Шаблон:Абмылка/Дакументацыя

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Шаблон:Абмылка/Дакументацыя</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2767</id>
    <revision>
      <id>292149</id>
      <parentid>257662</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>/* Глядзіце таксама */ пачатак</comment>
      <origin>292149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2273" sha1="kb5fp50tq3xqiibeo9x93t47c3xzrw7" xml:space="preserve">{{Падстаронка дакумэнтацыі}}
&lt;!-- ДАДАВАЙЦЕ КАТЭГОРЫІ ЎНІЗЕ СТАРОНКІ, КАЛІ ЛАСКА --&gt;

Шаблён {{Ш|Абмылка}} выкарыстоўваецца ў выпадках, калі ў крынічным тэксьце дапушчаная абмылка (ці абдрукоўка). Каб даведацца сапраўднае слова, трэба навесьці на абмыльнае слова курсор.

Шаблён ня мусіць выкарыстоўвацца ані для тлумачэньня сэнсу, ані для даданьня азначэньняў, камэнтароў, сынонімаў, ані для выпраўленьня састарэлага правапісу. У падобных выпадках можаце лепей скарыстацца шаблёнам {{Ш|Падказка}}.

На старонках, якія выводзяцца ў асноўнай прасторы назваў, гэты шаблён выводзіць у першую чаргу выпраўлены варыянт, а арыгінальны ўсплывае пры навядзеньні на фрагмэнт тэксту. Арыгінальны тэкст выводзіцца на экран толькі ў прасторы назваў &lt;code&gt;Старонка:&lt;/code&gt;; выпраўлены ж варыянт, наадварот, бачны пры навядзеньні курсорам.

== Выкарыстаньне ==
&lt;pre&gt;{{абмылка|пачэрнуты|пачэрпнуты}}&lt;/pre&gt;
{{абмылка|пачэрнуты|пачэрпнуты}}

== Глядзіце таксама ==
* {{Ш|Нечытэльна}} — у выпадку нечытэльнага тэксту, які немагчыма інакш узнавіць
* {{Ш|Узноўлена}} — для выпадкаў, калі тэкст адсутнічае ці неразборлівы, але ўзноўлены з кантэксту ці зь іншых крыніцаў

&lt;includeonly&gt;
&lt;!-- ВОСЬ ТУТ КАТЭГОРЫІ, ДЗЯКУЙ! --&gt;
[[Катэгорыя:Шаблоны спецыяльных эфектаў]]
[[Катэгорыя:Шаблоны:Вычытка]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>kb5fp50tq3xqiibeo9x93t47c3xzrw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апошні з магікан.pdf/362</title>
    <ns>104</ns>
    <id>42163</id>
    <revision>
      <id>292144</id>
      <parentid>220059</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вычытка */ [[w:be-tarask:ВП:Шаблёны|шаблён]]</comment>
      <origin>292144</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2899" sha1="qvwf9uxwhmy9hq3lwy89od89x1fp605" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{водступ|2|em}}— Вы чулі, што сказаў спявак, пакідаючы нас: яна блізка! Дурань спалохаўся і зблытаў даручэнне, але яго словы маюць глыбокі сэнс. Мядзведзь павінен умець лазіць; таму я гляну праз сцены. Быць можа, у гэтых скалах схаваны гаршкі з мёдам; а я, як вам вядома, — жывёла, якая любіць паесці салодзенькага.

{{водступ|2|em}}Разведчык азірнуўся, смеючыся над сваім уласным жартам, і пачаў узлазіць на перагародку, пераймаючы нязграбныя рухі мядзведзя. Але ледзь ён дабраўся да верху, як зрабіў знак Хейварду, каб той маўчаў, і спусціўся ўніз вельмі паспешна.

{{водступ|2|em}}— Яна тут, — шапнуў ён, — і вы знойдзеце яе за гэтымі дзвярыма. Я сказаў-бы некалькі слоў суцяшэння бядачцы, ды баюся, каб яна не звар’яцела, убачыўшы такое страшыдла, хоць трэба прызнацца, што і вы, маёр, не вельмі прывабныя ў гэтай расфарбоўцы.

{{водступ|2|em}}Дункан, які кінуўся ўжо да дзвярэй, спыніўся {{Абмылка|умомант|ўмомант}}, збіты з панталыку гэтымі словамі.

{{водступ|2|em}}— Хіба я ўжо такі агідны? — запытаў ён з сумным выглядам.

{{водступ|2|em}}— Ваўка вы не спалохаеце і англійскім гвардзейцам не перашкодзіце даць залп; але я бачыў вас больш прыгожым; ваш твар, расфарбаваны рознакаляровымі палосамі, можа, бадай, паказацца нядрэнным для індзейскіх жанчын, але беласкурыя дзяўчаты аддаюць перавагу людзям аднолькавага колеру з імі. Глядзіце, — дадаў ён, паказваючы на шчыліну ў скале, адкуль выцякала вада, утвараючы невялічкую крыніцу {{перанос пачатак|п=крышталь|к=най}}&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;{{Вертыкальны водступ|0.5|em}}{{Калёнтытул|зьлева={{сапраўдны нумар старонкі|калі=цотны}}|справа={{сапраўдны нумар старонкі|калі=няцотны}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvwf9uxwhmy9hq3lwy89od89x1fp605</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Апошні з магікан.pdf/363</title>
    <ns>104</ns>
    <id>42164</id>
    <revision>
      <id>292146</id>
      <parentid>220060</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вычытка */ [[w:be-tarask:ВП:Шаблёны|шаблён]]</comment>
      <origin>292146</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="iaypp2bha1lel8svh2xdfgma58v384t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=крышталь|к=най}} чыстаты; вы лёгка можаце пазбавіцца ад мазні Сагамора, а калі вернецеся, я паспрабую расфарбаваць вас на новы лад. Чараўніку таксама-ж прывычна змяняць сваю афарбоўку, як франту мяняць сваё адзенне.

{{водступ|2|em}}Ён яшчэ гаварыў, а Дункан пачаў ужо мыцца. У адзін момант з яго твара знікла ўся страшная і камічная расфарбоўка, і юнак зноў з’явіўся ў тым выглядзе, які надала яму прырода. Падрыхтаваўшыся такім чынам да спаткання з сваёй каханкай, ён паспешна развітаўся з таварышом і знік у паказаным яму напрамку. Разведчык спагадліва глядзеў яму ўслед, ківаючы галавой і мармочучы ўсякія пажаданні; потым ён вельмі спакойна заняўся даследаваннем багацця кладоўкі гуронаў. Пячора, між іншым, ужывалася для захоўвання здабычы палявання.

{{водступ|2|em}}У Дункана не было іншага правадніка, апрача цмянага святла, {{Абмылка|які мігацеў|якое мігацела}} здалёк, але гэтае святло з’яўлялася палярнай зоркай для закаханага. Пры дапамозе яго ён дабраўся да мэты сваіх імкненняў — другога аддзялення пячоры, прызначанага для ўтрымання такой важнай палонніцы, якой была дачка каменданта крэпасці Уільям-Генры. Памяшканне гэтае было застаўлена шматлікімі рэчамі, здабытымі пры разгроме няшчаснай крэпасці. Сярод усяго гэтага хаоса Дункан знайшоў тую, якую шукаў, — бледную, устрывожаную, перапалоханую, але прыгожую. Давід падрыхтаваў ужо яе да яго наведвання.

{{водступ|2|em}}— Дункан! — ускрыкнула яна голасам, які дрыжаў, нібы спалоханы сваімі ўласнымі гукамі.&lt;noinclude&gt;
&lt;references/&gt;{{Вертыкальны водступ|0.5|em}}{{Калёнтытул|зьлева={{сапраўдны нумар старонкі|калі=цотны}}|справа={{сапраўдны нумар старонкі|калі=няцотны}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iaypp2bha1lel8svh2xdfgma58v384t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:На зачарованых гонях (1923).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>58230</id>
    <revision>
      <id>292143</id>
      <parentid>147729</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вычытка */ пераклад</comment>
      <origin>292143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="tjdmkok04zhy617ic65li8wwpvkjt40" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Яшчэ болей заблішчалі вялікія вочы маленькай Магдулінай дачушкі; здаецца ціха яны ўглядаліся на красу першага вечара, зьдзіўлена расшыраючыся…

{{Водступ|2|em}}Але вось Магдуля пачала нешта ёй спрытна ў тварык саваць: дзіцянё пачало плакаць нейкім працяжным слабым галаском душанага маладога зайчыка. Магдуля засопалася, панесла яго скора на ложак, кажучы:

{{Водступ|2|em}}— Ашчасьлівіла цябе, дачушка мая, даражэнькая мая! Ашчасьлівіла!

{{Водступ|2|em}}Яна асьляпіла вочы дачкі йголкай…

{{Водступ|2|em}}{{Драбнейшы шрыфт|Вільня 1912 г.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjdmkok04zhy617ic65li8wwpvkjt40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Птушка шчасьця (1922).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>113256</id>
    <revision>
      <id>292153</id>
      <parentid>269505</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>кірылічная „а“</comment>
      <origin>292153</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="91jf3bb2ykyg024g2k5b8dz92bocg97" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|2.5em}}ЯНКА. Ну, калі так, дык чорт з табой! Бачу, што ўжо з табой раданькі ніякае ня дам… Трэба толькі паглядзець, ці нікагусенькі няма? ({{разьбіўка|паглядзеўшы наўкола}}). Не, нікагуткі!.. Ну, глядзі ў гэтую праклятую місу, каб яна згарэла!

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА ({{разьбіўка|адчыняе місу}}, {{разьбіўка|з місы вылятае птушка}}). Ах, якая прыгожая птушачка!..

{{gap|2.5em}}ЯНКА. Трымай! трымай!.. А, каб цябе немач! Вось уцякла птушка!.. Што-ж цяпер з гэтага будзе!..

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. А ты-ж чаму не лавіў, целяпень, ты гэтакі?

{{gap|2.5em}}ЯНКА. А ты нашто выпусьціла? Вось будзе цяпер бяда!

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. А хто-ж мог ведаць, што яна сядзіць тамака ў місе?

{{gap|2.5em}}ЯНКА. Зусім ня трэба было чапаць!

{{gap|2.5em}}МАЛАНКА. Калі цікавасьць!..

{{gap|2.5em}}ЯНКА. Вось праз тваю цікавасьць і прапалі мы цяпер… Хто ведае, што цяпер з гэтага будзе!

{{ц|{{разьбіўка|'''ЗЬЯВА 6}}.|памер=120%}}
&lt;center&gt;ТЫЯ-Ж і ЛЯСУН.&lt;/center&gt;

{{gap|2.5em}}ЛЯСУН. Янка і Маланка!

{{gap|2.5em}}ЯНКА. Мы тут, паночку! Кланяемся ласцы панскай.
{{Цэнтраваны блёк/пачатак}}
&lt;center&gt;ЛЯСУН.&lt;/center&gt;
Ці споўнілі вы мой прыказ,&lt;/br&gt;
які тут дадзены для вас:&lt;/br&gt;
ці місы тэй вы не чапалі?&lt;/br&gt;
з цікавасьці не адчынялі?&lt;/br&gt;
{{Цэнтраваны блёк/канец}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91jf3bb2ykyg024g2k5b8dz92bocg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Лісты ад знаёмага (1931).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>114022</id>
    <revision>
      <id>292145</id>
      <parentid>267017</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>292145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="qxif36a5hc13fp2om6h8gs3ysrmvrst" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— {{Нечытэльна|заліты ліст}} з мілай ахвотай да нас-бы прыходзілі, але цесна ў нас, няма дзе павярнуцца. Больш у іх, на вёсцы, вечарынкі бываюць. А тут кожны вечар радыё слухаем, часам зьбярэмся самі — пасьпяваем, на балалайцы, на гітары пайграем…

{{Водступ|2|em}}— Ня нудна жывецца?

{{Водступ|2|em}}— Дзе там! Абы час вольны быў…

{{Водступ|2|em}}За мужчынскім сталом палуднаваў адзін вясковы дзядзька, які па нейкай справе прыехаў сюды ў комуну. Яму падсувалі першаму кожную страву, давалі лепшыя кавалкі, і гэта — я заўважыў — дужа яго дэтанавала. Ён дзікавата, недаверліва пазіраў вакол сябе, але еў жадліва і пасьпешна, быццам баяўся, каб у яго хто не адабраў. Небарака! Ён-жа напэўна чуў ад паслужных плеткароў, што ў комуне — галодныя людзі, што яны дзяруцца, як зьвяры, вырываюць адзін у аднога кавалак хлеба!

{{Водступ|2|em}}Папалуднаваўшы, мы аглядалі кватэры комунараў. Нараканьні на цеснату, якія чулі мы скрозь ад комунараў, адпаведна нарыхтавалі наша ўяўленьне, і мы чакалі нечага дужа няпрыемнага. І памыліліся…

{{Водступ|2|em}}Большасьць комунараў жывуць сем’ямі — на сям’ю прыпадае адзін невялічкі пакой. І, ня {{перанос-пачатак|п=гле|к=дзячы}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qxif36a5hc13fp2om6h8gs3ysrmvrst</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292147</id>
      <parentid>292145</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытка */ крыніца — https://www.nlb.by/upload/prod/Maladnyak/Zarecki/TvorchSpadchyna/Knigi/13_Listy_ad_znajomaga_1931.pdf</comment>
      <origin>292147</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2076" sha1="qtqr1wsqnoycew4m5zm1tlet5o7o3cm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}— Ого! Яны з мілай ахвотай да нас-бы прыходзілі, але цесна ў нас, няма дзе павярнуцца. Больш у іх, на вёсцы, вечарынкі бываюць. А тут кожны вечар радыё слухаем, часам зьбярэмся самі — пасьпяваем, на балалайцы, на гітары пайграем…

{{Водступ|2|em}}— Ня нудна жывецца?

{{Водступ|2|em}}— Дзе там! Абы час вольны быў…

{{Водступ|2|em}}За мужчынскім сталом палуднаваў адзін вясковы дзядзька, які па нейкай справе прыехаў сюды ў комуну. Яму падсувалі першаму кожную страву, давалі лепшыя кавалкі, і гэта — я заўважыў — дужа яго дэтанавала. Ён дзікавата, недаверліва пазіраў вакол сябе, але еў жадліва і пасьпешна, быццам баяўся, каб у яго хто не адабраў. Небарака! Ён-жа напэўна чуў ад паслужных плеткароў, што ў комуне — галодныя людзі, што яны дзяруцца, як зьвяры, вырываюць адзін у аднога кавалак хлеба!

{{Водступ|2|em}}Папалуднаваўшы, мы аглядалі кватэры комунараў. Нараканьні на цеснату, якія чулі мы скрозь ад комунараў, адпаведна нарыхтавалі наша ўяўленьне, і мы чакалі нечага дужа няпрыемнага. І памыліліся…

{{Водступ|2|em}}Большасьць комунараў жывуць сем’ямі — на сям’ю прыпадае адзін невялічкі пакой. І, ня {{перанос-пачатак|п=гле|к=дзячы}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qtqr1wsqnoycew4m5zm1tlet5o7o3cm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:1905 год (1926).pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120182</id>
    <revision>
      <id>292152</id>
      <parentid>280636</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытка */ [[w:be-tarask:ВП:Шаблёны|шаблён]]</comment>
      <origin>292152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5190" sha1="touhiuqyts9zgrc8icu2glmd45idj2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Але з другога боку, нават лібэральныя буржуа&lt;ref&gt;{{Разрадка|Лібэральныя буржуа}} — гэта буржуазія, якая на словах зьяўляецца прыхільніцай політычнай, грамадзкай і рэлігійнай свабоды, на справе-ж бароніць толькі такую свабоду, якая дазваляла-б ёй беззабаронна эксплёатаваць рабочых і захоўваць у непарушнасьці сваю ўладу.&lt;/ref&gt; ня могуць ня бачыць, што маніфэст цара зьмяшчае толькі адны словы, адны абяцанкі. Хто-ж дасьць веры цяпер адным абяцанкам? Ці ня кпіны ўсе гэтыя выслоўі аб незачэпнасьці асобы і свабодзе слова, калі турмы ўсё перапоўнены так званымі політычнымі злачынцамі, калі цэнзура&lt;ref&gt;{{Разрадка|Цэнзура}} — нагляд урадавых органаў за друкам (газэтамі, часопісямі, кніжкамі). Царская цэнзура няшчадна прасьледавала ўсякую літаратуру, якая хоць трошкі была накірована супроць існаваўшага ладу.&lt;/ref&gt; і далей яшчэ трымаецца? Якія людзі будуць выконваць абяцанкі цара? Міністэрства Віттэ&lt;ref&gt;{{Разрадка|Віттэ С. Ю.}} — старшыня савету міністраў у 1905&amp;nbsp;г. У кастрычнікавыя дні 1905&amp;nbsp;г. ён вёў двоістую політыку. З аднаго боку, стварае маніфэст 17 кастрычніка, для таго, каб адцягнуць ад рэволюцыі лібэральную буржуазію, абяцаючы ёй удзел ва ўрадзе, з другога — рыхтуе войскі для задушэньня рабочага руху.&lt;/ref&gt;, у якое, паводле чутак, уваходзяць Кузьмін-Караваеў&lt;ref&gt;{{Разрадка|Кузьмін-Караваеў В. Д.}} — профэсар-лібэрал&lt;/ref&gt;, Косіч&lt;ref&gt;{{Разрадка|Косіч}} — генэрал, які лічыўся лібэралам.&lt;/ref&gt;, Коні&lt;ref&gt;{{Разрадка|Коні}} — вядомы юрысты і пісьменьнік, выдатны прадстаўнік лібэральнай інтэлігенцыі 1917&amp;nbsp;г., у сучасны момант працуе ў Ленінградзе ў галіне асьветы.&lt;/ref&gt;? Гэта ня будзе нават міністэрства лібэральнай буржуазіі. Гэта — толькі яшчэ міністэрства лібэральнай {{Разрадка|бюрократыі}}&lt;ref&gt;{{Разрадка|Бюрократыя}} — такі парадак кіраваньня, пры якім галоўнае значэньне маюць назначаныя чыноўнікі. Бюрократыяй завецца таксама чыноўніцтва наогул, г.&amp;nbsp;ё. абмежаваная група людзей, якая займае ўсе дзяржаўныя пасады. Дзякуючы гэтаму, чыноўніцтва ператвараецца ў прывілейную групу, якая дзейнічае ў сваіх хцівых інтарэсах і ў інтарэсах пануючай клясы, а ня масы насельніцтва. Панаваньне чыноўніцтва стварае {{Разрадка|бюрократыю}}, г.&amp;nbsp;ё. безадказнасьць, формальныя адносіны да справы, цяганіну, хабарніцтва. З рэшткамі бюрократызму савецкай уладзе прыходзіцца змагацца і ў сучасны момант.&lt;/ref&gt;, якую колькі разоў перамагала ўжо прыдворная рэакцыйная хэўра. Няўжо народ ліў сваю кроў у барацьбе за свабоду, каб пакласьціся на лібэральных бюрократаў якія выкручваюцца аднымі словамі ды абяцанкамі?

