विकिपीडिया
bhwiki
https://bh.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
मीडिया
विशेष
वार्तालाप
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपीडिया
विकिपीडिया वार्ता
चित्र
चित्र वार्ता
मीडियाविकि
मीडियाविकि वार्ता
टेम्पलेट
टेम्पलेट वार्ता
मदद
मदद वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
बिहार
0
1967
808911
804631
2026-10-28T12:23:09Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808911
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox state
| name = बिहार
| official_name = بہار
| type = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Durgavati dam.jpg
| photo2a = Naulakha Mandir.jpg
| photo2b =
Temple No.- 3, Nalanda Archaeological Site.jpg
| photo3a =
Mahabodhi Temple - panoramio (2).jpg
| photo4a =
N-BR-39 Ashokan Pillar Vaishali (13).jpg
| photo3b = Maa Mundeshwari Devi.jpg
| spacing = 1
| color_border = black
| color = broun
| size = 275
| foot_montage = '''घड़ी के दिसा मे, ऊपर से दहिने:'''
<br />[[दुर्गावती नद्दी|करमचट डेम]], [[नालंदा विश्वविद्यालय]], [[मुंडेश्वरी मंदिर]], [[वैशाली]] के [[अशोक स्तंभ]], [[महाबोधि मंदिर]], [[राजगीर]] के [[नवलखा जैन मंदिर]]।
}}
| image_caption =
| image_seal = Seal of Bihar.svg
| image_map = India BR.svg
| image_map1 = India Bihar location map.svg
| map_alt = बिहार के नक्शा
| map_caption = भारत में बिहार के अस्थान
| coordinates = {{coord|25.37|85.13|region:IN-BR_type:adm1st|display=inline,title}}
| coor_pinpoint = पटना
| coordinates_footnotes =
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flagu|भारत}}
| established_title1 = [[भारत के प्रशासनिक खंड|प्रदेश]]
| established_date1 = [[पूरबी भारत]]
| established_title2 = निर्माण
| established_date2 = 22 मार्च 1912<br />([[बिहार दिवस]])
| established_title3 = राज्य के दर्जा
| established_date3 = 26 जनवरी 1950
| parts_type = [[जिला]]
| parts_style = para
| p1 = [[बिहार के जिला सभ के लिस्ट|38]]
| seat_type = राजधानी
| seat = [[पटना]]
| seat1_type = सभसे बड़ सहर
| seat1 = [[पटना]]
| government_footnotes =
| leader_title = राज्यपाल
| leader_name =
| leader_title1 = मुख्यमंत्री
| leader_name1 = [[सम्राट चौधरी]] ([[भाजपा]])
| leader_title2 = बिधायिका
| leader_name2 = दूसदनी<br />बिधान सभा 75<br />बिधान परिषद 243
| leader_title3 = संसदीय क्षेत्र
| leader_name3 = 40
| leader_title4 = हाइकोर्ट
| leader_name4 = [[पटना हाइकोर्ट]]
| unit_pref = Metric<!-- or US or UK -->
| area_footnotes = {{ref|area|†}}
| area_total_km2 = 94,163
| area_note =
| area_rank = [[रकबा के आधार पर भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|12वाँ]]
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_footnotes = <ref name="GOI_2001">{{cite web|title = census of india|url = http://www.censusindia.gov.in/|work=[[भारत के जनगणना 2001]]|publisher=[[भारत सरकार]]|date = 27 मई 2002|accessdate = 14 अप्रैल 2007| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070403123745/http://www.censusindia.gov.in/| archivedate= 3 अप्रैल 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>
| population_total = 103,804,637
| population_as_of = 2011
| population_rank = 3सरा
| population_density_km2 = 1,106
| population_note =
| population_demonym = [[बिहारी लोग|बिहारी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +05:30
| iso_code =
| blank_name_sec1 = [[मानव बिकास सूचकांक|एचडीआइ]]
| blank_info_sec1 = {{increase}} 0.447<ref name="HDI_of_Indian_States">{{cite web|title=Inequality- Adjusted Human Development Index for India’s States|url=http://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-other-resources/inequality-_adjustedhumandevelopmentindexforindiasstates.html|publisher=यूएनडीपी|accessdate=6 अगस्त 2015|archive-date=2015-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707074912/http://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-other-resources/inequality-_adjustedhumandevelopmentindexforindiasstates.html|url-status=dead}}</ref> (<span style="color:#f00;">low</span>)
| blank1_name_sec1 = एचडीआइ रैंक
| blank1_info_sec1 = 16वाँ (2010)
| blank_name_sec2 = साक्षरता
| blank_info_sec2 = 63.8% (2011)<ref name="Census2011Literacy"/>
| blank1_name_sec2 = {{nowrap|आधिकारीक भाषा}}
| blank1_info_sec2 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]<ref name=CSDOffLang1950 /> आ [[उर्दू]]<ref name=Benedikter2009 />
| blank2_name_sec2 = राजभाषा
| blank2_info_sec2 = {{hlist|[[भोजपुरी]]|[[मैथिली]]|[[मगही]]|[[अंगिका]]|[[बज्जिका]]}}
| area_code_type =
| area_code =
| registration_plate = BR
| website = {{url|gov.bih.nic.in}}
| footnotes =
}}
'''बिहार''' एगो [[भारत|भारतीय]] [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]] बा, जवन पूरबी भारत में<ref name="TheHindu-Apr2017">{{cite web|title=The Hindu (NOIDA Edition)|url=https://www.dropbox.com/sh/12qm2uzgokj3n74/AAB8MYR9brTeCt77uHCtK13ka?dl=0|website=Dropbox|accessdate=8 अप्रैल 2017}}</ref><ref name="TNN-marriages">{{cite web|last1=''TNN''|title=Marriages last the longest in north India, Maharashtra; least in northeast |publisher=[[दि टाइम्स ऑफ इंडिया]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Marriages-last-the-longest-in-north-India-Maharashtra-least-in-northeast/articleshow/50618599.cms |date=18 January 2016}}</ref><ref name="FP-overtake">{{cite web |last1= |date=30 अप्रैल 2012 |title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India |url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89&lpg=PA89 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019053006/https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89&lpg=PA89 |archive-date=19 October 2015 |website=}}</ref> पड़े ला, ई {{convert|94163|km2|sqmi|abbr=on}} क्षेत्रफल वाला राज्य भारत के तेरहवाँ सबसे बड़ राज्य बा आ जनसंख्या के हिसाब से भारतीय राज्यन में तिसरा नंबर पर बा। बिहार आपन राज्यसीमा पश्चिम में [[उत्तर प्रदेश]], पुरुब में [[पच्छिम बंगाल|पच्छिम बङाल]] आ दक्खिन में [[झारखंड]] से जबके उत्तर में [[नेपाल]] से अंतरराष्ट्रीय सीमा रखेला। बिहार एगो मैदानी राज्य बा। बिहार के पश्चिम से पुरुब बहेवाली [[गंगा नदी]] एकरा के दू हिस्सा में बाँटे ले।<ref name="GovBiharProfile">{{cite web |last= |first=17 अप्रैल 2020 |date=http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |title=State Profile |url=http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20170514034402/http://www.gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |archive-date=2017-05-14 |accessdate= |website=Government of Bihar }}</ref> सांस्कृतिक रूप से बिहार के चार गो क्षेत्रन में बाँटल जाला, [[अंगिका]], [[मगध]], [[मिथिला]] आ [[भोजपुरी क्षेत्र|भोजपुर]]।<ref>{{cite web |title=India's 2004 Elections: Grass-Roots and National Perspectives |url=https://books.google.co.uk/books?id=WYiHAwAAQBAJ&pg=PA212&dq=mithila+magadh+bhojpur&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjD78_3m6LTAhXFCsAKHdfwBDsQ6AEIJDAC#v=onepage&q=mithila%20magadh%20bhojpur&f=false |url-status=live |accessdate=13 अप्रैल 2017 |pages=212}}</ref>
15 नवंबर 2000 दक्खिनी बिहार के दक्खिनी हिस्सा के अलग क के [[झारखंड]] राज्य बनावल गइल।<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/736533/Jharkhand |title=Jharkhand |last=दत्त|first=अशोक कुमार |website=Encyclopædia Britannica}}</ref> बिहार के खाली भर 11.3% जनसंख्या शहर में रहे ले, एह मामिला में भारत में बिहार सभसे नीचे बा (हिमाचल प्रदेश के छोड़ के)।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/elections/bihar-elections-2015/news/Bihar-election-BJPs-campaign-found-no-resonance-in-villages/articleshow/49742959.cms|title=At 11.3%, it has the lowest urban population among big states and the second lowest if one counts the small mountainous state of Himachal Pradesh (10%). 2011 census}}</ref> एकरे अलावा लगभग 58% जनसंख्या 25 बरिस से कम उमिर के बा<ref name="economic_strangulation">{{cite web |last=गुरुस्वामी |first=मोहन |last2=कौल |first2=अभिषेक |title=The Economic Strangulation of Bihar |url=http://cpasindia.org/reports/02-Economic-Strangulation-Bihar.pdf |date=15 दिसंबर 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530142819/http://www.cpasindia.org/reports/02-Economic-Strangulation-Bihar.pdf |archive-date=30 मई 2009 |location=नई दिल्ली |publisher=Centre for Policy Alternatives |format=PDF |accessdate=17 अगस्त 2015}}</ref> आ भारत के अन्य राज्यन के तुलना में बिहार कमउमिर लोग के अनुपात के मामिला में सभसे उपर बा। बिहार के आधिकारिक भाषा [[हिंदी भाषा|हिंदी]]आ [[उर्दू]] हईं आ अन्य [[बिहारी भाषा|चलनसार भाषा सभ]] में [[भोजपुरी]], [[मैथिली]], आ [[मगही]] बाड़ी सऽ।
प्राचीन काल में बिहार के सत्ता, शक्ति, अध्ययन आ संस्कृति के केंद्र मानल जाय।<ref>''Bihar, Past & Present: souvenir, 13th Annual Congress of Epigraphica'' by P. N. Ojha, Kashi Prasad Jayaswal Research Institute</ref> मगध में भारत के पहिला साम्राज्य, मौर्य साम्राज्य, के उदय भइल आ दुनिया के प्रसिद्ध धर्म, [[बौद्ध धर्म]] के प्रवर्तक [[गौतम बुद्ध]] के कर्मभूमि भी बिहार रहल।<ref>Mishra Pankaj, ''The Problem'', Seminar 450 – February 1997</ref> मौर्य आ गुप्त बंस के शासन के दौरान मगध साम्राज्य दक्खिनी एशिया के ज्यादातर हिस्सा के एक ठो केन्द्रीय सत्ता में बान्हे के काम कइलस।<ref>{{cite web | title = The History of Bihar| publisher=Bihar Government| url=http://gov.bih.nic.in/Profile/history.htm}}</ref> बिहार के अन्य क्षेत्र मिथिला प्राचीन काल में [[विदेह राज]] के हिस्सा रहल आ ब्राह्मण लोग के ज्ञान खातिर आ अध्ययन केंद्र के रूप में परसिद्ध रहल।<ref>{{cite web | url=https://books.google.co.uk/books?id=EzPYdQo3vZgC&pg=PA87&dq=mithila+north+bihar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwinuuqG4oDSAhUO7mMKHataCyUQ6AEIJjAD#v=onepage&q=mithila%20north%20bihar&f=false | title=Wetlands Management in North Bihar | accessdate=8 फरवरी 2017 | pages=87}}</ref>
1970 के दशक के बाद से बिहार सामाजिक आर्थिक बिकास के मामिला में अन्य भारतीय राज्य सभ से बहुत पाछे छूटत गइल।<ref>{{cite news| title = Bihar's 'first' Economic Survey Report tabled| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-03-07/patna/27879796_1_bihar-capita-income-revenue-account| work = दि टाइम्स ऑफ इंडिया| date = 7 मार्च 2007| accessdate = 22 अगस्त 2008| archive-date = 2013-05-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20130518142032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-03-07/patna/27879796_1_bihar-capita-income-revenue-account| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news | title = Biharis an unwanted lot|author= Bal Thackeray| url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-2840902,prtpage-1.cms| work=दि टाइम्स ऑफ इंडिया| date=5 मार्च 2008| accessdate = 5 मार्च 2008}}</ref><ref>{{cite news| last1=वजीहुद्दीन | first1=मोहम्मद | date=10 अगस्त 2008| title = 'Bihari' has become an abuse | url = http://timesofindia.indiatimes.com/Review/Bihari_has_become_an_abuse/articleshow/3347091.cms| work=दि टाइम्स ऑफ इंडिया | accessdate = 10 अगस्त 2008}}</ref> कई ठे अर्थशास्त्री आ सामाजिक बिग्यानी लोग एकर कारन के रूप में केंद्र सरकार के नीति के देखेला, उदाहरण खातिर, भाड़ा बराबरी के नीति, जवना के तहत भारत में कहीं भी उद्योग लगावे के उद्देश्य राखल गइल आ केंद्र सरकार कच्चा माल आ खनिज के ढोवाई में सब्सिडी दे जेकरे कारण एह इलाका सभ में उद्योग ला लाग पावल।<ref>{{cite book | first = Arvind N.| last = Das| title = The Republic of Bihar| place = New Delhi| publisher=Penguin Books| year = 1992| isbn = 0-14-012351-2}}</ref><ref name="saibal">{{cite news | last = Goswami| first = Urmi A| date = 16 February 2005| title = 'Bihar Needs an Icon, a person who stands above his caste' (Dr Shaibal Gupta – Rediff Interview) | url = http://www.rediff.com/election/2005/feb/16inter2.htm| publisher=Rediff| accessdate = 16 February 2005| archiveurl= https://web.archive.org/web/20050220065240/http://www.rediff.com/election/2005/feb/16inter2.htm| archivedate= 20 February 2005 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref> एकरे अलावा केंद्र सरकार के उपेक्षा,<ref name="economic_strangulation" /><ref name="CPASGuruswamy20040615">{{cite web |last=गुरुस्वामी |first=मोहन |last2=बैठा |first2=रामनीस अत्तार |last3=मोहंती |first3=जीवन प्रकाश |title=Centrally Planned Inequality: The Tale of Two States – Punjab and Bihar |url=http://cpasindia.org/reports/07-Centrally-Planned-Inequality-Punjab-Bihar.pdf |date=15 जून 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326210152/http://cpasindia.org/reports/07-Centrally-Planned-Inequality-Punjab-Bihar.pdf |archive-date=26 मार्च 2009 |location=नई दिल्ली |publisher=Centre for Policy Alternatives |format=PDF |accessdate=17 अगस्त 2015}}</ref><ref name="CPASGuruswamy20040215">{{cite web |last=गुरुस्वामी |first=मोहन |last2=मोहंती |first2=जीवन प्रकाश |title=The De-urbanisation of Bihar |url=http://cpasindia.org/reports/03-De-urbanisation-Bihar.pdf |date=15 फरवरी 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326210154/http://cpasindia.org/reports/03-De-urbanisation-Bihar.pdf |archive-date=26 मार्च 2009 |location=New Delhi, India |publisher=Centre for Policy Alternatives |format=PDF |accessdate=17 अगस्त 2015}}</ref> बिहारी लोग के अंदर एकता के भावना के कमी,<ref name="saibal" /><ref>Ahmed Farzand and Mishra Subhash, [http://indiatoday.digitaltoday.in/index.php?option=com_content&issueid=78&task=view&id=19042§ionid=4&Itemid=1 Leaders of Bihar unite to counter Raj Thackeray] {{dead link|date=फरवरी 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, India Today, 31 अक्टूबर 2008</ref><ref>{{cite web| last = गुप्ता | first = शैबल | title = Bihar: Identity and Development| publisher = Asian Development Research Institute, Patna| url = http://www.bihartimes.com/articles/shaibal/biharidentity.html| accessdate = 30 अप्रैल 2006| archiveurl = https://web.archive.org/web/20050330161928/http://bihartimes.com/articles/shaibal/biharidentity.html| archivedate = 30 मार्च 2005}}</ref> आ 1793 में ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी द्वारा लागू कइल गइल इस्तमरारी बंदोबस्त, जेवना में जमींदारी प्रथा के जामीन के राजस्व वसूली कइल जाले,<ref name="saibal" /> नियर कारण गिनावल जालें। हालाँकि, अब के सरकार बिहार के बिकास के क्षेत्र में तेजी से काम कइले बाटे।<ref>{{cite news |last=फडनिस |first=अदिति |authorlink= |date=26 जुलाई 2008 | title=Lalu in the red |url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=329655 |newspaper=[[बिजनेस स्टैंडर्ड]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607173041/http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=329655 |archive-date=7 जून 2011 |accessdate=22 अगस्त 2015}}</ref> शासन ब्यवस्था में सुधार के बाद इहाँ [[इन्फ्रास्ट्रक्चर]] के क्षेत्र में निवेश में बढ़ती देखल गइल बा,<ref name="bihar_basher">{{cite news | last = गोस्वामी | first = उर्मी ए | date = 17 जून 2008| title = Biharis get work at home, bashers realise their worth| work = दि इकोनामिक टाइम्स |location=India| url = http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/Biharis_get_work_at_home_bashers_realise_their_worth/articleshow/3135697.cms| accessdate = 17 जून 2008}}</ref> स्वास्थ सुबिधा पहिले से बेहतर भइल बा, शिक्षा पर जोर बढ़ल बा, आ अपराध आ भ्रष्टाचार में कमी आइल बा।<ref>{{cite news |last=धर्मा |first=सुप्रिया | last2=Jha |first2=Abhay Mohan |date=15 जुलाई 2008 |title=Bihar witnesses a quiet transformation |url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20080057141 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718045447/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20080057141 |archive-date=18 July 2008 |publisher=[[एनडीटीवी]] |accessdate=22 अगस्त 2015}}</ref><ref>{{cite news|last=झा |first=अभय मोहन |title=English makes inroads in Bihar villages |publisher=NDTV |date=8 मार्च 2008 |url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20080043399&ch=3/8/2008%2011:32:00%20AM |accessdate=8 मार्च 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080309185254/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20080043399 |archivedate=9 मार्च 2008 }}</ref>
== इतिहास ==
{{मुख्य|बिहार के इतिहास}}
बिहार के महातम ना केवल अभिए बल्कि बहुत पहिले से हवे। प्राचीन भारत में लगभग 475 ई. तक यानि गुप्त वंश तक जेतना भी राजा भइलन उनकर बिहार एगो राज्य रहल औरी जवन अपना ओर सभेके लुभवलस। एकर प्रमाण उलोग के राजधानी से लगावल जा सकेला। पुरनका बिहार जेकरा में '''अंग''' (पूरबी बिहार), '''बिदेह''' (उत्तर बिहार), '''मगध''' (दखिन बिहार) अउर '''वैशाली/लिच्छवी''' (उत्तर बिहार) शामिल रहे, उ पुरनका भारत में शक्ति, ज्ञान अउर संस्कृति के केंद्र रहल। मगध से भारत के पहिलका सबसे महान साम्राज्य उभरल, जेकरा के सभे '''[[मौर्य साम्राज्य]]''' के नाम से जानत बा, उ संसार के वोह साम्राज्यन में रहे, जवन कि धरम का पालन करत रहे। मगध साम्राज्य पूरा दखिनी एशिया को एक राज के अन्दर कइले रहे। एह काम में मौर्य साम्राज्य के अलावे '''गुप्त''' राजवंश के भी खूबे योगदान रहे। बिहार जेकर राजधानी पटना ह, ओकरा के '''पाटलिपुत्र''', '''कुसुमपुर''' नाम से भी जानल जाला, जवन कि भारतीय सभ्यता के बहुत खास केंद्र रहे के प्रसिद्धि हासिल कइले बा। एही क्रम में शिक्षा के महत्त्वपूर्ण केंद्र [[नालंदा विश्वविद्यालय]] के स्थान भी ना केवल भारत में ही अपितु पूरा विश्व में प्रसिद्ध बा।
=== प्राचीन ===
प्राचीन काल में मगध के साम्राज्य देश के सबसे शक्तिशाली साम्राज्यन में से एगो रहल। एहिजा से [[मौर्य वंश]], [[गुप्त वंश]] तथा अन्य कई राजवंशकुल देश के अधिकतर हिस्सवन पर राज कइले। मौर्य वंश के शासक सम्राट अशोक के साम्राज्य पश्चिम में [[अफ़ग़ानिस्तान]] तक फैलल रहल। मौर्य वंश के शासन 325 ईस्वी पूर्व से 185 ईस्वी पूर्व तक रहल। छठी आ पांचवी सदी इसापूर्व में अहिजा [[बौद्ध]] तथा [[जैन]] धर्मवन के उद्भव भइल। [[अशोक]], बौद्ध धर्म के प्रचार में महत्वपूर्ण भूमिका निभइले रहलन आ उ आपन लईका महेन्द्र के बौद्ध धर्म के प्रसार खातिर [[श्रीलंका]] भेजले। उ आपन लईका के पाटलिपुत्र (वर्तमान [[पटना]]) के एगो घाट से विदा कइले रहलन जवन महेन्द्र के नाम से अब भी ''महेन्द्रू घाट'' कहल जाला। बाद में बौद्ध धर्म [[चीन]] तथा चीन के रास्ते [[जापान]] तक पहुंच गइल।
बिहार के इतिहासी नाम मगध रहल। बिहार के राजधानी पटना के इतिहासी नाम पाटलिपुत्र ह।
===मध्यकाल===
बारहवीं सदी में बख्तियार खिलजी बिहार पर आधिपत्य जमा लिहले। उके बाद मगध देश के प्रशासनिक राजधानी ना रहल। जब शेरशाह सूरी, सोलहवीं सदी में दिल्ली के मुगल बाहशाह हुमायूँ के हरा के दिल्ली के सत्ता पर कब्जा कइले तब बिहार के नाम पुनः प्रकाश में आइल पर इ अधिक दिनन तक ना रह पावल। अकबर बिहार पर कब्जा करके बिहार के बंगाल में विलय कर दिहले। इके बाद बिहार के सत्ता के बागडोर बंगाल के नवाबन के हाथन में चल गइल। बिहार के अतीत गौरवशाली रहल बा।
===आधुनिक===
1857 के प्रथम सिपाही विद्रोह में बिहार के बाबू कुंवर सिंह महत्वपूर्ण भूमिका निभइले। 1912 में बंगाल प्रेसीडेंसी के विभाजन के फलस्वरूप बिहार और उड़ीसा नाम के प्रांत अस्तित्व में आइल। पर 1936 में उड़ीसा बिहार से अलग कर दिहल गइल। स्वतंत्रता संग्राम के दौरान बिहार के चंपारण के विद्रोह के, अंग्रेजवन के खिलाफ बग़ावत फैलावे में अग्रगण्य घटनावन में से एगो गिनल जायेला। स्वतंत्रता के बाद बिहार के एक और विभाजन भइल बा सन् 2000 में झारखंड राज्य बिहार से अलग कर दिहल गइल। भारत छोड़ो आंदोलन में भी बिहार के गहन भूमिका रहल।
== भूगोल आ जलवायु ==
{{Main|बिहार के भूगोल|बिहार के जलवायु}}
{{Infobox
| above = [[भारत के जलवायु|जलवायु]]
| label1 = [[कोपेन के जलवायु वर्गीकरण|बर्गीकरण]]
| data1 = [[भारत के जलवायु प्रदेश|Cwa]]
| label2 = औसत तापमान
| data2 = {{convert|27|C|abbr=on}}
| label3 = • गरमी
| data3 = {{convert|34|C|abbr=on}}
| label4 = • जाड़ा
| data4 = {{convert|10|C|abbr=on}}
| label5 = वर्षण
| data5 = {{convert|1200|mm|abbr=on}}
}}
बिहार के जलवायु में बिबिधता देखे के मिले ले। आमतौर पर इहाँ तापमान के दसा उपोष्णकटिबंधी पावल जाला जहाँ खूब गरम गर्मी के सीजन आ ठंडा जाड़ा के सीजन मिले ला। बिहार एगो बिसाल उपजाऊ मैदानी हिस्सा हवे आ इहाँ [[गंगा]] मुख्य नदी हवे; गंगा के सहायिका नदी सभ में उत्तर से गंडक, कोसी बागमती वगैरह नदी आ के मिले लीं आ इनहन के कारण लगभग हर साल बिहार में बाढ़ के स्थिति पैदा हो जाले। उत्तर से आवे वाली नदी सभ में सगरी प्रमुख आ बड़हन नदी नेपाल से निकले लीं आ तराई के मैदान में आवे पर अचानक ढाल में कमी पा के बिसाल इलाका में फइल के बहे लागे लीं। बिहार राज्य के कुल जमीनी रकबा {{convert|94163|km2|0|abbr=on}} बा आ इ राज्य 24° 20' 10" N से 27° 31' 15" N अक्षांश आ 83° 19' 50" E से 88° 17' 40" E देशांतर के बीच बिस्तार लिहले बाटे। समुंद्रतल से औसत ऊंचाई लगभग {{convert|173|ft|m}} बाटे।
[[गंगा]] नदी बिहार के दू हिस्सा में बाँटे ले आ पच्छिम से पुरुब ओर के दिसा में एह राज्य के बीच से बहे ले। एकरा अन्य सहायिका सभ में सोन, बूढ़ी गंडक, चंदन, ओढ़नी आ फल्गु नदी बाड़ी स। उत्तर में [[नेपाल]] देस में बिहार से कुछे दूर पर [[हिमालय|हिमालय परबत]] के सभसे दक्खिनी श्रेणी सभ पहाड़ी के रूप में सुरू हो जालीं आ ई पहाड़ भले भौतिक रूप से बिहार के हिस्सा ना होखें, बाकिर इनहन के परभाव बिहार के [[थलरूप]], [[जलवायु|आबोहवा]] आ संस्कृति पर जरूर देखल जा सके ला। बिहार के मध्यभाग आ दक्खिनी हिस्सा में भी कुछ छोटहन पहाड़ी पावल जालीं, जइसे कि राजगीर के पहाड़ी; दक्खिन में मौजूद राज्य झारखंड में छोटानागपुर के पठार पड़े ला जे साल 2000 से पहिले बिहारे के हिस्सा रहल।
=== बनस्पति आ जियाजंतु ===
<!-- {{Main|बिहार के बनस्पति|बिहार के जियाजंतु}} -->
<!-- {{See also|बिहार के संरक्षित क्षेत्र}} -->
बिहार में सरकारी तौर पर घोषित जंगल {{convert|6764.14|km2|0|abbr=on}} के क्षेत्रफल पर बा, ई बिहार के कुल रकबा के 7.2% हिस्सा बाटे।<ref name=GovBiharResources>{{cite web |title=Natural Resources |url=http://gov.bih.nic.in/Profile/resources.htm |website=Government of Bihar |accessdate=17 अप्रैल 2015 |archive-date=2015-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418090610/http://gov.bih.nic.in/Profile/resources.htm |url-status=dead }}</ref>{{failed verification|date=अप्रैल 2015|reason=Numbers not supported at new government website.}} हिमालय के निचली पहाड़ी वाला हिस्सा के दक्खिन में सोमेश्वर आ दून पहाड़ी (चंपारण जिला) सभ के इलाका में नम पतझड़ बन के पट्टी पावल जाले। एह क्षेत्र में घास आ झाड़ीनुमा बनस्पति आ सरपत बंसी झाड़ी (मूँज, नरकट, कतरा वगैरह) सभ भी पावल जाली। एह इलाका में बरखा के मात्रा {{convert|1600|mm|0}} के लगभग होला आ साल के बन खाती एकदम सटीक जलवायु होले। सभसे प्रमुख आ महत्व के फेड़ साल, [[खैर]], आ सेमर बाने। सहरसा आ पूर्णिया जिला में भी नम पतझड़ वाली बनस्पति मिले ले।<ref>{{cite web
| title = Forest in Bihar
| publisher=Forest Ministry of Bihar
| url=http://forest.bih.nic.in/
}}</ref> साल (''Shorea Robusta''), केंदू भा तेंदू (''Diospyros melanoxylon''), सलाई (''Boswellia serrata''), साज (''Terminalia tomentose''), बहेड़ा (''Terminalia bellerica''), अर्जुन (''Terminalia Arjuna''), पैसार (''Pterocarpus Marsupium''), महुआ (''Madhuca indica'') वगैरह बिहार के प्रमुख बृक्ष हवें।
[[वाल्मीकि नेशनल पार्क]], [[पच्छिम चंपारण जिला]] में, लगभग {{convert|800|km²|0|abbr=on}} रकबा के इलाका में फइलल जंगली इलाका बाटे, ई भारत के 18वां राष्टीय पार्क हवे आ बाघ सभ के घनत्व के मामिला में भारत में चउथा नमर पर बा।<ref>{{cite web|url=http://projecttiger.nic.in/valmiki.htm|title=VALMIKI|author=|date=27 मई 2004|website=Archive.org|access-date=26 अक्टूबर 2017|archive-date=2004-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20040527185358/http://projecttiger.nic.in/valmiki.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> एह रिजर्व इलाका में बिबीधता वाले क्षेत्र बाने आ बिबिध प्रकार के जियाजन्तु आ बनस्पति के आवास बा, मुख्य रूप से [[शेर]] खाती एह भाग के संरक्षण कइल गइल बा।
{{clear}}
== भासा ==
{{मुख्य|बिहारी भासा}}
बिहार राज्य के अधिकृत सरकारी काम-काज के भाषा [[हिंदी भाषा|हिंदी]]हवे अउरी दूसरकी सरकारी भाषा [[उर्दू]] ह जेकर प्रयोग मुख्य रूप से पढ़े-पढ़ावे, कानूनी काम-काज वगैरह में ही होला। बिहारी लोगन के आपस के काम-धाम आ बात-चीत के माध्यम बा:
;[[भोजपुरी]]
मुख्य रूप से [[गोपालगंज जिला]], [[सीवान जिला]], [[छपरा जिला]], [[पूर्ब चंपारन जिला|पुरुबी चंपारण जिला]], [[पच्छिम चंपारण जिला]], [[भोजपुर जिला]], [[रोहतास जिला]], [[बक्सर जिला]], [[आरा जिला]], [[भभुआ जिला]] जिला में बोलल जाला।
;[[मैथिली भाषा|मैथिली]]
मुख्य रूप से [[सीतामढ़ी जिला]], [[दरभंगा जिला]], [[मधुबनी जिला]], [[समस्तीपुर जिला]], [[मधेपुरा जिला]], [[सुपौल जिला]], [[शिवहर जिला]], वगैरह जिलन में बोलल जाला।
:[[अंगिका]] (मैथिली के वेरायटी)
मुख्य रूप से [[भागलपुर जिला]], [[बांका जिला]], [[मुंगेर जिला]], [[बेगूसराय जिला]], [[खगड़िया जिला]], [[लक्खीसराय जिला]], [[शेखपुरा जिला]], [[जमुई जिला]], [[कटिहार जिला]], [[सहरसा जिला]], [[पूर्णिया जिला]], वगैरह जिलन में बोलल जाला।
:[[बज्जिका]] (मैथिली के वेरायटी)भी कुछ जगह पर बोलल जाला।
;[[मगही]]
मुख्य रूप से [[पटना जिला]], [[गया जिला]], [[नालन्दा जिला]], [[नवादा जिला]], [[जहानाबाद जिला]], [[औरंगाबाद जिला]], वगैरह जिलन में बोलल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist|30em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र}}
{{बिहार के जिला}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:बिहार| ]]
[[श्रेणी:भारत के राज्य]]
[[श्रेणी:भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र]]
fir7pwo642quzwsa4gj4kimkcnlxcja
अमेरिका
0
1971
808899
782383
2026-10-28T12:21:32Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808899
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|40|N|100|W|display=title}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका
| native_name = United States of America
| common_name = अमेरिका
| image_flag = Flag of the United States.svg
| image_coat = Great Seal of the United States (obverse).svg
| symbol_type = ग्रेट सील (महान मोहर)
| national_motto =
| national_anthem =
| image_map = USA orthographic.svg <!-- consensus map, see talk page -->
| map_caption = यूएस के मुख्य भूमि, अलास्का आ हवाई
| alt_map = उत्तरी अमेरिका के नक्सा पर अमेरिका के हरियर रंग से देखावल गइल बा
| image_map2 = US insular areas.svg
| alt_map2 = यूनाइटेड स्टेट्स आ एकर [[यूनाइटेड स्टेट्स के राज्यक्षेत्र|राज्यक्षेत्र]]
| map_caption2 = यूनाइटेड स्टेट्स आ एकर [[यूनाइटेड स्टेट्स के राज्यक्षेत्र|राज्यक्षेत्र]]
| map_width = 220px
| capital = [[वाशिंगटन डी॰सी॰]]
| largest_city = [[न्यू यॉर्क शहर]]<br />{{small|{{coord|40|43|N|74|00|W|display=inline}}}}
| official_languages =
| languages_type =
| languages =
| official_religion =
| demonym = अमेरिकी, अमरीकन
| ethnic_groups =
| government_type = फेडरल, प्रेसिडेंशियल [[रिपब्लिक]]
| leader_title1 = राष्ट्रपति
| leader_name1 = {{nowrap|[[डोनाल्ड ट्रंप ]]}}
| leader_title2 = उप राष्ट्रपति
| leader_name2 = {{nowrap|[[जे.डी. वेंस ]]}}
| legislature = कांग्रेस
| upper_house = सीनेट
| lower_house = हाउस ऑफ रिप्रेसेंटेटिव
| sovereignty_type = <div style="text-align: left;">[[अमेरिकी क्रांति|आजादी]], [[ग्रेट ब्रिटेन]] से</div>
| established_event1 = [[यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ़ अमेरिका के आजादी के घोषणापत्र|घोषणापत्र]]
| established_date1 = 4 जुलाई 1776
| established_event2 = {{nowrap|[[यूनाइटेड स्टेट्स के संबिधान|संबिधान]]}}
| established_date2 = 21 जून 1788
| area_rank = 3<sup>सरा</sup>/4<sup>था</sup>
| area_magnitude = 1 E+12
| area_km2 = 9,833,517
| area_sq_mi = 3,796,742
| percent_water = 6.97
| area_label = कुल रकबा
| area_label2 = कुल जमीनी रकबा
| area_data2 = 9,147,593 किमी<sup>2</sup><br />3,531,905 बर्ग मील
| area_footnote =
| population_census_year = 2010
| population_census_rank = 3<sup>सरा</sup>
| population_census = 309,349,689<ref>[http://www.census.gov/popest/data/intercensal/national/tables/US-EST00INT-01.xls PDF].U.S. census department data.</ref>
| population_estimate = 323,625,762<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/popclock/|title=U.S. and World Population Clock|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=मई 24, 2016}}</ref>
| population_estimate_year = 2016
| population_estimate_rank = 3<sup>सरा</sup>
| population_density_km2 = 35 <!--figures use (population/land area) as of मई 2015-->
| population_density_sq_mi = 90.6 <!--figures use (population/land area) as of मई 2015-->
| population_density_rank = 180<sup>वां</sup>
| GDP_PPP_year = 2016
| GDP_PPP = {{nowrap|$18.558 ट्रिलियन<!--end nowrap:-->}}<ref name=imf2 />
| GDP_PPP_rank = 2<sup>सरा</sup>
| GDP_PPP_per_capita = $57,220<ref name=imf2 />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 10<sup>वाँ</sup>
| GDP_nominal = {{nowrap|$18.558 ट्रिलियन}}<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/index.aspx|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=IMF|accessdate=19 जून 2016}}</ref>
| GDP_nominal_rank = पहिला
| GDP_nominal_year = 2016
| GDP_nominal_per_capita = $57,220<ref name=imf2 />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 6<sup>वाँ</sup>
| Gini_year = 2013
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 40.8 <!--number only-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web|title=OECD Income Distribution Database: Gini, poverty, income, Methods and Concepts|url=http://www.oecd.org/els/soc/income-distribution-database.htm|website=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref><ref>{{cite web|title=Global inequality: How the U.S. compares|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2013/12/19/global-inequality-how-the-u-s-compares/|website=Pew Research}}</ref><ref>{{cite web|title=Income Distribution and Poverty : by country – INEQUALITY |url=http://stats.oecd.org/index.aspx?queryid=46189 |website=OECD |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402093506/http://stats.oecd.org/index.aspx?queryid=46189 |archivedate=2 अप्रैल 2015}}</ref>
| HDI_year = 2014<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.915 <!--number only-->
| HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |title=2015 Human Development Report |date=2015 |accessdate=14 दिसंबर 2015 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref>
| HDI_rank = 8<sup>वाँ</sup>
| currency = [[{{#property:p38}}]] ($)
| currency_code = USD
| country_code = USA
| utc_offset = −4 to −12, +10, +11
| utc_offset_DST = −4 to −10{{ref label|UTCbox|d|}}
| calling_code = [[उत्तर अमेरिकी नंबरिंग प्लान|+1]]
| date_format = MM/DD/YYYY
| drives_on = दहिना{{ref label|driving|e|}}
| cctld = {{nowrap|[[.us]]{{nbsp|3}}[[.gov]]{{nbsp|3}}[[.mil]]{{nbsp|3}}[[.edu]]}}
| footnote =
}}
'''यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका''', ({{Lang|en|United States of America}}) या बस '''अमेरिका''' की नाँव से परसिद्ध, [[उत्तर अमेरिका]] महादीप के एगो देस बा। एकर राजधानी [[वाशिंगटन डी॰सी॰]] बा। अमेरिका एक ठो संबैधानिक फेडरल रिपब्लिक हवे जेह में 50 गो राज्य, एक ठो फेडरल डिस्ट्रिक्ट, पाँच गो प्रमुख खुदशासित राज्यक्षेत्र आ अन्य कई गो अधिकारक्षेत्र सामिल बाड़ें। पचास गो में से अड़तालीस राज्य एक साथ एकट्ठा बाने जिनहन से मुख्य भूमि बनल बा, [[कनाडा]] के दक्खिन आ [[मैक्सिको]] के उत्तर में ई अमेरिकी मुख्य भूमि स्थित बाटे। उत्तर अमेरिकी महादीप के उत्तरी पच्छिमी कोना पर [[अलास्का]] राज्य बा जेकर पूरबी सीमा कनाडा से बनल बा आ पच्छिम ओर [[बेरिंग जलजोड़]] के ओह पार रूस से सीमा बने ला। [[प्रशांत महासागर]] के बीच में दीपसमूह के रूप में हवाई राज्य मौजूद बा।
अन्य राज्य क्षेत्र सभ प्रशांत महासागर आ [[कैरीबियन सागर]] में मौजूद बाने। यूऍस के राज्यक्षेत्र कुल नौ ठो टाइम जोन में बिस्तार लिहले बाटे। देस के भूगोल, जलवायु आ जियाजंतु में बहुत ढेर बिबिधता बाटे।
38 लाख बर्गमील (98 किमी<sup>2</sup>) रकबा आ 32 करोड़ जनसंख्या वाला ई देस दुनिया के चउथा सभसे बड़ देस इलाका के हिसाब से, आ तीसरा सबसे बड़ देस जनसंख्या के हिसाब से बा। जातीयता के दृष्टि से ई दुनिया के सभसे ढेर एथनिक बीबिधता वाला देस भी बा आ दुनिया के सभसे ढेर इमीग्रेंट लोग वाला देस भी बाटे। शहरीकरण, सन 2010 में 80% पहुँच गइल आ अभिन ले मेगारीजन के रूप में बिस्तार ले रहल बाटे। देस के राजधानी वाशिंगटन डीसी हवे आ सभसे बड़ शहर न्यूयार्क सिटी हऽ। पचास लाख से ढेर निवासी वाला एनी शहर सभ में लॉस एंजलिस, शिकागो, सैन फ्रांसिस्को, बोस्टन, डलास, फिलाडेल्फिया, ह्यूस्टन, मियामी, आ अटलांटा बाड़ें।
उत्तर अमेरिका में मनुष्य के आबादी कम से कम 15,000 साल पहिले भइल जब एशिया से मंगोलाइड प्रजाति के लोग इहाँ प्रवास क के पहुँचल।
16वीं सदी में यूरोपियन उपनिवेश बने सुरू भइल। वर्तमान युनाइटेड स्टेट्स के उत्पत्ती 13 ब्रिटिश उपनिवेश सभ से भइल जे पूरबी किनारा पर बसल रहलें। ग्रेट ब्रिटेन आ उपनिवेश सभ के बीच कई ठे बिबाद के कारण सात साला जुद्ध आ एकरे बाद अमेरिकी क्रांति भइल।
1775 में सुरू भइल अमेरिकी क्रांति के परिणाम के रूप में 4 जुलाई 1776 के तेरहो उपनिवेश सभ के प्रतिनिधि लोग आजादी के घोषणापत्र पर दसखत कइल, जबकि लड़ाई जारी रहल आ 1783 में ग्रेट ब्रिटेन द्वारा युनाइटेड स्टेट्स के आजादी स्वीकार कइल गइल। ई कौनों यूरोपियन उपनिवेश साम्राज्य के बिरुद्ध पहिला सफल लड़ाई रहल।
वर्तमान संबिधान के 1788 में अंगीकार कइल गइल। पहिला दस गो संसोधन, जिनहन के ''बिल ऑफ राइट्स'' कहल जाला, 1791 में पास भइल आ मूल नागरिक आजादी के गारंटी भइल।
उत्तर अमेरिका में बिस्तार के कार्यक्रम पुरा 19वीं सदी भर जारी रहल आ अमेरिकन इंडियन जनजाति के लोग के बिस्थापन आ नया राज्यक्षेत्र के अधिग्रहण 1848 तक ले चलल जबले की ई पूरा महादीप ले बिस्तार वाला ना हो गइल। उनईसवीं सदी के बाद के आधा हिस्सा में, अमेरिकी सिविल वार एह देस में कानूनी दास प्रथा के खतम कइलस।
एह सदी के अंत ले युनाइटेड स्टेट्स के सीमा प्रशांत महासागर ले चहुँप गइल आ एकर अर्थब्यवस्था, औद्योगिक क्रांति के नतीजा के रूप में तेजी से बढ़ल। स्पेनी-अमेरिकी जुद्ध आ पहिला बिस्व जुद्ध में ई देस बैस्विक मलेटरी ताकत के रूप में सोझा आइल। दुसरका बिस्व जुद्ध के बाद, परमाणु हथियार बनावे वाला पहिला देस, ए हथियार के इस्तेमाल करे वाला एकलौता देस आ युनाइटेड नेशंस सिक्योरिटी काउंसिल के स्थाई मेंबर के रूप में ई देसदुनिया में सुपरपावर के रूप में स्थापित हो गइल। 1991 में शीत जुद्ध के समापन के बाद जब सोवियत यूनियन के विघटन हो गइल, अमेरिका एकलौता सुपरपावर बचल।
युनाइटेड स्टेट्स एगो बहुत बिकसित देस बा, नॉमिनल जीडीपी के हिसाब से दुनिया के सभसे बड़ आ [[पीपीपी]] के हिसाब से दुनिया के दुसरा नंबर के अर्थब्यवस्था बाटे। समाजार्थिक परफार्मेंस के कई ठो माप के हिसाब से ई दुनियाँ में ऊपर के देसन में गिनल जाला। पोस्ट-इंडस्ट्रियल अर्थब्यवस्था होखले के कारण इहाँ सेवा क्षेत्र के बिस्तार आ ज्ञान आधारित अर्थब्यवस्था होखले के बावजूद इहाँ के मैन्यूफैक्चरिंग क्षेत्र दुनिया में दुसरा सभसे बड़ बाटे। इहाँ के जनसंख्या, पुरा दुनिया के जनसंख्या के खाली 4.3% बा बाकी ई दुनिया के जीडीपी के चउथाई हिस्सा वाला देस, आ दुनिया भर के मलेटरी खर्चा के एक तिहाई से ढेर खर्चा करे वाला देस बाटे जेकरा कारन ई दुनिया के सभसे आगे के अर्थब्यवस्था आ मलेटरी पावर बाटे। अमेरिका एक ठो परभावशाली सांस्कृतिक आ राजनीतिक ताकत बा आ बिज्ञान आ टेक्नोलॉजी के क्षेत्र में भी अगुआ ताकत के रूप में बिस्व में स्थापित बा।
== इतिहास ==
=== मूलनिवासी आ यूरोपीय संपर्क ===
अमेरिका में बसे वाला सभसे पहिला लोग [[साइबेरिया]] से इहाँ आइल, बेरिंग थल जोड़ से हो के, अबसे कम से कम 15,000 पहिले, हालाँकि कि कुछ सबूत अउरी पहिले आवे के भी मिलल बाने।<ref name=earliest>{{cite news|title=Who was first? New info on North America's earliest residents|url=http://articles.latimes.com/2012/jul/12/science/la-sci-sn-paisley-caves-20120712|newspaper=Los Angeles Times|location=Los Angeles County, California|publisher=Los Angeles Times|date=जुलाई 12, 2012|first=Thomas H.|last=Maugh II|accessdate=February 25, 2015}}<br />{{cite web |url= http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128083459/http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm |archivedate=नवंबर 28, 2007 |ref=HumanOrigins |title=What is the earliest evidence of the peopling of North and South America? |publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History |date=जून 2004 |accessdate=जून 19, 2007}}<br />{{cite web |first=Nicolas |last=Kudeba |url=http://www.thehistoryofcanadapodcast.com/chapter-1-first-big-steppe/ |title=Chapter 1 – The First Big Steppe – Aboriginal Canadian History |website=The History of Canada Podcast |date=February 28, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301013552/http://www.thehistoryofcanadapodcast.com/chapter-1-first-big-steppe/ |archivedate=मार्च 1, 2014 |url-status=live}}<br />{{cite journal |author=Guy Gugliotta |title=When Did Humans Come to the Americas? |url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/when-did-humans-come-to-the-americas-4209273/?all |journal=Smithsonian Magazine |location=Washington, DC |publisher=Smithsonian Institution |date=February 2013 |access-date=जून 25, 2015 }}</ref> एह में से कुछेक, उदाहरण खातिर प्री-कोलंबियन मिसिसिपियाई संस्कृति के लोग, ऊँच दर्जा के खेती-किसानी के बिकास भी कइल, शानदार इमारत निर्माण के कला के भी, आ राज्य-स्तर के समाज के भी।<ref name="Lockard2010">{{cite book|author=Craig Lockard|title=Societies, Networks, and Transitions, Volume B: From 600 to 1750|url=https://books.google.com/books?id=k91sCgAAQBAJ&pg=PA315|year=2010|publisher=University of Wisconsin|isbn=978-1-111-79083-7|page=315}}</ref> जब स्पेनी बिजेता लोग इहाँ के लोग से पहिले-पहिल सम्पर्क में आइल, मूल निवासी लोग के जनसंख्या कई कारन से घटल, मुख्य रूप से छोटकी माता आ मीसल्स के बेमारी से। मूलनिवासी लोग के जनसंख्या में घटती के कौनों महत्वपूर्ण कारण यूरोपीय बिजेता लोग के साथ भइल हिंसा ना रहल, हालाँकि, आपस में आ यूरोपीय लोग के साथ संघर्ष में कई गो छोट समुदायन के नुक्सान भइल आ कई गो यूरोपीय कॉलोनी सभ के भी।<ref>"''[https://books.google.com/books?id=qubTdDk1H3IC&pg=PA205 The Cambridge encyclopedia of human paleopathology]''". Arthur C. Aufderheide, Conrado Rodríguez-Martín, Odin Langsjoen (1998). [[Cambridge University Press]]. p. 205. ISBN 0-521-55203-6</ref><ref>[[#Bianchine|Bianchine, Russo, 1992]] pp. 225–232</ref><ref name=Thornton47>{{Harvard citation no brackets|Thornton|1987|p=47}}</ref><ref>[[#Kessel|Kessel, 2005]] pp. 142–143</ref><ref>[[#Mercer|Mercer Country Historical Society, 2005]]</ref><ref>[[#Stannard|Stannard, 1993]]</ref> हवाई दीपसमूह में, सभसे पहिले आ के बसे वाला लोग, पहिली सदी के आसपास के दौर में पॉलीनेशिया से आइल रहल। यूरोपीय लोग एह दीप पर पहिली बेर, ब्रिटिश खोजी [[कैप्टन जेम्स कुक]] के अगुआई में 1778 में आइल।
उपनिवेशीकरण के सुरुआती दौर में बहुत सारा यूरोपीय लोग के खाना के कमी, बेमारी आ मूलनिवासी अमेरिकी लोग के हमला के सामना करे के पड़ल। मूल अमेरिकी लोग अक्सरहा अपने बगल वाला दुसरा मूल नीवासी कबीला के साथ भी लड़ाई लड़े लोग आ एह में यूरोपीय लोग के भी सामिल करे। एह समय यूरोपीय आ मूल लोग आपस में निर्भर भी रहे। बाहर से जा के बसल यूरोपीय लोग खाना आ पालतू जानवरन कीने खातिर मूल लोग के साथ ब्यापार करे आ मूल निवासी लोग के बंदूक आ अन्य यूरोपीय सामान के जरूरत रहे।<ref>[[#Ripper2008|Ripper, 2008]] p. 6</ref> मूल निवासी लोग यूरोपियन लोग के सिखावल कि कहाँ, कब आ कवने तरीका से मक्का, बीन आ स्क्वाश के खेती कइल जाय। यूरोपीय मिशनरी लोग के बिचार रहे कि मूल निवासी लोग के "सभ्य" बनावल जाय आ ऊ लोग के यूरोपी तरीका से खेती आ बाकी जीवनशैली अपनावे के कहे।<ref>[[#Ripper2008|Ripper, 2008]] p. 5</ref><ref>[[#Calloway1998|Calloway, 1998]], p. 55</ref>
=== यूरोपीय बस्ती===
[[File:View of St. Augustine FL at intersection of Cathedral Pl and Charlotte St 20160707 1.jpg|thumb|[[Saint Augustine, Florida]], the oldest continuously occupied European-established settlement in the continental United States (1565)]]
[[File:The Mayflower Compact 1620 cph.3g07155.jpg|thumb|The signing of the [[Mayflower Compact]], 1620]]
जब स्पेन के सरकार सन 1492 में कोलंबस के नई दुनिया के खोज करे खातिर समुंद्री जतरा पर भेजलस, बाकियो कई यूरोपी देस एह काम के अनुसरण कइलें। स्पेन के लोग द्वारा पहिली यूरोपी आबादी फ्लोरिडा आ न्यूमैक्सिको में बसावल गइल, जइसे कि सैंट ऑगस्टीन।<ref>{{cite web|title=St. Augustine Florida, The Nation's Oldest City|url=http://staugustine.com/history/nations-oldest-city|website=staugustine.com|language=en|access-date=2017-07-08|archive-date=2017-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171205230852/http://staugustine.com/history/nations-oldest-city|url-status=dead}}</ref> आ सांता फे। फ्रांसीसी लोग आपन आबादी मिसिसिपी नदी के सहारे बसावल। ब्रिटेन के सफल आबादी बसाव अमेरिका के पूरबी किनारा पर वर्जीनिया कालोनी के साथ 1620 में सुरू भइल। ब्रिटेन द्वारा जेम्सटाउन, पिलग्रिम्स आ प्लेमाउथ कालोनी बसावल गइल। इहाँ बसे वाला लोगन में काफी सारा लोग अइसन भी रहे जे अंग्रेज ईसाई समुदाय से रहल आ धार्मिक आजादी के खोज में अहिजा आ के बसल। एह महादीप के पहिला चुनाव द्वारा बनल बिधायिका सभा वर्जीनिया के हाउस ऑफ बर्जसिज़ रहल जे 1919 में अस्तित्व में आइल। मेफ्लावर नाँव के जहाज पर पिल्ग्रिम्स लोग{{efn|इ लोग समंदरी यात्री रहल जे अपना के संत कहे}} द्वारा मेफ्लावर कॉम्पैक्ट पर 1920 में दस्खत भइल जे प्लेमाउथ कालोनी के शासन चलावे खातिर पहिला लिखल दस्तावेज बनल। साल 1939 में फंडामेंटल ऑर्डर्स ऑफ कनेक्टिकट स्थापित भइल जे शासन के संरचना आ बिधान के रूप रेखा तय कइल। एही सभ बिकास आगे चल के बाकी के सगरी कालोनी सभ में भइल।<ref name="Remini2–3">{{Harvard citation no brackets|Remini|2007|pp=2–3}}</ref><ref name="Johnson26–30">{{Harvard citation no brackets|Johnson|1997|pp=26–30}}</ref>
एह कालोनी भा उपनिवेशन में आ के आबाद होखे वाला लोग में ज्यादातर लोग छोट किसान रहल, बाकिर कुछ अन्य उद्योग के बिकास भी अलग-अलग कालोनी सभ में एक्के दशक के भीतर अलग-अलग गति से होखे सुरू हो गइल। नकदी फसल (कैश क्रॉप) सभ में तमाकू, धान (चावल) आ गोहूँ रहल। फर (ऊनी बार) आ मछरी आ लकड़ी के कुंदा के उत्पादन भी सुरू भइल। मैन्यूफैक्चरिंग के क्षेत्र में रम (शराब) आ जहाज के निर्माण सुरू भइल, उपनिवेशी जुग के अंत ले चहुँपत समय अमेरिकी उपनिवेश (कालोनी) सभ में दुनिया के सातवाँ हिस्सा लोहा के उत्पादन होखे लागल रहल।<ref>[[#Walton|Walton, 2009]], chapter 3</ref> पूरबी किनारा पर धीरे-धीरे सहर बसत गइलेन जे लोकल रूप से आर्थिक कामकाज के सपोर्ट करे आ ब्यापार-बानिज के धुरी बने के मकसद पूरा करे लगलें। अंग्रेज लोग के अलावा स्कॉटिश-आयरिश लोग के आगमन भी बढ़ल आ जब किनारा पर के जमीन महंग होखे सुरू भइल, पच्छिम के ओर बसाव सुरू हो गइल। पच्छिम के ओर बढ़े में आ जाके बसे में ऊ लोग रहे जे कुछ समय खातिर दास के रूप में या बँधुआ मजूरा के रूप में इहाँ यूरोप से आइल आ आपन मजूरी के समय पूरा होखे के बाद आजाद हो गइल रहे। अइसन लोग के इंडेंचर लेबर कहल जाला।<ref>[[#Lemon|Lemon, 1987]]</ref>
अंग्रेजी निजी स्वामी लोग द्वारा बड़हन पैमाना पर बँधुआ मजदूर (दास भा ''स्लेव'') लोग के आगमन सुरू हो गइल।<ref>{{cite book|last1=Jackson|first1=L. P.|title=Elizabethan Seamen and the African Slave Trade|date=1924|pages=1–17|url=https://www.jstor.org/stable/2713432?seq=1#page_scan_tab_contents}}</ref> दक्खिन के तुलना में इहँवा दास (स्लेव) लोग के जिनगी के बचे के उमीद आ जीवन अवधि (लाइफ एक्स्पेक्टेन्सी) बढियाँ रहल काहें कि एह इलाका में घातक बेमारी सभ के परकोप कम रहे आ खाना-पानी आ इलाज के कुछ बेहतर सुबिधा मौजूद करावल गइल, एकरे चलते दास ब्यापार के बाढ़ आ गइल।<ref>[[#Tadman|Tadman, 2000]], p. 1534</ref><ref>[[#Schneider|Schneider, 2007]], p. 484</ref> उपनिवेशी समाज एह दास प्रथा के मुद्दा पर आपसे में बँटाइल रहे आ कई बेर एकरा पक्ष आ बिपक्ष में कानून पास भइलें।<ref name=Lien522>[[#Lien|Lien, 1913]], p. 522</ref><ref name=Davis7>[[#Davis96|Davis, 1996]], p. 7</ref> कुल के बावजूद अठारहवीं सदी के आवत-आवत अफ़्रीकी दास सभ इंडेंचर लेबर के रूप में आवे वाला लोग के संख्या के मामिला में पाछे छोड़ दिहलें आ कैश फसल सभ के काम खातिर, कम से कम दक्खिनी हिस्सा सभ में, अफिरकी दास लोग के इस्तमाल के बोलबाला हो गइल।<ref name="Quirk2011">[[#Quirk|Quirk, 2011]], p. 195</ref>
==भूगोल==
[[File:USA-satellite.jpg|thumb|अमेरिका आ आसपास के इलाका के उपग्रह से लिहल चित्र]]
पूरा यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका के कुल जमीनी रकबा {{convert|3800000|sqmi|km2|0}} बा,<ref name="urlState Area Measurements and Internal Point Coordinates – Geography – U.S. Census Bureau">{{cite web |url=https://www.census.gov/geo/reference/state-area.html |title=State Area Measurements and Internal Point Coordinates – Geography – U.S. Census Bureau |work=State Area Measurements and Internal Point Coordinates |publisher=U.S. Department of Commerce |quote= |accessdate=सितंबर 11, 2017}}</ref> जेह में से मुख्य जमीनी हिस्सा, जेकरा अंग्रेजी में ''कांटाजियस अमेरिका'' कहल जाला, {{convert|2959064|sqmi|km2|1}} एरिया वाला बा। अलास्का, मुख्य जमीन से अलग बा, एकर रकबा {{convert|663268|sqmi|km2|1}} बा आ ई इहाँ के सभसे बड़ राज्य हवे। हवाई, कई गो टापू सभ से मिल के बनल बा, [[प्रशांत महासागर]] में {{convert|10931|sqmi|km2|0}} क्षेत्रफल वाला बा। प्यूर्टो रिको, अमेरिकन सामोआ, गुआम, उत्तरी मैरीना दीप, आ वर्जिन दीप में जेतना हिस्सा पर आबादी बा कु कुल {{convert|9185|sqmi|km2|0}} रकबा वाला बा।<ref name="Land Area of US and states">{{cite web |title=2010 Census Area |url=https://www.census.gov/prod/cen2010/cph-2-1.pdf |website=census.gov |publisher=U.S. Census Bureau |page=41 |accessdate=जनवरी 18, 2015}}</ref> अगर खाली जमीनी एरिया के तुलना कइल जाव, अमेरिका के पूरा दुनिया में तिसरा अस्थान बा आ रूस आ चीन भर एकरे से बड़हन बाड़ें जबकि एकरा से कुछ छोट कनाडा बाटे।<ref name="CIA Factbook Area">{{cite web |title=Area |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=जनवरी 15, 2015 |archive-date=2014-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |url-status=dead }}</ref>
अमेरिका जमीनी आ पानी के क्षेत्र के एरिया के हिसाब से दुनिया भर में तिसरा चाहे चउथा नंबर पर बा, रूस आ कनाडा के बाद आ चीन देस से कुछ नीचे या ऊपर। Tएह रैंकिंग में बदलाव होखे के कारन बा भारत आ चीन के बीच के सीमा बिबाद आ अमेरिका के साइज के परिभाषित करे के तरीका में बदलाव। उदाहरण खातिर ''[[ब्रिटैनिका एन्साइक्लोपीडिया]]'' अमेरिका के कुल रकबा {{convert|3677649|sqmi|km2|0}} देले काहें से कि ई समुंद्र किनारे के आ टेरिटरियल जलक्षेत्र के ना गिने ला।<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States |title=United States |publisher=Encyclopædia Britannica |accessdate=जनवरी 8, 2018}} (given in square miles, excluding)</ref> ''[[दि वल्ड फैक्टबुक]]'', जे एह पानी वाला इलाका सभ के सामिल करे ले, {{convert|3796742|sqmi|km2|0}} एरिया बतावे ले।<ref name="WF">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html |title=United States |publisher=Central Intelligence Agency |website=The World Factbook |date=जनवरी 3, 2018 |accessdate=जनवरी 8, 2018 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213256/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html |url-status=dead }}</ref>
अटलांटिक किनारा के तटीय मैदान आगे जाके [[पीडमॉन्ट (अमेरिका)|पीडमॉन्ट]] के इलाका के लहरदार पहाड़ी इलाका आ पतझड़ वाला बन से मिले ला।<ref>{{cite web |title=Geographic Regions of Georgia |url=http://georgiainfo.galileo.usg.edu/topics/geography/article/geographic-regions-of-georgia |website=Georgia Info |publisher=Digital Library of Georgia |accessdate=दिसंबर 24, 2014}}</ref> अप्लेशियन परबत श्रेणी पूरब के समुंदरी किनारा वाला इलाका आ महान झील वाला इलाका के बिलग करे ले आ बीचा में पड़े ले। एही के पच्छिम ओ घास के मैदान भी बाड़ें जिनहन के मिडवेस्ट कहल जाला।<ref name="NAU">{{cite web |last=Lew |first=Alan |title=PHYSICAL GEOGRAPHY OF THE US |url=http://www.geog.nau.edu/courses/alew/gsp220/text/chapters/ch2.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160409112252/http://www.geog.nau.edu/courses/alew/gsp220/text/chapters/ch2.html |archivedate=अप्रैल 9, 2016 |website=GSP 220 – Geography of the United States |publisher=North Arizona University |accessdate=दिसंबर 24, 2014}}</ref> मिसिसिप्पी आ मिसौरी नदी, दुनियाँ के चउथा सभसे लमहर नदी सिस्टम, मुख्य रूप से देस के बीचोबीच के हिस्सा में उत्तर से दक्खिन के ओर बहे लीं। एकरे पच्छिम में ग्रेट प्लेन्स के उपजाऊँ प्रेयरी इलाका पड़े ला आ दक्खिनपूरब में ई हाइलैंड इलाका से बाधित होला।<ref name="NAU" />
==जनसंख्या==
अमेरिकी जनगणना ब्यूरो के अनुमान (एस्टीमेट) के अनुसार 1 जुलाई 2017 के एह देस के कुल जनसँख्या {{formatnum:325719178}} रहल, आ एह में 1 ब्यक्ति के बढ़ती (नेट) हर 13 सेकेंड पर, या लगभग 6,646 लोग रोज के हिसाब से बढ़ रहल बा।<ref name="urlPopulation Clock">{{cite web |url=https://www.census.gov/popclock/ |title=Population Clock |date=जुलाई 4, 2017 |website=U.S. and World Population Clock |publisher=U.S. Department of Commerce |quote=The United States population on July 4, 2017 was: 325,365,189 |accessdate=सितंबर 11, 2017}}</ref> अमेरिका के जनसंख्या 20वीं सदी में लगभग चार गुना बढ़ल जब ई 76.2 मिलियन 1900 के जनसंख्या से 281.4 मिलियन 2000 के जनसंख्या भ गइल।<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/prod/2005pubs/06statab/pop.pdf |title=Statistical Abstract of the United States |year=2005 |publisher=[[U.S. Census Bureau]] |accessdate=अक्टूबर 25, 2015}}</ref> चीन आ भारत के बाद ई तिसरा सभसे ढेर जनसंख्या वाला देस बा, आ एकलौता अइसन उद्योगीकरण भइल देस बा जेकर जनसंख्या में अभिन भी भारी बढ़ती के प्रोजेक्शन कइल गइल बा।<ref name="PRC">{{cite web |url=http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html |title=Executive Summary: A Population Perspective of the United States |publisher=Population Resource Center |date=मई 2000 |accessdate=दिसंबर 20, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html |archivedate=जून 4, 2007}}</ref>
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर अमेरिका]]
* [[कनाडा]]
* [[भारत]]
==नोट==
<references group="नोट"/>
<references group="fn"/>
==संदर्भ==
{{Reflist|30em}}
{{अमेरिका}}
[[श्रेणी:यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका| ]]
[[श्रेणी:उत्तर अमेरिका]]
[[श्रेणी:यूनाइटेड नेशंस के सदस्य देस]]
[[श्रेणी:उत्तर अमेरिका के देस]]
[[श्रेणी:नाटो के सदस्य देश]]
nb4rug9zg99kycyafhuygzsc2m43q4c
बेरिलियम
0
2047
808908
621713
2026-10-28T12:22:47Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808908
wikitext
text/x-wiki
{{infobox beryllium}}
'''बेरिलियम''' एक तत्त्व बा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
{{पीरियॉडिक टेबल (32 कॉलम, संछेप)}}
[[श्रेणी:रसायनशास्त्र]]
[[श्रेणी:रासायनिक तत्व]]
{{Chem-stub}}
f29hdohvtnlc7p5hbwwcncqjh8n53pw
बोरॉन
0
2048
808913
679035
2026-10-28T12:38:49Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808913
wikitext
text/x-wiki
{{infobox boron}}
'''बोरॉन''' एगो [[रासायनिक तत्व]] बाटे जेकर रसायनिक चिन्हा '''B''' बाटे आ परमानु अंक 5 बाटे।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
{{पीरियॉडिक टेबल (32 कॉलम, संछेप)}}
[[श्रेणी:रसायनशास्त्र]]
[[श्रेणी:रासायनिक तत्व]]
{{Chem-stub}}
2bhbet3cdyh08hufcr71c0q092h5us9
आर्गन
0
2065
808902
773296
2026-10-28T12:21:59Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808902
wikitext
text/x-wiki
'''आर्गन''' एक तत्त्व बा।
{{पीरियॉडिक टेबल (32 कॉलम, संछेप)}}
[[श्रेणी:रसायनशास्त्र]]
[[श्रेणी:रासायनिक तत्व]]
eral6cu00geaypr76ipzxqgyp02ig5q
आर्सेनिक
0
2080
808903
773297
2026-10-28T12:22:05Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808903
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox arsenic}}
'''आर्सेनिक''' एक तत्त्व बा।
{{पीरियॉडिक टेबल (32 कॉलम, संछेप)}}
[[श्रेणी:रसायनशास्त्र]]
[[श्रेणी:रासायनिक तत्व]]
{{Chem-stub}}
kniw0j1jpzhustfzhi88wgd61b0ucow
वार्तालाप:मुख्य पन्ना
1
4396
808923
808799
2026-10-28T12:41:04Z
SM7
3953
Reverted edit by [[Special:Contributions/Manoj kushwaha54|Manoj kushwaha54]] ([[User talk:Manoj kushwaha54|talk]]) to last revision by [[User:SM7|SM7]]
761006
wikitext
text/x-wiki
{{बातचीत हेडर}}
== मुख्य पन्ना के नया रूपरंग खातिर प्रस्ताव - 21 मई 2017 ==
<div class="boilerplate discussion-archived" style="background-color: #f5f3ef; overflow:auto; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #aaa">
:''The following discussion is closed. {{red|'''Please do not modify it.'''}} Subsequent comments should be made in a new section.'' <!-- from Template:discussion top-->
नमस्ते, वर्तमान मुख्य पन्ना में कुछ ब्यापक सुधार के जरूरत के चलते मुख्य पन्ना खातिर एक ठो नया प्रारूप बनावल गइल बा जेकरा के [[वि:मुख्य पन्ना/प्रस्ताव]] पर देखल जा सकत बा।
सभसे निवेदन बा कि एह में अउरी सुधार के सुझाव दिहल जाय। अगर कौनों सुझाव ना आई तब कुछ दिन बाद एह प्रारूप के मुख्य पन्ना पर लागू क दिहल जाई। --[[User:SM7|<span style="color:#00A300">SM7</span>]]<sup><small>[[User talk:SM7|<span style="color:#6F00FF">--बातचीत--</span>]]</small></sup> 08:28, 21 मई 2017 (UTC)
:मैंने मोबाइल दृश्य हेतु कुछ सुधार किए हैं। --[[प्रयोगकर्ता:स|स]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:स|बात करीं]]) 08:44, 1 जून 2017 (UTC)
::{{सुनीं|स}} हम एकरा के मुख्य पन्ना पर लगा दिहले बानी, बाकी मोबाइल खातिर अभी दू गो खंड देखाई नइखे पड़त। एहू खातिर सुधार करीं। --[[User:SM7|<span style="color:#00A300">SM7</span>]]<sup><small>[[User talk:SM7|<span style="color:#6F00FF">--बातचीत--</span>]]</small></sup> 09:32, 1 जून 2017 (UTC)
{{Done}} सुधार के बाद नया रूप लागू कइल गइल। --[[User:SM7|<span style="color:#00A300">SM7</span>]]<sup><small>[[User talk:SM7|<span style="color:#6F00FF">--बातचीत--</span>]]</small></sup> 11:19, 1 जून 2017 (UTC)
----
:''The above discussion is closed. <span style="color:red">'''Please do not modify it.'''</span> Subsequent comments should be made in a new section.''<!-- from Template:discussion bottom --></div>
== मुख्य पन्ना पर देखावल जायेवाला अउरी विकिपीडिया सभ के कड़ी के लिस्ट खातिर पैमाना ==
नीचे ऊ पैमाना, नियम आ बिधि दिहल जा रहल बा कि जवना अनुसार ई तय होखी कि हमनी के मुख्य पन्ना पर कवना कवना विकिपीडिया के कड़ी देखावल जाय:
# इहाँ देखावल जाए वाली लिस्ट [[:m:List_of_Wikipedias|मेटा विकिपीडिया के लिस्ट]] के आधार पर बनावल जाई; साल में दू बेर एकरा के अपडेट कइल जाई - सितंबर में आ फरवरी में।
#1 000 000+ लेख श्रेणी में अइसन विकिपीडिया सभ के कड़ी देखावल जाई जिनाहना के गहिराई 50 चाहे एकरे ले ढेर होखे,
#100 000+ लेख श्रेणी में गहिराई 150 चाहे एकरे ले ढेर होखे
#10 000+ लेख श्रेणी में गहिराई 200 चाहे एकरे ले ढेर होखे
#1 000+ लेख श्रेणी में गहिराई 220 चाहे एकरे ले ढेर होखे
#अउरी कौनों आधार चुनाव खाती ना मान्य होखी आ एह लिस्ट में कौनों देस भा क्षेत्र के अलग से कौनों वरीयता ना दिहल जाई।
ऊपर बतावल दिसानिर्देस प्रस्तावित कइल जात बा। --[[User:SM7|<span style="color:#00A300">SM7</span>]]<sup>[[User talk:SM7|<small style="color:#6F00FF">--बातचीत--</small>]]</sup> 18:39, 7 सितंबर 2018 (UTC)
o7bptbkobuz60jgumf28xy833mlm8t3
अरविंद गौड़
0
4734
809080
763362
2026-10-28T15:31:22Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809080
wikitext
text/x-wiki
{{सफाई|reason=भासा संबंधी समस्या बा|date=मई 2018}}
'''अरविंद गौड़''' (Arvind Gaur), भारतीय रंगमंचा निदेशक, सामाजिक एउर राजनीतिक प्रासंगिक रंगमंच मा अपुनो काम के लिए जाने जाते बा । अरविंद गौड़ को नाटक समकालीन बा । व्यापक सामाजिक राजनीतिक मुद्दों - सांप्रदायिकता , जातिवाद , सामंतवाद, घरेलू हिंसा, राज्य केउ अपराध, सत्ता की राजनीति, हिंसा, अन्याय, सामाजिक- भेदभाव एउर नस्लवाद उन्को रंगमंच के प्रमुख विषय बा । गौड़ एको अभिनेता प्रशिक्षक ( ट्रेनर ), सामाजिक कार्यकर्ता एउर एका अच्छे कथा -वाचक (स्टोरी टेलर ) बा ।
अरविन्द गौड़ ना भारत एउर विदेश का प्रमुख नाट्य महोत्सवो मा भाग लिया बा । ऊन्होन नाटक कार्यशालाओं का विभिन्ना कॉलेजों, संस्थानों,स्कूलआ ,विश्वविद्यालयों मा आयोजनओ किए बा. व्हो बच्चों के लिया भी नाटक(थिएटर)कार्यशालाओं का आयोजना करतेअ बा । अरविन्द नो विभिन्न सामाजिक, राजनीतिक मुद्आ पर नुक्कड़ नाटकॉ का साथ- साथ दो दशकों मा 60 सेअ अधिक मंच नाटको का निर्देशन कियाओ बा।
पद्मश्री हबीब तनवीर का नया थिएटर का प्रमुख नाटको का लिया अरविन्द ना प्रकाश व्यवस्था भी डिजाइन की बा । आजकले अरविन्द गौड़ अस्मिता थियेटर ग्रुप के निदेशक का रूप मा कार्यरत बा । कुच्ह प्रमुख सिनेमा अभिनेताओं - कंगना राणावत ( फिल्म-गैंगस्टर, मेट्रो, फैशन), दीपक डोबरियाल (ओमकारा ,शोर्य ), शिल्पा शुक्ला (चक दे इंडिया), पीयूष मिश्र (दिल से ), लुशिन दुबे, बबल्रस सबरवाल, ऐशवरया निधि ( सिडनी ),तिलोत्त्त्त्मा शोम ( मानसून वेडिंग), राशि बनि ( दुविधा फिल्म ), रुथ शेअर्द् (ब्रिटिश अभिनेत्री),मनु ऋषि चड्ढा (मिथ्या फिल्म),सीमा आज़मी(चक दे इंडिया), सुसान बरार (फिल्म-समर 2007),चन्दन आनंद,जैमिनि कुमार,शक्ति आनंद आदि ना उसका साथए काम किया बा।
== मुख्यआ निर्देशित नाटक ==
1-गिरीश कर्नाड का तुगलक ,हिंदी मा अनुवाद- स्व. ब. व. कारन्त,सुरेखा सीकरी एउर के के नैयर
2-भीष्म साहनी का हानूश
3-स्वदेश दीपक का कोर्ट मार्शल (भारत भर मै 450 बारा मन्चन )
4- धर्मवीर भारती का अंधा युग
5-गिरीश कर्नाड रक्त् कल्याण (Taledanda), राम गोपाल बजाज द्वारा हिंदी अनुवाद
6-महेश दत्ताणी का फाइनल सोलुसन्स ( अंतिम समाधान),शाहिद अनवर द्वारा अनुवाद ( 150 शो )
7-विजय तेंडुलकर का घासिराम कोतवाल
8-मुंशी प्रेमचंद का मोटॅ राम का सत्याग्रह,रूपान्तर-हबीब तनवीर और सफ्दर हाशमी
9-बेर्तोल्त ब्रेस्त् का कोकेशियान चाक सर्किल,कमलेश्वर द्वारा अनुवादित
10-दूथनाथ सिंह का यम- गाथा
11-गोविंद पुरुषोत्तम देशपांडे का अन्तिम दिवस ,हिंदी में चन्द्र कांत पाटिल द्वारा अनुवादित
12-दरिओ फो का ऑपरेशन तीन स्टार ( अमिताभ श्रीवास्तव द्वारा अनुवाद ,नाटक- एक अराजकतावादी की दुर्घटना में मृत्यु )
13-अल्बर्ट कामस का कलिगुला , शरद चंद्रा द्वारा अनुवाद
14-समुअल बेकेट का वॅटग फोर गोदो ( प्रतीक्षा Godot के लिए), अनुवाद -कृष्ण बलदेव वैद
15-उदय प्रकाश की कहानी वॉरेन हेस्टिंग्स का सान्ड् पर नाटक
16- हरिशंकर परसाई का माता दीन चान्द पर
17- भीष्म साहनी के नाटक माधवी पर राशी बनी के साथ एकल नाटक
18-गान्धारी ऐशवरया निधि के साथ एकल नाटक
19-मंजुला पद्मनाभन का हिद्देन फाय्रर राशी बनी के साथ एकल नाटक
20-शरद जोशी का अंधों का हाथी और एक था गधा
21-महेश दत्ताणी का तारा,अनुवाद- नीरज मलिक
22-राजेश कुमार का मी गांधी बोल्तो
23-नाग बोडस का अम्मा तुझे सलाम
24-अशोक लाल का एक मामूली आदमी
25-अनटाईटल एकल नाटक लुसिन दुबे के साथ
26-भीष्म साहनी का कबीरा खड़ा बाजार मॅ
27-भारतेन्दु हरिश्चंद्र का अंधेर नगरी
28-हर्ष मन्दर की किताब पे आधारित अनसुनी , पटकथा- मल्लिका साराभाई
== सम्माना ==
* परंपरा को साथ प्रयोग मा सर्वश्रेष्ठ नाटक का लिया विशेष जूरी सम्मान ,अंतर्राष्ट्रीय सोलो थिएटर महोत्सव, आर्मीनिया
* कलर ओफ नेशन अवार्ड ,राशि बनि का माधवी एकल नाटक( भीष्म साहनी )के लिये, इंटरनेशनल थिएटर महोत्सव,Nizhnevartovsk, रूस
* राधा कृष्णा सम्मान ,कला और संस्कृति मा योगदान का लिया
* उध्भव् शिखर सम्मान 08 (आचार्य विजेन्द्र स्नातक की स्मृति मा)
* स्वर- ध्ररोहर सम्मान ,2007
== लिन्का ==
1- http://sites.google.com/site/asmitatheatre/Home {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317012207/http://sites.google.com/site/asmitatheatre/Home |date=2009-03-17 }}
2-http://www.timeoutdelhi.net/theatre/theatre_details.asp?code=18&source=1
== श्रेणियाँ ==
*
*
* [[मनोरंजन]]
[[श्रेणी:नाटक]]
[[श्रेणी:रंगमंच निदेशक]]
6srxcj2tmd69zz8bztjtwbsvgvv4723
इंटरनेट
0
5180
808932
803820
2026-10-28T12:42:21Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808932
wikitext
text/x-wiki
{{pp-vandalism|small=yes}}
{{इंटरनेट}}
'''इंटरनेट''' ({{Lang|en|Internet}}) आपस में जुड़ल [[कंप्यूटर नेटवर्क]] सभ के बैस्विक सिस्टम हवे जे [[इंटरनेट प्रोटोकाल सूट]] (टीसीपी/आइपी) के इस्तमाल से दुनिया भर के [[कंप्यूटर|कंप्यूटर डिवाइस]] सभ के आपस में जोड़े ला। ई एक तरह से ''नेटवर्क सभ के नेटवर्क'' हवे जेह में लोकल से ले के बैस्विक बिस्तार क्षेत्र वाला प्राइवेट, पब्लिक, एकेडेमिक, ब्यावसायिक आ सरकारी नेटवर्क सभ आपस में इलेक्ट्रानिक, वायरलेस आ ऑप्टिकल टेक्नालॉजी के माध्यम से जुड़ल बाड़ें।
इंटरनेट पर बिबिध प्रकार के [[जानकारी]] [[संसाधन]] मौजूद बाड़ें आ बिबिध तरह के सेवा सभ उपलब्ध करावल जालीं जिनहन में [[वल्ड वाइड वेब]] के आपस-में-जुड़ल हाइपरटेक्स्ट डाकुमेंट आ एप्लीकेशन, [[ई मेल|ई-मेल]], टेलीफोनी, आ फाइल शेयर करे नियर चीज प्रमुख बाड़ी स।
==इतिहास==
<!-- {{मुख्य|इंटरनेट के इतिहास}} -->
इंटरनेट के सुरुआत [[पैकेट स्विचिंग]] की शुरुआत से भइल जौन 1960 की दशक में शुरू भइल रहे। इनहन में सभसे महत्व वाला [[अर्पानेट]] ([[ARPANET]]) के सुरुआत रहल जेवन एगो रिसर्च की दौरान बनावल नेटवर्क रहे।
''अर्पानेट'' या ''एआरपीए नेट'' एगो प्रोजेक्ट की रूप में [[अमेरिका]] के कुछ विश्वविद्यालयन के नेटवर्क से जोड़े के काम कइलस आ ई प्रोटोकॉल बनावे के सुरुआत कइलस जेवना से कंप्यूटर नेटवर्कन के नेटवर्क बनावल जा सके। अर्पानेट के पहुँच बढ़ल 1981 में जब नेशनल साइंस फाउन्डेशन आपन कंप्यूटर साइंस नेटवर्क बनवलस। एकरी बाद 1982 में [[इंटरनेट प्रोटोकॉल सूट]] के मानक रूप बनावल गइल।
==== संक्षिप्त इतिहास ====
* '''1969''' में [[टिम बर्नर्स-ली|टिम बर्नर्स ली]] इंटरनेट बनाये रहल।
* '''1971''' दुनिया केर पहिल [[ई मेल|ई-मेल]] अमेरिका के कैंब्रिज नामक स्थान पर रे टॉमलिंसन नामक इंजीनियर ने एक ही कमरे में रखल दो कंप्यूटरों के बीच भेजा रहल।
* '''1979''' में ''ब्रिटिश डाकघर'' पहिल अंतरराष्ट्रीय ''कंप्यूटर नेटवर्क'' बनाय केले नये प्रौद्योगिकी का उपयोग करल चालू किये।
* '''1970''' में दुनिया केर पहिल वायरस जेकरा नाम क्रीपर था जो अरपानेट पर खोजा गइल रहे।
==इंटरनेट के सर्विस==
इंटरनेट कई तरह के सर्विस या सेवा उपलब्ध करावे ला। इनहन में से मुख्य तीन गो नीचे दिहल जात बाड़ी स:
===वर्ल्ड वाइड वेब===
[[चित्र:WorldWideWebAroundWikipedia.png|240px|thumb|right|alt=world wide web diagram|वल्ड वाइड वेब के एगो चित्र के रूप में इस्कीम]]
{{मुख्य|वल्ड वाइड वेब}}
आम आदमी इंटरनेट आ [[वेबसाइट|वेब]] के एकही समझेला बाकी इन्हन में अंतर बाटे। वेब एगो सभसे ढेर इस्तेमाल में आवे वाली इंटरनेट सेवा हवे। वेबसाइट देखे खातिर अलग-अलग [[वेब ब्राउजर]] बनल बाटें जइसे की माइक्रोसॉफ्ट के [[इंटरनेट एक्सप्लोरर]], गूगल के [[गूगल क्रोम|क्रोम]], एपल के सफारी, ऑपेरा, [[मोजिला फायरफॉक्स|मोजिला फ़ायरफ़ॉक्स]] नियर ढेर सारा ब्राउजर बाने। इन्हन की मदद से देखे वाला आदमी पन्ना-दर-पन्ना जानकारी देख सकत बाटे जेवन एक दुसरा से [[हाइपरटेक्स्ट प्रोटोकॉल]] द्वारा जुड़ल होखे लें।
वर्ल्ड वाइड वेब ब्राउजर सॉफ्टवेयर, जइसे कि माइक्रोसॉफ्ट के इंटरनेट एक्स्प्लोरर/एज, मोजिला फायरफॉक्स, ऑपेरा, एप्पल के सफारी, आ गूगल के क्रोम वगैरह प्रयोगकर्ता लोग के ई सुबिधा देवे लें कि ऊ लोग एक वेब पन्ना से दुसरे वेब पन्ना पर [[हाइपरलिंक]] के माध्यम से आवाजाही क सके। ई हाइपरलिंक वेब पन्ना डाकुमेंट के हिस्सा होखे लें आ एक पन्ना से दुसरे ले जाए के कड़ी केरूप में उपलब्ध होखे लें। अइसन डाकुमेंट सभ में डेटा के अउरी दूसर कौनों तरह के कंबिनेशन भी हो सके ला जइसे कि साउंड, पाठ (टेक्स्ट), बीडियो, मल्टीमीडिया आ अउरी कौनों प्रकार के इंटरेक्टिव सामग्री जवन तब रन करे ले जब प्रयोगकर्ता एह कड़ी सभ के क्लिक करे लें या पन्ना के साथ इंटरेक्शन क रहल होखे लें। क्लायंट-साइड के सॉफ्टवेयर में एनीमेशन, गेम ऑफिस एप आ बैज्ञानिक डेमो वगैरह शामिल हो सके लें। कीवर्ड द्वारा संचालित होखे वाला इंटरनेट रिसर्च भी कइल जा सके ला जेकरा बदे कई गो इंटरनेट सर्च इंजन बाड़ें जइसे कि याहू!, बिंग, गूगल, आ डक-डक-गो। एह तरीका से प्रयोगकर्ता लोग के लगे अपार ऑनलाइन जानकारी तक ले तुरंता (इंस्टैंट) चहुँप संभव होखे ला। छपल किताब, ज्ञानकोश भा मीडिया के तुलना में वर्ल्ड वाइड वेब के इस्तेमाल [[जानकारी]] के बिकेंद्रीकरण (डीसेंट्रलाइजेशन) में बहुते गजब के काम कइले बा।
===संचार===
संचार या [[टेलीकम्यूनिकेशन नेटवर्क|कम्यूनिकेशन]] एगो दुसरा प्रमुख सेवा बाटे जेवन इंटरनेट से मिलेला। [[ईमेल]] एगो संचार सेवा हवे।
===डेटा साझा करना ===
इंटरनेट की मदद से ढेर सारा डेटा ट्रांसफर किया जा सकता है।
==इंटरनेट प्रयोगकर्ता==
इंटरनेट के इस्तमाल में गजब के बढ़ती देखल गइल बा। साल 2000 से 2009 के बीच दुनियां में इंटरनेट प्रयोग करे वाला लोग के संख्या 394 मिलियन से बढ़ के 1.858 बिलियन हो गइल। साल 2010 में दुनिया के कुल जनसंख्या के 22 फीसदी लोग के लगे इंटरनेट तक पहुँच हो चुकल रहे आ एह समय ले 1 बिलियन गूगल सर्च रोज होखे लागल, 300 मिलियन प्रयोगकर्ता लोग ब्लॉग पढ़े लागल, आ 2 बिलियन बीडियो रोज यूट्यूब पर देखल जाए लागल। साल 2014 में दुनिया में इंटरनेट इस्तेमाल करे वाला लोग के संख्या 3 बिलियन या 43.6 प्रतिशत पहुँच गइल, लेकिन एह प्रयोगकर्ता लोग के दू-तिहाई हिस्सा धनी देसन से रहल, जहाँ 78.0 प्रतिशत यूरोपीय लोग आ उत्तर आ दक्खिन अमेरिका के 57.4 लोग इंटरनेट प्रयोगकर्ता बन गइल रहल लोग।
