Старонка:Географія Эўропы Паўднёвая Эўропа.PDF/80

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікікрыніцы</sitename>
    <dbname>bewikisource</dbname>
    <base>https://be.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікікрыніцы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Аўтар</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Размовы пра аўтара</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Старонка</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Размовы пра старонку</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Індэкс</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Размовы пра індэкс</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Паўднёвая Эўропа.PDF/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>2842</id>
    <revision>
      <id>302994</id>
      <parentid>166927</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T19:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>302994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4917" sha1="4kaku4e17imm4e2sf2go7labwou7qje" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Хомелка&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;section begin=&quot;BALKANY&quot;/&gt;У даўныя вякі ў Грэцыі было вельмі многа багатых гандлёвых гарадоў, большасьць з якіх у свой час зьяўлялася асяродкамі маленькіх, але багатых і культурных рэспублік. Раскопкі ў розных мясцовасьцях краіны выявілі, што яшчэ за многа вякоў да хрысьцянскай эры там існавалі буйныя багатыя гарады ({{Спасылка на Вікіпедыю|Мікены|Мікены|Мікены}}, {{Спасылка на Вікіпедыю|Тырынт|Тырынф|Тырынт}}), у якіх ужо тады высока стаяла мастацтва. Ад некаторых засталіся толькі руіны; другія ({{Спасылка на Вікіпедыю|Спарта|Спарта|Спарта}}, {{Спасылка на Вікіпедыю|Корынт|Горад Карынф|Карынт}}) у часы заняпаду Грэцыі перавярнуліся ў маленькія ўбогія мястэчкі і вёскі.

Толькі адзін з старадаўных грэцкіх гарадоў і цяпер зьяўляецца багатым і вялікім. Гэта сталіца Грэцкае дзяржавы, да якой належыць уся краіна, - ''Атэны'' (301 тыс. насельн.). Дзякуючы свайму палажэньню ў сярэдзіне паўвострава {{Спасылка на Вікіпедыю|Аттыкі|Атыка|Атыка}}, у самым асяродку Грэцыі, Атэны заўсёды кіравалі гандлем і культурным жыцьцём краіны. У часы турэцкага панаваньня Атэны прыходзілі ў заняпад, але ад часу адраджэньня Грэцкай дзяржавы зноў закрасавалі. Цяпер тут знаходзяцца галоўныя дзяржаўныя ўстановы і лепшыя школы краіны, у тым ліку ўнівэрсытэт. Аднак яшчэ й цяпер Атэны не дасягнулі таго разьвіцьця, якога дасягалі ў даўныя вякі. Аб слаўнай мінуўшчыне гораду сьведчыць старадаўная крэпасьць &quot;{{Спасылка на Вікіпедыю|Акрополь|Афінскі Акропаль|Атэнскі Акропаль}}&quot;, пабудованая на высокім узгорку над горадам. Сьцены й колюмны некаторых мармуровых будынкаў Акрополю захаваліся яшчэ досыць добра і зьяўляюцца лепшым прымернікам даўна-грэцкага мастацтва ({{Спасылка на Вікіпедыю|Партэнон|Парфенон|Партэнон}}, храм багіні Атэны-Нікэ і інш.).

Морскай прыстаньню грэцкай сталіцы зьяўляецца ''{{Спасылка на Вікіпедыю|Пірэй|Горад Пирэй|Пирэй}}'' (133 тыс. насельн.), бойкі гандлёва-прамысловы горад на беразе {{Спасылка на Вікіпедыю|Эгінскае затокі|Саранічны заліў|Саранічны заліў}}, у 8 клм. ад Атэн. Сюды прывозяць з-за межаў большую частку тавараў, накірованых у Грэцыю; тут будуюць караблі, гатуюць віны, фабрыкуюць жалезныя вырабы.

У Паўднёвай Грэцыі найвялікшым горадам зьяўляецца ''{{Спасылка на Вікіпедыю|Патрас|Горад Патры|Патры}}'' (52 тыс. насельн.), які ляжыць каля выйсьця Корынцкае затокі (каля так званай {{Спасылка на Вікіпедыю|Патраскай затокі|Патраскі заліў|Патраскі заліў}}). Гэта асяродак вывазу з Грэцыі лепшых гатункаў віна і разынак (асабліва корынкі).

На адным з Іонійскіх астравоў ({{Спасылка на Вікіпедыю|Корфу|Востраў Керкіра|Керкіра (востраў)}}) ляжыць места {{Спасылка на Вікіпедыю|Корфу|Горад Керкіра|Керкіра (горад)}} (30 тыс. насельн.) сярод прыгожых вінаградняў і гайко алейнага дрэва.
&lt;section end=&quot;BALKANY&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4kaku4e17imm4e2sf2go7labwou7qje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22207</id>
    <revision>
      <id>302995</id>
      <parentid>302908</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T20:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>302995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2885" sha1="5y8u7nks4d4l3k0af5oc2uu9knwxtrp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;большасьць насельнікаў і тут жыве па гарадох, але гарады маюць часьцей
гандлёвае, чым прамысловае значэньне, дый прамысловасьць іх грунтуецца
на апрацоўцы продуктаў сельскай гаспадаркі.

Ральніцтва ў Паўднёва-Ўсходняй Ангельшчыне стаіць досыць добра,
выраб зямлі адбываецца пры помачы найлепшых прылад па палепшаных
спосабах гаспадаркі. Сеюць тут пераважна пшаніцу і ячмень, зьбіраюць
багатыя ўраджай, але свайго збожжа не хапае, бо яго вельмі многа вымагаюць буйныя гарады, якіх тут вельмі многа. З гэтай прычыны сюды яшчэ
прывозіцца збожжа з-за межаў: з Канады, з Злучаных Штатаў Паўночнай
Амэрыкі, з Паўднёва-Усходняй Эўропы. Большую вагу маюць тэхнічныя
расьліны, якія даюць матар'ял для мясцовых фабрык, асабліва хмель.
Добра ўзрастае й садовіна: яблыні, ігрушы. Значныя прасторы засяваюцца
кармавымі травамі; апрача таго шмат у краіне і натуральных лугоў, так
што гадоўля жывёлы знаходзіцца ў добрых варунках. Ангельскія гаспа-

[[Файл:Geografija p129.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 43. — Вуліца ў ангельскай вёсцы.}}}}

дары панавучаліся выгадоўваць найлепшыя гатункі рознай заводзкай жывёлы. Ангельскія коні вядомы на ўвесь сьвет лёгкасьцю і шпаркасьцю
бегу; ангельскія сьвіньні адзначаюцца тлустасьцю і далікатным смачным
мясам; па колькасьці авечак параўнаўча з прасторай з Ангельшчынай
ня можа спрачацца ніводная краіна сьвету. Лепшую заводную жывёлу
з Ангельшчыны вывозяць ува ўсе куты сьвету, але мясам і малаком, як
і збожжам, краіна ня можа задаволіць сваё вельмі густое насяленьне, і
мусіць гэтыя продукты прывозіць з Голяндыі, з Аргентыны, з Аўстраліі,
Скандынавіі, Pаcіі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5y8u7nks4d4l3k0af5oc2uu9knwxtrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303004</id>
      <parentid>302995</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2885" sha1="q2fmsrbeskvuy5pnrsdab6yiza2lcvh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;большасьць насельнікаў і тут жыве па гарадох, але гарады маюць часьцей
гандлёвае, чым прамысловае значэньне, дый прамысловасьць іх грунтуецца
на апрацоўцы продуктаў сельскай гаспадаркі.

Ральніцтва ў Паўднёва-Ўсходняй Ангельшчыне стаіць досыць добра,
выраб зямлі адбываецца пры помачы найлепшых прылад па палепшаных
спосабах гаспадаркі. Сеюць тут пераважна пшаніцу і ячмень, зьбіраюць
багатыя ўраджай, але свайго збожжа не хапае, бо яго вельмі многа вымагаюць буйныя гарады, якіх тут вельмі многа. З гэтай прычыны сюды яшчэ
прывозіцца збожжа з-за межаў: з Канады, з Злучаных Штатаў Паўночнай
Амэрыкі, з Паўднёва-Усходняй Эўропы. Большую вагу маюць тэхнічныя
расьліны, якія даюць матар'ял для мясцовых фабрык, асабліва хмель.
Добра ўзрастае й садовіна: яблыні, ігрушы. Значныя прасторы засяваюцца
кармавымі травамі; апрача таго шмат у краіне і натуральных лугоў, так
што гадоўля жывёлы знаходзіцца ў добрых варунках. Ангельскія гаспа-

[[Файл:Geografija p129.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 43. — Вуліца ў ангельскай вёсцы.}}}}

дары панавучаліся выгадоўваць найлепшыя гатункі рознай заводзкай жывёлы. Ангельскія коні вядомы на ўвесь сьвет лёгкасьцю і шпаркасьцю
бегу; ангельскія сьвіньні адзначаюцца тлустасьцю і далікатным смачным
мясам; па колькасьці авечак параўнаўча з прасторай з Ангельшчынай
ня можа спрачацца ніводная краіна сьвету. Лепшую заводную жывёлу
з Ангельшчыны вывозяць ува ўсе куты сьвету, але мясам і малаком, як
і збожжам, краіна ня можа задаволіць сваё вельмі густое насяленьне, і
мусіць гэтыя продукты прывозіць з Голяндыі, з Аргентыны, з Аўстраліі,
Скандынавіі, Pаcіі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q2fmsrbeskvuy5pnrsdab6yiza2lcvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22209</id>
    <revision>
      <id>302996</id>
      <parentid>302909</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T21:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>302996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2842" sha1="1y0fzj5eurdpyy3zjdmgem84bjgae7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;нага палажэньня. Як на захад і на поўнач, у прамысловыя гарады заходняй Ангельшчыны, гэтак і на ўсход, на паўвостравы Кент і Норфольк,
ад Лёндону праменямі разыходзяцца чыгункі. Лёндон ляжыць ля ўсходніх
берагоў Ангельшчыны, значыць бліжэй за ўсё да Бэльгіі, Голяндыі, Нямеччыны, Польшчы, Бальтыцкіх краін, Расіі, а з гэтымі краямі вельмі
бойка гандлюе Ангельшчына. Зразумела, што Лёндон, дзякуючы свайму
палажэньню, мусіў зрабіцца найгандлёвейшым горадам Ангельшчыны, а разам з тым і ўсяго сьвету. Толькі ў апошнія перад вайной гады яго перагнаў па сваіх гандлёвых абаротах Нью-Ёрк, ды прыстані Заходняй Ангельшчыны пачалі з ім супарнічаць на полі замежнага гандлю ад таго часу,
як пашырыўся гандаль з Амэрыкай. Аднак пакуль што Лёндон яшчэ займае першае месца ў Эўропе (гандлёвы абарот яго дасягаў перад вайной
3482 мільёнаў залатых рублёў).

[[Файл:Geografija p131.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 44. — Лёндон. Рух на вуліцах каля гелды.}}}}

Лёндон—самы вялікі горад сьвету. У ім жыве, лічачы прадмесьці,
7.500.000 насельнікаў, значыць болей, як ува ўсёй Бэльгіі, Голяндыі, у
БССР або ў Швэдзіі.

Вялікія акіянскія караблі прыстаюць трохі ніжэй Лёндону; там на
некалькі дзесяткаў вёрст абапал Тэмзы цягнецца вялізная Лёндонская
прыстань. Але й вышэй па Тэмзе мітусяцца ўсялякія параходы, катэры,
лайбы.

Пад зямлёй і над зямлёй па горадзе носяцца трамваі, злучаючы паміж сабой далёка раскінутыя прадмесьці.

:::Лёндон—тыповы ангельскі горад. Удзень мільёны людзей зьбіраюцца ў асяродку яго, у гэтак зв. Сіты. Уночы ўсе разьяжджаюцца па дамох на ўскрайкі сталіцы, тады як у Сіты на-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1y0fzj5eurdpyy3zjdmgem84bjgae7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303002</id>
      <parentid>302996</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2842" sha1="bti10p3o83a0q1dbn0sd20gccjsywiw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;нага палажэньня. Як на захад і на поўнач, у прамысловыя гарады заходняй Ангельшчыны, гэтак і на ўсход, на паўвостравы Кент і Норфольк,
ад Лёндону праменямі разыходзяцца чыгункі. Лёндон ляжыць ля ўсходніх
берагоў Ангельшчыны, значыць бліжэй за ўсё да Бэльгіі, Голяндыі, Нямеччыны, Польшчы, Бальтыцкіх краін, Расіі, а з гэтымі краямі вельмі
бойка гандлюе Ангельшчына. Зразумела, што Лёндон, дзякуючы свайму
палажэньню, мусіў зрабіцца найгандлёвейшым горадам Ангельшчыны, а разам з тым і ўсяго сьвету. Толькі ў апошнія перад вайной гады яго перагнаў па сваіх гандлёвых абаротах Нью-Ёрк, ды прыстані Заходняй Ангельшчыны пачалі з ім супарнічаць на полі замежнага гандлю ад таго часу,
як пашырыўся гандаль з Амэрыкай. Аднак пакуль што Лёндон яшчэ займае першае месца ў Эўропе (гандлёвы абарот яго дасягаў перад вайной
3482 мільёнаў залатых рублёў).

[[Файл:Geografija p131.jpg|300px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 44. — Лёндон. Рух на вуліцах каля гелды.}}}}

Лёндон—самы вялікі горад сьвету. У ім жыве, лічачы прадмесьці,
7.500.000 насельнікаў, значыць болей, як ува ўсёй Бэльгіі, Голяндыі, у
БССР або ў Швэдзіі.

Вялікія акіянскія караблі прыстаюць трохі ніжэй Лёндону; там на
некалькі дзесяткаў вёрст абапал Тэмзы цягнецца вялізная Лёндонская
прыстань. Але й вышэй па Тэмзе мітусяцца ўсялякія параходы, катэры,
лайбы.

