саўку ёкнуло у сэрцэ. Прыйшла мысь благая —</br> Дармаеда купца — хціўцу, што прывык к чужому,</br> Напужаць хоць раз ды добра, едучы да дому.</br> Едуць мілю і другую, трэйцю ўжо мінаюць.</br> Саўка жартам купца страшыць, плясьці пачынае:</br> „Скажы, пане, ці ты знаеш гэтую дарогу?</br> І ці чуў калі часамі, што шмат людзей Богу</br><noinclude></noinclude> a3szmk2aefetuvcuwsgfxan7ukesa6z 104 126135 291719 2026-07-09T11:44:47Z Gabix 3485 /* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос-канец|п=по́в|к=нычь}} вылѣзаець бѣлый мядзьвѣдзь изъ зямли. У гэтаго мядзьвѣдзя вярста вухо! Тольки пыказався бѣлый мядзьвѣдзь, а Иванька царевичъ якъ дась яму ў лобъ ляской, дыкъ ёнъ и ринувся у зямлю узнова. Иванька царевичъ тоды пришовъ у двор...» 291719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Gabix" /></noinclude>{{перанос-канец|п=по́в|к=нычь}} вылѣзаець бѣлый мядзьвѣдзь изъ зямли. У гэтаго мядзьвѣдзя вярста вухо! Тольки пыказався бѣлый мядзьвѣдзь, а Иванька царевичъ якъ дась яму ў лобъ ляской, дыкъ ёнъ и ринувся у зямлю узнова. Иванька царевичъ тоды пришовъ у дворъ, ды й легъ спаць. Нызаутрыго ураньни царъ кажець: «ци ходзивъ Иванька на стайню пилнуваць?» А яму кажуць: Иванька-жъ спиць! — «Ну, кажець царъ: я гэдыкъ и думувъ! я думувъ, што гэдыкъ будзець!» Али пошовъ енъ ны стайню, ставъ личѝць ко̀ній. Посчитавъ, поличѝвъ — кони ўси цѣлы. {{Водступ|2|em}}Годы ставъ Иванька царевичъ просиць бацьку, кабъ здзѣлывъ яму ланцугъ три вярсты и коловротъ, кабъ спусцитца на тэй свѣтъ, забиць тамъ бѣлаго мядзьвѣдзя. Царъ прикызавъ кывалямъ, слесырамъ, кабъ яны здзѣлыли такій ланцугъ — три вярсты. Якъ ёнъ бывъ готовъ, Иванька царевичъ ставъ просиць бацьку, кабъ яго спусцили пы ланцугу на три вярсты у зямлю, ды кабъ пыставили ли ланцуга часовыхъ пилнуваць, кабъ нихто яго ня принявъ, покуль ёнъ ве́рнетца. Ну, царъ распырадзився. Пошовъ тоды Иванька зъ братами къ норѣ и кажець: «жджице-жъ мяне цѣлый мѣсяцъ; а якъ я дзёрну за ланцугъ, вы й цягнице.» <ref>''Вар.'' Пошовъ Иванька къ норѣ зъ братами, звили вяровки зъ дыкъ, и опусцили Иваньку на тэй свѣтъ,</ref> Ну, опусцився енъ у зямлю на три вярсты, и ставъ на тымъ свѣци. А браты осталиси ли норы. Ходзивъ, ходзивъ по тымъ свѣту Иванька царевичъ, и пришовъ къ мѣдныму двору. Приходзиць ёнъ туды, увыйшовъ у хату, ажны тамъ сядзиць дзѣвушка-красотушка и вышиваець.<noinclude></noinclude> sfkch58h6681k7yzllw6di64vlywwoh 104 126136 291720 2026-07-09T11:56:01Z RAleh111 4658 /* Не правераная */ Новая старонка: «Сваю душу тут аддалі пад нажом зладзеёў,</br> І што ў лесе, гдзе мы едзем, такіх дабрадзеёў</br> Есьць не мала“. Той спужаўся, просіць, каб вярнуцца,</br> Ледзьві ўжо сядзіць на возе, лыткі аж трасуцца.