{{Водступ|2|em}}Не, царызм яшчэ далёка не капітуляваў. Самадзяржаўе далёка яшчэ не збурылася. Рэволюцыйнаму пролетарыяту {{Узноўлена|выпадае|У арыгінале: „Революционному пролетариату предстоит ещё ряд великих битв“}} яшчэ шэраг вялікіх боек, і першая перамога дапаможа яму зьяднаць свае сілы і залучыць да сябе новых саюзьнікаў у барацьбе.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>touhiuqyts9zgrc8icu2glmd45idj2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126338</id>
    <revision>
      <id>292148</id>
      <parentid>292034</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taravyvan Adijene</username>
        <id>164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Вычытка */ [[w:be-tarask:ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]</comment>
      <origin>292148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2659" sha1="ngrzdkvusuffjepv52l3olflg2i77pt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taravyvan Adijene&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;IX&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Прахон|1.5em}}Ад станцыі Байракі да станцыі Яснаполь сто дваццаць кілёмэтраў. Гэтую адлегласьць з дзесяткам іншых між імі безназоўных станцый Мікола ехаў ужо два дні. Дзьве пары па дваццаць чатыры гадзіны ехаў ён і ня ведаў калі-ж, урэшце, цягнік прыедзе ў Яснаполь. Але гэтага ня ведаў нат сам машыніст цягніка, і, здаецца, гэта зусім яго ня цікавіла. Затое Яснаполем цікавіліся ўсе, хто ехаў у цягніку. Ад „паважанага пастаўшчыка“ збожжа і мукі на паўночны рынак да апошняга мяшэчніка, які ледзь прычапіўся да „буфэры“ апошняга вагону, усе да аднаго і аднолькава цікавіліся Яснаполем. І што было ў іншым надзвычайнага дык гэта тое, што, сабраная з усіх закуткаў савецкае зямлі, разрозьненая вялікаю мураванаю сьцяною сваіх дробных клункавых інтарэсаў, гэта плойма ў некалькі тысяч людзей з аднолькаваю радасьцю гаварыла гэта слова. Усе цярпелі да Яснаполя і ўсе палка жадалі як мага хутчэй даехаць туды.

{{Прахон|1.5em}}Справа ў тым, што зараз-жа за Яснаполем быў канец доўгага, аж ад Карпат, украінскага горнага масыву, і далей цягнік ішоў ужо амаль увесь час з пакату. Тады значна хутчэй ён падаваўся ўперад і меў шмат менш прыпынкаў, на якіх паравоз рашуча адмаўляўся везьці. Ён стаяў і стаяў аж датуль, пакуль некалькі тысячнае насельніцтва цягніка ня зносіла ўсіх крыжоў з могілак ці дзесятак другі платоў у яго пражорнае чэрава, і да таго часу, пакуль памочнік машыніста не канчаў зьбіраць плату за дарогу.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngrzdkvusuffjepv52l3olflg2i77pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/166</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126410</id>
    <revision>
      <id>292108</id>
      <timestamp>2026-07-12T12:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «ледзь даходзілі яму па калені, а грудзі і сьпіна накрыж былі перавіты кулямётнымі істужкамі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Немацей падышоў да раўчука, стаў поруч з Дзямянам і пільна, з вялікаю ўвагаю выслухаў яго распараджэньне.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Бандыты рыхтуюцца. Яны, мабыць, з...»</comment>
      <origin>292108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2430" sha1="36fftovuem300rcatr7oqtc5kajnnsc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ледзь даходзілі яму па калені, а грудзі і сьпіна накрыж былі перавіты кулямётнымі істужкамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Немацей падышоў да раўчука, стаў поруч з Дзямянам і пільна, з вялікаю ўвагаю выслухаў яго распараджэньне.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Бандыты рыхтуюцца. Яны, мабыць, зараз будуць наступаць. За командзіра на левым крыле будзе таварыш Язэп.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чулі ўсе? Усё зразумелі? — папытаўся Немацей, як кончыў Дзямян.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чулі. Чулі, — пачулася з рову.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян павярнуўся і пайшоў на грэблю. Немацей паглядзеў яму ўсьлед, цяжка ўздыхнуў і, шукаючы, каб з кім пагаварыць аб сваёй бядзе, сеў каля Ахрэма.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Не магу без Дзямяна, дзед. Пайшоў, а я ўжо думаю, што будзе, яшчэ зловяць яго бандыты… Гуска-ж не абаронца яму, бо сам ён спалохаецца, як пачуе хоць адзін стрэл. Дзямян — залаты хлапец, а нашы — скурнікі. У кусты толькі і ведаюць. Ноч паляжалі, а бубняць і гневаюцца на Дзямяна. Прывёў, нібы вывеў на пашу, ды і пасіся. А таго ня ведаюць, што справы пролетарыяту ахвяр патрабуюць. Ім барахоліць, раскулачваць — улада, а як на бандытаў — за жываты бяруцца. Баліць, баліць… Няма сумленьня, дзеду. Сумленьня крыху не хапае нам, — маркотна кончыў Немацей. Ён хутка падняўся з места і паглядзеў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Э, яны вось ужо каля рэчкі, — паведаміў ён таварышоў. — Цяпер ніхто ня выглядваў. Зьнімуць, як вараб’я, — перасьцярог Немацей.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>36fftovuem300rcatr7oqtc5kajnnsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/167</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126411</id>
    <revision>
      <id>292109</id>
      <timestamp>2026-07-12T19:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2636" sha1="spf5ux0vy3qxv7hfs59kxoa4vdpdv9v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Туман зьбіраўся ў цяжкія клубкі, адлучаўся ад яскрава ружовай рэчкі і паднімаўся ўгору.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}За рэчкаю замятусіліся людзі. Сярод чароту весела і рэзка стракатала чаротніца, а далей над беленькімі хаткамі з радасным шчабятаньнем зашугалі шпаркія белагрудыя ластаўкі. Неба пакрылася лёгкаю смугою празрыста-сініх хмарак, а праз мінуту яны афарбаваліся ў колер сапраўднага золата; падышоў ранак.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З-за грэблі пачулася страляніна. Кулі пранесьліся
густым, перасьцярэжным дзынканьнем над шэрагамі
вартаўнікоў і змоўклі воддаль павольным трэскам. За
імі адразу змоўкла і прыціхла ўсё.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ого, гарошкам б'юць, — заўважыў Мацей. -На-
беце, хлопцы, і вы разрыўнымі. Толькі не страляць.
пакуль не загадаю, — перасьцярог ён.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}За першым залпам яшчэ пырснулі кулі, даляцеў
другі і раптам насупроць усіх трох частак варты не-
насытна заклякаталі кулямёты.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}} Значыць, пачалося. Дзед Ахрэм чаго вы бу
дзеце ляжаць з сваімі віламі? Ідзеце летш да дому.
Чуеце-ж, што з кулямётаў б'юць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзед абурана зірнуў на Немацея, вылаяўся і аб-
вясьціў, што ён яшчэ не наймаўся да Кадзілы, каб да-
памагаць яму. Немацей змоўк. Ён пакінуў Ахрэма,
прылёг за ўзгорачкам і стаў уважна ўглядацца за
рачку. Усё навокал таксама сьціхла.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}} Ну і партач, сволач! -шчыра вылаяўся Нема-
цей. Што ён палохае нас? — зьвярнуўся ён да са-
мога сябе. -Ану, трэба спрабаваць, і зараз-жа Не-
Мацей вылез з рову і стаў на ўзгорку ва ўвесь свой
165&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spf5ux0vy3qxv7hfs59kxoa4vdpdv9v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292116</id>
      <parentid>292109</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T20:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>292116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2640" sha1="h2gy5h9rue2z9m9p05yewdfdt1tg6qp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Туман зьбіраўся ў цяжкія клубкі, адлучаўся ад яскрава ружовай рэчкі і паднімаўся ўгору.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}За рэчкаю замятусіліся людзі. Сярод чароту весела і рэзка стракатала чаротніца, а далей над беленькімі хаткамі з радасным шчабятаньнем зашугалі шпаркія белагрудыя ластаўкі. Неба пакрылася лёгкаю смугою празрыста-сініх хмарак, а праз мінуту яны афарбаваліся ў колер сапраўднага золата; падышоў ранак.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З-за грэблі пачулася страляніна. Кулі пранесьліся густым, перасьцярэжным дзынканьнем над шэрагамі
вартаўнікоў і змоўклі воддаль павольным трэскам. За імі адразу змоўкла і прыціхла ўсё.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ого, гарошкам б’юць, — заўважыў Мацей. — Набеце, хлопцы, і вы разрыўнымі. Толькі не страляць, пакуль не загадаю, — перасьцярог ён.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}За першым залпам яшчэ пырснулі кулі, даляцеў другі і раптам насупроць усіх трох частак варты ненасытна заклякаталі кулямёты.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Значыць, пачалося. Дзед Ахрэм чаго вы будзеце ляжаць з сваімі віламі? Ідзеце лепш да дому. Чуеце-ж, што з кулямётаў б’юць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзед абурана зірнуў на Немацея, вылаяўся і абвясьціў, што ён яшчэ не наймаўся да Кадзілы, каб дапамагаць яму. Немацей змоўк. Ён пакінуў Ахрэма, прылёг за ўзгорачкам і стаў уважна ўглядацца за рэчку. Усё навокал таксама сьціхла.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ну і партач, сволач! — шчыра вылаяўся Немацей. Што ён палохае нас? — зьвярнуўся ён да самога сябе. — Ану, трэба спрабаваць, і зараз-жа Немацей вылез з рову і стаў на ўзгорку ва ўвесь свой&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2gy5h9rue2z9m9p05yewdfdt1tg6qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Biełarus. 1913. № 9-10.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126412</id>
    <revision>
      <id>292110</id>
      <timestamp>2026-07-12T19:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «&lt;section begin=&quot;40&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''40 muczynikau.'''|памер=140%}}  {{Водступ|2|em}}U dziesiaty dzień marca miesiaca kaścioł katalicki abchodzić świata 40 muczynikaŭ — wajakaŭ, szto ŭmierli za swaje prakanańnia ab praŭdzi światoj wiery Chrystusowaj.  {{Водступ|2|em}}Historyja żyćcia, dy mukaŭ ich — niadoŭhaja. Było heta na paczatku 4 wieku. U armeńskim mieści Sebasta — pahanie wykryli ŭ wojsku chryścijanaŭ. 40...»</comment>
      <origin>292110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4988" sha1="5yq2aqhi1ovw4zvezbztg8q8yfchhv5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;40&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''40 muczynikau.'''|памер=140%}}

{{Водступ|2|em}}U dziesiaty dzień marca miesiaca kaścioł katalicki abchodzić świata 40 muczynikaŭ — wajakaŭ, szto ŭmierli za swaje prakanańnia ab praŭdzi światoj wiery Chrystusowaj.

{{Водступ|2|em}}Historyja żyćcia, dy mukaŭ ich — niadoŭhaja. Było heta na paczatku 4 wieku. U armeńskim mieści Sebasta — pahanie wykryli ŭ wojsku chryścijanaŭ. 40 czaławiek z ich arysztawali i pasadzili ŭ turmu; bili, katawali ŭsielak, dyk niczoha nipamahała: chryścijanie ad wiery swajej ni adrekalisia. Tady pahanie asudzili ich na śmierć. U traskuczy maroz razdzieli i wywiali ich na lod — na woziera, a pobacz pabudawali ciaplicu, kab toj z muczynikaŭ, katory zachocza wyraczysia Chrysta, moh zaraz-że uciaczy da ciopłaho miejsca. Z malitwaj na wusnach, z mocnym pastanaŭleńniem ŭ sercy — mierźli światyje muczyniki i tak addali Bohu swaje duszy — za wieru. Dyk nia ŭsie; adzin ŭzbajaŭszysia śmierci, wyraksia żyćcia wiecznaho ŭ niebie dy, kab ratawać żyćcio daczesnaje, kinuŭsia da ciaplicy hrecca, ale niszczasny nia wyratawaŭsia: niŭbaŭki tam-że skanaŭ. A nad ciełami muczynikaŭ na lodzie pakazałasia 39, aniałaŭ z niabiesnymi ŭ rukach karonami, szto baczuczy, adzin z wajakaŭ, katoryje stajali na straży kruhom woziera, dy czujuczy naśmieszki pahanaŭ nad wieraj ŭ Boha — szto nia ŭsie chzryścijanie tak mocna ŭżo wierać, bo woś adzin chacieŭ ratawacca i ŭciok da ciaplicy, — kryknuŭ: „i ja chryścijanin“! i, kab prakanać niawiernych; kab zastupić miejsce zdrajcy, pabieh na lod, dzie i zamierz, i — dastaŭ muczynickuju karonu razam z druhimi.

{{Водступ|2|em}}Nawuka dla nas z hetaho apawiedańnia takaja: mocna trymacca swajej wiery, chaciab nam hrazili śmierciaj ludzi, ci warunki żyćcia; bo śmierć ŭsioroŭna prydzie, tolki taja roznica, szto dla adnych jana budzie stupieniam da wiecznaj nahrody, dla druhich — stupieniam — da wiecznaj kary.

{{Калёнтытул|right=''B. P—ko.''}}

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}
&lt;section end=&quot;40&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;Kaścielnyje&quot;/&gt;{{Цэнтар|'''Kaścielnyje wiedamaści.'''|памер=140%}}

{{Цэнтар|'''Pieramieny u duchawienstwie.'''}}

{{Водступ|2|em}}Pa zahadu Wysoka Prawielebnaha Administratara — ks. Michalkiewicza, ŭ duchawienstwie Wilenskaj dyjecezii stalisia pieramieny: ks. Nikanazy Hintoŭt-Dziewiałtoŭski naznaczajecca na parocha da Korycina; ks. Edward Wojciechoŭski, — paroch ŭ Korycini, — na parocha ŭ Holszanach; ks. Bolesłaŭ Moczulski — paroch ŭ Holszanach — na parocha da Ejszyszek; ks. Franciszak Sokołoŭski —
paroch ŭ Wasiliszkach — na czasowaho dziekana ŭ Raduni. ks. Jazep
Chlewiński czasow. paroch ŭ Szereniewie — da Biełaj Waki; ks. {{Абмылка|Romuadld|Romuald}} Chodyko, czasow. paroch ŭ Miorach — da Szerszewa; ks. Stan. Hrynieŭski — na parocha da Mior; ks. Edmund {{Абмылка|Pietkiewicz pietkiewicz|Pietkiewicz}} paroch ŭ Trabach — na parocha da Swisłoczy; ks. Maciej Bugianis z Biełaj Waki — na {{Абмылка|paroch|parocha}} da Trabaŭ; ks. Maliszeŭski — na wikaraha da Zdziatowa ks. Ołdziejeŭski — na wikaraha da Daŭhinawa; ks. Bronerna — na wikaraha da Lipniszek.

{{Цэнтар|'''U sprawie Mahilnikau.'''}}

{{Водступ|2|em}}Wysoko-Prawielebny ks. Administratar zahadaŭ praz Kansystoryju ŭsim ks. ks. parochani, kab jany uparadkawali wiaskowyje i parochijalnyje mahilniki.

{{Водступ|2|em}}Mahilniki pawinny być kaniesznie abharożeny; klucz ad mahilnika pawinien być ŭ ks. parocha, a ad wiaskowaho — ŭ wybarnaha, katory nie maje prawa pazwalać chawać niaboszczykaŭ, pakul jon nie zapisany ŭ metryki.

{{Водступ|2|em}}Tyje mahilniki, szto nia buduć da 15-ha kastrycznika hetaho hodu uparadkawany, buduć skasawany i chawać na nich niaboszczykaŭ budzie zabaroniena.