{{clear}}
== सुरक्षा ==
{{Main article|इंटरनेट सुरक्षा}}
इंटरनेट के संसाधन सभ, जइसे कि एकरा से संबंधित हार्डवेयर आ सॉफ्टवेयर वाल अंग सभ, कई तरह के अपराधी या दुरभावग्रस्त कोसिस के निसाना बने लें। अइसन कोसिस के मकसद होला कि अबैध तरीका से इंटरनेट के संसाधन सभ पर कंट्रोल क लिहल जाव, फ्राड, धोखाधड़ी, ब्लैकमेल नियर घटना के अंजाम दिहल जाव या निजी जानकारी के गलत तरीका से हासिल कइल जा सके। अइसन चीज से बचाव करे के उपाय इंटरनेट सुरक्षा भा [[इंटरनेट सुरक्षा|इंटरनेट सिक्योरिटी]] हवे।
===मैलवेयर===
{{main article|मैलवेयर}}
साइबर अपराध के सभसे चलनसार तरीका मैलवेयर के इस्तेमाल हवे। मैलवेयर एक तरह के दुरभाव वाला भा खतरनाक रूप से नोकसान पहुँचावे वाला सॉफ्टवेयर होला। एह में कंप्यूटर वायरस, कंप्यूटर वर्म, [[रैनसमवेयर]], बॉटनेट आ स्पाईवेयर सभ के सामिल कइल जाला। एह में से कुछ अइसन प्रोग्राम होलें जे अपना के खुद से कापी क के एक कंप्यूटर से दूसरा में फइले लें आ फाइल अ डेटा के नोकसान चहुँपावे लें। कुछ कंप्यूटर के लॉक क देलें आ बदला में फिरौती के माँग करे लें, कुछ अइसन होलें जे प्रयोगकर्ता के कामकाज के जासूसी करे लें।
=== सर्विलांस ===
{{Main article|कंप्यूटर आ नेटवर्क सर्विलांस}}
कंप्यूटर सर्विलांस के ज्यादातर हिस्सा इंटरनेट पर डेटा आ ट्रैफिक के मॉनिटरिंग के रूप में होला।<ref name="sciam-internet">{{cite news|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=internet-eavesdropping|title=Internet Eavesdropping: A Brave New World of Wiretapping |last=Diffie|first=Whitfield|author2=Susan Landau|date=अगस्त 2008|work=Scientific American|accessdate=2009-03-13}}</ref> अमेरिका में कानूनी रूप से ई प्राबिधान बा कि सगरी फोन काल आ ब्रॉडबैंड ट्रैफिक (ईमेल, वेब ट्रैफिक, इंटरनेट मैसेजिंग वगैरह) रियल-टाइम मॉनीटर कइल जा सके ला, ई काम फेडरल एजेंसी सभ के दायरा में आवे ला।<ref name="eff-calea-archive">{{cite web|url=http://w2.eff.org/Privacy/Surveillance/CALEA/?f=archive.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025074518/http://w2.eff.org/Privacy/Surveillance/CALEA/?f=archive.html |url-status=dead|archive-date=2008-10-25 |title=CALEA Archive – Electronic Frontier Foundation |work=इलेक्ट्रानिक फ्रंटियर फाउंडेशन (वेबसाइट) |accessdate=2009-03-14 }}</ref><ref name="eff-calea-summary">{{cite web|url=https://www.eff.org/issues/calea |title=CALEA: The Perils of Wiretapping the Internet |work=इलेक्ट्रानिक फ्रंटियर फाउंडेशन (वेबसाइट) |accessdate=2009-03-14 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090316041313/http://www.eff.org/issues/calea |archivedate=16 मार्च 2009 |df= }}</ref><ref name="eff-calea-faq">{{cite web|url=https://www.eff.org/pages/calea-faq |title=CALEA: Frequently Asked Questions |work=इलेक्ट्रानिक फ्रंटियर फाउंडेशन (वेबसाइट) |accessdate=2009-03-14 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501072553/http://www.eff.org/pages/calea-faq |archivedate=1 मई 2009 |df= }}</ref> कंप्यूटर नेटवर्क पर डेटा के ट्रैफिक के मॉनिटरिंग के पैकेट कैप्चर कहल जाला। आसान रूप में समझावल जाय त कंप्यूटर सभ आपस में संबाद करे खाती मैसेज सभ के कई छोट-छोट टुकड़ा में बाँट के साझा करे लें जिनहन के पैकेट कहल जाला आ ईहे पैकेट नेटवर्क के जरिये एक जगह से दूसरा जगह ट्रांसफर होलें आ अपना लक्ष्य के जगह पर पहुँच के दुबारा एकट्ठा (असेंबल) हो के संदेस के रूप ले लेलें। पैकेट मॉनिटरिंग में इनहने के पकड़ल जाला जब ई नेटवर्क में जात्रा क रहल होलें। पैकेट कैप्चर अप्लायंस सभ द्वारा इनहन के पकड़ के अन्य प्रोग्राम सभ के मदद से इनहन के सामग्री के जाँच कइल जाला। पैकेट कैप्चर एक तरह से [[जानकारी]] के "एकट्ठा" करे के औजार होला न कि एकर "बिस्लेषण" करे वाला।<ref>{{cite web|url=http://www.baller.com/pdfs/ACE.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120907032500/http://www.baller.com/pdfs/ACE.pdf|title=American Council on Education vs. FCC, Decision, United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit|date=9 जून 2006|accessdate=8 सितंबर 2013|archivedate=7 सितंबर 2012}}</ref>
पैकेट कैप्चर से एकट्ठा कइल भारी मात्रा में डेटा के अन्य सॉफ्टवेयर द्वारा बिस्लेषण कइल जाला, इनहन में कुछ खास शब्द भा वाक्य सभ के फिल्टर कइल जाला, कुछ खास संदेह वाली वेबसाइट वगैरह के पहुँच के बिस्लेषण कइल जाला।<ref name="usatoday-chatroom">{{cite news|url=https://www.usatoday.com/tech/news/surveillance/2004-10-11-chatroom-surv_x.htm|title=Government funds chat room surveillance research|last=Hill|first=Michael|date=11 अक्टूबर 2004|agency=Associated Press|publisher=USA Today|accessdate=2009-03-19|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100511220550/http://www.usatoday.com/tech/news/surveillance/2004-10-11-chatroom-surv_x.htm|archivedate=11 मई 2010}}</ref>
== परफार्मेंस ==
देखल जाय तब इंटरनेट एगो हेटरोजीनस (बिबिधता भरल) नेटवर्क हवे आ एही कारन भौतिक लच्छन सभ, जिनहन में डेटा ट्रांसफर रेट भी शामिल बा, बहुत वैरी करे लें। इंटरनेट इमर्जेंट फेनामेना के उदाहरण हवे जे एकरे बड़हन-पैमाना के संगठन पर डिपेंड करे ला।<ref>{{cite journal |last1=Albert |first1=Réka |last2=Jeong |first2=Hawoong |last3=Barabási |first3=Albert-László |s2cid=4419938 |title=Diameter of the World-Wide Web |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1999-09-09_401_6749/page/130 |journal=Nature |date=9 September 1999 |volume=401 |issue=6749 |pages=130–131 |doi=10.1038/43601|arxiv=cond-mat/9907038 |bibcode=1999Natur.401..130A }}</ref>
=== ट्रैफिक ===
{{Latest Global Internet traffic}}
इंटरनेट पर केतना ट्रैफिक (आवाजाही) बाटे ई नापल एक किसिम के कठिन काम बाटे। काहें से कि कौनों अइसन सिंगल प्वाइंट लोकेशन ना बा जहाँ एकरा के नापल जा सके। इंटरनेट एगो मल्टी-टायर वाला आ गैर-हेरारकी वाला टोपोलॉजी वाला चीज हवे। एही से कौनों एगो ख़ास बिंदु ना मिले ला जहाँ से सारा ट्रैफिक गुजरत होखे आ नापल जा सके। तब फिर ट्रैफिक डेटा के अनुमान भर लगावल जा सके ला। ई एस्टीमेट टायर 1 नेटवर्क प्रोवाईडर के पीयरिंग प्वाइंट सभ के एग्रीगेट के आधार पर लगावल जाला, बाकी एह तरीका में बड़हन नेटवर्क प्रोवाईडर सभ के अंदरूनी ट्रैफिक के नापजोख ना संभव हो पावे ला।
=== आउटेज ===
इंटरनेट के गायब हो जाये भा डाउन हो जाए के घटना, जेकरा के [[इंटरनेट ब्लैकआउट]] कहल जाला, लोकल सिग्नलिंग में बेवधान के चलते हो सके ला। समुंद्र के भीतर मौजूद केबल सभ के खराबी के कारन बड़हन पैमाना पर इंटरनेट के बंदी हो सके ला चाहे स्लोडाउन हो सके ला। अइसन 2008 में घटना भइल रहल जब समुंद्री केबल सभ के क्षतिग्रस्त हो जाए से इंटरनेट बाधित भइल रहल। कम बिकसित देसन के इंटरनेट डाउन होखे के खतरा बेसी रहे ला काहें से की एहिजे हाई कैपसिटी वाली लिंक के संख्या कम बाटे। जमीन के भीतर बिछल केबल सभ के नोकसान पहुँचे पर अइसन हो सके ला। एगो घटना आर्मीनिया में देखल गइल रहे जब एगो औरत गलती से कबाड़ खनत समय केबिल के नोकसान पहुँचा दिहले रहल आ एकरा चलते लगभग पूरा आर्मेनिया में इंटरनेट ठप हो गइल रहे।<ref>{{cite news|work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2011/apr/06/georgian-woman-cuts-web-access |title=Georgian woman cuts off web access to whole of Armenia |date=6 April 2011 |access-date=11 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825075603/http://www.theguardian.com/world/2011/apr/06/georgian-woman-cuts-web-access |archive-date=25 August 2013 }}</ref> पूरा देस ब्यापी इंटरनेट ठप होखे के घटना सरकारी तौर पर भी हो सके ले अगर सरकार द्वारा इंटरनेट के सेंसर कई दिहल जाय। अइसन घटना मिस्र में देखे में आइल जब देस के लगभग 93%<ref name="renesys1">{{cite web| last =Cowie| first =James| title =Egypt Leaves the Internet| publisher =Renesys| url =http://www.renesys.com/blog/2011/01/egypt-leaves-the-internet.shtml| access-date =28 January 2011| archive-url =https://web.archive.org/web/20110128080518/http://www.renesys.com/blog/2011/01/egypt-leaves-the-internet.shtml| archive-date =28 January 2011| url-status =dead}}</ref> oनेटवर्क सभ 2011 में ठप क दिहल गइल रहलें जवना से कि सरकार बिरोधी परदरशन पर रोक लगावल जा सके।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-12306041 |work=BBC News |title=Egypt severs internet connection amid growing unrest |date=28 January 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120123164134/http://www.bbc.co.uk/news/technology-12306041 |archive-date=23 January 2012 }}</ref>
=== एनर्जी के इस्तेमाल ===
इंटरनेट चलावे में केतना बिजली खर्चा होले एकर अनुमान सभ बहुत बिबाद के बिसय रहल बाड़ें। एगो पियर-रिव्यू जर्नल में छपल रिसर्च-पेपर में 2014 में पछिला एक दशक में छपल लगभग 20,000 के आसपास सामग्री के आधार पर बिजली के खर्चा के आँकड़ा में भारी अंतर देखल गइल आ ई 0.0064 किलोवाट घंटा प्रति गीगाबाइट ट्रांसफर (kWh/GB) से ले के 136 kWh/GB तक के बीचा में अलग-अलग दर्ज कइल गइल।<ref name=":3">{{Cite journal|last=Coroama|first=Vlad C.|last2=Hilty|first2=Lorenz M.|date=February 2014|title=Assessing Internet energy intensity: A review of methods and results|url=http://publicationslist.org/data/lorenz.hilty/ref-218/2014_Coroama_Hilty_Assessing_Internet_Energy_Intensity_AAM.pdf|journal=Environmental Impact Assessment Review|language=en|volume=45|pages=63–68|doi=10.1016/j.eiar.2013.12.004|via=}}</ref> रिसर्च करे वाला लोग एह गड़बड़झाला खातिर मुख्य रूप से संदर्भ के साल के कारन मानल (जइसे कि, एनर्जी एफिशेंसी के कवना तरीका से गिनती में लिहल गइल बा, समय के साथ एह में होखे वाला सुधार के कइसे गिनल गइल बा) आ "अंतिम माथ पर स्थित पर्सनल कंप्यूटर आ सर्वर सभ के गिनती" एह बिस्लेशन में सामिल बा की ना।<ref name=":3" />
साल 2011 में एकेडमिक रिसर्चर लोग ई अनुमान लगावल कि इंटरनेट चलावे में खर्चा होखे वाली कुल एनर्जी 170 से 307 GW के बीचा में बाटे जे पूरा मानव जाति द्वारा इस्तेमाल होखे वाली कुल एनर्जी के दू प्रतिशत से कम बाटे। एह इस्टीमेट में जरूरी चीजन के निर्माण, संचालन आ समय-समय पर लगभग 7500 लाख लैपटाप आ एक अरब स्मार्टफोन अउरी 1000 लाक सर्वर सभ के रिप्लेस करे में खर्चा एनर्जी, राउटर आ सेलफोन टावर, ऑप्टिकल स्विच में, वाईफाई ट्रांसमीटर में आ क्लाउड स्टोरेज में होखे वाला सगरी एनर्जी खर्चा के सामिल कइल गइल रहल।<ref>Jim Giles, "Internet responsible for 2 per cent of global energy usage". ''New Scientist'' (Reed Business Information Ltd.), 26 October 2011. {{Cite web |url=http://www.newscientist.com/blogs/onepercent/2011/10/307-gw-the-maximum-energy-the.html |title=आर्काइव कॉपी के बा |access-date=24 April 2020 |archive-date=1 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001113334/http://www.newscientist.com/blogs/onepercent/2011/10/307-gw-the-maximum-energy-the.html |url-status=bot: unknown }},</ref><ref>[http://conferences.sigcomm.org/hotnets/2011/papers/hotnetsX-final56.pdf "The Energy and Emergy of the Internet"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810075940/http://conferences.sigcomm.org/hotnets/2011/papers/hotnetsX-final56.pdf |date=10 August 2014 }}, Barath Raghavan (ICSI) and Justin Ma (UC Berkeley), in ''Proceedings of the 10th ACM Workshop on Hot Topics in Networks'', 14–15 November 2011, Cambridge, MA. ACM SIGCOMM. {{ISBN|978-1-4503-1059-8}}</ref> एगो बिना पियर-रिव्यू वाले प्रकाशन में 2018 में छपल [[दि शिफ्ट प्रोजेक्ट]] (कार्पोरेट स्पांसर्ड फ्रांसीसी थिंक टैंक) में बैस्विक डेटा ट्रांसफर आ जरूरी इंफ़्रास्ट्रक्चर के दुनिया के कुल बैस्विक CO<sub>2</sub> एमिशन के लगभग 4% हिस्सेदारी के जानकारी दिहल गइल।<ref>{{cite web|url=https://www.dw.comhttp//www.dw.com/en/is-netflix-bad-for-the-environment-how-streaming-video-contributes-to-climate-change/a-49556716|title=Is Netflix bad for the environment? How streaming video contributes to climate change {{!}} DW {{!}} 11.07.2019|last=Cwienk|first=Jeannette|date=2019-07-11|website=DW.COM|language=en-GB|access-date=2019-07-19}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एह अध्ययन में इहो बतावल गइल की एह तरीका के डेटा ट्रांसफर में सभसे बेसी लगभग 60% हिस्सेदारी बीडियो स्ट्रीमिंग के रहल जे लगभग 300 मिलियन टन सालाना CO<sub>2</sub> एमिशन खाती जिम्मेदार बा, आ तर्क दिहल गइल कि नया "डिजिटल सोबर बेहवार" में बीडियो फाइल के साइज आ ट्रांसफर पर रेगुलेशन के जरूरत बाटे।<ref>{{cite web|url=https://theshiftproject.org/en/article/unsustainable-use-online-video/|title="Climate crisis: The Unsustainable Use of Online Video" : Our new report|date=2019-07-10|website=The Shift Project|language=en-GB|access-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721144259/https://theshiftproject.org/en/article/unsustainable-use-online-video/|archive-date=21 July 2019|url-status=live}}</ref>
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
{{Div col|2}}
* [[कंप्यूटर]]
* [[कंप्यूटर बिज्ञान]]
* [[वेबसाइट]]
* [[ई मेल]]
* [[इंटरनेट टीवी]]
* [[इंटरनेट सुरक्षा]]
{{Div col end}}
==संदर्भ==
{{Reflist|30em}}
==बाहरी कड़ी==
{{commons cat|Internet|इंटरनेट}}
* [http://www.bbc.com/hindi/india/2014/01/140130_internet_governance_tb क्या आप जानते हैं, कौन है इंटरनेट का मालिक?] - बीबीसी हिंदी पर (हिंदी में)
{{Authority control}}
[[श्रेणी:कंप्यूटर]]
[[श्रेणी:इंटरनेट| ]]
myxod6834xbgbqsbp238ay25ecc0yyy
अलबामा
0
8099
809108
785008
2026-10-28T15:37:50Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809108
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Birmingham_skyscrapers_Nov_2011.jpg|thumb|right|250px]]
'''एलबामा''', [[सयुक्त राष्ट्र अमेरिका|संयुक्त राष्ट्र अमेरिका]] के एक राज्य बा। इसके राजधानी शहर [[मोंटगोमेरी]] बा और सब से विशाल शहर [[बर्मिंगहम]] बा। ई [[1819]] मे एक राज्य बना। त्तर कैरोलिना के जगहा 52,423 एसक्यू मी (139,509 किमी<sup>2</sup>) बा, जेकर मतलब ई बाटे की ई अमेरिका के 30वां सब से विशाल राज्य बा। 2010 के जनगणना अनुसार एकर कुल आबादी 4,779,736 बा।<ref>{{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-dens-text.php |title=Resident Population Data |work=2010.census.gov |accessdate=30 दिसंबर 2010 |archive-date=2011-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028061117/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-dens-text.php |url-status=dead }}</ref> बा।
== संदर्भ ==
{{reflist}}
{{United States political divisions}}
[[श्रेणी:यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका के प्रांत]]
47p5fe4e8fk8hrtlvbsx8mdax53ty8y
अंग्रेजी
0
9250
808916
804412
2026-10-28T12:40:20Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808916
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
| name = अंग्रेजी
| pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ɪ|ʃ}}{{sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry: [http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1 English – Pronunciation]}}
| region =
| speakers = 360{{ndash}}400{{nbsp}}मिलयन
| ethnicity = [[अंग्रेज लोग]]/[[एंग्लो-सैक्सन लोग]] (इतिहासी)
| date = 2006
| ref = {{sfn|Crystal|2006|pp=424–426}}
| speakers2 = [[दुसरही भाषा|L2 बोले वाला]]: 750{{nbsp}}मिलियन;<br/>[[बिदेसी भाषा]] के रूप में: 600–700 मिलियन{{sfn|Crystal|2006|pp=424–426}}
| familycolor = Indo-European
|fam2=[[जर्मनिक भाषा|जर्मनिक]]
|fam3=[[पच्छिमी जर्मनिक भाषा|पच्छिम जर्मनिक]]
|fam4=[[इंगवायेवोनिक भाषा|इंगवायेवोनिक]]
|fam5=[[एंग्लिक-फ्रायसियन भाषा|एंग्लिक-फ्रायसियन]]
|fam6=[[एंग्लिक भाषा|एंग्लिक]]
|ancestor=[[पुरानी अंग्रेजी]]
|ancestor2=[[मिडिल इंग्लिश]]
|ancestor3=[[शुरुआती मॉडर्न अंग्रेजी]]
| script = {{plainlist|
* [[लैटिन लिखाई]] ([[अंग्रेजी अल्फाबेट]])
* [[Anglo Saxon runes]] (historically)
* [[English Braille]], [[Unified English Braille]]
}}
| nation = {{plainlist|
* [[List of territorial entities where English is an official language#Sovereign states|67 countries]]
* [[List of territorial entities where English is an official language#Non-sovereign entities|27 non-sovereign entities]]
{{Collapsible list |titlestyle= font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; |title= Various organisations|
* [[United Nations]]
* [[European Union]]
* [[Commonwealth of Nations]]
* [[Council of Europe]]
* [[International Criminal Court|ICC]]
* [[International Monetary Fund|IMF]]
* [[International Olympic Committee|IOC]]
* [[International Organization for Standardization|ISO]]
* [[NATO]]
* [[WTO]]
* [[North American Free Trade Agreement|NAFTA]]
* [[Organization of American States|OAS]]
* [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]
* [[Organisation of Islamic Cooperation|OIC]]
* [[OPEC]]
* [[GUAM Organization for Democracy and Economic Development]]
* [[Pacific Islands Forum|PIF]]
* [[UKUSA Agreement]]
* [[Association of Southeast Asian Nations|ASEAN]]
* [[ASEAN Economic Community]]
* [[South Asian Association for Regional Cooperation|SAARC]]
* [[Caribbean Community]]
* [[Turkic Council]]
* [[International Organization of Turkic Culture|Türksoy]]
* [[Economic Cooperation Organization|ECO]]
}}
}}
| iso1 = en
| iso2 = eng
| iso3 = eng
| lingua = 52-ABA
| notice = IPA
| sign = [[Manually coded English]]<br/>(multiple systems)
| glotto = stan1293
| glottorefname = English
| map = Anglospeak (subnational version).svg
| mapcaption = {{legend|#346699|Regions where English is a majority native language}}
{{legend|#99ccff|Regions where English is official but not as a primary native language}}
}}
'''अंग्रेजी''', भा '''अंग्रेज़ी''' भाषा ({{Lang|en|English language}}) मूल रूप से [[इंग्लैंड]] क [[भाषा]] हवे जेवन अब हर ओ देश में बोलल जात बा जहाँ-जहाँ अंग्रेज लोग राज कइलें। आज के समय में ई [[अमेरिका]], [[ऑस्ट्रेलिया|आस्ट्रेलिया]] आ [[न्यूज़ीलैंड]] जइसन देशन में मुख्य भाषा बा आ भारतीय क्षेत्र में भी ए भाषा क चलन बहुत बा। भारत के [[मिजोरम]] नीयन कुछ राज्यन में ई सरकारी भाषा हवे।
[[File:EN English Language Symbol ISO 639-1 IETF Language Tag Icon.svg|thumb|left|upright=0.25|EN ([[ISO 639]]-1)]]
[[भाषा बिज्ञान]] के बँटवारा के हिसाब से अंग्रेजी एगो [[पच्छिमी जर्मनिक भाषा]] हवे जे मध्यकालीन इंग्लैंड में बोलल जाय आ अब बैस्विक रूप से [[संपर्क भाषा]] (''[[लिंग्वा फ़्रैंका]]'') बन चुकल बा।{{sfn|Crystal|2003a|p=6}}{{sfn|Wardhaugh|2010|p=55}} प्राचीन काल में जर्मनिक मूल के ''एंगल्स'' नाँव के एगो जनजाति उत्तर-पूरुब दिशा से प्रवास क के इंग्लैंड आइल रहे जिनहन लोग के नाँव में एह भाषा के नाँव के जरि बा। अंतिम रूप से एह भाषा के नाँव [[बाल्टिक सागर]] में मौजूद ''एंग्लिया'' या ''एंग्लेन'' नाँव के प्रायदीप के नाँव पऽ पड़ल। आपन उच्चारण आ ब्याकरण के हिसाब से ई फ्रायसियन भाषा से सभसे नजदीक हवे, हालाँकि, एकरे शब्दभंडार में कई गो जर्मनिक भाषा सभ के परभाव सुरुआती मध्यकाल में पड़ल आ बाद में एह पर रोमांस भाषा सभ, खासतौर पर [[फ्रांसीसी भाषा|फ्रांसीसी]] आ [[लैटिन भाषा]], के परभाव बहुत अधिका पड़ल।<ref name="Wolff">{{cite book |last=Finkenstaedt |first=Thomas |author2=Dieter Wolff |title=Ordered profusion; studies in dictionaries and the English lexicon |publisher=C. Winter |year=1973 |isbn=3-533-02253-6}}</ref>
==इतिहास==
===प्रोटो-जर्मनिक भा पुरनकी अंग्रेजी===
अंग्रेजी भाषा के सुरुआती रूप के पुरनकी अंग्रेजी ''(ओल्ड इंग्लिश)'' या एंग्लो-सैक्सन (c. 550–1066 CE) कहल जाला। पुरनकी अंग्रेजी के बिकास नार्थ सागर के आसपास के जर्मनिक बोली सभ से भइल जे फ्रायसिया, लोवर सैक्सनी, जटलैंड आ दक्खिनी स्वीडन में बोलल जाँय। एह बोली सभ के बोले वाला लोग के एंगेल्स, सैक्सन आ जट लोग कहल जाला। पाँचवीं सदी में ईहे ऐंग्लो-सैक्सन लोग उत्तर से आ के ब्रिटेन में बसे सुरू कइल आ ब्रिटेन से रोमन लोग के लखेदे सुरू कइल। सातवीं सदी के अंत ले रोमन लोग ब्रिटेन से बहरिया गइल आ जर्मनिक मूल के ऐंग्लो-सैक्सन भाषा ब्रिटेन के रोमानी भाषा सभ (43–409 CE) क जगह ले लिहलस। एह रोमनी भाषा सभ में: आम ब्रितानी, एगो सेल्टिक आ लैटिन भाषा रहे जे सीजर द्वारा ब्रिटेन पर कब्ज़ा के समय के बाद इहाँ स्थापित भइल रहे। इंग्लैंड आ इंग्लिश (मूल रूप से ''Ænglaland'' आ ''Ænglisc'') एही एंगल्स लोग के नाँव पर पड़ल हवे।
===मध्यकालीन अंग्रेजी===
आठवीं से बारहवी सदी के बीच, पुरनकी अंग्रेजी धीरे-धीरे क्रमिक रूप से कई भाषा सभ के संपर्क के कारण मध्यकालीन अंग्रेजी ''(मिडिल इंग्लिश)'' के रूप लिहलस। एगो अट्रेंडम तरीका से मिडिल इंग्लिश के सुरुआत के विलियम (दि कॉन्करर) के इंगलैंड बिजय 1066 से भी जोड़ल जाला हालाँकि, एकर बिकास 1200–1450 के बीच ले के समय तक ले होखत रहल।
बारहवीं सदी तक पहुँचत-पहुँचत मिडिल इंग्लिश के पूरा बिकास हो गइल। एह में नॉर्स आ नॉरमन बिसेसता आ लच्छन सभ के समन्वय हो गइल आ इहे भाषा सुरुआती मॉडर्न अंग्रेजी (1500) के बिकसित होखे से ठीक पहिले तक ले बोलल लिखल गइल। एह जमाना के साहित्यिक रचना में ज्यॉफ्री चौसर के ''दि कैंटरबरी टेल्स'' आ मैलरी के ''ले मोर्टे डि 'आर्थर'' के नाँव गिनावल जाला। एह दौर में क्षेत्रीय बोली सभ के साहित्य में प्रयोग में बढ़ती भइल आ ई चौसर नियर लोग द्वारा खास परभाव पैदा करे खातिर इस्तेमाल कइल गइलीं।
===सुरुआती आधुनिक अंग्रेजी===
अंग्रेजी भाषा के इतिहास में अगिला दौर के सुरुआती मॉडर्न इंग्लिश (1500–1700) के दौर कहल जाला। एह काल में जवन भाषा बिकसित भइल ओह में शामिल होखे वाला नया लच्छन रहलें: ब्यापक स्वर घसकाव (ग्रेट वॉवेल शिफ्ट) (1300-1700), इन्फ्लेक्शन के सहज होखल, आ भाषाबैज्ञानिक मानकीकरण (स्टैंडराइजेशन)।
== भूगोलीय बिस्तार ==
{{anchor|भूगोलीय बिस्तार}}
[[File:Map of English native speakers.png|upright=1.5|thumb|मूलभाषा के रूप में अंग्रेजी बोले वाला लोग के प्रतिशत]]
साल 2016 तक ले दुनिया में कुल 400 मिलियन (40 करोड़) लोग मूलभाषा के रूप में अंग्रेजी बोले वाला रहल, मने कि एह लोग के पहिली भाषा अंग्रेजी हवे; लगभग 1.1 बिलियन लोग एकरा के दुसरी भाषा के रूप में बोले वाला रहल।<ref>{{cite web|title=Which countries are best at English as a second language?|url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b|website=World Economic Forum|accessdate=29 नवंबर 2016}}</ref> अनुमान इहे बा कि अंग्रेजी साइद दुनिया के तिसरी सभसे ढेर बोलल जाए वाली भाषा बा जेकरा से आगे दू गो भाषा बाड़ी सऽ, दुनिया के सभसे ढेर लोग द्वारा बोलल जाये वाली मैंडारिन, आ दुसरा नमर पर सभसे ढेर बोलल जाए वाली स्पेनिश भाषा।{{sfn|Ethnologue|2010}} हालाँकि, मूलभाषा आ गैर-मूलभाषा के रूप में बोले वाला लोग के जोड़ दिहल जाय तब जरूर हो सकेला कि ई दुनिया के सभसे बड़ भाषा होखे, निर्भर एह बात पर बा कि अइसन अनुमान कवना परिभाषा के आधार पर लागावल जा रहल बा।{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}}{{sfn|Crystal|2003a|p=69}}<ref>{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/eng|title=English|newspaper=Ethnologue|access-date=2016-10-29}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/cmn |title=Chinese, Mandarin |newspaper=Ethnologue |access-date=2016-10-29 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160926043620/http://www.ethnologue.com/language/CMN |archivedate=26 September 2016 |df= }}</ref> अंग्रेजी बोले वाला लोगन के समुदाय हर महादीप, दीप आ समुंद्री इलाका में जरूर मिल जाई।{{sfn|Crystal|2003b|p=106}}
जवना देस सभ में अंग्रेजी बोलल जाला उनहन के अलगा-अलगा समूह में बाँट के भी देखल जा सकत बा। आमतौर पर ई तीन गो सर्किल के रूप में बाँटल जाला: "अंदरूनी सर्किल" में{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} अइसन देस आवे लें जहाँ के मूलभाषा अंग्रेजी हवे या फिर जहाँ के भाषा अंग्रेजी के ऊँच साहित्यिक स्टैंडर्ड आ एकरे चालढाल के तय करे ला। अंग्रेजी कौनों एगो देस के भाषा ना बा, न इ खाली अइसने देस सभ के भाषा बा जहाँ अंगरेज लोग जा के बस गइल। कई अइसन देस भी बाने जहाँ कुछे अंगरेज लोग जाके बसल बाकिर ई भासा उहाँ के राष्ट्रभाषा बाटे। एकरे अलावा ई अंतरराष्ट्रीय लेवल पर आपसी संबाद आ संपर्क के भाषा में भी बिकसित हो चुकल बा आ भूगोल के कौनों भी हिस्सा में जहाँ दू लोग एक दुसरा के भाषा न बूझत होखे, एकर इस्तेमाल क सके ला।
=== अंग्रेजी के तीन गो हल्का ===
ऊपर बतावले गइल बा कि अंग्रेजी बोले वाला बिस्व के तीन को सर्किल भा हल्का में बाँटल जाला।{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} तीन हल्का वाला एह मॉडल में "अंदरूनी हल्का" (इनर सर्किल), में अइसन देस आवे लें जहाँ के बिसाल लोकल समुदाय मूल भाषा भा महतारी भासा के रूप में बोले सीखे ला, "बाहरी हल्का" (आउटर सर्किल) में मूलभासा के रूप में अंग्रेजी जाने बोले वाला लोग के संख्या कम बा बाकी दुसरी भासा के रूप में एकर ब्यापक चलन बा आ पढ़ाई-लिखाई आ मीडिया प्रसारण सभ में अंग्रेजी के बहुतायत से इस्तमाल हो रहल बा आ सरकारी कामकाज में भी एकर भरपूर इस्तमाल हो रहल बा, अंत में "बिस्तारवान हल्का" (एक्सपैंडिंग सर्किल) बा जहाँ के लोग बिदेसी भाषा के रूप में अंग्रेजी सीखे-पढ़े ला। अंग्रेजी भासा के भूगोलीय बिस्तार के ई मॉडल भारतीय भाषाबिग्यानी [[ब्रज काचरू]] के दिहल गइल हवे आ ई अंगरेज लोग आ अंग्रेजी के इतिहासी बिस्तार के आधार पर बनावल गइल हवे।{{sfn|Kachru|2006|p=196}}
[[File:Kachru's three circles of English.svg |thumb|alt=ब्रज काचरू द्वारा दिहल अंग्रेजी के तीन सर्किल|ब्रज काचरू के दिहल अंग्रेजी के तीन सर्किल मॉडल।]]
अइसन देस जहाँ अंग्रेजी के मूलभासाभासी (नेटिव स्पीकर) लोग बहुतायत में बा, अंदरूनी हल्क़ा के रूप में चिन्हित कइल गइल बा आ एह में [[अमेरिका]], [[यूनाइटेड किंगडम]], [[आस्ट्रेलिया]], [[कनाडा]], [[आयरलैंड]] आ न्यूजीलैंड के सामिल कइल गइल बा जबकि उल्लेखनीय संख्या में बोले वाला लोग के आबादी होखे के कारन दक्खिन अफिरका के भी एही सर्किल में गिनल जाला। मूलभासा के रूप में अंग्रेजी बोले वाला लोग के आबादी के हिसाब से सजावल जाय तब सभसे ऊपर [[यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]] (कमसेकम 231 मिलियन या 23.1 करोड़),{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} आ एकरे बाद घटत क्रम से [[यूनाइटेड किंगडम]] (60 मिलियन भा 6 करोड़),{{sfn|Office for National Statistics|2013|loc=Key Points}}{{sfn|National Records of Scotland|2013}}{{sfn|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012|loc=Table KS207NI: Main Language}} कनाडा (19 मिलियन या 1.9 करोड़),{{sfn|Statistics Canada|2014}} [[आस्ट्रेलिया]] (कम से कम 17 मिलियन),{{sfn|Australian Bureau of Statistics|2013}} दक्खिन अफिरका (4.8 मिलियन या 48 लाख),{{sfn|Statistics South Africa|2012|loc=Table 2.5 Population by first language spoken and province (number)}} [[आयरलैंड रिपब्लिक|आयरलैंड]] (42 लाख), आ न्यूजीलैंड (37 लाख){{sfn|Statistics New Zealand|2014}} के नाँव गिनावल जा सके ला। एह देस के बच्चा अपना माई-बाबू से अंग्रेजी सीखे लें आ लोकल लोग जिनहन लोग के आपन भाषा कवनों दूसर बा या बाहर से आ के बसे वाला लोग (इमिग्रेंट) एह माहौल में आ कामकाज के जगह पर बातचीत करे खातिर अंग्रेजी सीखे ला।{{sfn|Bao|2006|p=377}} ई अंदरूनी हल्क़ा एगो अइसन आधार भा बेस देला जहाँ से बाहर के ओर अंग्रेजी के बिस्तार होला।{{sfn|Kachru|2006|p=196}}
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[भोजपुरी]]
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:भाषा]]
[[श्रेणी:यूरोप के भाषा]]
[[श्रेणी:अंग्रेजी| ]]
fqyeak5o9trmusnmlgl00tctc0ndv61
अंबेडकर नगर जिला
0
9566
808945
790650
2026-10-28T12:43:50Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808945
wikitext
text/x-wiki
{{India Districts
|Name = Ambedkar Nagar
|State = Uttar Pradesh
|Division = [[Faizabad division|Faizabad]]
|HQ = Akbarpur, Ambedkar Nagar
|Map = India Uttar Pradesh districts 2012 Ambedkar Nagar.svg
|Area = 2520
|Country = [[flag|India]]
|Population = 2,398,709
|Rural population = 2,117,138
|Urban population= 2,81,571
|Year = 2011
|Density =
|Literacy = 74.37%
|SexRatio = 976
|Tehsils = [[Akbarpur, Ambedkar Nagar|Akbarpur]], [[Tanda, Ambedaker Nagar|Tanda]], [[Jalalpur]], [[Rajesultanpur|Alapur]], [[Bhiti]]
|LokSabha = [[Ambedkar Nagar (Lok Sabha constituency)|Ambedkar Nagar]] and [[Sant Kabir Nagar]] (Rajesultanpur, Alapur, Khalilabad, Mehandawal), [[Bheeti]]
|Assembly = [[Katehari]], [[Akbarpur, Ambedkar Nagar|Akbarpur]], [[Tanda, Ambedaker Nagar|Tanda]], [[Jalalpur]], [[Rajesultanpur]]
|Highways = [[National Highway 28 (India)|NH 28]], [[National Highway 128 (India)|NH 128]], [[National Highway 233A (India)|NH 233A]], [[National Highway 233B (India)|NH 233B]] [[State Highway 30]]
|Website = http://ambedkarnagar.nic.in/
}}
'''अंबेडकर नगर जिला''' उत्तर प्रदेश क एगो जिला हवे।
==प्रमुख क़स्बा कुल==
अंबेडकर नगर जिला में प्रमुख बाजार आ कस्बा क नाँव:
* [[अकबरपुर, अंबेडकर नगर|अकबरपुर]]
* [[टान्डा]]
* [[जलालपुर]]
* [[बसखारी]]
* [[राजेसुल्तानपुर]]
==संदर्भ==
<references/>
{{उत्तर प्रदेश क जिला}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के जिला]]
[[श्रेणी:अंबेडकर नगर जिला| ]]
[[श्रेणी:भीमराव अंबेडकर]]
[[श्रेणी:भोजपुरी क्षेत्र]]
[[श्रेणी:पूर्वांचल]]
{{UP-geo-stub}}
o23e51gst8yzp617dcjh9a3akz1t8hz
अमिताभ बच्चन
0
9838
809051
672707
2026-10-28T13:19:53Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809051
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name =
| image = Amitabh Bachchan December 2013.png
| caption = Bachchan in 2013
| birth_name = Inquilaab Srivastava<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/amitabh-bachchan-kamal-haasan-katrina-kaif-other-bollywood-celebs-who-changed-their-names-624561|title=Amitabh Bachchan, Kamal Haasan, Katrina Kaif and Other Bollywood Celebs Who Changed Their Names [PHOTOS]|first=Anu|last=James|publisher=|accessdate=21 July 2018}}</ref>
| birth_date = {{Birth date and age|1942|10|11|df=Yes}}
| birth_place = [[इलाहाबाद]], [[United Provinces (1937–50)|United Provinces]], [[British Raj|British India]] (present-day [[Uttar Pradesh]], India)
| residence = ''Jalsa'', [[Juhu]], [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| nationality = [[भारतीय लोग|भारतीय]]
| alma_mater = [[Sherwood College]], [[Nainital]]<br />[[Kirori Mal College]], [[Delhi University]]<ref>{{ cite news|title=Alumni meet at Kirori Mal College|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/delhi/Alumni-meet-at-Kirori-Mal-College/articleshow/5615636.cms|newspaper=[[दि टाइम्स ऑफ इंडिया]]|date=26 February 2010 }}</ref>
|other_names = ''Angry Young Man'', ''[[Shahanshah|Shahenshah]] of [[Bollywood]]'', ''Star of the Millennium'', and ''Big B''
| occupation = Actor, producer, singer, television presenter
| years_active = 1969–present
| notable_works = [[Anand (1971 film)|Anand]]<br/>[[Zanjeer (1973 film)|Zanjeer]]<br/>[[Sholay]]<br/>[[Don (1978 film)|Don]]<br/>[[Agneepath (1990 film)|Agneepath]]<br/>[[Black (2005 film)|Black]]<br/>[[Paa (film)|Paa]]<br/>[[Piku]]
| spouse = {{marriage|[[Jaya Bachchan|Jaya Bhaduri]]|1973}}
| children =
| parents = [[Harivansh Rai Bachchan]] (father) <br /> [[Teji Bachchan]] (mother)
| relatives = See [[Bachchan family]]
| awards = [[Padma Vibhushan]] 2015<br />[[Padma Bhushan]] 2001<br />[[Padma Shri]] 1984
| website = [http://srbachchan.tumblr.com/ Official blog]
| signature = Amitabhbachchanji signature.svg
}}{{Catmore|}}
'''अमिताभ बच्चन''' भारत क एगो सबसे प्रसिद्द फ़िल्मी हीरो हवें। पहिले इनका लोकप्रियता सुरुआति 70 के दसक मे दिवार आ जनजीर जइसन सिनेमा से मिलल, जवना से लोग इनका के "ऍन्ग्री यन्ग मैन" के रूप मे जाने लगले। तब से अब तक 4 दसक से भी जादा समय मे 180 से जाद सिनेम मे काम कर चुकल बारन।
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
{{clear}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:भारतीय मरद एक्टर]]
[[श्रेणी:1942 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम एक्टर]]
{{Actor-stub}}
kfiv7yacxqrde4kkbt998lkjv6rmznv
अरल सागर
0
10596
809070
804092
2026-10-28T13:22:02Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809070
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox lake
|name = अरल सागर
|native_name =
|image = AralSea1989 2014.jpg
|caption = अरल सागर 1989 में (बाएँ) आया 2014 में (दहिने)
|image_bathymetry =
|caption_bathymetry =
|location = [[कजाकिस्तान]] - [[उज्बेकिस्तान]],<br>[[मध्य एशिया]]
|coords = {{Coord|45|N|60|E|type:waterbody_scale:5000000|display=inline,title}}
|type = [[एंडोरेइक]], [[प्राकृतिक झील]], [[जलाशय]] (उत्तर)
|inflow = उत्तर: [[सीर दरिया]]<br>दक्खिन: ख़ाली [[भूमिगत जल]]<br>(पुराना समय में [[आमू दरिया]])
|outflow =
|catchment = {{Convert|1549000|km2|mi2|-2|abbr=on}}
|basin_countries = [[कजाकिस्तान]], [[ताजिकिस्तान]], [[तुर्कमेनिस्तान]], [[उज़्बेकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]]<ref name=aral.unece.org/>
|length =
|width =
|area = {{Convert|17160|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(2004, चार झील)<br>{{Convert|28687|km2|mi2|0|abbr=on}}<br>(1998, दू गो झील)<br>{{Convert|68000|km2|mi2|-2|abbr=on}}<br>(1960, एक झील)<br>उत्तर:<br>{{Convert|3300|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2008)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|3500|km2|mi2|-1|abbr=on}} (2005)
|depth = उत्तर: {{Convert|8.7|m|ft|0|abbr=on}} (2014){{citation needed}}<br>दक्खिन: {{Convert|14|-|15|m|ft|0|abbr=on}}(2005)
|max-depth = उत्तर:<br>{{convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2008)<ref name="ENS wire"/><br>{{Convert|30|m|ft|0|abbr=on}} (2003)<br>दक्खिन:<br>{{Convert|37|-|40|m|ft|0|abbr=on}} (2005)<br>{{convert|102|m|ft|0|abbr=on}} (1989)
|volume = उत्तर: {{Convert|27|km3|mi3|0|abbr=on}} (2007){{citation needed}}
|residence_time =
|shore =
|elevation = उत्तर: {{Convert|42|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>दक्खिन: {{Convert|29|m|ft|0|abbr=on}} (2007)<br>{{Convert|53.4|m|ft|0|abbr=on}} (1960)<ref>JAXA - [http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2007/tp071226.html South Aral Sea shrinking but North Aral Sea expanding]</ref>
|islands =
|cities = [[अरल, कजाकिस्तान]]
}}
'''अरल सागर''' <small>({{Langx|en|Aral sea}}, {{langx|fa|دریاچه خوارزم}})</small> मध्य[[एशिया]] में [[कजाकिस्तान]] आ [[उज्बेकिस्तान]] देसवन में बिस्तार वाला एगो [[एंडोरेइक बेसिन]] आ सूखत जा रहल झील बाटे। अरल सागर के नाँव के अर्थ होला "टापू वाला समुंद्र" जवन एह झील में देखाई पड़े वाला ढेर सारा टापू सभ के कारण रखाइल रहे। अरल सागर के [[बहाव थाला|थाला]] उज्बेजिस्तान , ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, किर्गीजिस्तान, कजाकिस्तान आ अफ़गानिस्तान के हिस्सा सभ में बिस्तार वाला बाटे।<ref name=aral.unece.org>{{cite web|url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/water/blanks/assessment/aral.pdf|title=DRAINAGE BASIN OF THE ARAL SEA AND OTHER TRANSBOUNDARY SURFACE WATERS IN CENTRAL ASIA|website=United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)|date= 2005|accessdate= 23 मई 2016}}</ref>
पुरान समय में दुनिया के चउथा सभसे बड़की झील रहि चुकल ई सागर के सतह के क्षेत्रफल 68,000 बर्ग किमी रहल बाकी ई 1960 के दशक से लगातार सिकुडत जात बाटे।
ई सिकुड़ाव के कारण सोवियत रूस के सिंचाई परियोजना के कारण शुरू भइल जेवना में एह सागर में गिरे वाली नद्दी सब के पानी मोड़ दिहल गइल। साल 2007 ले आवत-आवत ई अपने पुरान क्षेत्रफल के 10%भर बचल आ चार हिस्सा में बँट गइल - उत्तर अरल सागर, दक्खिन अरल सागर के दू हिस्सा पच्छिमी आ पूरबी, आ बीच में एगो छोट झील के रूप में।<ref name="sciam">{{cite news|author1=Philip Micklin |author2=Nikolay V. Aladin |title=Reclaiming the Aral Sea|url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&sc=rss|work=Scientific American|date=मार्च 2008| accessdate=23 मई 2016}}</ref> 2009 में पहुँच के दक्खिन अरल सागर के पूरबी हिस्सा सूख गइल आ पच्छिमी हिस्सा एगो पातर पट्टी के रूप में बचल।<ref>{{cite web|url= http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php|title= Satellite image, August 16, 2009 (click on "2009" and later links)}}</ref>
नासा के 2014 में लिहल तस्वीर से ई पता चलल की नया समय के इतिहास में पहिली बेर ई सागर पूरा सूख गइल।<ref name="The Guardian 2014">{{cite news |last=Liston |first=Enjoli |url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/01/satellite-images-show-aral-sea-basin-completely-dried?CMP=fb_gu |title=Satellite images show Aral Sea basin 'completely dried' |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media Limited |date=1 अक्टूबर 2014 |accessdate=23 मई 2016 }}</ref> एकर पूरबी बेसिन के अब [[अरलकुम रेगिस्तान]] कहल जाला।
कजाकिस्तान सरकार 2005 में उत्तर अरल सागर के बचावे खातिर एगो डैम प्रोजेक्ट चलवलस जेकरा कारण 2003 की लेवल की तुलना में 2008 में 12 मीटर के बढ़ती नापल गइल<ref>http://www.stephenmbland.com/#!kazakhstan-measuring-the-northern-aral/cewp</ref>, [[खारापन]] में कमी आइल आ मछरी फिर से पावल जाए लगली आ मछरी पकड़े के धंधा भी दुबारा शुरू भइल।<ref>{{cite web|url= http://www.aljazeera.com/programmes/earthrise/2012/07/201271912543306106.html|title=Aral Sea Reborn|publisher=Al Jazeera|date=जुलाई 21, 2012|accessdate=जनवरी 6, 2013}}</ref> 2008 के आँकड़ा के अनुसार उत्तर अरल सागर में सभसे गहिरा जगह पर गहिराई 42 मीटर (138 फीट) रहल।<ref name="ENS wire">{{cite news|url=http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|title=The Kazakh Miracle: Recovery of the North Aral Sea |publisher=Environment News Service|date=2008-08-01|accessdate=23 मई 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412135936/http://www.ens-newswire.com/ens/aug2008/2008-08-01-01.asp|archivedate=अप्रैल 12, 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref>
अरल सागर के सिकुड़ाव के दुनिया के "सभसे खराब पर्यावरणीय संकट" के दर्जा दिहल गइल।<ref>{{cite news|author=Daily Telegraph|title=Aral Sea 'one of the planet's worst environmental disasters'| url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|date=2010-04-05|accessdate=23 मई 2016| location=London|work=The Daily Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408214552/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/7554679/Aral-Sea-one-of-the-planets-worst-environmental-disasters.html|archivedate=8 अप्रैल 2010 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref name="about-aral-sea">{{cite web| url=http://www.people-travels.com/trip-to-aral-sea.html| title=Information about Aral Sea| accessdate=23 मई 2016}}</ref> एह सागर में मछरी पकड़े के धंधा के लगभग बंद हो गइले के कारण ब्यापक [[बेरोजगारी]] फइलल। एकरे अलावा एह सागर के बचल हिस्सा में [[प्रदूषण]] के कारण भी कई तरह के समस्या पैदा भइल बाटे।
[[File:Aral Sea.gif|thumb|left]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:एशिया]]
[[श्रेणी:सागर]]
[[श्रेणी:थलभीतरी झील]]
[[श्रेणी:एशिया के जलभंडार]]
p4qkkm5aq3loxvzmns8kmhd9ppddbns
प्लेटो
0
11385
809023
803814
2026-10-28T13:13:03Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809023
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox philosopher
| region = [[पच्छिमी दर्शन]]
| era = प्राचीन दर्शन
| image = Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg
| caption = Roman copy of a portrait bust by Silanion for the Academia in Athens ({{circa|370 BC|lk=on}})
| name = Plato
| birth_date = 428/427 चाहे 424/423 ईपू
| birth_place = एथेंस, यूनान
| death_date = 348/347 ईपू (उमिर {{circa|80}})
| death_place = एथेंस, यूनान
| ethnicity = यूनानी
| school_tradition = प्लेटोवाद
| main_interests = {{Flatlist}}
* [[मेटाफिजिक्स]]
* [[नीतिशास्त्र]]
* [[राजनीति]]
* [[ज्ञान मीमांसा]]
* रेटोरिक
* [[कला (समस्त)|कला]]
* [[साहित्य]]
* [[शिक्षा]]
* [[समाज]]
* [[दोस्ती]]
* [[प्रेम]]
{{Endflatlist}}
| notable_works = ''एपोलोजी''<br>''फीडो''<br>''सिंपोजियम''<br>''रिपब्लिक''
| notable_ideas =
| influences = [[सुकरात]], [[पर्मेनाइडीज]], [[पाइथागोरस]], डायोटीमा<ref>{{Cite journal|last=Ragland-Sullivan|first=Ellie|date=Fall 1989|title=Plato's Symposium and the Lacanian Theory of Transference: Or, What Is Love?|url=https://archive.org/details/sim_south-atlantic-quarterly_fall-1989_88_4/page/740|journal=The South Atlantic Quarterly|publisher=Duke University Press|volume=88|pages=740|via=}}</ref>, हेराक्लतु
| influenced = लगभग सारा [[पच्छिमी दर्शन]]
}}
'''प्लेटो''', '''प्लाटो''' भा '''अफलातून''' [[यूनान]] क एगो [[दार्शनिक]] रहलें। प्लेटो [[सुकरात]] क चेला आ [[अरस्तू]] क गुरु रहलें।
उनकर सभ्से परसिद्ध पुस्तक ''[[रिपब्लिक]]'' हवे। ऊ आपन किताब डाइलाग यानी बातचीत की रूप में लिखलें। इन्हन में हीरो [[सुकरात]] हवें जे अउरी लोगन से बातचीत तर्क बितर्क आ प्रश्न कई के चीजन पर बिचार करत देखावल गइल बानें।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:यूनान]]
[[श्रेणी:यूनानी दार्शनिक]]
[[श्रेणी:प्राचीन यूनान के लोग]]
[[श्रेणी:पच्छिमी दर्शन]]
[[श्रेणी:यूनानी लोग]]
{{Philosopher-stub}}
p72cuohe51pp1r3xqv8a5r9sv1j20vk
अरस्तू
0
11387
809081
804030
2026-10-28T15:31:28Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809081
wikitext
text/x-wiki
'''अरस्तू''' ({{Efn-ua|{{IPAc-en|ˈ|ær|ᵻ|s|t|ɒ|t|əl|audio=LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Aristotle.wav}} {{respell|ARR|ih|stot|əl}}{{sfn|Collins English Dictionary}}}} ({{langx|grc|Ἀριστοτέλης|Aristotélēs}};{{Efn-ua|{{IPA|grc|aristotélɛːs|pron}}}} अरिस्टोटेलीस; 384–322 ईसा पूर्व) एगो [[प्राचीन यूनान|प्राचीन यूनानी]] [[दार्शनिक]] आ बहु-विद्याविद् (''[[पॉलीमैथ]]'') रहलें। उनकर लेखन [[नेचुरल साइंस]], फिलासफी (दर्शन), भाषाविज्ञान, अर्थशास्त्र, राजनीति, मनोविज्ञान आ कला जइसन कई क्षेत्र तक फैलल रहे। [[एथेंस]] के लाइसियम में दर्शन के पेरिपैटेटिक स्कूल के संस्थापक के रूप में, ऊ एगो व्यापक अरस्तूवादी परंपरा (Aristotelian tradition) के शुरुआत कइलें, जवन उनुका बाद में आगे बढ़ल। ई परंपरा आधुनिक साइंस के विकास खातिर बुनियादी आधार तइयार कइलस।
== नोट ==
<references group="upper-alpha"/>
== संदर्भ ==
{{reflist|29em}}
[[श्रेणी:यूनानी दार्शनिक]]
[[श्रेणी:पॉलीमैथ]]
[[श्रेणी:दर्शन]]
{{Philosopher-stub}}
aezrss3ul44a0d756xpoq8oun10jp57
अटल बिहारी वाजपेयी
0
13600
808979
777929
2026-10-28T13:07:16Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808979
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसंदूक प्रधानमंत्री
| name=अटल बिहारी वाजपेयी
| image= Ab vajpayee.jpg
| birth_date ={{Birth date|df=y|1924|12|25}}
| birth_place =[[ग्वालियर]], ग्वालियर रियासत, ब्रिटिश भारत (अब [[मध्य प्रदेश]] में)
| death_date = {{death date and age|2018|8|16|1924|12|25|df=y}}
| death_place = नई दिल्ली, भारत
| office = [[भारत के प्रधानमंत्री|भारत के ग्यारहवें प्रधानमंत्री]]<br>(प्रथम शासनकाल)
|term_start = [[16 मई]] [[1996]]
|term_end = [[1 जून]] [[1996]]
|predecessor =[[नरसिंह राव|पी. वी. नरसिंह राव]]
|successor = [[ऍच॰ डी॰ देवगौड़ा|ऍच. डी. देवगौड़ा]]
|office2 = (द्वितीय शासनकाल)
|term_start2 = [[19 मार्च]] [[1998]]
|term_end2 = [[22 मई]] [[2004]]
|predecessor2 =[[इन्द्र कुमार गुजराल]]
|successor2 = [[मनमोहन सिंह]]
| party=[[भारतीय जनता पार्टी]]
| signature = Atal Bihari Vajpayee's Autograph in Hindi.jpg
| spouse =
| awards = [[भारत रत्न]]
}}
'''अटल बिहारी वाजपेयी''' (25 दिसबंर 1943 −16 अगस्त 2018) भारतीय जनता पार्टी के नेता आ [[भारत]] क 11वाँ परधानमंत्री रहलें। राजनीति के अलावा इनके पहिचान कवि के रूप में भी रहल आ एगो बहुत ऊँच लेबल के बक्ता रहलें। भारत सरकार इनका के भारत रत्न से सम्मानित कइल रहल जे भारत के सभसे बड़ नागरिक सम्मान हवे।
बाजपेई जी के 16 अगस्त 2018 के नई दिल्ली में निधन भइल।
{{clear}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commonscat|Atal Bihari Vajpayee}}
{{भारत क परधानमंत्री सभ}}
{{Bharat Ratna}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:भारत के परधानमंत्री]]
[[श्रेणी:1943 में जनम]]
[[श्रेणी:2018 में निधन]]
{{India-politician-stub}}
ccysj64xkhr2641ur5z2fcvckvt4vxm
2015 क्रिकेट विश्व कप
0
13617
808841
790895
2026-10-28T12:13:10Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808841
wikitext
text/x-wiki
{{अनुबाद|हिंदी}}
{{Infobox cricket tournament
| name = आईसीसी क्रिकेट विश्व कप 2015
| image = 2015 Cricket World Cup logo.png
| imagesize =
| caption = आई.सी.सी. क्रिकेट विश्व कप 2015 क आधिकारिक प्रतीक चिह्न
| fromdate = फरवरी
| todate = मार्च 2015
| administrator = [[अंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]
| cricket format = [[एक दिवसीय क्रिकेट]]
| tournament format = [[राउण्ड रॉबिन]] अउरी [[नॉक आउट]]
| host = {{flagicon|AUS}} [[ऑस्ट्रेलिया]]<br />{{flagicon|NZL}} [[न्यूजीलैंड]]
| champions = {{cr|AUS}}
| runners-up = {{cr|NZ}}
| count = 5
| participants = 14<ref name="espncricinfo-associateincluded">{{cite news |first=Sharda |last=Ugra |title=ICC annual conference: Associates included in 2015 World Cup |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/521049.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN EMEA |date=28 जून 2011 |accessdate=2 जनवरी 2014 }}</ref>
| matches = 48
| venues = 14
| attendance =
| player of the series = {{flagicon|Australia}} [[मिशेल स्टार्क]]
| most runs = {{flagicon|New Zealand}} [[मार्टिन गुप्टिल]] (547)
| most wickets = {{flagicon|Australia}} [[मिशेल स्टार्क]] (22) <br> {{flagicon|New Zealand}} [[ट्रेंट बोल्ट]] (22)
| website = [http://www.cricketworldcup.com आधिकारिक वेबसाइट]
| previous_year = 2011
| previous_tournament = 2011 क्रिकेट विश्व कप
| next_year = 2019
| next_tournament = 2019 क्रिकेट विश्व कप
}}
'''आईसीसी (ICC) क्रिकेट विश्व कप 2015''', 11वां आईसीसी क्रिकेट विश्व कप रहे,<ref name="cricketworld4u">{{cite news |url=http://www.cricketworld4u.com/series/icc-world-cup-2015/index.php |title=Fixtures 2015 CWC |date=30 जुलाई 2013 |accessdate=30 जुलाई 2013}}</ref> आ ऑस्ट्रेलिया अउरी न्यूजीलैंड संगे एकर मेजबानी कइले रहे। ई टूर्नामेंट 2015 फ़रवरी 14 - मार्च 29 ले चलल, 49 ठे मैच 14 जगहन पर खेलल गइल, 26 मैच [[ऑस्ट्रेलिया]] मे आयोजित भइल, [[एडिलेड]], [[ब्रिस्बेन]], [[कैनबरा]], [[होबार्ट]], [[मेलबर्न|मेलबोर्न]], [[पर्थ]] आ [[सिडनी]] में अउरी [[न्यूजीलैंड]] 23 मैच क मेजबानी कइलस, [[ऑकलैंड]], [[क्राइस्टचर्च]], [[डुनेडिन]], [[हैमिल्टन, न्यूज़ीलैण्ड|हैमिल्टन]], [[नेपियर]], [[नेल्सन, न्यूजीलैंड|नेल्सन]] आ [[वेलिंग्टन]] मे।<ref>{{Cite web |url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/211591-icc-world-cup-2015-launched-india-pakistan-grouped-together |title=ICC Cricket World Cup 2015 Launched |access-date=2015-01-02 |archive-date=2013-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130804040405/http://sports.ndtv.com/cricket/news/211591-icc-world-cup-2015-launched-india-pakistan-grouped-together |url-status=dead }}</ref> टूर्नामेंट कऽ फाइनल मैच [[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]] आस्ट्रेलिया मे खेलल गइल आ हेकरा [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट टीम|ऑस्ट्रेलिया]] जितलस।<ref>http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/32105654</ref>
{{TOC}}
{{-}}
==टीम सभ==
[[File:2015 ICC World Cup Participating Nations.png|360px|thumb|2015 क्रिकेट विश्व कप मे प्रतिभागी देस
{{legend|#008000|पूर्णकालिक सदस्य होखला कारन क्वालीफाई}}
{{legend|#00FF00|विश्व क्रिकेट लीग आ क्वालिफायर के तरीका से क्वालीफाई}}
{{legend|#FF0000|ऊ सभ टीम जे क्वालिफायर में भाग लिहलिन बाकी क्वालीफाई न कर पवलीं}}]]
टूर्नामेंट में [[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011 विश्व कप]] की बरोबर संख्या में 14 टीम सामिल भइल, जेवना से सहजोगी आ संगे जुडल देस सभ के भी भाग लिहले के मोका मिलल।
नीचे भाग लेवे वाली टीम कुल के लिस्ट दिहल जात बा:<ref name="gulfnews">{{cite news | url=http://gulfnews.com/sport/cricket/international-cricket-council-approves-14-team-cup-1.829620 | title=International Cricket Council approves 14-team cup | work=Gulf News | date=29 जून 2011 | accessdate=7 दिसंबर 2011 | author=नायर, के॰ आर॰}}</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! टीम
! क्वालीफाई के तरीका
! पिछला बेर अइले के तरीका
! पिछला बेर कब रहे
! पिछले सभसे नीमन प्रदर्शन
! पद<ref>रैंक</ref>
! सग्रुप
|-
|{{cr|England}}
|rowspan=10|पूर्ण सदस्य
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|उपविजेता {{small|([[1979 क्रिकेट विश्व कप|1979]], [[1987 क्रिकेट विश्व कप|1987]], [[1992 क्रिकेट विश्व कप|1992]])}}
|1<!-- **PLEASE DO NOT CHANGE THESE RANKINGS** THEY ARE THE RANKINGS FROM 31 DECEMBER 2012, WHICH WERE USED TO DETERMINE WHICH TEAMS WENT INTO WHICH GROUP. IT IS NOT SUPPOSED TO REFLECT THE CURRENT RANKINGS -->
|A
|-
|{{cr|South Africa}}
|6
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|सेमीफाइनल {{small|([[1992 क्रिकेट विश्व कप|1992]], [[1999 क्रिकेट विश्व कप|1999]], [[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]])}}
|2
|B
|-
|{{cr|India}}
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|'''विजेता''' {{small|([[1983 क्रिकेट विश्व कप|1983]], [[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]])}}
|3
|B
|-
|{{cr|AUS}}
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|'''विजेता''' {{small|([[1987 क्रिकेट विश्व कप|1987]], [[1999 क्रिकेट विश्व कप|1999]], [[2003 क्रिकेट विश्व कप|2003]], [[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]])}}
|4
|A
|-
|{{cr|Sri Lanka}}
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|'''विजेता''' {{small|([[1996 क्रिकेट विश्व कप|1996]])}}
|5
|A
|-
|{{cr|Pakistan}}
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|'''विजेता''' {{small|([[1992 क्रिकेट विश्व कप|1992]])}}
|6
|B
|-
|{{cr|West Indies}}
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|'''विजेता''' {{small|([[1975 क्रिकेट विश्व कप|1975]], [[1979 क्रिकेट विश्व कप|1979]])}}
|7
|B
|-
|{{cr|Bangladesh}}
|4
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|सुपर 8 {{small|([[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]])}}
|8
|A
|-
|{{cr|New Zealand}}
|10
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|सेमीफाइनल {{small|([[1975 क्रिकेट विश्व कप|1975]], [[1979 क्रिकेट विश्व कप|1979]], [[1992 क्रिकेट विश्व कप|1992]], [[1999 क्रिकेट विश्व कप|1999]], [[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]], [[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]])}}
|9
|A
|-
|{{cr|Zimbabwe}}
|8
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|सुपर 6 {{small|([[1999 क्रिकेट विश्व कप|1999]], [[2003 क्रिकेट विश्व कप|2003]])}}
|10
|B
|-
|{{cr|Ireland}}
|rowspan=2|डब्ल्यूसीएल चैम्पियनशिप
|2
|[[2011 क्रिकेट विश्व कप|2011]]
|सुपर 8 {{small|([[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]])}}
|11
|B
|-
|{{cr|AFG}}
|0
|—
|—
|12
|A
|-
|{{cr|स्कॉटलैण्ड}}<ref>{{cite news|title=Scotland Win World Cup Qualifier|url=http://www.cricketworld.com/scotland-win-world-cup-qualifier/36502.htm|accessdate=17 जुलाई 2014|work=Cricket World Media}}</ref>
|rowspan=2|विश्व कप क्वालीफायर
|2
|[[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]]
|ग्रुप चरण {{small|([[1999 क्रिकेट विश्व कप|1999]], [[2007 क्रिकेट विश्व कप|2007]])}}
|13
|A
|-
|{{cr|United Arab Emirates}}
|1
|[[1996 क्रिकेट विश्व कप|1996]]
|ग्रुप चरण {{small|([[1996 क्रिकेट विश्व कप|1996]])}}
|14
|B
|}
{{reflist|group=nb}}
== मैच के स्थान ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0 auto; clear:both"
|-
![[सिडनी]]
![[मेलबॉर्न]]
![[एडिलेड]]
![[ब्रिस्बेन]]
![[पर्थ]]
|-
|[[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]]
|[[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]]
|[[एडीलेड ओवल]]
|[[ब्रिसबेन क्रिकेट मैदान]]
|[[वाका क्रिकेट मैदान]]
|-
|क्षमता: 48,000 <small>(उन्नत बनाया)</small>
|क्षमता: 100,024
|क्षमता: 53,500 <small>(उन्नत बनाया)</small>
|क्षमता: 42,000
|क्षमता: 24,500
|-
|[[File:Ashes 2010-11 Sydney Test final wicket.jpg|150px]]
|[[File:MCG (Melbourne Cricket Ground).jpg|150px]]
|[[File:Adelaide Oval Western Grandstand.jpg|150px]]
|[[File:Australia vs South Africa.jpg|150px]]
|[[File:3rd Test, Perth, 15Dec2006.jpg|150px]]
|-
![[होबार्ट]]
!rowspan=8 colspan=2|{{location map+|Australia|width=300|float=center|caption=ऑस्ट्रेलिया में स्थल|places=
{{Location map~|Australia|lat_deg=-31|lat_min=-57|lon_deg=115|lon_min=52|position=right|background=|label=[[पर्थ]]}}
{{Location map~|Australia|lat_deg=-37|lat_min=-49|lon_deg=144|lon_min=59|position=left|background=|label=[[मेलबॉर्न]]}}
{{Location map~|Australia|lat_deg=-33|lat_min=-53|lon_deg=151|lon_min=13|position=left|background=|label=[[सिडनी]]}}
{{Location map~|Australia|lat_deg=-42|lat_min=-52|lon_deg=147|lon_min=22|position=left|background=|label=[[होबार्ट]]}}
{{Location map~|Australia|lat_deg=-27|lat_min=-29|lon_deg=153|lon_min=2|position=left|background=|label=[[ब्रिस्बेन]]}}
{{Location map~|Australia|lat_deg=-34|lat_min=-54|lon_deg=138|lon_min=35|position=left|background=|label=[[एडिलेड]]}}
{{Location map~|Australia|lat_deg=-35|lat_min=-19|lon_deg=149|lon_min=8|position=left|background=|label=[[कैनबरा]]}}
}}
! rowspan="8"|{{location map+|New Zealand|width=150|float=center|caption=न्यूज़ीलैण्ड में स्थल|places=
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-36|lat_min=-52|lon_deg=174|lon_min=44|position=left|background=|label=[[ऑक्लैण्ड]]}}
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-43|lat_min=-42|lon_deg=172|lon_min=39|position=bottom|background=|label=[[क्राइस्टचर्च]]}}
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-45|lat_min=-53|lon_deg=170|lon_min=29|position=bottom|background=|label=[[डुनेडिन]]}}
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-37|lat_min=-47|lon_deg=175|lon_min=16|position=left|background=|label=[[हैमिल्टन, न्यूज़ीलैण्ड|हैमिल्टन]]}}
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-39|lat_min=-30|lon_deg=176|lon_min=54|position=left|background=|label=[[नेपियर]]}}
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-41|lat_min=-16|lon_deg=173|lon_min=16|position=left|background=|label=[[नेल्सन, न्यूजीलैंड|नेल्सन]]}}
{{Location map~|New Zealand|lat_deg=-41|lat_min=-18|lon_deg=174|lon_min=46|position=bottom|background=|label=[[वेलिंग्टन]]}}
}}
![[कैनबरा]]
|-
|[[बैलेरीव ओवल]]
|[[मनुका ओवल]]
|-
|क्षमता: 20,000 <small>(उन्नत बनाया)</small>
|क्षमता: 13,550
|-
|[[File:Bellerive oval hobart.jpg|150px]]
|[[File:Manuka Oval.JPG|150px]]
|-
![[ऑक्लैण्ड]]
![[क्राइस्टचर्च]]
|-
|[[इडेन पार्क]]
|[[हग्लेय ओवल]]
|-
|क्षमता: 46,000
|क्षमता: 20,000
|-
|[[File:Eden Park at Dusk, 2013, cropped.jpg|150px]]
|[[File:Hagley Oval 2007 - from HagleyParkAerialPhoto.jpg|150px]]
|-
![[हैमिल्टन, न्यूज़ीलैण्ड|हैमिल्टन]]
![[नेपियर]]
![[वेलिंग्टन]]
![[नेल्सन, न्यूजीलैंड|नेल्सन]]
![[डुनेडिन]]
|-
|[[सेडन पार्क]]
|[[मैक्लीन पार्क]]
|[[वेलिंग्टन रीजनल स्टेडियम]]
|[[सक्ष्तोन ओवल]]
|[[युनिव्हर्सिटी ओवल, डुनेडिन|युनिव्हर्सिटी ओवल]]
|-
|क्षमता: 12,000
|क्षमता: 20,000
|क्षमता: 33,000
|क्षमता: 5,000
|क्षमता: 6,000
|-
|[[File:Waikato cricket ground.jpg|150px]]
|[[File:McLean Park, Napier.jpg|150px]]
|[[File:Westpac Stadium Cricket luving Crowd.jpg|150px]]
|[[File:Saxton oval panorama cropped.jpg|150px]]
|[[File:New Zealand vs Pakistan, University Oval, Dunedin, New Zealand.jpg|150px]]
|}
== तैयारी ==
=== स्थानीय आयोजन समिति ===
2015 क्रिकेट विश्व कप खातिर तैयारी की रूप में, टूर्नामेंट की आयोजन समिति के अंतिम रूप दिहल गइल जेवना में जॉन हर्न्देन मुख्य कार्यकारी अधिकारी नामित भइलें<ref>
[http://icc-cricket.yahoo.net/events_and_awards/CWC/newsdetails.php?newsId=17892_1321836600 John Harnden announced as ICC Cricket World Cup 2015 CEO] ICC Official Website. Retrieved 26 जनवरी 2012</ref> जेम्स स्ट्रांग अध्यक्ष के रूप में नामित,<ref>
[http://icc-cricket.yahoo.net/events_and_awards/CWC/newsdetails.php?newsId=16699_1313488800 James Strong announced as ICC Cricket World Cup 2015 Chairman] ICC Official Website. Retrieved 26 जनवरी 2012</ref> आ राल्फ वाटर्स के डिप्टी चेयरमैन बनावल गइल।<ref>
[http://icc-cricket.yahoo.net/events_and_awards/CWC/newsdetails.php?newsId=16768_1313992440 Ralph Waters announced as ICC Cricket World Cup 2015 Deputy Chairman] ICC Official Website. Retrieved 26 जनवरी 2012</ref>
=== मीडिया आ परचार ===
अंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद [[ESPN स्टार स्पोर्ट्स|ईएसपीएन स्टार स्पोर्ट्स]] के अमेरिका खातिर 2 अरब डॉलर में 2015 क्रिकेट विश्व कप के प्रसारण क अधिकार बेचले बाटे। स्थानीय आयोजन समिति टूर्नामेंट में अपनी ओर से क्रिकेट की प्रशंसक लोगन की जरूरत की मोताबिक सबसे ढेर अनुकूल टूर्नामेंट बनावे खातिर आ [[ऑस्ट्रेलिया]] अउरी [[न्यूजीलैंड]] भर में क्रिकेट की बढ़ावा खातिर एगो विस्तृत श्रृंखला बनावे खातिर एह कप क मेजबानी चाहत बाटे।<ref>[http://icc-cricket.yahoo.net/newsdetails.php?newsId=18836_1327733640 Prime Ministers Gillard and Key open innings for CWC2015]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ICC Official Website. Retrieved 28 जनवरी 2012</ref>
=== टेलीविजन ===
{| class="wikitable"
|-
!देश / महाद्वीप!! टेलीविजन प्रसारक !! रेडियो प्रसारक !! वेब स्ट्रीमिंग
|-
|{{flag|अफ़ग़ानिस्तान}}
|{{small|केबल/सैटेलाइट}} [[एरियाना टीवी|एरियाना टेलीविजन नेटवर्क]], [[लेमार टीवी]]
|
|
|-
|{{flag|ऑस्ट्रेलिया}}
|{{plainlist|
* {{small|नि: शुल्क:}} [[नाइन नेटवर्क]] {{small|(केवल ऑस्ट्रेलिया के मैच और फाइनल)}}
* {{small|केबल/सैटेलाइट (शुल्क):}} [[फॉक्स स्पोर्ट्स (ऑस्ट्रेलिया)|फॉक्स स्पोर्ट्स]]<ref>{{cite news |url=http://www.foxtel.com.au/whats-on/foxtel-insider/fox-sports-and-the-nine-network-home-to-iccs-cricket-world-c-196879.htm |title=FOX SPORTS and the Nine Network home to ICC's Cricket World Cups from 2012-2015 |date=29 August 2012 |publisher=Foxtel |accessdate=2 जनवरी 2014 }}</ref>
}}
|[[ऑस्ट्रेलियन ब्रोडकास्टिंग कॉर्पोंरेशन|एबीसी]]<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/cricket-world-cup-2015/broadcast-schedule/ |title=ICC World Cup 2015: Live on ABC Grandstand |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=12 फरवरी 2015 |website=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC.net.au]] |publisher=Australian Broadcasting Corporation |access-date=13 फरवरी 2015}}</ref>,<br/> [[3एडब्लू]]
|[[फॉक्स स्पोर्ट्स]] <br/>{{small|(Foxsports.com.au)}}
|-
|[[अफ्रीका]]
|[[सुपरस्पोर्ट (टीवी चैनल)|सुपरस्पोर्ट]]
|
|
|-
|[[मध्य पूर्व]]
|{{small|केबल/सैटेलाइट}} [[ओएसएन]] स्पोर्ट्स क्रिकेट
|
|
|-
|{{flag|बांग्लादेश}}
|{{small|केबल/सैटेलाइट}} [[बांग्लादेश टेलीविजन]], [[मास्रंगा टेलीविजन]] व [[गाजी टेलीविजन]]
|[[बांग्लादेश बेतार]]
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|भूटान}}
|
|
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|कनाडा}}
|{{plainlist|
* {{small|नि: शुल्क:}} [[ओमनी टेलीविजन]] (भारत बनाम पाकिस्तान एकमात्र)
* {{small|केबल/सैटेलाइट}} (शुल्क): [[रोजर्स कम्युनिकेशंस]]<ref>{{cite web|url=http://www.sportsnet.ca/cricket/india-looks-to-defend-cricket-world-cup-title/|title=Rogers to deliver live PPV coverage of Cricket World Cup|work=Sportsnet.ca}}</ref>
}}
|[[इको स्टार]]
|{{small|ब्रॉडबैंड}} (शुल्क): [[रोजर्स केबल]]
|-
|[[मध्य अमेरिका]]
|
|[[इको स्टार]]
|
|-
|{{flag|चीन}}
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|[[यूरोप]] {{small|(ब्रिटेन और आयरलैंड को छोड़कर)}}
|
|
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|फ़िजी}}
|[[फ़िजी टीवी]]
|
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|भारत}}
|{{plainlist|
* {{small|केबल/सैटेलाइट (शुल्क):}} [[स्टार स्पोर्ट्स]]<ref>{{cite news |url=http://www.businesswireindia.com/news/news-details/espn-star-sports-espn-international-announce-agreement-icc-events-cham/31750 |title=ESPN STAR Sports and ESPN International Announce Agreement for ICC Events and Champions League Twenty20 for the Caribbean through 2015 |date=27 June 2012 |publisher=BusinessWire India |accessdate=18 जनवरी 2014 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107023541/http://www.businesswireindia.com/news/news-details/espn-star-sports-espn-international-announce-agreement-icc-events-cham/31750%20 |url-status=dead }}</ref>
* {{small|नि: शुल्क:}} [[दूरदर्शन नेशनल]] {{small|(केवल भारत के मैच और फाइनल)}}
}}
|[[आकाशवाणी]]
|{{plainlist|
*[[स्टार स्पोर्ट्स]]
}}
|-
|{{flag|आयरलैंड}}
|{{small|केबल/सैटेलाइट (शुल्क):}} [[स्काई स्पोर्ट्स]]<ref name="Sky">{{cite news |url=http://www1.skysports.com/cricket/news/12172/7721559/sky-wins-new-icc-deal |title=Sky wins new ICC deal |date=1 मई 2012 |publisher=Sky Sports |accessdate=2 जनवरी 2014 }}</ref><ref name="SkyWC">{{cite web|url= http://www1.skysports.com/cricket/news/11066/9642330/sky-sports-world-cup-to-be-dedicated-cricket-channel-for-2015-tournament |title= Sky Sports World Cup to be dedicated cricket channel for 2015 tournament |publisher= Sky Sports |date= 13 जनवरी 2015 |accessdate=31 जनवरी 2015}}</ref> <br>
{{small|नि: शुल्क:}} आईटीवी और आईटीवी4 पर रात को हाइलाइट्स <ref name="ITV">{{cite web|title=ITV net CWC Highlights|url=http://www.theguardian.com/media/2015/jan/27/itv-scores-cricket-world-cup-highlights|website=theguardian.com|publisher=Guardian Newspaper|accessdate=जुलाई 2, 2015}}</ref>
|[[बीबीसी रेडियो]]
|[[बीस्काईबी]]
|-
|{{flag|जमैका}}
|[[टेलीविजन जमैका]]
|
|
|-
|{{flag|मालदीव}}
|
|
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|नेपाल}}
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|
|
|-
|{{flag|न्यूजीलैंड}}
|{{plainlist|
* {{small|केबल/सैटेलाइट (शुल्क):}} [[स्काई स्पोर्ट्स (न्यूजीलैंड)|स्काई स्पोर्ट्स]]<ref name="SkyNZ260713">{{cite news |url=http://www.sportspromedia.com/news/sky_sport_to_show_cricket_world_cup_in_new_zealand/ |title=Sky to show Cricket World Cup in New Zealand |first=Eoin |last=Connolly |date=26 July 2013 |publisher=SportsPro |accessdate=2 जनवरी 2014 }}</ref>
* {{small|नि: शुल्क:}} [[प्राइम (न्यूजीलैंड)|प्राइम]] {{small|(चयनित मैच<ref name="SkyNZ260713"/><ref>{{cite web|title=CWC 2015 Announces Opening Events, 16 Dec 2014|url=http://www.scoop.co.nz/stories/CU1412/S00321/icc-cricket-world-cup-2015-announces-opening-events.htm|website=Scoop.co.nz|publisher=ICC|accessdate=17 जनवरी 2015}}</ref>)}}
}}
|
|[[स्काई स्पोर्ट्स (न्यूजीलैंड)|स्काई स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|नॉर्वे}}
|[[एनआरके 2]]
|
|
|-
|{{flag|पाकिस्तान}}
|{{plainlist|
* {{small|केबल/सैटेलाइट (शुल्क):}} [[टेन स्पोर्ट्स]]
* {{small|केबल/सैटेलाइट (नि: शुल्क):}} [[पाकिस्तान टेलिविज़न कॉरपोरेशन|पीटीवी स्पोर्ट्स]]<ref>{{cite news |url=http://sports.ptv.com.pk/ |title=Ptv to show Cricket World Cup in Pakistan |first=Eoin |last=Connolly |date=26 July 2013 |publisher=SportsPro |accessdate=2 जनवरी 2014 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107023526/https://sports.ptv.com.pk/%20 |url-status=dead }}</ref>
}}
|[[हम एफएम]]
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|सिंगापुर}}
|[[स्टार क्रिकेट]]
|
|
|-
|{{flag|दक्षिण अफ्रीका}} {{small|(अफ्रीका को छोड़कर)}}
|{{plainlist|
*{{small|केबल/सैटेलाइट (नि: शुल्क):}}[[दक्षिण अफ्रीका ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशन|एसएबीसी]] {{small|(अफ्रीका को छोड़कर)}}
*{{small|केबल/सैटेलाइट:}} [[सुपरस्पोर्ट (टीवी चैनल)|सुपरस्पोर्ट]]
}}
|
|[[सुपरस्पोर्ट (टीवी चैनल)|सुपरस्पोर्ट]]
|-
|{{flag|श्रीलंका}}
|{{plainlist|
*{{small|नि: शुल्क:}} [[श्रीलंका रूपावाहिनी कॉर्पोरेशन|चैनल आई]]
*{{small|केबल/सैटेलाइट:}} [[स्टार क्रिकेट]]
}}
|
|[[स्टार स्पोर्ट्स]]
|-
|{{flag|संयुक्त अरब अमीरात}}
|
|[[हम एफएम]]
|
|-
|{{flag|संयुक्त राजशाही}}
|{{small|केबल/सैटेलाइट (शुल्क):}} [[स्काई स्पोर्ट्स]] <ref name="Sky"/><ref name="SkyWC"/> <br>
{{small|नि: शुल्क:}} आईटीवी और आईटीवी4 पर रात को हाइलाइट्स <ref name="ITV"/>
|[[बीबीसी रेडियो]]
|[[बीस्काईबी]]
|-
|{{flag|संयुक्त राज्य अमेरिका}}
|{{small|सैटेलाइट (शुल्क):}}[[डिश नेटवर्क]]
|
|{{small|ब्रॉडबैंड (शुल्क):}}[[ईएसपीएन]]<ref>{{cite news |url=http://www.espncricinfo.com/usa/content/story/507588.html |title=ESPN buys US rights for 2015 World Cup |date=23 मार्च 2011 |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=7 October 2014 }}</ref>
|-
|{{flag|वेस्ट इंडीज}}
|{{small|नि: शुल्क:}} [[कैरेबियन मीडिया कॉर्पोरेशन|सीएमसी]]
|[[कैरेबियन मीडिया कॉर्पोरेशन|सीएमसी]]
|[[कैरेबियन मीडिया कॉर्पोरेशन|सीएमसी]]
|}
== ग्रुप चरण ==
=== पूल ए ===
<!--PLEASE READ BEFORE YOU UPDATE THE TABLE AFTER A FINAL SCORE:
1. Most importantly, make sure the score is FINAL! Don't update based on games that are still ongoing.
2. Update the record of BOTH TEAMS, not just the winner or the team you support.
3. Update EVERY COLUMN, not just Pts, but also Pld, W, T, L, NR, NRR (errors will be hard to detect).
4. Make sure the teams are in the correct new positions (in particular, make sure teams with the same number of points are ranked correctly based on the tiebreakers of the tournament).
If in any doubt, check with standings from official websites (such as icc-cricket.yahoo.net) or reliable sources.
5. When, and only when, a team is 100% certain to have qualified for the quarter finals, insert style="background:#cfc;" above their name to colour the background green.
-->
{| class="wikitable" border="1" style="text-align:center;"
|-
!width=175 |दल
!width=20{{!}}{{Tooltip|Pld|खेला}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|W|जीता}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|L|खोया}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|T|ड्रा}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|NR|कोई परिणाम नही}}
!width=40{{!}}{{Tooltip|NRR|नेट रन रेट}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|Pts|अंक}}
|- style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|NZL}}
| 6 || 6 || 0 || 0 || 0 || +2.564 || '''12
|- style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|AUS}}
| 6 || 4 || 1 || 0 || 1 || +2.257 || '''9
|-style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|SRI}}
| 6 || 4 || 2 || 0 || 0 || +0.371 || '''8
|-style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|BAN}}
| 6 || 3 || 2 || 0 || 1 || +0.136 || '''7
|-
|style="text-align:left"|{{cr|ENG}}
| 6 || 2 || 4 || 0 || 0 || −0.753 || '''4
|-
|style="text-align:left"|{{cr|AFG}}
| 6 || 1 || 5 || 0 || 0 || −1.853 || '''2
|-
|style="text-align:left"|{{cr|SCO}}
| 6 || 0 || 6 || 0 || 0 || −2.218 || '''0
|-
|}
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match1}} 14 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 331/6 (50 ओवर)
| score2 = 233 (46.1 ओवर)
| runs1 = [[कोरी एंडरसन]] 75 (46)
| wickets1 = [[जीवन मेंडिस]] 2/5 (2 ओवर)
| runs2 = [[लहिरु थिरिमन्ने]] 65 (60)
| wickets2 = [[कोरी एंडरसन]] 2/18 (3.1 ओवर)
| result = न्यूजीलैंड की 98 रन से जीत
| venue = [[हग्लेय ओवल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| toss = श्रीलंका ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[कोरी एंडरसन]] ([[न्यूजीलैंड]])
| umpires = मराइस इरास्मस ([[दक्षिण अफ्रीका]]) व <br/>निगेल लोंग ([[इंगलैंड]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656399.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match2}} 14 फ़रवरी
| daynight = yes
| time = 14:30
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = 342/9 (50 ओवर)
| score2 = 231 (41.5 ओवर)
| runs1 = [[आरोन फिंच]] 135 (128)
| wickets1 = [[स्टीवन फिन (क्रिकेटर)|स्टीवन फिन]] 5/71 (10 ओवर)
| runs2 = [[जेम्स टेलर (क्रिकेटर, 1990)|जेम्स टेलर]] 98[[नाबाद|*]] (90)
| wickets2 = [[मिशेल मार्श]] 5/33 (9 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 111 रन से जीत
| venue = [[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]], [[मेलबॉर्न]]
| toss = इंग्लैण्ड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[आरोन फिंच]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| umpires = अलीम डार ([[पाकिस्तान]]) व <br/> कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html स्कोरकार्ड]
| notes = [[स्टीवन फिन (क्रिकेटर)|स्टीवन फिन]] ने इस मैच में हैट्रिक ली।<ref>{{cite news |title=Cricket World Cup 2015: Steven Finn takes hat-trick |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31468542 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=14 फरवरी 2015 |accessdate=14 फरवरी 2015 }}</ref>
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match6}} 17 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr|SCO}}
| team2 = {{cr-rt|NZL}}
| score1 = 142 (36.2 ओवर)
| score2 = 146/7 (24.5 ओवर)
| runs1 = [[मैट मचान]] 56 (79)
| wickets1 = [[डेनियल विटोरी]] 3/24 (8.2 ओवर)
| runs2 = [[केन विलियमसन]] 38 (45)
| wickets2 = [[जोश डेवी]] 3/40 (7 ओवर)
| result = न्यूजीलैंड की 3 विकेट से जीत
| venue = [[युनिव्हर्सिटी ओवल, डुनेडिन|युनिव्हर्सिटी ओवल]], [[डुनेडिन]]
| toss = न्यूजीलैंड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[ट्रेंट बोउल्ट]] ([[न्यूजीलैंड]])
| umpires = साइमन फ्राई ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> निगेल लोंग ([[इंग्लैण्ड]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656409.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match7}} 18 फ़रवरी
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|BAN}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 267 (50 ओवर)
| score2 = 162 (42.5 ओवर)
| runs1 = [[मुश्फिकर रहीम]] 71 (56)
| wickets1 = [[शाहपुर जादरान]] 2/20 (7 ओवर)
| runs2 = [[मोहम्मद नबी]] 44 (43)
| wickets2 = [[मशरफे मुर्तजा]] 3/20 (9 ओवर)
| result = बांग्लादेश की 105 रन से जीत
| venue = [[मनुका ओवल]], [[कैनबरा]]
| umpires = स्टीव डेविस ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> जोएल विल्सन ([[वेस्ट इंडीज़]])
| motm = [[मुश्फिकर रहीम]] ([[बांग्लादेश]])
| toss = बांग्लादेश ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656411.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match9}} 20 फ़रवरी
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|ENG}}
| team2 = {{cr-rt|NZL}}
| score1 = 123 (33.2 ओवर)
| score2 = 125/2 (12.2 ओवर)
| runs1 = [[जो रूट]] 46 (70)
| wickets1 = [[टिम साउथी]] 7/33 (9 ओवर)
| runs2 = [[ब्रेंडन मैकुलम]] 77 (25)
| wickets2 = [[क्रिस वोकस]] 2/8 (3 ओवर)
| venue = [[वेलिंग्टन रीजनल स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]]
| toss = इंग्लैण्ड ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| motm = [[टिम साउथी]] ([[न्यूजीलैंड]])
| umpires = पॉल राफेल ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html स्कोरकार्ड]
| result = न्यूजीलैंड की 8 विकेट से जीत
| notes = [[टिम साउथी]] ([[न्यूजीलैंड]]) ने विश्व कप के इतिहास में तीसरा सर्वश्रेष्ठ गेंदबाजी आंकड़ा लिया व वनडे में न्यूजीलैंडर के द्वारा सर्वोत्तम।<ref name="NZ-Eng">{{cite news |title=Southee, McCullum trample England |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/835003.html |work=ESPN Cricinfo |publisher=ESPN Cricinfo |date=20 फरवरी 2015 |accessdate=20 फरवरी 2015 }}</ref>
*''[[ब्रेंडन मैकुलम]] ([[न्यूजीलैंड]]) ने विश्व कप के इतिहास में सबसे तेजी से पचास रन (18 गेंदों में) बनाए, समग्र तीसरी सबसे तेजी व न्यूजीलैंडर के द्वारा सबसे तेज वनडे पचास।''<ref name="NZ-Eng" />
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match11}} 21 फ़रवरी
| time = 13:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|BAN}}
| score1 =
| score2 =
| runs1 =
| wickets1 =
| runs2 =
| wickets2 =
| venue = [[ब्रिसबेन क्रिकेट मैदान]], [[ब्रिस्बेन]]
| toss = कोई टॉस नही।
| motm =
| umpires = बिली बोडेन ([[न्यूजीलैंड]]) व <br/> कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656419.html स्कोरकार्ड]
| result = एक भी गेंद डाले बिना मैच रद्द किया गया
| rain = भारी बारिश की वजह से मैच रद्द।<ref>{{cite news |title=Cricket World Cup 2015: Australia v Bangladesh washed out by rain |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31545382 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=21 फरवरी 2015 |accessdate=21 फरवरी 2015 }}</ref>
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match12}} 22 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr|Afghanistan}}
| team2 = {{cr-rt|SRI}}
| score1 = 232 (49.4 ओवर)
| score2 = 236/6 (48.2 ओवर)
| runs1 = [[असगर स्टेनिकाजी]] 54 (57)
| wickets1 = [[एंजेलो मैथ्यूज]] 3/41 (7 ओवर)
| runs2 = [[महेला जयवर्धने]] 100 (120)
| wickets2 = [[हामिद हसन]] 3/45 (9 ओवर)
| result = श्रीलंका की 4 विकेट से जीत
| venue = [[युनिव्हर्सिटी ओवल, डुनेडिन|युनिव्हर्सिटी ओवल]], [[डुनेडिन]]
| toss = श्रीलंका ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[महेला जयवर्धने]] ([[श्रीलंका]])
| umpires = क्रिस गफ्फने ([[न्यूज़ीलैंड]]) व <br/> रिचर्ड इलिंगवर्थ ([[इंग्लैण्ड]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656421.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match14}} 23 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 303/8 (50 ओवर)
| score2 = 184 (42.2 ओवर)
| runs1 = [[मोइन अली]] 128 (107)
| wickets1 = [[जोश डेवी]] 4/68 (10 ओवर)
| runs2 = [[काइल कोएत्जर]] 71 (84)
| wickets2 = [[स्टीवन फिन (क्रिकेटर)|स्टीवन फिन]] 3/26 (9 ओवर)
| venue = [[हग्लेय ओवल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| toss = स्कॉटलैण्ड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[मोइन अली]] ([[इंग्लैण्ड]])
| umpires = एस. रवि ([[भारत]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html स्कोरकार्ड]
| result = इंग्लैण्ड की 119 रन से जीत
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match17}} 26 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr|SCO}}
| team2 = {{cr-rt|Afghanistan}}
| score1 = 210 (50 ओवर)
| score2 = 211/9 (49.3 ओवर)
| runs1 = [[मैट मचान]] 31 (28)
| wickets1 = [[शाहपुर जादरान]] 4/38 (10 ओवर)
| runs2 = [[सामीउल्लाह शेन्वरी]] 96 (147)
| wickets2 = [[रिची बेरिंगटोन]] 4/40 (10 ओवर)
| result = अफ़्गानिस्तान की 1 विकेट से जीत
| venue = [[युनिव्हर्सिटी ओवल, डुनेडिन|युनिव्हर्सिटी ओवल]], [[डुनेडिन]]
| umpires = साइमन फ्राई ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> रुचिरा पल्लियगुरुगे ([[श्रीलंका]])
| motm = [[सामीउल्लाह शेन्वरी]] ([[अफ़्गानिस्तान]])
| toss = अफ़्गानिस्तान ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656431.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match18}} 26 फ़रवरी
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|SRI}}
| team2 = {{cr-rt|BAN}}
| score1 = 332/1 (50 ओवर)
| score2 = 240 (47 ओवर)
| runs1 = [[तिलकरत्ने दिलशान]] 161[[नाबाद|*]] (146)
| wickets1 = [[रुबेल हुसैन]] 1/62 (9 ओवर)
| runs2 = [[साबिर रहमान]] 53 (62)
| wickets2 = [[लसिथ मलिंगा]] 3/35 (9 ओवर)
| result = श्रीलंका की 92 रन से जीत
| venue = [[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]], [[मेलबॉर्न]]
| umpires = अलीम डार ([[पाकिस्तान]]) व <br/> पॉल राफेल ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[तिलकरत्ने दिलशान]] ([[श्रीलंका]])
| toss = श्रीलंका ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656433.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match20}} 28 फ़रवरी
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|AUS}}
| team2 = {{cr-rt|NZL}}
| score1 = 151 (32.2 ओवर)
| score2 = 152/9 (23.1 ओवर)
| runs1 = [[ब्रैड हैडिन]] 43 (41)
| wickets1 = [[ट्रेंट बोल्ट]] 5/27 (10 ओवर)
| runs2 = [[ब्रेंडन मैकुलम]] 50 (24)
| wickets2 = [[मिशेल स्टार्क]] 6/28 (9 ओवर)
| result = न्यूज़ीलैंड की 1 विकेट से जीत
| venue = [[इडेन पार्क]], [[ऑक्लैण्ड]]
| umpires = मराइस इरास्मस ([[दक्षिण अफ्रीका]]) व <br/> रिचर्ड इलिंगवर्थ ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[ट्रेंट बोल्ट]] ([[न्यूज़ीलैंड]])
| toss = ऑस्ट्रेलिया ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656441.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match22}} 1 मार्च
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 309/6 (50 ओवर)
| score2 = 312/1 (47.2 ओवर)
| runs1 = [[जो रूट]] 121 (108)
| wickets1 = [[तिलकरत्ने दिलशान]] 1/35 (8.2 ओवर)
| runs2 = [[लहिरु थिरिमन्ने]] 139[[नाबाद|*]] (143)
| wickets2 = [[मोइन अली]] 1/50 (10 ओवर)
| result = श्रीलंका की 9 विकेट से जीत
| venue = [[वेलिंग्टन रीजनल स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]]
| umpires = ब्रूस ओक्षेनफोर्ड ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[कुमार संगकारा]] ([[श्रीलंका]])
| toss = इंग्लैण्ड ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match26}} 4 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 417/6 (50 ओवर)
| score2 = 142 (37.3 ओवर)
| runs1 = [[डेविड वार्नर (क्रिकेटर)|डेविड वार्नर]] 178 (133)
| wickets1 = [[शाहपुर जादरान]] 2/89 (10 ओवर)
| runs2 = [[नवरोज़ मंगल]] 33 (35)
| wickets2 = [[मिशेल जॉनसन (क्रिकेटर)|मिशेल जॉनसन]] 4/22 (7.3 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 275 रन से जीत
| venue = [[वाका क्रिकेट मैदान]], [[पर्थ]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> माइकल गफ ([[इंग्लैंड]])
| motm = [[डेविड वार्नर (क्रिकेटर)|डेविड वार्नर]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| toss = अफ़्गानिस्तान ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| notes = ऑस्ट्रेलिया का स्कोर 417/6, विश्व कप के इतिहास में सबसे ज्यादा है।<ref name="Aus-Afg">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31727203|title=Australia post Cricket World Cup record score v Afghanistan|publisher=BBC Sport|date=4 मार्च 2015|accessdate=4 मार्च 2015}}</ref>
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656451.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match27}} 5 मार्च
| time = 11:00
| team1 = {{cr|SCO}}
| team2 = {{cr-rt|BAN}}
| score1 = 318/8 (50 ओवर)
| score2 = 322/4 (48.1 ओवर)
| runs1 = [[काइल कोएत्जर]] 156 (134)
| wickets1 = [[तस्किन अहमद]] 3/43 (7 ओवर)
| runs2 = [[तमीम इकबाल]] 95 (100)
| wickets2 = [[जोश डेवी]] 2/68 (10 ओवर)
| result = बांग्लादेश की 6 विकेट से जीत
| venue = [[सक्ष्तोन ओवल]], [[नेल्सन, न्यूजीलैंड|नेल्सन]]
| umpires = साइमन फ्राई ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> ब्रूस ओक्षेनफोर्ड ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[काइल कोएत्जर]] ([[स्कॉटलैण्ड]])
| toss = बांग्लादेश ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656451.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match31}} 8 मार्च
| time = 11:00
| team1 = {{cr|Afghanistan}}
| team2 = {{cr-rt|NZL}}
| score1 = 186 (47.4 ओवर)
| score2 = 188/4 (36.1 ओवर)
| runs1 = [[नजीबुल्लाह जादरान]] 56 (56)
| wickets1 = [[डेनियल विटोरी]] 4/18 (10 ओवर)
| runs2 = [[मार्टिन गुप्टिल]] 57 (76)
| wickets2 = [[शाहपुर जादरान]] 1/45 (10 ओवर)
| result = न्यूज़ीलैंड की 6 विकेट से जीत
| venue = [[मैक्लीन पार्क]], [[नेपियर]]
| umpires = जोहान क्लोएते ([[दक्षिण अफ़्रीका]]) व <br/> मराइस इरास्मस ([[दक्षिण अफ़्रीका]])
| motm = [[डेनियल विटोरी]] ([[न्यूज़ीलैंड]])
| toss = अफ़्गानिस्तान ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656461.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match32}} 8 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 376/9 (50 ओवर)
| score2 = 312/9 (46.2 ओवर)
| runs1 = [[ग्लेन मैक्सवेल]] 102 (53)
| wickets1 = [[लसिथ मलिंगा]] 2/59 (10 ओवर)
| runs2 = [[कुमार संगकारा]] 104 (107)
| wickets2 = [[जेम्स फॉल्कनर (क्रिकेटर)|जेम्स फॉल्कनर]] 3/48 (9 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 64 रन से जीत
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]]
| umpires = अलीम डार ([[पाकिस्तान]]) व <br/> इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[ग्लेन मैक्सवेल]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| toss = ऑस्ट्रेलिया ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656463.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match33}} 9 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|BAN}}
| team2 = {{cr-rt|ENG}}
| score1 = 275/7 (50 ओवर)
| score2 = 260 (48.3 ओवर)
| runs1 = [[महमूदुल्लाह रियाद]] 103 (138)
| wickets1 = [[जेम्स एंडरसन (क्रिकेटर)|जेम्स एंडरसन]] 2/45 (10 ओवर)
| runs2 = [[जोस बटलर]] 65 (52)
| wickets2 = [[रुबेल हुसैन]] 4/53 (9.3 ओवर)
| result = बांग्लादेश की 15 रन से जीत
| venue = [[एडीलेड ओवल]], [[एडिलेड]]
| umpires = बिली बोडेन ([[न्यूज़ीलैंड]]) व <br/> पॉल राफेल ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[महमूदुल्लाह रियाद]] ([[बांग्लादेश]])
| toss = इंग्लैण्ड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656467.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match35}} 11 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|SRI}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 363/9 (50 ओवर)
| score2 = 215 (43.1 ओवर)
| runs1 = [[कुमार संगकारा]] 124 (95)
| wickets1 = [[जोश डेवी]] 3/63 (8 ओवर)
| runs2 = [[फ्रेडी कोलमैन]] 70 (74)
| wickets2 = [[नुवान कुलशेखरा]] 3/20 (7 ओवर)
| result = श्रीलंका की 148 रन से जीत
| venue = [[बैलेरीव ओवल]], [[होबार्ट]]
| umpires = रिचर्ड इलिंगवर्थ ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> जोएल विल्सन ([[वेस्ट इंडीज़]])
| motm = [[कुमार संगकारा]] ([[श्रीलंका]])
| toss = श्रीलंका ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656471.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match37}} 13 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|BAN}}
| team2 = {{cr-rt|NZL}}
| score1 = 288/7 (50 ओवर)
| score2 = 290/7 (48.5 ओवर)
| runs1 = [[महमूदुल्लाह रियाद]] 128[[नाबाद|*]] (123)
| wickets1 = [[कोरी एंडरसन]] 2/43 (10 ओवर)
| runs2 = [[मार्टिन गुप्टिल]] 105 (100)
| wickets2 = [[शाकिब अल हसन]] 4/55 (8.5 ओवर)
| result = न्यूजीलैंड की 3 विकेट से जीत
| venue = [[सेडन पार्क]], [[हैमिल्टन, न्यूज़ीलैण्ड|हैमिल्टन]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> रिचर्ड इलिंगवर्थ ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[मार्टिन गुप्टिल]] ([[न्यूजीलैंड]])
| toss = न्यूजीलैंड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match38}} 13 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|Afghanistan}}
| team2 = {{cr-rt|ENG}}
| score1 = 111/7 (36.2 ओवर)
| score2 = 101/1 (18.1 ओवर)
| runs1 = [[शफीकुल्लाह (क्रिकेटर)|शफीकुल्लाह]] 30 (64)
| wickets1 = [[क्रिस जॉर्डन (क्रिकेटर)|क्रिस जॉर्डन]] 2/13 (6.2 ओवर)
| runs2 = [[इयान बेल]] 52[[नाबाद|*]] (56)
| wickets2 = [[हामिद हसन]] 1/17 (5 ओवर)
| result = इंग्लैण्ड की 9 विकेट से जीत ([[डकवर्थ लुईस नियम|डी / एल नियम]])
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]]
| umpires = बिली बोडेन ([[न्यूज़ीलैंड]]) व <br/> एस. रवि ([[भारत]])
| motm = [[क्रिस जॉर्डन (क्रिकेटर)|क्रिस जॉर्डन]] ([[इंग्लैण्ड]])
| toss = इंग्लैण्ड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| rain =
| notes = इंग्लैण्ड का लक्ष्य बारिश के कारण 101 रन 25 ओवर से हो गया था।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656477.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match40}} 14 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|SCO}}
| team2 = {{cr-rt|AUS}}
| score1 = 130 (25.4 ओवर)
| score2 = 133/3 (15.2 ओवर)
| runs1 = [[मैट मचान]] 40 (35)
| wickets1 = [[मिशेल स्टार्क]] 4/14 (4.4 ओवर)
| runs2 = [[माइकल क्लार्क (क्रिकेटर)|माइकल क्लार्क]] 47 (47)
| wickets2 = [[रॉबर्ट टेलर (क्रिकेटर, जन्म 1989)|रॉबर्ट टेलर]] 1/29 (5 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 7 विकेट से जीत
| venue = [[बैलेरीव ओवल]], [[होबार्ट]]
| umpires = इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> रिचर्ड इलिंगवर्थ ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[मिशेल स्टार्क]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| toss = ऑस्ट्रेलिया ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656477.html स्कोरकार्ड]
}}
=== पूल बी ===
<!--PLEASE READ BEFORE YOU UPDATE THE TABLE AFTER A FINAL SCORE:
1. Most importantly, make sure the score is FINAL! Don't update based on games that are still ongoing.
2. Update the record of BOTH TEAMS, not just the winner or the team you support.
3. Update EVERY COLUMN, not just Pts, but also Pld, W, T, L, NR, NRR (errors will be hard to detect).
4. Make sure the teams are in the correct new positions (in particular, make sure teams with the same number of points are ranked correctly based on the tiebreakers of the tournament).
If in any doubt, check with the standings from official websites (such as www.cricinfo.com) or reliable sources.
5. When, and only when, a team is 100% certain to have qualified for the quarter finals, insert style="background:#cfc;" above their name to colour the background green.
-->
{| class="wikitable" border="1" style="text-align:center;"
|-
!width=175 |दल
!width=20{{!}}{{Tooltip|Pld|खेलल}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|W|जीत}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|L|हार}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|T|ड्रा}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|NR|कौनों परिणाम ना}}
!width=40{{!}}{{Tooltip|NRR|नेट रन रेट}}
!width=20{{!}}{{Tooltip|Pts|अंक}}
|- style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|IND}}
| 6 || 6 || 0 || 0 || 0 || +1.827 || '''12
|- style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|RSA}}
| 6 || 4 || 2 || 0 || 0 || +1.707 || '''8
|- style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|PAK}}
| 6 || 4 || 2 || 0 || 0 || −0.085 || '''8
|- style="background:#cfc;"
|style="text-align:left"|{{cr|WIN}}
| 6 || 3 || 3 || 0 || 0 || −0.053 || '''6
|-
|style="text-align:left"|{{cr|IRE}}
| 6 || 3 || 3 || 0 || 0 || −0.933 || '''6
|-
|style="text-align:left"|{{cr|ZIM}}
| 6 || 1 || 5 || 0 || 0 || −0.527 || '''2
|-
|style="text-align:left"|{{nowrap|{{cr|UAE}}}}
| 6 || 0 || 6 || 0 || 0 || −2.032 || '''0
|-
|}
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match3}} 15 फ़रवरी
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|RSA}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 339/4 (50 ओवर)
| score2 = 277 (48.2 ओवर)
| runs1 = [[डेविड मिलर (क्रिकेटर)|डेविड मिलर]] 138[[नाबाद|*]] (92)
| wickets1 = [[एल्टन छिगुम्बुरा]] 1/30 (4 ओवर)
| runs2 = [[हैमिल्टन मसाकद्ज़ा]] 80 (74)
| wickets2 = [[इमरान ताहिर]] 3/36 (10 ओवर)
| result = दक्षिण अफ्रीका की 62 रन से जीत
| venue = [[सेडन पार्क]], [[हैमिल्टन, न्यूज़ीलैण्ड|हैमिल्टन]]
| umpires = रनमोर मार्टिनेज ([[श्रीलंका]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[डेविड मिलर (क्रिकेटर)|डेविड मिलर]] ([[दक्षिण अफ्रीका]])
| toss = ज़िम्बाब्वे टॉस जीतल आ फिल्डिंग लिहलस।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656403.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match4}} 15 फ़रवरी
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = 300/7 (50 ओवर)
| score2 = 224 (47 ओवर)
| runs1 = [[विराट कोहली]] 107 (126)
| wickets1 = [[सोहेल खान (क्रिकेटर)|सोहेल खान]] 5/55 (10 ओवर)
| runs2 = [[मिस्बाह-उल-हक]] 76 (84)
| wickets2 = [[मोहम्मद शमी]] 4/35 (9 ओवर)
| result = भारत की 76 रन से जीत
| venue = [[एडीलेड ओवल]], [[एडिलेड]]
| umpires = इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[विराट कोहली]] ([[भारत]])
| toss = भारत ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656405.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match5}} 16 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr|WIN}}
| team2 = {{cr-rt|IRE}}
| score1 = 304/7 (50 ओवर)
| score2 = 307/6 (45.5 ओवर)
| runs1 = [[लेंडल सिमंस]] 102 (84)
| wickets1 = [[जॉर्ज दोक्रेल्ल]] 3/50 (10 ओवर)
| runs2 = [[पॉल स्टर्लिंग]] 92 (84)
| wickets2 = [[जेरोम टेलर]] 3/71 (8.5 ओवर)
| result = आयरलैंड की 4 विकेट से जीत
| venue = [[सक्ष्तोन ओवल]], [[नेल्सन, न्यूजीलैंड|नेल्सन]]
| toss = आयरलैंड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[पॉल स्टर्लिंग]] ([[आयरलैंड]])
| umpires = रिचर्ड इलिंगवर्थ ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> ब्रूस ओक्षेनफोर्ड ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656407.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match8}} 19 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr|UAE}}
| team2 = {{cr-rt|ZIM}}
| score1 = 285/7 (50 ओवर)
| score2 = 286/6 (48 ओवर)
| runs1 = [[शैमान अनवर]] 67 (50)
| wickets1 = [[तेंदाई छतारा]] 3/42 (10 ओवर)
| runs2 = [[शॉन विलियम्स (क्रिकेटर)|शॉन विलियम्स]] 76[[नाबाद|*]] (65)
| wickets2 = [[मोहम्मद तौक़िर]] 2/51 (9 ओवर)
| venue = [[सक्ष्तोन ओवल]], [[नेल्सन, न्यूजीलैंड|नेल्सन]]
| toss = ज़िम्बाब्वे ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| motm = [[शॉन विलियम्स (क्रिकेटर)|शॉन विलियम्स]] ([[ज़िम्बाब्वे]])
| umpires = जोहान क्लोएते ([[दक्षिण अफ़्रीका]]) व <br/> क्रिस गफ्फने ([[न्यूज़ीलैंड]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656413.html स्कोरकार्ड]
| result = ज़िम्बाब्वे की 4 विकेट से जीत
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match10}} 21 फ़रवरी
| time = 11:00
| team1 = {{cr|WIN}}
| team2 = {{cr-rt|PAK}}
| score1 = 310/6 (50 ओवर)
| score2 = 160 (39 ओवर)
| runs1 = [[दिनेश रामदीन]] 51 (43)
| wickets1 = [[हरिस सोहेल]] 2/62 (9 ओवर)
| runs2 = [[उमर अकमल]] 59 (71)
| wickets2 = [[जेरोम टेलर]] 3/15 (7 ओवर)
| venue = [[हग्लेय ओवल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| toss = पाकिस्तान ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| umpires = मराइस इरास्मस ([[दक्षिण अफ़्रीका]]) व <br/> निगेल लोंग ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[आंद्रे रसेल]] ([[वेस्ट इंडीज़]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656417.html स्कोरकार्ड]
| result = वेस्ट इंडीज़ की 150 रन से जीत
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match13}} 22 फ़रवरी
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|RSA}}
| score1 = 307/7 (50 ओवर)
| score2 = 177 (40.2 ओवर)
| runs1 = [[शिखर धवन]] 137 (146)
| wickets1 = [[मोर्ने मोर्कल]] 2/59 (10 ओवर)
| runs2 = [[फाफ डु प्लेसिस]] 55 (71)
| wickets2 = [[रविचंद्रन अश्विन]] 3/41 (10 ओवर)
| result = भारत की 130 रन से जीत
| venue = [[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]], [[मेलबॉर्न]]
| umpires = अलीम डार ([[पाकिस्तान]]) व <br/> रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[शिखर धवन]] ([[भारत]])
| toss = भारत ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656423.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match15}} 24 फ़रवरी
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|WIN}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 372/2 (50 ओवर)
| score2 = 289 (44.3 ओवर)
| runs1 = [[क्रिस गेल]] 215 (147)
| wickets1 = [[हैमिल्टन मसाकद्ज़ा]] 1/39 (6.2 ओवर)
| runs2 = [[शॉन विलियम्स (क्रिकेटर)|शॉन विलियम्स]] 76 (61)
| wickets2 = [[जेरोम टेलर]] 3/38 (10 overs)
| result = वेस्ट इंडीज़ की 73 रन से जीत ([[डकवर्थ लुईस नियम|डी / एल नियम]])
| venue = [[मनुका ओवल]], [[कैनबरा]]
| umpires = स्टीव डेविस ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[क्रिस गेल]] ([[वेस्ट इंडीज़]])
| toss = वेस्ट इंडीज़ ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| rain = जिम्बाब्वे का लक्ष्य बारिश के कारण 363 रन 48 ओवर से हो गया था।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656427.html स्कोरकार्ड]
| notes = [[क्रिस गेल]], विश्व कप मैच में दोहरा शतक स्कोर करने के लिए पहले बल्लेबाज बन गए और वनडे में दोहरा शतक स्कोर करने के लिए पहले गैर-भारतीय बल्लेबाज बने।<ref>{{cite news |title=Gayle becomes first batsman to score double ton in world cup |url=http://www.sportsmirchi.com/gayle-becomes-first-batsman-to-score-double-ton-in-world-cup/ |publisher=SportsMirchi.com |access-date=2015-03-20 |archive-date=2015-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224101651/http://www.sportsmirchi.com/gayle-becomes-first-batsman-to-score-double-ton-in-world-cup/ |url-status=dead }}</ref>
*''[[मार्लोन सैमुअल्स]] के साथ [[क्रिस गेल]] की 372 रन की साझेदारी वनडे इतिहास में किसी भी विकेट के लिए सबसे अधिक है।''<ref>{{cite web |title=Highest partnership ever for Chris Gayle and Marlon Samuels |url=http://stats.espncricinfo.com/momentum-one-day-cup-2014-15/content/records/283574.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=24 फरवरी 2015 }}</ref>
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match16}} 25 फ़रवरी
| time = 13:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|UAE}}
| team2 = {{cr|IRE}}
| score1 = 278/9 (50 ओवर)
| score2 = 279/8 (49.2 ओवर)
| runs1 = [[शैमान अनवर]] 106 (83)
| wickets1 = [[पॉल स्टर्लिंग]] 2/27 (10 ओवर)
| runs2 = [[गैरी विल्सन (क्रिकेटर)|गैरी विल्सन]] 80 (69)
| wickets2 = [[अमजद जावेद]] 3/60 (10 ओवर)
| result = आयरलैंड की 2 विकेट से जीत
| venue = [[ब्रिसबेन क्रिकेट मैदान]], [[ब्रिस्बेन]]
| umpires = माइकल गफ ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> निगेल लोंग ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[गैरी विल्सन (क्रिकेटर)|गैरी विल्सन]] ([[आयरलैंड]])
| toss = आयरलैंड ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656429.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match19}} 27 फ़रवरी
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|RSA}}
| team2 = {{cr|WIN}}
| score1 = 408/5 (50 ओवर)
| score2 = 151 (33.1 ओवर)
| runs1 = [[एबी डी विलियर्स]] 162[[नाबाद|*]] (66)
| wickets1 = [[क्रिस गेल]] 2/21 (4 ओवर)
| runs2 = [[जेसन होल्डर]] 56 (48)
| wickets2 = [[इमरान ताहिर]] 5/45 (10 ओवर)
| result = दक्षिण अफ़्रीका की 257 रन से जीत
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]]
| umpires = स्टीव डेविस ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[एबी डी विलियर्स]] ([[दक्षिण अफ़्रीका]])
| toss = दक्षिण अफ़्रीका ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656435.html स्कोरकार्ड]
| notes = [[एबी डी विलियर्स]] ([[दक्षिण अफ़्रीका]]) ने वनडे के इतिहास में सबसे तेज 150 (64 गेंदों मे) रन बनाए।<ref>{{cite web |title=De Villiers 162* off 66, WI 151 all out |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/839693.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=27 फरवरी 2015 }}</ref>
*''दक्षिण अफ्रीका की 257 रन से जीत और साथ ही 2007 में बरमूडा पे भारत की इतने ही रन की जीत के साथ-साथ, यह एक विश्व कप मैच में रन से सबसे बड़ी है।''<ref>{{cite web |title=15 overs, 222 runs |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/840037.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=27 फरवरी 2015 }}</ref>
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match21}} 28 फरवरी
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 102 (31.3 ओवर)
| score2 = 104/1 (18.5 ओवर)
| runs1 = [[शायमान अनवर]] 35 (49)
| wickets1 = [[रविचंद्रन अश्विन]] 4/25 (10 ओवर)
| runs2 = [[रोहित शर्मा]] 57[[नाबाद|*]] (55)
| wickets2 = [[मोहम्मद नावीद]] 1/35 (5 ओवर)
| result = भारत की 9 विकेट से जीत
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656439.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[वाका क्रिकेट मैदान]], [[पर्थ]]
| umpires = बिली बोडेन ([[न्यूजीलैंड]]) व <br/> माइकल गफ ([[इंग्लैंड]])
| motm = [[रविचंद्रन अश्विन]] ([[भारत]])
| toss = संयुक्त अरब अमीरात ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| rain =
| notes =
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match23}} 1 मार्च
| time = 13:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 235/7 (50 ओवर)
| score2 = 215 (49.4 ओवर)
| runs1 = [[मिस्बाह-उल-हक]] 73 (121)
| wickets1 = [[तेंदई चतारा]] 3/35 (10 ओवर)
| runs2 = [[ब्रेंडन टेलर]] 50 (72)
| wickets2 = [[मोहम्मद इरफान]] 4/30 (10 ओवर)
| result = पाकिस्तान की 20 रन से जीत
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656443.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[ब्रिसबेन क्रिकेट मैदान]], [[ब्रिस्बेन]]
| umpires = रिचर्ड कैटलब्रो ([[इंग्लैंड]]) व <br/> जोएल विल्सन ([[वेस्ट इंडीज़]])
| motm = [[वहाब रियाज़]] ([[पाकिस्तान]])
| toss = पाकिस्तान ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| rain =
| notes =[[वहाब रियाज़]] विश्व कप में पाकिस्तान की तरफ से 50 रन और 4 विकेट लेने वाले पहले खिलाड़ी बने.<ref name="Pak-Zim">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31681255|title=Cricket World Cup: Pakistan beat Zimbabwe to keep hopes alive|publisher=BBC Sport|date=1 मार्च 2015|accessdate=1 मार्च 2015}}</ref>
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match24}} 3 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|RSA}}
| team2 = {{cr-rt|IRE}}
| score1 = 411/4 (50 ओवर)
| score2 = 210 (45 ओवर)
| runs1 = [[हाशिम अमला]] 159 (128)
| wickets1 = [[एंड्रयू म्कब्रिन]] 2/63 (10 ओवर)
| runs2 = [[एंड्रयू बलबिर्नि]] 58 (71)
| wickets2 = [[काइल एबोट (क्रिकेटर)|काइल एबोट]] 4/21 (8 ओवर)
| result = दक्षिण अफ़्रीका की 201 रन से जीत
| venue = [[मनुका ओवल]], [[कैनबरा]]
| umpires = स्टीव डेविस ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> रनमोर मार्टिनेज ([[श्रीलंका]])
| motm = [[हाशिम अमला]] ([[दक्षिण अफ़्रीका]])
| toss = दक्षिण अफ़्रीका ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656445.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match25}} 4 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 339/6 (50 ओवर)
| score2 = 210/8 (50 ओवर)
| runs1 = [[अहमद शहजाद]] 93 (105)
| wickets1 = [[मंजुला गुरुगे]] 4/56 (8 ओवर)
| runs2 = [[शायमान अनवर]] 62 (88)
| wickets2 = [[शाहिद अफरीदी]] 2/35 (10 ओवर)
| result = पाकिस्तान की 129 रन से जीत
| venue = [[मैक्लीन पार्क]], [[नेपियर]]
| umpires = जोहान क्लोएते ([[दक्षिण अफ़्रीका]]) व <br/> एस. रवि ([[भारत]])
| motm = [[अहमद शहजाद]] ([[पाकिस्तान]])
| toss = पाकिस्तान ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656447.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match28}} 6 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|WIN}}
| team2 = {{cr-rt|IND}}
| score1 = 182 (44.2 ओवर)
| score2 = 185/6 (39.1 ओवर)
| runs1 = [[जेसन होल्डर]] 57 (64)
| wickets1 = [[मोहम्मद शमी]] 3/35 (8 ओवर)
| runs2 = [[महेंद्र सिंह धोनी]] 45[[नाबाद|*]] (56)
| wickets2 = [[जेरोम टेलर]] 2/33 (8 ओवर)
| result = भारत की 4 विकेट से जीत
| venue = [[वाका क्रिकेट मैदान]], [[पर्थ]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> निगेल लोंग ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[मोहम्मद शमी]] ([[भारत]])
| toss = वेस्ट इंडीज़ ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match29}} 7 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|RSA}}
| score1 = 222 (46.4 ओवर)
| score2 = 202 (33.3 ओवर)
| runs1 = [[मिस्बाह-उल-हक]] 56 (86)
| wickets1 = [[डेल स्टेन]] 3/30 (10 ओवर)
| runs2 = [[एबी डि विलियर्स]] 77 (58)
| wickets2 = [[राहत अली]] 3/40 (8 ओवर)
| result = पाकिस्तान की 29 रन से जीत ([[डकवर्थ लुईस नियम|डी / एल नियम]])
| venue = [[इडेन पार्क]], [[ऑक्लैण्ड]]
| umpires = रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> ब्रूस ओक्षेनफोर्ड ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[सरफराज अहमद]] ([[पाकिस्तान]])
| toss = पाकिस्तान ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| rain = मैच बारिश के कारण प्रति पक्ष 47 ओवरों को कम कर दिया।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656455.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match30}} 7 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 331/8 (50 ओवर)
| score2 = 326 (49.3 ओवर)
| runs1 = [[एड जॉयस]] 112 (103)
| wickets1 = [[तेंदाई छतारा]] 3/61 (10 ओवर)
| runs2 = [[ब्रेंडन टेलर]] 121 (91)
| wickets2 = [[एलेक्स कुसाक]] 4/32 (9.3 ओवर)
| result = आयरलैंड की 5 रन से जीत
| venue = [[बैलेरीव ओवल]], [[होबार्ट]]
| umpires = रुचिरा पल्लियगुरुगे ([[श्रीलंका]]) व <br/> पॉल राफेल ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[एड जॉयस]] ([[आयरलैंड]])
| toss = ज़िम्बाब्वे ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656457.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match34}} 10 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|IRE}}
| team2 = {{cr-rt|IND}}
| score1 = 259 (49 ओवर)
| score2 = 260/2 (36.5 ओवर)
| runs1 = [[नियाल ओ ब्रायन (क्रिकेटर)|नियाल ओ ब्रायन]] 75 (75)
| wickets1 = [[मोहम्मद शमी]] 3/41 (9 ओवर)
| runs2 = [[शिखर धवन]] 100 (85)
| wickets2 = [[स्टुअर्ट थॉम्पसन]] 2/45 (6 ओवर)
| result = भारत की 8 विकेट से जीत
| venue = [[सेडन पार्क]], [[हैमिल्टन, न्यूज़ीलैण्ड|हैमिल्टन]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[शिखर धवन]] ([[भारत]])
| toss = आयरलैंड ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656465.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match36}} 12 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|RSA}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 341/6 (50 ओवर)
| score2 = 195 (47.3 ओवर)
| runs1 = [[एबी डी विलियर्स]] 99 (82)
| wickets1 = [[मोहम्मद नवीद]] 3/63 (10 ओवर)
| runs2 = [[स्वप्निल पाटिल]] 57[[नाबाद|*]] (100)
| wickets2 = [[एबी डी विलियर्स]] 2/15 (3 ओवर)
| result = दक्षिण अफ्रीका की 146 रन से जीत
| venue = [[वेलिंग्टन रीजनल स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]]
| umpires = स्टीव डेविस ([[ऑस्ट्रेलिया]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[एबी डी विलियर्स]] ([[दक्षिण अफ्रीका]])
| toss = संयुक्त अरब अमीरात ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656469.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match39}} 14 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|ZIM}}
| team2 = {{cr-rt|IND}}
| score1 = 287 (48.5 ओवर)
| score2 = 288/4 (48.4 ओवर)
| runs1 = [[ब्रेंडन टेलर]] 138 (110)
| wickets1 = [[उमेश यादव]] 3/43 (9.5 ओवर)
| runs2 = [[सुरेश रैना]] 110[[नाबाद|*]] (104)
| wickets2 = [[थिनशे पन्यङर]] 2/53 (8.4 ओवर)
| result = भारत की 6 विकेट से जीत
| venue = [[इडेन पार्क]], [[ऑक्लैण्ड]]
| umpires = क्रिस गफ्फने ([[न्यूज़ीलैंड]]) व <br/> ब्रूस ओक्षेनफोर्ड ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[सुरेश रैना]] ([[भारत]])
| toss = भारत ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656475.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match41}} 15 मार्च
| time = 11:00
| team1 = {{cr|UAE}}
| team2 = {{cr-rt|WIN}}
| score1 = 175 (47.4 ओवर)
| score2 = 176/4 (30.3 ओवर)
| runs1 = [[नासिर अजीज]] 60 (86)
| wickets1 = [[जेसन होल्डर]] 4/27 (10 ओवर)
| runs2 = [[जॉनसन चार्ल्स]] 55 (40)
| wickets2 = [[अमजद जावेद]] 2/29 (8 ओवर)
| result = वेस्ट इंडीज़ की 6 विकेट से जीत
| venue = [[मैक्लीन पार्क]], [[नेपियर]]
| umpires = अलीम डार ([[पाकिस्तान]]) व <br/> रनमोर मार्टिनेज ([[श्रीलंका]])
| motm = [[जेसन होल्डर]] ([[वेस्ट इंडीज़]])
| toss = वेस्ट इंडीज़ ने टॉस जीता और क्षेत्ररक्षण करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656479.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match42}} 15 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = 237 (50 ओवर)
| score2 = 241/3 (46.1 ओवर)
| runs1 = [[विलियम पोर्टरफील्ड]] 107 (131)
| wickets1 = [[वहाब रियाज]] 3/54 (10 ओवर)
| runs2 = [[सरफराज अहमद]] 101[[नाबाद|*]] (124)
| wickets2 = [[एलेक्स कुसाक]] 1/43 (10 ओवर)
| result = पाकिस्तान की 7 विकेट से जीत
| venue = [[एडीलेड ओवल]], [[एडिलेड]]
| umpires = मराइस इरास्मस ([[दक्षिण अफ्रीका]]) व <br/> रुचिरा पल्लियगुरुगे ([[श्रीलंका]])
| motm = [[सरफराज अहमद]] ([[पाकिस्तान]])
| toss = आयरलैंड ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656481.html स्कोरकार्ड]
}}
== नॉकआउट चरण ==
तारीखों और स्थानों तय हैं, पर कौन सा मैच वे मेजबान करेगे परिवर्तन के अधीन है, मेजबान देशों को समायोजित करने के लिए। ऑस्ट्रेलिया क्वार्टर फाइनल के लिए अर्हता होता हैं तो वे एडिलेड में 20 मार्च को मैच में खेलेंगे, न्यूजीलैंड क्वार्टर फाइनल के लिए अर्हता होता हैं तो वे वेलिंगटन में 21 मार्च को खेलेंगे।<ref name="ICC fixtures">{{cite web|title=Fixtures - Cricket World Cup 2015|url=http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/fixtures|publisher=ICC|accessdate=3 मार्च 2014|archive-date=2014-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140208064256/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/fixtures|url-status=dead}}</ref> ऑस्ट्रेलिया सेमीफाइनल के लिए अर्हता होता हैं तो वे सिडनी में 26 मार्च को मैच खेलेंगे, न्यूजीलैंड उत्तीर्ण हैं तो उनके सेमीफाइनल ऑकलैंड में 24 मार्च को खेला जाएगा। सेमीफाइनल में अगर न्यूजीलैंड बनाम ऑस्ट्रेलिया की स्थिति में, पूल ए में उच्च समाप्त कि टीम मैच के लिए गृह लाभ होगा।<ref name="ICC fixtures"/><ref>{{cite news|title=2015 Cricket World Cup pools and venues revealed|url=http://www.heraldsun.com.au/sport/cricket/cricket-world-cup-pools-and-venues-revealed/story-fni2usfi-1226688015038|accessdate=3 मार्च 2014|newspaper=Herald Sun|date=जुलाई 30, 2013}}</ref>
{{8TeamBracket
| RD1 = क्वार्टर फाइनल
| RD2 = सेमीफाइनल
| RD3 = फाइनल
| RD1-seed1 = '''A1'''
| RD1-team1 = '''{{cr|NZL}}'''
| RD1-score1 = '''393/6'''
| RD1-seed2 = B4
| RD1-team2 = {{cr|WIN}}
| RD1-score2 = 250
| RD1-seed3 = '''B2'''
| RD1-team3 = '''{{cr|RSA}}'''
| RD1-score3 = '''134/1'''
| RD1-seed4 = A3
| RD1-team4 = {{cr|SRI}}
| RD1-score4 = 133
| RD1-seed5 = B3
| RD1-team5 = {{cr|PAK}}
| RD1-score5 = 213
| RD1-seed6 = '''A2'''
| RD1-team6 = '''{{cr|AUS}}'''
| RD1-score6 = '''216/4'''
| RD1-seed7 = '''B1'''
| RD1-team7 = '''{{cr|IND}}'''
| RD1-score7 = '''302/6'''
| RD1-seed8 = A4
| RD1-team8 = {{cr|BAN}}
| RD1-score8 = 193
| RD2-seed1 = B2
| RD2-team1 = {{cr|RSA}}
| RD2-score1 = 281/5
| RD2-seed2 = '''A1
| RD2-team2 = '''{{cr|NZL}}
| RD2-score2 = '''299/6
| RD2-seed3 = '''A2'''
| RD2-team3 = '''{{cr|AUS}}'''
| RD2-score3 = '''328/7'''
| RD2-seed4 = B1
| RD2-team4 = {{cr|IND}}
| RD2-score4 = 233
| RD3-seed1 = A1
| RD3-team1 = {{cr|NZL}}
| RD3-score1 = 183
| RD3-seed2 = '''A2'''
| RD3-team2 = '''{{cr|AUS}}'''
| RD3-score2 = '''186/3'''
}}
=== क्वार्टर फाइनल ===
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match43}} 18 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr|SRI}}
| team2 = {{cr-rt|RSA}}
| score1 = 133 (37.2 ओवर)
| score2 = 134/1 (18 ओवर)
| runs1 = [[कुमार संगकारा]] 45 (96)
| wickets1 = [[इमरान ताहिर]] 4/26 (8.2 ओवर)
| runs2 = [[क़ुइन्रोन डे कोक]] 78[[नाबाद|*]] (57)
| wickets2 = [[लसिथ मलिंगा]] 1/43 (6 ओवर)
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]]
| toss = श्रीलंका ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| motm = [[इमरान ताहिर]] ([[दक्षिण अफ़्रीका]])
| umpires = निगेल लोंग ([[इंगलैंड]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656483.html स्कोरकार्ड]
| result = दक्षिण अफ़्रीका की 9 विकेट से जीत
| notes =[[जीन पॉल डुमनी]] ने इस मैच में हैट्रिक ली।<ref>{{cite web| url= http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239238-jp-duminy-becomes-first-south-african-to-claim-world-cup-hat-trick| title= JP Duminy Becomes First South African to Claim World Cup Hat-Trick| publisher= NDTV| accessdate= 18 मार्च 2015| archive-date= 2016-03-04| archive-url= https://web.archive.org/web/20160304033137/http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239238-jp-duminy-becomes-first-south-african-to-claim-world-cup-hat-trick| url-status= dead}}</ref>
*''यह एक विश्व कप के नॉकआउट चरण में दक्षिण अफ्रीका की पहली जीत थी।''<ref>{{cite web |url=http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239222-icc-world-cup-2015-live-cricket-score-south-africa-vs-sri-lanka |title=South Africa beat Sri Lanka for their first-ever World Cup knockout win |publisher=NDTV |accessdate=18 मार्च 2015 |archive-date=2015-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318102712/http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239222-icc-world-cup-2015-live-cricket-score-south-africa-vs-sri-lanka |url-status=dead }}</ref>
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match44}} 19 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|BAN}}
| score1 = 302/6 (50 ओवर)
| score2 = 193 (45 ओवर)
| runs1 = [[रोहित शर्मा]] 137 (126)
| wickets1 = [[तस्किन अहमद]] 3/69 (10 ओवर)
| runs2 = [[नासिर हुसैन (बांग्लादेशी क्रिकेटर)|नासिर हुसैन]] 35 (34)
| wickets2 = [[उमेश यादव]] 4/31 (9 ओवर)
| result = भारत की 109 रन से जीत
| venue = [[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]], [[मेलबॉर्न]]
| umpires = अलीम डार ([[पाकिस्तान]]) व <br/> इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[रोहित शर्मा]] ([[भारत]])
| toss = भारत ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656485.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match45}} 20 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr|PAK}}
| team2 = {{cr-rt|AUS}}
| score1 = 213 (49.5 ओवर)
| score2 = 216/4 (33.5 ओवर)
| runs1 = [[हरिस सोहेल]] 41 (57)
| wickets1 = [[जोश हज़्लेवुड्]] 4/35 (10 ओवर)
| runs2 = [[स्टीव स्मिथ (क्रिकेटर, जन्म 1989)|स्टीव स्मिथ]] 65 (69)
| wickets2 = [[वहाब रियाज]] 2/54 (9 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 6 विकेट से जीत
| venue = [[एडीलेड ओवल]], [[एडिलेड]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> मराइस इरास्मस ([[दक्षिण अफ्रीका]])
| motm = [[जोश हज़्लेवुड्]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| toss = पाकिस्तान ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656487.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match46}} 21 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|WIN}}
| score1 = 393/6 (50 ओवर)
| score2 = 250 (30.3 ओवर)
| runs1 = [[मार्टिन गुप्टिल]] 237[[नाबाद|*]] (163)
| wickets1 = [[जेरोम टेलर]] 3/71 (7 ओवर)
| runs2 = [[क्रिस गेल]] 61 (33)
| wickets2 = [[ट्रेंट बोल्ट]] 4/44 (10 ओवर)
| result = न्यूजीलैंड की 143 रन से जीत
| venue = [[वेलिंग्टन रीजनल स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]]
| umpires = रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> ब्रूस ओक्षेनफोर्ड ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[मार्टिन गुप्टिल]] ([[न्यूजीलैंड]])
| toss = न्यूजीलैंड ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656489.html स्कोरकार्ड]
| notes = [[मार्टिन गुप्टिल]] ([[न्यूजीलैंड]]), वनडे में न्यूजीलैंड के खिलाड़ी द्वारा दोहरा शतक स्कोर करने वाले पहले खिलाड़ी बन गए।<ref name="Guptill">{{cite news |first=Bishen |last=Jeswant |title=Guptill scales many mountains |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/853655.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=21 मार्च 2015 |accessdate=21 मार्च 2015 }}</ref>
*''[[मार्टिन गुप्टिल]] के द्वारा 237[[नाबाद|*]] विश्व कप मैच में सर्वाधिक व्यक्तिगत स्कोर है।<ref name="Guptill" />
}}
=== सेमीफाइनल ===
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match47}} 24 मार्च
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr-rt|RSA}}
| score1 = 281/5 (43 ओवर)
| score2 = 299/6 (42.5 ओवर)
| runs1 = [[फाफ डु प्लेसिस]] 82 (107)
| wickets1 = [[कोरी एंडरसन]] 3/72 (6 ओवर)
| runs2 = [[ग्रांट इलियट]] 84[[नाबाद|*]] (73)
| wickets2 = [[मोर्ने मोर्कल]] 3/59 (9 ओवर)
| result = न्यूजीलैंड की 4 विकेट से जीत ([[डकवर्थ लुईस नियम|डी / एल नियम]])
| venue = [[इडेन पार्क]], [[ऑक्लैण्ड]]
| umpires = इयान गोल्ड ([[इंग्लैण्ड]]) व <br/> रॉड टकर ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| motm = [[ग्रांट इलियट]] ([[न्यूजीलैंड]])
| toss = दक्षिण अफ़्रीका ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| rain = न्यूजीलैंड का लक्ष्य बारिश के कारण 298 रन 43 ओवर से हो गया था।<ref name="NZ-SA">{{cite web| url=http://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67491930/trent-boult-does-damage-as-south-africa-batting-first-in-cricket-world-cup-semifinal|title= New Zealand beat South Africa by four wickets to reach first ever World Cup final|publisher=stuff.co.nz|date=24 मार्च 2015|accessdate=24 मार्च 2015}}</ref>
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656491.html स्कोरकार्ड]
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match48}} 26 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 328/7 (50 ओवर)
| score2 = 233 (46.5 ओवर)
| runs1 = [[स्टीव स्मिथ (क्रिकेटर, जन्म 1989)|स्टीव स्मिथ]] 105 (93)
| wickets1 = [[उमेश यादव]] 4/72 (9 ओवर)
| runs2 = [[महेंद्र सिंह धोनी]] 65 (65)
| wickets2 = [[जेम्स फॉल्कनर (क्रिकेटर)|जेम्स फॉल्कनर]] 3/59 (9 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 95 रन से जीत
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[स्टीव स्मिथ (क्रिकेटर, जन्म 1989)|स्टीव स्मिथ]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| toss = ऑस्ट्रेलिया ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656493.html स्कोरकार्ड]
}}
=== फाइनल ===
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match49}} 29 मार्च
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|AUS}}
| score1 = 183 (45 ओवर)
| runs1 = [[ग्रांट इलियट]] 83 (82)
| wickets1 = [[मिशेल जॉनसन (क्रिकेटर)|मिशेल जॉनसन]] 3/30 (9 ओवर)
| score2 = 186/3 (33.1 ओवर)
| runs2 = [[माइकल क्लार्क]] 74 (72)
| wickets2 = [[मैट हेनरी (क्रिकेटर)|मैट हेनरी]] 2/46 (9.1 ओवर)
| result = ऑस्ट्रेलिया की 7 विकेट से जीत
| venue = [[मेलबोर्न क्रिकेट ग्रांउड]], [[मेलबॉर्न]]
| umpires = कुमार धर्मसेना ([[श्रीलंका]]) व <br/> रिचर्ड केटलबोरो ([[इंग्लैण्ड]])
| motm = [[जेम्स फॉकनर]] ([[ऑस्ट्रेलिया]])
| toss = न्यूजीलैंड ने टॉस जीता और बल्लेबाजी करना चुना।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656495.html स्कोरकार्ड]
| notes = [[ऑस्ट्रेलिया]] ने पांचवीं बार [[क्रिकेट विश्व कप]] जीता।''<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/32105654|title=Cricket World Cup 2015: Australia crush New Zealand in final|publisher=BBC Sport|date=29 मार्च 2015|accessdate=29 मार्च 2015}}</ref>
*''93,013 की भीड़ ऑस्ट्रेलिया में क्रिकेट के इतिहास में सबसे बड़ी थी। पिछली वनडे रिकार्ड भीड़ 1992 विश्व कप फाइनल के लिए 87,182 थी।''<ref>{{cite news |title=Record crowd for World Cup final |url=http://www.cricket.com.au/news/world-cup-final-sets-new-record-crowd-for-australia-odi-melbourne-cricket-ground/2015-03-29 |work=Cricket.com.au |date=29 मार्च 2015 |accessdate=29 मार्च 2015}}</ref>
}}
{| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;"
|-
!2015 [[क्रिकेट विश्व कप]] का विजेता
|-
|[[चित्र:Flag of Australia.svg|200px]]
|-
|'''[[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट टीम|ऑस्ट्रेलिया]]'''<br/>'''पांचवां खिताब'''
|}
==आंकड़े==
=== सर्वाधिक रन ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
!class="unsortable"|खिलाड़ी
!टीम
!{{Tooltip|Mat|माचिस}}
!{{Tooltip|Inns|पारी}}
!रन
!{{Tooltip|Ave|औसत}}
!{{Tooltip|SR|स्ट्राइक रेट}}
!{{Tooltip|HS|उच्च स्कोर}}
!{{Tooltip|100|शतक}}
!{{Tooltip|50|अर्द्धशतक}}
!{{Tooltip|4s|चौके जड़े}}
!{{Tooltip|6s|छक्के जड़े}}
|-
|style="text-align:left"|[[मार्टिन गुप्टिल]]
|style="text-align:left"|{{cr|NZL}}
|9||9||547||68.37||104.58||237*||2||1||59||16
|-
|style="text-align:left"|[[कुमार संगकारा]]
|style="text-align:left"|'''{{cr|SRI}}'''
|7||7||541||108.20||105.87||124||4||0||57||7
|-
|style="text-align:left"|[[एबी डी विलियर्स]]
|style="text-align:left"|{{cr|RSA}}
|8||7||482||96.40||144.31||162*||1||3||43||21
|-
|style="text-align:left"|[[ब्रेंडन टेलर]]
|style="text-align:left"|{{cr|ZIM}}
|6||6||433||72.16||106.91||138||2||1||43||12
|-
|style="text-align:left"|[[शिखर धवन]]
|style="text-align:left"|{{cr|IND}}
|8||8||412||51.50||91.75||137||2||1||48||9
|-
!colspan=12|''अंतिम अद्यतन: 29 मार्च 2015''<ref>{{cite web |title=Records / ICC Cricket World Cup, 2014/15 / Most runs |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=6537;type=tournament |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=15 मार्च 2015 }}</ref>
|}
=== अधिकांश विकेट ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
!class="unsortable"|खिलाड़ी
!टीम
!{{Tooltip|Mat|माचिस}}
!{{Tooltip|Inns|पारी}}
!{{Tooltip|Wkts|विकेट}}
!{{Tooltip|Ave|औसत}}
!{{Tooltip|Econ|इकोनोमी}}
!{{Tooltip|BBI|गेंदबाजी सर्वश्रेष्ठ पारी}}
!{{Tooltip|SR|स्ट्राइक रेट}}
|-
|style="text-align:left"|[[मिशेल स्टार्क]]
|style="text-align:left"|{{cr|AUS}}
|8||8||22||10.18||3.58||6/28||17.4
|-
|style="text-align:left"|[[ट्रेंट बोल्ट]]
|style="text-align:left"|{{cr|NZL}}
|9||9||22||16.86||4.36||5/27||23.1
|-
|style="text-align:left"|[[उमेश यादव]]
|style="text-align:left"|{{cr|IND}}
|8||8||18||17.83||4.98||4/31||21.40
|-
|style="text-align:left"|[[मोहम्मद शमी]]
|style="text-align:left"|{{cr|IND}}
|7||7||17||17.29||4.81||4/35||21.50
|-
|style="text-align:left"|[[मोर्ने मोर्कल]]
|style="text-align:left"|{{cr|RSA}}
|8||8||17||17.58||4.38||3/34||24.00
|-
!colspan=9|''अंतिम अद्यतन: 29 मार्च 2015''<ref>{{cite web |title=Records / ICC Cricket World Cup, 2014/15 / Most wickets |url=http://stats.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=6537;type=tournament |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=13 मार्च 2015 }}</ref>
|}
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== बाहरी कड़ी ==
* [http://www.cricketworldcup.com आधिकारिक २०१५ क्रिकेट विश्व कप वेबसाइट]
* [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/series/509587.html २०१५ क्रिकेट विश्व कप] ईएसपीएनक्रिकइन्फो पर
[[श्रेणी:क्रिकेट विश्व कप]]
[[श्रेणी:2014]]
[[श्रेणी:2015]]
empjdyvy4300ivcpuxxds48l4j60isw
आस्ट्रेलिया
0
13634
808904
804326
2026-10-28T12:22:13Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808904
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|25|S|133|E|type:country_region:AU_scale:20000000|display=title}}
{{Infobox country
|conventional_long_name = ऑस्ट्रेलियाई कॉमनवेल्थ
|common_name = ऑस्ट्रेलिया
|image_flag = Flag of Australia (converted).svg
|alt_flag = A blue field with the Union Flag in the upper hoist quarter, a large white seven-pointed star in the lower hoist quarter, and constellation of five white stars in the fly – one small five-pointed star and four, larger, seven-pointed stars.
|image_coat = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg
|alt_coat = <!--alt text for coat of arms-->
|national_anthem =
|image_map = Australia with AAT (orthographic_projection).svg
|map_caption = ऑस्ट्रेलिया के राष्ट्रमंडल, जवना में [[ऑस्ट्रेलियाई अंटार्कटिक इलाका|अंटार्कटिक में ऑस्ट्रेलियाई इलाका के दावा]] शामिल बा।
|alt_map = A map of the eastern hemisphere centred on Australia, using an orthographic projection.