</br> Саўка, нібы пацешае, купцу кажа ціха:</br> „Пане, надта не пу...» 291720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAleh111" />{{block center/s}}</noinclude>Сваю душу тут аддалі пад нажом зладзеёў,</br> І што ў лесе, гдзе мы едзем, такіх дабрадзеёў</br> Есьць не мала“. Той спужаўся, просіць, каб вярнуцца,</br> Ледзьві ўжо сядзіць на возе, лыткі аж трасуцца.</br> Саўка, нібы пацешае, купцу кажа ціха:</br> „Пане, надта не пужайся, дасьць Бог мінем ліха,</br> Я тутэйшых ўсіх зладзеёў абміну у ночы.</br> А калі затрымаюць, распытаць хто схочэ,</br> Скуль, куды і што с сабою я вязу да хаты,</br> Я патраплю стказаць ім. Толькі, пане, платы</br> Не шкадуй мне. Я надумаў. Гэтак будзе к ладу:</br> Пана ў мех свой усаджу я, сам прыткнуся к заду.</br> Скажу — шкло вязу у Замошэ, калі хто спытае“.</br> Купцу в страху дух заняло, галавой матае.</br> Толькі гэтак між сабою радзяцца, мяркуюць,</br> Аж з далёку хтось азваўся. Купец гэта чуе —</br> Просіць Саўку хутчэй з страху патрымаці торбу,</br> Ды баржджэй улез, схаваўся, лёг у версе горбам.</br> Саўка мех зьвязаў вузламі. Сам чуць сьмех стрымае,</br> Сьцяў зубамі моцна вусны, каня паганяе.</br> Добра штука удалася, — лепей і ня трэба:</br> Купец ў торбе, ноч глухая і як сажа неба…</br> „Стой, — крычыць, зьменіўшы голас — стой! Куды ты едзеш?</br> Затрымайся, а то сьвету зараз не угледзіш!“</br> Потым кажэ сваім тонам: „А мае-ж паночкі,</br> Пасагу вязу ў Замошэ, для каханай дочкі“.</br> А {{абмылка|сладзей|зладзей}} ня хочэ слухаць, вельмі нецярплівы,</br> Крычыць злосна: „Давай грошы!“ (Саўка тон звяглівы</br> Лоўка зноў зьмяніў і гэтак, што пазнаць аж трудна)</br> Купец з страху сабе мысьліць, — „пэўне будзе трудна“.</br> Але чуе, што вазака лгаць ім не праміне:</br> Кажэ, грошы ён ня мая апроч шкла — начыньня.</br> Во, у торбе; дый стаў з імі сьмела агрызацца.</br> «Добра кажа злодзей, ўбачым, будзем дазнавацца».</br> І пад тое Саўка пугай купца выцяў жыва</br> Так, што пэўне не ўцалела на тым мейсцу гніда,</br> Але страх змагае болі — той цярпець стараўся,</br> Крыкнуў „дзынь… нь… нь…“ і шклом пабітым нібы адазваўся.</br> Саўка пугай зноў па торбе шмаргануў з разгону.</br> {{абмылка|Купець|Купец}} піснуў: „дзынь… нь… нь…“ праз слёзы і дрыжыць адгону.</br> Сьцябануў ешчэ раз трэйці Саўка праз сваволю,</br> „Дзынь… нь… нь…“ таксама купец крыкнуў, не ўстрымаўшы болю.</br> Годзе здзеку! Саўка нібы стаў ужо ў зашчыту:</br> „Што-ж ты, гад, прыстаў так пільна — ўсё начыньне збіто!</br><noinclude></noinclude> rg0pqlb1sq6aqg4555jyo6hasf1cutf