{{Цэнтар|'''U sprawie Minskaj dyjecezii.'''}}

{{Водступ|2|em}}21 lutaha, hetaho hodu, kataliki byŭszaj Minskaj dyjecezii pasłali na Imia [[Аўтар:Мікалай II Раманаў|Hasudara]] praszeńnie ab adkryćci byŭszaj Minskaj dyjecezii i naznaczeńni biskupa. U praszeńni pakazany czas zakryćcia Minskaj dyjecezii i ŭspamianuli, kali wywiaźli aposzniaha biskupa ks. Wojtkiewicza.

{{Цэнтар|'''Z Rymu.'''}}

{{Водступ|2|em}}S pryczyny jubileuszu edyktu Medjolanskaho — da Rymu {{Абмылка|żbirajecca|źbirajecca}} szmat pilihrymak. Pierszaj prybuduć — 11 sakawika (marca) polskaja; a pa niej prybuduć italijskaja, belhijskaja, níamieckaja, czeskaja, 2 wenhierskije, 6 francuskich, 3 hiszpanskije, arhentynskaja, brazylijskaja i szmat druhih.

&lt;div class=&quot;paragraphbreak&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{Накіравальная рыса|4em|height=2px}}&lt;section end=&quot;Kaścielnyje&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5yq2aqhi1ovw4zvezbztg8q8yfchhv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126413</id>
    <revision>
      <id>292111</id>
      <timestamp>2026-07-12T19:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = 40 muczynikaŭ  | аўтар     = Баляслаў Пачопка  | год       = 14 сакавіка 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Каляндар  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar. Marec]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]]  | анатацыі  =  }}  &lt;pages...»</comment>
      <origin>292111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="gfvxa57tchb3k6cq4jhejzdaem0x7zw" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = 40 muczynikaŭ
 | аўтар     = Баляслаў Пачопка
 | год       = 14 сакавіка 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Каляндар
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar. Marec]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 9-10.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;40&quot; tosection=&quot;40&quot; /&gt;
{{DEFAULTSORT:40 muczynikaŭ}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Баляслава Пачопкі]]</text>
      <sha1>gfvxa57tchb3k6cq4jhejzdaem0x7zw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292112</id>
      <parentid>292111</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T19:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>292112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="3knvghso9xku6iyz84gx1hxwe733mdw" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = 40 muczynikaŭ
 | аўтар     = Баляслаў Пачопка
 | год       = 14 сакавіка 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Жыцьцяпіс
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielny kalendar|Kaścielny kalendar. Marec]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielnyje wiedamaści|Kaścielnyje wiedamaści]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 9-10.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;40&quot; tosection=&quot;40&quot; /&gt;
{{DEFAULTSORT:40 muczynikaŭ}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка Баляслава Пачопкі]]</text>
      <sha1>3knvghso9xku6iyz84gx1hxwe733mdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biełarus (1913)/1913/9-10/Kaścielnyje wiedamaści</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126414</id>
    <revision>
      <id>292113</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{загаловак  | назва     = Kaścielnyje wiedamaści  | безаўтара =   | год       = 14 сакавіка 1913 году  | пераклад  =   | секцыя    = Публіцыстыка  | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ|40 muczynikaŭ]]  | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Szto czuwać|Szto czuwać]]  | анатацыі  =  }}  &lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 9-10.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to...»</comment>
      <origin>292113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="689" sha1="oqzxrqfagsp4hyo42xrzbbhwn8pryeh" xml:space="preserve">{{загаловак
 | назва     = Kaścielnyje wiedamaści
 | безаўтара = 
 | год       = 14 сакавіка 1913 году
 | пераклад  = 
 | секцыя    = Публіцыстыка
 | папярэдні = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ|40 muczynikaŭ]]
 | наступны  = [[Biełarus (1913)/1913/9-10/Szto czuwać|Szto czuwać]]
 | анатацыі  = 
}}

&lt;pages index=&quot;Biełarus. 1913. № 9-10.pdf&quot; from=&quot;4&quot; to=&quot;4&quot; fromsection=&quot;Kaścielnyje&quot; tosection=&quot;Kaścielnyje&quot; /&gt;
{{DEFAULTSORT:Kaścielnyje wiedamaści}}

[[Катэгорыя:Публіцыстыка невядомых аўтараў]]
[[Катэгорыя:Каталіцтва]]</text>
      <sha1>oqzxrqfagsp4hyo42xrzbbhwn8pryeh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>40 muczynikaŭ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126415</id>
    <redirect title="Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ" />
    <revision>
      <id>292114</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ]]</comment>
      <origin>292114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="8hf80qtv85tc9lhwpyypgzm1vrhew5i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ]]</text>
      <sha1>8hf80qtv85tc9lhwpyypgzm1vrhew5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>40 мучынікаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126416</id>
    <redirect title="Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ" />
    <revision>
      <id>292115</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ]]</comment>
      <origin>292115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="8hf80qtv85tc9lhwpyypgzm1vrhew5i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Biełarus (1913)/1913/9-10/40 muczynikaŭ]]</text>
      <sha1>8hf80qtv85tc9lhwpyypgzm1vrhew5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/168</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126417</id>
    <revision>
      <id>292117</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «рост. Таварышы заневалялі і прымушалі залезьці ў роў. Кулямёт заклякатаў з большаю сілаю, да яго далучыліся стрэльбы і кулі, як дождж, пырснулі з-за рэчкі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Ліповы ты кулямётчык, — голасна сказаў Немацей і, згадзіўшыся з вымаганьнем, зьлез у ро...»</comment>
      <origin>292117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2382" sha1="f4fpvyejkneojcu84vsrzx0gpqsbhbm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;рост. Таварышы заневалялі і прымушалі залезьці ў роў. Кулямёт заклякатаў з большаю сілаю, да яго далучыліся стрэльбы і кулі, як дождж, пырснулі з-за рэчкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ліповы ты кулямётчык, — голасна сказаў Немацей і, згадзіўшыся з вымаганьнем, зьлез у роў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ланцугом прабег наказ аб нарыхтаваньні, і ўсе замерлі ў чаканьні. Бандыты павялічвалі страляніну, нэрваваліся, мабыць, таму, што ім не адказвалі, і відаць было — падлазілі бліжэй.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ага вось яны. Галу-у-убчыкі, — пацягнуў весела Немацей. Ён прыліп да карабіна, туга налёг на ложу падбародкам і прыцэліўся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Удоўж ланцуга хутка заскакала ад Мацея аж да дзеда Ахрэма калючае «страляй» і з тае мінуты кожны меў магчымасьць арудаваць стрэльбаю па сваёй адпаведнасьці і выяўляць як умеў сваю ініцыятыву.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Немацей атрымаў загад, але ён, мусіць, ня вельмі сьпяшаўся выканаць яго — цэліўся і ўсё лепш прымошчваўся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Кулі густа сьвісталі над галовамі, поркалі каля раўчукоў зямлю і іншы раз заляталі ў раўчук.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Глядзеце, хлопцы, як ён вось зараз змоўкне, — прамовіў Немацей. І, упіўшыся правым вокам у кулямётчыка, ён пусьціў цынгель і ўздрыгануўся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Таварышы на момант сьціхлі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Э! — радасна крыкнуў Немацей і пасьля яго пераможнага крыку кулямёт боязна тахнуў, затрымаўся і змоўк.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f4fpvyejkneojcu84vsrzx0gpqsbhbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/170</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126418</id>
    <revision>
      <id>292118</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Цяпер, хлопцы, які каму падабаецца. У неба не страляць. Цэліцца. Пачынай! — сурова загадаў Немацей. Правае крыло цалком далучылася да загаду і рэчка, нібы саган з кашаю, моцна закіпела стрэламі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Дзед Ахрэм соваўся ад аднаго таварыша да...»</comment>
      <origin>292118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="iybzp8tzzs2rxb15h1pm2evslh6hewp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Цяпер, хлопцы, які каму падабаецца. У неба не страляць. Цэліцца. Пачынай! — сурова загадаў Немацей. Правае крыло цалком далучылася да загаду і рэчка, нібы саган з кашаю, моцна закіпела стрэламі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзед Ахрэм соваўся ад аднаго таварыша да другога, тыкаў кожнаму ў рукі свае вілы, прасіў даць яму стрэльбу і лаяўся, што палясоўшчыкі ня ішлі ў загрудкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Я-б ім тады, ядуць іх мухі з камарамі…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Таварышы сачылі за тым, як рухаліся палясоўшчыкі, ня слухалі яго, і гэта, відаць, вельмі крыўдзіла Ахрэма, бо ён сьціхаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян ляжаў у асяродку групы і ўважна сачыў за тым, як каля самае грэблі вораг згуртоўваў сілы. Ён загадваў таварышом берагчы набоі, спадзяваўся мацнейшага напору быў спакойны: грэбля і рэчка былі надзейнымі абаронцамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але таго, што палясоўшчыкі хутка сьцягвалі да грэблі свае сілы, што яны штораз павялічвалі агонь і паасобку падлазілі па грэблі аж да паложаных барон, трэба было спадзявацца хуткага рашучага напору.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян загадаў спыніць агонь. Таварышы сьціхлі. Тады раптам за грэбляю ўзьнялася на ногі густая лава палясоўшчыкаў і кінулася на бароны.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямяна частка сустрэла іх дружным залпам і яны зноў ляглі за вербамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З правага і левага боку ад Дзямяна з каленчатага раўчука часта пухкаў белы дымок, выляталі выбухі і моцна над галовамі зычэлі варожыя кулі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iybzp8tzzs2rxb15h1pm2evslh6hewp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292120</id>
      <parentid>292118</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T20:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>292120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="43et96s4kk420ungkjq3sbavzan2jq1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}3 левага боку ад грэблі быў Мацей, з правага — з засадаю Немацей. Гуску і яго памоцніка пакінулі з Дзямянам. Палясоўшчыкаў білі з трох бакоў і не дазвалялі ім выканаць пляну. Гэта цешыла абаронцаў і надавала ім сілы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але раптам зусім неспадзеўкі з левага крыла даляцелі часьцейшыя стрэлы. Палясоўшчыкі з-за грэблі ўраз узмацнілі агонь і зноў узьняліся на ногі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян азірнуўся назад і беспамылкова разгадаў становішча.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Бандыты абышлі нас з-за сяла, — прамовіў ён.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Пачуўшы гэта, Гуска зьбялеў, задрыжэў і кінуўся бегчы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Заб’ю! — супыніў яго Дзямян. Гуска балюча скрывіўся, сагнуўся раптам і паваліўся каля свайго памочніка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— На грэблю, таварышы! На грэблю! Ня можна іх пускаць, пакуль ня ўведаем. Вось бяжыць Мацей. Ён скажа.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Нас абышлі. Сотня бандытаў ужо на гэтым баку, — падмацаваў Мацей Дзямянаву здагадку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Адступім у сяло! У сяло! — сказаў Дзямян.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мацей не пярэчыў. Трэба было сьпяшацца, пакуль палясоўшчыкі не абышлі, зусім адыйсьці ў сяло і адступіцца з Сьцяпанаўкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Гэта дасканала зразумеў Мацей і ў адзін {{абмылка|момат|момант}} загадаў павялічыць па грэблі агонь і пачаць адступаць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але не пасьпеў яго загад дайці да канца ланцуга, як адыход ужо пачаўся. Бандыты аблажылі левае крыло, яно адходзіла на сярэдзіну і пагражала {{перанос пачатак|зра|біць}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>43et96s4kk420ungkjq3sbavzan2jq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/169</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126419</id>
    <revision>
      <id>292119</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Цяпер, хлопцы, які каму падабаецца. У неба не страляць. Цэліцца. Пачынай! — сурова загадаў Немацей. Правае крыло цалком далучылася да загаду і рэчка, нібы саган з кашаю, моцна закіпела стрэламі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Дзед Ахрэм соваўся ад аднаго таварыша да...»</comment>
      <origin>292119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="iybzp8tzzs2rxb15h1pm2evslh6hewp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Цяпер, хлопцы, які каму падабаецца. У неба не страляць. Цэліцца. Пачынай! — сурова загадаў Немацей. Правае крыло цалком далучылася да загаду і рэчка, нібы саган з кашаю, моцна закіпела стрэламі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзед Ахрэм соваўся ад аднаго таварыша да другога, тыкаў кожнаму ў рукі свае вілы, прасіў даць яму стрэльбу і лаяўся, што палясоўшчыкі ня ішлі ў загрудкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Я-б ім тады, ядуць іх мухі з камарамі…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Таварышы сачылі за тым, як рухаліся палясоўшчыкі, ня слухалі яго, і гэта, відаць, вельмі крыўдзіла Ахрэма, бо ён сьціхаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян ляжаў у асяродку групы і ўважна сачыў за тым, як каля самае грэблі вораг згуртоўваў сілы. Ён загадваў таварышом берагчы набоі, спадзяваўся мацнейшага напору быў спакойны: грэбля і рэчка былі надзейнымі абаронцамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але таго, што палясоўшчыкі хутка сьцягвалі да грэблі свае сілы, што яны штораз павялічвалі агонь і паасобку падлазілі па грэблі аж да паложаных барон, трэба было спадзявацца хуткага рашучага напору.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян загадаў спыніць агонь. Таварышы сьціхлі. Тады раптам за грэбляю ўзьнялася на ногі густая лава палясоўшчыкаў і кінулася на бароны.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямяна частка сустрэла іх дружным залпам і яны зноў ляглі за вербамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З правага і левага боку ад Дзямяна з каленчатага раўчука часта пухкаў белы дымок, выляталі выбухі і моцна над галовамі зычэлі варожыя кулі.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iybzp8tzzs2rxb15h1pm2evslh6hewp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/171</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126420</id>
    <revision>
      <id>292121</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|зра|біць}} тут кашу. На грэблю націскалі з таго боку, зьнімалі бароны, відаць было, што за густымі вербамі ладзілася да наступу варожая коньніца.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Адыходзіць! — загадаў Дзямян. І, як толькі таварышы ўзьняліся з раўчука, на грэблю...»</comment>
      <origin>292121</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2424" sha1="kjtis5dbq34wxgyjsuyaduckyl7632s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|зра|біць}} тут кашу. На грэблю націскалі з таго боку, зьнімалі бароны, відаць было, што за густымі вербамі
ладзілася да наступу варожая коньніца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Адыходзіць! — загадаў Дзямян. І, як толькі таварышы ўзьняліся з раўчука, на грэблю раптам выляцела варожая коньніца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Таварышы хутка адступілі, а коньніца ціснулася з грэблі, намагалася перарэзаць ім шлях у сяло і заступіць на вуліцы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Таварышы, хутчэй! Трэба як мага барджэй у сяло, — перадаў Дзямян і, пачакаўшы Мацея, пайшоў з ім поруч, адстрэльваючыся і сочачы за тым, як варожыя коньнікі ўжо занялі ўсю грэблю і дасягнулі
гэтага берагу.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Шпарчэй. Бяз панікі. Спакойна. Адстрэльвайся, — выгукнуў Мацей. — Падцягні Язэпаву часьць! Парадак! Парадак.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}За іх сьпінамі рэзка заквахтаў кулямёт, і ланцуг ня вытрымаў. Гуска, што ўвесь час першы парываўся наступаць на сяло, першы распусьціў свае кароткія ногі і пабег. За ім кінулася яшчэ некалькі і, як да іх
далучылася яшчэ з дзесятак, стрымаць іх было безнадзейна.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Варожая коньніца скарыстала з панікі, ураз выцягнулася ў рэдкі ланцуг і, нізка нахіліўшыся да коняй, паляцела ўперад. Сярод адступаючых утварыўся перапалох. Большасьць ужо бегла да сяла, кідала стрэльбы, узьнімала рукі і прасіла ратунку. З сяла насустрач ім клякатаў кулямёт, палілі часта залпамі і,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kjtis5dbq34wxgyjsuyaduckyl7632s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/172</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126421</id>
    <revision>
      <id>292122</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «як выявілася, палясоўшчыкі пасьпелі ўжо адрэзаць дарогу і залегчы на гародах.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Дзямян адходзіў цяпер з некалькімі таварышамі і стараўся злучыцца з аддзелам Немацея. Яго частка была яшчэ ўся цэлая і магла даць палясоўшчыкам адбой.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Я...»</comment>
      <origin>292122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="aikepg5d30i75njsafz9h27i8iebyfz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;як выявілася, палясоўшчыкі пасьпелі ўжо адрэзаць дарогу і залегчы на гародах.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян адходзіў цяпер з некалькімі таварышамі і стараўся злучыцца з аддзелам Немацея. Яго частка была яшчэ ўся цэлая і магла даць палясоўшчыкам адбой.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Яшчэ крыху, яшчэ крыху, — супакойваў Дзямян таварышоў і ўжо бачыў высокую Немацеявую постаць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Вось яшчэ некалькі дзесяткаў крокаў. Трымайцеся, таварышы! Зараз сяло, — падбадзёрваў вартаўнікоў Дзямян. Ланцуг хутка адступаў, адходзячы ўлева.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Вось, вось. Яшчэ раз! Лажыся! — загадаў Дзямян.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Таварышы разам рынуліся на зямлю і дружным залпам сустрэлі бандыцкую коньніцу. Але яна ня супынялася. Дзямян скомандаваў яшчэ і, як за трэцім залпам коньніца наляцела на іх і моцна забліскала
клінкамі, таварышы паўскаквалі на ногі і яшчэ дружней сутрэлі бандыцкія шаблі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Так іх! Так іх! — выгукваў Немацей. Ён азьвярэла кідаўся паміж коняй, часта выцягваў вялікую руку з рэвольвэрам на бандытаў і накіраваўся да Дзямяна. Немацей заўважыў, як бандыт прыцінуў Дзямяна канём да плоту і, карыстаючыся тым, што ў яго ня было ўжо зброі, наравіў пацэліць яму клінком
ў галаву.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Немацей кінуўся на лесавіка, выстраліў, і, як прамахнуўся, ураз пераскочыў на другі бок і штомоцы гукнуў!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aikepg5d30i75njsafz9h27i8iebyfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/173</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126422</id>
    <revision>
      <id>292123</id>
      <timestamp>2026-07-12T20:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2261" sha1="7c31wnh0dqkqieshaep0jka4uuf24m3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Таварыш Няжывы, уцякайце!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Коньнік абярнуўся на крык, нацэліўся з пісталета
1 выстраліў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Высокая Немацеева постаць цяжка ўзьнялася ле-
ваю рукою і захісталася. Яна высока падняла револь-
вэр, выцягнулася да лесавіка і, захістаўшыся, пава-
лілася.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян сачыў некалькі мінут за Немацеем і, ка-
лі пераканаўся, што ўсякая дапамога была яму ліш-
няю, узяўся за калы і ў адзін момант узлез на плот.
знаёмы голас.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Стой! Стой, - прарэзаў паветра
Дзямян выпусьціў з рук калы і стаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З каня, з пагрозаю выпрастаўшы руку з рэволь-
вэрам, у яго цэліўся Зьмітра Воўк.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Зьмітро? -вырвалася неспадзявана ў Дзямяна.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Кідай зброю... маць...&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— У мяне няма...-ціха
набоі выстраліў...
адказаў Дзямян.- Усе
&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Воўк яшчэ мацюгнуў і загадаў Дзямяну ісьці упе-
рад.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}А праз некалькі мінут Дзямян ужо сядзеў ў цём
ным пагрэбніку, якога вартавалі два здаровых, з сон-
нымі тварамі, палясоўшчыкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Часьць бальшавікоў на чале з Мацеем адыходзіла
на захад і, прыціснутая з усіх бакоў лесавікамі, упарта
сельскага банку.
прабівалася да каменнага будынку
&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Да Дзямянавых вушэй даляталі рэдкія стрэлы
стрэльбаў, кулямётны клёкат ды дзікія выгукі «слава».
171&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7c31wnh0dqkqieshaep0jka4uuf24m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292126</id>
      <parentid>292123</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не вычытаная */</comment>
      <origin>292126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2246" sha1="7psc98worme3kqa5eitra5punhr75p1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Таварыш Няжывы, уцякайце!&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Коньнік абярнуўся на крык, нацэліўся з пісталета і выстраліў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Высокая Немацеева постаць цяжка ўзьнялася леваю рукою і захісталася. Яна высока падняла рэвольвэр, выцягнулася да лесавіка і, захістаўшыся, павалілася.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян сачыў некалькі мінут за Немацеем і, калі пераканаўся, што ўсякая дапамога была яму лішняю, узяўся за калы і ў адзін момант узлез на плот.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Стой! Стой, — прарэзаў паветра знаёмы голас. Дзямян выпусьціў з рук калы і стаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З каня, з пагрозаю выпрастаўшы руку з рэвольвэрам, у яго цэліўся Зьмітра Воўк.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Зьмітро? — вырвалася неспадзявана ў Дзямяна.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Кідай зброю… маць…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— У мяне няма… — ціха адказаў Дзямян. — Усе набоі выстраліў…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Воўк яшчэ мацюгнуў і загадаў Дзямяну ісьці ўперад.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}А праз некалькі мінут Дзямян ужо сядзеў ў цёмным пагрэбніку, якога вартавалі два здаровых, з соннымі тварамі, палясоўшчыкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Часьць бальшавікоў на чале з Мацеем адыходзіла на захад і, прыціснутая з усіх бакоў лесавікамі, упарта прабівалася да каменнага будынку сельскага банку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Да Дзямянавых вушэй даляталі рэдкія стрэлы стрэльбаў, кулямётны клёкат ды дзікія выгукі «слава».&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7psc98worme3kqa5eitra5punhr75p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126423</id>
    <revision>
      <id>292124</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5023" sha1="14xj7n1t75fajter9lxmusnrmtafy8e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Урэшце, вялікаю працаю аддзелу ў першым кругабезе яго існаваньня зьяўляецца аднадзенны перапіс насяленьня г. Вільні, зроблены аддзелам 18, 19 і 20 красавіка 1874 г. У данай працы прымалі ўдзел 295 чал. Матэрыялы перапісу распрацаваны ў 1875 і 1876 г. г. і апавешчаны друкам у 1881 г. Данаю працаю перапісу і скончыўся першы кругабег дзейнасьці аддзелу.