|capital = [[कैनबरा]]
|coordinates = {{Coord|35|18|29|S|149|07|28|E|type:city_region:AU}}
|largest_city = [[सिडनी]]
|languages_type = राष्ट्रीय भाषा
|languages = [[Australian English|English]]{{refn|English does not have ''[[de jure]]'' status.<ref name=language>{{cite web|url=http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/04/speech18b.htm |title=Pluralist Nations: Pluralist Language Policies? |work=1995 Global Cultural Diversity Conference Proceedings, Sydney |publisher=[[Department of Immigration and Citizenship]] |accessdate=11 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081220020910/http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/04/speech18b.htm |archivedate=20 दिसंबर 2008 |url-status=dead |df=dmy }} "English has no de jure status but it is so entrenched as the common language that it is de facto the official language as well as the national language."</ref>|name="languages"|group="N"}}
|demonym = {{hlist|[[Australians|Australian]] <br />[[Aussie]] (colloquial)<ref>See entry in the [[Macquarie Dictionary]].</ref><ref>{{cite book |title=[[Collins English Dictionary]] |year=2009 |publisher=[[HarperCollins]] |location=Bishopbriggs, Glasgow |isbn=978-0-00-786171-2 |page=[https://archive.org/details/collinsenglishdi0000unkn/page/n27 18] }}</ref><!--end hlist:-->}}
|religion = {{Collapsible list
|titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%;
|title = List of [[Religion in Australia|religions]]|52.2% [[Christianity in Australia|Christianity]] |30.1% [[Irreligion in Australia|Non-religious]]|2.6% [[Islam in Australia|Islam]]|2.4% [[Buddhism in Australia|Buddhism]] |1.9% [[Hinduism in Australia|Hinduism]] |1.7% [[Religion in Canada#Other religions|Other]] |9.1% Not stated or unclear -<ref name="statcan1">{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mediareleasesbyReleaseDate/7E65A144540551D7CA258148000E2B85|title=2016 Census data reveals “no religion” is rising fast|publisher=Australian Bureau of Statisticsurl-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130515212448/http://statcan.gc.ca/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm|archivedate=जून 27, 2017|df=mdy-all}}</ref> }}
|sovereignty_type = आजादी
|sovereignty_note = यूके से
|established_event1 = [[Federation of Australia|Federation]], [[Constitution of Australia|Constitution]]
|established_date1 = 1 January 1901
|established_event2 = [[Statute of Westminster Adoption Act 1942|Statute of Westminster Adoption Act]]
|established_date2 = {{nowrap|9 October 1942 {{small|(with effect<br />from 3 September 1939)}}}}
|established_event3 = [[Australia Act 1986|Australia Act]]
|established_date3 = 3 March 1986
|area_km2 = 7692024
|area_rank = 6th
|percent_water = 0.76
|population_estimate = {{data Australia|poptoday|formatnum}}<ref name="popclock">{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument|title=Population clock|work=[[Australian Bureau of Statistics]] website|publisher=Commonwealth of Australia|accessdate=3 April 2018}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref>
|population_census = 23,401,892<ref>{{Census 2016 AUS|id=036|name=Australia|accessdate=27 जून 2017|quick=on}}</ref>
|population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
|population_estimate_rank = 51st
|population_census_year = 2016
|population_density_km2 = {{#expr:{{Data Australia|poptoday}} / 7692024 round 1}}
|population_density_rank = 236th
|GDP_PPP = {{nowrap|[[USD|$]]1.313 trillion<ref name=IMF>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=70&pr.y=7&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=193%2C946%2C122%2C137%2C124%2C546%2C156%2C181%2C423%2C138%2C935%2C196%2C128%2C142%2C939%2C182%2C172%2C359%2C132%2C135%2C134%2C576%2C174%2C936%2C532%2C961%2C176%2C184%2C178%2C144%2C436%2C146%2C136%2C528%2C158%2C112%2C542%2C111%2C941&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Australia |publisher=International Monetary Fund |date=अप्रैल 2018 |accessdate=22 April 2018}}</ref>}}
|GDP_PPP_year = 2018
|GDP_PPP_rank = 19th
|GDP_PPP_per_capita = $52,191<ref name=IMF/>
|GDP_PPP_per_capita_rank = 17th
|GDP_nominal = {{nowrap|[[USD|$]]1.500 trillion<ref name=IMF/>}}
|GDP_nominal_year = 2018
|GDP_nominal_rank = 13th
|GDP_nominal_per_capita = $59,655<ref name=IMF/>
|GDP_nominal_per_capita_rank = 10th
|Gini = 33.6<!--number only-->
|Gini_year = 2012
|Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
|Gini_ref = <ref>{{cite web|title=OECD Economic Surveys: Norway 2012|url=http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/economics/oecd-economic-surveys-norway-2012/gini-coefficients-before-and-after-taxes-and-transfers_eco_surveys-nor-2012-graph1-en#page1|access-date=2018-08-17|archive-date=2014-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812150611/http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/economics/oecd-economic-surveys-norway-2012/gini-coefficients-before-and-after-taxes-and-transfers_eco_surveys-nor-2012-graph1-en#page1|url-status=dead}}</ref>
|Gini_rank = 19th
|HDI = 0.939<!--number only-->
|HDI_year = 2015<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
|HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
|HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report |year=2016 |accessdate=23 मार्च 2017 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref>
|HDI_rank = 2nd
|currency = [[Australian dollar]]
|currency_code = AUD
|time_zone = [[Time in Australia|Various]]<ref name="time" group="N">There are minor variations from three basic time zones; see [[Time in Australia]].</ref>
|utc_offset = +8 to +10.5
|utc_offset_DST = +8 to +11
|time_zone_DST = [[Time in Australia|Various]]<ref name="time" group="N" />
|date_format = dd/mm/yyyy
|drives_on = [[Right- and left-hand traffic#Australia|left]]
|calling_code = [[+61]]
|cctld = [[.au]]
}}
'''ऑस्ट्रेलिया''', सरकारी तौर पर '''ऑस्ट्रेलियाई राष्ट्रमंडल''' [[दक्खिनी गोलार्ध|दक्षिणी गोलार्द्ध]] की [[ऑस्ट्रेलिया (महाद्वीप)|महाद्वीप]] में आवे वाला एगो देश ह जेवन दुनिया का सबसे छोटहन [[महादीप|महाद्वीप]] भी हवे आ दुनिया का सबसे बड़ा [[द्वीप]] भी बा,<ref>{{cite web|title=Australia in Brief: The island continent|publisher=[[Department of Foreign Affairs and Trade]]|url=http://www.dfat.gov.au/aib/island_continent.html|accessdate=2009-05-29|archive-date=2003-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20030820155859/http://www.dfat.gov.au/aib/island_continent.html|url-status=dead}}</ref> जेवना में [[तस्मानिया]] आ कई [[ऑस्ट्रेलिया की दीपन क लिस्ट|अउरी दूसर द्वीप]] [[हिंद महासागर|हिंद]] आ [[प्रशांत महासागर]] में बाड़ें। ऑस्ट्रेलिया एकलौता अइसन जगह बा जेवना के एक्कै साथे महाद्वीप, एगो राष्ट्र आ एगो द्वीप मानल जाला। पड़ोसी देश उत्तर में [[इंडोनेशिया]], [[पूर्वी तिमोर]] आ [[पापुआ न्यू गिनी]], उत्तर पूर्व में [[सोलोमन द्वीप]], [[वानुअतु]] अउरी [[न्यू कैलेडोनिया]] आ दक्षिणपूर्व में [[न्यूजीलैंड]] बाड़ें।
{{clear}}
==नोट==
<references group="N"/>
==संदर्भ==
{{reflist}}
{{Commonscat|Australia}}
[[श्रेणी:ऑस्ट्रेलिया]]
[[श्रेणी:यूनाइटेड नेशंस के सदस्य देस]]
{{geo-stub}}
7gfyeea3cqrnz3qjtmlp8qfu032f6my
2011 के भारतीय जनगणना
0
13852
808840
800015
2026-10-28T12:12:59Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808840
wikitext
text/x-wiki
==जनगणना रपट==
[[File:India population increase.GIF|450px|thumb|right|दस साल पर होखे वाला बढ़ती (1901–2011)।]]
भारत की जनगणना 2011 के आनुमानित आँकड़ा 31 मार्च 2011 के रिलीज भइल आ 20 मई 2013 के फाइनल आँकड़ा जारी कइल गइल। एकरी हिसाब से भारत में जनसंख्या के स्थिति नीचे दिहल जात बाटे:<ref>{{cite news | url=http://www.census2011.co.in/p/glance.php| title=India at Glance - Population Census 2011|work=Census Organization of India. 2011 | accessdate=17 जनवरी 2015}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
| align=left rowspan=3 valign=top|'''जनसंख्या'''
| align=left| कुल
| align=right| 1,210,569,573
|-
| align=left| पुरुष
| align=right| 623,121,843
|-
| align=left| महिला
| align=right| 587,447,730
|-
| align=left rowspan=3 valign=top|'''साक्षरता'''
| align=left| कुल
| align=right| 72.99%
|-
| align=left| पुरुष
| align=right| 80.89%
|-
| align=left| महिला
| align=right| 64.64%
|-
| align=left rowspan=1 valign=top|'''जनसंख्या घनापन'''
| align=left|per km<sup>2</sup>
| align=right| 382
|-
| align=left rowspan=1 valign=top|'''पुरुष-महिला अनुपात'''
| align=left|per 1000 पुरुष
| align="right" | 940 महिला
|-
| align=left rowspan=1 valign=top|'''बच्चन में पुरुष-महिला अनुपात (0–6 बरिस उमिर के)'''
| align=left|per 1000 पुरुष
| align="right" |919 महिला
|}
==राज्य अनुसार जनसंख्या==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: right;"
|+ राज्य की अनुसार भारत में जनसंख्या
|-
! style="background:#9cf;"|Rank !! style="background:#9cf;"|[[भारत क राज्य आ संघ राज्यक्षेत्र|राज्य / <br> संघ राज्यक्षेत्र]]
! style="background:#9cf;"|Type !! style="background:#9cf;"|जनसंख्या
! style="background:#9cf;"|% <!-- कुल जनसंख्या <br>क प्रतिशत (%)--><ref name="States and UT %">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Data_Products/Library/Provisional_Population_Total_link/PDF_Links/chapter3.pdf|title=Ranking of States and Union territories by population size: 1991 and 2001|work=Government of India (2001)|publisher=Census of India|pages=5–6|accessdate=17 जनवरी 2015}}</ref>
! style="background:#9cf;"|पुरुष !! style="background:#9cf;"|महिला
! style="background:#9cf;"|[[पुरुष-महिला अनुपात]] <br><ref name="2011 Provisional population tables">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final%20PPT%202011_progresstables.pdf|title=Population|work=Government of India (2011)|publisher=Census of India}}</ref>
! style="background:#9cf;"|साक्षरता <!-- (%) -->
! style="background:#9cf;"|देहाती <ref name="Population by Rural Vs Urban">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Population/Total_Population.aspx|title=Population|work=Government of India (2001)|publisher=Census of India|accessdate=26 अक्टूबर 2008}}</ref> <br> Population
! style="background:#9cf;"|शहरी<ref name="Population by Rural Vs Urban" /> <br> Population
! style="background:#9cf;"|एरिया<ref name="Area of India/state/district">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Administrative_Divisions/Area_of_India.aspx|title=Area of India/state/district|work=Government of India (2001)|publisher=Census of India|accessdate=27 अक्टूबर 2008}}</ref> <br> (km²)
! style="background:#9cf;"|घनापन <br> (/km²)
|-
| 1 || align="left"|[[उत्तर प्रदेश]] || राज्य || 199,812,341 || 16.5 || 104,480,510 || 95,331,831 || 930 || 67.68 || 131,658,339
| 34,539,582 || 240,928 || 828
|-
| 2 || align="left"|[[महाराष्ट्र]] || राज्य || 112,374,333 || 9.28 || 58,243,056 || 54,131,277 || 929 || 82.34 || 55,777,647
| 41,100,980 || 307,713 || 365
|-
| 3 || align="left"|[[बिहार]] || राज्य || 104,099,452 || 8.6 || 54,278,157 || 49,821,295 || 918 || 61.80 || 74,316,709 || 8,681,800
| 94,163 || 1,102
|-
| 4 || align="left"|[[पश्चिम बंगाल]] || राज्य || 91,276,115 || 7.54 || 46,809,027 || 44,467,088 || 950 || 76.26 || 57,748,946
| 22,427,251 || 88,752 || 1,030
|-
| 5 || align="left"|[[आंध्र प्रदेश|आन्ध्र प्रदेश]] || राज्य || 84,580,777 || 6.99 || 42,442,146 || 42,138,631 || 993 || 67.02 || 55,401,067
| 20,808,940 || 275,045 || 308
|-
| 6 || align="left"|[[मध्य प्रदेश]] || राज्य || 72,626,809 || 6.00 || 37,612,306 || 35,014,503 || 931 || 69.32 || 44,380,878
| 15,967,145 || 308,245 || 236
|-
| 7 || align="left"|[[तमिलनाडु]] || राज्य || 72,147,030 || 5.96 || 36,137,975 || 36,009,055 || 996 || 80.09 || 34,921,681
| 27,483,998 || 130,058 || 555
|-
| 8 || align="left"|[[राजस्थान]] || राज्य || 68,548,437 || 5.66 || 35,550,997 || 32,997,440 || 928 || 66.11 || 43,292,813
| 13,214,375 || 342,239 || 201
|-
| 9 || align="left"|[[कर्नाटक]] || राज्य || 61,095,297 || 5.05 || 30,966,657 || 30,128,640 || 973 || 75.36 || 34,889,033
| 17,961,529 || 191,791 || 319
|-
| 10 || align="left"|[[गुजरात]] || राज्य || 60,439,692 || 4.99 || 31,491,260 || 28,948,432 || 919 || 78.03 || 31,740,767
| 18,930,250 || 196,024 || 308
|-
| 11 || align="left"|[[ओडिशा|ओडिसा]] || राज्य || 41,974,218 || 3.47 || 21,212,136 || 20,762,082 || 979 || 72.87 || 31,287,422
| 5,517,238 || 155,707 || 269
|-
| 12 || align="left"|[[केरल]] || राज्य || 33,406,061 || 2.76 || 16,027,412 || 17,378,649 || 1084 || 94.00 || 23,574,449
| 8,266,925 || 38,863 || 859
|-
| 13 || align="left"|[[झारखण्ड]]|| राज्य || 32,988,134 || 2.72 || 16,930,315 || 16,057,819 || 948 || 66.41 || 20,952,088
| 5,993,741 || 79,714 || 414
|-
| 14 || align="left"|[[आसाम]] || राज्य || 31,205,576 || 2.58 || 15,939,443 || 15,266,133 || 958 || 72.19 || 23,216,288
| 3,439,240 || 78,438 || 397
|-
| 15 || align="left"|[[पंजाब]] || राज्य || 27,743,338 || 2.29 || 14,639,465 || 13,103,873 || 895 || 75.84 || 16,096,488
| 8,262,511 || 50,362 || 550
|-
| 16 || align="left"|[[छत्तीसगढ़]] || राज्य || 25,545,198 || 2.11 || 12,832,895 || 12,712,303 || 991 || 70.28 || 16,648,056
| 4,185,747 || 135,191 || 189
|-
| 17|| align="left"|[[हरियाणा]] || राज्य || 25,351,462 || 2.09 || 13,494,734 || 11,856,728 || 879 || 75.55 || 15,029,260
| 6,115,304 || 44,212 || 573
|-
| 18 || align="left"|[[दिल्ली]] || संघीय क्षेत्र || 16,787,941 || 1.39 || 8,987,326 || 7,800,615 || 868 || 86.21 || 944,727 || 12,905,780
| 1,484 || 11,297
|-
| 19 || align="left"|[[जम्मू अउरी कश्मीर|जम्मू अउरी काश्मीर]] || राज्य || 12,541,302 || 1.04 || 6,640,662 || 5,900,640 || 889 || 67.16 || 7,627,062
| 2,516,638 || 222,236 || 56
|-
| 20 || align="left"|[[उत्तराखण्ड]] || राज्य || 10,086,292 || 0.83 || 5,137,773 || 4,948,519 || 963 || 78.82 || 6,310,275
| 2,179,074 || 53,483 || 189
|-
| 21 || align="left"|[[हिमाचल प्रदेश]] || राज्य || 6,864,602 || 0.57 || 3,481,873 || 3,382,729 || 972 || 82.80 || 5,482,319
| 595,581 || 55,673 || 123
|-
| 22 || align="left"|[[त्रिपुरा]] || राज्य || 3,673,917 || 0.30 || 1,874,376 || 1,799,541 || 960 || 87.22 || 2,653,453 || 545,750
| 10,486 || 350
|-
| 23 || align="left"|[[मेघालय]] || राज्य || 2,966,889 || 0.25 || 1,491,832 || 1,475,057 || 989 || 74.43 || 1,864,711 || 454,111
| 22,429 || 132
|-
| 24 || align="left"|[[मणिपुर]] || राज्य || 2,570,390 || 0.21 || 1,290,171 || 1,280,219 || 992 || 79.21 || 1,590,820 || 575,968
| 22,327 || 122
|-
| 25 || align="left"|[[नागालैण्ड]] || राज्य || 1,978,502 || 0.16 || 1,024,649 || 953,853 || 931 || 79.55 || 1,647,249 || 342,787
| 16,579 || 119
|-
| 26 || align="left"|[[गोवा]] || राज्य || 1,458,545 || 0.12 || 739,140 || 719,405 || 973 || 88.70 || 677,091 || 670,577 || 3,702
| 394
|-
| 27 || align="left"|[[अरुणाचल प्रदेश]] || राज्य || 1,383,727 || 0.11 || 713,912 || 669,815 || 938 || 65.38 || 870,087
| 227,881 || 83,743 || 17
|-
| 28 || align="left"|[[पाण्डिचेरी]] || UT || 1,247,953 || 0.10 || 612,511 || 635,442 || 1037 || 85.85 || 325,726 || 648,619
| 479 || 2,598
|-
| 29 || align="left"|[[मिज़ोरम|मिजोरम]] || राज्य || 1,097,206 || 0.09 || 555,339 || 541,867 || 976 || 91.33 || 447,567 || 441,006
| 21,081 || 52
|-
| 30 || align="left"|[[चंडीगढ़]] || UT || 1,055,450 || 0.09 || 580,663 || 474,787 || 818 || 86.05 || 92,120 || 808,515 || 114
| 9,252
|-
| 31 || align="left"|[[सिक्किम]] || राज्य || 610,577 || 0.05 || 323,070 || 287,507 || 890 || 81.42 || 480,981 || 59,870 || 7,096
| 86
|-
| 32 || align="left"|[[अंडमान आ निकोबार दीपसमूह]] || UT || 380,581 || 0.03 || 202,871 || 177,710 || 876 || 86.63 || 239,954
| 116,198 || 8,249 || 46
|-
| 33 || align="left"|[[दादरा आ नगर हवेली]] || UT || 343,709 || 0.03 || 193,760 || 149,949 || 774 || 76.24 || 170,027 || 50,463
| 491 || 698
|-
| 34 || align="left"|[[दमण आ दीव]] || UT || 243,247 || 0.02 || 150,301 || 92,946 || 618 || 87.10 || 100,856 || 57,348 || 112
| 2,169
|-
| 35 || align="left"|[[लक्षदीप]] || संघीय क्षेत्र || 64,473 || 0.01 || 33,123 || 31,350 || 946 || 91.85 || 33,683 || 26,967 || 32 || 2,013
|-
| '''TOTAL''' || align="left"|'''India''' || '''28 + 7''' || '''1,210,193,422''' || '''100''' || '''623,724,248'''
| '''586,469,174''' || '''943''' || '''73.00''' || '''833,087,662''' || '''377,105,760''' || '''3,287,240''' || '''382'''
|}
;*देखल जाय: [[भारत क राज्य आ संघ राज्यक्षेत्र]]
==संदर्भ==
{{Commonscat|Census of India, 2011}}
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत]]
[[श्रेणी:भारत के जनगणना]]
{{India-stub}}
{{India-econ-stub}}
mz8e3akbdjh773seluzthpfcg73x7u2
अलका लाम्बा
0
14357
809104
777588
2026-10-28T15:37:36Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809104
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|name = अलका लाम्बा
|image = File:AlkaLambaNew.jpg
|caption =
|office = विधायक-[[चाँदनी चौक विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र - दिल्ली|चाँदनी चौक]], दिल्ली, भारत
|predecessor =
|successor =
|term = 2015 से पदपर
|birth_place =
|birth_date =
|death_date =
|alma_mater =
|nationality = भारतीय
|religion =
}}
'''अलका लाम्बा''' भारत की दिल्ली राज्य की चाँदनी चौक सीट से [[आम आदमी पार्टी]] के [[विधायक]] बानीं। [[दिल्ली विधानसभा चुनाव, 2015|2015 की चुनावन]] में इहाँ के अपनी निकटतम प्रतिद्वंद्वी के 18287 वोटन की अंतर से हरा के चुनल गइलीं।
==संदर्भ==
{{टिप्पणीसूची}}
[[श्रेणी:दिल्ली के विधायक, 2015–]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
{{India-politician-stub}}
fiupt1rqonrfwk6ahkacs7ohzf8elav
गीता
0
15470
808961
784927
2026-10-28T12:59:48Z
SM7
3953
+विकिकड़ी जोड़ल गइल
808961
wikitext
text/x-wiki
{{italic title}}
{{Infobox religious text
| image = Arjuna and His Charioteer Krishna Confront Karna, crop.jpg
| alt = an 1820 painting depicting Arjuna, on the chariot, paying obeisance to Lord Krishna, the charioteer.
| caption = कुरुक्षेत्र में कृष्ण आ अर्जुन, c. 1820 के पेंटिंग
| religion = [[हिंदू धर्म]]
| verses = 700
| author = व्यास
| language = [[संस्कृत]]
}}
'''भगवद्गीता''' चाहे '''श्रीमद्भगवद्गीता''', जेकरा के आम बोलचाल में '''गीता''' कहल जाला, गीता में 18 अध्याय औरी 700 श्लोक बा।<ref>{{cite web |url=http://www.gitaaonline.com/chapter-verses/ |title=गीता ऑनलाइन |access-date=2018-01-19 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129013657/http://www.gitaaonline.com/chapter-verses/ |url-status=dead }}</ref> [[हिंदू]] लोग खातिर पवित्र, [[संस्कृत]] भाषा के एगो [[पुस्तक]] ह जवन [[महाकाब्य]] '''[[महाभारत]]''' के एगो हिस्सा ह।
गीता [[पांडव]] पुत्र [[अर्जुन]] अउर भगवान [[कृष्ण]] के बीच [[कुरुक्षेत्र]] के [[रणभूमि]] पर [[युद्ध]] शुरू होखे से पहिले भइल वार्तालाप ह।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[गीता जयंती]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|35em}}
{{हिंदू देवी-देवता आ ग्रंथ}}
[[श्रेणी:हिंदू धर्म]]
[[श्रेणी:धार्मिक किताब]]
[[श्रेणी:संस्कृत ग्रंथ]]
{{हिंदू-आधार}}
{{Book-stub}}
fskisgxaglwqlr0tfcwx6mesnqhtc6s
कंपनी बाग
0
16021
809114
780332
2026-10-28T15:38:38Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809114
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox park
|name = चन्द्रशेखर आज़ाद पार्क
|image = Chandrashekar azad.jpg
|image_size = 200px
|photo_caption= पार्क में लागल चंद्रशेखर आजाद के मुरती
|type =[[पब्लिक पार्क]]
|location =[[जार्जटाउन, इलाहाबाद|जार्जटाउन]], [[इलाहाबाद]], [[भारत]]
|region =
|area ={{convert|133|acre|ha}}<ref>{{cite web|url=http://www.nativeplanet.com/allahabad/attractions/alfred-park/ |title=Alfred Park - Allahabad | Alfred Park Photos, Sightseeing |publisher=Native Planet |date=1970-01-01 |accessdate=2016-07-29}}</ref>
|length =
|width =
|created =
|operator =
|visitation_num=
|status = साल भर खुला
|built =
|architect =
}}
'''कंपनी बाग''', '''अल्फ़्रेड पार्क''' ({{Lang|en|Alfred Park}}) या '''चंद्रशेखर आज़ाद पार्क''' अंग्रेजन द्वारा शहर के बीचोँ बीच बसावल गइल इ एगो अजबे बाग बा। शायदे कउनो शहर के बीचों बीच एतना बडहन पार्क मिली। एकर विशालता के अनुमान लगावल जा सकत बा कि इ बाग के भितर एगो स्टेडियम, एगो [[इलाहाबाद म्यूजियम|म्यूजियम]], एगो [[इलाहाबाद पब्लिक लाइब्रेरी|पुस्तकालय]], तीन नर्सरी कुल, एगो संगीत विश्वविद्यालय [[प्रयाग संगीत समिति]] भी स्थित बा।
{{clear}}
==फोटो गैलरी==
<gallery>
File:The tree at whose platform Azad shot himself.jpg|आजाद के स्मारक के रूप में लागल पत्थर।
File:Thornhill Mayne Memorial, Alfred Park, Allahabad.jpg|थॉर्नहिल माएन मेमोरियल बिल्डिंग जेह में अब [[इलाहाबाद पब्लिक लाइब्रेरी]] बाटे
File:KITLV 91941 - Unknown - Thornhill Mayne Memorial at Allahabad in India - Around 1860.tif|थॉर्नहिल माएन मेमोरियल के 1860 के आसपास के एक ठो तस्वीर।
File:Queen Victoria's Memorial in Alfred park,Allahabad, U.P., India..jpg|[[रानी विक्टोरिया]] मेमोरियल, पहिले एह में रानी के एक ठो मुरती भी रहल।
File:Madan mohan malviya stadium.jpg|[[मदन मोहन मालवीय स्टेडियम]] भी कंपनी बाद के अंदर बाटे।
</gallery>
==संदर्भ==
{{Reflist}}
{{इलाहाबाद प्रमुखस्थल}}
{{इलाहाबाद}}
[[श्रेणी:इलाहाबाद]]
[[श्रेणी:इलाहाबाद के पर्यटक आकर्षण सभ]]
{{Tourism-stub}}
{{UP-geo-stub}}
9ibhm6lv83mr6yq1u2a8swis5f71fee
अंटार्कटिका
0
17709
808930
804378
2026-10-28T12:42:00Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808930
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox continent
|title = अंटार्कटिका
|image = Antarctica (orthographic projection).svg <!--Please see discussion or contribute to discussion if you are considering replacing this image-->
|image_size = 256px
|alt = This map uses an orthographic projection, near-polar aspect. The South Pole is near the center, where longitudinal lines converge.
|area = {{convert|14000000|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="CIAfactbook-People">{{cite web |author=United States Central Intelligence Agency |date=2011 |title=Antarctica |work=The World Factbook |publisher=Government of the United States |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ay.html |accessdate=14 September 2017 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225211652/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ay.html%20 |url-status=dead }}</ref>
|population = 1,106
|demonym = अंटार्कटिक
|density = 0.00008/किमी<sup>2</sup> (0.0002/बर्गमील)
|adjective = अंटार्कटिक
|countries = 0
|list_countries =
|dependencies =
|languages =
|time =
|internet = .aq
|cities = अंटार्कटिका के रिसर्च इस्टेशन
}}
'''अंटार्कटिका''' या '''अंटार्टिका''' <small>(Antarctica {{IPAc-en|audio=en-us-Antarctica.ogg|æ|n|t|ˈ|ɑːr|k|t|ɪ|k|ə}} या {{IPAc-en|æ|n|t|ˈ|ɑːr|t|ɪ|k|ə}})</small>{{refn|पहिले एकर उच्चारण खाली अंटार्टिका रहे बाकी बाद में उच्चारण भी होखे लागल।<ref>{{cite book |last=Crystal |first=David |date=2006 |title=The Fight for English |url=https://archive.org/details/fightforenglishh00crys |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-920764-0 |page=[https://archive.org/details/fightforenglishh00crys/page/172 172]}}</ref><ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Antarctic |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=antarctic&allowed_in_frame=0 |accessdate=23 जून 2015}}</ref>|group="नोट"}}
[[पृथिवी]] के सभसे दक्खिनी [[महादीप]] बा, जेवना पर [[दक्खिनी ध्रुव]] स्थित बाटे। ई लगभग पूरा का पूरा [[अंटार्कटिक वृत्त]] की दक्खिन ओर स्थित बाटे आ चारों ओर से [[दक्खिनी महासागर]] से घेराइल बाटे। ई दुनियाँ के पाँचवा सभसे बड़हन महादीप हवे आ क्रम से [[एशिया]], [[अफिरका]], [[उत्तरी अमेरिका]] आ [[दक्खिनी अमेरिका]] की बाद आवेला। एकर कुल एरिया 140 लाख बर्ग किलोमीटर बाटे। एकर 98% हिस्सा बरफ से तोपाइल रहेला जौना के औसत मोटाई 1.9 किलोमीटर बा।<ref name="Bedmap2">{{cite journal |author=British Antarctic Survey |title=Bedmap2: improved ice bed, surface and thickness datasets for Antarctica |journal=The Cryosphere journal |page=390 |url=http://www.the-cryosphere.net/7/375/2013/tc-7-375-2013.pdf |format=PDF |accessdate=23 जून 2015 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216072841/https://www.the-cryosphere.net/7/375/2013/tc-7-375-2013.pdf |url-status=dead }}</ref>
अंटार्कटिका दुनिया के सभसे ठंढा, सूखा आ सभसे तेज हवा वाला महादीप ह आ एकर औसत ऊँचाई बाकी कुल महादीपन ले ढेर बाटे।<ref>{{cite web |author=National Satellite, Data, and Information Service |title=National Geophysical Data Center |publisher=Government of the United States |url=http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/image/2minrelief.html |accessdate=23 जून 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060613001502/http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/image/2minrelief.html |archivedate=2006-06-13 |url-status=live }}</ref> अंटार्कटिका में वर्षण बहुत कम होला आ खाली किनारा वाला इलाका में होला एही से एके [[रेगिस्तान]] मानल जाला।<ref>{{cite web |last=Joyce |first=C. Alan |date=18 जनवरी 2007 |title=The World at a Glance: Surprising Facts |work=The World Almanac |url=http://www.worldalmanac.com/blog/2007/01/the_world_at_a_glance_surprisi.html |accessdate=23 जून 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090304001123/http://www.worldalmanac.com/blog/2007/01/the_world_at_a_glance_surprisi.html |archivedate=2009-03-04 |url-status=live }}</ref> इहाँ के [[तापमान]] −89 °C (−129 °F) ले रेकार्ड कइल जा चुकल बाटे। इहाँ खराब मौसम दशा की कारण केहू आदमी हमेशा खातिर नइखे बसल आ खाली बैज्ञानिक रिसर्च करे खातिर इहाँ लोग रहेला। इहाँ की जीव बिबिधता में गिनावल जाय त कुछ [[एल्गी]], [[बैक्टीरिया]], [[फंगस]], [[पौधा]] आ कुछ बहुत छोट जानवर जइसे कि दीमक, नेमाटोड आ [[पेंग्विन]] पावल जालें। जहाँ कहीं बनस्पति मिलेला ऊ [[टुंड्रा]] प्रकार के होला।
ए महादीप के खोज सभसे पहिले एगो रूसी अभियान में फैबियन बेलिंग्सहॉउसेन <small>(Fabian Gottlieb von Bellingshausen)</small> आ मिखाइल लाजरेव <small>(Mikhail Lazarev)</small> नाँव के अभियानी लोग सन् 1820 में कइल।
अंटार्कटिका अंतर्राष्ट्रीय क़ानून की अन्दर कौनों एगो देस के संपत्ति ना हवे आ एकर खाली रिसर्च आ ज्ञान बिग्यान खातिर देस सभ उपयोग करे ला। अंटार्कटिका समझौता <small>([[:en:Antarctic Treaty System|Antarctic Treaty System]])</small> सन् 1959 में साइन भइल रहे आ ई कौनों तरह के मलेटरी गतिविधि आ परमाणु बिस्फोट या परमाणु कचरा के फेंकले के पुरा प्रतिबन्ध लगावेला। समझौता पर अबले कुल 50 गो देस दस्खत कइ चुकल बाड़ें जौना में [[भारत]] भी बाटे।
<gallery>
File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg
</gallery>
==टिप्पणी==
{{Reflist|group="नोट"}}
{{Commons|Antartica|अंटार्कटिका}}
==संदर्भ==
{{Div col|2}}
{{Reflist}}
{{Div col end}}
3gwbgmg8zasutnvj3kt6z0tndp0rzgb
अंग्रेजी खातिर आइपीए
0
18211
808927
763541
2026-10-28T12:41:35Z
SM7Bot
7808
/* Key */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808927
wikitext
text/x-wiki
{{अनुबाद|अंग्रेजी}}
Throughout Wikipedia, the pronunciation of words is indicated by means of the '''[[International Phonetic Alphabet]] (IPA)'''. The following tables list the IPA symbols used for English words and pronunciations. Please note that several of these symbols are used in ways that are specific to Wikipedia and differ from those used by dictionaries.
If the IPA symbols are not displayed properly by your browser, see the [[#See also|links below]].
{{Compact ToC|a=|o=|e=|u=|i=|d=|h=|t=|n=|s=|p=|y=|f=|g=|c=|r=|l=|q=|j=|k=|x=|b=|m=|w=|v=|z=|name=no|center=no|top=no|seealso=yes|notes=yes|extlinks=yes|custom1=Key|custom2=Dialect variation|custom3=Other transcriptions}}
==Key==
If the words illustrating two symbols sound the same to you (say, if you pronounce ''cot'' and ''caught'' the same, or ''do'' and ''dew'', or ''marry'' and ''merry''), you can ignore the difference between those symbols. Footnotes explain some of these mergers. (See also [[#Dialect variation|Dialect variation]] below.)
For a table listing all spellings of these sounds, see {{section link|English orthography|Sound-to-spelling correspondences}}. For help converting spelling to pronunciation, see {{section link|English orthography|Spelling-to-sound correspondences}}.
{| style="background:none"
| style="vertical-align:top" |
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%"
! colspan="2"| [[Consonant]]s
|-
! style="width:3em" | IPA !! Examples
|-
| {{big|{{IPA|b}}}}
| style="text-align: left" | '''b'''uy, ca'''b'''
|-
| {{big|{{IPA|d}}}}
| style="text-align: left" |'''d'''ye, ca'''d''', '''d'''o
|-
| {{big|{{IPA|ð}}}}
| style="text-align: left" |'''th'''y, brea'''the''', fa'''th'''er
|-
| {{big|{{IPA|dʒ}}}}
| style="text-align: left" |'''g'''iant, ba'''dge''', '''j'''am
|-
| {{big|{{IPA|f}}}}
| style="text-align: left" |'''f'''an, ca'''ff''', '''ph'''i
|-
| {{big|{{IPA|ɡ}}}} ({{IPA|ɡ}})<ref>If the two characters {{angle bracket|{{IPA|ɡ}}}} and {{angle bracket|{{IPA|[[File:Opentail g.svg|6px]]}}}} do not match and if the first looks like a {{angle bracket|{{IPA|γ}}}}, then you have an issue with your default font. See [[WP:IPA#Rendering issues|Rendering issues]].</ref>
| style="text-align: left" |'''g'''uy, ba'''g'''
|-
| {{big|{{IPA|h}}}}
| style="text-align: left" |'''h'''igh, a'''h'''ead
|-
| {{big|{{IPA|hw}}}}
| style="text-align: left" |'''wh'''y<ref>The phoneme {{IPA|/hw/}} is not distinguished from {{IPA|/w/}} in the many dialects with the [[Phonological history of wh#Wine–whine merger|wine–whine merger]], such as RP and most varieties of GenAm. For more information on this sound, see [[voiceless labio-velar approximant]].</ref>
|-
| {{big|{{IPA|j}}}}<ref>The IPA value of the letter {{angle bracket|{{IPA|j}}}} is counter-intuitive to many English speakers. However, it does occur with this sound in a few English words: Besides [[hallelujah]], there's [[Jägermeister]] and [[jarlsberg cheese]].</ref>
| style="text-align: left" |'''y'''es, hallelu'''j'''ah
|-
| {{big|{{IPA|k}}}}
| style="text-align: left" |s'''k'''y, '''c'''ra'''ck'''
|-
| {{big|{{IPA|l}}}}
| style="text-align: left" | {{Not a typo|'''l'''ie, s'''l'''y, ga'''l'''}}
|-
| {{big|{{IPA|m}}}}
| style="text-align: left" |'''m'''y, s'''m'''ile, ca'''m'''
|-
| {{big|{{IPA|n}}}}
| style="text-align: left" |'''n'''igh, s'''n'''ide, ca'''n'''
|-
| {{big|{{IPA|ŋ}}}}
| style="text-align: left" |sa'''ng''', si'''n'''k, si'''ng'''er
|-
| {{big|{{IPA|θ}}}}
| style="text-align: left" |'''th'''igh, ma'''th'''
|-
| {{big|{{IPA|p}}}}
| style="text-align: left" | {{Not a typo|'''p'''ie, s'''p'''y, ca'''p'''}}
|-
| {{big|{{IPA| r}}<ref>In most varieties of English, {{IPA|/r/}} is pronounced as an approximant {{IPA|[ɹ]}}. Although the IPA symbol {{IPA|[r]}} represents a [[alveolar trill|trill]], {{IPA|/r/}} is widely used instead of {{IPA|/ɹ/}} in broad transcriptions of English.</ref>}}
| style="text-align: left" |'''r'''ye, t'''r'''y, ve'''r'''y
|-
| {{big|{{IPA|s}}}}
| style="text-align: left" |'''s'''igh, ma'''ss'''
|-
| {{big|{{IPA|ʃ}}}}
| style="text-align: left" |'''sh'''y, ca'''sh''', emo'''ti'''on
|-
| {{big|{{IPA|t}}}}
| style="text-align: left" | {{Not a typo|'''t'''ie, s'''t'''y, ca'''t''', a'''t'''om}}
|-
| {{big|{{IPA|tʃ}}}}
| style="text-align: left" |'''ch'''ina, ca'''tch'''
|-
| {{big|{{IPA|v}}}}
| style="text-align: left" | {{Not a typo|'''v'''ie, ha'''ve'''}}
|-
| {{big|{{IPA|w}}}}
| style="text-align: left" |'''w'''ye, s'''w'''ine
|-
| {{big|{{IPA|z}}}}
| style="text-align: left" |'''z'''oo, ha'''s'''
|-
| {{big|{{IPA|ʒ}}}}
| style="text-align: left" |equa'''ti'''on, plea'''s'''ure, vi'''si'''on, bei'''g'''e<ref>A number of English words, such as ''genre'' and ''garage'', are pronounced with either {{IPA|/ʒ/}} or {{IPA|/dʒ/}}.</ref>
|-
! colspan="2" | Marginal consonants
|-
| {{big|{{IPAlink|x}}}}
| style="text-align: left" |u'''gh''', lo'''ch''', '''Ch'''anukah<ref>In most dialects, {{IPA|/x/}} is replaced by {{IPA|/k/}} in most words, including ''loch''. Where the sound begins a word, such as ''Chanukah'', it is sometimes replaced with {{IPA|/h/}}. In ''ugh'', it is often replaced by {{IPA|/ɡ/}} (a [[spelling pronunciation]]).</ref>
|-
| {{big|{{IPA|[[Glottal stop|ʔ]]}}}}
| style="text-align: left" |uh'''-'''oh {{IPA|/ˈʔʌʔoʊ/}}
|-
| colspan="4" style="border-left: #fff solid 1px; border-right: #fff solid 1px" |
|-
! colspan="2" | Optional sounds
|-
! IPA !! Examples
|-
| {{big|{{IPA|ʃⁱ}}}}
| colspan="3" style="text-align: left" |nastur'''ti'''um (/i/ is frequently dropped)
|}
| style="vertical-align: top" |
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="4"| [[Vowel]]s
|-
! IPA !! Full vowels !! IPA !! ... followed by R<ref>In [[Rhotic and non-rhotic accents|non-rhotic accents]] like RP, {{IPA|/r/}} is not pronounced unless followed by a vowel. In some Wikipedia articles, {{IPA|/ɪər/}} ''etc.'' may not be distinguished from {{IPA|/ɪr/}} ''etc.'' These should be fixed to correspond with the chart here.</ref>
|-
| {{big|{{IPA|ɑː}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|p'''a'''lm}}, f'''a'''ther, br'''a'''
| {{big|{{IPA|ɑr}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|st'''ar'''t}}, b'''ar'''d, b'''ar'''n, sn'''ar'''l, st'''ar''' <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/ɑːr/}})
|-
| {{big|{{IPA|ɒ}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|l'''o'''t}}, p'''o'''d, J'''o'''hn<ref>{{IPA|/ɒ/}} is not distinguished from {{IPA|/ɑː/}} in dialects with the [[Phonological history of English low back vowels#Father–bother merger|father–bother merger]] such as GenAm.</ref>
| {{big|{{IPA|ɒr}}}}
| style="text-align: left" |m'''or'''al, f'''or'''age
|-
| {{big|{{IPA|æ}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|tr'''a'''p}}, p'''a'''d, b'''a'''n<ref>Some regions, such as New York City and Philadelphia, separate this into two phonemes, {{IPA|/æ/}} and {{IPA|/eǝ/}}, so that the vowel in ''crash'' may be closer to that in ''mail'' than that in ''cat''. In other dialects, such as [[General American]], the two sounds are allophones. See [[Phonological history of English short A#/æ/ tensing|/æ/ tensing]].</ref><ref>In some regions, what would normally be {{IPA|[æŋ]}} or {{IPA|[æɡ]}}<!-- Californian English has raising before /ŋ/ but maybe not before /ɡ/; Upper Midwest has it before both. --> is pronounced as {{IPA|[eŋ]}} or {{IPA|[eɪŋ]}}, {{IPA|[eɡ]}} or {{IPA|[eɪɡ]}}, so that the ''a'' in ''rang'' and ''rag'' is closer to the ''ai'' in ''rain'' than the ''a'' in ''rat''.</ref>
| {{big|{{IPA|ær}}}}
| style="text-align: left" |b'''arr'''ow, m'''arr'''y<ref>{{IPA|/ær/}} is pronounced the same as {{IPA|/ɛr/}} in accents with the [[Mary–marry–merry merger]].</ref>
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|aɪ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|pr'''i'''ce}}, r'''i'''de, f'''i'''le, f'''i'''ne, p'''ie'''<ref>Many speakers, for example in most of Canada and much of the United States, have a different vowel in ''price'' and ''ride''. Generally, an {{IPA|[aɪ]}} is used at the ends of words and before voiced sounds, as in ''ride, file, fine, pie,'' while an {{IPA|[ʌɪ]}} is used before voiceless sounds, as in ''price'' and ''write''. Because {{IPA|/t/}} and {{IPA|/d/}} are often conflated in the middle of words in these dialects, derivatives of these words, such as ''rider'' and ''writer'', may be distinguished only by their vowel: {{IPA|[ˈɹʷ'''aɪ'''ɾəɹ], [ˈɹʷ'''ʌɪ'''ɾəɹ]}}. However, even though the value of {{IPA|/aɪ/}} is not predictable in some words, such as ''spider'' {{IPA|[ˈsp'''ʌɪ'''ɾəɹ]}},{{fact}} dictionaries do not generally record it, so it has not been allocated a separate transcription here.</ref>
| {{big|{{IPA|aɪər}}}}
| style="text-align: left" |'''Ire'''land, h'''ire''' <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/aɪr/}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|aɪ.ər}}}}
| style="text-align: left" |h'''igher''', b'''uyer'''<ref name=hire>Some speakers pronounce ''higher, flower, lawyer, layer'' (stratum) and ''mayor'' with two syllables, and ''hire, flour, loir, lair'' and ''mare'' with one. Others pronounce them the same.</ref>
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|aʊ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|m'''ou'''th}}, l'''ou'''d, f'''ou'''l, d'''ow'''n, h'''ow'''
| {{big|{{IPA|aʊər}}}}
| style="text-align: left" |fl'''our''' <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/aʊr/}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|aʊ.ər}}}}
| style="text-align: left" |fl'''ower'''<ref name=hire/>
|-
| {{big|{{IPA|ɛ}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|dr'''e'''ss}}, b'''e'''t, f'''e'''ll, m'''e'''n{{refn|name="E"| {{IPA|/ɛ/}} is transcribed as {{IPA|/e/}} by many dictionaries.<ref group=ref>{{cite web|last1=Wells|first1=John|title=e and ɛ|url=http://phonetic-blog.blogspot.com.au/2009/03/e-and.html|website=John Wells’s phonetic blog|publisher=Blogspot|accessdate=13 मार्च 2015|date=18 मार्च 2009}}</ref>}}
| {{big|{{IPA|ɛr}}}}
| style="text-align: left" |'''err'''or, m'''err'''y<ref name="E" />
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|eɪ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|f'''a'''ce}}, m'''a'''de, f'''ai'''l, v'''ei'''n, p'''ay'''
| {{big|{{IPA|ɛər}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|squ'''are'''}}, m'''are''', sc'''ar'''ce, c'''air'''n, M'''ar'''y <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/eɪr/}})</small>{{refn|{{IPA|/ɛər/}} is pronounced the same as {{IPA|/ɛr/}} in accents with the [[Mary–marry–merry merger]]. It is often transcribed as {{IPA|/eə/}} by British dictionaries and as {{IPA|/er/}} by American ones. The OED uses {{IPA|/ɛː/}} for BrE and {{IPA|/ɛ(ə)r/}} for AmE.<ref name=oed-key group=ref>{{cite web|title=Key to pronunciation|url=http://public.oed.com/how-to-use-the-oed/key-to-pronunciation/|website=Oxford English Dictionary|publisher=Oxford University Press|accessdate=13 मार्च 2015}}</ref>}}
|-
| {{big|{{IPA|eɪ.ər}}}}
| style="text-align: left" |l'''ayer''' ''(one who lays)''<ref name=hire/>
|-
| {{big|{{IPA|ɪ}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|k'''i'''t}}, l'''i'''d, f'''i'''ll, b'''i'''n
| {{big|{{IPA|ɪr}}}}
| style="text-align: left" |m'''irr'''or, S'''ir'''ius
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|iː}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|fl'''ee'''ce}}, s'''ee'''d, f'''ee'''l, m'''ea'''n, s'''ea'''
| {{big|{{IPA|ɪər}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|n'''ear'''}}, b'''ear'''d, f'''ier'''ce, s'''er'''ious <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/iːr/}})</small><ref>{{IPA|/ɪər/}} is pronounced the same as {{IPA|/ɪr/}} in accents with the [[mirror–nearer merger]].</ref>
|-
| {{big|{{IPA|iː.ər}}}}
| style="text-align: left" |fr'''eer'''
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|ɔː}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|th'''ough'''t}}, M'''au'''d, d'''aw'''n, f'''a'''ll, str'''aw'''<ref>{{IPA|/ɔː/}} is not distinguished from {{IPA|/ɒ/}} (except before {{IPA|/r/}}) in dialects with the [[Phonological history of English low back vowels#Cot–caught merger|cot–caught merger]] such as some varieties of GenAm.</ref>
| {{big|{{IPA|ɔr}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|n'''or'''th}}, b'''or'''n, w'''ar''', L'''aur'''a <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/ɔːr/}})</small><ref name="horse-hoarse">{{IPA|/ɔər/}} is not distinguished from {{IPA|/ɔr/}} in dialects with the [[English-language vowel changes before historic r#Horse–hoarse merger|horse–hoarse merger]], which include most dialects of modern English.</ref><ref name="pour-poor">{{IPA|/ʊər/}} is not distinguished from {{IPA|/ɔr/}} in dialects with the [[English-language vowel changes before historic r#Pour–poor merger|pour–poor merger]], including many younger speakers.</ref>
|-
| {{big|{{IPA|ɔː.ər}}}}
| style="text-align: left" | s'''awer'''
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|ɔɪ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|ch'''oi'''ce}}, v'''oi'''d, f'''oi'''l, c'''oi'''n, b'''oy'''
| {{big|{{IPA|ɔɪər}}}}
| style="text-align: left" |[[wikt:loir|l'''oir''']] <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/ɔɪr/}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|ɔɪ.ər}}}}
| style="text-align: left" |empl'''oyer'''<ref name=hire/>
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|oʊ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|g'''oa'''t}}, c'''o'''de, f'''oa'''l, b'''o'''ne, g'''o'''<ref>{{IPA|/oʊ/}} is commonly transcribed {{IPA|/əʊ/}} or {{IPA|/oː/}}.</ref>
| {{big|{{IPA|ɔər}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|f'''or'''ce}}, m'''ore''', b'''oar''', '''or'''al <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/oʊr/}})</small><ref name="horse-hoarse"/><ref name="pour-poor"/>
|-
| {{big|{{IPA|oʊ.ər}}}}
| style="text-align: left" |m'''ower'''
|-
| {{big|{{IPA|ʊ}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|f'''oo'''t}}, g'''oo'''d, f'''u'''ll, w'''o'''man
| {{big|{{IPA|ʊr}}}}
| style="text-align: left" |c'''our'''ier
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|uː}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|g'''oo'''se}}, f'''oo'''d, f'''oo'''l, s'''oo'''n, ch'''ew''', d'''o'''
| {{big|{{IPA|ʊər}}}}
| style="text-align: left" |b'''oor''', m'''oor''', t'''our'''ist <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/uːr/}})</small><ref name="horse-hoarse"/><ref name="pour-poor"/>
|-
| {{big|{{IPA|uː.ər}}}}
| style="text-align: left" |tr'''uer'''
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|juː}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" |c'''u'''te, m'''u'''le, p'''u'''ny, b'''eau'''ty, h'''u'''ge, '''you''', t'''u'''ne<ref>In dialects with [[yod dropping]], {{IPA|/juː/}} is pronounced the same as {{IPA|/uː/}} after [[coronal consonant]]s ({{IPA|/t/}}, {{IPA|/d/}}, {{IPA|/s/}}, {{IPA|/z/}}, {{IPA|/n/}}, {{IPA|/θ/}}, and {{IPA|/l/}}) in the same syllable, so that ''dew'' {{IPA|/djuː/}} is pronounced the same as ''do'' {{IPA|/duː/}}. In dialects with [[yod coalescence]], {{IPA|/tj/}}, {{IPA|/dj/}}, {{IPA|/sj/}} and {{IPA|/zj/}} are pronounced {{IPA|/tʃ/}}, {{IPA|/dʒ/}}, {{IPA|/ʃ/}} and {{IPA|/ʒ/}}, so that the first syllable in ''Tuesday'' is pronounced the same as ''choose''.</ref>
| {{big|{{IPA|jʊər}}}}
| style="text-align: left" |c'''ure''' <small style="white-space: nowrap">(= {{IPA|/juːr/}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|juː.ər}}}}
| style="text-align: left" |f'''ewer'''
|-
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|ʌ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{sc|str'''u'''t}}, b'''u'''d, d'''u'''ll, g'''u'''n<ref>{{IPA|/ʌ/}} is not used in the dialects of the northern half of England, some bordering parts of Wales, and some broad eastern Ireland accents. These words would take the {{IPA|ʊ}} vowel: there is no [[Phonological history of English high back vowels#Foot–strut split|foot–strut split]].</ref>
| {{big|{{IPA|ɜr}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|n'''ur'''se}}, w'''or'''d, g'''ir'''l, f'''er'''n, f'''urr'''y
|-
| {{big|{{IPA|ʌr}}}}
| style="text-align: left" |h'''urr'''y, n'''our'''ish (in the UK)
|-
|-
! colspan="4" | Variable vowels
|-
| {{big|{{IPA|aː}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|b'''a'''th}}, d'''a'''nce, l'''au'''gh <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ɑː}} or {{IPA|æ}})</small>
| {{big|{{IPA|ɒː}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|cl'''o'''th}}, '''o'''ffice, wr'''o'''ng <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ɒ}} or {{IPA|ɔː}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|i}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|happ'''y'''}}, ser'''i'''ous<ref>{{IPA|/i/}} is pronounced {{IPA|[i]}} in dialects with the [[Phonological history of English high front vowels#Happy tensing|happy tensing]], {{IPA|[ɪ]}} in other dialects. British convention used to transcribe it with {{angle bracket|{{IPA|ɪ}}}}, but the OED and other influential dictionaries recently converted to {{angle bracket|{{IPA|i}}}}.</ref> <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ɪ}} or {{IPA|i}})</small>
| {{big|{{IPA|u}}}}
| style="text-align: left" |bedr'''oo'''m, r'''oo'''f, sit'''u'''ation <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ʊ}} or {{IPA|uː}})</small>
|-
! colspan="4" | [[Vowel reduction in English|reduced vowels]]
|-
| {{big|{{IPA|ə}}}}
| style="text-align: left" | Ros'''a'''’s, '''a''' mission, qui'''e'''t, foc'''u'''s
| {{big|{{IPA|ər}}}}
| style="text-align: left" | {{sc|lett'''er'''}}, p'''er'''ceive
|-
| {{big|{{IPA|ɨ}}}}
| style="text-align: left" | ros'''e'''s, '''e'''mission{{refn|{{IPA|/ɨ/}} is pronounced {{IPA|[ə]}} in Australian and many US dialects, {{IPA|[ɪ]}} in Received Pronunciation. Many speakers freely alternate between a reduced {{IPA|[ɪ̈]}} and a reduced {{IPA|[ə]}}. The [[Oxford English Dictionary|OED]] uses the pseudo-IPA symbol {{angle bracket|{{IPA|<s>ɪ</s>}}}},<ref name=oed-key group=ref/> and [[Merriam–Webster]] uses {{angle bracket|{{IPA|ə̇}}}}.{{fact|reason=The sign ⟨ə̇⟩ is nowhere to be found in Merriam-Websters pronunciation guide, see [http://www.merriam-webster.com/help/]|date=मई 2015}}}} <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ɪ}} or {{IPA|ə}})</small>
| {{big|{{IPA|ʉ}}}}
| style="text-align: left" |beautif'''u'''l, curric'''u'''lum {{nowrap|({{IPA|[jʉ]}})}}{{refn|{{IPA|/ʉ/}} is pronounced {{IPA|[ʊ]}} in many dialects, {{IPA|[ə]}} in others. Many speakers freely alternate between a reduced {{IPA|[ʊ̈]}} and a reduced {{IPA|[ə]}}. The [[Oxford English Dictionary|OED]] uses the pseudo-IPA symbol {{angle bracket|{{IPA|<s>ʊ</s>}}}}.<ref name=oed-key group=ref/>}} <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ʊ}} or {{IPA|ə}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|ɵ}}}}
| style="text-align: left" |'''o'''mission{{refn|{{IPA|/ɵ/}} is pronounced as {{IPA|[ə]}} in many dialects, and {{IPA|[ɵw]}} or {{IPA|[əw]}} before another vowel, as in ''c'''o'''operate.'' Sometimes pronounced as a full {{IPA|/oʊ/}}, especially in careful speech.<ref group=ref>{{citation|last=Bolinger|first=Dwight|year=1989|title=Intonation and Its Uses:Melody in Grammar and Discourse|publisher=Stanford University Press|isbn=0-8047-1535-1}}</ref> Usually transcribed as {{IPA|/ə(ʊ)/}} (or similar ways of showing variation between {{IPA|/oʊ/}} and {{IPA|/ə/}}) in British dictionaries.}} <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|oʊ}} or {{IPA|ə}})</small>
| {{big|{{IPA|əl}}}}
| style="text-align: left" |bott'''le''' <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|əl}} or {{IPA|l̩}})</small>
|-
| {{big|{{IPA|ən}}}}
| style="text-align: left" |butt'''on''' <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|ən}} or {{IPA|n̩}})</small>
| {{big|{{IPA|əm}}}}
| style="text-align: left" | rhyth'''m''' <small style="white-space: nowrap">(either {{IPA|əm}} or {{IPA|m̩}})</small>
|-
| colspan="4" style="border-left: #fff solid 1px; border-right: #fff solid 1px" |
|-
! colspan="2" | [[Stress (linguistics)|Stress]]
! colspan="2" | [[Syllabification]]
|-
! IPA !! Examples
! IPA !! Examples
|-
| {{big|{{IPA|ˈ}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" | {{nowrap|'''in'''to'''na'''tion {{nowrap| {{IPA|/ˌɪntɵˈneɪʃən/}},}}{{refn|It is arguable that there is no phonemic distinction in English between primary and secondary stress,<ref group=ref>
{{citation|last=Ladefoged|first=Peter|year=1993|title=A Course in Phonetics|edition=3rd|location=Orlando |publisher=Harcourt Brace |isbn=0-15-507319-2}}</ref> but it is conventional to notate them as here.}}}} <br>'''bat'''tleship {{IPA|/ˈbætəlʃɪp/}}<ref>Full vowels following a stressed syllable, such as the ''ship'' in ''battleship,'' are marked with secondary stress in some dictionaries (Merriam-Webster), but not in others (the OED). Such syllables are not actually stressed.</ref>
| rowspan="2" | {{big|{{IPA|.}}}}
| rowspan="2" style="text-align: left" |[[moai]] {{nowrap| {{IPA|/ˈmoʊ.aɪ/}}}}<br>[[Windhoek]] {{nowrap| {{IPA|/ˈvɪnt.hʊk/}}}}<br>[[Vancouveria]] {{nowrap| {{IPA|/væn.kuːˈvɪəriə/}}}}<br>Mikey {{IPA|/ˈmaɪki/}}, [[Myki]] {{nowrap| {{IPA|/ˈmaɪ.kiː/}}}}<ref>Syllables are indicated sparingly, where necessary to avoid confusion, for example to break up sequences of vowels (''moai'') or consonant clusters which an English speaker might misread as a [[digraph (orthography)|digraph]] (''Vancouveria, Windhoek'').<br>Several dictionaries, such as the OED, do not indicate stress for words of one syllable. Thus ''hire'' {{IPA|/ˈhaɪər/}} is transcribed {{angbr|{{IPA|haɪə(r)}}}}, without a stress mark, contrasting with ''higher'' {{IPA|/ˈhaɪ.ər/}}, which is transcribed {{angbr|{{IPA|ˈhaɪə(r)}}}}, without a syllable mark.</ref>
|-
| {{big|{{IPA|ˌ}}}}
|}
|}
'''Notes'''
* The IPA stress mark ({{IPA|ˈ}}) comes ''before'' the syllable that has the stress, in contrast to stress marking in [[Pronunciation respelling for English|pronunciation keys of some dictionaries published in the United States]].
* Words in {{sc|small capitals}} are the standard [[Lexical set#Wells Standard Lexical Sets for English|lexical sets]]. Words in the lexical sets {{sc|bath}} and {{sc|cloth}} may be given two transcriptions, respectively one with {{IPA|/ɑː/}} and one with {{IPA|/æ/}}, or one with {{IPA|/ɒ/}} and one with {{IPA|/ɔː/}}, rather than with the variable-vowel symbols in the key above.
==Dialect variation==
{{main|International Phonetic Alphabet chart for English dialects}}
This key represents [[diaphoneme]]s, abstractions of speech sounds that accommodate <!--"standard ... English ... pronunciations" is not OK, so "English" alone is not OK-->[[General American]] (GenAm), [[Received Pronunciation]] (RP), [[Canadian English]], [[South African English|South African]], [[Australian English phonology|Australian]], and [[New Zealand English|New Zealand]] pronunciations. Therefore, not all of the distinctions shown here are relevant to a particular dialect:
* If, for example, you pronounce ''cot'' {{IPA|/ˈkɒt/}} and ''caught'' {{IPA|/ˈkɔːt/}} the same, then you may simply ignore the difference between the symbols {{IPA|/ɒ/}} and {{IPA|/ɔː/}}, just as you ignore the distinction between the written vowels ''o'' and ''au'' when pronouncing them.
* In many dialects, {{IPA|/r/}} occurs only before a vowel; if you speak such a dialect, simply ignore {{IPA|/r/}} in the pronunciation guides where you would not pronounce it, as in ''cart'' {{IPA|/ˈkɑrt/}}.
* In other dialects, {{IPA|/j/}} ('''y'''es) cannot occur after {{IPA|/t, d, n/}}, etc., within the same syllable; if you speak such a dialect, then ignore the {{IPA|/j/}} in transcriptions such as ''new'' {{IPA|/njuː/}}. For example, ''New York'' is transcribed {{IPA|/njuː ˈjɔrk/}}. For most people from England and for some New Yorkers, the {{IPA|/r/}} in {{IPA|/ˈjɔrk/}} is not pronounced; for most people from the United States, including some New Yorkers, the {{IPA|/j/}} in {{IPA|/njuː/}} is not pronounced and may be ignored.
On the other hand, there are some distinctions which you might make but which this key does not encode, as they are seldom reflected in the dictionaries used as sources for Wikipedia articles:
* The difference between the vowels of ''fir'', ''fur'' and ''fern'', maintained in [[Scottish English|Scottish]] and [[Hiberno-English|Irish English]] but lost elsewhere.
* The difference between the vowels of ''pain'' and ''pane'' found in some English, Welsh, and Newfoundland dialects.
* The vowels of ''bad'' and ''had'', distinguished in many parts of [[Australian English|Australia]] and the Eastern United States.
* The vowels of ''spider'' and ''spied her'', distinguished in Scotland and some parts of North America.
Other words may have different vowels depending on the speaker.
The pronunciation of the {{IPA|/æ/}} vowel in Scotland, Wales and northern England has always been closer to {{IPAblink|a}}, even amongst educated speakers. BBC English is moving away from the older RP {{IPAblink|æ}} towards the more open vowel {{IPAblink|a}}, and the Oxford English Dictionary transcribes the ''lad'', ''bad'', ''cat'', ''trap'' vowel as {{IPA|/a/}} in its updated entries.
For more extensive information on dialect variations, you may wish to see the [[International Phonetic Alphabet chart for English dialects|IPA chart for English dialects]].
==Other transcriptions==
If you feel it is necessary to add a pronunciation respelling using another convention, then please use the conventions of [[Wikipedia:Pronunciation respelling key|Wikipedia's pronunciation respelling key]].
* To compare the following IPA symbols with non-IPA American dictionary conventions that may be more familiar, see [[pronunciation respelling for English]], which lists the pronunciation guides of fourteen English dictionaries published in the United States.
* To compare the following IPA symbols with other IPA conventions that may be more familiar, see [[Help:IPA conventions for English]], which lists the conventions of eight English dictionaries published in Britain, Australia, and the United States.
== इहो देखल जाय==
* If your browser does not display IPA symbols, you probably need to install a font that includes the IPA. Good free IPA fonts include [[Gentium]] and [[Charis SIL]] (more complete); a monospaced font is [[Everson Mono]] which is complete; download links can be found on those pages.
* For a guide to adding pronunciations to Wikipedia articles, see the {{tl|IPA}} template.
* For a guide to adding IPA characters to Wikipedia articles, see [[Wikipedia:Manual of Style/Pronunciation#Entering IPA characters]].
* [[Wikipedia:Pronunciation respelling key]]
==Notes==
{{Reflist|30em}}
==References==
{{Reflist|group=ref}}
==External links==
* [http://www.personal.psu.edu/ejp10/blogs/gotunicode/2008/09/getting-jaws-61-to-recognize-e.html Getting JAWS 6.1 to recognize "exotic" Unicode symbols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150617004313/http://www.personal.psu.edu/ejp10/blogs/gotunicode/2008/09/getting-jaws-61-to-recognize-e.html |date=2015-06-17 }}—For help on getting the [[screen reader]] [[JAWS (screen reader)|JAWS]] to read IPA symbols
* [http://www.johntantalo.com/blog/ipa-tts-bookmarklet/ IPA TTS (text-to-speech) bookmarklet]
[[श्रेणी:इंटरनेशनल फोनेटिक अच्छर मदद]]
jz8621zsnmlw91j714vel9k066h7xpd
अर्नस्ट हेमिंग्वे
0
18280
809094
754552
2026-10-28T15:32:43Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809094
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Writer
| name = Ernest Hemingway
| image = ErnestHemingway.jpg
| caption = Ernest Hemingway working at his book ''For Whom the Bell Tolls'' at Sun Valley, Idaho in December 1939
| alt = Dark-haired man in light colored short-sleeved shirt working on a typewriter at a table on which sits an open book
| birth_name = Ernest Miller Hemingway
| birth_date = {{Birth date|1899|7|21}}
| birth_place = [[Oak Park, Illinois]], United States
| death_date = {{Death date and age|1961|7|2|1899|7|21}}
| death_place = [[Ketchum, Idaho]], U.S.
| spouse = [[Elizabeth Hadley Richardson]]<br><small>(1921–1927)</small><br /> [[Pauline Pfeiffer]]<br><small>(1927–1940)</small><br /> [[Martha Gellhorn]]<br><small>(1940–1945)</small><br /> [[Mary Welsh Hemingway]]<br><small>(1946–1961)</small>
| children = [[Jack Hemingway|Jack]], [[Patrick Hemingway|Patrick]], [[Gregory Hemingway|Gregory]]
| awards = {{nowrap|[[Pulitzer Prize for Fiction]] (1953) <br /> [[Nobel Prize in Literature]] (1954)}}
}}
'''अर्नेस्ट हेमिंग्वे''' (21 जुलाई 1899 - 2 जुलाई 1961) एगो [[अमेरिकी लेखक]], [[उपन्यासकार]] आ [[पत्रकार]] रहलें। उनुका लेखन के मुख्य काम बीसवीं सदी की बीस की दशक के बिचा से ले के पचास की दसक की बीच ले रहल।
हेमिंग्वे के परभाव बाद की पीढ़ी की लेखक लोगन पर पड़ल आ उनके 1954 में [[साहित्य के नोबल पुरस्कार]] मिलल रहे। उनुकर बहुत सारी रचना कुल के [[अमेरिकी साहित्य]] में [[क्लासिक]] मानल जाला।
1961 में हेमिंग्वे के मौत [[आत्महत्या]] कइले से भइल।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:अमेरिका के लोग]]
[[श्रेणी:अमेरिका के लेखक]]
[[श्रेणी:अमेरिकी उपन्यासकार]]
[[श्रेणी:उपन्यासकार]]
[[श्रेणी:अंग्रेजी-भाषा के उपन्यासकार]]
[[श्रेणी:1899 में जनम]]
[[श्रेणी:1961 में निधन]]
[[श्रेणी:आत्महत्या कइ के मरे वाला लोग]]
{{writer-stub}}
5oo77bbqfg5jzudj3uh44258ao2d28l
बिब्लियोतिका नेशनल दे एस्पाना
0
18588
808910
773489
2026-10-28T12:23:02Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808910
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox library
| library_name = बिब्लियोतिका नेशनल दे एस्पाना
| name_en = स्पेन के राष्ट्रीय लाइब्रेरी
| library_logo = [[File:BNELogotipo.jpg|100px]]
| image = Biblioteca Nacional de España (Madrid) 09.jpg
| country = [[स्पेन]]
| location = [[मैड्रिड]]
| established = {{Start date and age|1712|paren=yes}}
| ref_legal_mandate =
| items_collected = किताब, जर्नल, अखबार, पत्रिका, साउंड रेकार्डिंग, पेटेंट, डेटाबेस, नक्शा, डाक टिकट, प्रिंट ड्राइंग आ मैन्यूस्क्रिप्ट
| collection_size = 26,000,000 आइटम, जेहमें 15,000,000 किताब आ छपल सामग्री बा, 30,000 मैन्यूस्क्रिप्ट, 143,000 अखबार आ सीरियल्स सभ, 4,500,000 चित्ररुपी सामग्री, 510,000 म्यूजिक स्कोर वगैरह शामिल बाटे।
| legal_deposit =
| req_to_access =
| members = 115,707 पाठक 2007 आ 1,800,935 वेब यूजर
| budget = €47,380,860
| director =
| num_employees =
| website = http://www.bne.es/
}}
'''बिब्लियोतिका नेशनल दे एस्पाना''' (''Biblioteca Nacional de España'' यानी ''स्पेन के राष्ट्रीय लाइब्रेरी'') एगो प्रमुख लाइब्रेरी बा जे स्पेन देस के सभसे बड़हन लाइब्रेरी हवे आ दुनिया के कुछ सभसे बिसाल लाइब्रेरी सभ में गिनल जाले। ई स्पेन के राजधानी मैड्रिड में मौजूद बा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
{{commonscat-inline|Biblioteca Nacional, Madrid}}
* [http://www.bne.es/en/Inicio/index.html Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140604085934/http://www.bne.es/en/Inicio/index.html |date=2014-06-04 }} {{in lang|en}}
* [http://catalogo.bne.es/uhtbin/cgisirsi/Ppe5k672ee/BNMADRID/116894019/111/ENGLISH Official web catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529085201/http://catalogo.bne.es/uhtbin/cgisirsi/Ppe5k672ee/BNMADRID/116894019/111/ENGLISH |date=2020-05-29 }} {{in lang|en}}
{{Authority control}}
ofu9f546lqq2wiw1pslvr19zxrjvrn8
लेखक उद्धरण (बनस्पति बिज्ञान)
0
18595
808906
754518
2026-10-28T12:22:28Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808906
wikitext
text/x-wiki
{{भोजपुरी नइखे|1=अंग्रेजी|date=दिसंबर 2015}}
In [[botanical nomenclature]], '''author citation''' refers to citing the person or group of people who validly published a [[botanical name]], i.e. who first published the name while fulfilling the formal requirements as specified by the ''[[International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]]'' (''ICN'').<ref name="icn">{{cite book |author=McNeill, J.; Barrie, F.R.; Buck, W.R.; Demoulin, V.; Greuter, W.; Hawksworth, D.L.; Herendeen, P.S.; Knapp, S.; Marhold, K.; Prado, J.; Prud'homme Van Reine, W.F.; Smith, G.F.; Wiersema, J.H.; Turland, N.J. |year=2012 |volume=Regnum Vegetabile 154 |title=International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Melbourne Code) adopted by the Eighteenth International Botanical Congress Melbourne, Australia, July 2011 |publisher=A.R.G. Gantner Verlag KG |isbn=978-3-87429-425-6 |url=http://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php?page=title }}</ref> In cases where a species is no longer in its original generic placement (i.e. a new combination of genus and specific epithet), both the author(s) of the original genus placement and those of the new combination are given (the former in parentheses).
In [[botany]], it is customary (though not obligatory) to abbreviate author names according to a recognised [[List of botanists by author abbreviation|list of standard abbreviations]].
There are diffences between the botanical Code and the normal practice in [[Author citation (zoology)|zoology]]. In zoology, the publication year is given following the author name(s) and the authorship of a new combination is normally omitted. A small number of more specialized practices also vary between the recommendations of the botanical and zoological codes.
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
*[http://www.ipni.org/ipni/query_author.html the IPNI Author Query page].