Пад зямлёй і над зямлёй па горадзе носяцца трамваі, злучаючы паміж сабой далёка раскінутыя прадмесьці.

:::Лёндон—тыповы ангельскі горад. Удзень мільёны людзей зьбіраюцца ў асяродку яго, у гэтак зв. Сіты. Уночы ўсе разьяжджаюцца па дамох на ўскрайкі сталіцы, тады як у Сіты на-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bti10p3o83a0q1dbn0sd20gccjsywiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303003</id>
      <parentid>303002</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2842" sha1="ambhexra0km474wur3815uq8qiq64gq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;нага палажэньня. Як на захад і на поўнач, у прамысловыя гарады заходняй Ангельшчыны, гэтак і на ўсход, на паўвостравы Кент і Норфольк,
ад Лёндону праменямі разыходзяцца чыгункі. Лёндон ляжыць ля ўсходніх
берагоў Ангельшчыны, значыць бліжэй за ўсё да Бэльгіі, Голяндыі, Нямеччыны, Польшчы, Бальтыцкіх краін, Расіі, а з гэтымі краямі вельмі
бойка гандлюе Ангельшчына. Зразумела, што Лёндон, дзякуючы свайму
палажэньню, мусіў зрабіцца найгандлёвейшым горадам Ангельшчыны, а разам з тым і ўсяго сьвету. Толькі ў апошнія перад вайной гады яго перагнаў па сваіх гандлёвых абаротах Нью-Ёрк, ды прыстані Заходняй Ангельшчыны пачалі з ім супарнічаць на полі замежнага гандлю ад таго часу,
як пашырыўся гандаль з Амэрыкай. Аднак пакуль што Лёндон яшчэ займае першае месца ў Эўропе (гандлёвы абарот яго дасягаў перад вайной
3482 мільёнаў залатых рублёў).

[[Файл:Geografija p131.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 44. — Лёндон. Рух на вуліцах каля гелды.}}}}

Лёндон—самы вялікі горад сьвету. У ім жыве, лічачы прадмесьці,
7.500.000 насельнікаў, значыць болей, як ува ўсёй Бэльгіі, Голяндыі, у
БССР або ў Швэдзіі.

Вялікія акіянскія караблі прыстаюць трохі ніжэй Лёндону; там на
некалькі дзесяткаў вёрст абапал Тэмзы цягнецца вялізная Лёндонская
прыстань. Але й вышэй па Тэмзе мітусяцца ўсялякія параходы, катэры,
лайбы.

Пад зямлёй і над зямлёй па горадзе носяцца трамваі, злучаючы паміж сабой далёка раскінутыя прадмесьці.

:::Лёндон—тыповы ангельскі горад. Удзень мільёны людзей зьбіраюцца ў асяродку яго, у гэтак зв. Сіты. Уночы ўсе разьяжджаюцца па дамох на ўскрайкі сталіцы, тады як у Сіты на-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ambhexra0km474wur3815uq8qiq64gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22211</id>
    <revision>
      <id>302997</id>
      <parentid>302910</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T21:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>302997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="8bpp7aa8xyo4nkjczlbs59o0pwjbv1j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

[[Файл:Geografija p133.jpg|600px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 45. — Лёндон. Будынак ангельскага парлямэнту.}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8bpp7aa8xyo4nkjczlbs59o0pwjbv1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>302998</id>
      <parentid>302997</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T21:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <comment>/* Вычытаная */</comment>
      <origin>302998</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="ko5ycvukpvvlri9som0r8v6upjbkp0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gleb Leo&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

[[Файл:Geografija p133.jpg|600px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 45. — Лёндон. Будынак ангельскага парлямэнту.}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ko5ycvukpvvlri9som0r8v6upjbkp0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22213</id>
    <revision>
      <id>302999</id>
      <parentid>187822</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T21:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>302999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="ie6487re4321lqjvf0q2gbx736p8ie8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Вясёлыя куточкі з прыгожым краявідам сустракаюцца яшчэ ў горах
Кумбэрленду па берагох выдраных даўнымі ледавікамі вазёрак. Па іншых
мясцовасьцях краіны прырода адступае на другі плян перад чалавекам,
які з сваімі фабрыкамі й капальнямі ўплывае на краявід болей, як расьліна і глеба.

{{Водступ|2|em}}Нават у параўнаўча бедных падземным багацьцем мясцовасьцях рудні
й капальні спатыкаюцца не радзей, як двары ды фэрмы; у тых-жа месцах,
дзе здабываюць вугаль, гарады стаяць адзін каля другога, капальні й гуты,
рудні й фабрыкі кідаюцца ў вочы ўсюды, куды ні зірнеш.

:::{{Водступ|2|em}}Паўсюды там ляжаць вялікія кучы вугалю; вугальны пыл лётае ў паветры, вугаль пакрывае тонкім пластком дахі й сьцены будынкаў, твары і адзеньне працоўнага люду. Там няма тэй цішы й пакою, якім адзначаюцца некаторыя мясцовасьці Ўсходняй Ангельшчыны. У вушох зьвініць ад гукаў фабрычных гудкоў, гоману людзкіх галасоў, грукату машын, сьвісту цягнікоў. Усю сваю сілу і здольнасьць чалавек аддае там на тое, каб лепей скарыстаць паклады вугалю. Там усе працуюць, усе заклапочаныя, ніхто ня мае вольнага часу і ў будзённы дзень ніхто ня ведае адпачынку.

{{Водступ|2|em}}Галоўныя мясцовасьці, у якіх здабываюць каменны вугаль, знаходзяцца ў Паўднёвым Ўэльсе, дзе залягае найлепшы ў сьвеце антрацыт, у
Сярэдня-Ангельскім узгор'і, абапал паўднёвай часткі Пэнінскіх гор і на
крайнім паўночным усходзе, дзе Паўночна-Заходняя Ангельшчына дасягае
Нямецкага мора. Больш за ўсё ў краіне вугалю; на другім месцы стаіць
здабываньне жалеза. Хаця жалезную руду знаходзяць блізка-што па
ўсёй краіне, але па здабываньні яе Ангельшчына ўжо страціла першае
месца ў Эўропе.

{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Geografija p135.jpg|подпіс=Мал. 45. Прамысловая карта Брытанскіх астравоў.}}

{{Водступ|2|em}}У Корнуэльсе знаходзяць
яшчэ цыну, капаюць лепшую
парцалянавую гліну, у Ўэльсе і
на востраве Мэн трапляецца
цынк і волава, у Корнуэльсе і
Ўэльсе — медзь, на Кумбэрлендзе ламаюць графіт, у паўночным Ўэльсе — лупняк. Наагул
багацьці краіны могуць звацца
нязьлічанымі, і толькі Злучаныя
Штаты перавышаюць яе па колькасьці карысных мінэралаў ды
Нямеччына ў апошнія гады падраўнялася з ёй і можа поплеч
ісьці ў паступовым пашырэньні
сваёй прамысловасьці.

{{Водступ|2|em}}Большую частку здабытага вугалю ангельцы паляць на ўласных фабрыках. Асабліва многа гэтага апалу ідзе на выплаўку жалеза. З
чыгуну, сталі і жалеза ў Паўночна-Заходняй Ангельшчыне вырабляюць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ie6487re4321lqjvf0q2gbx736p8ie8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303018</id>
      <parentid>302999</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4423" sha1="09v4jcsqdxwyhok9jha6zbkxbsc39am" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Вясёлыя куточкі з прыгожым краявідам сустракаюцца яшчэ ў горах
Кумбэрленду па берагох выдраных даўнымі ледавікамі вазёрак. Па іншых
мясцовасьцях краіны прырода адступае на другі плян перад чалавекам,
які з сваімі фабрыкамі й капальнямі ўплывае на краявід болей, як расьліна і глеба.

{{Водступ|2|em}}Нават у параўнаўча бедных падземным багацьцем мясцовасьцях рудні
й капальні спатыкаюцца не радзей, як двары ды фэрмы; у тых-жа месцах,
дзе здабываюць вугаль, гарады стаяць адзін каля другога, капальні й гуты,
рудні й фабрыкі кідаюцца ў вочы ўсюды, куды ні зірнеш.

:::{{Водступ|2|em}}Паўсюды там ляжаць вялікія кучы вугалю; вугальны пыл лётае ў паветры, вугаль пакрывае тонкім пластком дахі й сьцены будынкаў, твары і адзеньне працоўнага люду. Там няма тэй цішы й пакою, якім адзначаюцца некаторыя мясцовасьці Ўсходняй Ангельшчыны. У вушох зьвініць ад гукаў фабрычных гудкоў, гоману людзкіх галасоў, грукату машын, сьвісту цягнікоў. Усю сваю сілу і здольнасьць чалавек аддае там на тое, каб лепей скарыстаць паклады вугалю. Там усе працуюць, усе заклапочаныя, ніхто ня мае вольнага часу і ў будзённы дзень ніхто ня ведае адпачынку.

{{Водступ|2|em}}Галоўныя мясцовасьці, у якіх здабываюць каменны вугаль, знаходзяцца ў Паўднёвым Ўэльсе, дзе залягае найлепшы ў сьвеце антрацыт, у
Сярэдня-Ангельскім узгор'і, абапал паўднёвай часткі Пэнінскіх гор і на
крайнім паўночным усходзе, дзе Паўночна-Заходняя Ангельшчына дасягае
Нямецкага мора. Больш за ўсё ў краіне вугалю; на другім месцы стаіць
здабываньне жалеза. Хаця жалезную руду знаходзяць блізка-што па
ўсёй краіне, але па здабываньні яе Ангельшчына ўжо страціла першае
месца ў Эўропе.

{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Geografija p135.jpg|подпіс=Мал. 45. — Прамысловая карта Брытанскіх астравоў.}}

{{Водступ|2|em}}У Корнуэльсе знаходзяць
яшчэ цыну, капаюць лепшую
парцалянавую гліну, у Ўэльсе і
на востраве Мэн трапляецца
цынк і волава, у Корнуэльсе і
Ўэльсе — медзь, на Кумбэрлендзе ламаюць графіт, у паўночным Ўэльсе — лупняк. Наагул
багацьці краіны могуць звацца
нязьлічанымі, і толькі Злучаныя
Штаты перавышаюць яе па колькасьці карысных мінэралаў ды
Нямеччына ў апошнія гады падраўнялася з ёй і можа поплеч
ісьці ў паступовым пашырэньні
сваёй прамысловасьці.

{{Водступ|2|em}}Большую частку здабытага вугалю ангельцы паляць на ўласных фабрыках. Асабліва многа гэтага апалу ідзе на выплаўку жалеза. З
чыгуну, сталі і жалеза ў Паўночна-Заходняй Ангельшчыне вырабляюць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>09v4jcsqdxwyhok9jha6zbkxbsc39am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303019</id>
      <parentid>303018</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4423" sha1="nzacag7l50l538oe1oyk3qbkzfnyfq8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Вясёлыя куточкі з прыгожым краявідам сустракаюцца яшчэ ў горах
Кумбэрленду па берагох выдраных даўнымі ледавікамі вазёрак. Па іншых
мясцовасьцях краіны прырода адступае на другі плян перад чалавекам,
які з сваімі фабрыкамі й капальнямі ўплывае на краявід болей, як расьліна і глеба.

{{Водступ|2|em}}Нават у параўнаўча бедных падземным багацьцем мясцовасьцях рудні
й капальні спатыкаюцца не радзей, як двары ды фэрмы; у тых-жа месцах,
дзе здабываюць вугаль, гарады стаяць адзін каля другога, капальні й гуты,
рудні й фабрыкі кідаюцца ў вочы ўсюды, куды ні зірнеш.

:::{{Водступ|2|em}}Паўсюды там ляжаць вялікія кучы вугалю; вугальны пыл лётае ў паветры, вугаль пакрывае тонкім пластком дахі й сьцены будынкаў, твары і адзеньне працоўнага люду. Там няма тэй цішы й пакою, якім адзначаюцца некаторыя мясцовасьці Ўсходняй Ангельшчыны. У вушох зьвініць ад гукаў фабрычных гудкоў, гоману людзкіх галасоў, грукату машын, сьвісту цягнікоў. Усю сваю сілу і здольнасьць чалавек аддае там на тое, каб лепей скарыстаць паклады вугалю. Там усе працуюць, усе заклапочаныя, ніхто ня мае вольнага часу і ў будзённы дзень ніхто ня ведае адпачынку.

{{Водступ|2|em}}Галоўныя мясцовасьці, у якіх здабываюць каменны вугаль, знаходзяцца ў Паўднёвым Ўэльсе, дзе залягае найлепшы ў сьвеце антрацыт, у
Сярэдня-Ангельскім узгор'і, абапал паўднёвай часткі Пэнінскіх гор і на
крайнім паўночным усходзе, дзе Паўночна-Заходняя Ангельшчына дасягае
Нямецкага мора. Больш за ўсё ў краіне вугалю; на другім месцы стаіць
здабываньне жалеза. Хаця жалезную руду знаходзяць блізка-што па
ўсёй краіне, але па здабываньні яе Ангельшчына ўжо страціла першае
месца ў Эўропе.

{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Geografija p135.jpg|подпіс=Мал. 46. — Прамысловая карта Брытанскіх астравоў.}}

{{Водступ|2|em}}У Корнуэльсе знаходзяць
яшчэ цыну, капаюць лепшую
парцалянавую гліну, у Ўэльсе і
на востраве Мэн трапляецца
цынк і волава, у Корнуэльсе і
Ўэльсе — медзь, на Кумбэрлендзе ламаюць графіт, у паўночным Ўэльсе — лупняк. Наагул
багацьці краіны могуць звацца
нязьлічанымі, і толькі Злучаныя
Штаты перавышаюць яе па колькасьці карысных мінэралаў ды
Нямеччына ў апошнія гады падраўнялася з ёй і можа поплеч
ісьці ў паступовым пашырэньні
сваёй прамысловасьці.