{{Водступ|2|em}}Журналы паседжаньняў аддзелу друкаваліся ў „Записках Императорскаго Русскаго Географическаго Обшества“, а інформацыі аб працы — пераважна ў „Виленском Вестнике“.

{{Водступ|2|em}}Аддзел меў і свае сродкі. Так, у 1871 г. ён меў у аддзяленьні дзяржаўнага банку звыш 300 руб. Апрача таго, пэўныя сумы аддзел атрымліваў ад таварыства і ўлады, як, напр., на досьледы бурага вугалю ля Горадні — ад горадзенскага губарнатара — 300 руб. і ад таварыства — 400 р. і інш.

{{Водступ|2|em}}У першы кругабег дзейнасьці аддзел трымаў сувязь з аналёгічнымі організацыямі ў былой Расіі і за межамі: Парыскім географічным таварыствам і інш.; а таксама з вучонымі. Так, аддзел адказаў на запытаньні проф. Бэрлінскага унівэрсытэту Манагарда аб літоўскай мітолёгі, а запытаньні яго апублікаваў, павялічыўшы гэтым лік сваіх програм і анкет.

{{Водступ|2|em}}Пасьля 1874 г. дзейнасьць аддзелу прыпынілася, бо наежджыя рускія людзі не маглі жывіць яе замілаваньнем да вывучэньня краю, а мясцовых працаўнікоў яшчэ амаль што ня было. Але прайшоў ладны час, умовы зьмяніліся, і ў 1899—1902 г. г. былі зроблены спробы аднавіць аддзел. Умовы не насьпелі яшчэ цалком, і спробы гэтыя ня далі ніякіх вынікаў.

{{Водступ|2|em}}Урэшце, 16 студзеня 1910 году папячыцель Віленскай вучэбнай акругі Лявіцкі склікаў паседжаньне зацікаўленых асоб у ліку каля 32 чал., якое і аднавіла Паўночна-заходні аддзел імаэратарскага рускага географічнага таварыства па палажэньню 1867 году. У даным выпадку, як і пры самым заснаваньні аддзелу, ініцыятыва аднаўленьня яго належыла не мясцовым дзеячам, а Сямёнаву-Цяньшанскаму, віцэ-старшыні Імпэратарскага рускага географічнага таварыства. Лявіцкі, як дажывотны сапраўдны член Таварыства, узяўся ажыцьцяўляць яе на месцы. Па думцы аднаўленцаў аддзелу, галоўнаю мэтаю яго павінна была зьяўляцца дзейнасьць па ўсебаковым вывучэньні былога Паўночна-заходняга краю. Але тады-ж была выказана і конкрэтная практычная мэта аддзелу — даводзіць „рускаю навуковаю працаю“, што гэты край сапраўды рускі ў процівагу польскаму погляду на гэты край, як на край польскі, або, прынамсі, ня рускі“. Такім чынам, адноўлены аддзел захаваў ня толькі сваё палажэньне, але і свае політычныя тэндэнцыі. Дзейнасьць яго цягнулася да верасьня 1915 году — часу захопу Вільні немцамі. На жаль, за 1913 і за 1915 год існаваньня аддзелу на гэтым боку Рыскае мяжы аб працы яго няма пэўных даных. Таму тутака паказаны {{перанос пачатак|п=пера|к=важна}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14xj7n1t75fajter9lxmusnrmtafy8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126424</id>
    <revision>
      <id>292125</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4795" sha1="elw1lkxpu0xpz2y43uh9bxzuhhz3w6q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=пера|к=важна}} вынікі працы Аддзелу пакуль што пераважна за 1910—1912 г. г.

{{Водступ|2|em}}На аднаўленчым сходзе быў абраны Савет аддзелу, як выканаўчы орган яго, і заснаваны чатыры сэкцыі: а) географіі і статыстыкі; б) этнографіі і археолёгіі; в) археографіі і г) гісторыі. Асаблівых дасягненьняў і на працягу гэтага другога кругабегу існаваньня аддзелу сэкцыі ня мелі. Быць можа, гэта ў пэўнай меры залежала ад таго, што ўся ўвага аддзелу належала пераважна выданьню сваіх „Записок“ на рускай мове. З паасобных пытаньняў працы сэкцый трэба адзначыць: а) увядзеньне тэрміну „радзімазнаўства“ географічнай сэкцыяй і імкненьне яе да ўтварэньня „агульнага малюнку радзімазнаўства“ краю і да правядзеньня гэтай неіснаваўшай важнай галіны айчыназнаўства ў жыцьцё праз школу“; б) далейшую распрацоўку пытаньняў статыстычнага дасьледваньня краю; в) дасьледваньне стану мэтэоролёгічных станцый краю; г) укладаньне програм для дасьледваньня ўзорных: маёнтку і сялянскай гаспадаркі; д) інструкцыя для фотографаваньня ў мэтах антрополёгіі і этнографіі; е) раздача паасобных лёгкіх тэм асобным членам аддзелу, якія жывуць на мясцох, для распрацоўкі; ж) аб укладаньні этнографічнай бібліографіі краю і інш. Часамі, як і раней, працы сэкцый выконваліся аднаасобава членамі сэкцыі і дакладваліся агульнаму сходу ці Савету аддзелу. Быць можа, і гэта ў пэўнай меры зьніжала працаздольнасьць сэкцый.

{{Водступ|2|em}}З аднаго боку, зварот аддзелу з запрашэньнем уваходзіць у склад членаў яго па лініі ўсіх ведамстваў: асьветы, унутраных спраў, вайсковага, духоўнага, шляхоў зносін, грашовага, зямлябудаўніцтва, гандлю і інш., і з другога боку — зьніжэньне членскіх складак да 6 руб. у год зразу значна павялічылі лік членаў аддзелу. Так, заміж 33 членаў і аднаўленцаў аддзелу ў пачатку 1910 г., у пачатку 1911 г. было ўжо 219 чал., у 1912 г. — 305 чал, і ў 1913 г. — 276. Пасьля ўзмоцненага ўцягваньня мясцовых працаўнікоў у члены аддзелу ў 1910—1911 г. г. надыходзіў час нормальнага зьмяншэньня ліку іх. Цікава адзначыць, што ў 1912 г. з усяго ліку членаў (305 чал.) у Вільні жыло толькі 76, а 229 чал. знаходзілася ў розных мясцох Беларусі.

{{Водступ|2|em}}Усіх сходаў за першыя тры гады існаваньня аддзелу было каля 37, з іх — 11 агульных, 14 — Савету і 12 — сэкцыйных і камісій. Асабліва цікавая была камісія, кажучы пасучаснаму, па ахове помнікаў старасьветчыны. Яна павінна была сачыць, дзе адбываюцца раскопкі, дазволеныя Археолёгічным таварыствам, ахоўваць і апісваць скарбы, знойдзеныя ў часе раскопак у краі, наглядаць за знаходкамі ў часе грабарных прац у Вільні і г. д. Усіх сходаў да зачыненьня аддзелу было 45. Такім чынам, на час з 1913 да 1915 г. г. прыпадае 8 сходаў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>elw1lkxpu0xpz2y43uh9bxzuhhz3w6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126425</id>
    <revision>
      <id>292127</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5002" sha1="ipgamt73gyktop5750ocjbhogfvnch1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Агульныя сходы, як і раней, абгаворвалі пераважна організацыйныя пытаньні і больш выпадкова-навуковыя. З апошніх цікава адзначыць даклад аб жыдоўствуючых, які зьяўляўся, як вядома з папярэдняга выкладу, далёка ня першым пытаньнем у справе вывучэньня яўрэйскай насельнасьці і ўсяго з ёй зьвязанага. Наогул аддзел зварачаў увагу на патрэбу вывучэньня нацыянальных меншасьцяй краю, вядома, з свайго пункту гледжаньня.

{{Водступ|2|em}}Як правіла, аддзел кожны год пасылаў дзьве экспэдыцыі: адну гістарычную і адну этнографічную, але іх адбывалася больш 2. Так, у 1910 г. адбыліся наступныя экспэдыцыі: а) комплексная ў г. Барысаў; б) для запісу народных мэлёдый; в) фольклёрная, і г, д) дзьве археолёгічныя. У 1911 г. было зроблена 5 экспэдыцый: а) комплексная ў Гомель; б) для запісу народных мэлёдый; в, г) дзьве археолёгічныя, і д) этнографічная. У 1912 г. — 2 экспэдыцыі: а) этнографічная і б) для запісу народных мэлёдый. У некаторых экспэдыцыях прымала ўдзел па некалькі чалавек. Каштоўныя вынікі экспэдыцый дакладваліся на сходах і апавяшчаліся ў „Записках“ аддзелу. З матэрыялаў экспэдыцый, а таксама з матэрыялаў атрыманых з месц і інш., у аддзеле быў утвораны архіў, які к часу зачыненьня аддзелу ў 1915 г. складаўся з надзвычайна каштоўных вестак: сотняў апісаньняў, фотографій і інш. для пазнаньня Беларусі і паасобных частках яе. Гэта было амаль што самым каштоўным вынікам працы, лёс якога зусім невядомы.

{{Водступ|2|em}}Надзвычайна цікавыя вынікі дало дасьледваньне стану мэтэоролёгічных станцый краю і іх дзейнасьці, зробленае аддзелам у 1911 г. шляхам рассылкі спэцыяльнай анкеты, якая, дзякуючы сваёй дасканаласьці, можа быць з посьпехам скарыстана і зараз. З адказаў высьветлілася наступная сетка мэтэоролёгічных станцый у былым Паўночна-заходнім краі ў 1911 г.: Ліда — Маладэчна — Каралёва — Вяліж — Дзьвінск — Бельск — Ваўкавыск — Сьвіслач Ваўкавыская — Слонім — Саколка — Несьвіж — Панявеж — Расіены — Барысаў — Магілеў. Адсюль відаць, што некаторыя мэтэоролёгічныя станцыі, заснаваныя аддзелам у першым кругабезе сваёй дзейнасьці, у 1911 г. не існавалі, а ў шмат якіх мясцох краю былі новыя станцыі.

{{Водступ|2|em}}Даступным для ўсіх і вельмі каштоўным вынікам другога кругабегу дзейнасьці аддзелу справядліва лічацца выдаваныя ім пры ўдзеле Віленскага таварыства аматараў прыродазнаўства „Записки Северо-Западного Отдела Императорскаго русскаго Географическаго Обшества“ на расійскай мове. Іх вышла 4 кніжкі 8&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;, агулам на 1378 старонках. Ідэолёгічна яны не пазбаўлены вялікадзяржаўнасьці і ўсяго з ёй зьвязанага, але зьяўляюцца найбольш сьветлымі і здаровымі кніжкамі, якія выдаваліся ў той час навуковымі організацыямі на Беларусі. У іх ёсьць надзвычайнае багацьце фактычных {{перанос пачатак|п=матэрыя|к=лаў}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipgamt73gyktop5750ocjbhogfvnch1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292158</id>
      <parentid>292127</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>292158</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4992" sha1="idayxe1b8xocphz9v3s6sensuo6pntx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Агульныя сходы, як і раней, абгаворвалі пераважна організацыйныя пытаньні і больш выпадкова-навуковыя. З апошніх цікава адзначыць даклад аб жыдоўствуючых, які зьяўляўся, як вядома з папярэдняга выкладу, далёка ня першым пытаньнем у справе вывучэньня яўрэйскай насельнасьці і ўсяго з ёй зьвязанага. Наогул аддзел зварачаў увагу на патрэбу вывучэньня нацыянальных меншасьцяй краю, вядома, з свайго пункту гледжаньня.

{{Водступ|2|em}}Як правіла, аддзел кожны год пасылаў дзьве экспэдыцыі: адну гістарычную і адну этнографічную, але іх адбывалася больш 2. Так, у 1910 г. адбыліся наступныя экспэдыцыі: а) комплексная ў г. Барысаў; б) для запісу народных мэлёдый; в) фольклёрная, і г, д) дзьве археолёгічныя. У 1911 г. было зроблена 5 экспэдыцый: а) комплексная ў Гомель; б) для запісу народных мэлёдый; в, г) дзьве археолёгічныя, і д) этнографічная. У 1912 г. — 2 экспэдыцыі: а) этнографічная і б) для запісу народных мэлёдый. У некаторых экспэдыцыях прымала ўдзел па некалькі чалавек. Каштоўныя вынікі экспэдыцый дакладваліся на сходах і апавяшчаліся ў „Записках“ аддзелу. З матэрыялаў экспэдыцый, а таксама з матэрыялаў атрыманых з месц і інш., у аддзеле быў утвораны архіў, які к часу зачыненьня аддзелу ў 1915 г. складаўся з надзвычайна каштоўных вестак: сотняў апісаньняў, фотографій і інш. для пазнаньня Беларусі і паасобных частках яе. Гэта было амаль што самым каштоўным вынікам працы, лёс якога зусім невядомы.