[[श्रेणी:बनस्पति बिज्ञान]]
ngx6cc92oxd29gxqwhcbec2lki57amm
ग्रेगरियन कैलेंडर
0
21410
808922
807416
2026-10-28T12:41:00Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808922
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Christopher Clavius.jpg|thumb|[[क्रिस्टोफर क्लेवियस]] (1538-1612), जे एह कलेंडर सुधार के मुख्य करता-धर्ता रहलें]]
[[चित्र:Pope Gregory XIII.jpg|thumb|[[पोप ग्रेगरी (XIII)]], जे एह कलेंडर के लागू करववलन, सतरहवीं सदी के एगो [[नक्काशी]] (एन्ग्रेविंग) में बनल चित्र]]
'''ग्रेगरियन कैलेंडर''' ({{Lang|en|Gregorian calendar}}), जौना के आम बोलचाल में '''अंग्रेजी कैलेंडर''', '''पच्छिमी कैलेंडर''' या '''ईसाई कैलेंडर''' कहि दिहल जाला,{{efn|असल में एकर नाँव ''अंग्रेजी'' भा ''ईसाई'' कहल हिंदुस्तानी लोगन के द्वारा एह कारन से चलन में आ गइल कि अंग्रेज एहिजे शासन कइल लोग आ ओही लोगन के माध्यम से इहँवा के लोग एह कलेंडर से परिचित भइल। ना त ई खाली अंग्रेज ([[इंग्लैंड]] के रहे वाला) लोग के कलेंडर हवे, ना एकरा के ईसाई कलेंडर कहल जा सके ला, काहें कि अब्बो [[ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स चर्च]] पुरनका [[जूलियन कैलेंडर]] के माने ला, मने कि ई सगरी [[ईसाई धर्म|ईसाई लोगन]] के कलेंडर ना हवे। त ई दुनों-तीनों नाँव कुनाँव (''मिसनोमर'') हवें।}} दुनिया में सभसे बेसी इस्तेमाल होखे वाला [[सिविल कैलेंडर]] बाटे।<ref>[http://aa.usno.navy.mil/faq/docs/calendars.php Introduction to Calendars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190613115330/https://aa.usno.navy.mil/faq/docs/calendars.php |date=2019-06-13 }}. United States Naval Observatory. Retrieved 15 जनवरी 2009.</ref><ref>[http://astro.nmsu.edu/~lhuber/leaphist.html Calendars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401234715/http://astro.nmsu.edu/~lhuber/leaphist.html |date=2004-04-01 }} by L. E. Doggett. Section 2.</ref>{{efn|समय आ तारीख देखावे खातिर अन्तर्राष्ट्रीय मानक, [[ISO 8601]], ग्रेगरियन कैलेंडर के इस्तेमाल करे ला; Section 3.2.1.}} एकर नाँव [[पोप ग्रेगरी तेरहवाँ]] <small>(Pope Gregory XIII)</small> की नाँव पर रखल गइल हवे जे एकरा के 1582 ईसवी में लागू कइलें।
ई कैलेंडर 1582 में [[जूलियन कलेंडर]] <small>(Julian calendar)</small> में सुधार कइ के बनावल गइल।<ref name=text>See [[s:Inter gravissimas|Wikisource English translation]] of the (Latin) 1582 papal bull ''Inter gravissimas''.</ref> [[इटली]] आ [[फ्रांस]] नियन कई देस एकरा के ओही समय स्वीकार क लिहलें आ ऑफिशियल कलेंडर घोषित क दिहलें जब ई कैथोलिक ईसाई धर्म में स्वीकार कइल गइल। हालाँकि, कई देसन में बाद के समय ले पुरनका जूलियन कलेंडर इस्तेमाल होखल कइल; जइसे की ब्रिटिश लोग एकरा के 1752 के सितंबर में अपनावल आ एही के साथे ई भारतो में आइल (अंग्रेज लोगन के साथे)।<ref name="nottingham">{{cite web |title=Julian/Gregorian Calendars |url=https://www.nottingham.ac.uk/manuscriptsandspecialcollections/researchguidance/datingdocuments/juliangregorian.aspx |website=nottingham.ac.uk |publisher=नॉटिंघम यूनिवर्सिटी |access-date=22 अक्टूबर 2026}}</ref>
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[पंचांग]]
* [[हिंदू पतरा]]
* [[महीना]]
* [[साल]]
== नोट ==
{{notelist|group=नोट}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:साल]]
[[श्रेणी:कैलेंडर]]
{{astronomy-stub}}
bmexzjl52hplj2ls6scdpurhfibsklr
6 जनवरी
0
21497
808889
738930
2026-10-28T12:20:03Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808889
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
<nowiki>*</nowiki>1959 - कपिलदेव-भारत क किरकेट खिलाड़ी हऊअन
* 1967 - ए आर रहमान-भारत क एगो संगीतकर हऊअन
==निधन==
* 1885 - भारतेन्दु हरिश्चंद्र- हिंदी क एगो साहित्यकार हऊअन
*2017 - ओम पुरी- '''ओम पुरी''' एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] रहलें।
== इहो देखल जा ==
*
== इहो देखल जाय ==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
==बाहरी कड़ी==
{{commons|January 6|6 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
fu64x764tht09tn9c9stlsb4verueuv
7 जनवरी
0
21499
808891
664299
2026-10-28T12:20:22Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808891
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* 2016 - मुफ़्ती मोहम्मद सईद- जम्मू कश्मीर क एगो मुख्य मंत्री रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
==बाहरी कड़ी==
{{commons|January 7|7 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
gw8x02zqvsfo2kgcqhq46pq6n2vu58s
8 जनवरी
0
21500
808893
739057
2026-10-28T12:20:39Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808893
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1909- आशापूर्णा देवी- बंगला क एगो लेखिका रहली
* 1925 - मोहन राकेश - '''मोहन राकेश''' [[हिंदी भाषा|हिंदी]]भाषा के भारतीय लेखक रहलें
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 8|8 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
6vi956ugrxzq49se0pvhuvwmql5c81u
10 जनवरी
0
21501
808812
664356
2026-10-28T12:07:13Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808812
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''1969 -''' संपूर्णानन्द - उत्तर प्रदेश क मुख्यमंत्री रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
* [[बिस्व हिंदी दिवस]]
{{commons|January 10|10 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
fmvzw6mmrzx4swzlmorpnc7yon6tuo7
9 जनवरी
0
21505
808895
738928
2026-10-28T12:20:56Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808895
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1889- '''वृन्दावनलाल वर्मा-''' हिंदी क एगो नाटककार तथा उपन्यासकार रहलन
*1922- '''हरगोविंद खुराना''' - एगो नोबेल पुरस्कार से सम्मानित भारतीय वैज्ञानिक रहलन
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
* प्रवासी भारतीय दिवस
{{commons|January 9|9 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
8andfmbhi7o995i49aui4ti6dngsk81
14 जनवरी
0
21509
808822
664487
2026-10-28T12:09:49Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808822
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1919 - कैफ़ी आज़मी
* 1950 - रामभद्राचार्य
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 14|14 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
5u098jydz0fgzl97pkufosobzi20gk8
15 जनवरी
0
21510
808825
664533
2026-10-28T12:10:13Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808825
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1956 - '''[[मायावती]]''' - [[उत्तर प्रदेश]] के एगो राजनीतिक नेता बाड़ी।
==निधन==
* 1998 - '''गुलजारीलाल नन्दा''' - भारतीय राजनीतिज्ञ
==खास महत्व ==
* विकिमीडिया दिवस - [[विकिपीडिया]] के जनम दिन।
{{commons|January 15|15 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
8k8tu84jxeol6uvgbbpdkc41u6359h3
16 जनवरी
0
21511
808826
664535
2026-10-28T12:10:27Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808826
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''1938 - शरत्चन्द्र चट्टोपाध्याय'''
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 16|16 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
09wp2ekc9r2ppomirate7fqca6qeyck
17 जनवरी
0
21512
808829
739058
2026-10-28T12:10:49Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808829
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* १८८८ - '''बाबू गुलाब राय (१७ जनवरी १८८८ - १३ अप्रैल १९६३)''' [[हिंदी भाषा|हिंदी]]भाषा के भारतीय लेखक रहलें।
*१९२३ - रांगेय राघव (१७ जनवरी, १९२३ - १२ सितंबर, १९६२) [[हिंदी भाषा|हिंदी]]भाषा के भारतीय लेखक रहलें।
*१९४५ - '''जावेद अख्तर''' कवि और हिंदी फिल्मों के गीतकार और पटकथा लेखक हैं।
==निधन==
* १९३० - '''गौहर जान''' (जन्म नाम '''एंजेलीना योवार्ड''', २६ जून १८७३ – १७ जनवरी १९३०) एगो भारतीय गायिका एवं नर्तिका रहली
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 17|17 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
qmh9mro90kugudgg6mvfwyrr8kuz2m7
21 जनवरी
0
21516
808865
664655
2026-10-28T12:16:09Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808865
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''१९४५ - रासबिहारी बोस''' (जन्म:२५ मई १८८६ - मृत्यु: २१ जनवरी १९४५) भारत क एगो क्रान्तिकारी नेता रहलन
*'''१९६३ - आचार्य शिवपूजन सहाय''' (९ अगस्त १८९३- २१ जनवरी १९६३) जी एगो लेखक आ कबि रहीं।
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 21|21 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
lkpodyt2c40rxji5yjrndwx9nz3tt22
27 जनवरी
0
21522
808874
664824
2026-10-28T12:17:40Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808874
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''२००९ - रामस्वामी वेंकटरमण -''' भारत क ८वें राष्ट्रपति रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 27|27 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
sl2137yp58xj39x8caejus3iwl15q4c
28 जनवरी
0
21523
808876
664854
2026-10-28T12:17:58Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808876
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1865- '''लाला लाजपत राय''' - भारत क एगो प्रमुख स्वतंत्रता सेनानी रहलन
* 1925-'''राजा रामन्ना''' - भारत क परमाणु वैज्ञानिक रहलन
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 28|28 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
t68mlvbevmwkq0zk8ct7wuit67zwiot
29 जनवरी
0
21524
808877
664877
2026-10-28T12:18:11Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808877
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1896- '''स्वामी प्रणवानन्द''' - एगो सन्त रहलन जे भारत सेवाश्रम संघ क स्थापना कईलन
*1900- '''अलगू राय शास्त्री''' - भारतीय स्वतंत्रता संग्राम सेनानी, राजनेता, शिक्षाविद् एवं कानूनविद् रहलन
==निधन==
* '''2019 - जॉर्ज फ़र्नान्डिस''' - एगो भारतीय राजनेता
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|January 29|29 जनवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जनवरी]]
ixchjv95nteknex6olgfxt05h8r5qr7
3 फरवरी
0
21673
808882
664989
2026-10-28T12:19:08Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808882
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''2016 - डॉ॰ बलराम जाखड़-''' भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस पार्टी के वरिष्ठ नेता रहलन। भारत क पूर्व लोकसभा अध्यक्ष रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 3|3 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
9axkzffoxic427num8g2szkzw95or9c
4 फरवरी
0
21674
808884
665004
2026-10-28T12:19:25Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808884
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1922 - पंडित भीमसेन गुरुराज जोशी''' - शास्त्रीय संगीत क हिन्दुस्तानी संगीत शैली क सबसे प्रमुख गवईया में से एक हौअन
*1938 - बिरजू महराज- हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत के एगो कथक कलाकार बाड़ें।
==निधन ==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 4|4 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
pzjtno6nkquoqd6yauh4hyklmz4c5f2
5 फरवरी
0
21675
808886
665030
2026-10-28T12:19:42Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808886
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1905-अच्युत पटवर्धन-''' भारत क महान स्वतंत्रता संग्राम सेनानी, राजनेता रहलन
* '''1976 - अभिषेक बच्चन''' - एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] बाने। इनके [[बॉलीवुड]] में काम करे खातिर जानल जाला।
==निधन ==
* 2008 - महर्षि महेश योगी- एगो हिन्दू योगी रहलन
** '''सुजीत कुमार-''' एगो भारतीय फिलिम एक्टर आ प्रोड्यूसर रहलें।
**
*
**
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 5|5 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
os8kqvaljuh9s01piauji46fwup7d64
7 फरवरी
0
21677
808892
665061
2026-10-28T12:20:30Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808892
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1908 - मन्मथनाथ गुप्त''' - भारतीय स्वतन्त्रता संग्राम क एगो प्रमुख क्रान्तिकारी तथा सिद्धहस्त लेखक रहलन
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 7|7 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
8emz2l6t5gwcmi87l5v05du1s9jg3ez
10 फरवरी
0
21680
808816
665131
2026-10-28T12:08:27Z
SM7Bot
7808
/* घटना */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808816
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
* '''1921 - महात्मा गांधी काशी विद्यापीठ''' उत्तर प्रदेश के [[बनारस]] शहर में एगो सरकारी विश्वविद्यालय बा। ई राज्य विश्वविद्यालय हवे आ एकर स्थापना 1921 में भइल।
==जनम==
==निधन==
* '''1975 -सुदामा पांडे "धूमिल"''' [[हिंदी भाषा]] के कवि रहलें। [[बनारस]] के धूमिल हिंदी साहित्य के साठोत्तरी पीढ़ी के प्रमुख कवी मानल जालें, आ उनके बागी तेवर खातिर जानल जाला।
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 10|10 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
60wu4d3ixnlo8o9xm5gyme787pp09xc
11 फरवरी
0
21681
808818
665152
2026-10-28T12:08:49Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808818
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1955 - टीना अंबानी''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। टीना अंबानी के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
==निधन==
* '''1942 - जमनालाल बजाज''' -भारत क एगो उद्योगपति, मानवशास्त्री एवं स्वतंत्रता संग्राम सेनानी rahalan
* '''1968 - दीनदयाल उपाध्याय''' - एगो भारतीय नेता रहलें
*'''1977 - फ़ख़रुद्दीन अली अहमद''' भारत के पाँचवा राष्ट्रपति रहलें, 1974 से 1977 आ भारत के दूसरा अइसन राष्ट्रपति रहलें जे पद पर रहत घरी मर गइलें।
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 11|11 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
bwgqmf2dqk7yu0wbfk7kan9p9eem64f
14 फरवरी
0
21684
808823
665241
2026-10-28T12:09:57Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808823
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1952 -सुषमा स्वराज''' - एगो भारतीय राजनीतिक नेता रहली आ भारत के बिदेस मंत्री आ लोकसभा में बिपक्ष के नेता रह चुकल रहली।
== संदर्भ ==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 14|14 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
5mxs0lkgzoo1vryi1upqcntszecfqdk
17 फरवरी
0
21687
808831
665292
2026-10-28T12:11:02Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808831
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''1986 - जिद्दू कृष्णमूर्ति''' - दार्शनिक एवं आध्यात्मिक विषयों क लेखक एवं प्रवचनकार रहलन
*'''1988 - कर्पुरी ठाकुर''' -भारत क एगो स्वतंत्रता सेनानी, शिक्षक, राजनीतिज्ञ औरी बिहार राज्य क मुख्यमंत्री रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 17|17 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
4w6171xxqycp86l2bismsbz3wr23fek
18 फरवरी
0
21688
808833
665312
2026-10-28T12:11:21Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808833
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1486 - चैतन्य महाप्रभु''' - वैष्णव धर्म क भक्ति योग क परम प्रचारक एवं भक्तिकाल क प्रमुख कवियों में से एक
*'''1836 -रामकृष्ण परमहंस-'''भारत क एक महान संत, आध्यात्मिक गुरु एवं विचारक
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 18|18 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
blm7lr7v24b4uw01p0w43tkdjmuekm7
19 फरवरी
0
21689
808835
738931
2026-10-28T12:12:13Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808835
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1630 - छत्रपती शिवाजी महाराज -''' भारत क एगो राजा एवं रणनीतिकार रहलन
==निधन==
*'''1915 -गोपाल कृष्ण गोखले''' - भारत क एगो स्वतंत्रता सेनानी, समाजसेवी, विचारक एवं सुधारक रहलन
*'''2019 - नामवर सिंह''' -हिंदी क शीर्षस्थ शोधकार-समालोचक रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 19|19 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
d8ina1p6lqcr2cu79bohz4oxo4rmeb4
20 फरवरी
0
21690
808862
738925
2026-10-28T12:15:48Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808862
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम ==
==निधन==
* '''1985 - भवानी प्रसाद मिश्र-''' हिंदी क प्रसिद्ध कवि तथा गांधीवादी विचारक रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|February 20|20 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
sa5v06tm46ykspvvf6izmtdg6jdjrx9
21 फरवरी
0
21691
808867
665418
2026-10-28T12:16:22Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808867
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1894 - शांति स्वरूप भटनागर-''' जानल मानल भारतीय वैज्ञानिक
*1896 -'''सूर्यकान्त त्रिपाठी 'निराला'-''' आधुनिक हिंदी साहित्य के प्रमुख लेखक रहलें।
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
* [[अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस]]
{{commons|February 21|21 फरवरी}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:फरवरी]]
hm3q2n9t37gen0dzxor5vm4kae97xzr
3 मार्च
0
21701
808883
666074
2026-10-28T12:19:14Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808883
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1839 - जमशेदजी टाटा''' - भारत क बड़का ब्यापारी औरी टाटा घराना क मलिकार रहलन
==निधन==
* '''1982 - फ़िराक़ गोरखपुरी-''' एगो भारतीय शायर, लेखक आ साहित्यिक समालोचक रहलें।
*2002 - '''जी एम सी बालयोगी''' - भारतीय लोकसभा क अध्यक्ष RरहलनAHALAN
== सन्दर्भ ==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 3|3 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
t2wnqvj9bhiv80vgkld5nqoo5n67ibg
4 मार्च
0
21702
808885
738932
2026-10-28T12:19:31Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808885
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1921 - [[फणीश्वर नाथ 'रेणु']] - हिंदी लेखक।
* '''1922 - दीना पाठक''' - हिंदी फ़िल्म क एगो अभिनेत्री रहली
==निधनएगो रहली==
* 2011 - अर्जुन सिंह -एगो भारतीय राजनेता औरी मध्य प्रदेश क मुख्यमंत्री रहलन
*'''2016 - पूर्ण ऐजिटक संगमा''' - , एगो भारतीय राजनेता औरी मेघालय क मुख्यमंत्री रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 4|4 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
fkxubwpwc4kz51xw4jtgw539an68vmr
6 मार्च
0
21704
808890
666160
2026-10-28T12:20:13Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808890
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* '''2015 - रामसुंदर दास-''' भारतीय राजनेता औरी बिहार क मुख्यमंत्री रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 6|6 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
10v5genvuy5lelv4oyjj60q1pn2y4ae
12 मार्च
0
21710
808821
666399
2026-10-28T12:09:34Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808821
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
[[1984]] -[[श्रेया घोषाल]] एगो भारतीय पार्श्व गायिका हई । उ बॉलीवुड में भोजपुरी सिनेमा खातिर बहुत गाना गवले बाड़ी
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 12|12 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
ld8tiamxtlf49yrxue027wkyk9e0qt1
16 मार्च
0
21714
808828
738927
2026-10-28T12:10:41Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808828
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1886- महेन्दर मिसिर - पूरबी के पुरोधा ,gayakgayakumda
==निधन==
* '''1947 - अयोध्यासिंह उपाध्याय 'हरिऔध' -''' हिंदी क एगो सुप्रसिद्ध साहित्यकार रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 16|16 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
mpgfgl902pi19pc47cfkzass4ebxtyz
18 मार्च
0
21716
808834
667100
2026-10-28T12:11:27Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808834
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* '''1938 शशि कपूर-''' एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] रहलें।
== इहो देखल जाय ==
==निधन==
* 1982 '''झारखण्डे राय-''' पूर्वांचल में कम्युनिस्ट पार्टी क संस्थापकों में से एगो रहलन
* राजकुमारी दुबे- भारतीय पार्श्व गायिका रहली
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 18|18 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
kxyxot8xfh2ecypc1bvrcrn70myerv9
19 मार्च
0
21717
808837
796004
2026-10-28T12:12:27Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808837
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
== जनम ==
* [[1955]] – [[ब्रूस विलिस]]
==निधन==
* 1982- जे॰ बी॰ कृपलानी-एगो गांधी वादी नेता रहलन
* 1998 -ई० एम० एस० नंबूदरीपाद-भारत क एगो प्रसिद्ध कम्युनिस्ट नेता रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 19|19 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
t0vtnowvkbvtu3yzvkmi006vqqu28p7
22 मार्च
0
21720
808869
735340
2026-10-28T12:16:41Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808869
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
* 1971 -'''हनुमान प्रसाद पोद्दार''' - गीता प्रेस गोरखपुर स्थापित कईलन
==छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|March 22|22 मार्च}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मार्च]]
7znl1e3n4tmshcy1mr7vesj8pb3qgmk
1 मई
0
21761
808838
531534
2026-10-28T12:12:39Z
SM7Bot
7808
/* घटना */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808838
wikitext
text/x-wiki
{{about|तारीख| छुट्टी| मई दिवस| मजदूर लोग के दिवस|अंतर्राष्ट्रीय मजदूर दिवस}}
{{कैलेंडर}}
{{पिछला कुछ बरिस में ई दिन}}
{{दिन}}
==घटना==
* [[1886]] - [[अमेरिका]] के [[शिकागो]] में रोज आठ घंटा काम करे के मांग क रहल मजूरा लोग हड़ताल करत रहल आ आंदोलनकारियों पर पुलिस गोलीबारी शुरू क दिहलस आ एह हिंसक मुठभेड़ में दर्जनों लोग मारल गइल। एही दिन के '''[[अंतर्राष्ट्रीय मजदूर दिवस]]''' के रूप में मनावल जाला।
* [[1897]] - [[विवेकानंद]] द्वारा [[रामकृष्ण मिशन]] के स्थापना कइल गइल।<ref name="Chakraborty2016">{{cite book|author=Prof. S. K. Chakraborty|title=Swami Vivekananda : Leader of Sacred Nationhood|url=https://books.google.com/books?id=u672DAAAQBAJ&pg=PT23|date=3 September 2016|publisher=Advaita Ashrama (A publication branch of Ramakrishna Math, Belur Math)|isbn=978-81-7505-841-5|pages=23–}}</ref><ref name="SinghMishra2005">{{cite book|author1=Nagendra Kr Singh|author2=A. P. Mishra|title=Encyclopaedia of Oriental Philosophy and Religion: Hinduism : S-Z|url=https://books.google.com/books?id=skb05uE64cEC&pg=PA1024|year=2005|publisher=Global Vision Publishing House|isbn=978-81-8220-074-6|pages=1024–}}</ref><ref name="Bharathi1998">{{cite book|author=K. S. Bharathi|title=Encyclopaedia of Eminent Thinkers|url=https://books.google.com/books?id=ADEddk9V9w0C&pg=PA24|year=1998|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-709-0|pages=24–}}</ref>
* [[1923]] - भारत में [[मई दिवस]] मनवल जाए सुरू भइल।<ref>{{cite web|url=http://www.dw.com/hi/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%9C-%E0%A4%8F%E0%A4%95-%E0%A4%AE%E0%A4%88/a-17604428 |title=इतिहास में आज: एक मई | ताना बाना | DW | 30.04.2014 |publisher=DW |date= |accessdate=2017-11-05}}</ref> मद्रास में एकरा से संबंधित पहिला आयोजन कइल गइल रहे।
* [[1965]] - पोलियो के टीका, जे अमेरिकी रिसर्चर जोनास साल्क द्वारा बिकसित कइल गइल रहे, आम बिकरी खाती उपलब्ध करावल गइल।
==जनम==
* [[1971]] - [[अजीत कुमार]], तमिल सिनेमा के एक्टर।
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
* [[मई दिवस]]
* [[अंतर्राष्ट्रीय मजदूर दिवस]]
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
{{commons|May 1|1 मई}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मई]]
npsflbpywarn9yl114gnhhk05y3ho5b
19 मई
0
21780
808836
672870
2026-10-28T12:12:19Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808836
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1913 [[नीलम संजीव रेड्डी]] - भारत क छठवा राष्ट्रपति रहलन।
*
==निधन==
* 1904 [[जमशेदजी टाटा]] - भारत क महान उद्योगपति तथा विश्वप्रसिद्ध औद्योगिक घराना टाटा समूह क संस्थापक रहलन।
* 1979 आचार्य [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]] - हिंदी, संस्कृत आ भारतीय इतिहास अउरी संस्कृति के विद्वान रहलें
*
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|May 19|19 मई}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मई]]
c00vtjr2bwg0rygm4zw8g7jvtpgvbzx
20 मई
0
21781
808863
672846
2026-10-28T12:15:54Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808863
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
<nowiki>*</nowiki>1900 -'''सुमित्रानंदन पंत''' - हिंदी साहित्य में छायावादी युग क चार प्रमुख स्तंभों में से एगो रहलन
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|May 20|20 मई}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मई]]
dxjp20foly2s6n9a9twks9k06r6bv5v
27 मई
0
21788
808875
673103
2026-10-28T12:17:49Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808875
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1957 - [[नितिन गडकरी]], एगो भारतीय राजनीतिक नेता।
==निधन ==
* 1964 - [[जवाहर लाल नेहरू]] - भारत क पहिला प्रधान मंत्री रहलन।
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|May 27|27 मई}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:मई]]
6k4y6wmd7gly34q227z3o06k440o3x3
2 जून
0
21794
808879
753964
2026-10-28T12:18:30Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808879
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
* 1793 – [[फ्रांसीसी क्रांति]]: फ्रांकोइस हेनरियो (François Hanriot), जे पेरिस गार्ड सभ के नेता रहलें, 22 ठो गिरोंदी लोग के गिरफ्तार क लिहलें जिनहन लोग के ज्याँ पॉल मरात द्वारा चिन्हित कइल गइल रहल एकरे बाद 'आतंक के राज' के सुरुआत के भूमिका बन गइल।
* 2014 - [[तेलंगाना]] के भारत के 29वाँ राज्य के रूप में दर्जा मिल गइल।
==जनम==
* 1840 – [[थॉमस हार्डी]], अंग्रेजी के उपन्यासकार आ कवी (नि. 1928)
*1987- '''सोनाक्षी सिन्हा''' ,- एक ठो भारतीय ऐक्ट्रेस बाड़ी।
==निधन==
* 1988 – [[राज कपूर]], भारतीय एक्टर, डाइरेक्टर, आ प्रोड्यूसर (ज. 1924)
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|June 2|2 जून}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जून]]
lzgvixh7tltm6s93kw7g1zi0gdi81ux
3 जून
0
21795
808881
673426
2026-10-28T12:19:01Z
SM7Bot
7808
/* जनम */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808881
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1930 -'''जॉर्ज फ़र्नान्डिस-''' एगोभारतीय राजनेता
==, छुट्टी अउरी खास महत्व==
{{commons|June 3|3 जून}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जून]]
n6fkcrmpwnjte0bll5hm5skjgr357kj
12 जून
0
21804
808820
674222
2026-10-28T12:09:26Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808820
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
<nowiki>*</nowiki>1975-इलाहाबाद उच्च न्यायालय क ऐतिहासिक फैसला इंदिरागांधी आ राजनारायन क मुकदमा मे
==जनम==
==निधन==
<nowiki>*</nowiki>1976 - गोपीनाथ कविराज - एगो दार्शनिक रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|June 12|12 जून}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जून]]
1tm006obvkn4eli08cvk8j9rrcvun4o
16 जून
0
21808
808827
674566
2026-10-28T12:10:33Z
SM7Bot
7808
/* निधन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808827
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1920-हेमन्त कुमार-एगो गायक रहलन
* 1950-मिथुन चक्रवर्ती- एगो सलीमा क हीरो हौवान
==निधन==
* 1925 - चितरंजन दास - एगो आजादी क सिपाही रहलन
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|June 16|16 जून}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जून]]
ryvzteqfgxbgpywhc5vb2cxutjcf0c2
23 जून
0
21815
808871
735310
2026-10-28T12:16:56Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808871
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|June 23|23 जून}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जून]]
0t752bo8wcoq0v1m003e101xmrcyx4f
10 जुलाई
0
21832
808813
801712
2026-10-28T12:07:58Z
SM7
3953
Reverted edit by [[Special:Contributions/~2026-41467-77|~2026-41467-77]] ([[User talk:~2026-41467-77|talk]]) to last revision by [[User:Gopaljirai|Gopaljirai]]
675716
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* 1951- '''राजनाथ सिंह''' - एगो भारतीय राजनीतिक नेता आ वर्तमान में भारत के ई रक्षा मंत्री बाड़न,[[उत्तर प्रदेश]] के मुख्यमंत्री भी रह चुकल बाने।
==निधन==
* '''1971- भिखारी ठाकुर- [[भोजपुरी]] भाषा के गीतकार, नाटककार आ लोक कलाकार रहलें। इनका के ''भोजपुरी क [[शेक्सपीयर]]'' भी कहल जाला।'''
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|July 10|10 जुलाई}}रक्षा मंत्री बाड़न{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:जुलाई]]
36t7nrvuv2hxswzwp5aux18omwhekbo
20 अक्टूबर
0
21934
808861
460223
2026-10-28T12:15:38Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808861
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|October 21|20 अक्टूबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:अक्टूबर]]
ptw0tha24cpdx2kwdc3izpcblwl3psl
21 अक्टूबर
0
21935
808864
460247
2026-10-28T12:16:02Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808864
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|October 22|21 अक्टूबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:अक्टूबर]]
0up9etg7hv4jegf8vuhlijwg6jbtvzk
22 अक्टूबर
0
21936
808868
762047
2026-10-28T12:16:29Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808868
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
मनेर के नीतीश यादव जी का जन्मदिन है
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|October 23|22 अक्टूबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:अक्टूबर]]
5ja4fhijhd3xqlmzl6gu3k6zehc396m
23 अक्टूबर
0
21937
808870
663624
2026-10-28T12:16:48Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808870
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|October 24|23 अक्टूबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:अक्टूबर]]
59lbaclvio88c9kmkdtf9dw2nz1yrg2
25 अक्टूबर
0
21939
808872
460343
2026-10-28T12:17:13Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808872
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|October 26|25 अक्टूबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:अक्टूबर]]
3ars7u6dvpxx19ricpbhognzm2vx2oq
26 अक्टूबर
0
21940
808873
633602
2026-10-28T12:17:26Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808873
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
* अभिनेत्री [[रवीना टंडन]]
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|October 27|26 अक्टूबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:अक्टूबर]]
m12t2iocxmj2kubeohhz7h0cti04ssk
21 नवंबर
0
21965
808866
460249
2026-10-28T12:16:16Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808866
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|November 21|21 नवंबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:नवंबर]]
3vhcd0fti2kbuzj5l0ei809n1m46u4i
10 दिसंबर
0
21984
808815
459946
2026-10-28T12:08:19Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808815
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|December 10|10 दिसंबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:दिसंबर]]
ob8hfcr7tsvuynqcahxbpk7nh3rjzpv
17 दिसंबर
0
21991
808830
773594
2026-10-28T12:10:56Z
SM7Bot
7808
/* घटना */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808830
wikitext
text/x-wiki
{{कैलेंडर}}
{{पछिला कुछ बरिस में ई तारीख}}
{{दिन}}
==घटना==
* 1928 - [[भगत सिंह]] और [https://hi.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81 शिवराम हरि राजगुरु] ने पुलिस सहायक अधीक्षक जॉन सॉन्डर्स की गोली मारकर हत्या कर दी। इस केस को लाहौर षडयंत्र केस कहा गया। इस कार्य में उनका साथ उनके हमवतन [https://hi.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5 सुखदेव थापर] और [[चंद्रशेखर आजाद]] ने दिया
==जनम==
==निधन==
==तिहुआर, छुट्टी अउरी खास महत्व ==
{{commons|December 17|17 दिसंबर}}
{{साल के महीना सभ}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
[[श्रेणी:दिसंबर]]
0p1k1th6ublphlhp17052eyfolhsxmv
अन्नपूर्णा
0
24517
809018
240028
2026-10-28T13:11:42Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809018
wikitext
text/x-wiki
'''अन्नपूर्णा''' के नीचे दिहल कई गो अर्थ हो सकेला:
* [[अन्नपूर्णा I (मुख्य)]] - परबत चोटी सब में मुख्य।
* [[अन्नपूर्णा I (बिचली)]] - दुसरकी सबसे ऊँच।
* [[अन्नपूर्णा I (पूरबी)]] - तिसरकी चोटी।
* [[अन्नपूर्णा (देवी)]] - हिन्दू धर्म में एगो देवी।
{{Disambig}}
rzwrobh8nncz0kkca9md47m4sw7enpl
अन्नपूर्णा I (मुख्य)
0
24529
809020
762311
2026-10-28T13:11:48Z
SM7Bot
7808
/* चित्र दीर्घा */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809020
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox mountain
| name = अन्नपूर्णा 1 (मुख्य)
| photo = Annapurna I.jpg
| photo_caption = अन्नपूर्णा I (मुख्य)
| elevation_m = 8091
| parent_peak = [[चोयु]]
| elevation_ref = <br /><small>[[सभसे ऊँच परबत सभ के लिस्ट|दसवीं रैंक]]</small>
| prominence_m = 2984
| prominence_ref = <ref>{{cite peakbagger|pid=10621|title=Annapurna|accessdate=2009-01-12}}</ref><ref>{{cite web| url= http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html| title= Nepal/Sikkim/Bhutan Ultra-Prominences| publisher= peaklist.org| accessdate= 2009-01-12| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081225145550/http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html| archivedate= 2008-12-25| deadurl= no| url-status= live}}</ref><br /><small>[[महत्व अनुसार परबत चोटी|100 वां]]</small>
| listing = [[आठ हजारी]]<br />[[अल्ट्रा महत्व के परबत चोटी|अल्ट्रा]]
| location = [[गंडकी क्षेत्र]], [[नेपाल]]
| range = [[हिमालय]]
| map = Nepal | region_code= NP
| map_caption = नेपाल में लोकेशन
| label_position = right
| lat_d = 28 | lat_m = 35 | lat_s = 46 | lat_NS = N
| long_d= 83 | long_m= 49 | long_s= 13 | long_EW= E
| coordinates_ref =
| first_ascent = 3 June 1950<br />[[Maurice Herzog]] and [[Louis Lachenal]]<br />(First winter ascent 3 फरवरी 1987 [[Jerzy Kukuczka]] and [[Artur Hajzer]])
| easiest_route = northwest face
}}
'''अन्नपूर्णा I (मुख्य)''' नेपाल में मौजूद [[हिमालय]] के एगो परबत चोटी बा। ई दुनिया के दसवीं सभसे ऊँच चोटी बा जवना के ऊँचाई समुन्द्र तल से {{convert|7000|m|ft}}।<ref>{{Cite journal|author=H. Adams Carter| title=Classification of the Himalaya|journal=American Alpine Journal|volume=27|issue=59|pages=127–9|year=1985|url=http://c498469.r69.cf2.rackcdn.com/1985/109_carter_himalaya_aaj1985.pdf|accessdate=2011-05-01}}</ref> ई जौना मैसिफ़ पर बाटे ओकर लंबाई {{convert|55|km|mi}} आ ई मैसिफ़ के पच्छिम ओर [[काली गंडकी गार्ज]], उत्तर पूरुब ओर [[Marshyangdi|Marshyangdi River]] आ दक्खिन ओर [[पोखरा घाटी]] बाटे।
==पर्वतारोहण इतिहास==
==चित्र दीर्घा==
<gallery mode=packed>
Annapurna 1mountain.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna 2018 1.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna 2018 3.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna 2018 4.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna Conservation Area10.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna Conservation Area11.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna Conservation Area12.jpg|अन्नपूर्ण परबत
Annapurna Base Camp 20160417 091604.jpg|अन्नपूर्ण परबत
</gallery>
==इहो देखल जाय==
* [[नेपाल के परबत|नेपाल में परबत के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist|2}}
==बाहरी कड़ी==
{{Commons|Annapurna|अन्नपूर्ण}}
[[श्रेणी:आठ हजारी परबत चोटी]]
[[श्रेणी:नेपाल के परबत]]
g8wfzm5fd223qohsv490ctpvh9axw4k
अंतर्राष्ट्रीय नर्स दिवस
0
26219
808940
780479
2026-10-28T12:43:12Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808940
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = अंतर्राष्ट्रीय नर्स दिवस <br><small>International Nurses Day</small>
|type =
|image = The Earth seen from Apollo 17.jpg
|imagesize =
|caption =
|official_name =
|nickname = आइसीएन
|observedby = यूएन सदस्य
|litcolor =
|longtype =
|significance =
|begins = 1965
|ends =
|date = 12 मई
|scheduling =
|duration = एक दिन
|frequency = सालाना
|celebrations =
|observances =
|relatedto =
}}
'''अंतर्राष्ट्रीय नर्स दिवस''' <small>({{Lang|en|[[:en:International Nurses Day|International Nurses Day]]}}, ''इंटरनेशनल नर्सेस डे'')</small> या '''आइ॰एन॰डी॰''' <small>('''IND''')</small> पुरा दुनिया में मनावल जाये वाला दिवस हवे जवन हर साल 12 मई के मनावल जाला। ई दिवस समाज के खातिर नर्स लोगन के योगदान के तारीफ में मनवल जाला।<ref>{{cite web|title=International Nurses Day|url=http://www.icn.ch/publications/international-nurses-day/|publisher=International Council of Nurses|accessdate=12 जनवरी 2016|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226092857/https://www.icn.ch/publications/international-nurses-day/|url-status=dead}}</ref>
==बैकग्राउंड==
इंटरनेशनल काउंसिल ऑफ नर्सेस (नर्स लोगन के अंतर्राष्ट्रीय समीति) एह दिवस के 1965 से हर साल मनावेले।
जनवरी 1974, से एकरा के मनावे के दिन 12 मई के चुनल गइल जवन की फ्लोरेंस नाइटेंगल के जन्म दिवस हवे। फ्लोरेंस नाइटेंगल के आधुनिक नर्सिंग के संस्थापक मानल जाला। हर साल एह दिवस पर आइ॰सी॰एन॰ इंटरनेशनल नर्सिंग डे किट तइयार करे ले आ बांटेले जवना में नर्सिंग में उपयोगी शिक्षा आ आम जानकारी होला।
==थीम==
आइ॰सी॰एन॰ के घोषित सालाना थीम:<ref>{{cite web | title = International Nurses Day | work = International Council of Nurses | url = http://www.icn.ch/indkit_themes.htm | accessdate = 12 जनवरी 2016 | archive-date = 2006-12-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061209100339/http://www.icn.ch/indkit_themes.htm | url-status = dead }}</ref>
* 1988 – सुरक्षित मातृत्व
* 1989 – इस्कूल में नर्सिंग
* 1990 – नर्स लोग आ पर्यावरण
* 1991 – मानसिक स्वास्थ्य - एक्शन में नर्स लोग
* 1992 – स्वस्थ बुढ़ापा
* 1993 – गुणवत्ता, कीमत आ नर्सिंग
* 1994 – स्वस्थ राष्ट्र खातिर स्वस्थ परिवार
* 1995 – महिला स्वास्थ्य
* 1996 – नर्सिंग रिसर्च द्वारा बेहतर स्वास्थ्य
* 1997 – स्वस्थ युवा = उज्वल भविष्य
* 1998 – समुदाय स्वास्थ्य खातिर पार्टनरशिप
* 1999 – नर लोग के बीतल समय के उत्सव, भविष्य के अधिग्रहण (Celebrating Nursing's Past, claiming the future)
* 2000 – नर्स लोग – हमेशा आपके खातिर हाजिर (Nurses – Always there for you)
* 2001 – नर्स लोग हमेशा आपके खातिर हाजिर: हिंसा के खिलाफ़ एकजुट (Nurses, Always There for You: United Against Violence)
* 2002 – नर्स लोग हमेशा आपके खातिर हाजिर: परिवार के देखभाल करत (Nurses Always There for You: Caring for Families)
* 2003 – नर्स लोग: एड्स के सामजिक विरूपता के खिलाफ़ लड़त, सभके खातिर काम करत (Nurses: Fighting AIDS social stigma, working for all)
* 2004 – नर्स लोग: गरीब लोग के साथ काम करत, गरीबी के खिलाफ (Nurses: Working with the Poor; Against Poverty)
* 2005 – नर्स लोग:बीमार के सुरक्षा खातिर (Nurses for Patients' Safety: Targeting counterfeit medicines and substandard medication)
* 2006 – सुरक्षित स्टाफ चुनल जीवन बचावेला (Safe staffing saves lives)
* 2007 – सकारात्मक प्रैक्टिस पर्यावरण: गुणवत्ता वाला काम के जगह=गुणवत्ता वाली बीमार देखभाल (Positive practice environments: Quality workplaces = quality patient care)
* 2008 – गुणवत्ता पहुँचावत, समुदाय के सेवा करत: नर्स लोग प्राथमिक स्वास्थ देखभाल आ सामजिक देखभाल के नेतृत्व करत (Delivering Quality, Serving Communities: Nurses Leading Primary Health Care and social care)
* 2009 – गुणवत्ता पहुँचावत, समुदाय के सेवा करत: नर्स लोग देखभाल इन्नोवेशन के लीड करत (Delivering Quality, Serving Communities: Nurses Leading Care Innovations)
* 2010 – गुणवत्ता पहुँचावत, समुदाय के सेवा करत: लंबा समय ले चले वाला देखभाल के लीड करत (Delivering Quality, Serving Communities: Nurses Leading Chronic Care)
* 2011 – अंतर में कमी: पहुँच आ समता बढ़ावत (Closing The Gap: Increasing Access and Equity)
* 2012 – अंतर में कमी: सबूत के एक्शन तक (Closing The Gap: From Evidence to Action)
* 2013 – अंतर में कमी: मिलेनियम डेवलपमेंट गोल (Closing The Gap: Millennium Development Goals)
* 2014 – नर्स लोग: परिवर्तन के ताकत - स्वास्थ्य खातिर जरूरी संसाधन (Nurses: A Force for Change – A vital resource for health)
* 2015 - नर्स लोग: परिवर्तन के ताकत - प्रभावी देखभाल, खर्च पर प्रभावी (Nurses: A Force for Change: Care Effective, Cost Effective)
* 2016 – Nurses: A Force for Change: Improving Health Systems' [[Resilience (organizational)|Resilience]]<ref name="Kit">{{Cite web|title=2016 – Nurses: A Force for Change: Improving health systems' resilience |url=http://www.icn.ch/publications/2016-nurses-a-force-for-change-improving-health-systems-resilience/ |website=www.icn.ch |accessdate=9 February 2016 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215223738/http://www.icn.ch/publications/2016-nurses-a-force-for-change-improving-health-systems-resilience/ |archivedate=15 February 2016 |df= }}</ref>
* 2017 - Nurses: A voice to lead - Achieving the [[Sustainable Development Goals]]
* 2018 - Nurses A Voice to Lead – [[right to health|Health]] is a Human right
* 2019 - Health for all
* 2020 - Nursing The world to health<ref>{{cite web|title=Nursing the World to Health - ICN announces theme for International Nurses Day 2020|url=https://www.icn.ch/news/nursing-world-health-icn-announces-theme-international-nurses-day-2020|website=ICN - International Council of Nurses|accessdate=11 मई 2020|language=en}}</ref>
==इहो देखल जाय==
* [[फ्लोरेंस नाइटेंगल]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
*[http://www.icn.ch/indkit.htm इंटरनेशनल नर्सेस डे किट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412094825/http://www.icn.ch/indkit.htm |date=2010-04-12 }} – इंटरनेशनल काउंसिल ऑफ नर्सेस के द्वारा, अंग्रेजी, फ्रांसीसी आ स्पेनी भाषा में।
*[http://www.iol.co.za/index.php?set_id=3&click_id=131&art_id=vn20050511112553998C910971 सेलिब्रेटिंग नोबल प्रोफेशन ऑफ नर्सिंग] – दक्खिन अफ्रीका से एगो रपट, 2005 (अंग्रेजी में)।
*[http://www.altiusdirectory.com/Society/international-nurses-day-theme.php इंटरनेशनल नर्सेस डे के थीम] (अंग्रेजी में)।
[[श्रेणी:नर्सिंग]]
[[श्रेणी:मई के परब-तिहुआर]]
tk3xr91ptbvqzgrd1fdxzjendj46ihn
ब्रह्म
0
27372
809030
297447
2026-10-28T13:14:13Z
SM7
3953
[[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Hindu-philo-stub}} जोड़ल गइल।
809030
wikitext
text/x-wiki
{{हिंदू धर्म}}
'''ब्रह्म''', '''ब्रह्मन्''' भा '''ब्रह्मन''', [[हिंदू धर्म]] में सबसे सर्वोच्च सत्ता, वैश्विक नियम, या सभ संसार आ पदार्थ के कारण आ नियंता के मानल गइल बाटे।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
{{हिंदू धर्म बिसय}}
[[श्रेणी:हिंदू धर्म]]
[[श्रेणी:वेद]]
{{Hindu-philo-stub}}
{{Hinduism-stub}}
doyalu5fz3h22yhk6xy2zmni126mduk
आत्मन् (हिंदू धर्म)
0
27526
809031
780487
2026-10-28T13:15:14Z
SM7
3953
[[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Hindu-philo-stub}} जोड़ल गइल।
809031
wikitext
text/x-wiki
{{हिंदू धर्म}}
'''आत्मन्''', '''आत्मन''' भा '''आत्मा''' <small>({{Lang|en|[[:en:Ātman (Hinduism)|Ātman]]}})</small> [[भारतीय दर्शन]] आ [[हिंदू परम्परा]] में मनुष्य के [[आत्मा]] खातिर इस्तेमाल होला।<ref>'''[a]''' [http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/atman Atman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141230210157/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/atman |date=2014-12-30 }}, Oxford Dictionaries, Oxford University Press (2012), '''Quote''': "1. real self of the individual; 2. a person's soul";<br>'''[b]''' John Bowker (2000), The Concise Oxford Dictionary of World Religions, Oxford University Press, ISBN 978-0192800947, See entry for Atman;<br>'''[c]''' WJ Johnson (2009), A Dictionary of Hinduism, Oxford University Press, ISBN 978-0198610250, See entry for Atman (self).</ref><ref name=davidlorenzenatman>David Lorenzen (2004), The Hindu World (Editors: Sushil Mittal and Gene Thursby), Routledge, ISBN 0-415215277, pages 208-209, '''Quote''': "Advaita and nirguni movements, on the other hand, stress an interior mysticism in which the devotee seeks to discover the identity of individual soul (atman) with the universal ground of being (brahman) or to find god within himself".</ref><ref>Chad Meister (2010), The Oxford Handbook of Religious Diversity, Oxford University Press, ISBN 978-0195340136, page 63; '''Quote''': "Even though Buddhism explicitly rejected the Hindu ideas of Atman (“soul”) and Brahman, Hinduism treats Sakyamuni Buddha as one of the ten avatars of Vishnu."</ref>
==इहो देखल जाय==
* [[परमात्मा]]
* [[अद्वैत]]
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
{{हिंदू धर्म बिसय}}
[[श्रेणी:हिंदू धर्म]]
[[श्रेणी:वेद]]
{{Hindu-philo-stub}}
{{Hinduism-stub}}
evsxpk1r458uuz1ltpteo5fcyarq4o2
माया
0
27531
809032
734641
2026-10-28T13:15:36Z
SM7
3953
सफाई कइल गइल
809032
wikitext
text/x-wiki
{{हिंदू धर्म}}
'''माया''' के शाब्दिक अरथ होला "धोखा" या "भरम" या "जादुई शक्ति"। संस्कृत के ई शब्द भारतीय परंपरा में कई अलग-अलग जगह पर अलग-अलग अरथ में इस्तेमाल होला। [[वैदिक]] काल में माया के प्रयोग "शक्ति" के अर्थ में भइल बा। [[उपनिषद]] में एकर समकक्षी अविद्या के मानल जा सकत बाटे<ref name="शर्मा">{{cite book|last1=शर्मा|first1=चन्द्रधर|title=भारतीय दर्शन:आलोचन एवं अनुशीलन|date=1995|publisher=मोतीलाल बनारसीदास|location=दिल्ली|page=13-14|edition=दूसरा}}</ref>, [[श्वेताश्वेतर]] उपनिषद में [[ईश्वर]] के "मायी" कहल बा जे अपने माया रुपी शक्ति से सृष्टि के रचना करे ला।<ref>श्वेताश्वेतर, (4.9.10)।</ref> बाद के साहित्य में माया के अरथ अइसन धोखा के रूप में लिहल गइल बा जहाँ चीज वास्तव में जवन बा ओइसन प्रतीत नइखे होखत। [[भारतीय दर्शन]] में माया अइसन चीज खातिर प्रयोग होला जवन हमेशा बदलत रहे आ एही से ऊ वास्तविक सत्य न होखे।
अद्वैत वेदांत के अनुसार "ब्रह्म सत्य हवे आ जगत् मिथ्या हवे" ब्रह्म माया भा अविद्या के कारण जगत्-प्रपंच के रूप में प्रतीत होला।<ref name="शर्मा2">{{cite book|last1=शर्मा|first1=चन्द्रधर|title=भारतीय दर्शन:आलोचन एवं अनुशीलन|date=1995|publisher=मोतीलाल बनारसीदास|location=दिल्ली|page=239-50|edition=दूसरा}}</ref>
बौद्ध परंपरा में [[माया (बुद्ध के माता|माया]] [[गौतम बुद्ध]] में माता के नाँव हवे। [[महायान]] में जवना चीज के नाँव भर होखे वास्तव में अस्तित्व न होखे ओकरा के भी माया कहल गइल बाटे।<ref>"नामरूपेव माया मायैव नामरूपम्" — शतसाहस्रिका, प्र. पा.।</ref>
एकरे अलावा भी, हिंदू परंपरा में [[देवी]] के उपनांव के रूप में माया के प्रयोग होला। धन के देवी [[लक्ष्मी]] खातिर भी माया के प्रयोग देखल जाला।
== इहो देखल जाय ==
* [[अद्वैत वेदांत]]
* [[ब्रह्म]]
* [[भारतीय दर्शन]]
== संदर्भ ==
{{Reflist}}
{{हिंदू धर्म बिसय}}
[[श्रेणी:भारतीय दर्शन]]
[[श्रेणी:हिंदू धर्म]]
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
{{हिंदू-आधार}}
kqb6ft5keg0xp8wsgdm3ufw8iwvu1n6
809045
809032
2026-10-28T13:17:32Z
SM7
3953
{{Hindu-philo-stub}} जोड़ल गइल
809045
wikitext
text/x-wiki
{{हिंदू धर्म}}
'''माया''' के शाब्दिक अरथ होला "धोखा" या "भरम" या "जादुई शक्ति"। संस्कृत के ई शब्द भारतीय परंपरा में कई अलग-अलग जगह पर अलग-अलग अरथ में इस्तेमाल होला। [[वैदिक]] काल में माया के प्रयोग "शक्ति" के अर्थ में भइल बा। [[उपनिषद]] में एकर समकक्षी अविद्या के मानल जा सकत बाटे<ref name="शर्मा">{{cite book|last1=शर्मा|first1=चन्द्रधर|title=भारतीय दर्शन:आलोचन एवं अनुशीलन|date=1995|publisher=मोतीलाल बनारसीदास|location=दिल्ली|page=13-14|edition=दूसरा}}</ref>, [[श्वेताश्वेतर]] उपनिषद में [[ईश्वर]] के "मायी" कहल बा जे अपने माया रुपी शक्ति से सृष्टि के रचना करे ला।<ref>श्वेताश्वेतर, (4.9.10)।</ref> बाद के साहित्य में माया के अरथ अइसन धोखा के रूप में लिहल गइल बा जहाँ चीज वास्तव में जवन बा ओइसन प्रतीत नइखे होखत। [[भारतीय दर्शन]] में माया अइसन चीज खातिर प्रयोग होला जवन हमेशा बदलत रहे आ एही से ऊ वास्तविक सत्य न होखे।
अद्वैत वेदांत के अनुसार "ब्रह्म सत्य हवे आ जगत् मिथ्या हवे" ब्रह्म माया भा अविद्या के कारण जगत्-प्रपंच के रूप में प्रतीत होला।<ref name="शर्मा2">{{cite book|last1=शर्मा|first1=चन्द्रधर|title=भारतीय दर्शन:आलोचन एवं अनुशीलन|date=1995|publisher=मोतीलाल बनारसीदास|location=दिल्ली|page=239-50|edition=दूसरा}}</ref>
बौद्ध परंपरा में [[माया (बुद्ध के माता|माया]] [[गौतम बुद्ध]] में माता के नाँव हवे। [[महायान]] में जवना चीज के नाँव भर होखे वास्तव में अस्तित्व न होखे ओकरा के भी माया कहल गइल बाटे।<ref>"नामरूपेव माया मायैव नामरूपम्" — शतसाहस्रिका, प्र. पा.।</ref>
एकरे अलावा भी, हिंदू परंपरा में [[देवी]] के उपनांव के रूप में माया के प्रयोग होला। धन के देवी [[लक्ष्मी]] खातिर भी माया के प्रयोग देखल जाला।
== इहो देखल जाय ==
* [[अद्वैत वेदांत]]
* [[ब्रह्म]]
* [[भारतीय दर्शन]]
== संदर्भ ==
{{Reflist}}
{{हिंदू धर्म बिसय}}
[[श्रेणी:भारतीय दर्शन]]
[[श्रेणी:हिंदू धर्म]]
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
{{हिंदू-आधार}}
{{Hindu-philo-stub}}
9kj41exvh4dk9x1nprew83m10qa455l
अशोक
0
28560
809134
803313
2026-10-28T15:40:13Z
SM7Bot
7808
/* जीवन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809134
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
|title = चक्रवर्ती <ref name="Fogelin2015">{{cite book|author=Lars Fogelin|title=An Archaeological History of Indian Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=yPZzBgAAQBAJ&pg=PA81|date=1 अप्रैल 2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-994823-9|pages=81–}}</ref><ref name="Kleiner2015">{{cite book|author=Fred Kleiner|title=Gardner’s Art through the Ages: A Global History|url=https://books.google.com/books?id=q4bCBAAAQBAJ&pg=PT474|date=1 जनवरी 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-305-54484-0|pages=474–}}</ref>
|image =Indian_relief_from_Amaravati,_Guntur._Preserved_in_Guimet_Museum.jpg
|caption = [[अमरावती गाँव, गुंटूर जिला|अमरावती]], [[आंध्रप्रदेश]] (भारत) में लगभग 1ली सदी ईपू/ईसवी के एगो चित्र, बीच में शाईट अशोक के देखावल गइल बाटे।
|succession= तीसरका मौर्य सम्राट
|reign = 268 ईपू — ल॰ 232 ईपू{{sfn|Upinder Singh|2008|p=331}}
|coronation = 268 ईपू{{sfn|Upinder Singh|2008|p=331}}
|predecessor = [[बिंदुसार]]
|successor = [[दशरथ मौर्य|दशरथ]]
|othertitles= ''[[देवानंपिय]]'', ''[[पियदसी]]''
|spouse=[[असंधिमित्र]]
|spouse-type=साथी
|spouses={{unbulleted list|[[देवी (असोक के मेहरारू)|देवी]]
|[[करुवाकी]]
|[[रानी पद्मावती|पद्मावती]]
|[[तिष्यारक्षा]]}}
|issue={{unbulleted list|[[महिंद]]
|[[संघमित्ता]]
|[[तिवाला]]
|[[कुनाल]]
|[[चारुमती]]}}
|spouses-type =पत्नी
|dynasty = [[मौर्य साम्राज्य|मौर्य]]
|father = [[बिंदुसार]]
|mother = [[सुभद्रांगी]]
|birth_date = 304 ईपू
|birth_place = [[पाटलिपुत्र]], [[पटना]]
|religion = <!-- Do not add anything here. (See talk.) The reader can read about Ashoka's religion in the main article. !-->
|death_date = 232 ईपू (उमिर 72)
|death_place = [[पाटलिपुत्र]], [[पटना]]
}}
{{Maurya}}
'''अशोक''' (304—232 ईपू),<ref>{{cite web|last=Chandra |first=Amulya |url=http://www.britannica.com/biography/Ashoka |title=Ashoka | biography - emperor of India |publisher=Britannica.com |date=2015-05-14 |accessdate=2015-08-09}}</ref> चाहे '''असोक महान''' [[मौर्य वंश]] के एगो भारतीय राजा रहलें जे {{circa|268}} से 232 ईपू ले लगभग मय भारत पऽ राज कइलें।<ref>Thapur (1973), p. 51.</ref> भारत के महान राजा लोग मे से एगो, असोक के राज उत्तर-पच्छिम मे हिंदुकुश से ले के पूरुब मे आज के बांग्लादेश ले, आ दक्खिन के ओर आजकाल के तमिलनाडु आ केरल के कुछ हिस्सा छोड़ के बाकी मय भारत के छेंकले रहे। एह राज के राजधानी [[मगध]] मे [[पाटलिपुत्र]] (वर्तमान [[पटना]]) रहल आ [[उज्जैन]] आ तक्षशिला में क्षेत्रीय राजधानी रहलीं सऽ।
[[चित्र:Maurya empire in 265 BCE.jpg|thumb|left|320px|सम्राट अशोक के समय में [[मौर्य साम्राज्य]]]]
अशोक के जीवन के सभसे बड़ घटना [[कलिंग के लड़ाई]] रहल जेकरे बाद ऊ लड़ाई आ हत्या के तेज के [[बौद्ध धरम]] के मान लिहलें आ सांति के पसार मे लाग गइलें। अशोक के घड़ी मे [[तीसरी बौद्ध संगीति|तीसरका बौद्ध संगीति]] पाटलिपुत्र मे भइल आ ऊ भारत से बाहर के देस सभ में बुद्ध के उपदेस पसारे ला धम्म के पसार करे ला लोग भेजलें।
अशोक कय जगह प खम्भा गड़ववलें जिनहन प नैतिक उपदेश खोदवावल रहल। इन्हन के आज [[अशोक स्तंभ]] कहल जाला। भारत के राष्ट्रीय चीन्हा [[सारनाथ]] के अशोक स्तंभ से लिहल गइल बाटे।
== नाँव ==
[[अशोक के आदेशलेख|आदेशलेख]] सभ में '''अशोक''' नाँव दू बेर आइल बा, पहिला मास्की के लेख में जेने सुरूआते ''देवनांपियस अशोकस'' से भइल बा, आ दुसरा बेर गुर्जरा के अभिलेख में अशोक नाँव आइल बा। अबले के अनुमान से इहे साबित भइल बा की बाकी आदेशलेखन में जेकरा के '''पियदसि''' आ ''देवानांपिय'' कहल गइल बा ऊ उहे राजा हवें जिनके बौद्ध ग्रंथन में '''अशोक''' बतावल गइल बा आ पुराणन में '''अशोकवर्द्धन''' कहल गइल बा।<ref name="Shastri2007" /> हालाँकि, नीलकंठ शास्त्री के कहनाम बा कि पियदसि इनकर असली नाँव रहल आ अशोक {{abbr|विरुद|आदर में दिहल नाँव}}, या फिर अशोक असली नाँव रहल आ पियदसि विरुद रहल, ई बात तयजिवन जिइल कठिन बा<ref name="Shastri2007">{{cite book|author=के ए नीलकंठ शास्त्री|title=नंद-मौर्य युगीन भारत|url=https://books.google.com/books?id=T85aSmU7BGoC&pg=PA233|year=2007|publisher=मोतीलाल बनारसीदास|isbn=978-81-208-2104-0|pages=233–}}</ref>
== जीवन ==
'''अशोक के शुरुआती जीवन'''
चक्रवर्ती अशोक सम्राट [[बिंदुसार]] आउर रानी धम्मा के बेटा रहन।<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ashoka#CITEREFStrong1989</ref> लंका के परम्परा में बिंदुसार के सोरह पटरानियन आउर 101 बेटन के उल्लेख बा। बेटन में खाली तीन गो के नाँव लिखल बा, [[सूसिम]] जवन सभसे बड़ रहन, अशोक आऊर तिष्य। तिष्य अशोक के सहोदरदभाई आऊर सभसे छोट रहन ।एक दिन ध्म्मा के सपना आइल जे उनकर बेटा बहूत बड़ सम्राट बनी। ओकरा बादे से राजा बिन्दुसार ओकरा आपन रानी बना लिहलन बाकिर धर्मा क्षत्रिय कुल के ना रहे, तऽ ओकरा कवनो बिशेस स्थान ना मिलल रहे। अशोक के कय गो (सौतेला) भाई — बहिन रहऽसन आउर ओकनी मे कड़ा प्रतिस्पर्धा रहत रहे । अशोक के घड़ी के ऊकेरल गइल प्रतीतात्मक चिह्न जेकरा हमनी के '[[अशोक चिह्न]]' के नाँव से जानेनी जा आज उ भारत के राष्ट्रीय चिह्न हऽ। [[बौद्ध धर्म]] के इतिहास में [[गौतम बुद्ध]] के बाद अशोके के नाँव आवेला।
दिव्यदान में अशोक के एगो मेहरारु के नाँव 'तिष्यरक्षिता' मिलेला। ओकर लेखा में खाली ओकर मेहरारु 'करूणावकि' बिया। दिव्यादान में अशोक के दु भाइयन सुसीम आ विगताशोक के नाम लिखल बड़ुवे।
अशोक मौर्य सम्राट [[चंद्रगुप्त मौर्य]] के पोता रहन। रोमन इतिहासकार अपियन के मोताबिक, चन्द्रगुप्त [[सैल्युकस]] के बेटी से बियाह कइले रहे; एही चलते इहो ह़ो सकेला कि अशोक के आजी युनानी होइहेँ।<ref>https://books.google.fr/books?id=sMoLhNQ9KRoC&pg=PA393#v=onepage&q&f=false</ref><ref>[https://books.google.fr/books?id=Kwnv3I6qIosC&pg=PA86 द] ब्रीफ हिस्टरी ऑफ इंडिया
</ref> भारतीय ग्रंथ [[भविष्य पुराण]] में भी एह बात के लिखल गइल बा कि चंद्रगुप्त के बियाह सैल्युकस के बेटी से भइल रहे।<ref>फौरन इन्फ्लुएंस ऑन इंडिया, कृष्णा चन्द्र सागर,[https://books.google.co.in/books?id=0UA4rkm9MgkC&pg=PA83&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false 1992]</ref>
पुरान बुद्ध, जैन आ हिन्दु लेखन से अशोक के बारे में अलग-अलग बात पता चलेला। [[अवदान साहित्य]] मे लिखल बा कि अशोक रानी सुभद्रंगी के बेटा रहन। अशोकवदन में लिखल बा कि अशोक के माई चम्पा नगर के एगो ब्राह्मण के बेटी रही।<ref>http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02666030.2012.725581</ref><ref>रेलिक्स ऑफ द बुद्ध, स्ट्रॉन्ग [https://books.google.co.in/books?id=xqAB6PKyP98C&pg=PA136&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false जॉन]</ref> अशोक के नाँव उनके धइल रहे। दिव्यदानो मे अइसने कहानी लिखल बा लेकिन माई के नाँव जनकपदकल्यानी लिखल बा।
'''सत्ता के बिस्तार'''
272इशा पूर्व में राजा बिन्दुसार के मरला के बाद राजगद्दी खातिर लड़ाई चालू हो गइल।दिव्यदान में लिखल बा कि, बिन्दुसार आपन बड़ बेटा [[सूसिम]] के आपन उत्तराधिकारी बनावल चाहत रहन, बाकिर अशोक के आपन पिता के मंत्री लोगन के सहजोग मिलल रहे। मंत्री लोग सूसिम के अहंकारी मानत रहन, आउर ई लोग के लागत रहे की सूसिम उ लोग के इज्जत ना करी।<ref>[a][https://books.google.co.in/books?id=jbjT9GG__nEC&pg=PA268&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false]</ref> पता लागेला कि एगो रधागुप्त नांव के मंत्री अशोक के राजगद्दी ले पहुचावे में महत्वपूर्ण भूमिका निभवले रहे। अशोकवदन मे एह बात के लीखल गइल बा कि राजा बनला के बाद अशोक रधागुप्त के प्रधानमंत्री बनवले रहन। [[दिपवंश]] आ [[महावंश]] मे लिखल बा कि अशोक आपन 99 भाईयन के मार के राजा बनल रहन, बाकिर एह बात के सबूत ना मिले।
राजा बनला के बाद अशोक आपन राज्य के बहुत तेजी से बिस्तार कीइलें। हुनकर राज उत्तर-पच्छिम में हिंदुकुश से ले के पूरुब में वर्तमान बांग्लादेश ले, आ दक्खिन के ओरे आजकाल के तमिलनाडु आ केरल के कुछ हिस्सा छोड़ के बाकी मय भारत प बिस्तार वाला रहल, उनकर राज बलुचिस्तान आ अफगानिस्तानो पे रहल।
'''बियाह'''
[[चित्र:Emperor Ashoka and his Queen at the Deer Park.jpg|thumb|middle|अशोक आपन रानी लोग साथे]]
<small>अलग-अलग स्त्रोतन से पता लागेला कि अशोक के पाँच गो बियाह भइल रहे। उ लोग के नाँव देवी, करुवाकी, तिष्यारक्षा पद्मावती आउर असन्धिमित्रा रहे। अइसहीँ ईहो पता लागेला कि अशोक चार बेटा आ दुगो बेटी के बाप रहन। बेटन के नाम महेन्द्र(देवी के बेटा), तिवारा (करुवाकी के बेटा), कुनाल (पद्मावती के बेटा), आउर जकुला रहे। बेटी लोग के नाम संघमित्रा(देवी के बेटी) आ चारूमती रहे।</small><ref>Ashoka by मुखर्जी [https://books.google.co.in/books?id=uXyftdtE1ygC रधकुमुंद]</ref>
'''कलिंगा पऽ बिजय आ बुद्ध धर्म में परिवर्तन'''
भले अशोक के जीवन के जीवन खून खराबा से भरल रहे बाकिर कलिंगा पऽ बिजय हासिल कइला के बाद उ बुद्ध धर्म के अपना लिहलें।[[कलिंग]] राज्य ओह समय में एगो गणतांत्रिक राज्य रहे जवन की ओह घड़ी के भारत में एगो अपवाद नियन रहे, काहे की ओह घड़ी राजतंत्र रहे। अशोक के गद्दी पऽ बइठला के आठ साल बाद [[कलिंग युद्ध]] भइल। शिलालेखन से पता लागेला की युद्ध बड़ी भयानक रहे जेमे लगभग एक लाख सैनिक मारल गइलें।
कहल जाला की कलिंग पऽ बिजय हासिल कइला के बाद , एक दिन अशोक नगर घूमे गइलें जेने उनका खाली तबाही लउकल। युद्ध से भइल ओह तबाही उनका के बदल दिहलस, आ ओकर बाद उ बुद्ध धर्म के अपना लिहलन।
'''देहांत आउर बिरासत'''
अशोक 36 साल लें राज कइलन, हुनकर 232 ई•पु में देहांत हो गइल। कहल जाला की हुनकर अंतिम संस्कार बजी उनकर लाश सात दिन आउर सात रातन ले जलत रहल।उनका मरला के बाद [[मौर्य साम्राज्य]] 50 साल में ही खतम हो गइल।
185 ई•पु मे अंतिम मौर्य सम्राट बृहदरथ के हत्या हुनकर सेनापति द्वारा कर दिहल गइल। जेकरा बाद [[पुष्पमित्र सूंघ]] राजा बनलें आ सुंघ वंश के स्थापना कीइलें।
अशोक के बारे जादे तर बात शीलालेखन से पता लागेला जवन की [[प्राकृत भाषा]] में लिखल बा।
== एतेहासिक स्त्रोत ==
अंग्रेजन के समय के इतिहासकार लगभग अशोक के भुला गइल रहन, बाकिर [[जेम्स प्रिंसपी]] ऐतिहासिक स्त्रोतन के फेनू से जोहे के काम कइलन। [[जॉन ह्यूबर्ट मार्शल]] एगो आउर महत्वपूर्ण इतिहासकार रहन।
[[चित्र:AsokaKandahar.jpg|thumb|middle|अशोक के एगो शिलालेख]]
अशोक के जीवन आ शासन के जानकारी जादे तर बुद्ध स्त्रोतन से मिलेला। अशोकवदन से अशोक के बारे में ढेर जानकारी मिल जाला,आउर जानकारी दीपवंश,महावंश आ [[अशोक के शिलालेख]] सभ से मीलेला। अशोक के घड़ी के चीज [[कुम्हार]],पटना मे मिलेला।
अशोक के अध्यादेश:- अशोक के अध्यादेश 33 गो शिलालेखन के समूह बा। ई शिलालेख सभ [[भारत]] आ [[पाकिस्तान]] में फैलल बा। ई शिलालेख सभ भारत के इतिहास के एगो सभसे बरियार राजा द्वारा बुद्ध धरम के परचार के कहानी बतवेला।
[[महावंश]]:- ई [[श्रीलंका]] के राजा लोग के लिखल एगो कविता हऽ जेकरा [[पाली]] भाषा में लिखल गइल बा।
== धारना सभ आउर इतिहास लेखन ==
अशोक के जीवन के जानकारी फेनु से प्राप्त करे में सभ से जादे बुद्ध स्त्रोत के इस्तेमाल कइल गइल बा। पारंपरिक लेखन के आधार पऽ शुरुआती विद्वान अशोक के एगो बौद्ध सम्राट मनले बाड़न, जेकरा धर्म बदले के पड़ल रहे,आ जे बुद्ध धर्म के परचार कइले रहे। रोमिला थापर अशोक के बारे में लिखले बाड़ी की " हमनी के अशोक के दू तरह से देखे के चाहीं, पाहिला एगो राजनेता जवन एक समय में आपन साम्राज्य स्थापित कइलन, आ दूसरा एगो अइसन आदमी जे समाज के बदले खातिर आपन आचार विचार के समाज में फैलीईलें। अशोक अपना घड़ी के हर धर्म के इज्जत करत रहन।
हालाकि शिलालेख से ई बात साफ पता लागेला की अशोक बुद्ध धर्म के मानत रहन। एगो शिलालेख में अशोक जानवर सभ के बली देवे वाला वैदिक अनुष्ठान के प्रतिबंधित कइले बाड़न, एकरा से ई बात साबित होखेला की ऊ वैदिक परंपरा के ना मानत रहन। ऊ बुद्ध धर्म के पवित्र जगहन पऽ आपन स्तंभ खड़ा करवईलें बाकिर बाकी सभ धर्म के पवित्र जगह पऽ स्तंभ ना बनववलन। अशोक कर्तव्यन के देखावे ला "धम्म" शब्द के इस्तेमाल कइलन,जवन एगो बौद्ध शब्द हऽ। साथे सारे ऊ बुद्ध धर्म के तीन गो उपदेशनो के परचार कइलन।
अशोक के सभ शिलालेखन में अशोक के एगो निमन आ दयालु राजा देखावल गइल बा। कलिंग के शिलालेखन में अशोक अपना के आपन प्रजा के पिता कहले बाड़न आउर आपन प्रजा के आपन संतान बोलले बाड़ें।<ref>http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/ashoka.html</ref> शिलालेखन में अशोक बुद्ध धरम के शिक्षण के लिखववले बाड़न आ अहींसा के अपनावे के कहले बाड़न, साथे साथे ऊ आपन राज के बारे मे बतवले बाड़ें । [[सारनाथ]] के अशोक स्तंभ अशोक के समय के सभ से प्रसिद्ध चीज हऽ। बलुआ पत्थर के बनल स्तंभ अशोक के सारनाथ यात्रा के बारे में बतावेला। स्तंभ के ऊपर चारो दिशा में चार गो शेर के मुह बनल बा जे अशोक के बड़हन आ बरियार राज्य के दर्शावेला। शिलालेखन से मिलल जादे तर जानकारी के इतिहासकार सही मानेलन, लेकिन ई बतावल मुश्किल बा की कुछ चीज साँचो भइल रहे की ना।
अशोक के शिलालेख सभ के खोज से पहिले अशोक के बारे में ढ़ेर कहानी प्रचलित रहे जवन की ऐतिहासिक स्त्रोत पऽ आधारित ना रहे। ओह में से कुछ कहानी अशोकवदन में से बा:-
1) ओह में से एगो कहानी जय नाम के एगो लईका के हऽ, एक दिन जब जय सड़क के किनारे खेलत रहे, जहा बुद्ध आ गइलन।छोटहन जय बुद्ध केभीख के कटोरा में एक मुट्ठी माटी रख के आगे चल के बहुत बड़ राजा आ बुद्ध धर्म के अनुयाई बन के वरदान मंगलस।आगे लिखल बा की बुद्ध पूरा ब्रह्माण्ड के अंजोर कऽ दिहलन आ फिर ऊ अंजोरा के आपन बाया हाथ में लेके बोललन की ई लाईका आपन अगीला जनम में बहुत बड़ राजा बनी। बुद्ध ईहो भविष्यवाणी कइलें की हेकर राजधानी पाटलिपुत्र होई।
2)अगिला कहनी में अशोक के एगो खराब आदमी देखावल गइल बा, जे बुद्ध धरम अपनवला के बाद निक आदीमी बनऽता। लिखल बा कि अशोक के शारीरिक कुरूपता के चलते [[बिन्दुसा|बिन्दुसार]] ओकरा के पसंद ना करत रहन। अशोक राजा बनल चाहत रहन एही चलते उ वारिस के जरत कोयला से भरल गड्ढा में डाल दिहलन। उ आपन खराब स्वभाव आउर खिस के चलते "भयंकर अशोक" नाम से प्रसिद्ध भइलन। कहल जाला की उ आपन सैनीकन के वफादारी के परिक्षा खातीर ले गइल रहन, आ सफल ना होला पऽ 500 आदमी के मार दिहलन कहल जाला कि जब कुछ औरत लोग उनकर अपमान कइलस तऽ उ आपन हरम के जरा के मार दिहलन। मानल जाला कि उ लोगन के उदास देखिके आनंद उठावत रहन आउर एकरा खातिर उ एगो बड़हन आउर भयावह उत्पीड़न कक्ष बनईलन जेने उ आउर लोग के यातना देवत रहन। कहानी आगे ई बतावे ले ह कि कईसे एगो पवित्र बौद्ध भिक्षु से मिलला के बाद अशोक धार्मिक बन जा ताड़न।
3) एगो आउर कहानी मे कहल गइल बा की आपन खजाना के बौद्ध संघ उपहार देवल चालु कर देलन। मंत्री सभ के डर लागत रहे की एकरा से साम्राज्य के पतन हो जाई, ईहे चलते अशोक के मना करल गइल।फिर अशोक आपन निजी धन के उपहार मे देवे लगलन। अंत मे कुछ ना बाचल आ हुनकर शांति से निधन भइल।
एह बिंदु पऽ इ ध्यान रखल ज़रूरी बा कि अशोकवदन एगो बौद्ध पाठ हऽ, जे बौद्ध धर्म मे नाया लोग जोड़े ला लिखल रहे आउर एही चलते इ सभ किंवदंतियन के इस्तेमाल कइल गइल रहे। एह तरह के ग्रंथन मे कहल गइल बा कि अशोक मूलतः आदर्श बौद्ध शासक रहन, जे प्रशंसा आउर अनुकरण दुनो के हकदार रहन।
'''अशोक आउर बुद्ध के अवशेष'''
बौद्ध कथा , विशेष रूप से [[महापरिनिर्वाण]], के अनुसार बुद्ध के अवशेष हुनकर मरला के बाद आठ देशों में साझा कइल गइल। अशोक अवशेष वापस लेवे के काम कइलन आउर 84000 स्तूपन में बांट देलन। ई कहानी सांची आउर भरहुत में स्पष्ट रूप से देखाईल गइल बा।
== योगदान ==
[[चित्र:Sanchi2.jpg|thumb|middle|सांची के स्तूप]]
एगो बौद्ध राजा होला के नाते,अशोक मानत रहन की बुद्ध धरम आदमी,जानवर, पौधा सभ जीव जंतु खातिर निक बा, एही चलते उ ढेरे स्तूप आ बौद्ध भिख्छु के रहे खातिर घर बनववलें। अशोकवदन में लिखल बा कि अशोक बुद्ध के अवशेष के रखे खातिर 84000 स्तूप बनाए के आदेश देले रहन। अशोक आपन बेटा [[महेंद्र]] आउर बेटी [[संघमित्रा]] के बौद्ध धर्म के परचार खातिर श्रीलंका भेजले रहन।
''' व्यवस्थापक के रूप में '''
[[चित्र:MauryanRingstone.JPG|thumb|middle|मौर्य काल के एगो पत्थर]]
अशोक के सेना बरियार रहे, बाकिर बौद्ध धर्म के अपनवला के बाद, ऊ दक्षिण में तीन गो प्रमुख तमिल राज्य चेरस, चोल आ पंड्या के जोरे संघतिया नियन संबंध बनईलन। हुनकर शिलालेखन में कहल गइल बा कि ऊ आपने राज्य आ पड़ोसी राज्यन में लोग आउर जानवरन के चिकित्सा खातीर प्रावधान कइले बाड़न। उ आम लोगन के लाभ खातीर सड़कन पऽ ईनार खोदववले आ पेड़ लगववले बाड़े।
''' जानवर सभ के कल्यान '''
अशोक के शीलालेखन में ई बात साफ लिखल गइल बा की जानवर सभ के दुख देवल केनियो ले नीक काम नइखे।<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ashoka#CITEREFFitzgerald2004</ref> हालाकि ऊ गाय के मांस खाए पऽ रोक ना लगवले रहन।<ref>https://books.google.co.in/books?id=JwGZTQunH00C&pg=PA108&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>
ऊ उ सभ चार गोड़ वाला जानवरन के मारे पऽ रोक लगा देले रहन जवना के ना कवनो इस्तेमाल रहे आउर ना खाईल जा सकत रहे। संगे-संगे कुछ बिशेष परजाति के चिड़ई आ जानवर के मारे पे रोक लगा देले रहन। एतने ना बलुक उ सभ मादा बकरी, सुअर आ भेड़ के मारे पऽ रोक रहे जवन आपन बच्चा के देखभाल करत होखे।
अशोक जानवर के मरला पऽ रोक लगवले रहन आ ओखिनी के इलाज ला अस्पतालो बनववले रहन। अशोक के घड़ी के मौर्य साम्राज्य दुनिया के गीनल चुनल साम्राज्य में आवेला जे आपन जानवर के नागरिक नियन राखत रहे।<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/1590561066</ref>
''' अशोक चक्र '''
[[चित्र:Ashoka Chakra.svg|thumb|middle|[[अशोक चक्र]]]]
[[अशोक चक्र]] धर्मचक्र के एगो चित्रण बा। एह में चौबीस गो तिली होखला। अशोक चक्र के जगह-जगह बनवावल गइल रहे। आज-काल अशोक चक्र सभ से जादे भारत के झंडा पऽ लउकेला। अशोक चक्र के भारत के झण्डा के उजरका पट्टी पऽ आसमानी रङ्ग से बनावल गइल बा। अशोक चक्र के [[अशोक स्तंभ]] पे भी देखावल गइल बा।
'''वास्तुकला '''
अक्सर अशोक के भारत में पत्थर पऽ वास्तुकला चालू करवाए के श्रेय दिहल जाला, जवन की संभवतः यूनानी सभ से सीखल गइल रहे।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=fpfTAgAAQBAJ&pg=PT21&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false a]</ref> अशोक से पहिले घर आ मकान अस्थाई समान से बनत रहे जईसे लकड़ी, [[बांस]] आ खपड़ा।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=TlVeuxIgjwQC&pg=PA14&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false सी]</ref> [[पाटलिपुत्र]] में अशोक आपन लकड़ी के महल के पत्थर के बंववलें।<ref>Ashoka was known to be a great builder who may have even imported craftsmen from abroad to build royal monuments." Monuments, Power and Poverty in India: From Ashoka to the Raj, A. S. Bhalla, I.B.Tauris, 2015 p.18</ref> ओह महल के बनवावे में उ बिदेसी कारीगर के इस्तेमाल कइले रहन।
''' अशोक स्तंभ '''
[[चित्र:Ashok Sthamba.jpg|thumb|middle|[[लुंबिनी]],[[नेपाल]](जहवाँ बुद्ध जन्मल रहन) में बनवावल स्तम्भ]]
अशोक जगह जगह स्तंभ बनववले रहन। अईसे तऽ अशोक के ढ़ेरे स्तंभ होखे के चाहीँ लेकिन अभी खाली दसे गो बा। स्तंभ सभ के औसत ऊंचाई 40-50 फीट आ वजन 50,000 किलोग्राम बा। सँवसे स्तंभ सभ के बनारस में तरासल गइल रहे आ फिर जगह जगह ले जा के खड़ा कइल गइल रहे।स्तंभ सभ के खोज सोरहवाँ शताब्दी में थॉमस कॉर्यात कइलें रहन।
''' सिंह चतुर्भुज स्तंभ शीर्ष '''
[[चित्र:Sarnath capital.jpg|thumb|middle|भारत के राष्ट्रीय चिह्न]]
सिंह चतुर्भुज स्तंभ शीर्ष अशोक के [[सारनाथ]] के स्तंभ पऽ धईल रहे, बाकिर अब उ [[सारनाथ]] संग्रहालय में धईल बा।एकरा भारत के राष्ट्रीय चिन्ह के रूप में भी अपनावल गइल बा।
== कला, चलचित्र आ साहित्य में ==
[[चित्र:Asoka's Queen.jpg|thumb|middle|[[अबनिन्द्रनाथ टैगोर]] के बनावल चित्र जेमे अशोक के रानी के सांची के स्तूप भिरी खड़ा देखावल गइल बा।]]
• [[जयशंकर प्रसाद]] 'अशोक की चिंता' (अशोक के चिंता) नाम के एगो कविता लीखले बाड़े, जेह में [[कलिंग]] युद्ध घड़ी अशोक के विचार लिखल गइल बा।
• 1941 में [[अशोक कुमार]] नाम के तमिल फिल्म बनवाल गइल रहे जवन अशोक के बारे में रहे।
• 1973 में [[अमर चित्रकथा]] अशोक के जीवन पऽ एगो किताब प्रकाशित कइले रहे।
• 2001 में अशोक नाम के एगो फिल्म बनल रहे जेह में [[शाहरुख खान]] काम कइले रहन।
== इहो देखल जाय ==
* [[अशोक के आदेसलेख]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|35em}}
== स्रोत सामग्री ==
* {{citation |last=Singh |first=Upinder |authorlink=Upinder Singh |title=A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century |date=2008 |publisher=[[Pearson Education]] |location=[[New Delhi]] |isbn=978-81-317-1120-0|url=https://books.google.co.in/books?id=GW5Gx0HSXKUC |ref={{sfnref|Upinder Singh|2008}} }}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Ashoka|अशोक}}
{{wikiquote}}
* BBC Radio 4: Sunil Khilnani, ''[http://www.bbc.co.uk/programmes/b05tpy82 Incarnations: Ashoka.]''
* BBC Radio 4: Melvyn Bragg with Richard Gombrich et al., ''[http://www.bbc.co.uk/programmes/b0511tm1 In Our Time, Ashoka the Great]''.