{{Водступ|2|em}}Большую частку здабытага вугалю ангельцы паляць на ўласных фабрыках. Асабліва многа гэтага апалу ідзе на выплаўку жалеза. З
чыгуну, сталі і жалеза ў Паўночна-Заходняй Ангельшчыне вырабляюць&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nzacag7l50l538oe1oyk3qbkzfnyfq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22218</id>
    <revision>
      <id>303001</id>
      <parentid>302911</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3188" sha1="i4fbwc5j93x4cmkbqe5fum0hv4g8t0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;даходы насельнікам дае рыбацтва. Што год адгэтуль вывозіцца на некалькі
дзесяткаў мільёнаў рублёу золатам селядцоў. У нізіне Лёленд у каменновугальных акругах пераважвае нетракапальная і фабрычная прамысловасьць. Там выплаўляюць жалеза, гатуюць розныя жалезныя вырабы, апрацоўваюць баваўну, лён, джут, шоўк і гэтак далей.

Даўная кельцкая люднасьць Шотляндыі захавалася галоўным чынам
на захадзе. Людзі там ніжэйшага росту і цямнейшыя, як на ўсходзе.
самых недаступных горах захаду да сяго часу пануе старакельцкая мова.
Наадварот, высокія, сьветлавалосыя, доўгагаловыя й доўгатварыя насельнікі Паўднёва-Усходняй Шотляндыі зьяўляюцца патомкамі гэрманскіх пляменьняў, якія захапілі гэтую частку краіны ў пачатку сярэдніх вякоў.
Гавораць яны выключна паангельску, хаця й ня вельмі любяць запраўдных ангельцаў.

&lt;blockquote&gt;Між іншым ад ангельцаў шотляндцы адразьняюцца сваёй рэлігіяй. Ангельцы офіцыйна належаць пераважна да так званай англіканскай царквы, шотляндцы — галоўным чынам так званыя прэсвітэрыянцы. Англіканская вера займае cярэдняе месца паміж іншымі протэстанцкімі рэлігіямі і каталіцтвам.&lt;/blockquote&gt;

[[Файл:Geografija p140.jpg|300px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 47. — Плоскаўзвышша ў Шотляндыі.}}}}

Гарады Шотляндыі згуртаваліся ў багатай на вугаль і жалеза нізіне
Лёленд. Тамака на р. Клейд, у тэй яе частцы, да якой даплываюць вялізныя морскія караблі, недалёка ад заходняга берагу ляжыць горад Глезго
(1034000 н. у 1921 г.), які бойка гандлюе з Канадай, Злучанымі Штатамі і з Вэст-індыяй. Сюды прывозяць адтуль цукер і баваўну, а адгэтуль вывозяць вырабленыя на тутэйшых фабрыках баваўняныя і шаўковыя тканіны і розныя мэталёвыя тавары, перш за ўсё ўсялякія машыны. Глезго вядомы, як асяродак будаваньня караблёў, гандлёвы і унівэрсытэцкі цэнтр Шотлянды.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4fbwc5j93x4cmkbqe5fum0hv4g8t0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22221</id>
    <revision>
      <id>303000</id>
      <parentid>302912</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3757" sha1="7jrri4hvaw5rn2jw9toq1b9ah6ha0qn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;стойнасьць. Аб'яднаўшыся з лібэральнымі партыямі у ангельскім парлямэнце, ірляндцы усімі дазволеным спосабамі дамагаліся прынамсі самаўраду і асобнага ірляндзкага парлямэнту. Найболей крайнія з ірляндзкіх незалежнікаў часамі заклікалі сялянства брацца за зброю, але толькі пасьля сусьветнай вайны ангельскі ўрад згадзіўся на стварэньне незалежнай Ірляндзкай дзяржавы з асобным урадам і парлямэнтам, але злучанай з Брытанскай дзяржавай саюзным дагаворам.

{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=250px|выява=Geografija p143.jpg|подпіс=Мал. 48. — Ірляндзкі фэрмэр.}}

Ужо многа гадоў назад
большасьць насельнікаў Ірляндыі запазычыла ангельскую мову, так што старая
ірляндзкая кельцкая мова
захавалася толькі на крайнім захадзе. Аднак, запазычыушы ангельскую мову,
ірляндцы засталіся асобнай
нацыяй і упарта змагаюцца за незалежнасьць сваёй
бацькаўшчыны&lt;ref&gt;Праца народнай інтэлігэнцыі над разьвіцьцём сваёй уласнай мовы стварыла ўжо
багатую літаратуру, якая ўжо цяперака зьяўляецца гонарам кожнага нацыянальна-сьвядомага ірляндца.&lt;/ref&gt;.

Векавечнае змаганьне з
пераможцамі цяжка адбілася на Ірляндыі. Заняпала
культура, зьнікла даўнейшае багацьце. Большасьць
ірляндцаў жыве вельмі бедна, значная частка іх не
атрымоўвае аніякай асьветы, многія з іх выяжджаюць
на заработкі ў іншыя краіны Брытанскай дзяржавы,
дзе выконваюць, як беларусы ў даўнейшай Расіі, самую цяжкую працу&lt;ref&gt;Толькі дзякуючы шырокаму разьвіцьцю сельска-гаспадарчай коопэрацыі дабрабыт працоўвага сялянства ў Ірляндыі значна паляпшаецца, і можна спадзявацца, што
далейшыя посьпекі коопэрацыі дазволяць ірляндцам экономічна ўзмацавацца.&lt;/ref&gt;.

Мал. 48. Ірляндзкі фэрмэр.

Як у тыповай сельска-гаспадарчай старонцы, у Грляндыі мала вялікіх
гарадоў. Сталіца яе ''Дублін'' (400000 насельнікаў) ляжыць на ўсходнім
беразе і бойка гандлюе з Ангельшчынай. Гэта асяродак ірляндзкай асьветы,
слынны сваім унівэрсытэтам. Другі буйны горад ''Бэльфаст'' (393000 насельн.)
ляжыць на паўночным усходзе краіны ў асяродку прамысл овай акругі.
Тут апрацоўваецца баваўна, ільняніна, вырабляецца паўпарцалян, шкло,
цукер.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7jrri4hvaw5rn2jw9toq1b9ah6ha0qn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22228</id>
    <revision>
      <id>303005</id>
      <parentid>302913</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="3bydxdquo2r0ygiunfuwqu33ttlef1e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;выгляд катліны, у якой ускрайкі пакрысе падымаюцца і раптам абрываюцца знадворку. Ад краěу да асяродку гэтай катліны сьцякаюць рэкі, якія
зьліваюцца ў поўнаводную павольную Сэну. Дзякуючы прамяністаму кірунку сваіх прытокаў, злучаных каналамі з усімі іншымі суднаходнымі рэкам
Францускай старонкі, Сэна зрабілася галоўнай гандлёвай дарогай францыі, а яе вадазбор з гляістымі ўраджайнымі грунтамі заўсёды быў і застаўся ядром і сэрцам фракцускай дзяржавы. У адзнаку ад Сэны, Люара.
што цячэ з Сярэдня-Францускага ўзвышша, часамі мялее, так што яе
мяліны перашкаджаюць руху параходаў; часамі-ж, наадварот, шырока
разьліваецца і сваімі разводзьдзямі робіць многа шкоды насельнікам берагоў,
затапляючы іх сады, нівы і будынкі. Грунты ў Люарскім вадазборы горшыя, як у Сэнскім. Значныя прасторы тут займаюць няўродныя пяскі
балоты. Аднак чалавек пастараўся к тут скарыстаць кожны кавалак зямлі.
Пяскі тут засаджваюцца лесам; балоты, якіх нельга было асушыць, ператвараюцца у саджалкі, па якіх гадуюць розную рыбу.

[[Файл:Geografija p133.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 49. — Крэйдавы бераг Нормандыі.}}}}

Клімат Паўночна-Францускай нізіны мяккі, але ужо не такі хмарны,
як у Брэтані. Цяплыні і сьвятла тутака хапае для вінаградніку і іншых
далікатных расьлін. Сухменяў тут ніколі ня бывае, але няма і
тэй&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3bydxdquo2r0ygiunfuwqu33ttlef1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303006</id>
      <parentid>303005</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="6i37ita6ml5qs574seqe29nyld0qcit" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;выгляд катліны, у якой ускрайкі пакрысе падымаюцца і раптам абрываюцца знадворку. Ад краěу да асяродку гэтай катліны сьцякаюць рэкі, якія
зьліваюцца ў поўнаводную павольную Сэну. Дзякуючы прамяністаму кірунку сваіх прытокаў, злучаных каналамі з усімі іншымі суднаходнымі рэкам
Францускай старонкі, Сэна зрабілася галоўнай гандлёвай дарогай францыі, а яе вадазбор з гляістымі ўраджайнымі грунтамі заўсёды быў і застаўся ядром і сэрцам фракцускай дзяржавы. У адзнаку ад Сэны, Люара.
што цячэ з Сярэдня-Францускага ўзвышша, часамі мялее, так што яе
мяліны перашкаджаюць руху параходаў; часамі-ж, наадварот, шырока
разьліваецца і сваімі разводзьдзямі робіць многа шкоды насельнікам берагоў,
затапляючы іх сады, нівы і будынкі. Грунты ў Люарскім вадазборы горшыя, як у Сэнскім. Значныя прасторы тут займаюць няўродныя пяскі
балоты. Аднак чалавек пастараўся к тут скарыстаць кожны кавалак зямлі.
Пяскі тут засаджваюцца лесам; балоты, якіх нельга было асушыць, ператвараюцца у саджалкі, па якіх гадуюць розную рыбу.

[[Файл:Geografija p150.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 49. — Крэйдавы бераг Нормандыі.}}}}

Клімат Паўночна-Францускай нізіны мяккі, але ужо не такі хмарны,
як у Брэтані. Цяплыні і сьвятла тутака хапае для вінаградніку і іншых
далікатных расьлін. Сухменяў тут ніколі ня бывае, але няма і
тэй&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6i37ita6ml5qs574seqe29nyld0qcit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303007</id>
      <parentid>303006</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="qfrtoj1i3g1yhjfrw2fpmwii7pfje4b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;выгляд катліны, у якой ускрайкі пакрысе падымаюцца і раптам абрываюцца знадворку. Ад краěу да асяродку гэтай катліны сьцякаюць рэкі, якія
зьліваюцца ў поўнаводную павольную Сэну. Дзякуючы прамяністаму кірунку сваіх прытокаў, злучаных каналамі з усімі іншымі суднаходнымі рэкам
Францускай старонкі, Сэна зрабілася галоўнай гандлёвай дарогай францыі, а яе вадазбор з гляістымі ўраджайнымі грунтамі заўсёды быў і застаўся ядром і сэрцам фракцускай дзяржавы. У адзнаку ад Сэны, Люара.
што цячэ з Сярэдня-Францускага ўзвышша, часамі мялее, так што яе
мяліны перашкаджаюць руху параходаў; часамі-ж, наадварот, шырока
разьліваецца і сваімі разводзьдзямі робіць многа шкоды насельнікам берагоў,
затапляючы іх сады, нівы і будынкі. Грунты ў Люарскім вадазборы горшыя, як у Сэнскім. Значныя прасторы тут займаюць няўродныя пяскі
балоты. Аднак чалавек пастараўся к тут скарыстаць кожны кавалак зямлі.
Пяскі тут засаджваюцца лесам; балоты, якіх нельга было асушыць, ператвараюцца у саджалкі, па якіх гадуюць розную рыбу.

[[Файл:Geografija p150.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 49. — Крэйдавы бераг Нормандыі.}}}}

Клімат Паўночна-Францускай нізіны мяккі, але ужо не такі хмарны,
як у Брэтані. Цяплыні і сьвятла тутака хапае для вінаградніку і іншых
далікатных расьлін. Сухменяў тут ніколі ня бывае, але няма і
тэй&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfrtoj1i3g1yhjfrw2fpmwii7pfje4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22232</id>
    <revision>
      <id>303008</id>
      <parentid>302914</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="7ubs6b75nvfuer5qmmbfljdmpyy8514" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;парфума, фізычныя і оптычныя прылады, машыны і іншыя парыскія вырабы слынуць на ўвесь сьвет. На сусьветны рынак Парыж пастаўляе перш
за ўсё дарагія тавары, рэчы раскошы і моды.

::Перад вайной Парыж быў 3-ім горадам сьвету па ліку насельнікаў, але спрачаўся за гэтае месца з сталіцай Нямеччыны Бэрлінам, бо меў, як і той, каля 3000000 насельнікаў. З пачатку вайны ў час наступу немцаў на Марну горад часова апусьцеў, потым ізноў засяліўся, і цяпер налічвае 2906000 насельнікаў, а разам з прадмесьцямі 4411000.

[[Файл:Geografija p154.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 50. — Эйфелева вежа ў Парыжы.}}}}

Парыж-адзін з найпрыгажэйшых гарадоў зямлі. Багатыя прыгожыя
сучасныя будынкі, званіцы і вежы сабораў, харошыя бульвары й сады,
гаі-паркі, шырокія пляцы, пекныя помнікі робяць надта прыемнае ўражаньне.

::Пасярэдзіне гораду на востраве паміж дзьвюма адтокамі Сэны ляжыць, &quot;Сітэ&quot;, найдаўнейшая частка Парыжу з услаўленым саборам парыскай божай маткі. Яшчэ ў VІ в. да пачатку хрысьц. эры тут пабудаваўся горад Лютэцыя, які з цягам часу пашырыўся, перакінуўся цераз абедзьве адтокі Сэны і зрабіўся Парыжам, на правым паўночным беразе Сэны знаходзіцца сучасны асяродак сталіцы з найлепшымі крамамі, кавярнямі, тэатрам і г. д. Трамваі, самаходы, Фурманкі дзень і ноч мітусяцца па вуліцах і завулках. Сотні тысяч людзей ходзяць, бегаюць, турбуюцца ў гэтай частцы Парыжу. Нават пад зямлёй&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ubs6b75nvfuer5qmmbfljdmpyy8514</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303009</id>
      <parentid>303008</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="1x8d0l9cseb66xzpiohx6cjdqakyc6r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;парфума, фізычныя і оптычныя прылады, машыны і іншыя парыскія вырабы слынуць на ўвесь сьвет. На сусьветны рынак Парыж пастаўляе перш
за ўсё дарагія тавары, рэчы раскошы і моды.