{{Водступ|2|em}}Надзвычайна цікавыя вынікі дало дасьледваньне стану мэтэоролёгічных станцый краю і іх дзейнасьці, зробленае аддзелам у 1911 г. шляхам рассылкі спэцыяльнай анкеты, якая, дзякуючы сваёй дасканаласьці, можа быць з посьпехам скарыстана і зараз. З адказаў высьветлілася наступная сетка мэтэоролёгічных станцый у былым Паўночна-заходнім краі ў 1911 г.: Ліда — Маладэчна — Каралёва — Вяліж — Дзьвінск — Бельск — Ваўкавыск — Сьвіслач Ваўкавыская — Слонім — Саколка — Несьвіж — Панявеж — Расіены — Барысаў — Магілеў. Адсюль відаць, што некаторыя мэтэоролёгічныя станцыі, заснаваныя аддзелам у першым кругабезе сваёй дзейнасьці, у 1911 г. не існавалі, а ў шмат якіх мясцох краю былі новыя станцыі.

{{Водступ|2|em}}Даступным для ўсіх і вельмі каштоўным вынікам другога кругабегу дзейнасьці аддзелу справядліва лічацца выдаваныя ім пры ўдзеле Віленскага таварыства аматараў прыродазнаўства „Записки Северо-Западного Отдела Императорскаго русскаго Географическаго Обшества“ на расійскай мове. Іх вышла 4 кніжкі 8°, агулам на 1378 старонках. Ідэолёгічна яны не пазбаўлены вялікадзяржаўнасьці і ўсяго з ёй зьвязанага, але зьяўляюцца найбольш сьветлымі і здаровымі кніжкамі, якія выдаваліся ў той час навуковымі організацыямі на Беларусі. У іх ёсьць надзвычайнае багацьце фактычных {{перанос пачатак|п=матэрыя|к=лаў}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>idayxe1b8xocphz9v3s6sensuo6pntx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126426</id>
    <revision>
      <id>292128</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=матэрыя|к=лаў}}, бяз веданьня якіх немагчыма далейшая дзейнасьць дасьледчыка Беларусі і яе паасобных частак.  {{Водступ|2|em}}У першых чатырох кніжках, „Записак“, адпаведна аддзелам у іх, зьмешчаны наступныя матэрыялы:  {{Водступ|2|em}}1. Геол...»</comment>
      <origin>292128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4815" sha1="7dud6bk3e24nhegw8t3m019tme6sh5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=матэрыя|к=лаў}}, бяз веданьня якіх немагчыма далейшая дзейнасьць дасьледчыка Беларусі і яе паасобных частак.

{{Водступ|2|em}}У першых чатырох кніжках, „Записак“, адпаведна аддзелам у іх, зьмешчаны наступныя матэрыялы:

{{Водступ|2|em}}1. Геолёгія: а) аб ледавіковых адкладаньнях у ваколіцах Вільні; б) аб месцанараджэньні і складзе шпатавага жалезьняка ў ваколіцах м. Папэлян, Ковенскай губ.; в) аб бурштыне з Віленскага пав.; г) аб фосфорытах Паўночна-заходняга краю, і д) аб ледавіковых адкладаньнях у Віленскай, Ковенскай і і Горадзенскай губ.


{{Водступ|2|em}}2. Географія: а) Дрысьвяцкае возера Ковенскай губ. ў гідрографічным стасунку; б) г. Барысаў, в) лесастатыстычныя весткі аб Віленскай губ.; г) г. Гомель; д) г. Амсьціслаў; е) г. Клімавічы; э) паездка па Палесьсю летам 1912 г.

{{Водступ|2|em}}3. Этнографія: а) напоўпасловіцы і напоўпрыказкі, ужываныя ў Віцебскай губ.; б) літоўскія загадкі; в) сялянскае вясельле ў Віцебскай Беларусі; г) жніўныя песьні ў Барысаўскім павеце; д) па Дрыгавіцкаму краю летам 1911 г.; е) сялянскае вясельле ў Паўднёвым Палесьсі; э) прыметы і забабоны сялян Віцебскага павету і ё) вонкавы быт Быхаўскага беларуса.

{{Водступ|2|em}}4. Гісторыя: а) Н.Я. Нікіфароўскі (1845—1910); б) А. П. Смародзкі (1850—1910); в) акадэмік Н. М. Чагін (1823—1909); г) Масонскія лёжы ў Літве; д) стан Вільні ў 1812 г.; е) нарысы з гісторыі масонства ў Літве; э) апошняя старонка гісторыі Віленскага унівэрсытэту, і ё) да гісторыі заходня-рускага і духавенства.

{{Водступ|2|em}}5. Археографія: а) старадаўныя рускія пасловіцы, паводле зборніка Раманава; б) праваслаўны арцыбіскуп з Віленцаў; в) прылог Сямёна Полацкага да кн. Еўфрасіньні; г) матэрыялы да гісторыі школ Паўночна-заходняга краю ў 1812 г.; д) тры акты Драпчынскага земскага суда XV ст. па пытаньню аб палажэньні сялян; е) купчая крэпасьць на дзеўку Ганну Пападронаву; э) альбом мастака Струкава, як вынік экспэдыцыі па Паўночна-заходняму краю ў 1864 г.; ё) пячаткі караля Мэндоўга і вялікага князя Кейстута; ж) аб мясцовым судзе ў XV—XVI в. на Падляшшы; з) плян г. Вільні 1648 г., і і) Слуцкі сінодзік 1674 г.

{{Водступ|2|em}}6. Археолёгія: а) Віленскі камень; б) па Горадзенскім Палесьсі; в) нарыс Гомельскага пав.; г) выведка па Магілеўскай губ.; д) Барысаў камень у Высокім Гарадцы, Сеньненскага павету; е) магільнік каля Смаргонь; э) дзеньнік раскопак ля Смаргонь; ё) магільнік каля Марканец на Ашмяншчыне, і ж) як літоўцы раней пераплывалі цераз ваду.

{{Водступ|2|em}}Апрача гэтых аддзелаў, у „Записках“ даваліся розныя надзвычайна цікавыя весткі адносна пазнаньня Беларусі і хроніка аддзелу.

{{Водступ|2|em}}У 1915 годзе была ўжо набрана, але ня вышла, 5 кніжка „Записак“. У ёй паміж іншым, была монографія Слунку, {{перанос пачатак|п=арты|к=кулы}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dud6bk3e24nhegw8t3m019tme6sh5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/174</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126427</id>
    <revision>
      <id>292129</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;XV&lt;/span&gt;&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Мікола Ішчэнка крочыў за атаманам. Ён увесь час быў каля Кадзілы, разам з ім перайшоў грэблю і разам падышоў цяпер да сельскага банку. За яго тоўстымі сьценамі на чале з Мацеем схаваліся рэшткі залогі...»</comment>
      <origin>292129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2486" sha1="he8v43qpt74un5p6xtnyxcmgqycumk9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;XV&lt;/span&gt;&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола Ішчэнка крочыў за атаманам. Ён увесь час быў каля Кадзілы, разам з ім перайшоў грэблю і разам падышоў цяпер да сельскага банку. За яго тоўстымі сьценамі на чале з Мацеем схаваліся рэшткі залогі незаможнікаў і вартаўнікоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яны пазаймалі ўсе вокны і дзьверы і ўжо больш за гадзіну адбівалі моцны націск палясоўшчыкаў. На невялікім дварэ супроць памяшканьня банку нярухома ляжала некалькі постацяй.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Прыглядзеўшыся добра, сярод іх можна было пазнаць трох палясоўшчыкаў, якія ляглі, жадаючы бомбамі штурмаваць памяшканьне банку, ды двух вартаўнікоў, якія нярухома ляжалі распластаўшыся на самым банкавым ганку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У вокнах часта зьяўляліся постаці. Яны перабягалі ад аднаго акна да другога, адбівалі палясоўшчыкаў і на ўсе іх прапановы адказвалі меткімі стрэламі. Палясоўшчыкі павялічвалі агонь. Кулі густа калупалі чырвоную цэглу будынку, ляскалі ў дзьверы і востра зьвінелі ў рэштках вялікіх шыбаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола стаяў поруч з атаманам за невялічкаю цаглянаю крамаю і сачыў з-за вугла за барацьбою. Ён заўважыў сярод савецкай залогі некалькі знаёмых твараў, і гэта непакоіла і нэрвавала яго. Успомнілася яму роднае сяло, старая маці, што жыла дзесь
адзінока ў пахілай хаце. Мікола прыпомніў вечар, калі ён разьвітаўся з ёю, яе сінія, глыбокія, {{перанос пачатак|прываб|ныя}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>he8v43qpt74un5p6xtnyxcmgqycumk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292130</id>
      <parentid>292129</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <origin>292130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="96cvztz9k71o40hwl33c0qmmwduu0qk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Times New Roman; font-size: 110%;&quot;&gt;XV&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола Ішчэнка крочыў за атаманам. Ён увесь час быў каля Кадзілы, разам з ім перайшоў грэблю і разам падышоў цяпер да сельскага банку. За яго тоўстымі сьценамі на чале з Мацеем схаваліся рэшткі залогі незаможнікаў і вартаўнікоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Яны пазаймалі ўсе вокны і дзьверы і ўжо больш за гадзіну адбівалі моцны націск палясоўшчыкаў. На невялікім дварэ супроць памяшканьня банку нярухома ляжала некалькі постацяй.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Прыглядзеўшыся добра, сярод іх можна было пазнаць трох палясоўшчыкаў, якія ляглі, жадаючы бомбамі штурмаваць памяшканьне банку, ды двух вартаўнікоў, якія нярухома ляжалі распластаўшыся на самым банкавым ганку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}У вокнах часта зьяўляліся постаці. Яны перабягалі ад аднаго акна да другога, адбівалі палясоўшчыкаў і на ўсе іх прапановы адказвалі меткімі стрэламі. Палясоўшчыкі павялічвалі агонь. Кулі густа калупалі чырвоную цэглу будынку, ляскалі ў дзьверы і востра зьвінелі ў рэштках вялікіх шыбаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола стаяў поруч з атаманам за невялічкаю цаглянаю крамаю і сачыў з-за вугла за барацьбою. Ён заўважыў сярод савецкай залогі некалькі знаёмых твараў, і гэта непакоіла і нэрвавала яго. Успомнілася яму роднае сяло, старая маці, што жыла дзесь
адзінока ў пахілай хаце. Мікола прыпомніў вечар, калі ён разьвітаўся з ёю, яе сінія, глыбокія, {{перанос пачатак|прываб|ныя}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>96cvztz9k71o40hwl33c0qmmwduu0qk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126428</id>
    <revision>
      <id>292131</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|п=арты|к=кулы}} аб бурым вугалі на Горадзеншчыне, аб Стукалічу, аб падарожы ў Палесьсе, аб апошніх часох ордэну Мечаносцаў, аб атрачонай літаратуры і інш.  {{Водступ|2|em}}Такім чынам, у „Записках“ аддзел пакінуў па сабе вельмі размаітыя выні...»</comment>
      <origin>292131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4879" sha1="l51p8m1dnyqy30l6u9dv8j8r3dpfii4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|п=арты|к=кулы}} аб бурым вугалі на Горадзеншчыне, аб Стукалічу, аб падарожы ў Палесьсе, аб апошніх часох ордэну Мечаносцаў, аб атрачонай літаратуры і інш.

{{Водступ|2|em}}Такім чынам, у „Записках“ аддзел пакінуў па сабе вельмі размаітыя вынікі сваёй дзейнасьці. Карыстацца імі трэба з асьцярогаю адносна ідэолёгічнага асьвятленьня фактаў, але ні ў якім разе не ігноруючы іх. У апошнія часы аддзелам атрымлівалася шмат каштоўных рукапісаў з месц.

{{Водступ|2|em}}Дзякуючы таму, што аддзел меў зносіны з вялікім лікам розных навуковых інстытуцый і абменьваўся сваімі выданьнямі, к 1915 г. ў яго была вялікая бібліотэка і заснаваны ім раней паркоўна-археолёгічны музэй. У 1911 годзе аддзел прымаў удзел ва Усерасійскім археолёгічным зьезьдзе.

{{Водступ|2|em}}Сродкі аддзелу складаліся з членскіх складак, субсыдый і фонду на выдачу мэдаляў імя Папова за лепшыя працы па вывучэньню краю. Асноўны недатычны капітал аддзелу ў 1915 годзе складаўся больш, чым з 1.000 рублёў. На выданьні заўсёды даваліся субсыдыі папячыцелем Віленскай вучэбнай акругі з § „на карысныя выданьні“. На экспэдыцыі атрымліваліся субсыдыі ад мясцовых урадавых устаноў. Такім чынам, аддзел не адчуваў асаблівага недахопу сродкаў на сваю дзейнасьць.

{{Водступ|2|em}}Апрача вялікага ліку фактычных матэрыялаў, якія даў аддзел у выніку сваёй дзейнасьці, ён меў выдатнае выхаваўчае значэньне, засноўваючы сталыя краязнаўчыя традыцыі сярод мясцовых працаўнікоў і гадуючы ў іх замілаваньне да пазнаньня мясцовага краю самімі насельнікамі яго.

{{Водступ|2|em}}Адносіны польскіх таварыстваў і польскага грамадзтва да аддзелу былі, зразумела, варожыя.

{{Водступ|2|em}}Другім па часе заснаваньня беларусазнаўчым таварыствам было Таварыства вывучэньня беларускага краю ў г. Магілеве. Згодна статуту гэтага Таварыства, мэтаю яго зьяўлялася: а) азнаямленьне з посьпехам прыродазнаўчых і гістарычных навук; 6) пашырэньне прыродазнаўчых, гістарычных і экономічных ведаў сярод насельніцтва; в) заснаваньне гістарычных і прыродазнаўчых музэяў; г) вывучэньне прыродных умоў краю, яго фауны, флёры, мінэралёгіі, глебы, мэтэоролёгіі, этнографіі, экономікі; д) адшуканьне і распрацоўка гістарычных матэрыялаў аб мінулым краю. У склад членаў таварыства мог уваходзіць кожны, бяз розьніцы роду і соцыяльнага стану. Статут таварыства быў зацьверджаны ў 1905 годзе, але таварыства не змагло знайсьці сіл для дасьледваньня ўсёй Беларусі, і дзейнасьць яго амаль што ні ў чым ня выявілася.