* {{Cite book|title = Inscriptions of Asoka: New Edition|last = Hultzsch|first = E.|publisher = Government of India|year = 1925|isbn = |location = Oxford|pages = |url = https://archive.org/details/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch}}
{{S-start}}
{{S-hou|[[मौर्य वंश]]||304 BCE||232 BCE}}
{{S-bef|before=[[बिंदुसार]]}}
{{S-ttl|title=[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य सम्राट]]
|years=272–232 BCE}}
{{S-aft|after=[[दशरथ मौर्य|दशरथ]]}}
{{s-end}}
{{Buddhism topics}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:3री-सदी ईसापूर्ब के भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:मौर्य सम्राट]]
[[श्रेणी:अशोक| ]]
95q3zgpfovpup78lkb6s5vfvzhmt46e
अरुणाचल प्रदेश के जिला सभ के लिस्ट
0
28612
809084
763545
2026-10-28T15:31:49Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809084
wikitext
text/x-wiki
'''अरुणाचल प्रदेश''' भारत के एगो राज्य बाटे जवन पूर्वोत्तर क्षेत्र के सभसे उत्तरी-पूरबी राज्य बाटे। नीचे अहिजा के जिला सभ के लिस्ट दिहल जात बाटे:
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black"
|- bgcolor=#99ccff
!'''जिला के नाँव'''
!'''अंग्रेजी नाँव'''
!'''[[मुख्यालय]]'''
!'''[[जनसंख्या]]'''
!'''[[रकबा]]'''
!'''[[जनघनत्व]]'''
|'''सरकारी वेबसाइट'''
|-
|[[अंजॉ जिला]]
|Anjaw district
|[[हवाई (भारत)|हवाई]]
|21,089
|6,190
|3
|http://lohit.nic.in/anjaw.htm
|-
|[[चेंगलांग जिला]]
|Changlang district
|[[चेंगलांग]]
|1,47,951
|4,662
|32
|http://changlang.nic.in/
|-
|[[दिबांग घाटी]]
|Dibang Valley district
|[[अनिनी]]
|7,948
|9,129
|1
|http://dibang.nic.in/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|[[पूर्व कमेंग जिला]]
|East Kameng district
|[[सेप्पा]]
|78,413
|4,134
|19
|http://eastkameng.nic.in/
|-
|[[पूर्व सियांग जिला]]
|East Siang district
|[[पासीघाट]]
|99,019
|3,603
|27
|http://eastsiang.nic.in/
|-
|[[कुरुंग कुमे जिला]]
|Kurung Kumey district
|[[कोलोरियांग]]
|89,717
|6,040
|15
|http://kurungkumey.nic.in/
|-
|[[लोहित जिला]]
|Lohit district
|[[तेजू]]
|1,45,538
|2,402
|28
|http://lohit.nic.in/
|-
|[[निचली दिबांग घाटी जिला]]
|Lower Dibang Valley district
|[[अनिनी]]
|53,986
|3,900
|14
|http://roing.nic.in/
|-
|[[निचली सुबनसिरी जिला]]
|Lower Subansiri district
|[[जिरो]]
|82,839
|3,508
|24
|http://lowersubansiri.nic.in/
|-
|[[पपुमपारे जिला]]
|Papum Pare district
|[[यूपिया]]
|1,76,385
|2,875
|51
|http://papumpare.nic.in/
|-
|[[तवांग जिला]]
|Tawang district
|[[तवांग]]
|49,950
|2,085
|23
|http://tawang.nic.in/
|-
|[[तिरप जिला]]
|Tirap district
|[[खोंसा]]
|1,11,997
|2,362
|47
|http://tirap.nic.in/
|-
|[[ऊपरी सियांग जिला]]
|Upper Siang district
|[[यिंगकियोंग]]
|35,289
|6,188
|5
|http://uppersiang.nic.in/
|-
|[[उपरी सुबनसिरी जिला]]
|Upper Subansiri district
|[[दापोरिजो]]
|83,205
|7,032
|12
|http://uppersubansiri.nic.in/
|-
|[[पच्छिम कामेंग जिला]]
|West Kameng district
|[[बोमडिला]]
|87,013
|7,422
|12
|http://westkameng.nic.in/
|-
|[[पच्छिम सियांग जिला]]
|West Siang district
|[[अलोंग]]
|1,12,272
|8,325
|23
|http://westsiang.nic.in/
|-
|}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:अरुणाचल प्रदेश]]
nh95qzve7vyj5xo2c986tlj3g40rps7
अमर सिंह (राजनीतिज्ञ)
0
33978
809040
775089
2026-10-28T13:16:45Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809040
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian politician
|image = Amar Singh at the India Economic Summit 2008 cropped.jpg <!-- only free-content images are allowed for depicting living people - see [[WP:NONFREE]] -->
|caption = [[वर्ल्ड इकोनॉमिक फोरम]] के भारत आर्थिक सम्मलेन 2008 में भाषण देत अमर सिंह
|name =अमर सिंह
| office =[[सांसद]] [[राज्य सभा]], [[उत्तर प्रदेश]] से<ref>http://www.ndtv.com/india-news/samajwadi-party-wins-7-rajya-sabha-seats-in-up-kapil-sibal-emerges-victorious-1418013</ref>
| term_start = 5 जुलाई 2016
|constituency = [[उत्तर प्रदेश]]
|predecessor = [[अम्बेथ राजन]], [[बहुजन समाज पार्टी|बसपा]]
|birth_date = {{Birth date and age|1956|01|27|df=y}}
|birth_place = [[आजमगढ़]], [[उत्तर प्रदेश]], [[भारत]]
|party = [[समाजवादी पार्टी]]<br>[[राष्ट्रीय लोक दल]]
|religion = [[हिंदू धर्म]]
|spouse = पंकजा कुमारी सिंह
|children = 2 गो बेटी
|alma_mater = [[सेंट जेवियर्स कॉलेज, कलकत्ता]]<br>यूनिवर्सिटी कॉलेज ऑफ लॉ, कलकत्ता
|profession = [[राजनीतिज्ञ]]
|website = {{URL|http://rashtriyalokmanch.bharatvarsh.asia}}
|footnotes =
}}
'''अमर सिंह''' (जनम 27 जनवरी 1956) [[उत्तर प्रदेश]] क एगो राजनीतिज्ञ हंव, इ एक समय समाजवादी पार्टी क प्रमुख नेता रहन। इ अपनी शुद्ध हिंदी आ राजनितिक गठजोड़ खातिर जानल जान। इनकी ऊपर कई गो भ्रष्टाचार क केस बा जेसे इन क प्रसिद्धि कम भइल बा।<ref name="gaeatimes">{{cite web|url=http://law.gaeatimes.com/2009/10/24/corruption-case-amar-singh-gets-reprieve-from-high-court-15183/|title=भ्रष्टाचार मामला: अमर सिंह ने उच्च न्यायालय से राहत हो जाता है|publisher=law.gaeatimes.com|accessdate=20 July 2016|archive-date=25 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325025044/http://law.gaeatimes.com/2009/10/24/corruption-case-amar-singh-gets-reprieve-from-high-court-15183/|url-status=dead}}</ref>
इ समाजवादी पार्टी क जनरल सेक्रेटरी और राज्यसभा क सदस्य रह न। 6 जनवरी 2010 के इ समाजवादी पार्टी की सब पोस्ट से स्तीफा दे दिह न।<ref>{{cite news |newspaper=द हिन्दू |title=अमर सिंह क्विट्स आल पार्टी पोस्ट्स |date=7 Jan 2010 |url=http://www.hindu.com/2010/01/07/stories/2010010757850100.htm |accessdate=20 July 2016 |archive-date=10 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110052738/http://www.hindu.com/2010/01/07/stories/2010010757850100.htm |url-status=dead }}</ref> बाद में 2 फरवरी 2010 में समाजवादी पार्टी क मुखिया मुलायम सिंह यादव इनके पार्टी से निष्कासित क दिह न। 2011 में इ कुछ दिन जेल में बितव न। बाद में इ राजनीति से संन्यास ले लिह न।
==निजी जीवन==
अमरसिंह क जनम एगो राजपूत परिवार में [[आजमगढ़]] में भइल रहे।<ref name="गूगल">{{cite book|title=भारतीय लोकतंत्र के विश्वासघात|author=चंदे,बी.|date=1999|publisher=अटलांटिक प्रकाशक और वितरक|isbn=9788171567928|url=https://books.google.com.hk/books?id=fEhXiAnWXA4C&pg=PA337|page=337|accessdate=20 July 2016}}</ref>
==फिल्म==
इ डायरेक्टर शैलेन्द्र पांडे की एगो आवे वाला फिल्म JD में एगो राजनीतिज्ञ क भूमिका में लौकीहं।
==राजनीतिक जीवन==
सिंह क महत्व दिल्ली में तब बाहर निकल के आइल जब यूपीए सरकार कम्युनिस्ट पार्टी द्वारा अमरीका की साथ परमाणु करार की मुद्दा प समर्थन वापस ले लिहले की वजह से अल्पमत में आ गइल रहे। ओ समय इन क समाजवादी पार्टी अपनी 39 सदस्य की साथ यूपीए के समर्थन देले रहे।<ref>{{cite news |newspaper=द हिन्दू |title=समाजवादी पार्टी के संप्रग से समर्थन की घोषणा की |date=9 July 2008 |url=http://www.hindu.com/2008/07/09/stories/2008070961720100.htm |accessdate=20 July 2016 |archive-date=12 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080712230039/http://www.hindu.com/2008/07/09/stories/2008070961720100.htm |url-status=dead }}</ref>
21 दिसम्बर 2010 के सिंह [[अमिताभ बच्चन]] जिनकी इ काफी करीब रह न ओ समय, उनकी प्रोत्साहित कइले प आपन आधिकारिक ब्लॉग और वेबसाइट शुरू कई न।
समाजवादी पार्टी से निष्कासन के बाद इ अपनी ब्लॉग पर आपन अचानक निष्कासन की विषय में बहुत कुछ लिख न। 19.02.2013 के इ दुबई होस्पिटल में भर्ती रह न जहाँ इन क हालत खराब रहे।
सिंह अपनी करीबी सहयोगी जया प्रदा की साथ समाजवादी पार्टी से निकलले की बाद 2011 में राष्ट्रीय लोक मंच नांव से आपन ख़ुदक राजनीतिक पार्टी बनव न। 2012 की विधानसभा चुनाव में इ यूपी की 403 सीट में से 360 सीट पर अपनी पार्टी क प्रतिभागी उतर न, लेकिन इनकी पार्टी के एको सीट पर जीत नाहीं मिलल। 2014 में इ राष्ट्रीय लोक दल पार्टी में शामिल हो गई न और फतेहपुर सिक्री से 2014 क आम चुनाव लड़ न लेकिन हार गई न।
==विवाद==
22 जुलाई 2008 के इ यूपी की मुख्यमंत्री मायावती पर अपनी पार्टी की 6 एमपी क अपरहण और उत्तर प्रदेश भवन, [[नई दिल्ली]] में बंधक बना के रखले क आरोप लगव न। बाद में समाजवादी पार्टी कुल 6 एमपी लोगन के विश्वास प्रस्ताव मतदान में पार्टी की निर्देश की खिलाफ जैले की आरोप में निष्कासित क दिहलस।
बाद में इ जामिया नगर बाटला हाउस एनकाउंटर में जाँच क मांग क के नया विवाद खड़ा क दिह न। पाहिले इ एनकाउंटर में शहीद पुलिस ऑफीसर मोहन चंद शर्मा की परिवार के 10 लाख क चेक दिह न जवन की बाद में बाउंस हो गइल, ओकरी बाद इ ओ गोली बारी के फर्जी होखले क संभावना जता के जाँच क मांग क दिह न। मोहन चंद शर्मा क परिवार एकर निन्दा कईलस आ ओकरी बाद इन क पैसा लवटा दिहल स।
2008 में बीजेपी की 3 एमपी के रिश्वत दिहले क प्रस्ताव दिहले की खातिर अमर सिंह की खिलाफ भ्रष्टाचार निरोधक कानून की तहत दिल्ली पुलिस 24 अगस्त, 2011 के चार्जशीट दाखिल कईलस।<ref name="न डी टी व् अगस्त 2011">{{cite news|url=http://www.ndtv.com/article/india/amar-singh-chargesheeted-in-cash-for-votes-scam-128665|title=अमर सिंह ने नकदी के लिए वोट घोटाले में आरोप पत्र दाखिल|date=24 August 2011|publisher=न डी टी व्|accessdate=20 July 2016}}</ref> बाद में ए मामला में सुप्रीम कोर्ट के कौनो सबुत नाहीं मिलल।
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1956 में जनम]]
[[श्रेणी:समाजवादी पार्टी के राजनीतिक नेता]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के राजनीतिक नेता]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लोग]]
[[श्रेणी:आजमगढ़ के लोग]]
8jnegvph0jjall2rb303vx5scdlaku4
अंतरराष्ट्रीय इकाई
0
34386
808935
780670
2026-10-28T12:42:39Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808935
wikitext
text/x-wiki
'''अंतरराष्ट्रीय इकाई''' ({{Lang|en|[[:en:International unit|International unit]]}}) [[फार्माकॉलजी]] में नापजोख के इकाई बाटे। फार्माकॉलजी, मेडिकल साइंस के शाखा हवे जे दवाई के शरीर पर परभाव के पढ़ाई करे ले आ एह बिज्ञान में बिबिध प्रकार के तत्व सभ के द्रब्यमान आ आयतन के नापजोख के जरूरत पड़ेला जेकरा के पुरा दुनिया में एक समान रखे आ समझे खातिर '''अंतरराष्ट्रीय इकाई''' बनावल गइल बाटे।
[[श्रेणी:नापजोख|मेडिकल]]
{{Med-stub}}
6glayyfupvbxhqqyh500lxt1po8e7kx
1857 के बिद्रोह
0
34454
808832
804252
2026-10-28T12:11:10Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808832
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict|conflict = Indian Revolt of 1857|image = File:Indian Rebellion of 1857.jpg|caption = A 1912 map showing the centres of Indian Revolt of 1857|date = {{Start date|df=yes|1857|05|10}} – {{End date|df=yes|1859|07|08}}<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=05|day1=01|year1=1857|month2=07|day2=08|year2=1859}})|place = [[भारत]]|territory = [[British Raj|British Indian Empire]] created out of former [[East India Company]] territory (some land returned to native rulers, other land confiscated by the [[The Crown|British crown]])|result = British victory
* Suppression of the revolt
* End of the [[Mughal Empire|Mughal]] and [[Maratha Empire]]s
* End of [[Company rule in India]]
* Transfer of rule to the [[The Crown|British Crown]]|combatant1 =
{{bulleted list
| {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[Sepoy]] [[Mutiny|Mutineers]]
| [[Mughal Empire]]
| {{flagicon image|Gwalior flag.svg}} [[Gwalior State|Gwalior]] factions
| {{flagicon image|Flag of the Maratha Empire.svg}} Forces of [[Rani Laxmi bai]], the deposed ruler of [[Jhansi]]
| {{flagicon image|Flag of the Maratha Empire.svg}} Forces of [[Nana Sahib|Nana Sahib Peshwa]]
| {{flagicon image|Flag of Awadh.svg}} Followers of [[Birjis Qadra]]
| [[File:Flag of Awadh.svg|22px]] [[Oudh]]
| Followers of [[Kunwar Singh|Babu Kunwar Singh]]
| Followers of [[Tulsipur State#Rajas|Drig Narayan Singh]]
}}|combatant2 =
{{unbulleted list
|{{flag|British Empire}}
|[[File:Flag of Nepal (1775–1962).svg|22px]][[Kingdom of Nepal|Nepal]]
|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[East India Company]]
|21 Princely States:
}}
{{bulleted list
| {{flagicon image|Drapeau Ajaigarh.png}} [[Ajaigarh State|Ajaigarh]]
| {{flagicon image|Alwar flag.svg}} [[Alwar State|Alwar]]
| {{flagicon image|Flag of Bharatpur.svg}} [[Bharatpur State|Bharathpur]]
| {{flagicon image|Drapeau Bhopal.svg}} [[Bhopal State|Bhopal]]
| {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[Bijawar State|Bijawar]]
| {{flagicon image|Flag of Bikaner.svg}} [[Bikaner State|Bikaner]]
| {{flagicon image|Bundi.svg}} [[Bundi State|Bundi]]
| {{flagicon image|Asafia flag of Hyderabad State.svg}} [[Hyderabad State|Hyderabad]]
| {{flagicon image|Flag of Jaipur.svg}} [[Jaipur State|Jaipur]]
| {{flagicon image|Jaoraflag.png}} [[Jaora State|Jaora]]
| {{flagicon image|Flag of Jodhpur.svg}} [[Jodhpur State|Jodhpur]]
| {{flagicon image|Kapurthala flag.svg}} [[Kapurthala State|Kapurthala]]
| {{flagicon image|Flag Jammu Kashmir.png}} [[Kashmir and Jammu (princely state)|Kashmir]]
| {{flagicon image|Keonjharflag.jpg}} [[Kendujhar]]
| {{flagicon image|Nabha flag.svg}} [[Nabha State|Nabha]]
| {{flagicon image|Patiala flag.svg}} [[Patiala State|Patiala]]
| {{flagicon image|Flag of the Rampur State.svg}} [[Rampur State|Rampur]]
| {{flagicon image|Rewaflag.png}} [[Rewa (princely state)|Rewa]]
| {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[Sirmoor State|Sirmur]]
| {{flagicon image|Sirohi.svg}} [[Sirohi State|Sirohi]]
| {{flagicon image|Mewar.svg}} [[Udaipur State|Udaipur]]
| {{Flagicon image|Flag of Kingdom of Mysore.svg}} [[Mysore State|Mysore]]
| {{Flagicon image|Flag of Kingdom of Travancore.svg}} [[Travancore]]
}}|commander1 =
{{unbulleted list
|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1801).svg}} [[Bakht Khan]]
|[[Bahadur Shah II]]
|{{flagicon image|Flag of the Maratha Empire.svg}} [[Nana Sahib]]
|{{flagicon image|Flag of the Maratha Empire.svg}} [[Tatya Tope]]
|{{flagicon image|Jhansi state flag.png}} [[Rani Lakshmibai]]
|{{flagicon image|Flag of Awadh.svg}} [[Begum Hazrat Mahal]]
|{{flagicon image|Flag of Awadh.svg}} [[Birjis Qadr]]
|[[Babu Kunwar Singh]]
|[[Tulsipur State#Rajas|Drig Narayan Singh]]
}}|commander2 =
{{unbulleted list
|{{flagicon|United Kingdom}} [[George Anson (British Army major-general)|George Anson]]<br/><small>(to मई 1857)</small>
|{{flagicon|United Kingdom}} [[Patrick Grant]]
|{{flagicon|United Kingdom}} [[Colin Campbell, 1st Baron Clyde|Colin Campbell]]<br/><small>(from August 1857)</small>
|[[File:Flag of Nepal (1775–1962).svg|22px]] [[Jung Bahadur Rana]]<ref>''The Gurkhas'' by W. Brook Northey, John Morris. ISBN 81-206-1577-8. Page 58</ref>
}}|strength1 =|strength2 =|casualties1 =|casualties2 =|notes =|campaignbox =
{{Campaign box India 1857}}|title = Indian Revolt of 1857<ref>{{cite book|last1=Dash|first1=Mike|title=Pass it on: The Secret that Preceded the Indian Rebellion of 1857|date=24 मई 2012|publisher=The Smithsonian|location=Washington DC|url=http://www.smithsonianmag.com/history/pass-it-on-the-secret-that-preceded-the-indian-rebellion-of-1857-105066360/?no-ist|accessdate=30 July 2015}}</ref> <br/> Sepoy Mutiny<br/> Revolution of 1857|casus = Actions by the [[East India Company]] led Indian troops in the Company's army to mutiny. The mutiny was followed by a civil rebellion in some regions.}}
'''1857 के बिद्रोह''' (Indian Rebellion of 1857) भा '''1857 के क्रांति''' भारत में भइल एक ठो बिद्रोह रहल जे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी के शासन के खिलाफ़ रहल आ मई 1857 से जुलाई 1859 ले चलल।<ref>{{cite book |last=Prichard |first=Iltudus Thomas |date=1869 |title=The Administration of India from 1859-1868: The First Ten Years of Administration Under the Crown |url=https://archive.org/details/administrationi01pricgoog |location=London |publisher=Macmillan & Co.}}</ref><ref>{{cite book |last=Buckland |first=Charles Edward |date=1901|title=Bengal under the lieutenant-governors (v.01): being a narrative of the principal events and public measures during their periods of office, from 1854-1898 |location=Calcutta |publisher=S K Lahiri}}</ref><ref>{{cite web|title=British Empire: Forces: Campaigns: Indian Mutiny, 1857 - 58|url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/indiancampaigns/mutiny/mutiny.htm|website=www.britishempire.co.uk}}</ref> ई एक ठो सिपाही बिद्रोह के रूप में शुरू भइल जब ईस्ट इंडिया कंपनी के सेना के सिपाही 10 मई 1857 के, मेरठ छावनी से बिद्रोह के सुरुआत कइलें, आ ई जल्दिये पुरा उत्तर भारत में फइल गइल। बहादुर शाह जफर के भारत के बादशाह घोषित कर दिहल गइल आ अलग-अलग जगह पर अलग लोग एकर नेतृत्व कइल। बिहार आ सटल उत्तर प्रदेश के इलाका में बाबू कुँवर सिंह के नेतृत्व में ई लड़ाई लड़ल गइल।<ref name=intro-refs>{{Harvnb|Bandyopadhyay|2004|pp=169–172}} {{Harvnb|Bose|Jalal|2003|pp=88–103}} Quote: "The 1857 rebellion was by and large confined to [[Upper Gangetic plains moist deciduous forests|northern Indian Gangetic Plain]] and central India.", {{Harvnb|Brown|1994|pp=85–87}}, and {{Harvnb|Metcalf|Metcalf|2006|pp=100–106}}</ref> The rebellion posed a considerable threat to East India Company power in that region,<ref>{{Harvnb|Bayly|1990|p=170}} Quote: "What distinguished the events of 1857 was their scale and the fact that for a short time they posed a military threat to British dominance in the Ganges Plain."</ref> and was contained only with the fall of [[Gwalior State|Gwalior]] on 20 June 1858.<ref name=intro-refs/> एह बिद्रोह के कई ठो नाँव से जानल जाला, जइसे कि '''भारतीय बिद्रोह''' ''(इंडियन म्यूटिनी)'', '''भारत के प्रथम स्वतंत्रता संग्राम''', '''1857 के क्रांति''', आ '''सिपाही बिद्रोह'''।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
{{Commons category|Indian Rebellion of 1857}}
{{Library resources box|onlinebooks=yes}}
* [http://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/fullscreen.html?object=099 Detailed Map: The revolt of 1857-1859, Historical Atlas of South Asia, Digital South Asia Library, hosted by the University of Chicago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415155627/http://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/fullscreen.html?object=099 |date=2014-04-15 }}
* [http://defencejournal.com/dec99/1857.htm Development of Situation-जनवरी to July 1857 – Maj (Retd) AGHA HUMAYUN AMIN from WASHINGTON DC defencejounal.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061209171358/http://defencejournal.com/dec99/1857.htm |date=2006-12-09 }}
* [http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/indiancampaigns/mutiny/mutiny.htm The Indian Mutiny BritishEmpire.co.uk]
* Karl Marx, ''[[New York Tribune]]'', 1853–1858, [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/india/index.htm The Revolt in India marxists.org]
{{s-start}}
{{succession box| title= Indo-British conflicts | years = |before = [[Second Anglo-Sikh War]] | after = [[Hindu German Conspiracy]] }}
{{s-end}}
{{Indian independence movement}}
[[श्रेणी:1857 के बिद्रोह|*]]
[[श्रेणी:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी]]
[[श्रेणी:ब्रिटिश साम्राज्य]]
[[श्रेणी:भारत के इतिहास]]
{{India-hist-stub}}
2a9pqhv4pdo84hcat1hq4kjafnbazoo
.in
0
34565
808804
792058
2026-10-28T12:04:35Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808804
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox top level domain
| name = .in
| image =
| background = #CCF
| introduced = [[1989]]
| type = [[देस कोड टॉप-लेवल डोमेन]]
| status = Active
| registry = [[INRegistry]]
| sponsor = [[National Internet Exchange of India]]
| intendeduse = Entities connected with {{flag|भारत}}
| actualuse = Was not very popular as Indians preferred generic TLDs such as .com; liberalisation of registration rules in 2005 led to a great increase in registrations, including overseas registrations.
| restrictions = No restrictions on who can register second-level domains or most third-level domains; restrictions under some specialised subdomains
| structure = May register at second level or at third level beneath generic-category 2nd level domains
| document = [http://www.inregistry.in/Policies/ Policies]
| DNSname =
| disputepolicy = [http://www.inregistry.in/.IN%20Domain%20Name%20Dispute%20Resolution%20Policy%20%28INDRP%29 .IN Domain Name Dispute Resolution Policy (INDRP)]
| website = [http://www.registry.in/ registry.in]
| registereddomains =
| dateregistereddomains =
| refregistereddomains =
| dnssec = yes
}}
{{Infobox top level domain
| name = {{mono|[[.भारत]]}}
| image =
| caption = Logo for .भारत, launched on 27 Aug 2014
| background = #CCF
| introduced = 2015
| type = Internationalised country code top-level domain
| status = Active
| registry =
| sponsor =
| intendeduse =
| actualuse =
| restrictions =
| structure =
| document =
| DNSname =
| disputepolicy =
| website =
| registereddomains =
| dateregistereddomains =
| refregistereddomains =
| dnssec =
}}{{Infobox top level domain
| name = {{mono|[[.இந்தியா]]}}
| image =
| background = #CCF
| introduced =
| type = Internationalised country code top-level domain
| status = Active
| registry = registry.in
| sponsor =
| intendeduse =
| actualuse =
| restrictions = No restrictions on who can register second-level domains or most third-level domains; restrictions under some specialised subdomains; should comply with certain Tamil phonological rules.<ref>http://registry.in/system/files/INTERNATIONALIZED_DOMAIN_NAMES-TAMIL.pdf</ref>
| structure =
| document =
| DNSname =
| disputepolicy =
| website =
| registereddomains =
| dateregistereddomains =
| refregistereddomains =
| dnssec =
}}
'''.in''' [[भारत]] के शीर्ष स्तर के [[इंटरनेट]] [[देस कोड टॉप-लेवल डोमेन|डोमेन]] बा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
{{ccTLD}}
[[श्रेणी:इंटरनेट]]
[[श्रेणी:देस कोड]]
[[श्रेणी:भारत]]
[[श्रेणी:टॉप-लेवल डोमेन]]
{{Internet-stub}}
9gbumwnin76re91rwbiez2koo8denoc
इब्न सीना
0
35207
809033
803968
2026-10-28T13:15:51Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809033
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox philosopher
| name = इब्ने सीना
| native_name = ابن سینا
| native_name_lang = ar
| image = Avicenna Bust, left profile (cropped).jpg
| caption = अमेरिका के नेशनल लाइब्रेरी ऑफ़ मेडिसिन में एगो आधुनिक पोर्ट्रेट (1952)
| birth_date = {{circa|980}}
| birth_place = अफ़शाना, Transoxiana, Samanid Empire
| death_date = {{death date and age|1037|6|22|980||df=y}}<ref name="Islam p. 562">Encyclopedia of Islam: Vol 1, p. 562, Edition I, 1964, Lahore, Pakistan</ref>
| death_place = [[हमादान]], Kakuyid Emirate
| monuments = Avicenna Mausoleum
| other_names = {{flatlist |अविसेना ({{Langx|en|Avicenna}})<br>शराफ़ अल-मुल्क ({{lang|ar|شرف الملك}})<br>
हुज्जत अल-हक़ ({{lang|ar|حجة الحق}})<br>
अल-शेख़ अल-रईस ({{lang|ar|الشيخ الرئيس}})<br>
बू अली सीना ({{lang|fa|بو علی سینا}})<br>
}}
| region = मिडिल ईस्ट के फिलासफी
* ईरानी फिलासफी
| era = [[इस्लामी गोल्डन एज]]
| main_interests = {{startplainlist|class=nowrap}}
* {{hlist |Medicine |Aromatherapy}}
* Philosophy and logic
* ''Ilm al-Kalam'' (Islamic theology)
* {{hlist | Science |Poetry}}
{{endplainlist}}
| notable_works = {{startplainlist|class=nowrap}}
* ''[[किताब अल-शिफा]]''
* ''अल क़ानून फ़ी अल-तिब्ब'' (''The Canon of Medicine)''
* ''अल निजात''
{{endplainlist}}
| school_tradition = Aristotelianism, Avicennism
}}
'''इब्न सीना''' {{langx|ar|ابن سینا|translit=Ibn Sīnā}} ({{circa|980}} – 22 June 1037) जिनका के पच्छिम के दुनिया में '''''अविसेना''''' (Avicenna; {{IPAc-en|ˌ|æ|v|ɪ|ˈ|s|ɛ|n|ə|,_|ˌ|ɑː|v|-}} {{respell|A(H)V|ih|SEN|ə}}) के नाँव से बेसी जानल जाला; मुस्लिम दुनिया के सबसे महान दार्शनिक (फलसफी) आ बैद (हकीम) लोगन में गिनल जालें।<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://iep.utm.edu/avicenna-ibn-sina/|title=Avicenna (Ibn Sina)|encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy|access-date=13 October 2022|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006135059/https://iep.utm.edu/avicenna-ibn-sina/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=https://plato.stanford.edu/entries/ibn-sina/ |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |title=Ibn Sina [Avicenna] |date=15 September 2016}}</ref> ऊ [[इस्लामी सोनहरा जुग]] के प्रमुख बिद्वान रहलें आ अलग-अलग ईरानी शासक लोग के दरबार में सेवा कइलें।<ref>*{{harvnb|Adamson|2016|pp=113,117,206}}.<br />(page 113) "For one thing, it means that he[Avicenna] had a Persian cultural background...he spoke Persian natively and did use it to write philosophy."<br />(page 117) "But for the time being, it was a Persian from Khurasan who would have commentaries lavished upon him. Avicenna would be known by the honorific of "leading master" (al-shaykh al-raʾis)."<br />(page 206) "Persians like Avicenna"
*{{harvnb|Bennison|2009|p=[https://archive.org/details/greatcaliphsgold00benn/page/n205 195]}}. "Avicenna was a Persian whose father served the Samanids of Khurasan and Transoxania as the administrator of a rural district outside Bukhara."
*{{cite book |title=A brief history of medicine: from Hippocrates to gene therapy |author=Paul Strathern |publisher=Running Press |year=2005 |page=58 |url=https://archive.org/details/briefhistoryofme0000stra/page/58/mode/ |isbn=978-0-7867-1525-1}}
*{{cite book |title=Medieval Philosophy |author=Brian Duignan |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2010 |page=89 |url=https://books.google.com/books?id=p9eh18dRTwAC&q=Avicenna+ethnic&pg=PA89 |isbn=978-1-61530-244-4 }}
*{{cite book |title=Central Asian republics |author=Michael Kort |publisher=Infobase Publishing |page=24 |url=https://books.google.com/books?id=EPCcSZ2dzckC&q=Avicenna+ethnic&pg=PA24 |isbn=978-0-8160-5074-1 |year=2004 }}
*{{harvnb|Goichon|1986|p=941}}. "He was born in 370/980 in Afshana, his mother's home, near Bukhara. His native language was Persian."
*"Avicenna was the greatest of all Persian thinkers; as physician and metaphysician ..." ([https://books.google.com/books?id=A8PzaQZwzZQC excerpt] from A.J. Arberry, ''Avicenna on Theology'', Kazi Publications Inc, 1995).
*{{harvnb|Corbin|1998|p=[https://books.google.com/books?id=A8PzaQZwzZQC&q=is%20generally%20listed%20as%20chronologically%20first%20among%20noteworthy%20Iranian%20philosophers&pg=PA74 74]}}. "Whereas the name of Avicenna (Ibn Sina, died 1037) is generally listed as chronologically first among noteworthy Iranian philosophers, recent evidence has revealed previous existence of Ismaili philosophical systems with a structure no less complete than of Avicenna."</ref> उनका बिचार आ रचना के असर खाली इस्लामी दुनिया तक सीमित ना रहल, बल्कि मध्यकालीन यूरोप के चिकित्सा विज्ञान (मेडिसिन) आ स्कोलास्टिक दर्शन पर उनुकर गम्हीर परभाव पड़ल।<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-06-20 |title=Avicenna {{!}} Biography, Books, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Avicenna |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en |quote=Avicenna did not burst upon an empty Islamic intellectual stage. It is believed that Muslim writer Ibn al-Muqaffaʿ, or possibly his son, had introduced Aristotelian logic to the Islamic world more than two centuries before Avicenna. Al-Kindī, the first Islamic Peripatetic (Aristotelian) philosopher, and Turkish polymath al-Fārābī, from whose book Avicenna would learn Aristotle’s metaphysics, preceded him. Of these luminaries, however, Avicenna remains by far the greatest.}}</ref> इब्न सीना के इतिहास के सबसे महान बिचारक आ बैदकी के बिद्वान लोग में गिनल जाला।<ref name="theairof">{{cite journal |last1=Hajar |first1=Rachel |date=2013 |title=The Air of History (Part V) Ibn Sina (Avicenna): The Great Physician and Philosopher |journal=Heart Views |volume=14 |issue=4 |pages=196–201 |doi=10.4103/1995-705X.126893 |doi-access=free |pmid=24696763 |pmc=3970379 }}</ref>
अक्सरहा इब्न सीना (अविसेना) के आधुनिक चिकित्सा बिज्ञान (बैदकी) के शुरुआती जनक कहल जाला। उनका सबसे प्रसिद्ध रचना ''द बुक ऑफ हीलिंग'' हवे, जे फिलासफी आ साइंस पर आधारित एगो विश्वकोश बा। उनकर दूसरका सबसे प्रसिद्ध ग्रंथ ''द कैनन ऑफ मेडिसिन'' हवे, जे बैदकी के एगो विश्वकोश हवे। ई किताब मध्यकालीन यूरोप के बहुत यूनिवर्सिटी में बैदकी के मानक पाठ्यपुस्तक के रूप में पढ़ावल जात रहे आ लगभग 1650 ईस्वी तक एकर इस्तेमाल होखत रहल।
फिलासफी आ बैदकी के अलावा इब्न सीना खगोल बिद्या, रसायन विद्या (अल्केमी), भूगोल, भूविज्ञान, मनोविज्ञान, इस्लामी धर्मशास्त्र, तर्कशास्त्र, गणित, भौतिक विज्ञान आ कविता पर भी अनेक रचना लिखलें। फिलासफी में ऊ पेरिपैटेटिक (अरस्तूवादी) परंपरा से जुड़ल रहलें, जे अरस्तू के विचार पर आधारित रहे। मुस्लिम दुनिया में एह दार्शनिक परंपरा के सबसे प्रमुख आ प्रभावशाली समर्थक लोग में इब्न सीना के गिनल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|30em}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:ईरानी लोग]]
[[श्रेणी:मध्यजुग के दार्शनिक]]
[[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]]
{{Philosopher-stub}}
e1hj151pw3ysea460mmkibcz8y1yadp
अमौसा
0
36450
809049
790881
2026-10-28T13:19:40Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809049
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Somvati Amavasya Vrat (सोमवती अमावस्या व्रत ).jpg|230px|thumb|सोमारी अमौसा के पूजा करत औरत लोग]]
'''अमौसा''' या '''अमावस''' (संस्कृत: '''अमावस्या''', अंग्रेजी: [[:en:New Moon|New Moon]]) चंद्रमा के एक ठो [[चंद्रमा के कला|अवस्था]] हवे, जहिया चंद्रमा आकाश में ना लउके ला आ [[हिंदू पतरा|हिंदू कैलेंडर]] में एक ठो तिथि भी हवे, जहिया महीना क अन्हार के पाख पूरा होला। दक्खिनी भारत में प्रचलित कैलेंडर के अनुसार एह दिन महीना के अंत होला। [[हिंदू धर्म]] में तीन गो अमौसा सभ के खास महत्त्व हवे - [[कुआर]] के महालय अमौसा, [[कातिक]] के अमौसा यानी [[दिपावली]], आ तीसरा [[माघ]] के अमौसा जेकरा के [[मौनी अमौसा]] के रूप में मनावल जाला।<ref name="Mishra2008">{{cite book|author=विद्यानिवास मिश्र|title=हिंदू धर्म : जीवन में सनातन की खोज|url=https://books.google.com/books?id=bRdZpN7q_DMC&pg=PA78|date=2008|publisher=राजकमल प्रकाशन |isbn=978-81-7119-043-0|pages=78–}}</ref>
==इहो देखल जाय==
* ''[[न्यू मून]]''
* [[चंद्रमा के कला]]
* [[तिथि]]
* [[हिंदू कैलेंडर]]
* [[मौनी अमौसा]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
{{हिंदू तिथि सभ}}
[[श्रेणी:ज्योतिष]]
[[श्रेणी:चंद्रमा]]
[[श्रेणी:हिंदू कलेंडर]]
[[श्रेणी:हिंदू कलेंडर के तिथी]]
{{Astronomy-stub}}
1w77ospx54wd8fv2f8cm4xliza25m1b
फूलदार पौधा
0
36933
808901
788809
2026-10-28T12:21:47Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808901
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = Flowering plants
| fossil_range = [[Early Cretaceous]] - recent, {{fossilrange|120|0}}
| image = Sweetbay Magnolia Magnolia virginiana Flower Closeup 2242px.jpg
| image_caption = ''[[Magnolia virginiana]]'', sweet bay
| regnum = [[Plant]]ae
| subregnum = [[Embryophyta]]
| unranked_superdivisio = [[Spermatophyte|Spermatophyta]]
| unranked_divisio = '''Angiosperms'''
| subdivision_ranks = Groups
| subdivision =
According to [[APG IV system|APG IV (2016)]]:<ref name="apgiv">{{Citation |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2016 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=181 |issue=1 |pages=1–20 | url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/abstract |accessdate=2016-05-20 |doi= 10.1111/boj.12385}}</ref>
* [[Amborellales]]
* [[Nymphaeales]]
* [[Austrobaileyales]]
* [[magnoliids]]
* unplaced order
** [[Chloranthales]]
* [[monocots]]
* probable sister of eudicots
** [[Ceratophyllales]]
* [[eudicots]]
----
परंपरागत समूह:
* [[Dicotyledoneae]] or [[Magnoliopsida]]
* [[Monocotyledoneae]] or [[Liliopsida]]
| synonyms= *Anthophyta <small>Cronquist</small>{{sfn|Cronquist|1960}}
* Angiospermae <small>[[John Lindley|Lindl.]]</small>
* Magnoliophyta <small>[[Arthur J. Cronquist|Cronquist]], [[Takht.]] & [[W.Zimm.]]</small>
* Magnolicae <small>Takht.</small>{{sfn|Takhtajan|1964}}
}}
'''फूलदार पौधा''' (तकनीकी शब्द:''Angiosperms'' या ''Magnoliophyta'') पृथिवी के जमीनी हिस्सा में पावल जाए वाला [[पौधा|पौधन]] सब के सभसे ढेर बिबिधता वाला समूह हवे जेह में 416 [[परिवार (जीव बिज्ञान)|परिवार]], लगभग 13,164 [[जाति (जीव बिज्ञान)|जाति]] आ लगभग 2,95,383 [[प्रजाति]] सब के अबले पहिचान कइल जा चुकल बाटे। एकरे तकनीकी शब्द ''एंजियोस्पर्म'' के अरथ होला अइसन पौधा जेह में एक ठो खोल में बीया होखे, यानि कि फल वाला पौधा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:पौधा]]
[[श्रेणी:बनस्पति बिज्ञान]]
{{botany-stub}}
tfmmjfi8bsosqt7u0glostppcmr3uza
अमरदीप झा
0
37051
809042
667723
2026-10-28T13:16:59Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809042
wikitext
text/x-wiki
'''अमरदीप झा''' (जनम [[पटना]], बिहार) एक ठो टेलिविजन आ [[भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस|फिलिम ऐक्ट्रेस]] बाड़ी। उनके प्रमुख फिलिम सभ में ''[[देवदास (2002 फिलिम)|देवदास]]'' आ ''[[3 इडियट्स]]'' बाड़ी स, टीवी सीरियल ''[[सुमित संभाल लेगा]]'' में भी ई अभिनय कइले बाड़ी।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/amardeep-jha-joins-sumit-sambhal-lega/ |title=Amardeep Jha joins ‘Sumit Sambhal Lega’ |publisher=The Indian Express |date=2015-09-09 |accessdate=2016-11-07}}</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
* {{IMDb name|1030306}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:बिहार के लोग]]
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:1960 में जनम]]
{{India-actor-stub}}
ouivmm8v9j6377ro4qd1xmyfkkp0bo6
अनुरिता झा
0
37064
809013
654061
2026-10-28T13:11:03Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809013
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|name = अनुरिता झा
|image = Anurita Jha at 3rd Expandables Awards 2019.jpg
|imagesize =
|caption =
|occupation = [[ऐक्ट्रेस]], [[मॉडल (ब्यक्ति)|मॉडल]]
|birth_place = [[नई दिल्ली]]
|birth_date = {{birth date and age|1986|9|17|df=y}}
|nationality = [[भारतीय लोग|भारतीय]]
|yearsactive = 2012–वर्तमान
|website =
}}
'''अनुरिता झा''' (जनम 17 सितंबर 1986) एक ठो [[भारतीय ऐक्ट्रेस]] बाड़ी।
== फिल्मोग्राफी ==
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%"
|- style="text-align:center;"
! साल
! फिलिम
! रोल
! नोट
|-
| 2012 || ''गैंग्स ऑफ वासेपुर - भाग 1'' || शमा परवीन ||
|-
| 2012 || ''गैंग्स ऑफ वासेपुर - भाग 2'' || शमा परवीन ||
|-
| 2016 || ''मिथिला मकान ([[मैथिली भाषा]])'' ||हिरोइन||
|-
| 2019 || ''भारत'' ||माया||
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist}}
== बाहरी कड़ी ==
* {{IMDb name|4839358}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1986 में जनम]]
[[श्रेणी:बिहार के लोग]]
[[श्रेणी:भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस]]
{{India-actor-stub}}
mowd2bu6p0ftfudy2e2lech0t0z1y4m
अमरावती
0
37433
809044
780794
2026-10-28T13:17:15Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809044
wikitext
text/x-wiki
{{distinguish|अमरावती, आंध्र प्रदेश}}
{{Infobox settlement
| name = अमरावती
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 6,47,057
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[महाराष्ट्र]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अमरावती''' ({{Lang|en|Amravati}}) भारत के [[महाराष्ट्र]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अमरावती के कुल शहरी जनसंख्या 6,47,057 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 6,47,057 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 66वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 961 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 92.07% बाटे।<ref name="census2011" />
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:महाराष्ट्र के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
40awag4mxu4wt0oljan1kzj1ablv5qz
अलाप्पुझा
0
37597
809110
780954
2026-10-28T15:38:02Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809110
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Sun_rise_view_Alleppey_backwaters_,_Kerala_06.jpg|thumb|Sun rise view Alleppey backwaters , Kerala]]
{{Infobox settlement
| name = अलाप्पुझा
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 2,41,072
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[केरल]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अलाप्पुझा''' ({{Lang|en|[[:en:Alappuzha|Alappuzha]]}}) भारत के [[केरल]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अलाप्पुझा के कुल शहरी जनसंख्या 1,74,176 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 2,41,072 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 268वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 1077 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 96.2% बाटे।<ref name="census2011" />
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:केरल के शहर]]
{{India-geo-stub}}
8mqrodnse1cq1qn27e6bmt0c1p3ry9o
अबोहर
0
37673
809034
781031
2026-10-28T13:16:00Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809034
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अबोहर
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 145302
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = पंजाब
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अबोहर''' ({{Lang|en|Abohar}}) भारत के [[पंजाब]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अबोहर के कुल शहरी जनसंख्या 145302 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 145302 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 323वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 887 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 78.94% बाटे।<ref name="census2011" />
==इहो देखल जाय==
* [[भारत के शहर]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:पंजाब के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
id9ykl1mzcrchsb6lbxqx9yuasni8mg
अम्बुर
0
37761
809065
781116
2026-10-28T13:21:31Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809065
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अम्बुर
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 114608
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = तमिल नाडु
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अम्बुर''' ({{Lang|en|Ambur}}) भारत के [[तमिल नाडु]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अम्बुर के कुल शहरी जनसंख्या 114608 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 114608 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 425वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 1033 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 86.02% बाटे।<ref name="census2011" />
==इहो देखल जाय==
* [[भारत के शहर]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:तमिल नाडु के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
rh2mg65m03xju5mkroba3lyw7zdb9v3
अंबिकापुर
0
37768
808944
781122
2026-10-28T12:43:43Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808944
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अंबिकापुर
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 123173
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = छत्तीसगढ़
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अंबिकापुर''' ({{Lang|en|Ambikapur}}) भारत के [[छत्तीसगढ़]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अंबिकापुर के कुल शहरी जनसंख्या 112449 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 123173 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 432वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 928 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 88.29% बाटे।<ref name="census2011" />
==इहो देखल जाय==
* [[भारत के शहर]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:छत्तीसगढ़ के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
byvmxxjkopgnzz5nrsu2r4zpoescg3u
अचलपुर
0
37769
808967
781123
2026-10-28T13:05:54Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808967
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अचलपुर
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 112311
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = महाराष्ट्र
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अचलपुर''' ({{Lang|en|Achalpur}}) भारत के [[महाराष्ट्र]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अचलपुर के कुल शहरी जनसंख्या 112311 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 112311 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 433वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 933 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 91.48% बाटे।<ref name="census2011" />
==इहो देखल जाय==
* [[भारत के शहर]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:महाराष्ट्र के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
48oldvwfy9jl95y0hkt3gpylfw7o6bp
अकबरपुर
0
37773
808947
781127
2026-10-28T12:44:06Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808947
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अकबरपुर
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_total = 111447
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = उत्तर प्रदेश
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अकबरपुर''' ({{Lang|en|Akbarpur}}) भारत के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य में एक ठो शहर बा।
==जनसांख्यिकी==
साल 2011 के जनगणना<ref name="census2011">{{cite web|title=City Census 2011|url=http://www.census2011.co.in/city.php|website=census2011.co.in|accessdate=22 नवंबर 2016}}</ref> अनुसार अकबरपुर के कुल शहरी जनसंख्या 111447 बाटे आ आसपास के उपशहरी इलाका के मिला लिहल जाय तब कुल जनसंख्या 111447 बा। जनसंख्या के हिसाब से ई भारत के 437वाँ शहर बाटे।
जनगणना आँकड़ा के मोताबिक एह शहर में [[लिंगानुपात]] 944 आ [[साक्षरता दर|साक्षरता के दर]] 74.49% बाटे।<ref name="census2011" />
==इहो देखल जाय==
* [[भारत के शहर]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारत के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर]]
{{India-geo-stub}}
brxc6s3l4pt7xf45ecmipdy8oq3746c
अरवल
0
37788
809079
726681
2026-10-28T15:31:17Z
SM7Bot
7808
/* अरवल */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809079
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अरवल
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = क़स्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Bihar#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = बिहार में लोकेशन
| coordinates = {{coord|25.25|N|84.68|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = भारत
| subdivision_type1 = राज्य
| subdivision_name1 = [[बिहार]]
| subdivision_type2 = जिला
| subdivision_name2 = [[अरवल जिला|अरवल]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total =
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code = 804401
| registration_plate =
| website = {{URL|arwal.bih.nic.in/}}
| iso_code = IN-BR
| footnotes =
}}
'''अरवल''' [[भारत]] के बिहार राज्य में एक ठो शहर बा।
{{clear}}
==अरवल==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:बिहार के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:अरवल जिला]]
{{Bihar-geo-stub}}
qv9sg4w0jslzwbu3v1gwlcjqagl9mcl
अरेराज
0
37789
809085
805507
2026-10-28T15:31:53Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809085
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अरेराज
| other_name = लउरिया अरेराज
| nickname =
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Bihar
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = बिहार में लोकेशन
| coordinates = {{coord|26.55031|N|84.68013|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = राज्य
| subdivision_name1 = [[बिहार]]
| subdivision_type2 = जिला
| subdivision_name2 = [[पूर्वी चंपारण जिला|पूर्वी चंपारण]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 20,245
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| demographics1_title2 = लोकल
| demographics1_info2 = [[भोजपुरी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| area_code_type = फोन कोड
| area_code = 91 6258
| registration_plate =
| blank1_name_sec1 =
| blank1_info_sec1 =
| blank2_name_sec1 =
| blank2_info_sec1 =
| website =
| footnotes =
}}
'''अरेराज''' भा '''लउरिया अरेराज''', [[भारत]] के [[बिहार]] राज्य के [[पूरबी चंपारन जिला]] में एक ठो कस्बा बा। जिला के पच्छिमी हिस्सा में मौजूद ई जगह इतिहासी महत्व के हवे आ मानल जाला कि [[गौतम बुद्ध]] एह जगह से गुजरल रहलें। इहाँ भगवान शिव के मंदिर बा आ एगो मंदिर श्रवण कुमार के बा।<ref>{{Cite web |url=https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/ot-getaway-guides/motihari-wonders-galore/ |title=आर्काइव कॉपी के बा |access-date=2018-06-11 |archive-date=2017-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708230433/https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/ot-getaway-guides/motihari-wonders-galore/ |url-status=dead}}</ref>
आसपास के इलाका में अउरी कई जगह बौद्ध महत्व के बाड़ी जइसे कि [[लउरिया नंदनगढ़]] में अशोक के खम्हा बा, केसरिया के स्तूप जे दुनियाँ के सभसे ऊँच बौद्ध स्तूप मानल जाला।
बिहार सरकार के एगो प्रस्ताव के मोताबिक एह जगह के बौद्ध पर्यटन सर्किट के हिस्सा के रूप में बिकसित करे के योजना बाटे।<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Bihar-govt-to-develop-footprints-of-Buddha-sites-to-promote-tourism/articleshow/44794907.cms</ref> भारत सरकार के अधीन काम करे वाली संस्था भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण भी इहाँ खोदाई करे के योजना बना रहल बा।<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/ASI-plans-excavation-of-Buddhist-site-in-Lauriya-Areraj/articleshow/26663106.cms</ref>
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[लउरिया नंदनगढ़]]
* [[केसरिया स्तूप]]
* [[वैशाली]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:बिहार के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:बिहार के पर्यटक आकर्षण]]
[[श्रेणी:पूर्बी चंपारन जिला]]
{{Bihar-geo-stub}}
sfl8w5awjuz32gky3fpjy0u5gzhues1
अर्की ब्लॉक
0
38193
809086
737506
2026-10-28T15:31:56Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809086
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अर्की ब्लॉक
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर|कसबा]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_total =
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[झारखंड]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अर्की ब्लॉक''' भारत के [[झारखंड]] राज्य में एक ठो [[शहर|कसबा]] बाटे।
{{Clear}}
[[श्रेणी:झारखंड के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
q8cvmrdlsrwl550mvvzm7ge438p4ofv
अमलाबाद
0
38203
809046
737515
2026-10-28T13:17:33Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809046
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अमलाबाद
| native_name =
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = [[शहर|कसबा]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| etymology =
| nickname =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_total =
| latd =
| longd =
| coordinates_type =
| coordinates_region =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[झारखंड]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}
'''अमलाबाद''' भारत के [[झारखंड]] राज्य में एक ठो [[शहर|कसबा]] बाटे।
{{Clear}}
[[श्रेणी:झारखंड के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
mbtdbwnhlo0ccie05gluqpqbvh8og7h
अँगारपाथर
0
38204
808914
782946
2026-10-28T12:40:04Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808914
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name =
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = धनबाद के मोहल्ला
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Jharkhand#India
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = झारखंड में लोकेशन
| coordinates = {{coord|23.79|N|86.312|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देश
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य आ केंद्रशासित प्रदेश|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[झारखंड]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला सभ के लिस्ट|जिला]]
| subdivision_name2 = [[धनबाद जिला|धनबाद]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 8179
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[उर्दू]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate =JH
| website = {{URL|dhanbad.nic.in/}}
| footnotes =
}}
'''अँगारपाथर''' भारत के [[झारखंड]] राज्य में [[धनबाद]] शहर के एगो मोहल्ला बाटे।<ref>{{cite web | url = http://166.62.42.155/dmc/citizen/ | title = Dhanbad Municipal Corporation | publisher = DMC | access-date = 15 October 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171015150926/http://166.62.42.155/dmc/citizen/ | archive-date = 15 October 2017 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://dhanbad.nic.in/maps.html | title = Dhanbad Dsitrict Map | work = Physical Map of Dhanbad | publisher = Jharkhand Government | access-date = 15 October 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171005161335/http://dhanbad.nic.in/maps.html | archive-date = 5 October 2017 | url-status = dead }}</ref>
{{Clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:झारखंड के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
qi3l3moyxseajr45io6sfgcbc7ors7k
अमीषा पटेल
0
38489
809054
682403
2026-10-28T13:20:15Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809054
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अमीषा पटेल<br />Ameesha Patel
| image = The glamorous Film Star Amisha Patel at the ‘India – The Big Picture Conference – 2005’ organized by CII as part of IFFI events, in Panaji, Goa on November 24, 2005.jpg
| caption = अमीषा पटेल
| birth_name = अमीषा अमित पटेल
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1975|6|9}}
| birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| residence = मुंबई, महाराष्ट्र, भारत
| nationality = [[भारतीय लोग|भारतीय]]
| occupation = [[ऐक्ट्रेस]], [[फिल्म प्रोड्यूसर|प्रोड्यूसर]], [[माॅडल (लोग)|माॅडल]]
| years_active = 2000-वर्तमान
| parents = [[आशा पटेल]] <br/> अमित पटेल
| relatives = [[अस्मित पटेल]] (भाई)
| website = [http://www.ameeshapatelproduction.com/ Ameesha Patel]
| spouse =
| othername =
}}
'''अमीषा पटेल''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अमीषा पटेल के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1975 में जनम]]
[[श्रेणी:गुजरात के लोग]]
{{actor-stub}}
8taic1e9eplfgdf548ztgd184x8zru2
अमृता राव
0
38507
809057
682404
2026-10-28T13:20:36Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809057
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अमृता राव
| image = Amrita Rao Indian Female Actor.jpg
| caption = 2019 में राव
| birth_name = अमृता दीपक राव
| birth_date = {{Birth date and age|1981|6|7|df=y}}<ref name="birthday">{{cite web|title=Ekta, Amrita Rao share birthday|url=http://www.sify.com/news/ekta-amrita-rao-share-birthday-news-entertainment-mghnbCbhfecsi.html|website=[[Sify]]|publisher=IBNS|accessdate=21 अप्रैल 2016|date=7 जून 2012}}</ref>
| birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| occupation = ऐक्ट्रेस, मॉडल
| years_active = 2002–अबतक
| relatives = प्रीतिका राव (बहिन)<br>दीपक राव (पिता)
| spouse = आरजे अनमोल (बि. 2016)
}}
'''अमृता राव''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अमृता राव के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1981 में जनम]]
[[श्रेणी:महाराष्ट्र के लोग]]
{{actor-stub}}
klpifmquro9npny14ep3a0c07n9ymm2
अदिति राव हैदरी
0
38547
808998
682402
2026-10-28T13:09:18Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808998
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अदिति राव हैदरी
| image = Aditi Rao Hydari snapped at media interactions for Sammohanam (03) (cropped).jpg
| image_size =
| alt =
| caption = हैदरी, 2018 में
| birth_date = अक्टूबर 28
| birth_place = [[हैदराबाद]], [[आंध्र प्रदेश]], भारत (अब [[तेलंगाना]] में)
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| nationality = [[भारत के लोग|भारतीय]]
| other_names =
| occupation = ऐक्ट्रेस
| height =
| religion =
| years active = 2006–वर्तमान
| spouse = सत्यदीप मिश्र (2009–2014)
| relatives =
}}
'''अदिति राव हैदरी''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अदिति राव हैदरी के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1986 में जनम]]
[[श्रेणी:आंध्र प्रदेश के लोग]]
{{actor-stub}}
oevzz24bsoueqa3wvs3ooeq4e3pwt1n
अर्चना पूरन सिंह
0
38589
809089
698116
2026-10-28T15:32:09Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809089
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अर्चना पूरन सिंह
| image = Archana Puran Singh in 2019.jpg
| caption = अर्चना पूरन सिंह
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1962|9|27}}
| birth_place = [[देहरादून]], [[उत्तराखंड]], [[भारत]]
| death_place =
| nationality = [[भारत]]
| occupation = [[ऐक्ट्रेस]], [[रिेयलटी शो जज]], [[माॅडल]]
| bgcolour =
| imagesize =
| yearsactive = 1982–वर्तमान
| birthname = अर्चना पूरन सिंह
| othername =
| homepage =
| spouse = परमीत सेठी
}}
'''अर्चना पूरन सिंह''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अर्चना पूरन सिंह के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला। इनके प्रमुख पहिचान कई गो टीवी रियलिटी शो में जज के रूप में काम करे खातिर बा। फिलहाल ई [[कपिल शर्मा]] क शो [[द कपिल शर्मा शो]] में जज बाड़ी।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1962 में जनम]]
[[श्रेणी:उत्तराखंड के लोग]]
{{actor-stub}}
goz8w7k130xr6dgm5kb15ob136245rn
अमृता सिंह
0
38592
809058
671121
2026-10-28T13:20:42Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809058
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अमृता सिंह
| image = AmritaSingh01.jpg
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1958|02|09}}
| death_date =
| death_place =
| othername =
| occupation = फिल्म और टेलीविजन एक्ट्रेस
| years_active = 1983-अबतक
| spouse = {{Marriage|[[Saif Ali Khan]]|1991|2004|end=div.}}
| religion =
| website =
| children = [[सारा अली ख़ान]] <br> Ibrahim Ali Khan
}}
'''अमृता सिंह''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अमृता सिंह के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला। अमृता के बियाह प्रसिद्द फिलिमी कलाकार [[सैफ़ अली खान]] के साथ 1991 में भइल आ सन् 2004 में इ लोग तलाक ले के अलग हो गइल। इनके एक ठो बेटी सारा अली खान बाड़ी।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1958 में जनम]]
{{actor-stub}}
tlopv2ysjjtfp52pa7kdviluytq6fjt
अरुणा ईरानी
0
38598
809083
671119
2026-10-28T15:31:45Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809083
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अरुणा ईरानी
| image = Aruna Irani at 18th Lions Annual Gold Awards.jpg
| imagesize =
| caption = Irani at 18th Lions Annual Gold Awards
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1946|08|18}}
| birth_place = [[बंबई]], [[बंबई प्रेसिडेंसी]], [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश भारत]]
| occupation = [[ऐक्ट्रेस]], [[फिलिम डाइरेक्टर|डाइरेक्टर]]
| spouse = [[कुकु कोहली]]
| relatives = 2 sisters & 5 brothers including <br>[[इंद्र कुमार]] (भाई)<br> [[आदि ईरानी]] (भाई)<br>[[फ़िरोज़ ईरानी]] (भाई)
}}
'''अरुणा ईरानी''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अरुणा ईरानी के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1946 में जनम]]
{{actor-stub}}
cjdai09eazjq8jwo5wkm5ns4vqtn0mn
अंजलि पाटिल
0
38619
808929
680776
2026-10-28T12:41:52Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808929
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|name = अंजलि पाटिल
|image = File:The JS (Film), Ministry of Information & Broadcasting, Shri Raghavendra Singh presenting the Best Female Actor award to Ms. Anjali Patil, for the film "With You Without You".jpg
|caption = अंजलि पाटिल
|occupation = [[एक्ट्रेस]], [[मॉडल (लोग)|मॉडल]]
|birth_place = [[नाशिक]], [[महाराष्ट्र]], भारत
|birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1987|9|26}}
|nationality = भारतीय
|yearsactive = 2011–वर्तमान
}}
'''अंजलि पाटिल''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अंजलि पाटिल के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1987 में जनम]]
[[श्रेणी:महाराष्ट्र के लोग]]
{{actor-stub}}
7ct97dbizdto0s2rdvqz5w7g85f0f0o
अवनीत कौर
0
38628
809128
671111
2026-10-28T15:39:45Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809128
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अवनीत कौर
| image = Avneet Kaur.jpg
| image_size = 240px
| alt = अवनीत कौर
| caption = Kaur at Mumbai Juniorthon
| birth_date = {{Birth date and age|2001|10|13}}
| birth_place = [[जालंधर]], [[पंजाब, भारत]]
| residence = [[मुंबई, महाराष्ट्र]], भारत
| nationality = भारतीय
| occupation = नृतक, एक्ट्रेस
| years_active = 2010-अबतक
| known_for = ''[[Dance India Dance Li'l Masters]]''
}}
'''अवनीत कौर''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अवनीत कौर के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:2001 में जनम]]
[[श्रेणी:पंजाब के लोग]]
{{actor-stub}}
nde7mla9yop0an3h3hf1rf5fcrxplgv
अमृता पुरी
0
38683
809055
671122
2026-10-28T13:20:24Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809055
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अमृता पुरी
| image = Amrita Puri at '8th Annual Gemfields RioTinto Retail Jeweller India Awards 2012' meet 14.jpg
| imagesize =
| caption = Amrita Puri at '8th Annual Gemfields [[Rio Tinto Group|Rio Tinto]] Retail Jeweller India Awards 2012' meet
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1983|08|20}}
| birthname =
| occupation = एक्ट्रेस
| yearsactive = 2010– वर्तमान
| birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
}}
'''अमृता पुरी''' एक ठो भारतीय फिलिम ऐक्ट्रेस बाड़ी। अमृता पुरी के [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में एक्टिंग करे खातिर [[बॉलीवुड ऐक्ट्रेस लोग के लिस्ट|बॉलीवुड ऐक्ट्रेस]] के रूप में जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1983 में जनम]]
[[श्रेणी:महाराष्ट्र के लोग]]
{{actor-stub}}
0szv6jz5lgngj8801m4zz3en0uj4mkq
अछनेरा
0
39434
808969
592985
2026-10-28T13:06:08Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808969
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अछ्नेरा
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| nickname =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|27.18|N|77.77|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[आगरा जिला|आगरा]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_rank =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 167
| population_total = 22781
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| population_rank =
| population_demonym =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| demographics1_title2 = लोकल
| demographics1_info2 = [[ब्रजभाषा]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code = 283101<ref>[http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Achnera%20&district=Agra 283101]</ref>
| registration_plate =
| website =
| footnotes =
}}
'''अछनेरा''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[आगरा जिला]] में एक ठो कसबा बाटे।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:आगरा जिला]]
{{UP-geo-stub}}
r41vr519feb15brs3f331xtzri9f83m
अमीनगर सराय
0
39443
809052
737662
2026-10-28T13:20:03Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809052
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अमीनगर सराय
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|28|59|44|N|77|23|41|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[बागपत जिला|बागपत]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 2
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 10114
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = पिनकोड
| postal_code = 250606
| area_code_type = फोन कोड
| area_code = 0121
| registration_plate = UP 17
| website =
| footnotes =
}}
'''अमीनगर सराय''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य में एक ठो कसबा बाटे।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
{{UP-geo-stub}}
5bk7b12tg5frtlca467z5zb4ygrt9ph
अनूपशहर
0
39446
809016
591315
2026-10-28T13:11:26Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809016
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अनूपशहर
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|28.37|N|78.27|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[बुलंदशहर जिला|बुलंदशहर]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 15
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 182
| population_total = 23676
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code = 203390
| registration_plate =
| website =
| footnotes =
}}
'''अनूपशहर''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[बुलंदशहर जिला]] में एक ठो कसबा बाटे।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:बुलंदशहर जिला]]
{{UP-geo-stub}}
rg842cq70s00puijz7i89vwpm8t23t5
अतर्रा
0
39447
808986
592979
2026-10-28T13:08:03Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808986
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अतर्रा
| native_name =
| anjali fashion point =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = क़स्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश, भारत में लोकेशन
| coordinates = {{coord|25.28|N|80.57|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[बाँदा जिला|बाँदा]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 124
| population_total = 42434
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code = 210201
| registration_plate = UP
| website = {{URL|atarramunicipal.com}}
| footnotes =
}}'''अतर्रा''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[बाँदा जिला|बाँदा]] जिला में एक ठो कसबा बाटे।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:बाँदा जिला]]
{{UP-geo-stub}}
pvdv3i3d6wlk6dcwtm6tco8yongmrrw
अतरौली
0
39448
808985
737663
2026-10-28T13:07:57Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808985
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अतरौली
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|28.03|N|78.28|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[अलीगढ़ जिला|अलीगढ़]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 50412
| population_as_of = 2011
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code = 202280<ref>{{cite web |title= Atrauli|url=http://pincode.net.in/uttar_pradesh/ALIGARH/A/ATRAULI#.Ud_tO9I3CgQ |date= |publisher=pincode |accessdate=}}</ref>
| registration_plate = UP-81
| website =
| footnotes =
}}
'''अतरौली''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[अलीगढ़ जिला]] में एक ठो कसबा बाटे। जिला मुख्यालय से ई करीबन 30 किलोमीटर के दूरी पर बा आ हिंदू धर्म में पबित्र मानल जाए वाली गंगा नदी के दहिने तीरे पर बसल बाटे। मान्यता के अनुसार एकर नाँव अत्रि मुनि के नाँव पर पड़ल हवे।
साल 2011 के जनगणना के मोताबिका इहाँ के जनसंख्या लभगग पचास हजार रहल।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:अलीगढ़ जिला]]
{{UP-geo-stub}}
i7brmt40wg56q7yyaew23be5z1d9j09
अतरौलिया
0
39449
808984
737664
2026-10-28T13:07:51Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808984
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अतरौलिया
| native_name =
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| nickname =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|26.33|N|82.95|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[आजमगढ़ जिला|आजमगढ़]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_rank =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 81
| population_footnotes =
| population = 19586
| population_as_of = 2011
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| demographics_type1 = भाषा
|demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate =
| website =
| footnotes =
}}
'''अतरौलिया''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[आजमगढ़ जिला]] में एक ठो कसबा बाटे।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:आजमगढ़ जिला]]
{{UP-geo-stub}}
nor67ewkztihyvgkt5abak0yh4k53jz
अजीजपुर
0
39452
808973
591313
2026-10-28T13:06:37Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808973
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अजीजपुर
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = कस्बा
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = उत्तर प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|26|58|35|N|79|13|17|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name2 = [[आगरा जिला|आगरा]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 11103
| population_as_of = 2011
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code =
| area_code_type = फोनकोड
| area_code =
| registration_plate = UP
| website = {{URL|up.gov.in}}
| footnotes =
}}
'''अजीजपुर''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[आगरा जिला]] में एक ठो कसबा बाटे।
{{Clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[उत्तर प्रदेश के शहर सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के शहर आ कस्बा]]
[[श्रेणी:आगरा जिला]]
{{UP-geo-stub}}
c6j1czq2ug3udh05idq8te88ukq5k1z
अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस
0
40163
808942
729132
2026-10-28T12:43:26Z
SM7Bot
7808
/* इतिहास */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808942
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस
|type =
|image =
|imagesize =
|caption =
|official_name = International Mother Language Day
|nickname =
|observedby =
|litcolor =
|longtype =
|significance = "To promote the preservation and protection of all languages used by people of the world"
|begins =
|ends =
|date = 21 फरवरी
|scheduling = हर साल एही तारीख के
|duration = एक दिन
|frequency = सालाना
|celebrations =
|observances =
|relatedto =
}}
[[Image:Shaheed Minar.JPG|thumb|right|alt=जेल के कलात्मक निरूपण से बनल, खुला आसमान के नीचे एक ठो स्मारक|शहीद मुनीर स्मारक, [[ढाका]]।]]
[[File:International Mother Language Day in CIS-A2K TTT 2017.jpg|thumb|अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस]]
'''अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस''' एक ठो बिस्वब्यापी सालाना मनावल जाये वाला दिवस हवे जे हर साल 21 फरवरी के भाषाई जागरुकता, भाषाई बिबिधता आ बहुभाषावाद के बढ़ावा देवे खातिर मनावल जाला। पहिली बेर एकरा मनावे के घोषणा यूनेस्को द्वारा 17 नवंबर 1999 के भइल आ यूनाइटेड नेशंस द्वारा जनरल असेंबली में 2008, जे भाषा सभ के अंतर्राष्ट्रीय साल रहल, में प्रस्ताव पारित क के आधिकारिक मान्यता दिहल गइल।
==इतिहास==
21 फरवरी 1952 के तत्कालीन पूरबी पाकिस्तान (वर्तमान बांग्लादेश) के ढाका शहर में बंगाली भाषा के समर्थन में प्रदर्शन करि रहल बिद्यार्थी लोग के पाकिस्तान सरकार द्वारा निर्ममता के साथ गोली मार दिहल गइल रहल। अपना भाषा खातिर शहीद होखे वाला एह बिद्यार्थी लोग के याद में ई दिवस मनावल जाला।
;टाइमलाइन
* 1952: एह दिवस के स्थापना के मूल घटना घटित भइल रहल।
* 1999: UNESCO द्वारा ''इंटरनेशनल मदर लैंगुएज डे'' (अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस) मनावे के दावा कइल गइल।
* 2000: अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस के उद्घाटन समारोह के आयोजन।
* 2001: दूसरा सालाना समारोह
* 2002: भाषाई-बिबिधता थीम, 3,000 खतरा में भासा सभ के साथ (नारा: ''इन दि गैलेक्सी ऑफ़ लैंगुएजेज, एवरी वर्ड इस अ स्टार'' - मने, ''भाषा रुपी गैलेक्सी में, हर शब्द एक ठो सितारा हवे।'')
* 2003: चउथा सालाना जलसा
* 2004: बच्चा लोग-सिखावे के थीम के साथ मनावल गइल।<ref>{{cite web|url=http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID=28497&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=205.html |title=Languages in Education | Education | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization |website=Portal.unesco.org |date= |accessdate=2016-07-02}}</ref>
* 2005: ब्रेल आ इशारा-भाषा
* 2006: भाषा आ साइबरस्पेस
* 2007: बहुभाषी शिक्षा
* 2008: [[अंतर्राष्ट्रीय भाषा साल]]
* 2009: दसवाँ सालाना समारोह
* 2010: ''इंटरनेशनल इयर फॉर दि रिप्रोचमेंट ऑफ़ कल्चर्स''
* 2011: इन्फोर्मेशन आ कम्यूनिकेशन टेक्नोलॉजी
* 2012: महतारी भाषा में सिखावल आ इन्क्लूसिव शिक्षा
* 2013: महतारी भाषा में सिखावे खातिर किताब
* 2014: ''लोकल लैंगुएजेज फॉर ग्लोबल सिटिजनशिप: स्पॉटलाइट ओं साइंस''
* 2015: ''इनक्लूजन इन एंड थ्रू एजुकेशन: लैंगुएज काउंट्स'' (पेरिस में जलसा)<ref name="IMLD 2015">{{cite web|title=International Mother Language Day Celebration 2015|url=http://en.unesco.org/events/international-mother-language-day-celebration-2015|access-date=21 फरवरी 2015}}</ref>
* 2016: क्वालिटी एजुकेशन, लैंगुएज(ज) ऑफ़ इंस्ट्रक्शन एंड लर्निंग आउटकम्स
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
[[श्रेणी:भाषा]]
[[श्रेणी:दिवस]]
cm0yx5p7m1ivjkv1a2iy9f38o3q57xa
2017 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव
0
40768
808842
799780
2026-10-28T12:13:19Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808842
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = 2017 उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव
| country = भारत
| flag_year = 1996
| type = Legislative
| ongoing = no
| party_colour =
| previous_election = 2012 Uttar Pradesh Legislative Assembly election
| previous_year = 2012
| election_date = 11 February – 8 March 2017
| next_election = उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव, 2022
| next_year = 2022
| seats_for_election = All 403 seats of [[Uttar Pradesh Legislative Assembly]]
| majority_seats = 202
| opinion_polls =
| turnout = 61.24%{{increase}}1.84%
| image1 =
| leader1 =
| colour1 = FF9933
| party1 = [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
| alliance1 = एनडीए
| leader_since1 =
| leaders_seat1 = ''नाही लड़लन''
| last_election1 = 47
| seats1 = 312
| seat_change1 = {{increase}}265
| popular_vote1 = 3,58,62,546
| percentage1 = 39.67%
| swing1 = {{increase}} 24.67%
| map_caption = <!-- bottom -->
| title = [[उत्तर प्रदेश के मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री]]
| before_election = [[अखिलेश यादव]]
| before_party = [[Samajwadi Party|SP]]
| after_election = [[आदित्यनाथ|योगी आदित्यनाथ]]
| after_party = Bharatiya Janata Party
| image2 = [[File:Mayawati.jpg|100x100px]]
| leader2 = [[मायावती]]
| leader_since2 =
| colour2 = 102CA7
| party2 = [[बहुजन समाज पार्टी|BSP]]
| alliance2 = ''None''
| leaders_seat2 = '' Not contested ''
| seats2 = 19
| last_election2 = 80
| seat_change2 = {{decrease}} 61
| popular_vote2 = 1,92,81,340
| percentage2 = 22.23%
| swing2 = {{decrease}} 3.68%
| image3 = [[File:Akhilesh Yadav.jpg|100x100px]]
| leader3 = [[अखिलेश यादव]]
| party3 = [[समाजवादी पार्टी|सपा]]
| alliance3 = [[समाजवादी पार्टी|सपा]]–[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|कांग्रेस]]
| leader_since3 =
| leaders_seat3 = ''[[उत्तर प्रदेश बिधानपरिषद|एमएलसी]]''
| seats3 = 47
| last_election3 = 224
| seat_change3 = {{decrease}} 177
| popular_vote3 = 1,89,23,769
| percentage3 = 21.82%
| swing3 = {{decrease}} 7.31%
| map_image = 2017 assembly elections by alliance UP.png
| map_size = 500px
| popular_vote5 = 15,45,811
| party6 = [[Apna Dal (Sonelal)|AD(S)]]
| percentage4 = 6.25%
| percentage5 = 1.78%
| percentage6 = 0.98%
| popular_vote4 = 54,16,540
| seat_change5 = {{decrease}} 9
| popular_vote6 = 8,51,336
| seat_change4 = {{decrease}} 17
| party4 = [[Indian National Congress|INC]]
| seat_change6 = {{increase}} 9
| seats4 = 7
| seats5 = 1
| seats6 = 9
| swing4 = {{decrease}} 5.4%
| swing5 = {{decrease}} 0.55%
| party5 = [[Rashtriya Lok Dal|RLD]]
| leader5 = [[Chaudhary Ajit Singh]]
| leaders_seat6 = '' Not contested ''
| image4 = [[File:Rahul Gandhi (2008).jpg|100x100px]]
| alliance4 = [[समाजवादी पार्टी|सपा]]–[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|कांग्रेस]]
| alliance5 = ''None''
| alliance6 = [[National Democratic Alliance (India)|NDA]]
| colour3 = FF0000
| colour4 = 23E1E7
| colour5 = 1E9900
| colour6 = F99802
| image5 =
| leaders_seat5 = Muzaffarnagar (''lost'')
| image6 = [[File:Anupriya Patel.jpg|100x100px]]
| last_election4 = 24
| last_election5 = 9
| last_election6 = N/A<ref>{{cite web|title=Uttar Pradesh General Legislative Election 2017 - Uttar Pradesh - Election Commission of India|url=https://eci.gov.in/files/file/3471-uttar-pradesh-general-legislative-election-2017/|access-date=2021-09-04|language=en}}</ref>
| leader4 = [[राहुल गांधी]]
| leader6 = [[Anupriya Patel]]
| leaders_seat4 = '' Not contested ''
| swing6 = {{increase}} 0.08%
}}
'''उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव, 2017''' भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के 17<small>वीं</small> [[उत्तर प्रदेश बिधानसभा|बिधानसभा]] खातिर भइल चुनाव रहल जे 11 फरवरी 2017 से 8 मार्च 2017 के बीच सात चरण में संपन्न भइल। एकरा पहिले सन 2012 में चुनाव भइल रहल जेह में समाजवादी पार्टी जीतल रहल।
वर्तमान चुनाव के परिणाम, 11 मार्च 2017 के घोषित भइल।
== बैकग्राउंड ==
===चुनाव प्रक्रिया में बदलाव===
जनवरी 2016 में भारतीय चुनाव आयोग, अपडेट कइल मतदाता लिस्ट छपलस, सगरी 403 सीट सभ खातिर।<ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/cities/lucknow/2017-assembly-polls-election-commission-to-begin-election-process-अप्रैल-next/ |title=2017 assembly polls: Election Commission to begin election process अप्रैल next |newspaper=Indianexpress.com |date= |author= |accessdate=July 6, 2016 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जुलाई 2016 में चुनाव आयोग मतदान बूथ के संख्या बढ़ावे के फैसला लिहलस।<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/national/uttar-pradesh-assembly-elections-2017-election-commission-to-increase-polling-booths/article8755683.ece |title=Uttar Pradesh Assembly elections 2017: Election Commission to increase polling booths - The Hindu |newspaper=Thehindu.com |date= |author= |accessdate= July 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jansatta.com/editors-pick/election-commission-to-increase-number-of-booths-for-2017-up-polls/109103/ |title=Election Commission 2017 उत्तर प्रदेश चुनाव में बढ़ाएगी वोटिंग सेंटर्स - Jansatta |newspaper=Jansatta.com |date= |author= |accessdate= July 6, 2016}}</ref> मतदाता मदद बूथ स्थापित कइल गइल आ नया डिजाइन में मतदान पर्ची जारी कइल गइल। पहिली बेर, फार्म-2B पर प्रत्याशी के फोटो आ राष्ट्रीयता छपल।
[[वोटर-वेरिफाइड पेपर ऑडिट ट्रेल]] (VVPAT) मशीन के ईवीऍम के साथ इस्तमाल 60 गो क्षेत्रन में भइल जेह में बनारस,<ref>{{cite web|url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/eci-to-install-vvpat-in-60-assembly-seats-in-up-polls.html|title=ECI TO INSTALL VVPAT IN 60 ASSEMBLY SEATS IN UP POLLS|access-date=2017-03-10|archive-date=2017-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316040711/http://www.dailypioneer.com/state-editions/eci-to-install-vvpat-in-60-assembly-seats-in-up-polls.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/738-booths-of-cantt-city-north-to-have-vvpat-machines/articleshow/56362867.cms?utm_source=twitter.com&utm_medium=referral&utm_campaign=TOICitiesNews|title=738 booths of Cantonment, City North to have Voter verified paper audit trai machines|website=Timesofindia.indiatimes.com|accessdate=2017-03-08}}</ref> गाजियाबाद<ref>{{cite web|author= |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/now-verify-your-vote-using-an-audit-machine/articleshow/56397288.cms |title=Now, verify your vote using an ‘audit machine’ |website=Timesofindia.indiatimes.com |date=2017-01-08 |accessdate=2017-03-08}}</ref> आ बरेली बिधान सभा क्षेत्र सामिल रहलें।<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main1/current/PN2Corrigendum_04012017.pdf|title=AnnexureVI VVPAT Page 24|website=Eci.nic.in|accessdate=2017-03-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bareilly/Machines-to-rule-out-fraud-confusion-at-upcoming-UP-polls/articleshow/55946986.cms|title=Machines to rule out fraud, confusion at upcoming UP polls|website=Timesofindia.indiatimes.com|accessdate=2017-03-08}}</ref>
वोटर लिस्ट के के स्पेशल समीक्षा में ई बतावल गइल की जनवरी 2015 तक ले उत्तर प्रदेश में कुल 14.05 करोड़ वोटर लोग रहल।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/cities/lucknow/uttar-pradesh-now-has-14-cr-voters/|title=Uttar Pradesh now has 14 cr voters|website=Indiaexpress.com|accessdate=2017-03-08}}</ref>
{| class="wikitable" |
|+ उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव 2017 खातिर फाइनल वोटर लिस्ट
|-
! क्रम सं॰ !! मतदाता झुंड !! मतदाता संख्या
|-
| 1 || मरद || 7.7 करोड़
|-
| 2 || मेहरारू || 6.3 करोड़
|-
|3 || तिसरा लिंग || 6,983
|-
| colspan="2" | '''कुल मतदाता ''' || '''14.05 करोड़'''
|}
== चुनावी मुद्दा ==
हाल के साल में उत्तर प्रदेश आ बाकी भारत के लोग अपना जाति के लोग के बिकास के साथे-साथ आर्थिक बिकास आ सामाजिक बिकास के ढेर महत्व देवे लागल बा। जुवा लोग, साक्षर आ पढ़ल लिखल होखे के कारण जाति के मुद्दा के साथ=साथ जॉब, सिक्योरिटी, बढ़ियाँ सिक्षा आ नीक जीवन स्तर खातिर भी वोट कर रहल बाटे। लोकसभा के आम चुनाव में 2014 में भाजपा के वोट देवे के पाछे इहे बिकास के आसा रहल।<ref>{{cite web|author= |url=http://www.manoramaonline.com/news/indepth/assembly-elections-2017/uttar-pradesh-assembly-election/up-election-bjp.html |title=യുപിയിൽ ബിജെപി ജയിച്ചാൽ ആരാകും മുഖ്യമന്ത്രി? |website=Manoramaonline.com |date=2017-03-04 |accessdate=2017-03-08}}</ref> अन्य मुख्य<ref name="gandhi 2016">{{cite web | last=gandhi | first=Parsh | title=How The Law And Order Situation In U.P. Could Cost The Samajwadi Party During Elections | website=Youth Ki Awaaz | date=30 मार्च 2016 | url=http://www.youthkiawaaz.com/2016/03/up-elections-2017-law-and-order/ | accessdate=19 मई 2016}}</ref><ref name="State Times 2016">{{cite web | title=UP govt needs to look into law and order | website=State Times | date=4 June 2016 | url=http://news.statetimes.in/govt-needs-look-law-order/ | accessdate=4 June 2016}}</ref> आ जइसन की हर चुनाव में रहेला, जाति आ धर्म संबंधी बात चुनाव में वोटिंग के परभावित करिहें।<ref>{{cite web|url=http://infoelections.com/infoelection/index.php/up-news/7670-uttar-pradesh-assembly-polls-2017-latest-elections-issues-news.html|title=Uttar Pradesh Assembly Election Issues 2017|work=Infoelections|access-date=2017-03-10|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809141519/http://infoelections.com/infoelection/index.php/up-news/7670-uttar-pradesh-assembly-polls-2017-latest-elections-issues-news.html|url-status=dead}}</ref> हालाँकि, प्रत्याशी लोग के कम्यूनल बिभेद के हवा देवे से रोके खातिर, सुप्रीम कोर्ट जाति, धरम आ भाषा के आधार पर वोट के ध्रुवीकरण करे के कोसिस पर रोक लगा दिहलस।<ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2017/jan/02/use-of-religion-caste-for-seeking-votes-impermissible-supreme-court-1555302.html |title=Can't seek votes on caste, community, religious lines: SC |newspaper=The New Indian Express |date=2017-01-02 |accessdate=2017-03-08}}</ref>
19 फरवरी 2017 के परधानमंत्री [[नरेंद्र मोदी]] कहलें, जब कब्रिस्तान बन रहल बाने ओही के साथ शमसान भी बने के चाहीं।<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/829857/modis-electricity-discrimination-remarks-may-sound-harmless-but-they-are-dangerous|title=Modi's electricity discrimination remarks may sound harmless but they are dangerous|website=Scroll.in|accessdate=2017-03-08}}</ref> दिवाली आ रमजान में भेदभाव न होखे के चाहीं।<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/latest/829773/up-polls-if-a-village-gets-electricity-during-ramzan-it-should-get-the-same-for-diwali-says-modi|title=UP polls: If a village gets electricity during Ramzan, it should get the same for Diwali, says Modi|website=Scroll.in|accessdate=2017-03-08}}</ref>
== चुनाव कार्यक्रम==
[[File:Uttar Pradesh election schedule, 2017.png|300px|thumb|right|चुनाव के चरण, मतदान प्रतिशत के साथ।]]
4 जनवरी के 2017, चुनाव आयोग उत्तर प्रदेश (आ साथे-साथ गोवा, मणिपुर, पंजाब, आ उत्तराखंड में) चुनाव के कार्यक्रम के घोषणा कइलस। उत्तर प्रदेश में ई बिधानसभा चुनाव 11 फरवरी से 8 मार्च 2017 ले चलल। वर्तमान सरकार के कार्यकाल 27 मई 2017 के खतम होखी।<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main1/current/PN1_04012017.pdf|title=Announcement: Schedule for the General Elections to the Legislative Assemblies of Goa, Manipur, Punjab, Uttarakhand and Uttar Pradesh |date=4 जनवरी 2017 |publisher=Election Commission of India|access-date=4 जनवरी 2017}}</ref>
==परिणाम==
चुनाव के रिजल्ट 11 मार्च 2017 के घोषित भइल।<ref>{{Cite web |url=http://election.onmanorama.com/en/up-assembly-elections-2017.html |title=आर्काइव कॉपी के बा |access-date=2017-03-11 |archive-date=2017-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312054739/http://election.onmanorama.com/en/up-assembly-elections-2017.html |url-status=dead }}</ref>
{{electiontable|उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव, 2017}}'''रिजल्ट के संछेप में बिबरन'''
! style="background:#e9e9e9; text-align:left; width:225px;"|Party
! style="background:#e9e9e9; text-align:left;"|Alliance
! style="background:#e9e9e9; text-align:right;"|Seats contested
! style="background:#e9e9e9; text-align:right;"|Seats won
! style="background:#e9e9e9; text-align:right;"|Seat change
! style="background:#e9e9e9; text-align:right;"|Vote share
! style="background:#e9e9e9; text-align:right;"|Swing
|-
| style="text-align:left;" |[[भारतीय जनता पार्टी]]
| style="text-align:left;" |[[नेशनल डेमोक्रेटिक एलायंस|NDA]]
| style="text-align:center;" | 384
| style="text-align:center;" | 312
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |Apna Dal (Sonelal)
| style="text-align:left;" |[[नेशनल डेमोक्रेटिक एलायंस|NDA]]
| style="text-align:center;" | 12
| style="text-align:center;" | 9
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:left;" |Suheldev Bharatiya Samaj Party
| style="text-align:left;" |[[नेशनल डेमोक्रेटिक एलायंस|NDA]]
| style="text-align:center;" | 7
| style="text-align:center;" | 4
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[समाजवादी पार्टी]]
| style="text-align:left;" |[[समाजवादी पार्टी|SP+]]
| style="text-align:center;" | 298
| style="text-align:center;" | 47
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]]
| style="text-align:left;" |[[समाजवादी पार्टी|SP+]]
| style="text-align:center;" | 105
| style="text-align:center;" | 7
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[बहुजन समाज पार्टी]]
| style="text-align:left;" |[[-]]
| style="text-align:center;" | 403
| style="text-align:center;" | 19
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[राष्ट्रीय लोक दल]]
| style="text-align:left;" |[[-]]
| style="text-align:center;" | 131
| style="text-align:center;" | 1
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी]]
| style="text-align:left;" |Left
| style="text-align:center;" | 90
| style="text-align:center;" | 0
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (माले)]]
| style="text-align:left;" |बाम
| style="text-align:center;" | 50
| style="text-align:center;" | 0
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |[[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)]]
| style="text-align:left;" |बाम
| style="text-align:center;" | 27
| style="text-align:center;" | 0
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |AIMIM
| style="text-align:left;" |[[-]]
| style="text-align:center;" | 38
| style="text-align:center;" | 0
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |Apna Dal
| style="text-align:left;" |Grand alliance
| style="text-align:center;" | 150
| style="text-align:center;" | 0
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" | {{unchanged}}
|-
| style="text-align:left;" |पीस पार्टी
| style="text-align:left;" |Grand Alliance
| style="text-align:center;" | 150
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:left;" |निषाद पार्टी
| style="text-align:left;" |Grand Alliance
| style="text-align:center;" | 100
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:left;" |[[Nationalist Congress Party]]
| style="text-align:left;" |[[-]]
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:left;" |[[Shiv Sena]]
| style="text-align:left;" |[[-]]
| style="text-align:center;" | 150
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
|-
| style="text-align:left;" |[[Independent politician|Independents]]
| style="text-align:left;" |[[n/a]]
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
| style="text-align:center;" |
|- style="background:#e9e9e9;"
| style="text-align:left;" |'''Total'''||-|| style="text-align:right;" |'''0'''||-|| || ||
|}
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के राजनीति]]
pjm8wio8hh89swa0223nk4b7d83ww4u
एक्टर
0
40840
809038
786712
2026-10-28T13:16:29Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809038
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Amitabh Bachchan December 2013.png|200px|thumb|मशहूर भारतीय एक्टर [[अमिताभ बच्चन]]]]
[[चित्र:Freida Pinto Cannes 2012.jpg|200px|thumb|भारतीय ऐक्ट्रेस [[फ्रीडा पिंटो]]]]
'''अभिनेता''' (औरत होखे के दसा में '''अभिनेत्री''') अइसन कलाकार लोग होला जे [[थियेटर]], [[चलचित्र]], [[नाटक]], [[टीवी कलाकार]] या रेडियो कलाकार के रूप में, या अइसने कौनों अन्य प्रदर्शन (परफार्मेंस) में कौनों किरदार के रोल करे ला।
एह लोग के काम के '''एक्टिंग''' या अभिनय कहल जाला।
{{clear}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:एक्टिंग]]
[[श्रेणी:मनोरंजन संबंधी पेशा]]
{{Job-stub}}
hhn9u151qj0ede60nfoo0b432z8xvup
एंटोनियो बांदेरस
0
40901
808943
682659
2026-10-28T12:43:33Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808943
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = एंटोनियो बांदेरस
| image = Antonio Banderas 2019 (cropped).jpg
| caption = Banderas in 2014
| birth_name = José Antonio Domínguez Bandera
| birth_date = {{birth date and age|1960|8|10|df=yes}}
| birth_place = [[Málaga]], [[Spain]]
| occupation = एक्टर, डायरेक्टर, प्रौडयूसर, गायक
| years_active = 1982–अबतक
| children = 2
| spouse = {{marriage|Ana Leza|1987|1996|reason= divorced}}<br>{{marriage|[[Melanie Griffith]]|1996|2015|reason=divorced}}
}}
'''एंटोनियो बांदेरस''' (जनम 10 अगस्त 1960) एक ठो [[स्पेन|स्पेनी]] एक्टर, डाइरेक्टर आ प्रोड्यूसर बाने।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1960 में जनम]]
[[श्रेणी:स्पेन के लोग]]
{{actor-stub}}
6hayltaahd4arsisp81cw47l0narq2c
अफ़शीं ग़फ़ारियाँ
0
41000
809024
762313
2026-10-28T13:13:11Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809024
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Afshin Ghaffarian
| image = Afshin Ghaffarian.jpg
| image_size =
| alt =
| caption = 2014 में अफ़शी
| birth_date = {{birth date and age|1986|12|15}}<ref name="reformances.com">{{cite web|title=Afshin Ghaffarian|url=http://reformances.com/fa/%D8%A7%D9%81%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%BA%D9%81%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/|work=reformances.com|accessdate=2 फरवरी 2015|date=|language=fa|archive-date=2020-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203131136/http://reformances.com/fa/%D8%A7%D9%81%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%BA%D9%81%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/|url-status=dead}}</ref>
| birth_place = [[मशहद]], [[ईरान]]<ref name="reformances.com"/>
| death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| death_cause =
| residence = [[पैरिस]], [[फ्रांस]]
| nationality = [[ईरान]]
| education =
| alma_mater =
| occupation = कोरियोग्राफर
| years_active =
| known_for = ''[[डेजर्ट डांसर]]'' नाँव के फिलिम जे इनका जीवन पर आधारित रहल
}}
'''अफ़शीं ग़फ़ारियाँ''' एक ठो [[ईरान|ईरानी]] डांसर आ [[कोरियोग्राफी|कोरियोग्राफर]] बाने। उनके जीवन पर एक ठो परसिद्ध फिलिम ''[[डेजर्ट डांसर]]'' बन चुकल बाटे।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:ईरानी लोग]]
[[श्रेणी:1986 में जनम]]
{{bio-stub}}
1054g0da5kmv8nlwrcgxaensxp5s2wf
एनाकार्डियासिया
0
41511
808900
779716
2026-10-28T12:21:40Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808900
wikitext
text/x-wiki
{{italic title}}
{{Taxobox
| name = Anacardiaceae
| image = Anacardium occidentalis Blanco1.116-cropped.jpg
| image_caption = [[काजू]] (''Anacardium occidentalis'')
| regnum = [[Plantae]]
| unranked_divisio = [[Angiosperms]]
| unranked_classis = [[Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Rosids]]
| ordo = [[Sapindales]]
| familia = '''Anacardiaceae'''
| familia_authority = (आर ब्रा), लिंड
| type_genus = ''[[एनाकार्डियम]]''
| subdivision_ranks = [[उपपरिवार]]
| subdivision =
* Anacardioideae
* Spondioideae
}}
'''''एनाकार्डियासिया''''' ([[अंग्रेजी]]:''Anacardiaceae'') [[फूलदार पौधा]] सभ के ''[[रोसाइड]]'' उप-समूह के ''[[सैपिंडेल्स]]'' [[कुल (जीव बिज्ञान)|कुल]] के एक ठो [[परिवार (जीव बिज्ञान)|परिवार]] हवे। एकरा के आमतौर पर काजू-परिवार के नाँव से भी जानल जाला।<ref>{{Cite book|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|title=English Names for Korean Native Plants|publisher=Korea National Arboretum |year=2015 |isbn=978-89-97450-98-5 |location=Pocheon |pages=351 |access-date=25 जनवरी 2016|via=Korea Forest Service}}</ref>
[[आम]] भी एही परिवार के [[मैंगीफेरा]] [[जाति (जीव बिज्ञान)|जाति]] में आवेला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:बनस्पति बिज्ञान]]
{{botany-stub}}
k5bvbqxu3iwv6oxku4nlwmikn99kss8
अंतर्राष्ट्रीय मानकीकरण संस्था
0
46158
808936
784876
2026-10-28T12:42:46Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808936
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox organization
| image=ISO english logo.svg |caption=<!--Logo of the ISO--><hr/>
| map=ISO Members.svg |motto=
| formation = 23 फरवरी 1947
| type = {{nowrap|[[गैर-सरकारी संगठन]]}}
| status = <!--(ad hoc, treaty, foundation, etc)-->
| purpose = अंतर्राष्ट्रीय स्तर पर मानक सेट कइल
| headquarters = [[जेनेवा]], [[स्विटजरलैंड]]
| leader_title= |leader_name=
| main_organ = <!--(assembly, board of directors, etc)-->
| parent_organization= |affiliations=
| budget = |volunteers=
|remarks =
|msize= |mcaption=ISO सदस्यता {{smaller|(''[[#सदस्यता|नीचे देखीं]]'')}}<hr/>
| abbreviation=ISO | location = |region_served =
| membership = [[#सदस्यता|162 मेंबर]] (मार्च 2017)<ref name="ISO_members">{{cite web |url=https://www.iso.org/members.html |title=ISO members |publisher=International Organization for Standardization |accessdate=2017-03-12}}</ref>
| languages = {{hlist |[[अंग्रेजी]] |[[फ्रांसीसी]] |[[रूसी भाषा|रूसी]]<ref name="languages"/>}}
| staff= | website = {{url|iso.org}}
}}
'''अंतर्राष्ट्रीय मानकीकरण संस्था''' (अंग्रेजी:''International Organization for Standardization'' या ''ISO''; {{lang-fr|Organisation internationale de normalisation}}<ref name="languages">{{cite web |url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm |title=How to use the ISO Catalogue |publisher=ISO.org |url-status=live |archivedate=4 अक्टूबर 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071004225623/http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm}}</ref>)कई देस सभ के मानकीकरण संस्था सभ के प्रतिनिधि लोग से मिल के बनल अंतर्राष्ट्रीय संस्था बा जे मानक (स्टैंडर्ड) सेट करे के काम करे ले।
एकर स्थापना 23 फरवरी 1947 के भइल आ एकर मुख्यालय स्विटजरलैंड के [[जेनेवा]] शहर में बा<ref name="About_ISO">{{cite web |title=About ISO |publisher=ISO |url=http://www.iso.org/iso/about.htm |url-status=live |archivedate=4 अक्टूबर 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071004201243/http://www.iso.org/iso/about.htm}}</ref> आ मार्च 2017 ले के जानकारी अनुसार ई 162 देसवन में काम करत बाटे।<ref name="ISO_members" />
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
{{Commons category|International Organization for Standardization (ISO)}}
*{{Official website}}
*[https://web.archive.org/web/20250709045932/https://mscincorporation.com/iso-9001-consultancy-services/ ISO 9001 certification consultant for consulting services]
{{Authority control}}
[[श्रेणी:अंतर्राष्ट्रीय मानकीकरण संस्था| ]]
[[श्रेणी:गैर सरकारी ऑर्गेनाइजेशन]]
{{org-stub}}
h8cn38n699ir07a2n34htj9lz6s9w0e
अजय देवगन
0
46283
808970
733493
2026-10-28T13:06:16Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808970
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अजय देवगन
| image = Ajay Devgn at 'Action Jackson' photoshoot.jpg
| image size =
| caption = 2014 में ''एक्शन जैक्शन'' फिलिम के परमोशन के समय अजय देवगन
| birth_name = विशाल वीरू देवगन
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1969|04|02}}
| birth_place = [[नई दिल्ली]], भारत
| residence =
| nationality = [[भारत के लोग|भारतीय]]
| occupation = एक्टर, प्रोड्यूसर, डाइरेक्टर
| children = 2
| parents = वीणा देवगन<br>वीरू देवगन
| relatives =
| awards = [[पद्म श्री]] (2016)<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rajinikanth-awarded-padma-vibhushan-padma-shri-for-priyanka-chopra-ajay-devgn/ |title=Rajinikanth gets Padma Vibhushan; Padma Shri for Priyanka, Ajay Devgn |publisher=The Indian Express |date= |accessdate=2017-06-10}}</ref>
| years active = 1991–वर्तमान
| spouse = {{marriage|[[काजोल]]|1999}}
}}
'''अजय देवगन''' (जनम 2 अप्रैल 1969) एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] बाने। इनके [[बॉलीवुड|हिंदी सिनेमा]] में काम करे खातिर जानल जाला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
{{commonscat|Ajay Devgn}}
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1969 में जनम]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:पद्मश्री सम्मानित]]
{{actor-stub}}
042l69oer4o7zzxbc82i0malzf0sv85
अजीत कुमार
0
46294
808974
776241
2026-10-28T13:06:43Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808974
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अजीत कुमार
| image = English Vinglish shooting 03cr.jpg
| alt =
| caption = 2010 में अजीत
| birth_name =
| birth_date ={{Birth date and age|1971|5|1|df=yes}}<ref name=TOIDOB>{{cite news|title=Ajith celebrating his 41st birthday|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-01/news-interviews/31526182_1_billa-thala-ajith-chakri-toleti|accessdate=27 August 2012|newspaper=Times of India|date=1 मई 2013|archive-date=2013-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518165318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-01/news-interviews/31526182_1_billa-thala-ajith-chakri-toleti|url-status=dead}}</ref>
| birth_place = [[सिकंदराबाद]], [[हैदराबाद]], [[आंध्र प्रदेश]], [[भारत]]<br>(अब [[तेलंगाना]], भारत)<ref>{{citation|title=Ajith Kumar Biography|url=http://www.filmibeat.com/celebs/ajith-kumar/biography.html}}</ref>
| death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date birth date) -->
| death_place =
| residence = [[चेन्नई]], [[तमिल नाडु]], [[भारत]]
| nationality = भारतीय
| alma_mater =
| occupation = एक्टर, स्क्रीनराइटर, मॉडल
| years_active = 1992–वर्तमान
| notable_works =
| home_town =
| net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source -->
| television =
| spouse = {{marriage|शालिनी|अक्टूबर 2000}}
| partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' -->
| children = 2
| parents =
| mother = मोहिनी
| father = पी॰ सुब्रमणियम
| relatives =
}}
'''अजीत कुमार''' (जनम १ मई १९७१) एगो [[भारतीय सिनेमा]] के [[अभिनेता]] बाड़े। मुख्य रूप से अजीत [[तमिल सिनेमा]] में काम करे खातिर जानल जाले।
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
{{commonscat|Ajith Kumar}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1971 में जनम]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:तमिल एक्टर]]
{{actor-stub}}
4geqgl8qo89sjhpxarf6f2cjae2xcsx
अनिल कपूर
0
46302
809003
799595
2026-10-28T13:10:05Z
SM7Bot
7808
/* फिल्मोग्राफी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809003
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अनिल कपूर
| image = Anil Kapoor still5.jpg
| caption = 2014 में अनिल कपूर
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1956|12|24}}<ref name="DOB">{{Cite news |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/my-dad-is-a-liar-sonam-kapoor/story-85noueENZiI8YE4Ru0AnyK.html |title=My dad is a liar: Sonam Kapoor |date=23 मार्च 2012 |newspaper=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] |access-date=16 फरवरी 2017}}[[सोनम कपूर]], his daughter, "He is 1956 born."</ref>
| birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| occupation = एक्टर
| spouse = सुनीता कपूर
| children = [[सोनम कपूर]]
| relatives =
}}
'''अनिल कपूर''' (जनम 24 दिसंबर 1956) एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] आ प्रोड्यूसर बाने। अनिल कपूर मुख्य रूप से [[बॉलीवुड]] हीरो के रूप में पहिचानल जालें, हालाँकि, कई ठो इंटरनेशनल फिलिम आ धारावाहिक सभ में नाँव कमा चुकल बाने।
कपूर के जनम मुंबई में फिलिम प्रोड्यूसर सुरिंदर कपूर के घरे भइल आ ई पहिली बेर उमेश मेहरा के डाइरेक्ट कइल फिलिम ''हमारे तुम्हारे'' (1979) में एगो छोट रोल से सुरुआत कइलें। इनके डेब्यू फिलिम 1980 के तेलुगु फिलिम ''वंश वृक्षम'' रहल जे बापू द्वारा डाइरेक्ट कइल गइल रहल। पहिली कन्नड़ फिलिम मणिरत्नम के ''पल्लवि अनु पल्लवि'' (1983) रहल आ इनके पहिला फिलिमफेयर अवार्ड सपोर्टिंग एक्टर के कटेगरी में मिलल, यश चोपड़ा के फिलिम ''मशाल'' (1984) में काम खातिर। बेस्ट एक्टर के रूप में पहिली बेर इनका के फिलिमफेयर अवार्ड एन चंद्रा के निर्देशित फिलिम ''तेज़ाब'' (1988) खातिर आ अगिला इंद्र कुमार के फिलिम ''बेटा'' (1992) खातिर मिलल। एकरे बाद कपूर कई गो हिट आ समालोचक लोग के नजर में बढ़ियां फिलिम सभ में काम कइलें आ इनके काम के सराहना मिलल। एह फिलिम सभ में ''मेरी जंग'' (1985), ''कर्मा'' (1986), ''जाँबाज'' (1986), ''मिस्टर इंडिया'' (1987), ''घर हो तो ऐसा'' (1990), ''आवारगी'' (1990), ''बेनाम बादशाह'' (1991) आ ''विरासत'' (1997) सामिल बाड़ी सऽ। ''ताल'' (1999) खातिर इनका के दुसरा बेस्ट सपोर्टिंग एक्टर के फिल्मफेयर मिलल, ''पुकार'' (2000) खातिर बेस्ट एक्टर के फिल्मफेयर मिलल आ ''दिल धड़कने दो' (2015) खातिर फिर से बेस्ट एक्टर के फिल्मफेयर मिलल।
कपूर के पहिली इंटरनेशनल फिलिम डैनी बॉयल के डाइरेक्ट कइल आ एकेडमी-अवार्ड जीते वाली फिलिम ''[[स्लमडॉग मिलियनायर]]'' रहल जेह में एक्टिंग खातिर कपूर के स्क्रीन एक्टर्स गिल्ड अवार्ड साझा रूप से जितलें।<ref>{{cite web|url=https://www.cinestaan.com/articles/2016/nov/23/3042/after-24-anil-kapoor-set-to-feature-in-international-web-series|title=After 24, Anil Kapoor set to feature in international web series|last=|first=|date=23 November 2016|website=Cinestaan|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410203219/https://www.cinestaan.com/articles/2016/nov/23/3042/after-24-anil-kapoor-set-to-feature-in-international-web-series|archive-date=10 April 2018|dead-url=|access-date=|url-status=dead}}</ref> अमेरिकी एक्शन टीवी सीरीज ट्वेंटीफोर (24) के आठवाँ सीजन में ई एक्टिंग कइलें आ अमेरिकी समालोचक लोग इनके काम के तारीफ़ कइल।<ref>{{cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/anil-kapoor-trying-to-get-24-to-india_100308370.html|title=Anil Kapoor trying to get '24' to India|author=Subhash K Jha|date=23 January 2010|work=Thaindian News|accessdate=23 मई 2012|archive-date=12 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312012538/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/anil-kapoor-trying-to-get-24-to-india_100308370.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=K Jha|first=Subhash|title=Anil Kapoor outstages his ‘24′co-stars, gets rave reviews|url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/anil-kapoor-outstages-his-24co-stars-gets-rave-reviews_100307820.html|publisher=Thaindian.com|accessdate=7 December 2010|date=22 January 2010|archive-date=20 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120031948/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/anil-kapoor-outstages-his-24co-stars-gets-rave-reviews_100307820.html|url-status=dead}}</ref> बैस्विक रूप से, कपूर सभसे बेसी चीन्हल-जानल भारतीय एक्टर लोग में से एक बाड़ें।<ref>{{cite web |url=http://www.whartonindia.com/speakers.php |title=The 14th Annual WIEF Presents: India- Breaking Boundaries |publisher=Whartonindia.com |date=27 मार्च 2010 |accessdate=9 अगस्त 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100725195036/http://www.whartonindia.com/speakers.php |archivedate=25 जुलाई 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
== फिल्मोग्राफी ==
{| class="wikitable sortable"
|- style="background:#ccc; text-align:center;"
! साल !! फिलिम !! रोल !! टिप्पणी
|-
| 1971 || ''Tu Payal Mein Geet'' || Young Shashi Kapoor || Unreleased
|-
| 1979 || ''Hamare Tumhare'' || Vipin || Cameo appearance
|-
|rowspan="3" |1980 || ''Vamsa Vruksham'' || || Telugu film, Debut in a lead role<br>Dubbed into Hindi as ''and u pandu'' in 1986
|-
|''Ek Baar Kaho (1980 film)|Ek Baar Kaho'' || || Supporting role
|-
| ''Hum Paanch (1980 film)|Hum Paanch'' || || Cameo appearance
|-
| 1981 || ''Kahan Kahan Se Guzar Gaya'' || ||
|-
| 1982 || ''Shakti (1982 film)|Shakti'' || Ravi Kumar ||
|-
|rowspan="2"|1983 || ''Pallavi Anu Pallavi'' || Vijay || Kannada film, was a great success as a hero.