::Перад вайной Парыж быў 3-ім горадам сьвету па ліку насельнікаў, але спрачаўся за гэтае месца з сталіцай Нямеччыны Бэрлінам, бо меў, як і той, каля 3000000 насельнікаў. З пачатку вайны ў час наступу немцаў на Марну горад часова апусьцеў, потым ізноў засяліўся, і цяпер налічвае 2906000 насельнікаў, а разам з прадмесьцямі 4411000.

[[Файл:Geografija p154.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 50. — Эйфэлева вежа ў Парыжы.}}}}

Парыж-адзін з найпрыгажэйшых гарадоў зямлі. Багатыя прыгожыя
сучасныя будынкі, званіцы і вежы сабораў, харошыя бульвары й сады,
гаі-паркі, шырокія пляцы, пекныя помнікі робяць надта прыемнае ўражаньне.

::Пасярэдзіне гораду на востраве паміж дзьвюма адтокамі Сэны ляжыць, &quot;Сітэ&quot;, найдаўнейшая частка Парыжу з услаўленым саборам парыскай божай маткі. Яшчэ ў VІ в. да пачатку хрысьц. эры тут пабудаваўся горад Лютэцыя, які з цягам часу пашырыўся, перакінуўся цераз абедзьве адтокі Сэны і зрабіўся Парыжам, на правым паўночным беразе Сэны знаходзіцца сучасны асяродак сталіцы з найлепшымі крамамі, кавярнямі, тэатрам і г. д. Трамваі, самаходы, Фурманкі дзень і ноч мітусяцца па вуліцах і завулках. Сотні тысяч людзей ходзяць, бегаюць, турбуюцца ў гэтай частцы Парыжу. Нават пад зямлёй&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1x8d0l9cseb66xzpiohx6cjdqakyc6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22233</id>
    <revision>
      <id>303010</id>
      <parentid>302915</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2301" sha1="ozq0xhw2a9i2hcl6oukelp3teruhp3s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;гудуць і грукаюць вагоны мэтрополітэну. На левым беразе Сэны ляжаць культурна-асьветныя установы, вышэйшыя школы,
скучаныя ў так званым латыньскім квартале, дзе жывуць студэнты, уцекачы з чужаземных дзяржкаў, што знаходзяць прытулак у гасьціннай францускай сталіцы, вучоныя, мастакі і г. д.
Тут знаходзіцца і вялізнае Марсава поле з слыннай Эйфэлевай вежай, якая лічыцца адным з найвышэйшых будынкаў
зямлі (Гл. мал. 50).

[[Файл:Geografija p155.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 51. — Парыж. Сабор парыскай божай маткі.}}}}

У ваколіцах Парыжу знаходзіцца шмат прадмесьцяў сталіцы, дачных мест, фабрычных пасёлкаў і г. д. Сюды калежаць Булёнь-на-Сэне
(68000 н.), аддзеленая ад сталіцы прыгожым Булëньскім лесам, месцам
шпацыру парыжцаў; ''Сэн-Дэні'' (76000 н.); ''Вэрсаль'' (65000 н.), даўная бліскучая
гаспода францускіх каралёў з чароўнымі садамі і палацамі; ''Сэўр''
з вялікай парцалянавай фабрыкай і іншыя. Буйное разьвіцьцё Парыжу перашкаджае ўзрастаньню іншых гарадоў Паўночна-Францускай нізіны.
Большасьць сярэдніх і малых гарадоў краіны зьяўляюцца ціхамірнымі старасьвецкімі местамі.

:Такі характар маюць і галоўныя пункты Люарскага вадазбору: ''Орлеан'' (69000 н.) з ваўнянымі і баваўнянымі фабрыкамі, ''Тур'' (75000 н.), вырабляючы шоўк і скуру, ''Ле-Ман'' (72000 н.), слынны апрацоўкай ільняніны і г. д.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozq0xhw2a9i2hcl6oukelp3teruhp3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303011</id>
      <parentid>303010</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2301" sha1="6v9w199b9mdskptz3zd69t8lncxvrx2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;гудуць і грукаюць вагоны мэтрополітэну. На левым беразе Сэны ляжаць культурна-асьветныя установы, вышэйшыя школы,
скучаныя ў так званым латыньскім квартале, дзе жывуць студэнты, уцекачы з чужаземных дзяржкаў, што знаходзяць прытулак у гасьціннай францускай сталіцы, вучоныя, мастакі і г. д.
Тут знаходзіцца і вялізнае Марсава поле з слыннай Эйфэлевай вежай, якая лічыцца адным з найвышэйшых будынкаў
зямлі (Гл. мал. 50).

[[Файл:Geografija p155.jpg|450px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 51. — Парыж. Сабор парыскай божай маткі.}}}}

У ваколіцах Парыжу знаходзіцца шмат прадмесьцяў сталіцы, дачных мест, фабрычных пасёлкаў і г. д. Сюды калежаць Булёнь-на-Сэне
(68000 н.), аддзеленая ад сталіцы прыгожым Булëньскім лесам, месцам
шпацыру парыжцаў; ''Сэн-Дэні'' (76000 н.); ''Вэрсаль'' (65000 н.), даўная бліскучая
гаспода францускіх каралёў з чароўнымі садамі і палацамі; ''Сэўр''
з вялікай парцалянавай фабрыкай і іншыя. Буйное разьвіцьцё Парыжу перашкаджае ўзрастаньню іншых гарадоў Паўночна-Францускай нізіны.
Большасьць сярэдніх і малых гарадоў краіны зьяўляюцца ціхамірнымі старасьвецкімі местамі.

:Такі характар маюць і галоўныя пункты Люарскага вадазбору: ''Орлеан'' (69000 н.) з ваўнянымі і баваўнянымі фабрыкамі, ''Тур'' (75000 н.), вырабляючы шоўк і скуру, ''Ле-Ман'' (72000 н.), слынны апрацоўкай ільняніны і г. д.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6v9w199b9mdskptz3zd69t8lncxvrx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22234</id>
    <revision>
      <id>303012</id>
      <parentid>302916</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="ganrytm5wsj9wxnzsatx49oaegsnce0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

Параўнауча багатым горадам зьяўляецца ''Руан'' (у 1921 г. 124000 нас.)
з буйной баваўнянай і мэталёвай прамысловасьцю, які ляжыць на Сэне у
тым яе месцы, да якога у час прыплыву даблываюць морскія караблі.

Сучасныя акіянскія караблі, што ходзяць з Эўропы ў Амэрыку, не
даходзяць да Руану. З гэтай прычыны галоўнай Францускай прыстаньню
на Ляманшы зрабіўся ''Гаўр'' (163000 нас.), які ляжыць каля адкрытага
мора блізка вусьцяў Сэны. Сюды прывозяць для Парыжу баваўну і колёніяльныя тавары, а адгэтуль вывозяцца модныя і каштоўныя фабрычныя
вырабы сталіцы. (Вартасьць прывезеных і вывезеных праз Гаўр тавараў
дасягала да вайны 1032 мільён. рублёў золатам).

На ўсходзе краіны ў Шампані самым вялікім і важным горадам зьяўляецца ''Рэймс'' (77000 нас.) з вядомым прыгожым саборам, сапсутым няжецкімі снарадамі ў час вайны 1914-18 г. Тут апрацоўваецца шампанская воўна і вырабляюцца слынныя шампанскія віны.

[[Файл:Geografija p156.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 52. — Парыж. Надземная электрычная чыгунка.}}}}

'''Біскайская нізіна''' абымае паўднёва-заходнюю частку францыі і
зьяўляецца крайнім паўднёва-заходнім кутком тэй вялікай нізіны, якая
цягнецца блізка-што праз усю Эўропу ад Пірэнэяў аж да Ледаватага і
Белага морау. Лежачы ля берагоў Біскайскае затокі, краіна выглядае сухаземным працягам яе дна, і запраўды была калісь часткай Біскайскай
затокі. Нават і цяпер бераг краіны паступова, хоць і павольна, нарастае,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ganrytm5wsj9wxnzsatx49oaegsnce0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303013</id>
      <parentid>303012</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T08:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="28v9zgo8og0zf9s99aqe18vd4i6xtng" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

Параўнауча багатым горадам зьяўляецца ''Руан'' (у 1921 г. 124000 нас.)
з буйной баваўнянай і мэталёвай прамысловасьцю, які ляжыць на Сэне у
тым яе месцы, да якога у час прыплыву даблываюць морскія караблі.

Сучасныя акіянскія караблі, што ходзяць з Эўропы ў Амэрыку, не
даходзяць да Руану. З гэтай прычыны галоўнай Францускай прыстаньню
на Ляманшы зрабіўся ''Гаўр'' (163000 нас.), які ляжыць каля адкрытага
мора блізка вусьцяў Сэны. Сюды прывозяць для Парыжу баваўну і колёніяльныя тавары, а адгэтуль вывозяцца модныя і каштоўныя фабрычныя
вырабы сталіцы. (Вартасьць прывезеных і вывезеных праз Гаўр тавараў
дасягала да вайны 1032 мільён. рублёў золатам).

На ўсходзе краіны ў Шампані самым вялікім і важным горадам зьяўляецца ''Рэймс'' (77000 нас.) з вядомым прыгожым саборам, сапсутым няжецкімі снарадамі ў час вайны 1914-18 г. Тут апрацоўваецца шампанская воўна і вырабляюцца слынныя шампанскія віны.

[[Файл:Geografija p156.jpg|450px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 52. — Парыж. Надземная электрычная чыгунка.}}}}

'''Біскайская нізіна''' абымае паўднёва-заходнюю частку францыі і
зьяўляецца крайнім паўднёва-заходнім кутком тэй вялікай нізіны, якая
цягнецца блізка-што праз усю Эўропу ад Пірэнэяў аж да Ледаватага і
Белага морау. Лежачы ля берагоў Біскайскае затокі, краіна выглядае сухаземным працягам яе дна, і запраўды была калісь часткай Біскайскай
затокі. Нават і цяпер бераг краіны паступова, хоць і павольна, нарастае,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28v9zgo8og0zf9s99aqe18vd4i6xtng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22236</id>
    <revision>
      <id>303014</id>
      <parentid>302917</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2475" sha1="k0mf4k8er9ue7jizwrzjjgl17ggyfa7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;кормяць сьвіней; паусюды трымаюць многа хатніх птушак, а ў ляндах
пасьвяць авечак. Па берагох Біскайскай затокі ловяць рыбу-сардынак і
ядобных сьлімакоў-вустрыц. З вінаграду вырабляюць слынныя бордоскія віны.

Палажэньне краіны між Атлянтыкай і Міжзем'ем на мяжы Францыі
і Гішпаніі спрыяе гандлёваму значэньню краіны, але нявыгодная будова
берагоў, пескаватых, плыткіх, недаступных для сучасных акіянскіх караблёу і аддзеленых ад сярэдзіны краю бязьлюднымі выдмамі і балотнымі
ляндамі, перашкаджае морскаму гандлю. Толькі на Жырондзе морскія караблі знаходзяць месца прыстою каля гораду ''Бордо'' (у 1921 г. 267000
нас.), прыстань якога даступна для іх у час прыплыву. З Бордо вывозяцца найлепшыя гатункі бордоскіх він. Праз Бордо праходзіць важная
чыгунка, якая пераразае Пірэнэі і злучае Парыж з Мадрыдам.

[[Файл:Geografija p158.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 53. — Лоў вустрыц каля берагоў Паўд.-Зах. Францыі.}}}}

На вышнявіне Гароны, у тым яе месцы, дзе ад гэтай рак адходзіць
канал у Ліонскую затоку Міжземнага мора, ляжыць ''Тулюза'' (175000 нас.)
з унівэрсытэтам і многалічнымі фабрыкамі, якія апрацоўваюць сельскагаспадарчыя продукты (асабліва там многа паравых млыноў).

'''Міжземнаморская Францыя''' абымае ўзьбярэжжа Ліонскай затокі
Міжземнага мора і даліну ракі Роны ад яе сутокі з Саонай да вусьцяў.
Большая частка гэтай краіны зьяўляецца нізінай, але й тут можна пра-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k0mf4k8er9ue7jizwrzjjgl17ggyfa7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303015</id>
      <parentid>303014</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2475" sha1="kqjocgnrmruflxlfbvrpnjr24banc0i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;кормяць сьвіней; паусюды трымаюць многа хатніх птушак, а ў ляндах
пасьвяць авечак. Па берагох Біскайскай затокі ловяць рыбу-сардынак і
ядобных сьлімакоў-вустрыц. З вінаграду вырабляюць слынныя бордоскія віны.

Палажэньне краіны між Атлянтыкай і Міжзем'ем на мяжы Францыі
і Гішпаніі спрыяе гандлёваму значэньню краіны, але нявыгодная будова
берагоў, пескаватых, плыткіх, недаступных для сучасных акіянскіх караблёу і аддзеленых ад сярэдзіны краю бязьлюднымі выдмамі і балотнымі
ляндамі, перашкаджае морскаму гандлю. Толькі на Жырондзе морскія караблі знаходзяць месца прыстою каля гораду ''Бордо'' (у 1921 г. 267000
нас.), прыстань якога даступна для іх у час прыплыву. З Бордо вывозяцца найлепшыя гатункі бордоскіх він. Праз Бордо праходзіць важная
чыгунка, якая пераразае Пірэнэі і злучае Парыж з Мадрыдам.