{{Водступ|2|em}}Больш дзейным за данае было трэцяе па часе заснаваньня Віленскае таварыства аматараў прыродазнаўства, якое знаходзілася ў Вільні і было зьвязана з Паўночна-заходнім аддзелам імпэратарскага рускага географічнага таварыства.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l51p8m1dnyqy30l6u9dv8j8r3dpfii4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/175</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126429</id>
    <revision>
      <id>292132</id>
      <timestamp>2026-07-13T06:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|прываб|ныя}} вочы, жаўтаватую скуру на вострых рысах твару і ціхія мацярынскія словы.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Сыночку, не хадзі! Не хадзі! — прасіла яна. Але ён пайшоў.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Ішчэнку яскрава прыпомніўся апошні момант, калі ён выходзіў з хаты, быльні...»</comment>
      <origin>292132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="0pxxlakzjxgfopanhqno7t278td4j3f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|прываб|ныя}} вочы, жаўтаватую скуру на вострых рысах твару і ціхія мацярынскія словы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Сыночку, не хадзі! Не хадзі! — прасіла яна. Але ён пайшоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ішчэнку яскрава прыпомніўся апошні момант, калі ён выходзіў з хаты, быльніком парослая сьцежка проста ў яр, пыльны шлях на гару і палючае сонца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Даўно гэта было, — уздыхнуў Мікола. Пасьля ён прыпомніў свайго брата, сваё з ім неспадзяванае расстаньне і доўгае блуканьне па Украіне. Думка яго дайшла да Польшчы і раптам стала. Перад вачыма яскрава паўстала стройная дзявочая постаць у белым капялюшы, стары панскі двор, да вуха даляцелі апошнія словы Клімці: — Бывай. Вяртайся, — вымавіў за яе цяпер Ішчэнка і, спалоханы надзвычайным бандыцкім рогатам, ён падняў вочы і, зьдзіўлены страшным відовішчам, анямеў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Да крамы, супроць яго, палясоўшчыкі гналі зусім голага чалавека. У руках ён трымаў хатнія вілы, моцна ступаў і лаяўся. Палясоўшчыкі трымаліся ад яго далей, як маглі дастаць вілы, голасна рагаталі і
трымалі стрэльбы напагатове.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ён, — выгаварыў голасна Мікола. Ён — паўтарыў ён зьдзіўлена і, не прыкмячаючы, з якою цікавасьцю сачыў за ім атаман, пайшоў насустрач.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Разыйдзіцеся! Разыйдзіцеся! — крычалі палясоўшчыкі. — Чорта старога злавілі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Наперадзе іх, накульгваючы і схіліўшы галаву так, што невялікая белая барада зусім тулілася да зарослых сівымі валасамі грудзей, ішоў дзед Ахрэм. Ён&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0pxxlakzjxgfopanhqno7t278td4j3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/176</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126430</id>
    <revision>
      <id>292133</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «не адказваў на бандыцкія выкрыкі, прыкрываўся віламі ад удараў і ішоў проста, ня ведаючы куды.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Стой! Стой! — праразьліва нехта гукнуў. Дзед Ахрэм спыніўся на некалькі крокаў ад Міколы. Ён падняў галаву, глянуў уперад, і пазнаўшы яго, зьдзіўлен...»</comment>
      <origin>292133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2289" sha1="1s44r8y7xn2hvk0xtb31smh98e1aml2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;не адказваў на бандыцкія выкрыкі, прыкрываўся віламі ад удараў і ішоў проста, ня ведаючы куды.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Стой! Стой! — праразьліва нехта гукнуў. Дзед Ахрэм спыніўся на некалькі крокаў ад Міколы. Ён падняў галаву, глянуў уперад, і пазнаўшы яго, зьдзіўлена насупіў бровы. На нейкую самую кароткую мінуту разьляглася нямая цішыня.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Значыць, праўда? — прамовіў дзед Ахрэм. — Эх, падла ты, — і дзед з агідаю сплюнуў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола памкнуўся да яго, але яму перагарадзіў дарогу Зьмітро Воўк. Ён узяў Ішчэнку за руку і павярнуў назад.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола вырваўся ад эсаула і праз мінуту быў ужо поруч з Кадзілам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Гэта стары рэволюцыянэр. Ён дзесяць год за царом быў на катарзе. Яго трэба вызваліць. Ён сьвядомы украінец, — борзьдзенька гаварыў Мікола атаману.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Як кажаце, пане старшына? Адпусьціць яго? Дык хіба-ж вам невядома, што ён нават начаваў з сажням на нашай зямлі?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ён сьвядомы украінец. Трэба адпусьціць. Акрамя таго, ён мне даводзіцца дзядзькам…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Няхай хоць маткаю, пане Ішчэнка. Кадзіла ня ведае ніякае радні. Гэтага-ж чмеля трэба на кол пасадзіць.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола адразу выпрастаўся, падняў на атамана скрыўлены ненавісьцю і болем твар і прамовіў:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Трэба-ж ведаць, каго садзіць на кол.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1s44r8y7xn2hvk0xtb31smh98e1aml2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/177</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126431</id>
    <revision>
      <id>292134</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Мы ведаем! Вунь Воўк яго да сваіх справадзіць, — паказаў атаман рукою і зьняважлівым, злым поглядам аглядзеў высокую постаць Ішчэнкі.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Мікола павярнуўся ў той бок, куды паказаў Кадзіла, і пабег да натоўпу лесавікоў.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Ну, пра...»</comment>
      <origin>292134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2338" sha1="1v1q60voc1a30l10f5nob1tn2tww1zy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Мы ведаем! Вунь Воўк яго да сваіх справадзіць, — паказаў атаман рукою і зьняважлівым, злым поглядам аглядзеў высокую постаць Ішчэнкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола павярнуўся ў той бок, куды паказаў Кадзіла, і пабег да натоўпу лесавікоў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ну, прайдзіцеся, старая халера! Маршыруй! — выкрыкваў Воўк. Дзед Ахрэм азірнуўся назад, не надоўга прыпыніў свае вочы, поўныя ненавісьці і зьнявагі на Міколе і, усё таксама пакульгваючы, пайшоў
пад банк.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лесавікі паднялі да плеч стрэльбы і ў той момант, калі Мікола выгукнуў: «Не страляй!» — грукнулі. Дзед Ахрэм адбег пад плот і, схапіўшыся за жывот,
адразу прысеў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола імпэтна памкнуўся да яго і, калі ён дабег да плоту, дзед яшчэ трымаўся за жывот і ціха ледзь чутна паўтараў:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Пячэ… крыху ніжэй пупа… Пячэ… пячэ…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ішчэнка нахіліўся да Ахрэма і, калі ўбачыў, што яго белы, нібы вапнаю пабелены твар, стрэўшыся з ім, адвярнуўся да плоту, а сінія губы з невагаю скрывіліся, ён у момант выпрастаў сваю стройную постаць і пабег пад цагляную краму. З будынку сельскага банку стралялі па ім, кулі адрывалі ад плоту трэскі і высока падкідалі іх у паветра.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола дайшоў да зацішнага месца, але ён цяпер не падышоў пад атамана, а зьбянтэжана, ня ведаючы, што рабіць і куды кінуцца, пачаў чакаць.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1v1q60voc1a30l10f5nob1tn2tww1zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/178</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126432</id>
    <revision>
      <id>292135</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}Кадзіла даў загад выбіць абарону з банку і разам з казакамі ды Зьмітром Воўкам падаўся да крамкі, каб абыйсьці банк з другога боку.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Мікола застаўся адзін. Ён стаяў, нібы здань, і ня зводзіў вачэй з таго месца, дзе пад струхнелым плотам ля...»</comment>
      <origin>292135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2491" sha1="c02l7qxi3zdlybghkr2qerjhxc9d3cg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}Кадзіла даў загад выбіць абарону з банку і разам з казакамі ды Зьмітром Воўкам падаўся да крамкі, каб абыйсьці банк з другога боку.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола застаўся адзін. Ён стаяў, нібы здань, і ня зводзіў вачэй з таго месца, дзе пад струхнелым плотам ляжала голая дзедава постаць. Да яго вушэй даляталі частыя стрэлы, а ён стаяў і дакараў сябе ў
тым, што ён уцёк ад дзеда, спалохаўся тых стрэлаў, і не застаўся там з ім назаўсёды.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Што-ж рабіць? Што-ж рабіць? — блыталася адна дакучлівая думка. Ён парываўся бегчы ад крамкі, вырашаў стаць пад кулі тых, хто бараніўся ў банку, i адразу пакідаў гэту думку. Далей ён вырашаў зразу-ж знайсьці атамана, адплаціць яму за Ахрэма,
намагаўся кінуцца разам з палясоўшчыкамі ў бойку — і ўсё стаяў на адным месцы. Думкі праляталі, як шалёныя кулі, хутка зьмянялі адна адну і ўсе былі цьмяныя і супярэчлівыя.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Пане старшына! Пане старшына! — пачуў Miкола. Ён азірнуўся туды, адкуль клікалі і не пасьпеў нават глянуць, як насупроць яго ў адзін момант спынілася зморшчаная постаць вайсковага пісара.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Пане Ішчэнка, чырвоныя наступаюць з-за гары. Чырвоныя, — паўтарыў Лаўроненка, прыкмеціўшы, што Мікола не зразумеў яго.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Будзем адступаць. Я зараз з-пад рэчкі. Дзе атаман?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола паказаў рукою ў кірунку пад банк і, нібы нічога не зразумеўшы з таго, што сказаў пісар, нават не зварухнуўся.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c02l7qxi3zdlybghkr2qerjhxc9d3cg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/179</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126433</id>
    <revision>
      <id>292136</id>
      <timestamp>2026-07-13T08:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Пане Ішчэнка! Нам трэба адступаць. Вось вам дакумант. Вазьмеце, ён магчыма вам прыдасца. Я ў іхняга комісара ўзяў.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Мікола працягнуў руку, узяў дакумант і, як разгарнуў яго, голасна, з хваляваньнем і трасучыся ўсім целам, запытаў:&lt;/br&gt; {{gap|1....»</comment>
      <origin>292136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2396" sha1="teyp7ku8tkex578o6yztkbetoegjmel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Пане Ішчэнка! Нам трэба адступаць. Вось вам дакумант. Вазьмеце, ён магчыма вам прыдасца. Я ў іхняга комісара ўзяў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола працягнуў руку, узяў дакумант і, як разгарнуў яго, голасна, з хваляваньнем і трасучыся ўсім целам, запытаў:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Дзе ён? Дзе ён? — паўтарыў трывожна Ішчэнка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Відаць ужо прыстрэлілі… Думаю, што пан Ішчэнка пойдзе ад нас далей, а гэты дакумант падхадаяшчы, — адказаў спакойна і задаволены тым, што мог выслужыцца, Лаўроненка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Ня можа быць! Вядзеце мяне туды! — крыкнуў Мікола.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Мы-ж усё адно туды адступаць будзем. Гэта там каля рэчкі…&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Ішчэнка схапіў Лаўроненка за рукі і колькі хапала сілы пабег проста да рэчкі. У яго галаве ўсё ішло і адмаўляліся
кругам, ногі дрыжалі, падкошваліся бегчы, перад вачыма стаяла пасьведчаньне, а вялікія
літары «Дзямян Няжывы» пяклі яму ў галаве і напаўнялі яго вялікаю роспаччу.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Каб застаць яшчэ жывым.
Вырваць з іхніх рук брата. Абараніць. Няхай будзе, што будзе! — было яго адзіным жаданьнем, адзінаю мэтаю Міколы.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дарогаю, зьбіваючыся ў гурты, уцякалі бандыты. {{абмылка|Э|З}} гары хутка наступалі чырвоныя. Стрэлы з карабінаў, выбухі бомбаў, конскі тупат, тарахценьне тачанак і кулямётны лёкат, густа стаялі ў паветры. Вуліца не ўмяшчала лесавікоў, яны кідаліся праз платы,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>teyp7ku8tkex578o6yztkbetoegjmel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/180</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126434</id>
    <revision>
      <id>292137</id>
      <timestamp>2026-07-13T08:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «беглі агародамі, уцякаючы, падпальвалі хаты, перапалоханыя стралялі ў сваіх і няспынным патокам імчаліся за сяло, на грэблю.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Але, выперадзіўшы усіх іх і пакінуўшы іх далёка за сабою наперадзе, бег Мікола. Ён цягнуў за рукаў вайсковага пісара, п...»</comment>
      <origin>292137</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2385" sha1="mlpjpwmc08gwczk99rcbd2l5cx2d0lo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;беглі агародамі, уцякаючы, падпальвалі хаты, перапалоханыя стралялі ў сваіх і няспынным патокам імчаліся за сяло, на грэблю.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Але, выперадзіўшы усіх іх і пакінуўшы іх далёка за сабою наперадзе, бег Мікола. Ён цягнуў за рукаў вайсковага пісара, падштурхваў яго, прасіў, загадваў і сьпяшаўся не спазьніцца.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Праз некалькі мінут яны ўзьбеглі на двор. Лаўроненка кінуў Ішчэнку: «Пачакайце!» — і кінуўся да прыгрэбніка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола стаяў пасярод двара і, нічога не разумеючы, тупа ўзіраўся, як з паветкі бандыты выцягнулі напоўголую, у згамтанай, парванай сарочцы дзяўчыну, як яна адбівалася ад іх і, учапіўшыся аднаму зубамі ў руку, ня пускала, а яе таўклі і білі прыкладамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Няма… — павярнуўся Лаўроненка.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Павялі! Павялі — даляцелі аднекуль крыкі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола прышоў да памяці. Ён адразу зразумеў усё і кінуўся за пуню у той бок, куды паказвалі лесавікі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Стой! Мой брат! Брат мой, стой, — з роспаччу крычаў Мікола.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лесавікі, якія ўжо рыхтаваліся страляць, раптам азірнуліся на крык і, убачыўшы Міколу, апусьцілі стрэльбы. Ішчэнка абмінуў іх і кінуўся да Дзямяна.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Мікіта? Ты з імі? — сустрэў яго брат. Мікола спыніўся на некалькі крокаў ад Дзямяна і моўчкі стаў, нізка схіліўшы галаву.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чырвоныя! Чырвоныя! Панове, хутчэй!&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mlpjpwmc08gwczk99rcbd2l5cx2d0lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/181</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126435</id>
    <revision>
      <id>292138</id>
      <timestamp>2026-07-13T08:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Пане Ішчэнка! Пане Ішчэнка! — гукнуў Лаўроненка. — Уцякайце хутчэй адгэтуль, бо нас захопяць. Ён ухапіў Міколу за руку і з сілаю пацягнуў у бок.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Панове, хутчэй з ім!.. — гукнуў казакам Лаўроненка. Мікола падняў галаву і кінуўся пад ку...»</comment>
      <origin>292138</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="95mlu1m1wza5otiice6u39ah07i15kh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Пане Ішчэнка! Пане Ішчэнка! — гукнуў Лаўроненка. — Уцякайце хутчэй адгэтуль, бо нас захопяць. Ён ухапіў Міколу за руку і з сілаю пацягнуў у бок.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Панове, хутчэй з ім!.. — гукнуў казакам Лаўроненка. Мікола падняў
галаву і кінуўся пад кулі стрэльбаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Мой брат. Не страляйце, панове! — вырвалася з роспаччы з яго вуснаў.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Брат! — крыкнуў нехта груба.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Чырвоныя! Чырвоныя! — чуваць быў крык.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян выкарыстаў момант, ураз разарваў вяроўкі і кінуўся бегчы гародамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Усьлед яму паляцела некалькі стрэлаў, і Мікола бачыў, як ён спыніўся, крыху пастаяў, нібы нешта абмяркоўваў, і далей тут-жа паваліўся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Лесавікі задаволіліся, яшчэ некалькі раз выстралілі і, баючыся трапіць у палон, кінуліся да грэблі даганяць сваіх. Мікола не пабег. Ён стаяў, шырока раставіўшы ногі, і, ня моргаючы вачыма, тупа глядзеў усьлед лесавікам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Пане старшына! Пане Ішчэнка! Чырвоныя вось ужо на вуліцы. Уцякайце! — прахроп Лаўроненка, вярнуўшыся. Але, калі Мікола не зьвярнуў на яго ўвагі і нават ня зрушыў з месца, ён махнуў, страціўшы ўсю надзею, рукою і пабег гародам, сагнуўшыся і пераскокваючы праз вялікія галоўкі капусты.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Мікола пастаяў яшчэ некалькі мінут, азірнуўся навакол і хутка пайшоў туды, дзе ляжаў брат. Ён стаў&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95mlu1m1wza5otiice6u39ah07i15kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/182</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126436</id>
    <revision>
      <id>292139</id>
      <timestamp>2026-07-13T08:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «каля яго, асьцярожна перавярнуў з жывата на сьпіну і ў момант адхінуўся.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Дзямян сустрэў яго нямымі шклянымі вачыма і нібы ўсьміхнуўся яму скрыўленым, з запечанаю крывёю, ротам.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Браце мой, — хацеў сказаць Мікола Ішчэнка. Але слоў у я...»</comment>
      <origin>292139</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="nwbiki45usjfqrd9jbo2lrwx0yhvq7w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;каля яго, асьцярожна перавярнуў з жывата на сьпіну і ў момант адхінуўся.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян сустрэў яго нямымі шклянымі вачыма і нібы ўсьміхнуўся яму скрыўленым, з запечанаю крывёю, ротам.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Браце мой, — хацеў сказаць Мікола Ішчэнка. Але слоў у яго ня было. Ён нейкую мінуту глядзеў у нярухомыя вочы Дзямяна, потым адвярнуўся, дастаў з кішэні маленькі браўнінг, борзда набіў і яшчэ барджэй паднёс яго да правае скроні.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Браўнінг суха разарваў паветра. Мікола цяжка ўздрыгануўся, рвануўся ўстаць, але бяз сілы асунуўся на ногі, паволі нахіліўся на левы бок і зьмярцьвела расьцягнуўся ў сіняй капусьце. У вачох яго мільганула стройная постаць Клімці. Яна хістка зазыбелася ў жоўтым коле, зьмяніўшыся вобразам старое маткі і як раптоўна зьявілася, гэтак і зьнікла.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}З-за пуні, як ваўчыца, што ўбачыла ў небясьпецы сваіх ваўчанят, кралася маці. Яна магчыма бяз чужых слоў пачула, што Дзямяна пасадзілі ў прыгрэбнік, і пад частымі варожымі кулямі прабегла сюды гародамі. Ззаду за ёй ішлі людзі з абароны. Наперадзе іх завіхаўся Мацей. На ім кавалкамі зьвісала скрываўленая сарочка, а галава была закручана белымі анучамі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Маці кінулася да трупаў, падбегла да першага, зьдзіўлена спынілася і зьбянтэжана прамовіла:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Мікіта, — яна схілілася над ім, правяла рукою па шчацэ і, пачуўшы стогн, хутка ўсхапілася і пайшла да Дзямяна.&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwbiki45usjfqrd9jbo2lrwx0yhvq7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/183</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126437</id>
    <revision>
      <id>292140</id>
      <timestamp>2026-07-13T08:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{gap|1.5em}}— Сыночкі мае… Сыночкі мае… — хацела і не змагла сказаць яна.&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Дзямян прачнуўся ад параненьня, падняў руку і ледзь чутна прамовіў:&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}— Тут быў Мікіта, мама. Дзе ён дзеўся?&lt;/br&gt; {{gap|1.5em}}Маці глядзела моўчкі на Дзямяна, боязна азірала...»</comment>
      <origin>292140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1770" sha1="idw879d6atjxxbfcv95nhoyxx8nsflz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap|1.5em}}— Сыночкі мае… Сыночкі мае… — хацела і не змагла сказаць яна.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Дзямян прачнуўся ад параненьня, падняў руку і ледзь чутна прамовіў:&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Тут быў Мікіта, мама. Дзе ён дзеўся?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Маці глядзела моўчкі на Дзямяна, боязна азіралася на зьмярцьвела-раскінутую постаць Мікіты і не адказвала.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Магчыма я памыліўся, мама?&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Маці зноў не адказвала. З яе сініх вачэй няўпынна ліліся сьлёзы буйныя, падобныя да пацерак. Яны аблівалі яе маленькі, жаўтаваты твар і нізка схілялі галаву.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Да яе падышоў Мацей. Ён лёгка узяў старую пад пахі і асьцярожна паставіў яе на ногі.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}— Будзь моцнаю, мама, — сказаў ёй далікатна, і, калі падышло да Мацея яшчэ некалькі з абароны, яны асьцярожна ўзялі Дзямяна на рукі і, ціха ступаючы, панесьлі да хаты.&lt;/br&gt;
{{gap|1.5em}}Маці глянула на Мікіту, неяк вінавата паглядзела на Мацея і, самотна схіліўшы галаву, ціха пайшла ўсьлед за Дзямянам.&lt;/br&gt;

{{gap|2em}}{{fine|1927—XI 1928 г.}}


{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>idw879d6atjxxbfcv95nhoyxx8nsflz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126438</id>
    <revision>
      <id>292141</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: « {{c|{{larger|РЫГОР ЭПІК}}}} &lt;center&gt;(біографічныя весткі)&lt;/center&gt; {{gap|1.5em}}Рыгор Эпік сын рабочага-мэталіста. Нарадзіўся ў 1901 г. у в. Каменцы на Днепрапятроўшчыне. Скончыўшы пачатковую школу, шаснаццацігадовым юнаком мусіў пайсьці працаваць на чыгунку, дзе з першых дз...»</comment>
      <origin>292141</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="0za25i6h7n9bg1i6zfom246p9h2mrf8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|{{larger|РЫГОР ЭПІК}}}}
&lt;center&gt;(біографічныя весткі)&lt;/center&gt;
{{gap|1.5em}}Рыгор Эпік сын рабочага-мэталіста. Нарадзіўся ў 1901 г. у в. Каменцы на Днепрапятроўшчыне. Скончыўшы пачатковую
школу, шаснаццацігадовым юнаком мусіў пайсьці працаваць на чыгунку, дзе з першых дзён рэволюцыі браў актыўны ўдзел у грамадзкай рабоце і ў чыгуначнай забастоўцы, якая была накіравана супроць гетманскага панаваньня (1918 г.), а ў канцы 1919 г. ён ужо ў радок паўстанскае арміі, якая ліквідує панска-белабандыцкую дзянікіншчыну. З 1920 г. Эпік працуе ў розных галінах соцыялістычнага будабніцтва: політасьветнай, профэсійнай, рэдакцыйнай і г. д. Ня маючы грунтоўнае школьнае падрыхтоўкі, ён увесь час набывае і паглыбляе веды самаасьветаю і толькі ў 1926 г. накіроўваецца ў Інстытут марксізму, дзе вывучае гісторыю Украіны.