|-
| ''Woh Saat Din'' || Prem Pratap Patailawale || First Hindi leading role
|-
|rowspan="4"|1984 || ''Mashaal'' || Raja || Filmfare Award for Best Supporting Actor
|-
| ''Andar Baahar'' || Raja ||
|-
| ''Laila (1984 film)|Laila'' || Kumar Deshraj Singh ||
|-
| ''Love Marriage (1984 film)|Love Marriage'' ||Rajesh ( Raju) ||
|-
|rowspan="4"|1985 || ''Saaheb'' || Sunil Sharma 'Saaheb'||
|-
| ''Yudh (film)|Yudh'' || Public Prosecutor Avinash / Junior ||Dual Role
|-
| ''Mohabbat (1985 film)|Mohabbat'' || Shekhar ||
|-
| ''Meri Jung'' || Arun Verma || Nominated, Filmfare Award for Best Actor
|-
|rowspan="6"|1986 || ''Chameli Ki Shaadi'' || Charandas ||
|-
| ''Aap Ke Saath'' || Vimal ||
|-
| ''Janbaaz'' || Amar Singh ||
|-
| ''Pyar Kiya Hai Pyar Karenge'' || Anand ||
|-
| ''Karma (1986 film)|Karma'' || Johnny / Gyaneshwar ||
|-
| ''Insaaf Ki Awaaz'' || Ravi Kumar ||
|-
|rowspan="4"|1987 || ''Itihaas (1987 film)|Itihaas'' || Vijay ||
|-
| ''Mr. India (1987 film)|Mr. India'' || Arun Verma / Mr. India ||
|-
| ''Hifazat (1987 film)|Hifazat'' || Ram Kumar / Raj Kumar ||
|-
| ''Thikana'' || Ravi ||
|-
|rowspan="6"|1988 || ''Kasam'' || Krishna / Inspector Kishan Kumar ||
|-
| ''Ram-Avtar'' || Avtar ||
|-
| ''Vijay (1988 film)|Vijay'' || Arjun ||
|-
| ''Sone Pe Suhaaga'' || Ravi Kumar/Joginder ||
|-
| ''Tezaab'' || Mahesh Deshmukh (Munna) || Filmfare Award for Best Actor
|-
| ''Inteqam'' || Vikram "Vicky" ||
|-
|rowspan="8"|1989 || ''Ram Lakhan'' || Inspector Lakhan Pratap Singh ||
|-
| ''Joshilaay'' || Karan ||
|-
| ''Eeshwar (1989 film)|Eeshwar'' || Ishwarchand Vishnunath Brahmanand || Nominated, Filmfare Award for Best Actor
|-
| ''Rakhwala (1989 film)|Rakhwala'' || Vikram ||
|-
| ''Abhimanyu (1989 film)|Abhimanyu'' || Mannu / Abhimanyu America Puri<br /> /Abdul Jabbar ||
|-
| ''Aag Se Khelenge'' || Inspector Ravi Saxena / Raja Saxena ||
|-
| ''Kala Bazaar'' || Vijay ||
|-
| ''Parinda'' || Karan ||
|-
|rowspan="6"|1990 || ''Awaargi'' || Azad ||
|-
| ''Kishen Kanhaiya'' || Kishen / Kanhaiya || डबल रोल
|-
| ''Ghar Ho To Aisa'' || Amar ||
|-
| ''Jeevan Ek Sangharsh'' || Karan ||
|-
| ''अंबा'' || Suraj (Sarju) ||
|-
| ''Jamai Raja'' || Raja ||
|-
|rowspan="4"|1991 || ''Jigarwala'' || Amar Singh ||
|-
| ''Benaam Badsha'' || Deepak ||
|-
| ''Pratikar'' || Krishna Srivastav ||
|-
| ''Lamhe'' || Virendra "Viren" Kapoor || Nominated, Filmfare Award for Best Actor
|-
|rowspan="6"|1992 || ''Beta (film)|Beta'' || Raju || Filmfare Award for Best Actor
|-
| ''Zindagi Ek Jua'' || Harikishan alias Harry ||
|-
| ''Humlaa'' || Shiva ||
|-
| ''खेल'' || Devdas / Arun Kumar ||
|-
| ''हीर राँझा'' || Deedho / Ranjha ||
|-
| ''अपराधी'' || Shiva ||
|-
|rowspan="2"|1993 || ''Roop Ki Rani Choron Ka Raja (1993 film)|Roop Ki Rani Choron Ka Raja'' || Ramesh Verma / Romeo ||
|-
| ''गुरु देव'' || Guru (Gaurav) ||
|-
|rowspan="4"|1994 || ''लाडला'' || Raju ||
|-
| ''अंदाज'' || Ajay ||
|-
| ''1942: A Love Story'' || Naren Singh || Nominated, Filmfare Award for Best Actor
|-
| ''Mr. Azaad'' || Azaad ||
|-
| 1995 || ''त्रिमूर्ति'' || Anand Singh / Sikander || Nominated, Filmfare Award for Best Supporting Actor
|-
|rowspan="3"|1996 || ''Rajkumar (1996 film)|Rajkumar'' || Rajkumar ||
|-
| ''लोफर'' || Ravi Kumar ||
|-
| ''Mr. Bechara'' || Anand Verma ||
|-
|rowspan="4"|1997 || ''जुदाई'' || Raj ||
|-
| ''विरासत'' || Shakti Thakur || Filmfare Critics Award for Best Actor<br /> Nominated, Filmfare Award for Best Actor
|-
| ''Deewana Mastana'' || Raj Kumar "Raja" / Inspector Bansi Rao ||
|-
| ''चंद्रलेखा'' ||Alfi || Malayalam film
|-
|rowspan="3"|1998 || ''Kabhi Na Kabhi'' || Rajeshwar "Raja" ||
|-
| ''Gharwali Baharwali'' || Arun ||
|-
| ''Jhooth Bole Kauwa Kaate'' || Shanker Sharma / Ramanuj ||
|-
|rowspan="4"|1999 || ''Hum Aapke Dil Mein Rehte Hain'' || Vijay ||
|-
| ''Biwi No.1'' || Lakhan || Nominated, Filmfare Award for Best Performance in a Comic Role
|-
| ''मन'' || Raj || Special appearance
|-
| ''ताल'' || Vikrant Kapoor || Filmfare Award for Best Supporting Actor
|-
|rowspan="4"|2000 || ''बुलंदी'' || Dharamraj "Dada" Thakur / Arjun Thakur || Dual Role
|-
| ''पुकार'' || Major Jaidev Rajvansh || National Film Award for Best Actor<br /> Nominated, Filmfare Award for Best Actor
|-
| ''Hamara Dil Aapke Paas Hai'' || Avinash ||
|-
| ''Karobaar: The Business of Love'' || Rajiv ||
|-
|rowspan="2"|2001 || ''लज्जा'' || Raju ||
|-
| ''नायक'' || Shivaji Rao ||
|-
|rowspan="3"|2002 || ''Badhaai Ho Badhaai'' || Raja ||
|-
| ''Om Jai Jagadish'' || Om Batra ||
|-
| ''Rishtey'' || Suraj Singh ||
|-
|rowspan="2"|2003 || ''अरमान'' || Dr. Akash Sinha ||
|-
| ''Calcutta Mail'' || Avinash ||
|-
| 2004 || ''मुसाफिर'' || Lucky ||
|-
|rowspan="4"|2005 || ''बेवफा'' || Aditya Sahai ||
|-
| ''My Wife's Murder'' || Ravi Patwardhan ||
|-
| ''No Entry'' || Kishen || Nominated, Filmfare Award for Best Performance in a Comic Role
|-
| ''चॉकलेट'' || Advocate Krishan Pundit ||
|-
|rowspan="3"|2006 || ''Humko Deewana Kar Gaye'' || Karan Oberoi ||
|-
| ''Darna Zaroori Hai'' || Karan Chopra ||
|-
| ''Naksha'' || Narrator of the movie||
|-
|rowspan="2"|2007 || ''Salaam-e-Ishq: A Tribute To Love'' || Vinay ||
|-
| ''वेलकम'' || Sagar Pandey aka Majnu Bhai || Nominated, Filmfare Award for Best Supporting Actor
|-
|rowspan="6"|2008 || ''My Name Is Anthony Gonsalves (film)|My Name is Anthony Gonsalves'' || Himself || Cameo
|-
| ''ब्लैक एंड वइट'' || Rajan Mathur ||
|-
| ''रेस'' || Shamsher Singh/Inspector Robert D'Costa ("RD") ||
|-
| ''टशन'' || Lakhan Singh Ballebaaz (Bhaiyyaji) ||
|-
| ''[[स्लमडॉग मिलियनायर]]'' || Prem Kumar || Cinema of the United Kingdom|British Film<br> First International film <br> Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Cast in a Motion Picture
|-
| ''Yuvvraaj'' || Gyanesh Yuvvraaj ||
|-
|rowspan="2"|2009 || ''Shortcut: The Con is on'' || Himself || Special appearance in song "Mareeze Mohabbat"
|-
| ''वांटेड'' || Himself || Special appearance in song "Jalwa"
|-
||2010
| ''नो प्राब्लम''|| Inspector Arjun Singh||
|-
||2011
| ''Mission: Impossible – Ghost Protocol'' || Brij Nath || Cinema of the United States|अमेरिकन फिलिम
|-
||2012
| ''Tezz'' || Anti-Terrorism Officer Arjun Khanna ||
|-
|rowspan="4"|2013 || ''Race 2'' || Shamsher Singh/Inspector Robert D'Costa ("RD") ||
|-
| ''Shootout at Wadala'' || Inspector Affaque Baaghran ||
|-
| ''बांबे टाकीज'' || Himself || Special appearance in song "Apna Bombay Talkies"
|-
| ''महाभारत'' || Karna || Voice Role<br>List of Indian animated feature films|Animated Film
|-
|rowspan="2"|2015 || ''Dil Dhadakne Do || Kamal Mehra || Filmfare Award for Best Supporting Actor
|-
| ''वेलकम बैक'' || Majnu Bhai ||
|-
||2017
|''Mubarakan''|| Kartar Singh ||
|-
|rowspan="3"|2018 ||''Race 3'' ||Shamsher Singh ||
|-
| ''Fanney Khan || Prashant Kumar Sharma "Fanney Khan" ||
|-
| ''Mowgli: Legend of the Jungle'' || Baloo (voice) || Hindi dubbed version
|-
|rowspan="2"|2019 ||''Total Dhamaal'' || Yamraj Singh ||
|-
|''Ek Ladki Ko Dekha Toh Aisa Laga''|| Balbir Chaudhary ||
|}
===प्रोड्यूसर===
Anil Kapoor produces the films under the banner Anil Kapoor Films & Communication Network.
{| class="wikitable sortable"
|-
! रिलीज के साल
! फिलिम टाइटिल
! टिप्पणी
|-
| 2002
| ''Badhaai Ho Badhaai''
|
|-
|2005
|''My Wife's Murder''
|
|-
|2007
|''Gandhi, My Father''
|
|-
|2009
|''Short Kut: The Con is On''
|
|-
|2010
|''आयशा''
|
|-
|2010
|''नो प्राब्लम''
|
|-
|2014
|''खूबसूरत''
|
|-
|2018
|''वीरे दी वेडिंग''
|
|-
|2018
|''फन्ने खां''
|
|}
===टीवी===
{| class="wikitable sortable"
|-
! साल
! टाइटिल
! रोल
! टिप्पणी
|-
| 2010 || ''24 टीवी सीरीज || Omar Hassan (24 character)|Kamistan President Omar Hassan || Series regular season 8
|-
| 2013-2016 || ''24 (भारतीय टीवी सीरीज)'' || Jai Singh Rathod || <ref>{{cite news|url=http://colors.in.com/in/24/videos/24-will-change-indian-televisionanil-kapoor-24116-4.html |title=24 will change indian television:anil kapoor |accessdate=4 October 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131007120736/http://colors.in.com/in/24/videos/24-will-change-indian-televisionanil-kapoor-24116-4.html |archivedate=7 October 2013 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Anil-Kapoor-is-back-with-a-power-packed-season-2-of-24/articleshow/52686921.cms|title=Anil Kapoor is back with a power-packed season 2 of '24'|publisher=''दि टाइम्स ऑफ इंडिया''}}</ref>
|-
|2016 || ''Family Guy'' || Himself (Host of 'Who wants to be a millionaire') || For 1 episode "Road to India (Family Guy)|Road To India"<ref>{{cite web|title=Stereotypical, much? Anil Kapoor extends 'Slumdog Millionaire' role in 'Family Guy' cameo|url=http://www.firstpost.com/bollywood/stereotypical-much-anil-kapoor-extends-slumdog-millionaire-role-in-family-guy-cameo-2802746.html|website=Firstpost|accessdate=29 May 2016|date=27 May 2016}}</ref>
|-
| 2017 || ''ओएसिस'' || Vikram Danesh Roy || वेब सीरीज
|-
| 2018-अबतक|| ''सेलेक्शन डे'' || || प्रोड्यूसर
|}
== इहो देखल जाय ==
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|35em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Anil Kapoor}}
* {{IMDb name|438463}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1956 में जनम]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम एक्टर]]
t2iilhkzwm3wkl0or90va411zerxa97
अर्जुन सरजा
0
46308
809090
804589
2026-10-28T15:32:15Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809090
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अर्जुन सरजा
| image = Arjun at the ‘Kolaigaran’ Press Meet.jpg
| caption = अर्जुन के 2019 के छबी
| native_name = ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ
| birth_name = Srinivasa Sarja
| birth_date = {{Birth date and age|1964|8|15|df=yes}}
| birth_place = [[Madhugiri]], [[मैसूर राज्य]] (अब [[कर्नाटक]]), भारत
| other_names = अशोक बाबू, सीनु
| occupation = अभिनेता, निदेशक, producer, screenwriter, distributor
| spouse = {{marriage|आशा रानी|1988}}
| children = [[Aishwarya Arjun|Aishwarya]], Anjana
| parents = [[शक्ति प्रसाद]] (पिता)<br/>Lakshmi (mother)
| relatives = Kishore Sarja (brother)<br/>[[Chiranjeevi Sarja]] (nephew)<br/>[[Dhruv Sarja]] (nephew)<br/>[[Rajesh (Kannada actor)|Rajesh]] (father-in-law)
| yearsactive = 1978–अबतक
}}
'''अर्जुन सरजा''' एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] बाने।<ref>{{Cite web |last=Desk |first=India Today Entertainment |date=2026-05-29 |title=Actor Arjun Sarja calls Sanatan Dharma a way of life amid DMK's eradication remark |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/sanatan-dharma-row-arjun-sarja-calls-it-a-way-of-life-after-udhayanidhi-stalin-remarks-2918887-2026-05-29 |access-date=2026-08-30 |website=India Today |language=en}}</ref>
{{clear}}
== सन्दर्भ ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ी==
{{commonscat|Arjun Sarja}}
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1964 में जनम]]
{{actor-stub}}
s550vx4lyy656cgap8la81zfbbosgsz
अदूर भासी
0
46321
808999
668501
2026-10-28T13:09:25Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808999
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अदूर भासी<br>അടൂർ ഭാസി
| image =
| image_size =
| caption =
| birth_name = के भास्करन नायर
| birth_date = 1 मार्च 1927
| birth_place = [[त्रिवेन्द्रम]], [[त्रावणकोर]], [[ब्रिटिश भारत]]
| death_date = {{death date and age|1990|03|29|1927|03|01|df=yes}}
| death_place =
| height = 5 ft 6 in
| years_active = 1953–1990
| spouse =
| parents = ई वी कृष्णा पिल्लई<br>माहेश्वरी अम्मा
| relatives = सी वी रमन पिल्लई (बाबा)
| homepage =
| awards =
}}
'''अदूर भासी''' (1 मार्च 1927 – 29 मार्च 1990) एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] आ डाइरेक्टर रहलें। मुख्य रूप से इनके मलयालम सिनेमा के योगदान खातिर जानल जाला।
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:1927 में जनम]]
[[श्रेणी:1990 में निधन]]
{{actor-stub}}
9q5u92zo8ri3qpf96qt6xcfnw1b3oix
अनुपकुमार (अभिनेता)
0
46376
809007
576545
2026-10-28T13:10:26Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809007
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अनूप कुमार
| image =
| imagesize =
| caption =
| birth_name = सत्येन दास
| birth_date = {{Birth date|1930|06|17}}
| birth_place = [[कलकत्ता]], [[ब्रिटिश भारत]]
| death_date = {{Death date and age|1998|09|03|1930|06|17|df=yes}}
| death_place = [[कोलकाता]], [[भारत]]
| othername =
| occupation = [[एक्टर]], (बंगाली सिनेमा)
| years_active= 1938–1997
| spouse =अलोका गांगुली
| website =
}}
'''अनुपकुमार (17 जुलाई 1930 - 3 सितंबर 1998)''' एक ठो [[भारतीय सिनेमा|भारतीय फिलिम]] [[एक्टर]] रहलें जिनके मुख्य रूप से बंगाली सिनेमा में काम करे खातिर जानल जाला।
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
{{भारतीय फिलिम एक्टर लोग की सूची}}
[[श्रेणी:1930 में जनम]]
[[श्रेणी:1998 में निधन]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:पच्छिम बंगाल के लोग]]
{{actor-stub}}
l6tie5ou09j39z3zu71kivcu2cehhyy
अरबाज़ ख़ान
0
46378
809069
774633
2026-10-28T13:21:56Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809069
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अरबाज ख़ान
| image = Arbaaz Khan at his birthday bash at Su Casa.jpg
| caption = अरबाज ख़ान
| birthname = अब्दुल रशीद सलीम अरबाज खान
| birth_place = [[पूना]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| birth_date = <!--{{Birth date and age|df=yes|1967|08|04|df=yes}}-->
| occupation = [[अभिनेता]]<br> [[निर्देशक]] <br> निर्माता
| yearsactive = 1996-वर्तमान
| residence = [[बांद्रा (मुंबई)|बांद्रा]], [[मुम्बई]]
| website =
| spouse = [[मलाइका अरोड़ा खान|मलाइका]] (तलाक, 2016)
Sshura Khan (m. 2023)
| othername = अरबाज ख़ान
| relatives = [[सलमान ख़ान]], सोहेल खान
| height =
}}
'''अरबाज़ ख़ान''' (जनम: 4 अगस्त 1967) [[हिंदी भाषा|हिंदी]]फिलिम क एक ठे [[एक्टर]] बाड़ें।
== व्यक्तिगत जीवन ==
अरबाज खान 1998 में [[मलाइका अरोड़ा खान|मलाइका]] से बियाह कइनऽ। 2016 में दुन्नो लोग क तलाक हो गयल।<ref name="news18">{{cite news|last1=|first1=|title=Arbaaz Khan on Divorce from Malaika Arora: This Doesn't Mean We Will Hate Each Other|url=https://www.news18.com/news/movies/arbaaz-khan-on-divorce-from-malaika-arora-this-doesnt-mean-we-will-hate-each-other-2238533.html|work=News 18|language=English|date=20 July 2019}}</ref>
== फिल्मोग्राफी ==
अरबाज़ ख़ान कई गो फिल्मन में काम कइले बाड़न।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:बॉलीवुड]]
[[श्रेणी:भारतीय एक्टर]]
[[श्रेणी:1967 में जनम]]
{{actor-stub}}
50zkhctqoz6bl2mrtkks787pd53flge
अलफांसो (आम)
0
47095
809105
762329
2026-10-28T15:37:39Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809105
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cultivar
| name = ''आम'' 'अलफांसो'
| image = Alphonso mango.jpg
| image_caption = अलफांसो या हापुस आम
| genus = ''[[आम]]''
| species = ''[[मैंगीफेरा इंडिका]]''
| cultivar = 'अलफांसो'
| origin = {{flag|भारत}}
}}
'''अलफांसो''' या मराठी में '''हापुस''' भारतीय [[मैंगीफेरा इंडिका|आम]] के एक ठो किसिम हवे। आम के ई किसिम मूल रूप से महाराष्ट्र के पच्छिमी इलाका के हवे आ अपना ख़ास रूप-रंग, सवाद आ सुगंध खातिर परसिद्ध बाटे।<ref name="mac">{{cite web | url=http://www2.macleans.ca/2010/05/05/the-king-of-mangoes/ | title=The king of mangoes | publisher=Macleans Magazine, Rogers Digital Media | date=May 5, 2010 | accessdate=May 19, 2012 | author=Subramanian, Sarmishta | archive-date=October 16, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111016135811/http://www2.macleans.ca/2010/05/05/the-king-of-mangoes/ | url-status=dead }}</ref><ref name="guard">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/wordofmouth/2012/apr/27/do-you-know-alphonso-mango|title=Do you know Alphonso mango?|publisher=The Guardian Online|author=Sukhadwala, Sejal|date=27 April 2012|accessdate=14 February 2017}}</ref>
एकर ई नाँव, पुर्तगाली जनरल अफोंसो दि अल्बकुर्क के नाँव पर रखल गइल हवे<ref name="guard"/><ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/cities/mumbai/the-king-at-your-doorstep/ |title=The King at your Doorstep |publisher=Indianexpress.com |date=2014-05-15 |accessdate=2015-06-25}}</ref> जे भारत में पुर्तगाली उपनिवेश स्थापित करे में आपन योगदान दिहलें। पुर्तगाली लोग कलमी आम पैदा करे खातिर आम के फेड़ में कलम बान्हे के तरीका बतावल लोग आ ओह जमाना में ई हापुस आम कोंकण तट पर महाराष्ट्र, गोवा, आ गुजरात के इलाका आ कुछ अन्य दक्खिन भारतीय राज्य सभ में उपजावल जाय।
अलफांसो आम कुछ ख़ास खर्चीला किसिम हवे आ अबो ई कोंकण तट के इलाका में सिंधुदुर्ग, रत्नागिरि आ रायगड जिला में उगावल जाला। एक ठो आम के वजन लगभग 150ग्राम से 300ग्राम के होला।
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[दसहरी]]
* [[आम्रपाली (आम)|आम्रपाली]]
* [[लंगड़ा]]
* [[चौसा]]
==संदर्भ==
{{Reflist}}
{{Mangoes}}
[[श्रेणी:आम के भारतीय किसिम]]
[[श्रेणी:आम के किसिम]]
[[श्रेणी:महाराष्ट्र]]
{{fruit-stub}}
ba9xyhovlc8z4z1vzqx5h0vj15iyscc
अनामदास का पोथा
0
47599
809001
473612
2026-10-28T13:09:53Z
SM7Bot
7808
/* स्रोत सामग्री */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809001
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox book
| name = अनामदास का पोथा:अथ रैक्व आख्यान
| title_orig =
| translator =
| image =
| image_caption =
| author = [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]]
| illustrator =
| cover_artist =
| country = [[भारत]]
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| series =
| subject = रैक्व आख्यान
| genre = इतिहासी पृष्ठभूमि, प्रेमकथा
| publisher = राजकमल प्रकाशन, दिल्ली
| pub_date =
| english_pub_date =
| media_type =
| pages =
| isbn =
| oclc =
| preceded_by =
| followed_by =
}}
'''अनामदास का पोथा:अथ रैक्व आख्यान''' हिंदी भाषा के एगो उपन्यास बा। एकर लेखक [[हजारी प्रसाद द्विवेदी]] रहलें। उपन्यास इतिहासी पृष्ठभूमि में लिखल गइल बा बाकी वर्तमान सामाजिक-आर्थिक द्वंद से एकदम अलग नइखे।{{sfn|सत्यदेव मिश्र|2006|p=118}}
{{clear}}
==फुटनोट==
{{Reflist|35em}}
==स्रोत सामग्री==
{{refbegin}}
<!-- {{sfn|सत्यदेव मिश्र|2006|p=}} -->
* {{cite book|ref=harv|author=सत्यदेव मिश्र|title=भाषा और समीक्षा के बिंदु|url=https://books.google.com/books?id=uUHT-OQf6M8C&pg=PA118|date=2006|publisher=राजकमल प्रकाशन प्रा॰ लि॰|isbn=978-81-8031-068-3 |language=hi |accessdate=25 जून 2017}}
{{refend}}
[[श्रेणी:हिंदी भाषा के उपन्यास]]
[[श्रेणी:भारतीय उपन्यास]]
{{novel-stub}}
lrzp8hw2z7g0vouw54r75u5bvy9e5td
अज्ञेय
0
47670
808978
758389
2026-10-28T13:07:10Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808978
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = सच्चिदानंद हीरानंद वात्स्यायन
| image =
| image_size =
| alt =
| caption =
| pseudonym = अज्ञेय
| birth_name = सच्चिदानंद वात्स्यायन
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1911|3|7}}
| birth_place = [[कसया]], [[गोरखपुर जिला]] (अब [[कुशीनगर जिला]] में), उत्तर प्रदेश, [[ब्रिटिश भारत]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|1987|4|4|1911|3|7}}
| death_place = [[नई दिल्ली]], भारत
| occupation = कवी, लेखक, पत्रकार, संपादक, क्रांतिकारी
| nationality = [[भारत के लोग|भारतीय]]
| ethnicity =
| citizenship =
| education =
| alma_mater =
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks = ''शेखर: एक जीवनी''<br>''नदी के द्वीप''<br>''आँगन के पार द्वार''<br>''कितनी नावों में कितनी बार''
| spouse = कपिला वात्स्यायन
| partner =
| children =
| relatives =
| awards = 1964: [[साहित्य अकादमी पुरस्कार]]<br>1978: [[ज्ञानपीठ पुरस्कार]]<br>1983: गोल्डन रेथ अवार्ड<br>भारत भारती पुरस्कार
| signature =
}}
'''सच्चिदानंद हीरानंद वात्स्यायन "अज्ञेय"''' (7 मार्च 1911 – 4 अप्रैल 1987) [[हिंदी भाषा]] के कवि, लेखक, पत्रकार आ संपादक रहलें। रचनात्मक काम के अलावा अज्ञेय क्रांतिकारी आंदोलन के हिस्सा भी रहलें। [[हिंदी साहित्य]] में इनका के ''नई कबिता'' आंदोलन आ ''प्रयोगवाद'' के अस्थापना आ परतिष्ठा करे वाला रचनाकार लोग में जानल जाला। अज्ञेय कुछ दिन ले पत्रिका ''दिनमान'' के संपादनो कइलें आ इनके संपादन में कबिता के संकलन ''तार सप्तक'' के प्रकाशन भी भइल।
''शेखर: एक जीवनी'', ''नदी के द्वीप'', ''आँगन के पार द्वार'' आ ''कितनी नावों में कितनी बार'' इनके कुछ प्रमुख रचना सभ में गिनावल जा सके ला। लेखन के अलावा अज्ञेय अनुबादक के काम भी कइलें आ कई बिदेसी रचना सभ के हिंदी भाषा में अनुबाद कइलें। [[धर्मवीर भारती]] के लिखल उपन्यास ''[[सूरज का सातवाँ घोड़ा]]'' के अंग्रेजी अनुबाद ''दि सन्स सेवेंथ हॉर्स'' के नाँव से 1999 में छपल। एकरे अलावा, आपन खुद के रचना सभ के भी अंग्रेजी भाषा में अनुबाद कइलें।
साहित्यिक योगदान खातिर इनके [[साहित्य अकादमी पुरस्कार|साहित्य अकादमी]], [[ज्ञानपीठ पुरस्कार|ज्ञानपीठ]], गोल्डन रेथ अवार्ड, आ भारत भारती पुरस्कार मिलल।
4 मार्च 1987 के, 76 बरिस के उमिर में, इनके [[दिल्ली]] में निधन भ गइल।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:1911 में जनम]]
[[श्रेणी:1987 में निधन]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के लेखक]]
[[श्रेणी:भारतीय लेखक]]
[[श्रेणी:कुशीनगर जिला के लोग]]
[[श्रेणी:भारत के आजादी आंदोलन में सक्रिय लोग]]
{{writer-stub}}
3d96zqdsn2x88ka7zokhkaadtxybct3
अल्बर्ट आइंस्टीन
0
47705
809107
802609
2026-10-28T15:37:46Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809107
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|आइंस्टीन|आउर लोग|आइंस्टीन (अपनाँव)|other uses|Albert Einstein (disambiguation)|and|Einstein (disambiguation)}}
[[File:Einstein 1921 by F Schmutzer - restoration.jpg|thumb|240px|alt=मेज पर एगो हाथ रखले दूसरा में चाक लिहले श्यामपट के सोझा खड़ा आइंस्टीन|1921 में आइंस्टाइन]]
'''अलबर्ट आइंस्टाइन''' (14 मार्च 1879 – 18 अप्रैल 1955) [[जर्मनी|जर्मन]] मूल के भौतिकशास्त्री रहलें। आइंस्टाइन द्वारा आधुनिक [[भौतिकी]] के दू गो प्रमुख सैधांतिक खोज [[सापेक्षता के सिद्धांत]] आ [[क्वांटम मैकेनिक्स]] बा। क्वांटम थियरी के बिकास में बहुत महत्व के नियम, फोटो-इलेक्ट्रिक परभाव, के खोज खातिर इनका के 1921 में भौतिकी के क्षेत्र में नोबल पुरस्कार मिलल। आइंस्टाइन के बिज्ञान के दर्शन पर भी काफी परभाव पड़ल। आम पढ़ल-लिखल समाज में इनके द्रब्यमान-ऊर्जा इक्विवैलेंस के सूत्र E = mc<sup>2</sup> खातिर जानल जाला (जेकरा दुनिया के सभसे परसिद्ध इक्वेशन भी कहल गइल बा)।
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[रिलेटिविटी सिद्धांत]]
{{Authority control}}
[[श्रेणी:जर्मनी के लोग]]
[[श्रेणी:भौतिकशास्त्री]]
[[श्रेणी:1879 में जनम]]
[[श्रेणी:1955 में निधन]]
[[श्रेणी:एंटी-नेशनलिस्ट लोग]]
{{bio-stub}}
513bnoi4wy1tlianu58rxmuyc6r8lwj
2017 जी20 हैम्बर्ग सम्मेलन
0
47908
808843
777533
2026-10-28T12:13:26Z
SM7Bot
7808
/* भाग लेवे वाला लोग */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808843
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox summit
| summit_name = 2017 G20 Hamburg summit
| other_titles =
| image = G20 2017 logo.svg
| caption =
| country = [[जर्मनी]]
| venues =
| cities = [[हैम्बर्ग]], [[जर्मनी]]
| date = 7–8 [[जुलाई]] [[2017]]<ref name=Bundesregierung>{{cite web|url=https://www.bundesregierung.de/Content/EN/Artikel/2016/06_en/2016-06-21-g20-hamburg_en.html|title=G20 summit on 7 and 8 July 2017 in Hamburg|publisher=[[Federal Government of Germany]]|date=27 June 2016|access-date=5 September 2016}}</ref>
| chairperson =
| participants = [[जी20]] सदस्य<br>'''नेवतल मेहमान''': [[गिनी]], [[कीनिया]], [[नीदरलैंड्स]], [[नार्वे]], [[सेनेगल]], [[सिंगापूर]], [[स्पेन]] आ [[वियतनाम]]
| precedes = [[2018 जी20 ब्यूनस आयर्स सम्मेलन]]
| follows = [[2016 जी20 हांगझाऊ सम्मेलन]]
}}
'''2017 हैम्बर्ग शिखर सम्मेलन''' दुनिया के प्रमुख आ परभावशाली देसन के समूह '''[[जी20]]''' के मुखिया लोग के सम्मेलन बा जेकर आयोजन जर्मनी के [[हैम्बर्ग]] शहर में 7{{ndash}}8 जुलाई के आयोजित भइल।<ref>{{cite web|url=http://www.dw.com/hi/preparations-for-the-g20/a-39536104 |title=जी20 शिखर सम्मेलन की तैयारी | ताना बाना | DW | 04.07.2017 |publisher=DW |date=2017-02-17 |accessdate=2017-07-07}}</ref> भारी बिरोध प्रदर्शन<ref>http://www.bbc.com/hindi/international-40543696</ref> के बीच संपन्न भइल एह सम्मलेन के नतीजा मिलजुल रहल।<ref>http://www.dw.com/hi/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A5%80-%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%A8-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A5%8020/a-39612994</ref> जर्मन रेडियो के टिप्पणीकार डागमार एंगेल के कहनाम रहल कि एगो सफल सम्मलेन जरूर कुछ अलग तरह के होला, बाकिर हालत अउरी खराब भी हो सकत रहल। पर्यावरण के मुद्दा पर अमेरिका अपना पहिलहीं कइल घोषणा के मोताबिक पेरिस समझौता से बहरें रहे के बात पर अड़ल रहल जबकि बाकी 19 गो पक्ष पेरिस समझौता के संघे मजबूती से खड़ा रहल।
{{clear}}
== भाग लेवे वाला लोग ==
<gallery class="center" classes="center">
File:Angela Merkel May 2015.jpg|'''{{GER}}'''<br>'''[[अंगेला मर्केलl]]''', '''चांसलर (मेजबान)'''
File:President Macri (2016).jpg|'''{{ARG}}'''<br>[[मारिसिओ मार्सी]], अध्यक्ष
File:Malcolm Turnbull November 2015.jpg|'''{{AUS}}'''<br />Malcolm Turnbull, प्रधानमंत्री
File:Michel Temer em 27 de outubro de 2016.png|'''{{BRA}}'''<br />Michel Temer, राष्ट्रपति
File:Justin Trudeau 2016.jpg|'''{{CAN}}'''<br>Justin Trudeau, प्रधानमंत्री
File:Xi Jinping 2016.jpg|'''{{CHN}}'''<br>शी जिनपिंग, राष्ट्रपति
File:Emmanuel Macron 2017.jpg|{{flagicon|France}} '''[[फ़्रांस]]'''<br />[[इमानुअल माक्रों]], राष्ट्रपति
File:PM Modi Portrait(cropped).jpg|'''{{IND}}'''<br>[[नरेंद्र मोदी]], प्रधानमंत्री
File:Joko Widodo 2014 official portrait.jpg|'''{{IDN}}'''<br>Joko Widodo, राष्ट्रपति
File:Paolo Gentiloni crop.jpg|'''{{ITA}}'''<br>Paolo Gentiloni, प्रधानमंत्री
File:Shinzo Abe (2017).jpg|'''{{JPN}}'''<br>शिंजो अबे, प्रधानमंत्री
File:Enrique Pena Nieto.jpg|'''{{MEX}}'''<br>Enrique Peña Nieto, राष्ट्रपति
File:Vladimir Putin January 2017.jpg|'''{{RUS}}'''<br>[[व्लादिमीर पुतिन]], राष्ट्रपति
|'''{{KSA}}'''<br>मोहम्मद अल-जदान, वित्त मंत्री
File:Jacob Zuma 2014 (cropped).jpg|'''{{SAF}}'''<br>[[Jacob Zuma]], राष्ट्रपति
File:Moon Jae-in May 2017.jpg|'''{{KOR}}'''<br>[[Moon Jae-in]], राष्ट्रपति
File:Recep Tayyip Erdoğan June 2015.jpg|'''{{TUR}}'''<br>Recep Tayyip Erdoğan, राष्ट्रपति
|{{flagcountry|United Kingdom}}<br />[[थेरेसा मे]],<br />प्रधानमंत्री
File:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|'''{{USA}}'''<br /> [[डोनाल्ड ट्रंप]], राष्ट्रपति
File:Donald Tusk, Sept. 2016.jpg|'''{{EU}}'''<br>डोनाल्ड टस्क, राष्ट्रपति, यूरोपीय काउंसिल
File:Ioannes Claudius Juncker die 7 Martis 2014.jpg|'''{{EU}}'''<br>ज्यां क्लौड जुंकर, राष्ट्रपति, यूरोपियन कमीशन
</gallery>
=== नेवतल मेहमान लोग ===
<gallery class="center">
File:Alpha Conde - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|'''{{GIN}}'''<br>[[Alpha Condé]], [[President of Guinea|President]], 2017 chairperson of the [[African Union]]<ref name="g20.org">{{cite web|url=https://www.g20.org/Webs/G20/EN/G20/Participants/participants_node.html|website=G20germany|title=Members and participants|access-date=दिसंबर 2, 2016}}</ref>
File:Mark Rutte-6.jpg|'''{{NLD}}'''<br>[[Mark Rutte]], [[Prime Minister of the Netherlands|Prime Minister]], guest invitee<ref>{{cite web|url=http://www.dutchnews.nl/news/archives/2016/12/germany-invites-the-netherlands-to-g20-summit|title=Germany invites the Netherlands to G20 summit|date=दिसंबर 2, 2016|website=DutchNews.nl}}</ref><ref name="g20.org" />
File:Erna Solberg Norges Bank 2017 (190753).jpg|'''{{NOR}}'''<br>[[Erna Solberg]], [[Prime Minister of Norway|Prime Minister]], guest invitee<ref name="g20.org"/>
<!-- STOP ADDING PHI! They are not invited! Otherwise add an source!-->
File:Macky Sall - 2008.jpg|'''{{SEN}}'''<br>[[Macky Sall]], [[President of Senegal|President]], president of [[New Partnership for Africa's Development]]<ref name="g20.org" />
File:Lee Hsien-Loong - World Economic Forum Annual Meeting 2012 cropped.jpg|'''{{SGP}}'''<br>[[Lee Hsien Loong]], [[Prime Minister of Singapore|Prime Minister]], guest invitee<ref>{{cite web|url=http://www.channelnewsasia.com/news/business/singapore-accepts-invitation-to-g20-hamburg-summit/3337224.html|title=Singapore accepts invitation to G20 Hamburg Summit|date=3 दिसंबर 2016|website=Channel NewsAsia|access-date=2017-07-07|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220030615/http://www.channelnewsasia.com/news/business/singapore-accepts-invitation-to-g20-hamburg-summit/3337224.html|url-status=dead}}</ref><ref name="g20.org"/>
File:Mariano Rajoy 2015c (cropped).jpg|'''{{ESP}}'''<br>[[Mariano Rajoy]], [[Prime Minister of Spain|Prime Minister]], permanent guest invitee<ref name="g20.org" />
File:Vietnamese Prime Minister Phuc.jpg|'''{{VNM}}'''<br>[[Nguyễn Xuân Phúc]], [[Prime Minister of Vietnam|Prime Minister]], [[2017]] [[Asia-Pacific Economic Cooperation|APEC]] host<ref name="g20.org" />
</gallery>
=== अंतरराष्ट्रीय संस्था/संगठन ===
<gallery class="center" classes="center">
File:Jim Yong Kim (cropped).jpg|[[Image:The World Bank logo.svg|20pxx18]] '''[[बिस्व बैंक]]'''<br />[[Jim Yong Kim]], [[President]]
File:Lagarde, Christine (official portrait 2011).jpg|'''[[International Monetary Fund]] (IMF)'''<br />[[Christine Lagarde]], Director
File:Mark Carney on January 27, 2011.jpg|[[File:Fsb-logo.svg|20x18px|Financial Stability Board]] '''[[Financial Stability Board]] (FSB)'''<br />[[Mark Carney]], [[President]]
File:António Guterres November 2016.jpg|'''{{UNO}}'''<br />[[António Guterres]], [[Secretary-General of the United Nations|Secretary-General]]
File:Jose graziano.jpg|[[File:FAO logo.svg|20x18px|Food and Agriculture Organization]] '''[[Food and Agriculture Organization]] (FAO)'''<br />[[José Graziano da Silva]], Director
File:Guy Ryder (cropped).jpg|[[File:Flag OIT.svg|20x18px|International Labour Organization]] '''[[International Labour Organization]] (ILO)'''<br />[[Guy Ryder]], Director
File:Roberto Azevedo cropped.jpg|[[File:Logo WTO-OMC.svg|20px]] '''[[World Trade Organization]] (WTO)'''<br />[[Roberto Azevêdo]], Director
File:José Ángel Gurría headshot.jpg|[[File:OECD Logo.svg|20x18px|Organisation for Economic Co-operation and Development]] '''[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)'''<br />[[José Ángel Gurría]], [[Secretary-General]]
File:Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Minister of Health, Ethiopia, speaking at the London Summit on Family Planning (7556214304) (cropped).jpg|[[File:Flag of WHO.svg|20x18px|World Health Organization]] '''[[World Health Organization]] (WHO)'''<br>[[Tedros Adhanom]], Director-General
</gallery>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commonscat|2017 G-20 Hamburg summit}}
* [http://www.g20.org/Webs/G20/EN/Home/home_node.html सम्मेलन के ऑफिशियल वेबसाइट]
*[http://www.whatsupgermany.de G20: SHAPING AN INTERCONNECTED WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707102317/http://www.whatsupgermany.de/ |date=2017-07-07 }} What’s Up Germany?, a quarterly e-magazine brought out by the German Embassy, New Delhi.
{{G-20 leaders' summits}}
[[श्रेणी:जी20 सम्मेलन]]
[[श्रेणी:हैम्बर्ग]]
{{finance-stub}}
{{poli-stub}}
il57cwbkzz6plajjy86ee5leltjmqj6
अचार
0
48185
808968
756251
2026-10-28T13:06:00Z
SM7Bot
7808
/* समान */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808968
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mango Pickle in pot.jpg|thumb|right|220px|alt=आम के अचार|घर में बनल [[आम के अचार]] माटी के मर्तबान में]]
'''अचार''' भा '''अचाँर''' खाना के एगो आइटम हवे जे खासकर [[भारतीय उपमहादीप]] (भारत, नेपाल, पाकिस्तान आ आसपास के देस सभ) में बनावल जाला। ई कई तरह के फल आ तरकारी सभ से बनावल जाला। दू गो मुख्य प्रकार होला तेलहा अँचार आ नूनहा अँचार, पहिला में [[फल]] आ सब्जी के काट के मसाला लपेट के खाए वाला तेल में सान के रखल जाला जबकि नुनहा अँचार में एकरा के ढेर दिन ले चले लायक बनावे बदे नमक के इस्तेमाल होला।
[[आम के अचार]] सभसे प्रचलित अचार हवे। एकरे अलावा कटहर, नेबू, [[मुरई]], आदी, लहसुन, अमड़ा, करवन, वगैरह चीज के अचार बनावल जाला। खाना में ई बहुत थोड़ा सा लिहल जाला आ मुख्य भोजन के चटकार बनावे खाती खाइल जाला।
पहिले अँचार के घरेलू रूप से बनावल जाय, हालाँकि अब एकर ब्यापारिक उत्पादन बहुत बढ़ गइल बा आ बड़े-बड़े कंपनिन के फैक्टरी में एकर ब्यापक पैमाना पर उत्पादन कइल जा रहल बा।
==समान==
[[File:Indian-pickle.jpg|thumb|right|220px|alt=मिक्स अचार|भारतीय मिक्स अचार; आम, गाजर आ भसींड़ के टुकड़ा साफ लउकत बा]]
अँचार के मुख्य सामग्री कवनो फल भा सब्जी होला। आमतौर पर अइसन फल या सब्जी बीछल जाला जे सवाद में खटास वाला होखे, जवना से कि अँचार चटकार बने। दक्खिन-एशिया में जवना चीज सभ के अचार बनावल जाला ओह में आम आ नेबू प्रमुख बाने। एकरे अलावा गोभी, कटहर, गाजर, मुरई, टमाटर, पियाज, लहसुन, अदरक, कोंहड़ा, भसींड़ (कमल के सोरि), हरियर भा लाल मरिचा, करवन, अँवरा, अमड़ा वगैरह के अचार बनावल जाला। उत्तर भारत में पाकड़ के ठूँसा (नई पतई के कोंपल) के भी अँचार बने ला आ दक्खिन भारत में नारियल बंस के पौधा सभ के नया पतई के करिला नियर रूप से भी।
दुसरा प्रमुख सामग्री हवे ढेर दिन ले चलावे आ सरे से बचाव खातिर इस्तेमाल होखे वाला घोल। बहुत सारा अचार खाली नून डार के बनावल जालें आ नमकीन पानी में अँचार के टुकड़ा ढेर दिन ले सुरक्षित रहे ला। अइसन अचार के नुनहा अचार कहल जाला। दुसरे किसिम के अचार, खाए वाला तेल में बने लें। उत्तर भारत में सरसों के तेल सभसे ढेर इस्तमाल होला। कुछ जगह सरसों के तेल कि जगह पीसल सरसों के प्रयोग भी होला, खासतौर से आंध्र परदेस में। कबो-कबो मामूली मात्रा में सिरका भी डालल जाला।
तीसरा चीज हवे मसाला। सरसों आ अमचूर (आम के सुखावल आ पीसल खटाई) एकर मुख्य अंग होला। बाकी मसाला इलाका के अनुसार बिबिधता लिहले कई चीज के हो सके ला।
घरेलू रूप से बनावल जाए वाला अचार के मसाला में सान के घाम देखा के सिझावल जाला। एह में दू से चार हप्ता के समय लागे ला आ एही कारण अचार अइसन मौसम में डारल जाला जब खूब घाम होखे आ वातावरण में नमी कम होखे।
[[श्रेणी:भारतीय अचार]]
[[श्रेणी:खाना]]
[[श्रेणी:भारतीय खाना]]
32wwrar4j7rdig7um6ernrcchrde0dy
अवेंजर्स: इनफिनिटी वार
0
48626
809132
753096
2026-10-28T15:40:03Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809132
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
|name = अवेंजर्स: इनफिनिटी वार
|image =
|director = एंथनी रूसो & जोए रूसो
|producer = केविन फेइज
|screenplay = क्रिस्टोफर मार्कस<br />स्टीफेन मैकफीली
|story =
|based on = {{Based on|''[[अवेंजर्स (कॉमिक्स)|दि अवेंजर्स]]''|स्टान ली|जैक किर्बी}}
|starring = {{plainlist|
<!-- Order is based on when an actor was confirmed for the film. Adjustments will be made once a reliable source is released providing a new order.--><!-- Reminder: Do not add anyone to the cast without a reliable source or explicit confirmation from the actor/producers/directors or Marvel. Them being in the area/wearing a hat isn't confirmation unless they confirm themselves filming the movies. -->
* [[रॉबर्ट ड्यूई जूनियर]]
* [[जोश ब्रोलिन]]
* [[मार्क रफालो]]
* [[टॉम हिडलेस्टन]]
<!-- Order is based on when an actor was confirmed for the film. Adjustments will be made once a reliable source is released providing a new order. --><!-- Reminder: Do not add anyone to the cast without a reliable source or explicit confirmation from the actor/producers/directors or Marvel. Them being in the area/wearing a hat isn't confirmation unless they confirm themselves filming the movies. -->
}}
|music = एलन सिल्वेस्त्री
|cinematography = ट्रेंट ओपलोस
|editing =
|studio = मार्वल स्टूडियोज
|distributor = वाल्ट डिज्नी
|released = {{Film date|2018|5|4|अमेरिका}}
|runtime =
|country = [[अमेरिका]]
|language = अंगरेजी
|budget = <!--Please do NOT add the shared budget amount between the two films here. The amount here should be that which applies solely to this film. If by the time the film releases an amount cannot be attributed to solely this film, it can be reevaulated how to to best present the number that represents both films. Thank you. -->
|gross =
}}
'''''अवेंजर्स: इनफिनिटी वार''''' (''Avengers: Infinity War'') एगो अमेरिकी एक्शन फिलिम बा जे साल 2018 में रिलीज होखी। मार्वल कॉमिक्स के ''अवेंजर्स'' टीम के सुपरहीरो लोग पर आधारित ई फिलिम मार्वल स्टूडियो द्वारा प्रोड्यूस कइल जा रहल बा आ फिलिम के बितरण वाल्ट डिज्नी द्वारा कइल जाई। ई फिलिम 2012 में आइल ''[[दि अवेंजर्स (2012 फिलिम)|मार्वल्स दि अवेंजर्स]]'' आ 2015 के ''[[अवेंजर्स: दि एज ऑफ अलट्रान]]'' के सीक्वल के रूप में आई। फिलिम के निर्देशक एंथनी आ जोए रूसो बा लोग आ एकर स्क्रीनप्ले क्रिस्टोफर मार्कस आ स्टीफेन मैकफीली मिल के लिखले बा लोग। फिलिम के मुख्य कलाकार में<!-- Order is based on when an actor was confirmed for the film. Adjustments will be made once a reliable source is released providing a new order. --><!-- Reminder: Do not add anyone to the cast without a reliable source or explicit confirmation from the actor/producers/directors or Marvel. Them being in the area/wearing a hat isn't confirmation at least they confirm themselves filming the movies. -->रॉबर्ट ड्यूई जूनियर, [[जोश ब्रोलिन]], मार्क रफालो, टॉम हिडलेस्टन, क्रिस इवांस, क्रिस हेम्स्वर्थ, जेर्मी रेनर, क्रिस प्रैट, एलिजाबेथ ओल्सन, सैबेस्चियन स्तान वगैरह लोग बा।<!-- Order is based on when an actor was confirmed for the film. Adjustments will be made once a reliable source is released providing a new order. --><!-- Reminder: Do not add anyone to the cast without a reliable source or explicit confirmation from the actor/producers/directors or Marvel. Them being in the area/wearing a hat isn't confirmation unless they confirm themselves filming the movies. --> फिलिम ''अवेंजर्स: इनफिनिटी वार'' में अवेंजर्स के टीम आ ''गार्जियंस ऑफ दि गैलेक्सी'' के टीम मिल के थानोस के खिलाफ लड़ी, जे इनफिनिटी स्टोन सभ के एकट्ठा क रहल बा।
फिलिम के घोषणा 2014 में ''अवेंजर्स: इनफिनिटी वार – पार्ट 1'' के नाँव से भइल रहे। रूसो भाई लोग अप्रैल 2015 में एकरा के डाइरेक्ट करे आइल आ मई 2015 में मार्कस आ मैकफीली के स्क्रिप्ट लेखक के रूप में साइन कइल गइल। जुलाई 2016 में एकर टाइटिल छोट क दिहल गइल आ ''अवेंजर्स: इनफिनिटी वार'' रखल गइल। फिल्मांकन के सुरुआत जनवरी 2017 से भइल आ जुलाई 2017 ले चलल, साथे में एकरे सीक्वल के भी शूटिंग भइल जेकर अभिन ले नाँव नइखे घोषित कइल गइल। फिलिम के अतिरिक्त शूटिंग स्कॉटलैंड, इंग्लैंड, डाउनटाउन अटलांटा आ न्यूयार्क में भइल बा।
''अवेंजर्स: इनफिनिटी वार'' अमेरिका में 4 मई 2018 के [[आइमैक्स]] में रिलीज होखे खातिर लाइन में लगावल गइल बा। एकर सीक्वल जेकर अभी नाँव नइखे मालुम 3 मई 2019 के रिलीज होखे खातिर शेड्यूल कइल गइल बा।
{{clear}}
==बाहरी कड़ी==
* {{IMDb title|4154756}}
* {{mojo title|marvel0518}}
* {{rotten-tomatoes|avengers_infinity_war_part_i}}
* {{metacritic film|avengers-infinity-war}}
[[श्रेणी:2018 के फिलिम]]
[[श्रेणी:अमेरिकी फिलिम]]
{{film-stub}}
hh82mrh01welffgm1dsqobu0jbcxkwh
अमेजन (कंपनी)
0
49403
808898
807935
2026-10-28T12:21:24Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808898
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = Amazon.com, Inc.