[[Файл:Geografija p158.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 53. — Лоў вустрыц каля берагоў Паўд.-Зах. Францыі.}}}}

На вышнявіне Гароны, у тым яе месцы, дзе ад гэтай рак адходзіць
канал у Ліонскую затоку Міжземнага мора, ляжыць ''Тулюза'' (175000 нас.)
з унівэрсытэтам і многалічнымі фабрыкамі, якія апрацоўваюць сельскагаспадарчыя продукты (асабліва там многа паравых млыноў).

'''Міжземнаморская Францыя''' абымае ўзьбярэжжа Ліонскай затокі
Міжземнага мора і даліну ракі Роны ад яе сутокі з Саонай да вусьцяў.
Большая частка гэтай краіны зьяўляецца нізінай, але й тут можна пра-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqjocgnrmruflxlfbvrpnjr24banc0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22242</id>
    <revision>
      <id>303016</id>
      <parentid>302918</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2288" sha1="15n2ft829sv567hsbs69s1ort0oyyrj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

Грунты Ўсходняй Францыі лепшыя, а клімат сушэйшы, як у Сярэдня-францускім узвышшы. Неба тутака болей яснае, розьніца між зімой
і летам большая, чымся у іншых краінах Францускай старонкі. Па схілах
гор захавалася яшчэ многа букавых і каштанавых лясоў, па якіх яшчэ й
цяпер жыве многа ваўкоў, якія ужо зьвяліся у рэшце Францыі.

Як амаль і паусюды ува Францыі, большая частка зямлі знаходзіцца
тут пад нівамі і вінаграднямі. Альзас у даліне Вышняга Рэну і даліна Саоны адзначаюцца вялікай ураджайнасьцю і слынуць найлепшымі гатункам
він (асабліва вядомы бургонскія віны, якія вырабляюцца ў Саонскай
нізіне). Там добра сьпеюць пшаніца, кіяхь, хмель. Па вадапздзелах пашырана гадоўля жывёлы. Дзякуючы багацейшым накладам жалезнай руды, у
Лётарынгіі добра стаіць нетракапальная прамысловасьць. Мясцовая руда

[[Файл:Geografija p164.jpg|450px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 54. — Сабор у Страсбурзе.}}}}

адгэтуль вывозіцца ў іншыя краіны Францыі і нават за межы Францускай
дзяржавы. Наадварот, мясцовага каменнага вугалю не хапае, і яго сюды
прывозяць з поўначы і з усходу (з Саарскай акругі і іншых куткоў
Нямеччыны). Фабрычная прамысловасьць складаецца з апрацоўкі жалезнай руды і воўны; апроч таго, у Альзасе мае вагу баваўняная, а ў
Лётарынгіі шкляная прамысловасьць (у Бакара).&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>15n2ft829sv567hsbs69s1ort0oyyrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22244</id>
    <revision>
      <id>303017</id>
      <parentid>302919</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3011" sha1="6pk8c79gz91ivqli4eqjnayh020n1gl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Самбры-Маасу цягнецца паласа багатых пакладаў каменнага вугалю.
Тут раней, як ува усіх іншых месцах контыненту Эўропы, пачалося
здабываньне каменнага вугалю. З таго часу распрацавалі ўжо цалком вышэйшыя пласты яго пакладау. але здабываньне вугалю не зьмяншаецца;
толькі шахты уразаюцца глыбей пад зямлю. Апрача вугалю тутака здабываецца многа жалезнай руды, знаходзяць цынк, волава і медзь. Паласа
каменна-вутальных пакладаў ад вышняй Самбры цягнецца на захад у
ваколіцы францускіх гарадоу Ліля, Рубе і інш. Паусюды у паласе каменнавутальных пакладау мясцовыя насельнікі займаюцца нетракапальнай і фабрычнай прамысловасьцю. Буйныя прамысловыя гарады, дробныя фабрычныя пасёлкі, капальні, рудні і гуты чаргуюцца тут, як у ПаўночнаЗаходняй Ангельшчыне. Гушчыня залюдненьня тут надзвычайна вялікая
(месцам дасягае да 1350 ч. на 1 кв. клм.).

[[Файл:Geografija p166.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 55. — Краявід у Бэльгіі.}}}}

Сярэдняя частка Бэльгійскай краіны ляжыць на поўнач ад паласы
каменна-вугальных пакладаў між рэкамі Маасам і Шэльдай. Гэта ўзгаркаватая раўніна пакрыта вельмі ўраджайнымі гліністымі і суглінкавымі
грунтамі. Клімат гэтага краю мякчэйшы, як у Ардэнах, дзякуючы большай блізкасьці да мора, але ападкаў тутака меней. (Чаму ў горах выпадае болей ападкаў, чымся на раўнінах?).

::Горад Брусэль мае сярэдн. тэмп. году +9,9°, студзеня +2,0° ліпеня +18,0°, ападкаў у год 750 мілім.

Ядобны каштан тут сустракаецца ўжо рэдка, але ўсялякае збожжа,
садовіна і гародніна сьпеюць вельмі добра. Кожны кавалак зямлі старэнна
вырабляецца, угнойваецца і дае вялікі зыск. Сельская гаспадарка стаіць
тутака лепей, як у іншых мясцовасьцях Бэльгійскай краіны, але з прычы-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6pk8c79gz91ivqli4eqjnayh020n1gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22250</id>
    <revision>
      <id>303020</id>
      <parentid>302920</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="1u140qs65om3bz16k5utbt6z8xlgn1r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Клімат Гэрманіі болей аднастайны, чымся клімат Францыі.

::Гэта між іншым тлумачыцца тым, што Паўднёвая Гэрманія вышэй за Паўночную. Лежачы вышэй, яна мусіць мець ніжэйшую тэмпэратуру, чым можна было-б чакаць паводле географічнай шырыні.

Параўнаўча з кліматам Францыі клімат Гэрманіі значна халаднейшы.

::Сярэдняя гадавая тэмпэратура тут віхаецца між +7° і +10°, сярэдняя тэмпэратура студзеня паміж +2° на захадзе і -2° на ўсходзе.

Маразы здараюцца ў Гэрманіі паўсюды, хаця Нідзе ня бываюць
трывалымі. Улетку тут ніколі ня бывае залішне гарачых дзён з сярэдняй тэмпэратурай ночадзеньня вышэй за +2°. Хіба толькі ў грабенах на крайнім поўдні часамі здараецца такая сьпякота. Паводле колькасьці ападкаў Гэрманія мала розьніцца ад Францыі. (Тутака на раўнінах выпадае каля 500-800 мілім, дажджу і сьнегу). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Geografija p172.jpg|подпіс=Мал. 45. — Дубовы лес у Гэрманіі.}} Толькі у горах ападкаў занадта многа (да 1700 м.). Ясныя дні тут бываюць радзей, як у Францыі, але наагул клімат здаровы і карысны тут ня бывае такіх рэзкіх зьмен сьпякоты і сьцюжы, як на ўсходзе Эўропы, але й няма тэй церазьмернай вільгатнасьці, якая пануе на ўзьбярэжжах Атлянтыкі.

Гэрманія належыць па пасу мяшаных лясоў. Калісь тут пераважвалі
ліставыя дрэвы: бук, дуб і іншыя, побач з якімі трапляліся елкі, хвоі, ельніцы, мадрыны. У апошнія часы у
залежнасьці ад штучнай гадоўлі лясоў
склад іх зьмяніўся. Ігластыя дрэвы
пачынаюць пераважваць над ліставымі. Параўнаўча з Францыяй, а тым
болей з Ангельшчынай, тут захавалася яшчэ шмат лясоў (каля 26% усёй
плошчы), і яны граюць значную ролю
ў гаспадарцы. Далікатныя расьліны
Францыі, напрыклад, ядобны каштан,
у Гэрманскай стронцы ужо не растуць. (Ядобны каштан сустракаецца
хіба-што на крайнім паўднёвым захадзе ды й то толькі асобнымі дрэвамі). Дзякуючы мернаму клімату і роўнаму разьмеркаваньню ападкаў на
порах году, расьліннасьць ад раньняй вясны да позьняй восені сьвежая,
зялёная, вясёлая, прыемная для вока.

Мал. 56.-Дубовы лес у Гэрманіі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1u140qs65om3bz16k5utbt6z8xlgn1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303021</id>
      <parentid>303020</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303021</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="fq8b4ge60a5v8gat6sh84d0gndidyx3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Клімат Гэрманіі болей аднастайны, чымся клімат Францыі.

::Гэта між іншым тлумачыцца тым, што Паўднёвая Гэрманія вышэй за Паўночную. Лежачы вышэй, яна мусіць мець ніжэйшую тэмпэратуру, чым можна было-б чакаць паводле географічнай шырыні.

Параўнаўча з кліматам Францыі клімат Гэрманіі значна халаднейшы.

::Сярэдняя гадавая тэмпэратура тут віхаецца між +7° і +10°, сярэдняя тэмпэратура студзеня паміж +2° на захадзе і -2° на ўсходзе.

Маразы здараюцца ў Гэрманіі паўсюды, хаця Нідзе ня бываюць трывалымі. Улетку тут ніколі ня бывае залішне гарачых дзён з сярэдняй тэмпэратурай ночадзеньня вышэй за +2°. Хіба толькі ў грабенах на крайнім поўдні часамі здараецца такая сьпякота. Паводле колькасьці ападкаў Гэрманія мала розьніцца ад Францыі. (Тутака на раўнінах выпадае каля 500-800 мілім, дажджу і сьнегу). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Geografija p172.jpg|подпіс=Мал. 45. — Дубовы лес у Гэрманіі.}} Толькі у горах ападкаў занадта многа (да 1700 м.). Ясныя дні тут бываюць радзей, як у Францыі, але наагул клімат здаровы і карысны тут ня бывае такіх рэзкіх зьмен сьпякоты і сьцюжы, як на ўсходзе Эўропы, але й няма тэй церазьмернай вільгатнасьці, якая пануе на ўзьбярэжжах Атлянтыкі.

Гэрманія належыць па пасу мяшаных лясоў. Калісь тут пераважвалі
ліставыя дрэвы: бук, дуб і іншыя, побач з якімі трапляліся елкі, хвоі, ельніцы, мадрыны. У апошнія часы у
залежнасьці ад штучнай гадоўлі лясоў
склад іх зьмяніўся. Ігластыя дрэвы
пачынаюць пераважваць над ліставымі. Параўнаўча з Францыяй, а тым
болей з Ангельшчынай, тут захавалася яшчэ шмат лясоў (каля 26% усёй
плошчы), і яны граюць значную ролю
ў гаспадарцы. Далікатныя расьліны
Францыі, напрыклад, ядобны каштан,
у Гэрманскай стронцы ужо не растуць. (Ядобны каштан сустракаецца
хіба-што на крайнім паўднёвым захадзе ды й то толькі асобнымі дрэвамі). Дзякуючы мернаму клімату і роўнаму разьмеркаваньню ападкаў на
порах году, расьліннасьць ад раньняй вясны да позьняй восені сьвежая,
зялёная, вясёлая, прыемная для вока.

Мал. 56.-Дубовы лес у Гэрманіі.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fq8b4ge60a5v8gat6sh84d0gndidyx3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303022</id>
      <parentid>303021</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:33:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3564" sha1="5ivj7goe5fm25w76tntqj8iztqolvap" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Клімат Гэрманіі болей аднастайны, чымся клімат Францыі.

::Гэта між іншым тлумачыцца тым, што Паўднёвая Гэрманія вышэй за Паўночную. Лежачы вышэй, яна мусіць мець ніжэйшую тэмпэратуру, чым можна было-б чакаць паводле географічнай шырыні.

Параўнаўча з кліматам Францыі клімат Гэрманіі значна халаднейшы.

::Сярэдняя гадавая тэмпэратура тут віхаецца між +7° і +10°, сярэдняя тэмпэратура студзеня паміж +2° на захадзе і -2° на ўсходзе.

Маразы здараюцца ў Гэрманіі паўсюды, хаця Нідзе ня бываюць трывалымі. Улетку тут ніколі ня бывае залішне гарачых дзён з сярэдняй тэмпэратурай ночадзеньня вышэй за +2°. Хіба толькі ў грабенах на крайнім поўдні часамі здараецца такая сьпякота. Паводле колькасьці ападкаў Гэрманія мала розьніцца ад Францыі. (Тутака на раўнінах выпадае каля 500-800 мілім, дажджу і сьнегу). {{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Geografija p172.jpg|подпіс=Мал. 45. — Дубовы лес у Гэрманіі.}} Толькі у горах ападкаў занадта многа (да 1700 м.). Ясныя дні тут бываюць радзей, як у Францыі, але наагул клімат здаровы і карысны тут ня бывае такіх рэзкіх зьмен сьпякоты і сьцюжы, як на ўсходзе Эўропы, але й няма тэй церазьмернай вільгатнасьці, якая пануе на ўзьбярэжжах Атлянтыкі.

Гэрманія належыць па пасу мяшаных лясоў. Калісь тут пераважвалі
ліставыя дрэвы: бук, дуб і іншыя, побач з якімі трапляліся елкі, хвоі, ельніцы, мадрыны. У апошнія часы у
залежнасьці ад штучнай гадоўлі лясоў
склад іх зьмяніўся. Ігластыя дрэвы
пачынаюць пераважваць над ліставымі. Параўнаўча з Францыяй, а тым
болей з Ангельшчынай, тут захавалася яшчэ шмат лясоў (каля 26% усёй
плошчы), і яны граюць значную ролю
ў гаспадарцы. Далікатныя расьліны
Францыі, напрыклад, ядобны каштан,
у Гэрманскай стронцы ужо не растуць. (Ядобны каштан сустракаецца
хіба-што на крайнім паўднёвым захадзе ды й то толькі асобнымі дрэвамі). Дзякуючы мернаму клімату і роўнаму разьмеркаваньню ападкаў на
порах году, расьліннасьць ад раньняй вясны да позьняй восені сьвежая,
зялёная, вясёлая, прыемная для вока.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ivj7goe5fm25w76tntqj8iztqolvap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303023</id>
      <parentid>303022</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="9vf5ostx586ngjavc6zlusskodr6opf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Клімат Гэрманіі болей аднастайны, чымся клімат Францыі.