{{gap|1.5em}}На гоні савецкае літаратуры Эпік першы раз выступае з кніжкаю вершаў пад назваю „Червона Кобза“ (1923 г.).

{{gap|1.5em}}Украінская літаратура тых гадоў перажывала яшчэ героіку рэволюцыі, расквітвала бадзёраю лірыкаю, асьпеўвала мастацка нядаўнае пераможнае змаганьне пролетарыяту за здабыткі Кастрычніка. „Червона Кобза“ была якраз гэткаю продукцыяй. Яна зьмяшчае дзесяць дум пра чырвонае казацтва, дум, што зьяўляюцца вельмі мастацка-ўдалаю спробаю асьпяваць паводле ўзораў старых народных дум чырвонае паўстаньне войска. Кніжка ўся перасыпана сьвежымі народнымі вобразамі і {{перанос пачатак|на|скрозь}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0za25i6h7n9bg1i6zfom246p9h2mrf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/185</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126439</id>
    <revision>
      <id>292142</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «{{перанос канец|на|скрозь}} прасякнута рэволюцыйнаю романтыкаю. Два гады пазьней Эпік налоукаваў невялічкую п’есу „Кров на Лені“ — узварушаны малюнак ленскіх падзей. З гэтага новага этапу на шляху свае літаратурнае творчасьці Эпік пераходзіць да мас...»</comment>
      <origin>292142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="2ym01wsr0cuhtverk2g5gz91h7efqjs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{перанос канец|на|скрозь}} прасякнута рэволюцыйнаю романтыкаю. Два гады пазьней Эпік налоукаваў невялічкую п’есу „Кров на Лені“ — узварушаны малюнак ленскіх падзей. З гэтага новага этапу на шляху свае літаратурнае творчасьці Эпік пераходзіць да мастацкае прозы: мы сустракаем яго апавяданьні ў пэрыодычных выданьнях, а таксама асобнымі кніжкамі: „Полохливоі ночі“ (1925), „На зломі“ (1926) і „В снігах“ (1928 г.).

{{gap|1.5em}}Аўтар, сам паўстанец, відавочна аддае перавагу тэмам з грамадзянскае вайны („Полохливоі ночі“, „Анкета“, „Брати“ і інш.), ня мінаючы ў той самы час і падзей рэволюцыі 1905 г. („Вася“, „Під баштою“) і эпізодаў змаганьня за новы быт („Перші комунары“, „На вулиці“).

{{gap|1.5em}}Ня гледзячы на недасканалую іншы раз і прымітыўную форму першых апавяданьняў Эпіка (недасканальнасьць была ўласьціва бадай усёй тагачаснай маладой літаратуры), ад яе вее сьвежаю здароваю маладосьцю, палкасьцю аўтара ў перажываньнях героікі рэволюцыі ды прастатою і беспасрэднасьцю перажываньняў магчыма ўласных, аўтаравых успамінаў, якія захапляюць чытача і трымаюць яго ў напружаньні. Повесьцю „Без грунту“ Эпік пачынае новы этап у сваёй рабоце: пераходзіць да вялікіх мастацкіх твораў.

{{gap|1.5em}}Пасьля таго аўтар яшчэ піша некалькі вялікіх апавяданьняў, між якіх асабліва вызначаецца сатыра на мяшчанства „Радіоаматор“ ды выключна цёплае і ўзрушанае апавяданьне „Чорний Борух“.

{{gap|1.5em}}Не абыякія здольнасьці і тэхніку выяўляе Эпік у апошняй сваёй повесьці „Зустріч“. Тэма „Зустрічі“ Эпіку ня новая: ён ужо раз распрацоўваў яе ў адным з раньніх апавяданьняў — „Брати“. Але паміж гэтымі двума творамі вялікая адлегласьць.
Першы — кароткае, бадай схематычнае апавяданьне аўтара пра сустрэчу двух братоў — бандыта і бальшавіка, неспадзяваная сустрэча ў тым змаганьні, якою „жалю ня мае… радні ня вызнае, ня ведае ўтомы“. Захоплены чырвонымі ў палон пятлюравец Максім, переканаўшыся, што праўда не на яго баку, канчае жыцьцё самагубствам.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ym01wsr0cuhtverk2g5gz91h7efqjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126440</id>
    <revision>
      <id>292150</id>
      <timestamp>2026-07-13T10:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{Водступ|2|em}}Віленскае таварыства аматараў прыродазнаўства заснавалася ў маі 1909 году і дзейнічала да верасьня 1915 году, г. зн., як і іншыя рускія організацыі ў Вільні, да часу нямецкае окупацыі яе. Ініцыятарамі ўтварэньня таварыства былі: Паўлоўскі, Соб...»</comment>
      <origin>292150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5153" sha1="1ff6zfcyr4y8a0vd87bcpk8zbe1knls" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Віленскае таварыства аматараў прыродазнаўства заснавалася ў маі 1909 году і дзейнічала да верасьня 1915 году, г. зн., як і іншыя рускія організацыі ў Вільні, да часу нямецкае окупацыі яе. Ініцыятарамі ўтварэньня таварыства былі: Паўлоўскі, Собалеў і Дабрахотаў, дырэктары Віленскіх сярэдніх школ, і Лявіцкі, тагачасны папячыцель Віленскай вучэбнай акругі, але асяродкам, які жывіў таварыства, бясспрэчна, зьяўлялася Віленскае хэмічна-тэхнічнае вучылішча. І ў гэтым таварыстве, падобна Паўночна-заходняму аддзелу імпэратарскага рускага географічнага таварыства, статут адпаведнымі параграфамі вызначаў мэтаімкненьні яго і, згодна пэўнага параграфу статуту, ганаровым прэзыдэнтам таварыства зьяўляўся папячыцель Віленскай вучэбнай акругі. Гэта было патрэбна для захаваньня рускага характару дзейнасьці таварыства. Праўда, дзякуючы, даволі далёкаму ад політычных пытаньняў зьместу працы таварыства яго, політычныя тэндэнцыі ня выявіліся так рэзка, як тэндэнцыі памянёнага аддзелу і іншых краязнаўчых організацый, аб якіх будзе гутарка ніжэй. Мэтаю Віленскага таварыства аматараў прыродазнаўства было ўсебаковае вывучэньне прыроды былога Паўночна-заходняга краю: яго геолёгіі, географіі матэматычнай, географіі біолёгічнай, кліматолёгіі, выкапняў і да т. п. На жаль, дакладных вестак аб складзе таварыства, яго дзейнасьці і інш., якімі, бязумоўна, зьяўляецца архіў таварыства, у нас няма. Але ўсё-ж некаторыя асноўныя, найбольш характарныя рысы таварыства і найбольш важныя вынікі яго дзейнасьці можна вызначыць.

{{Водступ|2|em}}У першым годзе існаваньня таварыства, г. зн. у 1909 годзе, у складзе яго членаў было 73 чалавекі, з якіх 59 жыло ў Вільні і толькі 14 у розных мясцох краю. Гэта рабіла таварыства па складу членаў больш Віленскім гарадзкім таварыствам, чымся агульна-беларускім, у той час, як вышэй ахарактарызаваны аддзел географічнага таварыства меў большасьць членаў на провінцыі. Але па сваёй дзейнасьці таварыства абхоплівала ўвесь былы Паўночна-заходні край. Па профэсіі членаў і ў гэтым таварыстве была большасьць настаўнікаў.

{{Водступ|2|em}}Для палягчэньня працы Праўленьня таварыства і паглыбленьня некаторых галін яго дзейнасьці існавалі паасобныя камісіі: а) экспэдыцыйная; б) глебава-геолёгічная; в) лекцыйная; г) па пытаньню аб спосабах і сродках пашырэньня дзейнасьці таварыства і інш. Праца камісіі заслухоўвалася на паседжаньнях Праўленьня. На агульных сходах заслухоўваліся пераважна навуковыя даклады. Так, на працягу першага году дзейнасьці таварыства на яго агульных сходах абмяркоўваліся наступныя даклады: а) аб зьбіраньні і прэпараваньні птушак для колекцый; б) аб ледавіковых адкладаньнях у Паўночна-заходнім краі; в) зьбіраньне цьвёрдакрылых і лускакрылых казюлек для прыродазнаўчых колекцый; г) фізычна-географічнае дасьледваньне Дрысьвяцкага возера; д) аб дасьледчым&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ff6zfcyr4y8a0vd87bcpk8zbe1knls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126441</id>
    <revision>
      <id>292151</id>
      <timestamp>2026-07-13T10:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «выкладаньні пачатковага курсу мэханікі, е) аб апошніх працах па калёідах; э) памяці заснавальніка Неаполітанскай зоолёгічнай станцыі проф. Дорна; ё) аб бурштыне, знойдзеным у Віленскім пав.; ж) атомная вага аргону ў сувязі з новай правільнасьцю ў кругабе...»</comment>
      <origin>292151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4997" sha1="flomjs0f51zgrjgb4y6vfrd49e1oop4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;выкладаньні пачатковага курсу мэханікі, е) аб апошніх працах па калёідах; э) памяці заснавальніка Неаполітанскай зоолёгічнай станцыі проф. Дорна; ё) аб бурштыне, знойдзеным у Віленскім пав.; ж) атомная вага аргону ў сувязі з новай правільнасьцю ў кругабежнай сыстэме Мэндалеева; з) некалькі заўваг з поваду ходу праменьняў у трубе Галілея; і) запытаньне аб Нёманскіх фосфорытах; к) некаторыя новыя даныя аб пабудове бялкоў і інш.

{{Водступ|2|em}}Такі-ж, прыблізна, характар мелі і даклады на сходах таварыства ў наступных гадох яго існаваньня. Сярод іх былі даклады і аб пэўных зьявах прыроды Беларусі і яе частак, і програмы дасьледваньня гэтых зьяў і зьбіраньня фактаў іх, і агульнанавуковыя, ня зьвязаныя з данай тэрыторыяй. Гэта дадатная, вельмі каштоўная якасьць навуковай працы таварыства не давала яму магчымасьці замкнуцца ў вузкім коле тэрыторыяльна-абмежаваных пытаньняў, адарвацца ад навукі і ўсім гэтым зьнізіць якасьць свае працы.

{{Водступ|2|em}}Таварыства організоўвала шмат экспэдыцый па краю, якія давалі вельмі каштоўныя матэрыялы, вынікі апрацоўкі якіх таксама заслухоўваліся на агульных сходах.

{{Водступ|2|em}}Свае працы таварыства друкавала ў „Записках Северо-Западнаго Отдела Императорскаго Русскаго Географическаго Обшества“, прымаючы ўдзел у выданьні іх таксама і матэрыяльна. У першых чатырох кніжках „Записок“ зьмешчана каля 10 прац Віленскага таварыства аматараў прыродазнаўства. Апрача таго, Таварыства выдала, паводле слоў З. І. Даўгялы, паасобную кніжку сваіх прац, якія тычыліся амаль выключна агульнанавуковых проблем.

{{Водступ|2|em}}Апрача свае навуковае працы, таварыства шмат зрабіла ў галіне популярызацыі прыродазнаўчых ведаў.

{{Водступ|2|em}}На ўсім працягу свайго існаваньня таварыства трымала сувязь з аналёгічнымі яму або роднымі організацыямі і ўстановамі. На 12 зьезьдзе рускіх прыродазнаўцаў і ўрачоў прысутнічаў прадстаўнік таварыства і рабіў даклад аб паміжледавіковых адкладаньнях у былым Паўночна-заходнім краі.

{{Водступ|2|em}}Сродкі таварыства складаюцца з членскіх складак па З рублі ў год і ўрадавай субсыдыі. Так, у 1910г. таварыства мела 358 руб. Праўду кажучы, — сродкі невялікія, але яны ў асноўным задавальнялі патрэбы таварыства, бо на экспэдыцыі таксама атрымліваліся дадатковыя сродкі ў відзе субсыдый.

{{Водступ|2|em}}Мясцовых рускіх краязнаўчых організацый, якія вывучалі краі Беларусі або паасобныя бакі іх, было таксама не асабліва шмат. Называліся яны камітэтамі, камісіямі і таварыствамі, але асаблівай розьніцы ў структуры сваёй ня мелі. Вырасьлі яны амаль усе ў другой палове першага і ў першай палове другога дзесяцілецьця ХХ веку. Бясспрэчна, пэўны ўплыў на гэта мела праца беларусазнаўчых таварыстваў, але галоўнай спрыяючай умовай для заснаваньня мясцовых організацый&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>flomjs0f51zgrjgb4y6vfrd49e1oop4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126442</id>
    <revision>
      <id>292154</id>
      <timestamp>2026-07-13T10:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292154</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4954" sha1="jjb3jwl4twhwuenqgzjjklejvroyghu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;быў ужо здавальняючы для гэтага лік рускай па мове і мэтаімкненьнях інтэлігенцыі, якая складалася з духавенства, чыноўніцтва і панства. З другога боку, заснаваньне якой-небудзь краязнаўчай організацыі ў тым ці іншым горадзе падштурхвала зрабіць гэта і ў другім. Першымі па часе заснаваньня і па ліку былі камітэты; на другім месцы стаялі камісіі і таварыствы.

{{Водступ|2|em}}Камітэты мелі пераважна, так кажучы, клерыкальны характар. Першым быў Горадзенскі царкоўна-гістарычны, а пасьля гістарычны царкоўна-археолёгічны камітэт. Заснаваны ён быў у лістападзе 1904 г. і меў мэтаю вывучэньне рэчавых і пісьмовых помнікаў царкоўнай старасьветчыны ў Горадзенскай эпархіі, па магчымасьці ахову іх ад псаваньня і зьнішчэньня і апавяшчэньне праз апісаньне, а таксама вывучэньне мясцовых царкоўных абрадаў і рэлігійных звычаяў і наогул стан у мясцовай эпархіі, для чаго першаю справаю павінна было быць апісаньне цэркваў, парафій і кляштараў і ўмоў іх быту. Камітэт адапаведна сваім мэтам заснаваў музэй, аб палепшаньні і папаўненьні якога ўвесь час і клапаціўся. Значна большая дзейнасьць выявілася ў Менску.

{{Водступ|2|em}}Менскі царкоўны гістарычна-археолёгічны камітэт заснаваўся ў 1907 г. і скончыў сваё існаваньне ў 1917 г, г. зн. дзейнічаў каля 10 год. Заснаваўчы сход камітэту складаўся з 15 асоб, але ўжо на першым годзе працы яго лік членаў павялічыўся да 40 чал. Мэтаю камітэту зьяўлялася: „гістарычнае дасьледваньне вонкавага і нутранога разьвіцьця мясцовага царкоўна-рэлігійнага і грамадзкага жыцьця; дасьледваньне і вывучэньне рэчавых помнікаў жывой старасьветчыны, у відзе мясцовых народных звычаяў, паданьняў і песьняў; прывядзеньне ў ведама і апісаньне ўсякага роду ломнікаў старасьветчыны і архіваў цэркваў, кляштараў, эпархіяльных і інш. устаноў; нагляд за захаваньнем храмаў і іншых царкоўных будынкаў, могілак, надмагільных і інш. як рэчавых, так і пісьмовых помнікаў, зьбіраньне і захоўваньне ў сваім музэі царкоўна-рэлігійных і інш. помнікаў старасьветчыны, і, урэшце, распаўсюджваньне ў грамадзтве царкоўна-гістарычных і археолёгічных вестак.