::Гэта між іншым тлумачыцца тым, што Паўднёвая Гэрманія вышэй за Паўночную. Лежачы вышэй, яна мусіць мець ніжэйшую тэмпэратуру, чым можна было-б чакаць паводле географічнай шырыні.

Параўнаўча з кліматам Францыі клімат Гэрманіі значна халаднейшы.

::Сярэдняя гадавая тэмпэратура тут віхаецца між +7° і +10°, сярэдняя тэмпэратура студзеня паміж +2° на захадзе і -2° на ўсходзе.

{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Geografija p172.jpg|подпіс=Мал. 45. — Дубовы лес у Гэрманіі.}}

Маразы здараюцца ў Гэрманіі паўсюды, хаця Нідзе ня бываюць трывалымі. Улетку тут ніколі ня бывае залішне гарачых дзён з сярэдняй тэмпэратурай ночадзеньня вышэй за +2°. Хіба толькі ў грабенах на крайнім поўдні часамі здараецца такая сьпякота. Паводле колькасьці ападкаў Гэрманія мала розьніцца ад Францыі. (Тутака на раўнінах выпадае каля 500-800 мілім, дажджу і сьнегу). Толькі ў горах ападкаў занадта многа (да 1700 м.). Ясныя дні тут бываюць радзей, як у Францыі, але наагул клімат здаровы і карысны тут ня бывае такіх рэзкіх зьмен сьпякоты і сьцюжы, як на ўсходзе Эўропы, але й няма тэй церазьмернай вільгатнасьці, якая пануе на ўзьбярэжжах Атлянтыкі.

Гэрманія належыць па пасу мяшаных лясоў. Калісь тут пераважвалі
ліставыя дрэвы: бук, дуб і іншыя, побач з якімі трапляліся елкі, хвоі, ельніцы, мадрыны. У апошнія часы у
залежнасьці ад штучнай гадоўлі лясоў
склад іх зьмяніўся. Ігластыя дрэвы
пачынаюць пераважваць над ліставымі. Параўнаўча з Францыяй, а тым
болей з Ангельшчынай, тут захавалася яшчэ шмат лясоў (каля 26% усёй
плошчы), і яны граюць значную ролю
ў гаспадарцы. Далікатныя расьліны
Францыі, напрыклад, ядобны каштан,
у Гэрманскай стронцы ужо не растуць. (Ядобны каштан сустракаецца
хіба-што на крайнім паўднёвым захадзе ды й то толькі асобнымі дрэвамі). Дзякуючы мернаму клімату і роўнаму разьмеркаваньню ападкаў на
порах году, расьліннасьць ад раньняй вясны да позьняй восені сьвежая,
зялёная, вясёлая, прыемная для вока.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vf5ostx586ngjavc6zlusskodr6opf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303027</id>
      <parentid>303023</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="rea9s01xeytbi6m0s8o7f0ql8114t3o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Клімат Гэрманіі болей аднастайны, чымся клімат Францыі.

::Гэта між іншым тлумачыцца тым, што Паўднёвая Гэрманія вышэй за Паўночную. Лежачы вышэй, яна мусіць мець ніжэйшую тэмпэратуру, чым можна было-б чакаць паводле географічнай шырыні.

Параўнаўча з кліматам Францыі клімат Гэрманіі значна халаднейшы.

::Сярэдняя гадавая тэмпэратура тут віхаецца між +7° і +10°, сярэдняя тэмпэратура студзеня паміж +2° на захадзе і -2° на ўсходзе.

{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Geografija p172.jpg|подпіс=Мал. 56. — Дубовы лес у Гэрманіі.}}

Маразы здараюцца ў Гэрманіі паўсюды, хаця Нідзе ня бываюць трывалымі. Улетку тут ніколі ня бывае залішне гарачых дзён з сярэдняй тэмпэратурай ночадзеньня вышэй за +2°. Хіба толькі ў грабенах на крайнім поўдні часамі здараецца такая сьпякота. Паводле колькасьці ападкаў Гэрманія мала розьніцца ад Францыі. (Тутака на раўнінах выпадае каля 500-800 мілім, дажджу і сьнегу). Толькі ў горах ападкаў занадта многа (да 1700 м.). Ясныя дні тут бываюць радзей, як у Францыі, але наагул клімат здаровы і карысны тут ня бывае такіх рэзкіх зьмен сьпякоты і сьцюжы, як на ўсходзе Эўропы, але й няма тэй церазьмернай вільгатнасьці, якая пануе на ўзьбярэжжах Атлянтыкі.

Гэрманія належыць па пасу мяшаных лясоў. Калісь тут пераважвалі
ліставыя дрэвы: бук, дуб і іншыя, побач з якімі трапляліся елкі, хвоі, ельніцы, мадрыны. У апошнія часы у
залежнасьці ад штучнай гадоўлі лясоў
склад іх зьмяніўся. Ігластыя дрэвы
пачынаюць пераважваць над ліставымі. Параўнаўча з Францыяй, а тым
болей з Ангельшчынай, тут захавалася яшчэ шмат лясоў (каля 26% усёй
плошчы), і яны граюць значную ролю
ў гаспадарцы. Далікатныя расьліны
Францыі, напрыклад, ядобны каштан,
у Гэрманскай стронцы ужо не растуць. (Ядобны каштан сустракаецца
хіба-што на крайнім паўднёвым захадзе ды й то толькі асобнымі дрэвамі). Дзякуючы мернаму клімату і роўнаму разьмеркаваньню ападкаў на
порах году, расьліннасьць ад раньняй вясны да позьняй восені сьвежая,
зялёная, вясёлая, прыемная для вока.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rea9s01xeytbi6m0s8o7f0ql8114t3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22257</id>
    <revision>
      <id>303024</id>
      <parentid>302921</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303024</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="21d0f68pe5wyyc89so461p9swqd11h4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;цы сярэдніх вякоў Даньская дзяржава ўладала ўсім Скандынаўскім паўвостравам і была галоўнай дзяржавай Паўночнай Эўропы. У 1658 г. ад яе адарваліся апошнія часткі Швэдзіі, у 1814―Норвэгія, насельнікі якой і цяпер гавораць на адней мове з даньцам. Аканчальна страціла сваю вагу Даньская дзяржава ў 1864 г., калі немцы адваявалі ад яе паўднёвую частку Ютляндыі, так званы Шлезвіг-Гольштэйн. Пасьля сусьветнай вайны 1914-18 г. частка Шлезвігу зноў злучылася з Даніяй.

Сучасная Даньская дзяржава зьяўляецца констытуцыйным каралеўствам і ўладае апрача Даньскай краіны востравам Борнгольмам, які ляжыць далей на ўсход у Балтыцкім моры каля берагоў Швэдзіі, і фарзрскімі астравамі. (Эўропэйскія ўладаньні Даньскага каралеўства абымаюць
44400 кв. клм, і налічваюць 3290000 насельнікаў). Апрача таго, даньскага
караля прызнае Ісляндыя. У Амэрыцы да Даніі належыць востраў Грэнляндыя (вольныя ад вечнага лёду прасторы Грэнляндыі абымаюць 89500 кв.
клм. і маюць 33100 сталых насельнікаў).

[[Файл:Geografija p179.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 57. — Копэнгаген.}}}}

::Улада даньскага караля абмяжована парлямэнтам, у якім пануе партыя сялян—сераднякоў. Работніцкай партыяй зьяўляецна соцыял-демократычная, якая кіруе професыянальным рухам. Даньскія профсаюзы ў час вайны былі ворагамі мілітарызму, а пасьля вайны выявілі імкненьне да аднаўленьня зносін з СCCP.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>21d0f68pe5wyyc89so461p9swqd11h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303025</id>
      <parentid>303024</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303025</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="jbc80l4f75d7o3i4k12z2mm7xp72nsj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;цы сярэдніх вякоў Даньская дзяржава ўладала ўсім Скандынаўскім паўвостравам і была галоўнай дзяржавай Паўночнай Эўропы. У 1658 г. ад яе адарваліся апошнія часткі Швэдзіі, у 1814―Норвэгія, насельнікі якой і цяпер гавораць на адней мове з даньцам. Аканчальна страціла сваю вагу Даньская дзяржава ў 1864 г., калі немцы адваявалі ад яе паўднёвую частку Ютляндыі, так званы Шлезвіг-Гольштэйн. Пасьля сусьветнай вайны 1914-18 г. частка Шлезвігу зноў злучылася з Даніяй.

Сучасная Даньская дзяржава зьяўляецца констытуцыйным каралеўствам і ўладае апрача Даньскай краіны востравам Борнгольмам, які ляжыць далей на ўсход у Балтыцкім моры каля берагоў Швэдзіі, і фарзрскімі астравамі. (Эўропэйскія ўладаньні Даньскага каралеўства абымаюць
44400 кв. клм, і налічваюць 3290000 насельнікаў). Апрача таго, даньскага
караля прызнае Ісляндыя. У Амэрыцы да Даніі належыць востраў Грэнляндыя (вольныя ад вечнага лёду прасторы Грэнляндыі абымаюць 89500 кв.
клм. і маюць 33100 сталых насельнікаў).

[[Файл:Geografija p179.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 57. — Копэнгаген.}}}}

::Улада даньскага караля абмяжована парлямэнтам, у якім пануе партыя сялян—сераднякоў. Работніцкай партыяй зьяўляецна соцыял-демократычная, якая кіруе професыянальным рухам. Даньскія профсаюзы ў час вайны былі ворагамі мілітарызму, а пасьля вайны выявілі імкненьне да аднаўленьня зносін з СCCP.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jbc80l4f75d7o3i4k12z2mm7xp72nsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>303026</id>
      <parentid>303025</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="21d0f68pe5wyyc89so461p9swqd11h4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;цы сярэдніх вякоў Даньская дзяржава ўладала ўсім Скандынаўскім паўвостравам і была галоўнай дзяржавай Паўночнай Эўропы. У 1658 г. ад яе адарваліся апошнія часткі Швэдзіі, у 1814―Норвэгія, насельнікі якой і цяпер гавораць на адней мове з даньцам. Аканчальна страціла сваю вагу Даньская дзяржава ў 1864 г., калі немцы адваявалі ад яе паўднёвую частку Ютляндыі, так званы Шлезвіг-Гольштэйн. Пасьля сусьветнай вайны 1914-18 г. частка Шлезвігу зноў злучылася з Даніяй.

Сучасная Даньская дзяржава зьяўляецца констытуцыйным каралеўствам і ўладае апрача Даньскай краіны востравам Борнгольмам, які ляжыць далей на ўсход у Балтыцкім моры каля берагоў Швэдзіі, і фарзрскімі астравамі. (Эўропэйскія ўладаньні Даньскага каралеўства абымаюць
44400 кв. клм, і налічваюць 3290000 насельнікаў). Апрача таго, даньскага
караля прызнае Ісляндыя. У Амэрыцы да Даніі належыць востраў Грэнляндыя (вольныя ад вечнага лёду прасторы Грэнляндыі абымаюць 89500 кв.
клм. і маюць 33100 сталых насельнікаў).

[[Файл:Geografija p179.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 57. — Копэнгаген.}}}}

::Улада даньскага караля абмяжована парлямэнтам, у якім пануе партыя сялян—сераднякоў. Работніцкай партыяй зьяўляецна соцыял-демократычная, якая кіруе професыянальным рухам. Даньскія профсаюзы ў час вайны былі ворагамі мілітарызму, а пасьля вайны выявілі імкненьне да аднаўленьня зносін з СCCP.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>21d0f68pe5wyyc89so461p9swqd11h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22259</id>
    <revision>
      <id>303028</id>
      <parentid>302922</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3667" sha1="o8vnod8ckdt6it2yjpvglxcmvkaa6w1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ветракоў, паравых машын і помпаў ваду з канаў пераганяюць у гэтыя каналы, а адтуль яна сама сьцякае ў мора або ў рэкі. Гэткім чынам асушылі
ня толькі балоты, але нават і вазёры, якіх было шмат раскідана па
маршах.

::У апошнія гады патроху пачалі асушаць нават кавалкі мора і зьбіраюцца зрабіць сухазем'ем усё тое, што было заліта морам у сярэднія вякі. У 1918 г. гэтую працу ўжо распачалі.

Асушаныя маршы маюць назоў польдэраў і адзначаюцца вельмі ураджайнымі грунтамі, па якіх добра растуць травы і розныя культурныя
расьліны.

Аднак ня ўся Голяндыя пакрыта маршамі. На ўсходзе і на поўдні яе
вялікія кавалкі зямлі ляжаць значна вышэй над роўнем мора. Гэта так
званыя гесты, пакрытыя ледавіковымі адкладам пескавыя пусткі і тарфавішчы.