{{Водступ|2|em}}Гэтыя задачы, на думку дзеячоў камітэту, мелі ня толькі навуковае, але і вялікае практычнае значэньне: „яны стаяць у неразрыўнай сувязі з жыцьцём мясцовай насельнасьці, маючы сваёю аддаленаю мэтаю паказаць яму, чым было яно ў асобе сваіх продкаў у старадаўныя часы, якія гістарычныя і рэлігійныя фазы перажывала яно на працягу свае шматвяковае гісторыі і адсюль — чым павінна яно быць у сучасны момант, калі забыцьцё мінулага робіць для яго часамі неразьвязальнымі пытаньні жыцьця“. Камітэт хацеў валадаць самаю моцнаю зброяю для змаганьня з палякамі, а ўласна: „помнікамі археолёгіі, якія відавочна паказваюць усім, хто сумняваецца, што&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jjb3jwl4twhwuenqgzjjklejvroyghu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126443</id>
    <revision>
      <id>292155</id>
      <timestamp>2026-07-13T11:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «  {{gap|1.5em}}Сюжэтная схема &quot;Зустрічі&quot; (Сустрэчы) ыала розьніцца ад сюжэту гэтага апавяданьня, але і трактоўка і распрацоўка тэмы ў аповесьці куды глыбай і шырай. &quot;Зустріч&quot; - гэта продукцыя ласьведчанага, спрактыкаванага майстра, гэта мы бачым перш на-перш у с...»</comment>
      <origin>292155</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="h1zd55sisnnunqeoo1tti0d4eom1m8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{gap|1.5em}}Сюжэтная схема &quot;Зустрічі&quot; (Сустрэчы) ыала розьніцца ад
сюжэту гэтага апавяданьня, але і трактоўка і распрацоўка тэмы
ў аповесьці куды глыбай і шырай. &quot;Зустріч&quot; - гэта продукцыя
ласьведчанага, спрактыкаванага майстра, гэта мы бачым перш
на-перш у самай пабудове повесьці. Тут нам даецца не схама-
тычна апрацаваны сюжэт, а мастацкі падзел матэрыялу. Каля
кожнае асобы, як каля стрыжня, адбываецца зусім самастойная
напружаная дзея.

{{gap|1.5em}}Наўкола першае асобы, Міколы Ішчэнкі, разгортваецца аван
турыстычны сюжет: прыгоды пятлюраўскага шпага, які перай-
жоў савецкую мяжу. Тымі-ж самымі дзеямі Дзямян-бальшавік,
адданы увесь справе Кастрычніка, чакаючы кожную мінуту
бандыцкага налёту, наладжвае на сяле савецкае жыцьцё. На-
рашце, абедзьве две, набыўшы найбольшага напружаньня, ехо-
дзяцца на палёх каля Сьцяпанаўкі, каб выбухнуць разьвязкаю:
боем паміж сялянамі ды бандаю і катастрофічнаю сьмерцю
Міколы (ён-на Мікіта).

{{gap|1.5em}}Эпік цяпер куды глыбей змалёўвае характары і псыхолёгічныя
перажываньні сваіх герояў. Асабліва гэта датычыць пятлюраўца
Міколы, носьбіта, просвітяньских&quot; нацыяналістычных ідэй. Аўтар
крок за крокам сочыць за ім і дэталёва перадае ўсе яго думкі і адчуваньні. У асобе Міколы Эпік змаляваў тыповага ўкраінца — „просвітянця“ (Мікола таксама быў у „Просвіті“), ва ўяўленьмі якога Украіна — „гэта высьненая бацькаўшчына“, уся веліч якое ў мінулым. Вось за тую славу гэтманаў, за старыя традыцыі сечы, за зоры, што зьзяюць угары, ён згодзен эмагацца да свае сьмерці, і ня бачыць і ня хоча бачыць сучасных патрэб жыцьця, да якіх ніяк нельга прыстасаваць гэтую мінуўшчыну. Апынуўшыся ў коле „найдэмократычнейшага“ атамана, ён б‘ецца ў сумнівах і ня можа згадзіцца з Кадзілаваю трактоўкаю нацыянальнае проблемы. У гэтага Кадзілы, уласна кажучы, позытыўныя програмы, а ўвесь багаж ідэй складаецца з лёзунгу: „прэч жыдоў і кацапаў“!

{{gap|1.5em}}Зусім інакш вырашае нацыянальнае пытаньне Дзямян. Ён ня мае сумненьняў, як Мікола, у яго ёсьць работа, якую няўтомна&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h1zd55sisnnunqeoo1tti0d4eom1m8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/187</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126444</id>
    <revision>
      <id>292156</id>
      <timestamp>2026-07-13T11:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «трэба рабіць, ёсьць рэволюцыя, якую трэба бараніць да апошняе кроплі крыві, — рэволюцыя, якая кожнай нацыі дае магчымасьць разьвівацца і расьці. Аўтару бадай няма патрэбы замалёўваць адчуваньні Дзямяна. Дзяманавыя думкі ня там, двесьці за хмарамі, а ту...»</comment>
      <origin>292156</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="kg4bj7vyb0up5cyuduuo7lojdedkk81" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;трэба рабіць, ёсьць рэволюцыя, якую трэба бараніць да апошняе кроплі крыві, — рэволюцыя, якая кожнай нацыі дае магчымасьць
разьвівацца і расьці. Аўтару бадай няма патрэбы замалёўваць адчуваньні Дзямяна. Дзяманавыя думкі ня там, двесьці за хмарамі, а тут, на цьвёрдым грунце сапраўднага жыцьця, і таму яны не разыходзяцца з ягонаю працаю. Дзямян — гэта {{абмылка|мой|той}} цьвёрды камень, які ідзе на пабудову соцыялізму і з якога, калі патрэбна, можна высячы агню, як гэта і было, калі ён разброіў Немацея, каб ня выратаваць сваё жыцьцё, а каб пачаць бойку з бандаю, за якую памылкова прынялі сваіх, што прыехалі з павету.

{{gap|1.5em}}Вось-жа ў гэтай аповесьці Эпік на фоне грамадзянскае вайны ня толькі малюе сустрэчу двух чалавек, якія апынуліся ў варожых лягерах, але і глыбока высьвятляе ідэолёгічную сутнасьць кожнага лягеру, асабліва шовіністычна-вузкі нацыяналізм пятлюраўскіх бандытаў.

{{gap|1.5em}}Якімі-ж мастацкімі сродкамі карыстаецца Эпік у сваёй аповесьці.

{{gap|1.5em}}Першае, на што зьвяртаеш увагу — гэта багатая сюжэтнасьць: дзея ўвесь час напружана і перапоўнена авантурыстычнымі
прыгодамі. Дынамічна і яскрава падаюцца масавыя сюжэты, як бойка з бандытамі, момант перад бойкаю, калі зьбіраецца незаможніцкая „армія“ Мацея ды інш.

{{gap|1.5em}}Эпік добра ўладае моваю; яна ў яго сьціслая, вобразная, спакойная. Ён унікае найменшых моўных экспэрымэнтаў і ўвесь свой матэрыял падае ў моцна сьціснутым рэалістычным пляне, чым падмацоўвае свае цьверджаньне, што мастацкі твор павінен браць зьявы тыповыя, сынтэзаваць гэтыя зьявы, паглыбляць і паказваць гэта чытачу ў межах магчымага, праўдзівага.

{{gap|1.5em}}Выходзячы в марсыцкага вызначэньня і разуменьня ролі мастацтва, Эпік заўсёды прытрымліваецца соцыяльнага заказу і кажа, што адно з найважнейшых галін соцыялістычнага будаўніцтва „павінна быць будаваньне соцыялістычнага чалавека“, як „аснаўное сілы, рухавіка грамадзкага разьвіцьця“, і што значную частку гэтае работы павінна вынесьці на сваіх плячок&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kg4bj7vyb0up5cyuduuo7lojdedkk81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Сустрэча (1932).pdf/188</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126445</id>
    <revision>
      <id>292157</id>
      <timestamp>2026-07-13T11:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RAleh111</username>
        <id>4658</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «савецкая літаратура. Таму і сам ён накіроўвае сваю творчасьць у кірунку „будаваньня соцыялістычнага чалавека“ і накіроўвае ўдала, пра што кажуць хоць-бы шматлікія і людныя дыспуты з прычыны яго аповесьці „Без грунту“, а гэта сьведчыць, што ён абуджа...»</comment>
      <origin>292157</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="hn8hfp8gbmhtuw18xh6iehsbtsmh4fe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;RAleh111&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;савецкая літаратура. Таму і сам ён накіроўвае сваю творчасьць у кірунку „будаваньня соцыялістычнага чалавека“ і накіроўвае ўдала, пра што кажуць хоць-бы шматлікія і людныя дыспуты з прычыны яго аповесьці „Без грунту“, а гэта сьведчыць, што ён абуджае і актывізуе грамадзкую думку. Акрамя таго, можна дадаць, што „Без грунту“ атрымала прэмію на Усеукраінскім конкурсе, як найлепшая юнацкая кніга. Гэта яшчэ раз падкрэсьлівае не малую выхаваўчую ролю твораў Рыгора Эпіка.


{{накіравальная рыса|5em|height=0.1px}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hn8hfp8gbmhtuw18xh6iehsbtsmh4fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Краязнаўства (1929).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>126446</id>
    <revision>
      <id>292159</id>
      <timestamp>2026-07-13T11:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <comment>/* Праблематычная */</comment>
      <origin>292159</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5048" sha1="ijj988fawf18fjte0rznxjjeuxlkfzr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Менская губ. — рускі край, а ня польскі“. Больш таго: „дакладнае і бесстароннае азнаямленьне з старасьветчынай пакажа рускаму і польскаму грамадзтву, як трэба адносіцца да гэтай ускраіны, дасьць кіраўнічыя даныя для урадовай політыкі“.

{{Водступ|2|em}}Дасягнуць усяго гэтага камітэт меўся пэўным асьвятленьнем гістарычных і інш. фактаў, што і рабіў на ўсім працягу свайго існаваньня.

{{Водступ|2|em}}Адпаведна сваім задачам камітэт зьбіраў бібліотэку і музэй, якія былі даволі багатымі. Для непасрэднага дасьледваньня помнікаў старасьветчыны камітэт організоўваў экспэдыцыі, з якіх найбольш каштоўная была ў Тураў, калі быў адкапаны тамака вядомы саркафаг.

{{Водступ|2|em}}Свае працы камітэт выдаваў пад назваю „Минская старина“ паасобнымі выпускамі, якіх за ўвесь час вышла чатыры, прычым трэці ў дзьвёх частках. На 2.027 старонках гэтых чатырох выпускаў зьмешчаны: а) чатыры прамовы аб адчыненьні камітэту і яго задачах; б) беларусы, іх вусная і кніжная мова пры сьвятле гісторыі; в) Менск у XVII стал.; г) помнікі старасьветчыны; д) Пінскі Лешчынскі кляштар у 1588 г.; е) да ўспамінаў аб сьвяшчэньніку Канапасевічу; э) прабываньне Пятра Вялікага ў Менску; ё) жыцьцяпіс каноніка Сянчыкоўскага; ж) архіў Трайчанскі і інш. архіўныя дакуманты; з) казкі, легенды, песьні; і) некаторыя статыстычныя даныя аб насяленьні Заходняга краю; й) чаго яны дабіваюцца: аўтономіі ці незалежнай дзяржавы (паводле польскіх проклямацый); к) са слуцкай старасьветчыны; л) апісаньне рукапісаў і старадрукаў камітэту і Слуцкага Трайчанскага кляштару; м) справаздачы аб экспэдыцыях і дзеньнік раскопак і інш., а таксама часамі зьмяшчалася хроніка камітэту. Апрача таго, камітэтам выдана было „Описание рукописей и старопечатных книг в Слуцком (Мин. губ.) Тройчанском монастыре“ на 22 стар. in. 8°. Да фактычнага матэрыялу, зьмешчанага ў „Минской Старине“, не гаворачы ўжо пра яго ідэолёгічнае асьвятленьне, трэба адносіцца вельмі крытычна і асьцярожна, бо даваўся ён выключна з пункту гледжаньня праваслаўя, вялікадзяржаўнасьці і вялікарускай народнасьці.

{{Водступ|2|em}}Апрача пашырэньня свае працы і поглядаў у друкаваным відзе, камітэт популярызаваў свае ідэі і вусна, організуючы сходы, на якіх разам з дакладчыкамі выступаў і архірэйскі хор. Так, на адным з такіх публічных сходаў дзеяч камітэту даводзіў, што „ва ўсіх нас рускіх ёсьць адна, па словах И. С. Тургенева, „магутная руская мова“, і няма ніякай патрэбы ўтвараць пашахонскія або беларускія валяпюкі. І тыя, хто гэтым займаецца, або ажыцьцяўляе мэты полёнізму, якія ня маюць нічога агульнага з патрэбамі заходня-рускага народу, або па неразуменьню зьяўляюцца шкоднікамі роднай рускай нацыі і яе мовы, а зусім не тварыцелямі яе“. На прыхільнікаў беларускага адраджэньня і патаемных школ для польскай {{перанос пачатак|п=нацы-|к=янальнай}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ijj988fawf18fjte0rznxjjeuxlkfzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>292160</id>
      <parentid>292159</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>By-isti</username>
        <id>3554</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>292160</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5047" sha1="pairyb0t7lj5uk9frj5i6jc83tiao3z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;By-isti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Менская губ. — рускі край, а ня польскі“. Больш таго: „дакладнае і бесстароннае азнаямленьне з старасьветчынай пакажа рускаму і польскаму грамадзтву, як трэба адносіцца да гэтай ускраіны, дасьць кіраўнічыя даныя для урадовай політыкі“.

{{Водступ|2|em}}Дасягнуць усяго гэтага камітэт меўся пэўным асьвятленьнем гістарычных і інш. фактаў, што і рабіў на ўсім працягу свайго існаваньня.

{{Водступ|2|em}}Адпаведна сваім задачам камітэт зьбіраў бібліотэку і музэй, якія былі даволі багатымі. Для непасрэднага дасьледваньня помнікаў старасьветчыны камітэт організоўваў экспэдыцыі, з якіх найбольш каштоўная была ў Тураў, калі быў адкапаны тамака вядомы саркафаг.

{{Водступ|2|em}}Свае працы камітэт выдаваў пад назваю „Минская старина“ паасобнымі выпускамі, якіх за ўвесь час вышла чатыры, прычым трэці ў дзьвёх частках. На 2.027 старонках гэтых чатырох выпускаў зьмешчаны: а) чатыры прамовы аб адчыненьні камітэту і яго задачах; б) беларусы, іх вусная і кніжная мова пры сьвятле гісторыі; в) Менск у XVII стал.; г) помнікі старасьветчыны; д) Пінскі Лешчынскі кляштар у 1588 г.; е) да ўспамінаў аб сьвяшчэньніку Канапасевічу; э) прабываньне Пятра Вялікага ў Менску; ё) жыцьцяпіс каноніка Сянчыкоўскага; ж) архіў Трайчанскі і інш. архіўныя дакуманты; з) казкі, легенды, песьні; і) некаторыя статыстычныя даныя аб насяленьні Заходняга краю; й) чаго яны дабіваюцца: аўтономіі ці незалежнай дзяржавы (паводле польскіх проклямацый); к) са слуцкай старасьветчыны; л) апісаньне рукапісаў і старадрукаў камітэту і Слуцкага Трайчанскага кляштару; м) справаздачы аб экспэдыцыях і дзеньнік раскопак і інш., а таксама часамі зьмяшчалася хроніка камітэту. Апрача таго, камітэтам выдана было „Описание рукописей и старопечатных книг в Слуцком (Мин. губ.) Тройчанском монастыре“ на 22 стар. in. 8°. Да фактычнага матэрыялу, зьмешчанага ў „Минской Старине“, не гаворачы ўжо пра яго ідэолёгічнае асьвятленьне, трэба адносіцца вельмі крытычна і асьцярожна, бо даваўся ён выключна з пункту гледжаньня праваслаўя, вялікадзяржаўнасьці і вялікарускай народнасьці.

{{Водступ|2|em}}Апрача пашырэньня свае працы і поглядаў у друкаваным відзе, камітэт популярызаваў свае ідэі і вусна, організуючы сходы, на якіх разам з дакладчыкамі выступаў і архірэйскі хор. Так, на адным з такіх публічных сходаў дзеяч камітэту даводзіў, што „ва ўсіх нас рускіх ёсьць адна, па словах И. С. Тургенева, „магутная руская мова“, і няма ніякай патрэбы ўтвараць пашахонскія або беларускія валяпюкі. І тыя, хто гэтым займаецца, або ажыцьцяўляе мэты полёнізму, якія ня маюць нічога агульнага з патрэбамі заходня-рускага народу, або па неразуменьню зьяўляюцца шкоднікамі роднай рускай нацыі і яе мовы, а зусім не тварыцелямі яе“. На прыхільнікаў беларускага адраджэньня і патаемных школ для польскай {{перанос пачатак|п=нацы|к=янальнай}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pairyb0t7lj5uk9frj5i6jc83tiao3z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>