{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Geografija p181.jpg|подпіс=Рыс. 58. — (Параўнай з рыс. 59).}}

Голяндыю можна зваць краінай вусьцяў Рэну. Уступаючы ў
межы краіны, гэтая найвялікшая рака Заходняй Эўропы распадаецца на адтокі, якія сплятаюцца паміж сабой і паасобку
ўліваюцца або ў адкрытае мора
або ў затоку Зюдэрээ. (Па карце прасачы кірункі адток дэльты Рэну). З дэльтай Рэну злучаецца дельта Маасу, а на паўднёвы захад ад іх супольнага вусьця ў мора ўліваецца Шэльда.
(Якія астравы ляжаць у вусьцях
Шэльды? Якая рака упадае ў
затоку Долярт?
якая ў ЯдэЭ?).
Абгароджаныя выдмамі ўзьбярэжжы Голяндыі маюць мала
буктаў, гожых для прыстою караблёў, але тым большую вагу маюць вусьці
рэк, даступныя для самых вялікіх морскіх параходаў. Якая прыстань ляжыць на Шэльдзе вышэй яе вусьця ў Бельгійскай краіне?). Дзякуючы блізкасьці мора, клімат Голяндыі вільгатны і досыць цёплы. (Сярэдняя тэмпэратура году ў горадзе Утрэхце +9,9º). Зіма мяккая, з частымі адлігамі
(сяр. тэмп. студзеня ў Утрэхце +1,5º), але часамі вада ў канавах і каналах
замярзае. Сьнег ляжыць на маршах хіба-што па некалькі дзён у год, так
што жывёлу там можна пасьвіць амань-што увесь год без перарыву. Ліпень
ня вельмі гарачы (у Утрехце-+18,4º), але ясныя дні выпадаюць улетку
часьцей, як у суседніх акругах Бельгіі або Нямеччыны.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o8vnod8ckdt6it2yjpvglxcmvkaa6w1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22260</id>
    <revision>
      <id>303029</id>
      <parentid>187820</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4031" sha1="npxwzqtrmeo046p9x1y5p7bjikf7y09" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ssvb&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{Водступ|2|em}}Насельнікі краіны — голяндцы — па сваім абліччы тыповыя паўночна-заходнія эўропэйцы: высокага росту, доўгатварыя з сьветлым колерам скуры, вачэй і валасоў. Голяндзкая мова разглядаецца, як адна з ніжня-нямецкіх гаворак, але ўжо з даўных часоў на гэтай гаворцы склалася асобнае багатае пісьменства, і дзеля таго яна лічыцца за асобную мову. На поўначы краіны на узьбярэжжы ад Зюдэрээ да Ядэ ў гэтак званай Фрызляндыі, а таксама на Фрызляндзкіх астравох у чыстаце захавалася ніжня-нямецкае племя фрызаў з старасьвецкімі звычаямі і старажытнай мовай, блізкай да мовы голяндцаў.

{{выява з подпісам|месца=зьлева|шырыня=200px|выява=Geografija p182.jpg|подпіс=Рыс. 59. — Карта сучаснай Голяндыі.}}

{{Водступ|2|em}}Шматвяковая барацьба з наступам мора і з магутнымі суседзямі зрабіла голяндцаў цьвёрдымі, упартымі і працаздольнымі людзьмі, навучыла іх разумець карысьць супольнай працы, без якой немагчыма было-б збудаваць вялізныя грэблі і засланіць краіну ад патопу. Супольная праца злучыла насельнікаў краіны ў адзіны народ і адасобіла ад суседзяў. Прыродныя варункі спрыялі ўтварэньню ў краіне асобнай незалежнай дзяржавы — Голяндыі, якая ўпарта баранілася ад магутных ворагаў. У час войнаў голяндцы некалькі pазоў праганялі ворагаў тым, што адчынялі застаўкі ў грэблях і такім спосабам залівалі свае польдэры.

{{Водступ|2|em}}У Голяндыі высока стаіць асьвета. Навука і мастацтва тут разьвіліся раней, як у суседніх краінах.

{{Водступ|2|em}}Дзякуючы свайму палажэньню ў асяродку Заходняй Эўропы між Ангельшчынай, Нямеччынай і Францускай стараной, уладаючы вусьцямі Рэну, галоўнай ракі Нямеччыны, Голяндыя з даўных пор зьяўляецца багатай гандлёвай краінай.

::{{Водступ|2|em}}У XVІ і XVІІ ст. Голяндыя ня мела супарнікаў у мораходзтве і морскім гандлі. Да яе належалі вялізныя колёніі ўва ўсіх частках сьвету, і толькі ўзрастаньне Ангельшчыны, якая з выгодамі палажэньня злучыла багацьце рудой апалам, адсунула Голяндыю на другараднае месца. Шмат якія голяндзкія колёніі перайшлі ў рукі Ангельшчыны.

{{Водступ|2|em}}Яшчэ й цяпер да Голяндзкай дзяржавы належаць вялізныя колëніі.(у Азіі — Малайскае згуртаваньне астравоў, у Аустраліі — палова вострава Новая Гвінэя, у Амэрыцы — частка Гваяны (Гвіяны) і некалькі дробных&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npxwzqtrmeo046p9x1y5p7bjikf7y09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22261</id>
    <revision>
      <id>303030</id>
      <parentid>302923</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2275" sha1="jpqjqqfszt5obqkzx26niuv7rmel83x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;астраўкоў у Вэст-Індыі. Усяго голяндзкія колёніі налічваюць 2046 тыс.
кв. клм. з 47609 тыс. насельнікаў).

Колёніі даюць Голяндыі цукер, каву, табаку, какао, усялякія прысмакі
і хіву, якія адгэтуль вывозяцца ў Нямеччыну, Польшчу, Літву, Беларусь
і Расію.

Па сваіх гандлёвых абаротах Голяндыя, ня гледзячы на сваю малую
велічыню, займае адно з першых месц на сьвеце. (Перавышаюць яе на
гэтым полі Ангельшчына, Злучаныя Штаты, Нямеччына і Францыя).

Гандаль (асабліва транзітны) -грунт, на якім стварылася багацьце
Голяндыі.

[[Файл:Geografija p183.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 60. — Краявід у Голяндыі.}}}}

Мора дае яшчэ і іншыя заработкі насельнікам Голяндыі. Голяндцы
і фрызы-добрыя рыбакі. Каля берагоў сваёй бацькаўшчыны яны ловяць
вустрыц і рыбу (селядцы і траску). На сваіх маленькіх рыбацкіх караблёх яны выяжджаюць на рыбу і далей у Нямецкае мора і нават у
Атлянтыку аж на морскія мяліны, што ляжаць каля вострава Нью-Фаўндленд блізка Паўночнай Амэрыкі.

Калісь у Голяндыі параўнаўча высока стаяла і прамысловасьць, але
сучасная буйная фабрычная прамысловасьць патрабуе шмат апалу, якога
ў Голяндыі няма. З гэтай прычыны цяпер фабрык тутака мала. Толькі
прыморскіх гарадох мае вагу будаваньне караблёў ды апрацоўка некаторых продуктаў, што прывозяцца з колёній.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jpqjqqfszt5obqkzx26niuv7rmel83x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22267</id>
    <revision>
      <id>303031</id>
      <parentid>302924</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2661" sha1="ixssznz7vjxs06dnbdjpylnm21j3rcv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

Сельская гаспадарка ў Паўночна-ўсходняй Нямеччыне, як і ў Паўночна-Заходняй, мае вялікае значэньне. Земляўласнасьць тут пераважвала
буйная. Сялян-земляўласьнікаў тут меней. Гадоўля жывёлы, агулам кажучы, мае меншую вагу, але і тут авечак, коняй і быдла трымаюць
значна болей, як у нас. Гэтаму дапамагаюць і палепшаныя спосабы ральніцтва, пры якіх значная колькасьць зямлі знаходзіцца пад засевамі кармавых траў. Пад папарам застаецца толькі 5% усëй ральлі (у нас на
Беларусі болей за 30%). З збожжа болей за ўсё сеюць жыта і аўса,
прычым з кожнай дзесяціны зьбіраюць у сярэднім разы 4 болей, як у нас.
Бульбы сеюць болей, як дзе, яе хапае і на страву людзям і на корм жывёле, яна
йдзе на бравары і на крухмальні. Гарэлкі з бульбы тут вырабляецца вельмі
многа, так што хіба толькі Беларусь да вайны магла на гэтым полі спрачацца
з Паўночна-Усходняй Нямеччынай. Вялікую вагу маюць засевы цукровых
буракоў і выраб цукру. Апроч таго, сеюць шмат гароху, табакі, гародні-

[[Файл:Geografija p189.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 61. — Бэрлін. Будынак рейхстагу (саюзнага парлямэнту).}}}}

ны, лёну. Падземнага багацьця тут ня лішне многа, хаця месцам (ува
Усходнім Бранденбурзе і Ніжнім Шлёнску) трапляецца каменны і буры
вугаль. Карыстаючыся мясцовым і прывезеным з паўдня вугалем, хутка
пашыраецца фабрычная прамысловасьць, асабліва апрацоўка сельска-гаспадарчых продуктаў. Каля мора будуюць караблі, а ў сярэдзіне краіны
каля сталіцы пашырыўся выраб вопраткі, машын
і мастацкіх тавараў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixssznz7vjxs06dnbdjpylnm21j3rcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22269</id>
    <revision>
      <id>303032</id>
      <parentid>302925</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2519" sha1="h47jqkfpd2ma2an3fso85lhck7navh1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;най вайны лік насельнікаў трохі зьменшыўся. У 1919 г. іх тут было
1903000, але разам з прадмесьцямі яшчэ болей, як да вайны-3730000).

Асабліва шпарка разрастаюцца прадмесьці, з якіх некаторыя ўжо
зьліліся з сталіцай у адну бясконцую грамаду будынкаў. Некаторыя з гэтых прадмесьцяў, даўней маленькія падбэрлінскія мястэчкі і вёскі, налічваюць цяпер болей, як па 200000 насельнікаў кожны (Шарлëтэнбург, Найкэльн, Шэнэбэрг).

Крыху далей ад сталіцы ля сутокі Шпрэ і Гавэлю стаіць Шпандаў
(85000 нас.) з вялікімі Фабрыкамі зброі і пораху, а яшчэ далей, ніжэй на Гавэлі-''Потсдам'' (58000 нас.), прыгожы горад, былая гаспода прускіх каралёў. Ваколіцы Бэрліну зьяўляюцца галоўнай прамысловай акругай Паўночна-Усходняй Нямеччыны. Другая такая акруга ляжыць на Одэры ў так
званым Ніжнім Шлёнску, дзе здабываюць каменны вугаль. Аднак там апрача фабрычнай прамысловасьці пашырана і ральніцтва, між іншым засевы

[[Файл:Geografija p191.jpg|400px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 62. — Прыстань у Штэтыне.}}}}

цукровых буракоў. У сярэдзіне гэтай акругі на Одэры ляжыць ''Брэслаў''
(папольску Вроцлав, 528000 н.), у якім сходяцца важныя дарогі з Польшчы ў Чэхію, з Бэрліну ў Украіну. Тут існуе шмат цукраварняў, хімічных,
машынных і іншых фабрык.

На поўначы краіны на вусьцях Одэру ляжыць важная прыстань''Штэтын'' (233000 нас.), асяродак сельска-гаспадарчай акругі (Помераніі) з
буйнымі майстэрнямі караблёў і апрацоўкай сельска-гаспадарчых продуктаў.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h47jqkfpd2ma2an3fso85lhck7navh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22271</id>
    <revision>
      <id>303033</id>
      <parentid>302926</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303033</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2942" sha1="0ybl2wndbxt4jpc7fx8unmcrtlfzab5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

Галоўнай асаблівасьцю ўсёй сярэдняй Нямеччыны зьяўляецца багацьце
не на розныя карысныя мінэралы. З даўных часоў тут здабывалася шмат
серабра, волава, цыны, а ў апошнія часы тутака вынайшлі вялізныя пакллады каменнага вугалю, жалеза і розных соляй, на якіх грунтуецца нямецкая хімічная прамысловасьць.

У залежнасьці ад рознастайнай паверхні і вялікага працягу краіны
з захаду на ўсход клімат яе досыць рознародны. На захадзе клімат мякчэйшы, на ўсходзе астрэйшы; вярхі гор, апранутыя вечнымі хмарамі, адзначаюцца халаднаватым дажджыстым кліматам; даліны рэк і зачыненыя з
усіх бакоў гарамі катліны маюць клімат сушэйшы і цяплейшы.

::Найвышэйшая гара горсту Судэтаў Шнээкопэ мае сярэднюю гадавую тэмпэратуру +0,2º, сярэднюю ліпеня +9,0º, лютага -7,3º. Дрэздэн у даліне Лабы мае адпаведна +9,0º для ўсяго году, +18,2 для ліпеня, -0,1º для студзеня. Кэльн на сярэднім Рэне +10,1º, (год), +18,6º (ліпень), +2,2º (студзень).

{{block center/s|style=width:100%; max-width:22em}}
[[Файл:Geografija p193.jpg|400px|center]]

{{АРЦ|{{smaller|Мал. 63. — Краявід у Сярэдняй Нямеччыне (провінцыя Саксонія). Араньне зямлі за дапамогай паравых плугоў.}}}}
{{block center/e}}

У даліне Сярэдняга Рэну сьпее вінаград; у горах растуць толькі
хваёвыя бары; па нізінах пераважваюць лясы дубовыя і букавыя.

Варункі для ральніцтва наагул добрыя, але багатыя паклады мінэралаў адцягваюць насельнікаў ад вёсак, і паўсюды сельская гаспадарка зьяўляецца другарадным заняткам, а насельнікаў вясковых меней, як гарадзкіх, Галоўным збожжом, як і ў Паўночна-Гэрманскай нізіне, зьяўляецца жыта, за ім ідзе авëс, але для пражыўленьня насельнікаў большую вагу мае бульба, асабліва ў густа залюдненых прамысловых акругах,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ybl2wndbxt4jpc7fx8unmcrtlfzab5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22273</id>
    <revision>
      <id>303034</id>
      <parentid>302927</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3634" sha1="mdltq6j5pb4o5d81a1mzn02bz91u9zu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;пашыраўся з такой шпаркасьцю, што пагражкаў выціснуць з сусьветнага
рынку Ангельшчыну.

Апрача невялікай колькасьці вэндаў або сэрбау-лужычанаў, якія захаваліся ў межах краіны (у Лужычанскіх горах), большасьць насельнікаў
гаворыць на сярэдня-нямецкіх гаворках. (На захадзе- верхня-франкскай, на
ўсходзе-верхня-саксонскай). Ад адной з гэтых гаворак (верхня-саксонскай)
паходзіць і сучасная пісьменная нямецкая мова. Так званыя сярэднія немцы адзначаюцца ад паўночных, асабліва ад прусакаў, вясёлым, жвавым характарам,
прыхільнасьцю да поэзіі і музыкі, задаволенасьцю жыцьцём, волялюбнасьцю
і демократызмам. Гарыстая паверхня Сярэдняй Нямеччыны перашкаджала
праз доўгі час утварэньню тут буйных дзяржаў, і аж да гэтага часу тут
існуе шмат асобных дробных дзяржаўных адзінак, якія ўваходзяць у
склад нямецкай фэдэрацыі. Па сваім фізычным абліччы сярэднія немцы
адразьняюцца ад паўночных цямнейшым колерам скуры, вачэй і
валасоў і меншым ростам.

{{выява з подпісам|месца=справа|шырыня=200px|выява=Geografija p195.jpg|подпіс=Мал. 64. — Вуліца з старасьвецкімі будынкамі ў
нямецкім горадзе. (Браўншвэйг).}}

::Тлумачыцца гэта падмешкай крыві кельцкіх народаў, якія даўней жылі ў Нямеччыне аж да вышнявіны Вэзэру і толькі з цягам часу анямечыліся.

Па вёсках жыве толькі меншасьць насельнікаў краіны ды
й самыя вёскі тутака большыя,
а хутары сустракаюцца радзей,
як у Паўночнай Нямеччыне. Сялянскія панадворкі чатырохкутныя, па бакох панадворка будуюцца асобна пуні, гумны, ёўні
і стайні. Хаты звычайна двохпаверхавыя, крытыя дахоўкай
або гонтамі. Сярод гарадоў краіны сустракаюцца старасьвецкія
нямецкія месты з вузкімі вуліцамі, старажытнымі 3-х паверхавым будынкамі, дахі якіх канчаюцца вострымі вярхамі і вежамі.

У апошнія гады пабудована шмат гарадоў сучаснага тыпу з шырокімі вуліцамі і пляцамі, вялізнымі многапаверхавымі камяніцамі і многалічнымі фабрыкамі.

Асабліва многа такіх гарадоў у каменна-вугальных акругах, дзе часта
гарады, фабрычныя мястэчкі, рудні, гуты і капальні зрастаюцца, як у&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mdltq6j5pb4o5d81a1mzn02bz91u9zu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22274</id>
    <revision>
      <id>303035</id>
      <parentid>302928</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303035</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="b1jh2fwhgmn5gkpc7ltidte17414wth" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Паўночна-Усходняй Ангельшчыне або ў Бэльгіі, у адзін бязьмежны горад
з лесам фабрычных комінаў, з кучамі вугалю, з пахам дыму і чаду, з гоманам і клумам, з лясканьнем і гулам машын. Гушчыня залюдненьня ў
такіх месцах надзвычайна высокая і часамі дасягае да 1500 ч. на 1 кв.
клм., таго часу, як сярэдняя шчыльнасьць насяленьня ў краіне ледзь даходзіць да 190.

Найгусьцей залюдненая акруга ляжыць на захадзе краіны ў вадазборы сярэдняга рэку. Рэн-галоўная гэрманская рака, цячэ сюды з ВышняРэнскай нізіны і пераразае тут папярок Рэнскія Лупняковыя горы у прыгожай вузкай даліне.

[[Файл:Geografija p196.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 65. — Краявід на Рэне.}}}}

Заўсёды маючы ў дастатку вады, Рэн зьяўляецца галоўнай прыроднай
дарогай з Альп да нямецкага мора. Швайцарыя, Нямеччына, Францыя і
Голяндыя карыстаюцца гэтай ракой, як гандлёвай дарогай. Абапал ракі ў
Рэнскіх Лупняковых горах захованы надзвычайныя запасы падземнага багацьця. Усё гэта выклікала згуртаваньне тутака многалічных прамысловых і гандлёвых гарадоў.

Гандлёвым асяродкам акругі зьяўляецца ''Кэльн'' (634000 нас.),
што ляжыць у нізіне, якая удаецца паміж горстаў у Сярэднюю
Нямеччыну з поўначы. Адгэтуль па Рэне пачынаецца асабліва вялікі
параходны рух, так што горад зьяўляецца вельмі важнай рэчнай прыстаньню. Апроч таго, горад ляжыць на карацейшай чыгунцы з Бэрліну і
Гамбургу ў Парыж. Кельн мае шмат цікавых рэштак старасьветчыны.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b1jh2fwhgmn5gkpc7ltidte17414wth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22275</id>
    <revision>
      <id>303036</id>
      <parentid>302929</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303036</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="tv3n7rfz357ap2qayuezlly0qnj1o0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Прыгожы кэльнскі сабор набыў славу аднаго з найпякнейшых будынкаў
сьвету. Фабрычная прамысловасьць гораду складаецца з вырабу машын,
чакаляды, одэколёну (eau de Cologne, пафранцуску-кэльнская вада).

На захад ад Кэльну на мяжы з Бэльгіяй ляжыць ''Ахэн'' (146000 нас.)
асяродак здабываньня медзі і вугалю, а на поўдзень, на мяжы з Францыяй-''Саарбрукен'' (105000 н.), асяродак Саарскіх каменна-вугальных пакладаў, захопленых Францыяй пасьля вайны.

[[Файл:Geografija p197.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 66. — Кэльн.}}}}

Значна большую вагу маюць гарады, якія ляжаць на поўнач ад Кэльну
па рэчках Вупэр і Рур. Там гарады стаяць так блізка адзін ад аднаго,
што месцам зьліваюцца ў цэлае мора фабрык і жылых будынкаў. Адны з
гэтых гарадоў, як ''Эльбэрфэльд'' (157000 нас.) і ''Бармэн'' (156000 нас.), якія
ўжо злучыліся ў адзін падвойны горад, апрацоўваюць пераважна баваўну,
лён, шоўк і вырабляюць крамніну; другія (Рэмшэйд, Золінгэн) — вырабляюць
жалезныя прылады: нажы, сярпы, косы; трэція (Дортмунд 295000 н.) зьяўляюцца асяродкамі нетракапальнай прамысловасьці. На чале ўсіх гэтых га-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tv3n7rfz357ap2qayuezlly0qnj1o0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Географія Эўропы Заходняя Эўропа.pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>22276</id>
    <revision>
      <id>303037</id>
      <parentid>302930</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T10:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gleb Leo</username>
        <id>2440</id>
      </contributor>
      <origin>303037</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1840" sha1="kx6c866rpwb0lp3kb0mrz2nemryinjf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;VasyaRogov&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;радоў стаіць ''Эсэн'' (439000 нас.) на Руры з самымі вялікімі Фабрыкамі на
сьвеце, якія належалі да фірмы Крупа і выраблялі зброю, бліндажы, гарматы,
рэйкі, вагоны, паравозы і нават цэлыя морскія вайсковыя караблі. Да фабрык
Крупа належаць свае вугальныя капальні, свае жалезныя і мядзяныя
рудні ня толькі ў Нямеччыне, але нават у Гішпаніі і іншых краëх. Шпаркі
рост Крупаўскіх фабрык лічыцца адным з найвялікшых дзіваў капіталістычнага сьвету. Моц і магутнасьць Нямеччыны, якая выявілася ў
час вайны 1914-18 г., у значнай меры грунтавалася на вырабах гэтых
фабрык. Пасьля вайны фабрыкі Крупа ужо не вырабляюць зброі.

[[Файл:Geografija p198.jpg|350px|center]]

{{Цэнтар|{{smaller|Мал. 66. — Кэльнскі сабор.}}}}

Прыстаньню Рурскіх ваколін на Рэне зьяўляецца ''Дусэльдорф''
(407000 нас.), які адначасна вывозіць тавары ''Крэфэльду'' (124000 нас.,
шоўкавыя вырабы), ''Дуйсбургу'' (244000 н.) і іншых гарадоў, што ляжаць
на захад ад Рэну.

На ўсход ад Рэнскіх Лупняковых гор у вышнявіне Вэзэру плоскахваляватае ўзвышша Вышняга Гэсэну мае свой гандлёва-прамысловы ася&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kx6c866rpwb0lp3kb0mrz2nemryinjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старонка:Романов Е. Р. Бѣлорусскій сборнікъ. Томъ первый. Губерніѧ могилевскаѧ. Выпускъ третий. Сказки. Витебскъ. 1887.pdf/274</title>
    <ns>104</ns>
    <id>130967</id>
    <revision>
      <id>302993</id>
      <timestamp>2026-11-06T13:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gabix</username>
        <id>3485</id>
      </contributor>
      <comment>/* Не правераная */ Новая старонка: «царевна дала яму свой, а ёнъ ёй свой. Доѣхыли яны ды того мѣста, дзѣ Иванька хлѣбомъ кормивъ вовка, вовкъ и гово́риць ны Иваньку: «глядзи жъ, Иванька! не давайся, кабъ яна гылову табѣ чесала, а то якъ станець яна ў цябе йскаць, ты заснёшь, а браты придуць и ця...»</comment>
      <origin>302993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5739" sha1="smj04b586snvzez372r8ayvn8qtvbex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gabix&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;царевна дала яму свой, а ёнъ ёй свой. Доѣхыли яны ды того мѣста, дзѣ Иванька хлѣбомъ кормивъ вовка, вовкъ и гово́риць ны Иваньку: «глядзи жъ, Иванька! не давайся, кабъ яна гылову табѣ чесала, а то якъ станець яна ў цябе йскаць, ты заснёшь, а браты придуць и цябе загубюць!» — Попрощавсь зь ими и побѣгъ. Проѣхывши трошку, стала царевна просяць: «дай, я ў цябе пойщу!» Иванька ставъ отказуватца, алитки яна яго уговорила. Стала яна йскаць яму̀, ёнъ и заснувъ. Ажны якразъ ѣдуць браты. Увидзили, што енъ вязе́ць Дра-птаха и кыня-зылотая шарсцинка, сяребраная шарсцинка, и царскую дочку, и хоцѣли яго зарѣзыць. Тоды царевна стала тувхаць Иваньку подъ бокъ, кабъ узбудзиць. А браты говоруць: кыли ты яго узбудзишъ, дыкъ нашъ мечъ — табѣ гылова съ плечъ! Тая соўсимъ спужалась, а большій братъ и отсѣкъ Иваньку гылову. Сѣли яны и поѣхыли.

{{Водступ|2|em}}А Иванька якъ лежаць, дыкъ лежаць — разнясли круки яго й костычки по чистому полю. Ажны прибѣгаець туды, на тое мѣсто, вовкъ. Ставъ ёнъ збираць косточки, одну къ однэй прикладуваць, ставъ збираць — и зложивъ усяго умѣсто, тольки одного мезинаго палца не хвацило. Узявъ вовкъ лозинку, выстругавъ па́лучку, и приклавъ гету палучку къ руцѣ. Тоды дыхнувъ на косци, Иванька и ўставъ, и палочка тая здзѣлалась палцомъ! «Ахъ, кажець, якъ я смашно заснувъ!» — Нѣ, кажець вовкъ: ты не спавъ, а цябе большій братъ забивъ, бо ты мяне тки не послухавъ! Здзѣлывъ тоды вовкъ Иваньку скрипку изъ лозинки, и кажець: «у цябе ў дворѣ вясельля идзе́ць: большій братъ бяре́ць царскую дочку замужъ зы сябе. Дыкъ ты йдзи и играй тамъ у дворѣ на гетой скрипочцы. Яны стануць зваць цябе, кабъ ты ишовъ на вясельля къ имъ играць: будзець зваць сяредній братъ — ня йдзи; будзець зваць старшій — ня идзи; ну позове́ць бацька, тоды йдзи — бацьку послухай!»

{{Водступ|2|em}}Пошовъ Иванька у дворъ у свой, зайшовъ у садъ и ставъ рыпаць, сѣдзя пыдъ яблынкый — рыпаець ды й рыпаець. Почули гето уси, што енъ рыпаець у садзи, стали просиць, кабъ ёнъ ишовъ на вясельли йграць. Упе́редзи ставъ просиць сяредній братъ, — енъ не послухавъ, не пошовъ; тоды пришовъ бо́льшій, — енъ не послухавъ, не пошовъ; послѣ ужо приходзиць бацька. Ёнъ послухавъ бацьки, пошовъ. Сѣвъ у запечку и ставъ рыпаць. Рыпавъ, рыпавъ, стали яму̀ пыдносиць горѣлку. Поднёсъ сяредній братъ — ёнъ не бяре́ць; поднёсъ большій — не бяре́ць; поднёсъ бацька — и отъ бацьки не принявъ. Мусила поднесци яму̀ горѣлки царская дочка. Енъ узявъ, горѣлку выпивъ, а въ чарку положивъ тэй персцянь, што яна яму̀ дала. Яна якъ увидзила свой персцянь, и крикнула: «во̀ мой милый другъ! Во гетый, каець, дыставъ Драптаха, дыставъ и мяне, дыставъ и кыня — зылотая шарсцинка, сяребраная шарсцинка, и возокъ зъ рыбъей косци! Якъ мы ѣхыли, дыкъ енъ заснувъ, а бо́льшій братъ забивъ яго, ды сказавъ, што гето ёнъ усё дыставъ!.. Кинулась къ яму̀ на шію, зыплакыла.

{{Водступ|2|em}}Бацька жъ якъ почувъ гето, сычасъ вялѣвъ привязаць тыхъ братовъ къ коньскимъ хвостамъ, а Иванька жанився съ царской дочкой, и ставъ жиць ды поживаць, ды добра наживаць, а лихо збываць.

{{Водступ|2|em}}''Д. Тютьки, рясн. вол. сѣнн. у.''

{{Водступ|2|em}}{{smaller|Со словъ негр. кр. Ивана Мартинова, записалъ кр. Кириллъ Аникіевнчъ. Ср. Афан. вып. VII, стр. 121—133 Худяк. I, стр. 1.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>smj04b586snvzez372r8ayvn8qtvbex</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>