| logo = [[File:Amazon 2024.svg|frameless|upright=0.9|class=skin-invert logo-nobg]]
| logo_caption = 2024 से इस्तेमाल हो रहल लोगो
| image = Amazon Tower I topped out, June 2015.jpg
| image_size = 250
| image_caption = डॉप्लर, जहाँ अमेजन के कॉरपोरेट मुख्यालय बा
| trade_name = Amazon
| former_name = Cadabra, Inc. (1994–1995)
| type = [[पब्लिक कंपनी]]
| traded_as = {{ubl|{{NASDAQ|AMZN}}|[[Nasdaq-100]] के एगो घटक|[[DJIA]] के एगो घटक|[[S&P 100]] के एगो घटक|[[S&P 500]] के एगो घटक}}
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US0231351067}}
| industry = {{hlist| [[कांग्लोमरेट]]
}}
| founded = {{Start date and age|1994|07|05}}, बेलेव्यू, वॉशिंगटन, अमेरिका में
| founder = [[जेफ बेजोस]]
| hq_location_city = [[सिएटल]], वॉशिंगटन, आ आर्लिंगटन काउंटी, वर्जीनिया
| hq_location_country = अमेरिका
| area_served = दुनिया भर
| key_people = {{unbulleted list|जेफ बेजोस (एग्जीक्यूटिव चेयरमैन)|[[एंडी जैसी]] (प्रेसिडेंट आ सीईओ)}}
| products = {{hlist|[[अमेजन इको|इको]]|[[अमेजन फायर|फायर टैबलेट]]|[[अमेजन फायर टीवी|फायर टीवी]]|[[फायर ओएस]]|[[अमेजन किंडल|किंडल]]}}
| services = {{plainlist|
* Amazon.com
* [[अमेजन एलेक्सा]]
* [[अमेजन लूना]]
* [[अमेजन म्यूजिक]]
* [[अमेजन पे]]
* [[अमेजन प्राइम]]
* [[अमेजन प्राइम वीडियो]]
* [[अमेजन एमजीएम स्टूडियोज]]
* [[अमेजन रोबोटिक्स]]
* [[अमेजन वेब सर्विसेज]]
* [[एमजीएम+]]
* [[वन मेडिकल]]
* [[रिंग (कंपनी)|रिंग]]
* [[ट्विच (सर्विस)|ट्विच]]
}}
| revenue = {{increase}} {{US$|716.9}}{{nbsp}}अरब डॉलर
| revenue_year = 2025
| operating_income = {{increase}} {{US$|79.98}}{{nbsp}}अरब डॉलर
| income_year = 2025
| net_income = {{increase}} {{US$|77.67}}{{nbsp}}अरब डॉलर
| net_income_year = 2025
| assets = {{increase}} {{US$|818.0}}{{nbsp}}अरब डॉलर
| assets_year = 2025
| equity = {{increase}} {{US$|411.1}}{{nbsp}}अरब डॉलर
| equity_year = 2025
| num_employees = 1,576,000
| num_employees_year = 2025
| subsidiaries = {{collapsible list|[[एबेबुक्स]]|[[अमेजन.कॉम]]|[[अमेजन एयर]]|[[अमेजन बुक्स]]|[[अमेजन फ्रेश]]|[[अमेजन गेम्स]]|[[अमेजन लैब126]]|[[अमेजन लियो]]|[[अमेजन लॉजिस्टिक्स]]|[[अमेजन फार्मेसी]]|[[अमेजन पब्लिशिंग]]|[[अमेजन रोबोटिक्स]]|[[अमेजन एमजीएम स्टूडियोज]]|[[एडब्ल्यूएस]]|[[ऑडिबल]]|[[ब्लिंक]]|[[बॉडी लैब्स]]|Brilliance Audio|[[ईरो एलएलसी]]|[[गुडरीड्स]]|[[आइएमडीबी]]|[[पिलपैक]]|[[रिंग]]|[[शॉपबॉप]]|[[ट्विच इंटरएक्टिव]]|[[होल फूड्स मार्केट]]|[[वूट]]|[[जैपोस]]|[[जूक्स]]}}
| owner = जेफ बेजोस (8.8%)
| website = {{URL|https://www.amazon.com/|amazon.com}}
| footnotes = <ref>{{cite web |url=https://businesssearch.sos.ca.gov/ |title=कैलिफोर्निया सेक्रेटरी ऑफ स्टेट बिजनेस सर्च |publisher=कैलिफोर्निया के सेक्रेटरी ऑफ स्टेट |access-date=October 26, 2018 |archive-date=February 23, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223134214/https://businesssearch.sos.ca.gov/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001018724/000110465926041026/tm261382-1_def14a.htm#tBOOS | title=Amazon.com, Inc. 2026 प्रॉक्सी स्टेटमेंट | publisher=अमेरिकी सिक्योरिटीज एंड एक्सचेंज कमीशन | date=April 9, 2026 | access-date=June 21, 2026 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.businessinsider.com/amazon-employees-number-1-of-153-us-workers-head-count-2021-7 |title=हर 153 अमेरिकी कामगार में से 1 अमेजन के कर्मचारी बा |work=Business Insider |last=Reuter |first=Dominick |date=July 30, 2021 |access-date=February 4, 2022 |archive-date=February 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203235019/https://www.businessinsider.com/amazon-employees-number-1-of-153-us-workers-head-count-2021-7 |url-status=live }}</ref>
}}
'''अमेजन.कॉम, इंक.''' ({{Langx|en|Amazon.com, Inc.}}), जे आमतौर प '''अमेज़न''' ({{Langx|en|Amazon}} के नाँव से बिबिध बिजनेस करे ला, अमेरिका के एगो मल्टीनेशनल टेक्नोलॉजी कंपनी बा, जे [[ई-कॉमर्स]], [[क्लाउड कंप्यूटिंग]], ऑनलाइन एडवर्टाइजिंग, [[डिजिटल स्ट्रीमिंग]], एंटरटेनमेंट आ [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] के क्षेत्र में काम क रहल बाटे। एकर अस्थापना 1994 में [[जेफ बेजोस]] वॉशिंगटन के बेलेव्यू में कइले रहलें। कंपनी के शुरुआत ऑनलाइन किताब बेचे वाला मार्केटप्लेस के रूप में भइल रहे, बाकिर धीरे-धीरे ई लगभग हर तरह के कंज्यूमर प्रोडक्ट आ कई दूसर कैटेगरी तक पसर गइल आ अब अपना के "द एवरीथिंग स्टोर" (मने कि हर चीज के दुकान) के रूप में पेश कइ रहल बाटे।
2026 तक के हालिया आँकड़ा देखल जाय त अमेजन दुनिया के सबसे बड़ ऑनलाइन रिटेलर कंपनी बाटे। अमेजन किताब, इलेक्ट्रॉनिक्स, दवाई, कार के पार्ट्स, वीडियो गेम, डाइनिंग प्रोडक्ट, गहना, खाना, म्यूजिक आ खेल के सामान बेचेला।
कंपनी के कई सब्सिडियरी बाड़ी स। एह में [[अमेजन वेब सर्विसेज]] (AWS) शामिल बा, जे क्लाउड कंप्यूटिंग के सेवा देला; जूक्स, जे सेल्फ-ड्राइविंग कार के क्षेत्र में काम करेला; सैटेलाइट इंटरनेट प्रोवाइडर कुइपर सिस्टम्स; आ अमेजन लैब126, जे कंप्यूटर हार्डवेयर के रिसर्च आ डेवलपमेंट करेला। दूसर सब्सिडियरी में रिंग, ट्विच, IMDb आ किराना कंपनी होल फूड्स मार्केट शामिल बाड़ी। अमेजन अपना अमेजन प्राइम वीडियो, एमजीएम+, अमेजन म्यूजिक, ट्विच, ऑडिबल आ वंडरी यूनिट के माध्यम से डाउनलोड करे लायक आ स्ट्रीमिंग कंटेंट उपलब्ध करावे ला। ई अमेजन पब्लिशिंग के माध्यम से किताब प्रकाशित करेला। अमेजन एमजीएम स्टूडियोज के माध्यम से फिल्म आ टेलीविजन कंटेंट बनावेला आ वितरित करेला, जवना में मेट्रो-गोल्डविन-मेयर स्टूडियो भी शामिल बा। अमेजन ब्रिलिएंस ऑडियो आ ऑडिबल के भी मालिक ह, जे क्रमशः ऑडियोबुक बनावेला आ वितरित करेला। अमेजन कंज्यूमर इलेक्ट्रॉनिक्स के समान भी बनावेला। एकरा प्रमुख प्रोडक्ट में किंडल ई-रीडर, इको डिवाइस, फायर टैबलेट आ फायर टीवी शामिल बाड़ें।
अमेजन के बारे में मानल जाला कि नवाचार (इनोवेशन) आ अपना मुनाफा (प्रॉफिट) के आक्रामक ढंग से दोबारा निवेश करे के वजह से ई इंडस्ट्री में बदलाव ले आवे वाली कंपनी ह। 2023 तक ले के आँकड़ा के मोताबिक ई दुनिया के सबसे बड़हन ऑनलाइन रिटेलर आ ऑनलाइन मार्केटप्लेस, स्मार्ट स्पीकर के सबसे बड़ प्रोवाइडर, एडब्लूएस के जरिए क्लाउड कंप्यूटिंग सर्विस के सबसे बड़ प्रोवाइडर, ट्विच के जरिए लाइव-स्ट्रीमिंग सर्विस के सबसे बड़ प्रोवाइडर आ आमदनी आ मार्केट शेयर के हिसाब से सबसे बड़ इंटरनेट कंपनी रहे। 2021 में ई [[वॉलमार्ट]] के पाछे छोड़ के चीन के बाहर दुनिया के सबसे बड़ रिटेलर बन गइल। एकरा में एकर सब्सक्रिप्शन प्लान अमेजन प्राइम के योगदान रहे, जेकर दुनिया भर में 20 करोड़ सब्सक्राइबर रहलें। 2024 तक ले के जानकारी देखल जाव त आमदनी (रेवेन्यू) के हिसाब से ई वॉलमार्ट कंपनी के बाद अमेरिका के दुसरकी सबसे बड़ कंपनी रहे, जबकि 2026 आवत-आवत आमदनी के हिसाब से ई दुनिया के सबसे बड़ कंपनी बन गइल बाटे। अमेरिका में ई प्राइवेट सेक्टर के दुसरकि सबसे बड़ रोजगार देवे वाली कंपनी बन गइल बाटे। अक्टूबर 2024 तक अमेजन दुनिया के 12वीं सबसे बेसी विजिट होखे जाए वाली वेबसाइट रहे आ एकरे कुल ट्रैफिक के 84 परसेंट ट्रैफिक अकेल्ले अमेरिके से आवत रहे।
अमेजन के एकरा बिजनेस के तरीका खातिर आलोचनो झेले के पड़ल बा। एह आलोचना में निगरानी (सर्विलांस) से जुड़ल साझेदारी, खराब कामकाजी हालत, यूनियन के खिलाफ कई तरह क कोसिस, पर्यावरण के नोकसान, कंपटीशन-बिरोधी बेहवार, सेंसरशिप से जुड़ल बिबाद आ छोटहन बिजनेस आ सप्लायरन के संघे शोषणकारी तरीका से बेहवार करे के आरोप शामिल बाड़ें।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[अमेजन वेब सर्विसेस]]
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:अमेरिकी कंपनी]]
[[श्रेणी:ऑनलाइन कंपनी]]
[[श्रेणी:अमेजन (कंपनी)| ]]
{{company-stub}}
99iu2c5r8fm77d8ol47eqrvxkvf36b7
अमित शाह
0
50400
809050
788265
2026-10-28T13:19:47Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809050
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Shri Amit Shah in Raigad.jpg|230px|thumb|अमित शाह, 2025 में]]
'''अमित शाह''' (22 अक्टूबर 1964) एगो भारतीय राजनीतिक नेता बाने आ वर्तमान समय में भारत क होम मिनिस्टर (गृह मंत्री) बाड़ें।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1964 में जनम]]
[[श्रेणी:गुजराती लोग]]
[[श्रेणी:भारतीय जनता पार्टी के नेता]]
[[श्रेणी:भारतीय सांसद 2024-2029]]
{{india-politician-stub}}
mez2x02xwn6i2h0c71yg91bzsat2ghi
अरुण जेटली
0
50405
809082
669539
2026-10-28T15:31:42Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809082
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|name = अरुण जेटली
|image = Arun Jaitley, Minister.jpg
|alt = अरुण जेटली
|office = बित्तमंत्री
|primeminister = [[नरेंद्र मोदी]]
|term_start = 26 मई 2014
|term_end = 30 मई 2019
|predecessor = पी. चिदंबरम
|successor = [[निर्मला सीतारामन]]
|office1 = रक्षामंत्री
|primeminister1 = नरेंद्र मोदी
|term_start1 = 13 मार्च 2017
|term_end1 = 3 सितंबर 2017
|predecessor1 = [[मनोहर पर्रीकर]]
|successor1 = [[निर्मला सीतारमण]]
|term_start2 = 26 मई 2014
|term_end2 = 9 नवंबर 2014
|primeminister2 = नरेंद्र मोदी
|predecessor2 = ए के एंटनी
|successor2 = मनोहर परिकर
|office3 = कारपोरेट मामिला मंत्री
|primeminister3 = नरेंद्र मोदी
|term_start3 = 26 मई 2014
|term_end3 =
|predecessor3 = [[सचिन पायलट]]
|successor3 =
|birth_name = अरुण महाराज किशन जेटली
|birth_date = {{birth date|1952|12|28}}
|birth_place = [[नई दिल्ली]], [[भारत]]
|death_date = {{death date and age|2019|8|24|1952|12|28|df=y}}
|death_place = एम्स, नई दिल्ली
|party = [[भाजपा]]
|spouse = {{marriage|संगीता जेटली|24 मई 1982}}
|children = रोहन<br>सोनाली
|alma_mater =
|residence = [[नई दिल्ली]], [[भारत]]
|occupation = [[वकील]], [[राजनीतिक नेता]]
|website = {{url|https://www.arunjaitley.com/|वेबसाइट}}
}}
'''अरुण जेटली''' (28 दिसंबर 1952 - 24 अगस्त 2019<ref>{{cite news|title=अरुण जेटली का एम्स में निधन, अमित शाह ने बताया निजी क्षति|url=https://www.bbc.com/hindi/india-49387261|accessdate=24 अगस्त 2019|work=बीबीसी|publisher=बीबीसी हिंदी|date=24 अगस्त 2019}}</ref>) एगो भारतीय वकील आ राजनीतिक नेता रहलें। जेटली [[भाजपा]] के नेता रहलें आ भारत के बित्तमंत्री आ कारपोरेट मामिला के मंत्री आ अउरी महत्वके मंत्रालय सम्हार चुकल रहलें।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1952 में जनम]]
[[श्रेणी:दिल्ली के लोग]]
[[श्रेणी:भारतीय जनता पार्टी के नेता]]
[[श्रेणी:2019 में निधन]]
{{india-politician-stub}}
0j62xbxmidmumt5gu3cqmznn9e5lk4f
एडोल्फ हिटलर
0
51090
808983
773970
2026-10-28T13:07:44Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808983
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = ऍडोल्फ़ हिटलर
| office = जर्मनी के फ्यूहरर
| image = Hitler portrait crop.jpg
| caption = 1938 के पोर्ट्रेट
| country = जर्मनी
| deputy = रुडोल्फ हेस<br />(1933–41)
| predecessor = Paul von Hindenburg<br />(प्रेसिडेंट)
| successor = Karl Dönitz<br />(प्रेसिडेंट)
| footnotes =
| signature = Hitler’s signature (1944).svg
| deputy2 = Franz von Papen<br />(1933–34)<br />Hermann Göring<br />(1941–45)
| office2 = [[जर्मनी के चांसलर]]
| predecessor2 = Kurt von Schleicher
| president2 = Paul von Hindenburg<br />(1933–34; प्रेसिडेंट)<br />खुद<br />(1934–45; फ्यूहरर)
| party = नेशनल सोशलिस्ट जर्मन वर्कर्स पार्टी (1921–45)
| successor2 = जोसेफ गोएबल्स
| birth_date = {{birth date|1889|4|20|df=yes}}
| birth_place = Braunau am Inn,<br />[[ऑस्ट्रिया-हंगरी]]
| death_date = {{death date and age|1945|4|30|1889|4|20|df=yes}}
| death_place = [[बर्लिन]], [[नाज़ी जर्मनी]]
| citizenship = {{plainlist |
*ऑस्ट्रियाई (1889–1925)
*जर्मन (1932–45)
}}
| otherparty = जर्मन वर्कर्स पार्टी (1920–21)
| spouse = Eva Braun<br />(29–30 अप्रैल 1945)
| parents = {{plainlist|
*[[Alois Hitler]] (father)
*[[Klara Hitler|Klara Pölzl]] (mother)
}}
| profession = [[Soldier]]<br />[[Politician]]
| allegiance = German Empire
| branch = ''[[Bavarian Army]]''
| serviceyears = 1914–20
| rank = {{unbulleted list |''[[Gefreiter]]'' |''Verbindungsmann''}}
| unit = {{unbulleted list | 16th Bavarian Reserve Regiment | ''[[Reichswehr]]'' intelligence}}
| battles = [[World War I]]
| imagesize =
| death_cause = [[Suicide|Suicide by gunshot]]
| term_start = 2 August 1934
| term_end = 30 April 1945
| term_start2 = 30 January 1933
| term_end2 = 30 April 1945
| office3 = [[Führer of the National Socialist German Workers' Party|Führer of the National Socialist<br />German Workers' Party]]
| deputy3 = [[Rudolf Hess]]
| term_start3 = 29 June 1921
| term_end3 = 30 April 1945
| predecessor3 = [[Anton Drexler]]<br />(as Chairman)
| successor3 = [[Martin Bormann]]<br />(as [[Party Minister of the National Socialist German Workers' Party|Party Minister]])
| mawards = {{plainlist |
*[[Iron Cross#World War I|Iron Cross First Class]]
*[[Iron Cross#World War I|Iron Cross Second Class]]
*[[Wound Badge]]
}}
}}
'''ऍडोल्फ़ हिटलर''' ({{IPA-de|ˈadɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg}}; 20 अप्रैल 1889 – 30 अप्रैल 1945) जर्मन राजनीतिक नेता आ नाज़ी पार्टी के नेता, 1933 से 1945 ले [[जर्मनी]] के चांसलर आ 1934 से 1945 तक ले नाज़ी जर्मनी के फ्यूहरर (नेता) रहलें। एगो तानाशाह के रूप में, हिटलरे [[दुसरा बिस्व जुद्ध]] के सुरुआत कइलें जब ऊ [[पोलैंड]] पर सितंबर 1939 में हमला क दिहलें, जर्मनी में भइल ब्यापक नरसंहार ''[[दि होलोकास्ट]]'' में इनके केंद्रीय भूमिका रहल।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:जर्मनी के लोग]]
[[श्रेणी:1889 में जनम]]
[[श्रेणी:1945 में निधन]]
[[श्रेणी:जर्मन चांसलर]]
{{bio-stub}}
22hatkjgjkio1vmy4tg3wfceijaooxx
अंतरा बिस्वास
0
51369
808937
726997
2026-10-28T12:42:52Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808937
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = मोनालिसा
| image = File:Monalisa graces the Star Parivaar Awards 2018.jpg
| caption = 2018 में मोनालिसा
| birth_name = अंतरा बिस्वास
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1982|11|21}}<ref>{{cite web|url=http://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/bigg-boss-10-november-21-episode-36-update-manus-surprise-for-his-good-friend-mona-lisa-on-her-birthday/photostory/55546583.cms|title=Bigg Boss 10 November 21, episode 36 update: Manu's surprise for his 'good friend' Mona Lisa on her birthday|date=21 November 2016}}</ref>
| birth_place = [[कोलकाता]], [[पच्छिम बंगाल]], [[भारत]]
| height =
| death_place =
| other_names = मोना लिसा
| occupation = [[ऐक्ट्रेस]]
| spouse = {{marriage|विक्रांत सिंह राजपूत|2017}}
| years_active = 1997–वर्तमान
| website =
}}
'''अंतरा बिस्वास''' (जनम 21 नवंबर 1982) जिनके परसिद्ध नाँव '''मोनालिसा''' हवे, एगो भारतीय ऐक्ट्रेस बाड़ी। प्रमुख रूप से [[भोजपुरी सिनेमा]] में काम करे ली।अबतक ले ई 125 गो भोजपुरी फिलिम सभ में काम क चुकल बाड़ी आ हिंदी, बंगाली, तमिल, ओडिया, कन्नड़ आ तेलुगु फिलिम सभ में भी काम कइले बाड़ी। बिस्वास ''बिग बॉस 10'' (2016) में भी प्रतिभागी रहली।<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/bigg-boss-10-wild-theme-wacky-participants/20161017.htm Bigg Boss 10: Wild theme, wacky participants!]. rediff.com (17 अक्टूबर 2016)</ref>
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[रानी चटर्जी]]
==संदर्भ==
{{Reflist|30em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1982 में जनम]]
[[श्रेणी:भोजपुरी सिनेमा के ऐक्ट्रेस लोग]]
{{actor-stub}}
rgbrg4l7r0gcdnatchsvk4da4l2fvgj
लीप इयर
0
51531
809000
807401
2026-10-28T13:09:33Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809000
wikitext
text/x-wiki
'''''लीप इयर''''' ({{Langx|en|leap year}}) भा '''अधिबरिस''' ({{Langx|hi|अधिवर्ष}}, ''अधिका दिन वाला साल''), अइसन [[साल]] होला जेह में सामान्य साल के तुलना में दिन के संख्या अधिका होले। उदाहरण खाती आजकाल्ह लगभग पूरा दुनियाँ में इंटरनेशनल स्टैंडर्ड के रूप में इस्तेमाल होखे वाला [[ग्रेगरियन कैलेंडर|ग्रेगरी कैलेंडर]] में [[फरवरी]] के महीना लीप बरिस में, जे मोटा-मोटी हर चउथा साल पड़े ला, उनतिस दिन के हो जाला जबकि सामान्य साल में ई अठाईसे दिन के होला।
[[श्रेणी:समय]]
[[श्रेणी:साल]]
[[श्रेणी:कैलेंडर]]
{{astronomy-stub}}
ts2kcpljmm7bxea9hipz6tfvd3tcsjo
0 जनवरी
0
51535
808807
735436
2026-10-28T12:05:17Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808807
wikitext
text/x-wiki
'''जनवरी 0''', [[31 दिसंबर]] के नाँव हवे। कुछ बिसेस दसा में पहिली जनवरी से ठीक एक दिन पहिले के तारीख के ई नाँव दिहल जाला ताकि पछिला साल के जिकिर न करे के पड़े। कुछ [[सॉफ्टवेयर|कंप्यूटर सॉफ्टवेयर]] सभ में दिन के गिनती खाती एकर इस्तेमाल होला।
{{नापजोख-आधार}}
[[श्रेणी:साल के दिन]]
l65emt584hvdkowbj7k9c533ekghz1i
30 फरवरी
0
51539
808808
735438
2026-10-28T12:05:25Z
SM7Bot
7808
/* 0 मार्च */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808808
wikitext
text/x-wiki
'''30 फरवरी''' कुछ कैलेंडर सभ में एगो तारीख होले, हालाँकि ई [[ग्रेगोरियन कैलेंडर]] में ना होले। अइसन कैलेंडर सभ में आमतौर पर फरवरी 28 दिन के होले आ [[अधिबरिस]] (लीप इयर) सभ में 29 या 30 दिन होला।
==0 मार्च==
कुछ बिसेस दसा में, खगोलशास्त्र के लोग भा कंप्यूटर सभ में पहिली मार्च के ठीक एक दिन पहिले के दिन, यानी कि फरवरी के आखिरी दिन के '''मार्च 0''' के नाँव दिहल जाला। अइसन फरवरी के आखिरी दिन के अलग-अलग होखे (कबो 28 आ कबो 29) के कारण भी इस्तेमाल होखे वाला टर्मावली हवे।
[[श्रेणी:साल के दिन]]
{{measurement-stub}}
45pnipiaf2oc4bdpifibp9n3x4jtowl
अमृता प्रीतम
0
51638
809056
574438
2026-10-28T13:20:30Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809056
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = अमृता प्रीतम<br>ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
| image = Amrita Pritam (1919 – 2005) , in 1948.jpg
| birth_date = {{birth date|1919|8|31|df=y}}
| birth_place = मंडी बहाउद्दीन जिला, ब्रिटिश भारत<br>(अब पच्छिमी पंजाब, पाकिस्तान में)
| death_date = {{death date and age|2005|10|31|1919|8|31|df=y}}
| death_place = [[दिल्ली]], भारत
| occupation = उपन्यासकार, कबी, निबंधकार
| nationality = भारतीय
| period = 1936–2004
| genre = कबिता, कथा, संस्मरण
| subject = भारत-पाक बिभाजन, औरत
| movement = रोमांटिक-प्रगतिशील
| notableworks = ''[[पिंजर]]'' (उपन्यास)<br />''अज्ज आखाँ वारिसशाह नूँ'' (कबिता)<br />''सुनेरे'' (कबिता)
| spouse = प्रीतम सिंह
| awards = {{hlist|साहित्य अकादमी अवार्ड (1956)| पद्मश्री सम्मान (1969)| ज्ञानपीठ पुरस्कार (1982)| पद्मविभूषण सम्मान (2004)}}
| signature =
| website =
| influences =
| influenced =
}}
'''अमृता प्रीतम''' ({{lang-pa|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ}}; 31 अगस्त 1919 – 31 अक्टूबर 2005) एगो भारतीय लेखिक रहली। हिंदी आ पंजाबी भाषा के साहित्य में इनके योगदान प्रमुख रहल। प्रीतम के पहिली प्रमुख पंजाबी लेखिका के रूप में देखल जाला आ बीसवीं सदी के पंजाबी भाषा के लेखक लोग में इनके सभसे महत्व के लेखक लोग में गिनल जाला। इनके लेखन के मुख्य बिधा उपन्यास, कहानी, कबिता आ संस्मरण रहल।
इनके उपन्यास ''[[पिंजर]]'' पर फिलिम भी बन चुकल बाटे।
{{clear}}
[[श्रेणी:1919 में जनम]]
[[श्रेणी:2005 में निधन]]
[[श्रेणी:पंजाबी-भाषा के लेखक]]
{{writer-stub}}
nokdyqthzetezprido94vxwcsajbs02
अलीगढ़ मंडल
0
51733
809111
726697
2026-10-28T15:38:15Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809111
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Aligarh division.svg|right|300px|thumb|अलीगढ़ मंडल]]
'''अलीगढ़ मंडल''' भारतीय राज्य [[उत्तर प्रदेश]] के एक ठो [[उत्तर प्रदेश के प्रशासनिक खंड|मंडल]] बा। पच्छिमी उत्तर प्रदेश में मौजूद एह मंडल के पच्छिमी ओर के सीमा राजस्थान राज्य से आ आगरा मंडल से लागे ले; उत्तर ओर मेरठ आ बरेली मंडल बाने; पूरुब ओर के सीमा लखनऊ मंडल से लागल बा आ दक्खिन में आगरा मंडल आ दक्खिन पूरुब मने कानपुर मंडल बाने।
अलीगढ मंडल में आवे वाला जिला बाने:
*[[अलीगढ़ जिला]]
*[[एटा जिला]]
*[[हाथरस जिला]]
*[[कासगंज जिला]]
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
[[उत्तर प्रदेश के जिला सभ के लिस्ट|उत्तर प्रदेश के जिला]]
{{Districts of Uttar Pradesh}}
{{Uttar Pradesh}}
{{coord|27.8906|N|78.0760|E|source:wikidata|display=title}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के मंडल]]
{{UttarPradesh-geo-stub}}
jfuw4243caw9xf3sjorrg63rsg4ol3c
अंकलेश्वर
0
51739
808921
583134
2026-10-28T12:40:50Z
SM7Bot
7808
/* References */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808921
wikitext
text/x-wiki
'''अंकलेश्वर''' भारतीय राज्य [[गुजरात]] के [[भरूच जिला]] में एगो कस्बा आ नगरपालिका बा। साल 2011 के जनगणना के मोताबिक अंकलेश्वर के कुल जनसंख्या 1,39,578 रहल जेह में कुल 74,599 मरदाना आ 64,979 जानना जनसँख्या रहल।<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/metropolitan/296-anklesvar.html |title=Anklesvar Metropolitan Urban Region Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |date= |accessdate=2017-11-03}}</ref>
== References ==
<references />
[[श्रेणी:गुजरात के शहर आ कस्बा]]
{{India-geo-stub}}
littskh1zu4sqqwq7esxswimbrwi997
5जी
0
52551
808887
790079
2026-10-28T12:19:49Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808887
wikitext
text/x-wiki
[[File:5th generation mobile network (5G) logo.jpg|thumb|5G लोगो]]
'''पाँचवाँ जेनरेशन के मोबाइल नेटवर्क''' (5th generation mobile networks) या फिर '''पाँचवीं पीढ़ी के वायरलेस सिस्टम''' के '''5जी''' (उच्चारण: फाइव जी) के छोट नाँव से जानल जाला, नया आ भाबिस्य में इस्तेमाल होखे खाती प्रस्तावित [[मोबाइल यंत्र|मोबाइल]] [[टेलीकम्यूनिकेशन नेटवर्क|नेटवर्क सिस्टम]] बाटे जे मिलीमीटर बैंड (28, 38, आ 60 GHz) में काम करी आ ई वर्तमान 4जी सिस्टम से आगे के चीज होखी। संचार कंपनी एरिक्सन द्वारा नवंबर 2017 में भारत में एह तकनीक के प्रदर्शन भी कइल गइल आ सरकार के साल 2020 तक 5जी ले आवे के लक्ष्य के खाती आपन प्रतिबद्धता जतावल गइल।<ref>{{cite web |url=https://khabar.ndtv.com/news/tech/ericsson-demonstrated-5g-technology-for-the-first-time-in-the-country-1776969 |title=Ericsson demonstrated 5G technology for the first time in the country - एरिक्सन ने देश में पहली बार किया 5 G तकनीक का प्रदर्शन |publisher=Khabar.ndtv.com |date=2017-11-18 |accessdate=2018-01-07 |archive-date=2019-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826093010/https://khabar.ndtv.com/news/tech/ericsson-demonstrated-5g-technology-for-the-first-time-in-the-country-1776969 |url-status=dead }}</ref> हाले में एक ठो खबर में एटी&टी (AT&T) द्वारा दुनिया के पहिला फाइवजी फोन भी ले आवे के बात कहल गइल बा जे एह साल, 2018 के अंत में आई, एह तरीका से दू गो अमेरिकी कंपनी साल 2018 में फाइवजी फोन ले आवे खाती तइयारी में बाड़ी सऽ काहें कि वेरिजोन कंपनी पिछले साल एह बात के घोषणा क चुकल बा।<ref>{{cite web |author=Antonio Villas-BoasJan 4, 2018, 08.38 PM |url=https://www.businessinsider.in/ATT-and-Verizons-5G-networks-are-coming-this-year-and-your-internet-speeds-will-be-insanely-fast-when-they-arrive/articleshow/62369590.cms |title=AT&T and Verizon's 5G networks are coming this year and your internet speeds will be insanely fast when they arrive | Business Insider India |language=en |publisher=Businessinsider.in |date= |accessdate=2018-01-07 }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==इहो देखल जाय==
* [[4जी]]
* [[टेलीकम्यूनिकेशन नेटवर्क]]
== संदर्भ ==
{{reflist|33em}}
==बाहरी कड़ी==
* [http://www.bbc.com/hindi/science/2014/12/141203_5g_internet_network_vr 5जीः कैसी होगी 800 जीबीपीएस की स्पीड?], [[बीबीसी|बीबीसी हिंदी]] पर {{In lang|hi}}।
[[श्रेणी:इंटरनेट]]
[[श्रेणी:टेलीकम्यूनिकेशन]]
[[श्रेणी:मोबाइल टेलिकम्यूनिकेशन]]
{{mobile-stub}}
ocon6lejf5c05u69wrifewudij3xjdm
2जी स्पेक्ट्रम घोटाला
0
52681
808880
782719
2026-10-28T12:18:40Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808880
wikitext
text/x-wiki
'''2जी स्पेक्ट्रम घोटाला''' [[भारत]] में साल 2010 में सोझा आइल एगो घोटाला रहे जेह में 2जी स्पेक्ट्रम के आबंटन में घपला के आरोप लगावल गइल रहे। 2010 में कैग के रपट से ई जाहिर भइल रहे कि अगर साल 2008 में 2जी स्पेक्ट्रम के आबंटन नीलामी के प्रक्रिया से कइल गइल रहित तब सरकार के खजाना में 1 लाख 76 करोड़ रुपिया ढेर आइल रहित।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/hindi/india-42436982 |title=आख़िर क्या था 2 जी घोटाला और किन किन पर था आरोप? - BBC News हिंदी |publisher=Bbc.com |date=1970-01-01 |accessdate=2017-12-24}}</ref> एह मामिला में कई गो मंत्री आ अधिकारी लोग के भूमिका आ निजी कंपनी के भूमिका संदेह में रहल। कुल 14 लोग आ तीन गो कंपनी पर आरोप दायर कइल गइल, तत्कालीन बित्त मंत्री पी चिदंबरम आ प्रधानमंत्री कार्यालय प भी एह में भूमिका होखे के आरोप लागल आ ई ओह समय भारत के अबतक के सभसे बड़हन घोटाला के रूप में देखल गइल आ भारी राजनीतिक बिबाद के कारण बनल।
दिसंबर 2017 में आइल अदालत के फैसला में सगरी सतरह आरोपी लोग के बरी क दिहल गइल, काहें से कि कौनों सबूत ना मिलल।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/hindi/india-42436783 |title=2 जी घोटाले में सभी अभियुक्त बरी, दिल्ली की अदालत का फ़ैसला - BBC News हिंदी |publisher=Bbc.com |date=1970-01-01 |accessdate=2017-12-24}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:भारत]]
[[श्रेणी:भारत में घोटाला]]
{{india-stub}}
0tw3lb9261qk1jfrxephp2q1an5igrc
2.0 (फिलिम)
0
53351
808839
739249
2026-10-28T12:12:46Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808839
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| name = 2.0
| image =
| caption =
| director = [[एस॰ शंकर]] <!--Please don't write simply "Shankar"! There are many other directors with the same name, and this director's initial differentiates him from them.-->
| producer =
| writer = एस॰ शंकर<br />बी॰ जयमोहन
| starring = [[रजनीकांत]]<br />[[अक्षय कुमार]]<br />[[एमी जैक्शन]]
| narrator = रजनीकांत
| music = [[ए॰ आर॰ रहमान]]
| cinematography = नीरव शाह
| editing = एंथनी
| studio = लाइका प्रोडक्शंस
| distributor = AA FILMS <small>(हिंदी)</small><ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/2-0-rajinikanth-akshay-kumar-film-hindi-version-bought-by-aa-films-for-rs-80-crore-4704202/|title=2.0: Rajinikanth, Akshay Kumar film’s Hindi version bought by AA Films for Rs 80 crore?|last=|first=|date=14 जून 2017|work=The Indian Express|access-date=27 November 2017|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=New Delhi|language=en-US}}</ref> <br> Global Cinemas <small>(Telugu)</small><ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/rajinikanth-akshay-kumar-2-0-telugu-rights-massive-price/1/1023637.html|title=Rajinikanth-Akshay Kumars 2.0 Telugu rights sold for a whopping price|last=Srivatsan|first=|date=11 अगस्त 2017|work=India Today|access-date=27 November 2017|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Chennai}}</ref>
| released = {{Film date|df=yes|2018|11|29}}<ref>{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/311217/rajinikanth-announces-20-release-date-no-clash-with-mahesh-babu-allu-arjun-films.html|title=Rajinikanth announces 2.0 release date, no clash with Mahesh Babu, Allu Arjun films|work=Deccan Chronical|date=31 December 2017|accessdate=2 January 2018}}</ref>
| country = भारत
| language = [[तमिल]]<br/>[[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| budget = {{INR}}450 [[करोड़]]<ref name="budget">{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/lyca-productions-plans-to-launch-audio-of-rajinikanth-s-2-0-in-june/story-XgGyC2PnwDnbRChhPcLQQP.html|title=Lyca Productions plans to launch audio of Rajinikanth’s 2.o in June|work=Hindustan Times|date=7 April 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.jagran.com/entertainment/bollywood-rajinikanth-and-akshay-kumar-film-2-point-0-is-going-to-be-costliest-film-of-india-16826637.html?src=p1|title=रजनीकांत-अक्षय कुमार की फिल्म 2.0 ने बना दिया ये नया इतिहास,देखिये शूटिंग के नज़ारे|work=jagran|access-date=7 अक्टूबर 2017}}</ref>
| gross =
}}
'''''2.0''''' (उच्चारण: टू प्वाइंट जीरो) एगो भारतीय साइंस फिक्शन फिलिम बा जे एस. शंकर द्वारा डाइरेक्ट कइल गइल बा। एह फिलिम के मुख्य कलाकार [[रजनीकांत]] आ [[अक्षय कुमार]] बा लोग। ई फिलिम पहिली अइसन भारतीय फिलिम बा जे सीधे-सीधे थ्री-डी में शूट कइल गइल बा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:2018 के फिलिम]]
{{film-stub}}
t3ggxqx14g3ah1glgy7n3oixoqzbj2b
अक्षय कुमार
0
53362
808950
805126
2026-10-28T12:45:13Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808950
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अक्षय कुमार
| image = Akshay Kumar.jpg
| caption = 2013 में अक्षय कुमार
| image_size =
| birth_name = राजीव हरी ओम भाटिया
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1967|09|09}}
| birth_place = [[अमृतसर]], [[पंजाब]], भारत
| residence = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| nationality = कनाडाई<ref>{{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/akshay-kumar-delayed-at-heathrow-airport-over-immigration-issues/articleshow/51739596.cms | title=Akshay Kumar delayed at Heathrow airport over immigration issues | work=The Economic Times | date=8 April 2016 | accessdate=5 दिसंबर 2016}}</ref>
| occupation = [[एक्टर]], [[फिलिम प्रोड्यूसर]], टीवी प्रस्तुर्कर्ता
| years_active = 1991–अबतक
| spouse = {{marriage|[[ट्विंकल खन्ना]]|2001}}
| children = 2
| relatives = {{Plainlist|
* [[राजेश खन्ना]] (ससुर)
* [[डिंपल कपाड़िया]] (सासु)
* रिंकी खन्ना (साली)
}}
| awards =
| signature =
| education =
}}'''अक्षय कुमार''' (जनम नाँव: राजीव हरी ओम भाटिया; 9 सितंबर 1967) [[भारत]] में जनमल एगो कनाडाई (नागरिक) एक्टर, प्रोड्यूसर, स्टंटकर्ता, आ मार्शल आर्ट के कलाकार बाड़ें। अक्षय कुमार, टीवी आ फिलिम इंडस्ट्री में पचीस साल से ज्यादा समय बिता चुकल बाने, करीबन सौ से ज्यादा फिलिम सभ में काम क चुकल बाड़ें आ कई गो पुरस्कार जीत चुकल बाने जेह में ''रुस्तम'' खाती राष्ट्रीय फिल्म पुरस्कार, आ दू गो अउरी फिल्म फेयर पुरस्कार सामिल बाने।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* ''[[2.0 (फिलिम)]]''
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1967 में जनम]]
[[श्रेणी:भारतीय मूल के कनाडाई लोग]]
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम एक्टर]]
[[श्रेणी:पंजाबी लोग]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष फिलिम एक्टर]]
{{actor-stub}}
h2lvjyjy7zedcfdzi1skff5q3fjr8jq
अंब्रा, पेनंब्रा आ एंटंब्रा
0
53365
808946
754287
2026-10-28T12:43:56Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808946
wikitext
text/x-wiki
{{TECHTITLE|override=''अंब्रा'', ''पेनंब्रा'' आ ''एंटंब्रा''}}[[चित्र:Diagram of umbra, penumbra & antumbra.png|260px|thumb|तीन किसिम के छाहीं, अंब्रा (umbra), पेनंब्रा (penumbra) आ एंटंब्रा (antumbra)]]
'''अंब्रा''', '''पेनंब्रा''' आ '''एंटंब्रा''' कौनों छाहीं के तीन गो हिस्सा होलें।<ref name="WestfallSheehan2014">{{cite book|author1=John Westfall|author2=William Sheehan|title=Celestial Shadows: Eclipses, Transits, and Occultations|url=https://books.google.com/books?id=W9mLBQAAQBAJ&pg=PA2|date=19 November 2014|publisher=Springer|isbn=978-1-4939-1535-4|pages=2–}}</ref> जब अँजोर के कौनो स्रोत के सोझा कौनों दूसर अइसन पिंड आ जाला जे अँजोर के रोक के छाहीं बनावे, ओह पिंड के छाहीं के तीन हिस्सा होलें जेह में सबसे अन्हार वाला हिस्सा '''अंब्रा''' होला जहाँ तनिको रोशनी ना चहुँपेला<ref>{{cite web|author= |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/umbra |title=Umbra | Definition of Umbra by Merriam-Webster |publisher=Merriam-webster.com |date= |accessdate=2018-01-10}}</ref>, दुसरा हिस्सा '''पेनंब्रा''' में से देखले पर अँजोर के स्रोत के कुछ हिस्सा भर तोपाइल लउके ला<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/audience/forstudents/k-4/stories/umbra-and-penumbra |title=Diagram of Umbra and Penumbra | NASA |publisher=Nasa.gov |date= |accessdate=2018-01-10}}</ref>, आ छाहीं के सभसे दूर वाला हिस्सा '''एंटंब्रा''' होला<ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/eclipse/antumbra-shadow.html |title=Eclipse Shadow: What Is the Antumbra? |publisher=Timeanddate.com |date=2017-02-26 |accessdate=2018-01-10}}</ref> जहाँ से देखले पर रोशनी के स्रोत के बीचोबीच ओकरा के तोपे वाला पिंड लउके ला बाकी रोशनी के स्रोत पूरा तोपाला ना आ पिंड के चारो ओर गोल चूड़ीदार या अँगूठी के नियर रोशनी लउके ले।<ref name="WestfallSheehan2014" />
तीनों शब्द [[अंग्रेजी|अंग्रेजी भाषा]] के हवें आ इनहन के मूल [[लैटिन भाषा]] हवे। इनहन के इस्तेमाल आमतौर पर [[गरहन]] के ब्याख्या आ बिबरन देवे में होला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:गरहन]]
[[श्रेणी:खगोलशास्त्रीय घटना]]
{{astronomy-stub}}
6c375qdblb6rwy4xge63b118twu8maf
उपनिषद
0
53586
809047
752797
2026-10-28T13:18:33Z
SM7
3953
{{Hindu-philo-stub}} जोड़ल गइल, सफाई कइल गइल
809047
wikitext
text/x-wiki
{{Hindu scriptures}}
'''उपनिषद''' पुराना जमाना के भारतीय ग्रंथ, आ [[वेद|बैदिक साहित्य]] के अंग हवें जिनहन में कुछ मूलभूत दार्शनिक बिबेचन कइल गइल बा जे बाद के [[हिंदू धर्म]] के बैचारिक आधार के हिस्सा हवे, [[बौद्ध]] आ [[जैन धर्म]] वगैरह पर भी उपनिषद के दर्शन के परभाव देखल जाला।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|35em}}
{{हिंदू देवी-देवता आ ग्रंथ}}
[[श्रेणी:उपनिषद| ]]
{{hinduism-stub}}
{{Hindu-philo-stub}}
{{book-stub}}
ertbzqw7cufzfswext61j2cehkcpvz6
809048
809047
2026-10-28T13:18:49Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:हिंदू ग्रंथ]] जोड़ल गइल
809048
wikitext
text/x-wiki
{{Hindu scriptures}}
'''उपनिषद''' पुराना जमाना के भारतीय ग्रंथ, आ [[वेद|बैदिक साहित्य]] के अंग हवें जिनहन में कुछ मूलभूत दार्शनिक बिबेचन कइल गइल बा जे बाद के [[हिंदू धर्म]] के बैचारिक आधार के हिस्सा हवे, [[बौद्ध]] आ [[जैन धर्म]] वगैरह पर भी उपनिषद के दर्शन के परभाव देखल जाला।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|35em}}
{{हिंदू देवी-देवता आ ग्रंथ}}
[[श्रेणी:उपनिषद| ]]
[[श्रेणी:हिंदू ग्रंथ]]
{{hinduism-stub}}
{{Hindu-philo-stub}}
{{book-stub}}
7g62qfgmzokyc74ip3767nymyxvuyem
अलाउद्दीन ख़िलजी
0
53639
809109
695578
2026-10-28T15:37:58Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809109
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| embed =
| name = अलाउद्दीन ख़िलजी
| title = [[Sultan]]<br>Sikander Sani
| titletext =
| more =
| type =
| image = Portrait of Sultan 'Ala-ud-Din, Padshah of Delhi.jpg
| image_size =
| alt =
| caption = A 17th century painting of Alauddin Khalji
| succession = [[Delhi Sultanate|Sultan of Delhi]]
| moretext =
| reign = 19 July 1296–4 January 1316
| coronation = 21 October 1296
| cor-type =
| predecessor = [[Jalaluddin Firuz Khalji]]
| successor = [[Shihabuddin Omar]]
| succession1 = Governor of [[Awadh]]
| reign1 = {{circa}} 1296–19 July 1296
| reign-type1 = Tenure
| succession2 = Governor of [[Kara-Manikpur|Kara]]
| reign2 = {{circa}} 1291–1296
| reign-type2 = Tenure
| predecessor2 = Malik Chajju
| successor2 = ʿAlāʾ ul-Mulk
| succession3 = Amir-i-Tuzuk
| moretext3 = (equivalent to [[Master of ceremonies]])
| reign3 = {{circa}} 1290–1291
| reign-type3 = Tenure
| birth_name = Ali Gurshasp
| birth_date = {{circa}}1266–1267
| death_date = 4 January 1316
| death_place = [[Delhi]], [[India]]
| burial_place = [[Qutb Complex#Ala-ud-din Khalji's tomb and madrasa|Tomb of Alauddin Khalji]], Delhi<ref>{{cite book|last1=Lafont|first1=Jean-Marie & Rehana|title=The French & Delhi : Agra, Aligarh, and Sardhana|date=2010|publisher=India Research Press|location=New Delhi|isbn=9788183860918|page=8|edition=1st}}</ref>
| spouse = {{plainlist|
* ''[[Malika-i-Jahan (Alauddin Khalji)|Malika-i-Jahan]]'' (daughter of Jalaluddin)
* Mahru (sister of [[Alp Khan]])
* Kamaladevi (ex-wife of [[Karna (Vaghela dynasty)|Karna]])
* Jhatyapali (daughter of [[Ramachandra of Devagiri|Ramachandra]])
}}
| issue = {{plainlist|
* Khizr Khan
* Shadi Khan
* [[Qutb ud din Mubarak Shah]]
* [[Shihab-ud-din Omar]]
}}
| regnal name = Alauddunya wad Din Muhammad Shah-us Sultan
| house = [[Khalji dynasty|Khalji]]
| father = Shihabuddin Mas'ud
| religion = [[Sunni Islam]]
}}
'''अलाउद्दीन ख़िलजी''' [[दिल्ली सल्तनत]] के एगो सुल्तान रहलें। ई [[ख़िलजी वंश]] के दुसरका, आ एह बंस के सबसे महत्ववाला शासक रहलें। [[भारतीय उपमहाद्वीप|भारत उपमहाद्वीप]] प सन 1296-1316 ले राज कइलें।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:मध्यकालीन भारत]]
[[श्रेणी:दिल्ली सल्तनत]]
[[श्रेणी:खिलजी बंस]]
{{india-hist-stub}}
hxu2qaoqit2opectwx6dui7fwzqhbk6
अर्नमा गाँवपालिका
0
53774
809093
788453
2026-10-28T15:32:36Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809093
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = अर्नमा गाँवपालिका
|other_name = Arnama
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाँवपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 260px
|pushpin_map_caption = अर्नमा गांवपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[प्रदेश संख्या २]]
|subdivision_type3 = [[नेपाल के जिला|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सिराहा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[गांव कार्यपालिका]]
|leader_title = [[अध्यक्ष]]
|leader_name = ठकु महतो कोइरी ([[माओवादी केन्द्र]])
|leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]]
|leader_name1 = सिताबती मुखिया
|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 =
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फाल्गुण]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 35.87
<!-- Population -->
|population_as_of = 2073
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 23,046
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीय
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपाल के प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +5:45
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 26.7
|longd = 86.28
|coordinates_display = title,inline
|coordinates_type = type:adm2nd_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = [[अर्नमा]]
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +977-33
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = पहिले के '''अर्नमा लालपुर''' गाविस के कार्यालय
|website =
|footnotes =
}}
'''अर्नमा गाँवपालिका''', [[नेपाल]] के [[प्रदेश संख्या २]] के [[सिराहा जिला]] में स्थित एक ठो गाँवपालिका बा। नेपाल में नया 744 स्थानीय प्रशासनिक इकाई लागू भइला के बाद से सिराहा जिला के पहिले के अर्नमा लालपुर, महनौर, गौरीपुर आ कृष्णपुर गांव विकास समिति सभ के मिला के अर्नमा गांवपालिका बनल ह।<ref name="गांवपालिका व नगरपालिका ">{{cite news|title=गांवपालिका व नगरपालिका कौन जिला मे कितना?|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=25 January 2018|publisher=लोकान्तर|date=25 January 2018|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ई गांवपालिका में 5 गो वार्ड बा। इ गांवपालिका के कूल जनसंख्या 22,912 बा आ क्षेत्रफल 37.76 वर्गकिलोमिटर बाटे।
एकर केंद्र पहिले के अर्नमा लालपुर गाविस के कार्यालय मे राखल गइल बा। एह गांवपालिका के उत्तर मे [[गोलबजार नगरपालिका]] दक्खिन मे [[औरही गांवपालिका]] पुरब मे [[सुखीपुर नगरपालिका]] आ पश्चिम मे [[विष्णुपुर गांवपालिका]] बाटे।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तह के विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=25 January 2018|archive-date=17 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|url-status=dead}}</ref>
==भूगोल==
अर्नमा गांवपालिका नेपाल के सिराहा जिला के हिस्सा हवे आ ई नेपाल में दक्खिनी-पूरबी हिस्सा में पड़े ला। ई इलाका नेपाल के [[तराई]] वाला इलाका हवे, मने कि पहाड़ प्रदेश के दक्खिन में समथर जमीन वाला इलाका हऽ।
इहाँ के जलवायु के निचला उष्णकटिबंधी जलवायु में रखल गइल बा<ref>{{cite journal|last1=Lillesø|first1=Jens-Peter Barnekow|last2=Shrestha|first2=Tirtha B.|last3=Dhakal|first3=Lokendra P.|last4=Nayaju|first4=Ratna P.|last5=Shrestha|first5=Rabin|title=The Map of Potential Vegetation of Nepal|journal=Development and Environment|date=2005|issue=2|url=http://curis.ku.dk/ws/files/20497354/de2_001.pdf|publisher=Center for Skov, Landskab og Planlægning/Københavns Universitet|language=en|format=pdf|access-date=2018-01-29|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203032538/http://curis.ku.dk/ws/files/20497354/de2_001.pdf|url-status=dead}}</ref> हालाँकि, कोपेन के जलवायु बर्गीकरण के हिसाब से ई इलाका Cwb कटेगरी में रखल जाला।
==स्थानिय प्रशासन आ शामिल इकाई सभ==
नेपाल के बाकी गाँवपालिका सभ नियर, अर्नमा गाँवपालिका में भी स्थानीय प्रशासन के ब्यवस्था बा। इहवों, गाँवपालिका के एक ठो कार्यालय बा आ गाँवपालिका के स्थानीय प्रशासन [[गांव कार्यपालिका]] द्वारा चलावल जाला जेकर अध्यक्ष आ उपाध्यक्ष चुनाव होकर चुनल जाला।
<div style="float:right">
{| class="wikitable"
|-
! गिनती !! गाँव के नाँव !! कुल जनसंख्या <small>(2011)</small><ref name="नेपालक राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)"/>
|-
| 1. || अर्नमा लालपुर || 9,241
|-
| 2. || महनौर || 6,365
|-
| 3. || गौरीपुर || 3,029
|-
| 4. || कृष्णपुर || 4,277
|}</div>
गाँवपालिका में आवे वाला गाँव सभ, जिनहन के पाहिले [[गाँउ बिकास समीति]] (गाविस) कहल जाय, के बिबरन नीचे दिहल गइल बा:
===अर्नमा लालपुर===
अर्नमा गाँवपालिका के इकाई बा। पहिले ई अर्नमा लालपुर गाविस के रूप में रहल। नेपालके सन 2011 के जनगणना अनुसार अर्नमा लालपुर के 1,731 घर मे कूल जनसंख्या 9,241 बाटे। एह में मरदाना लोग के संख्या 4,444 आ औरत लोग के संख्या 4,797 बा।<ref name="नेपालक राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)"/>
===महनौर===
अर्नमा गाँवपालिका के इकाई बा। पहिले ई महनौर गाविस के रूप में रहल। नेपालके सन 2011 के जनगणना अनुसार महनौर के 1,060 घर मे कूल जनसंख्या 6,365 बाटे। एह में मरदाना लोग के संख्या 2,976 आ औरत लोग के संख्या 3,389 बा।<ref name="नेपालक राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)"/>
===गौरीपुर===
गौरीपुर, जे पहिले के ब्यवस्था में एगो गाँवबिकास समिति रहल, अब अर्नमा गाँवपालिका के इकाई बा। नेपालके सन 2011 के जनगणना अनुसार इहाँ के 520 घर मे कूल जनसंख्या 3,029 बाटे। एह में मरदाना लोग के संख्या 1,433 आ औरत लोग के संख्या 1,596 बा।<ref name="नेपालक राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)"/>
===कृष्णपुर बिर्ता ===
अर्नमा गाँवपालिका के इकाई बा। पहिले ई कृष्णपुर बिर्ता गाविस के रूप में रहल। नेपाल के सन 2011 के जनगणना अनुसार कृष्णपुर के 736 घर मे कूल जनसंख्या 4,277 बाटे। एह में मरदाना लोग के संख्या 2,087 आ औरत लोग के संख्या 2,190 बा।<ref name="नेपालक राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite web|title=नेपाल के राष्ट्रिय जनगणना 2068 (गाविस तह)|url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|website=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=2012|access-date=2018-01-31|archive-date=2016-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202182818/http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|url-status=dead}}</ref>
==इहो देखल जाय==
* [[नेपाल के गाँवपालिका सभ के लिस्ट]]
* [[नेपाल के नगरपालिका सभ के लिस्ट]]
{{clear}}
==संदर्भ==
{{reflist}}
==बाहरी कड़ी==
*[http://www.ddcsiraha.gov.np/ जिला समन्वय समिति के कार्यालय, सिराहा, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609030358/http://dccsiraha.gov.np// |date=2020-06-09 }}
{{Geographic location |state = expanded
|Centre = अर्नमा
|North = नरहा, गोलबजार
|Northeast =
|East = सुखीपुर
|Southeast =
|South = औरही
|Southwest =
|West = बिष्णुपुर, सिराहा
|Northwest =
}}
{{सिराहा जिला}}
[[श्रेणी:नेपाल के गाँवपालिका]]
[[श्रेणी:प्रदेश संख्या 2 के गाँवपालिका सभ]]
[[श्रेणी:सिराहा जिला के नगरपालिका आ गाँवपालिका सभ]]
9wc8gppf1wq228s4zx88qi8a5cy6ij1
धनगढ़ीमाई
0
54019
809067
788502
2026-10-28T13:21:48Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809067
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = धनगढ़ीमाई
|other_name = Dhangadhimai
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[नेपाल के नगरपालिका सभ के लिस्ट|नगरपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = धनगढ़ीमाई
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[प्रदेश संख्या २]]
|subdivision_type3 = [[नेपाल के जिला सभ के लिस्ट|जिला]]
|subdivision_name3 = [[सिराहा जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[नेपाल के प्रशासनिक बिभाजन|स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[नगर कार्यपालिका]]
|leader_title = नगर प्रमुख
|leader_name = हरी नारायण चौधरी([[माओवादी केन्द्र]])<ref>http://thahakhabar.com/news/23972</ref>
|leader_title1 = उप-प्रमुख
|leader_name1 = फूल कुमारी श्रेष्ठ<ref>http://dhangadhimaimun.gov.np/</ref>
|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 = रामहरि शर्मा
|established_title = स्थापना
|established_date = 27 फाल्गुण 2073
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 159.51
<!-- Population -->
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 47,449
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीय
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपाल मानक समय|नेपाल समय]]
|utc_offset = +5:45
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 26.768
|longd = 86.403
|coordinates_display = title,inline
|coordinates_type = type:adm2nd_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = धनगढ़ीमाई
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +977-33
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = पहिले के ''धनगढ़ी''' गाविस के [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''धनगढ़ीमाई नगरपालिका''', [[नेपाल]] के [[सिराहा जिला]] में एगो नगरपालिका बा। ई नगरपालिका में 14 गो वार्ड बा। एह नगरपालिका के कुल जनसंख्या 47,449 बा आ क्षेत्रफल159.51 वर्गकिलोमीटर बाटे।
नेपाल में नेपालके नया 744 स्थानीय प्रशासनिक इकाई लागू भइला के बाद से [[सिराहा जिला]] के पहिले के '''भवानीपुर''', '''हनुमाननगर प्रध''', '''फुल्कहाकट्टी''', '''अयोध्यानगर''', '''धनगढ़ी''' आ '''विष्णुपुरकट्टी''' गाँव विकास समिति सभ के मिला के [[धनगढ़ीमाई नगरपालिका]] बनल ह।<ref name="division">{{cite news|title=गाँवपालिका व नगरपालिका कौन जिला मे कितना?|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=6 फरवरी 2018|publisher=लोकान्तर|date=6 फरवरी 2018|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref>
एकर केंद्र पहिले के '''धनगढ़ी''' गाविस के कार्यालय मे राखल गइल बा। एह नगरपालिका के उत्तर मे [[उदयपुर जिला]] दक्खिन मे [[सुखीपुर नगरपालिका]], [[लक्ष्मीपुर पतारी गांवपालिका]] पुरब मे [[लहान नगरपालिका]] आ पश्चिम मे [[गोलबजार नगरपालिका]] बाड़ें।<ref>{{cite web |title=स्थानीय तह के विवरण |url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list |website=mofald.gov.np |publisher=संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मंत्रालय, [[नेपाल सरकार]] |accessdate=6 फरवरी 2018 |archive-date=2019-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list |url-status=dead }}</ref>
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[नेपाल के गाँवपालिका सभ के लिस्ट]]
* [[नेपाल के नगरपालिका सभ के लिस्ट]]
==संदर्भ==
{{reflist|33em}}
==बाहरी कड़ी==
*[http://dhangadhimaimun.gov.np/ne धनगढ़ीमाई नगरपालिका के कार्यालय]
{{Geographic location |state = expanded
|Centre = धनगढ़ीमाई नगरपालिका
|North = [[उदयपुर जिला]]
|Northeast =
|East = [[लहान नगरपालिका]]
|Southeast =
|South = [[सुखीपुर नगरपालिका]], [[लक्ष्मीपुर पतारी गांवपालिका]]
|Southwest =
|West = [[गोलबजार नगरपालिका]]
|Northwest =
}}
{{सिराहा जिला}}
[[श्रेणी:नेपाल के गाँवपालिका]]
[[श्रेणी:प्रदेश संख्या 2 के गाँवपालिका सभ]]
[[श्रेणी:सिराहा जिला के नगरपालिका आ गाँवपालिका सभ]]
mayz3xsmmlpm0hn74fh7vswsehatdz0
अपलोड
0
55036
809022
546284
2026-10-28T13:12:07Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809022
wikitext
text/x-wiki
{{multiple image
| width = 100
| footer = अपलोडिंग खाती इस्तेमाल होखे वाला तीन किसिम के मूलभूत चीन्हा
| image1 = Icons8 flat upload.svg
| alt1 = Up-looking arrow below a flat surface (a line)
| image2 = Upload alt font awesome.svg
| alt2 = Up-looking arrow over an open box (a hollow long rectangle with the top line removed)
| image3 = Noun project Upload.svg
| alt3 = Up-looking arrow inside a circle
}}
'''अपलोड''' करे के मतलब, [[कंप्यूटर नेटवर्क]] पर मौजूद कौनों बाहरी (रिमोट) सर्वर भा दुसरे क्लायंट के सिस्टम पर डेटा भेजल हवे,<ref>{{cite web|author= |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/upload |title=Upload | Definition of Upload by Merriam-Webster |publisher=Merriam-webster.com |date= |accessdate=2018-02-17}}</ref> एकरे बाद ऊ रिमोट सर्वर भा दुसरहा क्लायंट ओह डेटा के एगो कॉपी सहेज के रख सके ला। ई [[डाउनलोड]] के ठीक उल्टा प्रासेस हवे जेह में दुसरे सिस्टम भा सर्वर से डेटा माँग के रिसीव कइल जाला।
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[इंटरनेट]]
* [[डाउनलोड]]
* [[सर्वर]]
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
{{commons category|SVG upload icons}}
[[श्रेणी:कंप्यूटर]]
[[श्रेणी:इंटरनेट]]
[[श्रेणी:कंप्यूटर नेटवर्क]]
{{internet-stub}}
blldgme2c75kdo1ag2lsv9vcjo31lt7
अलेक्जेंडर पोप
0
55558
809112
758110
2026-10-28T15:38:23Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809112
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = अलेक्जेंडर पोप
| birth_name Alexander Pope
| image = Alexander Pope by Michael Dahl.jpg
| caption = '''अलेक्जेंडर पोप''' (c. 1727)
| birth_date = {{birth date|df=yes|1688|5|21}}
| birth_place = [[लंदन]], [[इंग्लैंड]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|1744|5|30|1688|5|21}}
| death_place = ट्विकेनहेम, मिडिलसेक्स, इंग्लैंड
| resting_place = सेंट मैरीज चर्च, ट्विकेनहेम, मिडिलसेक्स, इंग्लैंड
| occupation = [[कवी]]
| signature = Alexander Pope signature.svg
}}
'''अलेक्जेंडर पोप''' ([[अंग्रेजी]]: Alexander Pope; 21 मई 1688 – 30 मई 1744) 18वीं सदी के एगो अंगरेज कवि रहलें। इनका के ब्यंग वाला कबिता, होमर के कृति के अनुबाद, आ अपना कबिता में ''हिरोइक कपुलेट'' नाँव के छंद के इस्तेमाल खाती जानल जाला। इनके गिनती अंग्रेजी भाषा के बड़ कबी लोग में होला आ ''ऑक्सफ़ोर्ड डिक्शनरी ऑफ कोटेशन'' में [[शेक्सपियर]] के बाद सभसे ढेर कोटेशन इनही के बाड़ी स।<ref>''Dictionary of Quotations'' (1999)</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
{{Commons category|Alexander Pope}}
* {{gutenberg author| id=Pope,_Alexander| name=Alexander Pope}}
* {{Internet Archive author |sname=Alexander Pope}}
* {{Librivox author |id=1231}}
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p0038x97 BBC audio file]. ''[[In Our Time (BBC Radio 4)|In Our Time]], radio 4 discussion of Pope.
{{Authority control}}
[[श्रेणी:अंग्रेज कवि]]
[[श्रेणी:अंग्रेजी-भाषा के कवि]]
{{poet-stub}}
m6g7iw8ixcmnrdz5kyi9koql2s8s9zj
अल्फ्रेड, लार्ड टेनिसन
0
55606
809117
758117
2026-10-28T15:38:50Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809117
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = <small>दि राइट ऑनरेबल</small><br/>दि लॉर्ड टेनिसन<br/><small>[[रॉयल सोसाइटी|FRS]]</small>
| image = Alfred Lord Tennyson, autographed portrait by Elliott & Fry (cropped).jpg
| caption = पोर्ट्रेट, इल्लियट एंड फ्राई द्वारा, लगभग 1860 के दशक।
| birth_date = 6 अगस्त 1809
| birth_place = सोमर्सबाई, लिंकनशायर, [[इंग्लैंड]]
| alma_mater = ट्रिनिटी कॉलेज, कैंब्रिज (कवनो डिग्री ना)
| death_date = {{death date and age|1892|10|6|1809|8|6|df=y}}
| death_place = लुर्गाशाल, [[ससेक्स]], इंग्लैंड<ref name="UKLB">{{cite web|url=http://www.britishlistedbuildings.co.uk/en-410472-aldworth-house-lurgashall-west-sussex|title=British Listed Buildings – Aldworth House, Lurgashall|publisher=British Listed Buildings Online|accessdate=5 November 2012}}</ref>
| occupation = पोएट लॉरिएट (1850-1892)
| resting_place = वेस्टमिन्स्टर एबे
| movement = विक्टोरियन
| spouse = {{marriage|एमिली सेलवुड|13 जून 1850}}
| children = {{plainlist|* हालम टेनिसन
* लियोनेल टेनिसन}}
| website =
}}
'''अल्फ्रेड टेनिसन''', '''पहिला बैरन टेनिसन''', [[रॉयल सोसाइटी|FRS]] (6 अगस्त 1809 – 6 अक्टूबर 1892) यूनाइटेड किंगडम आ आयरलैंड के पोएट लौरियेट रहलें। ज्यादातर विक्टोरियाई जुग के दौरान उहे एह पद पर रहलें आ अंगरेज कवी लोग में सभसे परभावशाली आ पापुलर कवी सभ में से एक गिनल जालें।<ref>[http://www.dailymail.co.uk/home/moslive/article-1302117/Ten-greatest-British-poets.html "Ten of the greatest: British poets"]. ''Mail on Sunday''. Retrieved 6 November 2012</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
{{commons|}}
* [http://www.blackcatpoems.com/t/alfred_tennyson.html Poems by Alfred Tennyson]
* [http://www.poetry-index.net/AlfredTennyson.html Selected Works at Poetry Index]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:टेनिसन, अल्फ्रेड}}
[[श्रेणी:अंग्रेज कवि]]
[[श्रेणी:अंग्रेजी-भाषा के कवि]]
{{poet-stub}}
1u7uc88jz4a0h3oer7e5fopbmxz49kt
अल्बर्ट ब्रिज, लंदन
0
55617
809122
548949
2026-10-28T15:39:10Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809122
wikitext
text/x-wiki
[[File:Albert Bridge at night, London, UK - Diliff.jpg|thumb|230px|alt=bridge|अल्बर्ट ब्रिज]]
'''अल्बर्ट ब्रिज''' पच्छिमी [[लंदन]] में [[टेम्स नदी]] पर बनल एगो सड़क पुल हवे। ई चेल्सिया आ बैटरसी के जोड़े ला। एकर डिजाइन 1873 में [[केबिल पर टिकल पुल]] के रूप में बनल, ई बहुत बेहतर ना बुझाइल आ एही कारन 1884 से 1887 के बीचा में सस्पेंशन ब्रिज के कुछ चीज शामिल कइल गइल। साल 1973 में दू गो कंक्रीट के पाया जोड़ल गइल आ बिचला हिस्सा के बीम पुल में बदल दिहल गइल। लंदन के बिचला हिस्सा में टेम्स पर बनल सड़क पुल सभ में से ई दू गो अइसन पुल सभ में से एक बा जिनहन के आज ले कबो पूरा तरीका से बदलल (रिप्लेस) ना कइल गइल बा। एकरे अलावा लंदन में ई एकलौता अइसन पुल बा जेह पर चुंगी वाला घर अभिन ले बचल बाटे।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
[[श्रेणी:लंदन]]
[[श्रेणी:पुल]]
{{struct-stub}}
o73ul40uw1pfkk8usg07q6x9rujrsxc
अवहट्ठ
0
55672
809129
784326
2026-10-28T15:39:49Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809129
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
|name=अवहट्ठ
|nativename=অবহট্ঠ
|region=[[भारत]]
|extinct=[[14वीं सदी]]
| familycolor = Indo-European
| fam2 = [[:en:Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]]
| fam3 = [[:en:Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]]
| fam4 = [[:en:Indo-Aryan languages#Eastern Zone (Magadhan)|Eastern Zone (Magadhan)]]
| fam5 = [[Bengali-Assamese]]
|script=[[देवनागरी]], [[बंगाली लिखाई|बांग्ला]]
|iso3=none
|glotto=none
|altname=अवहट्ट, अबहट्ठ}}
'''अवहट्ठ''', '''अवहट्ट''' भा '''अबहट्ठ''' ({{Lang-bn|অবহট্ঠ|translit=Abahaṭṭha}}) मध्यजुग के एगो भारतीय भाषा रहल। ई भाषा [[:hi:मागधी प्राकृत|मागधी प्राकृत]] से निकलल [[:hi:अपभ्रंश|अपभ्रंश]] रहे आ एक समय में [[मिथिला]], [[बंगाल]], [[आसाम]] वगैरह इलाका के साहित्य आ संपर्क के भाषा रहल, एही के समय में देसी बोली सभ से वर्तमान पूरबी भाषा [[ओडिया]], [[मैथिली]], [[मगही]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[असमिया भाषा|असमिया]] वगैरह सभ के उत्पत्ती भइल हवे।
[[श्रेणी:इंडो-आर्यन भाषा]]
{{lang-stub}}
00vu0ah2eailzyiqsadk261a8lvduy1
हिलिहांग
0
55711
809043
765374
2026-10-28T13:17:09Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809043
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = हिलिहांग
| settlement_type= [[गाँवपालिका]]
| official_name = हिलिहाङ गाँउपालिका
| pushpin_map = Nepal
| pushpin_label_position= top
| pushpin_mapsize = 300
| pushpin_map_caption = नेपाल में लोकेशन
| coordinates = {{coord|27.24|87.78|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}}<!-- पञ्चमी गाविस के निर्देशांक -->
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{झंडा|नेपाल}}
| subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश सभ|प्रदेश]]
| subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[नेपाल के प्रशासनिक विभाजन|बिकास क्षेत्र]]
| subdivision_name2 = [[पूर्वांचल विकास क्षेत्र, नेपाल|पूर्वांचल]]
| subdivision_type3 = [[नेपाल के अंचल|अंचल]]
| subdivision_name3 = [[मेची अंचल|मेची]]
| subdivision_type4 = [[नेपाल के जिला सभ के लिस्ट|जिला]]
| subdivision_name4 = [[पाँचथर जिला|पाँचथर]]
| established_title = स्थापना
| established_date = 10 मार्च 2017<br/>27 फागुन 2073 ([[नेपाली कैलेंडर|बिक्रम सं॰]])
| government_type = स्थानीय सरकार
| governing_body = [[गांव कार्यपालिका]]
| area_total_km2 = 123.01
| population_total = 22913
| population_as_of = 2017
| population_footnotes = <ref name="election_result" />
| population_density_km2 = auto
| timezone = [[नेपाल समय]]
| utc_offset = +5:45
}}
'''हिलिहांग''' [[नेपाल]] के [[कोशी प्रदेश]] के [[पाँचथर जिला]] में एगो [[गाँवपालिका]] बा। नेपाल में नाया 744 स्थानीय प्रशासनिक इकाई<ref name="लोकांतर">{{cite news|title=गांवपालिका व नगरपालिका कौन जिला मे कितना?|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=25 January 2018|publisher=लोकान्तर|date=25 January 2018|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> लागू भइला के बाद से पुरनका समय के अमरपुर, पंचमी, सुभांग आ भारपा [[गाँव बिकास समीति]] (गाविस) सभ के मिला दिहल गइल आ एह गाँवपालिका के स्थापना भइल। एह गाँवपालिका के अब कुल 7 गो वार्ड में बाँटल गइल आ एकर कार्यालय पहिले के पञ्चमी गाविस के केंद्र पर रखल गइल बा। गाँवपालिका के कुल जनसंख्या 22,913 बा आ कुल रकबा 123.01 वर्ग किलोमीटर बाटे।<ref name="election_result">{{Cite news|url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf|title=MOFALD List of Gaupalika|access-date=2017-06-02|language=en}}</ref>
==भूगोल==
{{खाली खंड}}
==जनसंख्या==
साल 2017 में नेपाली इलेक्शन के समय भइल जनगणना के अनुमान अनुसार एह गाँवपालिका के कुल जनसंख्या 22,913 रहल आ कुल रकबा 123.01 वर्ग किलोमीटर रहल।<ref name="election_result" /> एकरा पहिले एह गाँवपालिका में शामिल गाविस सभ के अलग-अलग जनसंख्या<ref name="census2011">{{cite web|title=नेपाल के राष्ट्रिय जनगणना 2011 (वि. 2068) (गाविस तह)|url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|website=नेपाल सरकार|publisher=राष्ट्रिय योजना आयोग|date=2012|access-date=2018-03-06|archive-date=2016-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202182818/http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|url-status=dead}}</ref> के बिबरन सारणी में दिहल गइल बा:
<div style="float:right">
{| class="wikitable"
|-
! गिनती !! गाँव के नाँव !! कुल जनसंख्या <small>(2011)</small><ref name="census2011"/>
|-
| 1. || अमरपुर || 6,343
|-
| 2. || पंचमी || 4,878
|-
| 3. || सुभांग || 4,799
|-
| 4. || भारपा || 6,893
|}</div>
==प्रशासनिक बिभाजन==
हिलिहांग गाँवपालिका के निर्माण से पहिले ई इलाका कई गो गाविस सभ में बिभाजित रहल जिनहन के आपस में बिलय क के ई गाँवपालिका बनावल गइल। ई गाविस सभ बा:
* अमरपुर
* पंचमी
* सुभांग
* भारपा
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|35em}}
==बाहरी कड़ी==
{{Geographic location |state = expanded
|Centre = हिलिहांग
|North = [[यांगवरक, पाँचथर|यांगवरक]] आ [[ताप्लेजुंग जिला]]
|Northeast =
|East = [[फालेलुंग]] आ [[यांगवरक, पाँचथर|यांगवरक]]
|Southeast =
|South = [[फिदिम]] नगरपालिका
|Southwest =
|West = [[तेहथ्रुम जिला]]
|Northwest =
}}
{{पाँचथर जिला}}
[[श्रेणी:पाँचथर जिला के नगरपालिका आ गाँवपालिका सभ]]
[[श्रेणी:कोशी प्रदेश के गाँवपालिका सभ]]
[[श्रेणी:नेपाल के गाँवपालिका]]
{{nepal-geo-stub}}
t07v1lehlyb2y244xi1mkanegwg1uti
बोरियम
0
55864
808912
781304
2026-10-28T12:38:44Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808912
wikitext
text/x-wiki
'''बोरियम''' ({{Lang|en|Borium}}) एगो रासायनिक सामग्री हवे जे टंगस्टन कार्बाइड के ग्रेन्यूल सभ के मोलायम धातु सभ के साथ मिलल रूप के रूप में होखे ला। ई [[बोरियम (तत्व)]], [[बेरियम]], चाहे [[बोरान]] से अलग चीज हवे हालाँकि, दुनिया के कई भाषा सभ में बोरान के बोरियम भी कहल जाला। एही तरह से नील्स बोर के नांव पर रखल तत्व ''[[बोरियम (तत्व)|bohrium]]'' के उच्चारण भी बोरियम होखे ला।
बोरियम के इस्तेमाल [[घोड़ा]] के नालसाजी में इस्तेमाल होला। आरी के दांता में भी एकर इस्तेमाल कइल जाला।
{{Chem-stub}}
rgbqtz3nnc17ymco3j7y3wpskcwqeo5
अंगेला मैर्केल
0
56463
808925
762296
2026-10-28T12:41:17Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808925
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = अंगेला मैर्केल<br /><small>Angela Merkel</small>
| image = Angela Merkel Juli 2010 - 3zu4.jpg
| office = जर्मनी के चांसलर
<!-- | president = Horst Köhler<br>Christian Wulff<br>Joachim Gauck<br>Frank-Walter Steinmeier
| 1blankname = {{nowrap|वाइस चांसलर}}
| 1namedata = Franz Müntefering<br>Frank-Walter Steinmeier<br>Guido Westerwelle<br>Philipp Rösler<br>Sigmar Gabriel<br>Olaf Scholz -->
| term_start = 22 नवंबर 2005
| term_end =
| predecessor = जेरार्ड श्रूडर
| successor =
| office1 = सीडीयू के नेता
<!-- | 1blankname1 = {{nowrap|जनरल सेक्रेटरी}}
| 1namedata1 = रुप्रेच्ट<br>लोरेंज मेयर<br>रोनाल्ड पोफाला<br>हरमन ग्रूहे<br>पीटर टॉबर<br>अन्नेग्रेट क्राम्प-कार्नबाउअर --><!-- Numbering to elevate Sec Gen above Deputy Leader -->
<!-- | deputy2 = Volker Bouffier<br>Ursula von der Leyen<br>Julia Klöckner<br>Armin Laschet<br>Thomas Strobl -->
| term_start1 = 10 अप्रैल 2000
| term_end1 =
| predecessor2 = वुल्फगैंग शौबल
| successor2 =
<!-- टेम्परेरी रूप से लुकवावल
| office3 = CDU/CSU|CDU/CSU संसदीय दल के चेयरमैन
| deputy3 = Horst Seehofer<br>Ronald Pofalla
| term_start3 = 22 September 2002
| term_end3 = 18 September 2005
| predecessor3= [[Friedrich Merz]]
| successor3 = [[Volker Kauder]]
| office4 = General Secretary of the [[Christian Democratic Union of Germany|Christian Democratic Union]]
| leader4 = [[Wolfgang Schäuble]]
| term_start4 = 7 November 1998
| term_end4 = 10 April 2000
| predecessor4= [[Peter Hintze]]
| successor4 = [[Ruprecht Polenz]]
| office5 = [[Federal Ministry of the Environment, Nature Conservation, Building and Nuclear Safety|Federal Minister for the Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety]]
| chancellor5 = [[Helmut Kohl]]
| term_start5 = 17 November 1994
| term_end5 = 26 October 1998
| predecessor5= [[Klaus Töpfer]]
| successor5 = [[Jürgen Trittin]]
| office6 = [[Federal Ministry of Family Affairs, Senior Citizens, Women and Youth|Federal Minister for Women and Youth]]
| chancellor6 = [[Helmut Kohl]]
| term_start6 = 18 January 1991
| term_end6 = 17 November 1994
| predecessor6= [[Ursula Lehr]]
| successor6 = [[Claudia Nolte]]
| office7 = Member of the [[Bundestag]]
| term_start7 = 22 September 2013
| term_end7 =
| constituency7 = [[Vorpommern-Rügen – Vorpommern-Greifswald I]]
| successor7 =
| term_start8 = 18 January 1991
| term_end8 = 22 September 2013
| constituency8 = [[Stralsund – Nordvorpommern – Rügen (electoral district)|Stralsund – Nordvorpommern – Rügen]]
-->
| birth_name = अंगेला डोरोथी कास्नर
| birth_date = {{birth date and age|1954|7|17|df=y}}
| birth_place = हैंबर्ग, पच्छिमी जर्मनी {{small|(अब [[जर्मनी]])}}
| death_date =
| death_place =
| party = डेमोक्रेटिक अवेकनिंग {{small|(1989–1990)}}<br>क्रिश्चियन डेमोक्रेटिक यूनियन {{small|(1990–present)}}
| spouse = उलरिच मैर्केल {{small|(1977–1982)}}<br>जोआचिम सॉ'र {{small|(1998–वर्तमान)}}
| alma_mater = लाइपजिग विश्वविद्यालय
| signature = Angela Merkel Signature.svg
}}
'''अंगेला मैर्केल''' एगो जर्मन राजनीतिक नेता आ [[जर्मनी]] के वर्तमान चांसलर बाड़ी। ई एह पद प साल 2005 से बाड़ी आ 14 मार्च 2018 के चउथी बेर ई पद फिन से सम्हरली।<ref>{{cite web|url=http://www.dw.com/hi/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2-%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A5%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80/a-42968482 |title=मैर्केल ने संभाली चौथी बार चांसलर की कुर्सी | दुनिया | DW | 14.03.2018 |publisher=DW |date=2018-02-27 |accessdate=2018-03-15}}</ref> मैर्केल, साल 2000 से, जर्मनी के क्रिश्चियन डेमोक्रेटिक यूनियन (सीडीयू) नाँव के पार्टी के नेता हई<ref>[http://www.bundeskanzlerin.de/Content/DE/Artikel/2017/09/2017-09-25-nach-der-bundestagswahl.html Government continues as acting government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171115133211/https://www.bundeskanzlerin.de/Content/DE/Artikel/2017/09/2017-09-25-nach-der-bundestagswahl.html |date=2017-11-15 }}, bundeskanzlerin.de, October 24th 2017</ref> आ इनका के [[यूरोपियन यूनियन]] के "डी फैक्टो" नेता के रूप में देखल जाला, दुनिया के सभसे ताकतवर औरत के दर्जा भी दिहल जाला अउरी आजाद दुनिया (फ्री वल्ड) के नेता भी मानल जाला।<!--This is cited in the body; discuss on talk before changing the preceding sentence-->
मर्केल के जनम तब के पच्छिमी जर्मनी के हैम्बर्ग में भइल आ बहुत बचपने में ई पूरबी जर्मनी आ गइली जब इनके बाबूजी के, जे एगो लूथरवादी क्लर्जीमैन रहलें, पार्लेबर्ग में चारागाह हासिल भ गइल। मर्केल 1986 में क्वांटम रसायनशास्त्र में पीएचडी के डिग्री लिहली आ ओके बाद 1989 तक ले रिसर्च साइंटिस्ट के रूप में काम कइली। 1989 राजनीतिक घटनाक्रम, जेकरा के ''89 के क्रांति'' कहल जाला, के बाद इनके आगमन राजनीति के क्षेत्र में भइल, कुछ दिन ई पूरबी जर्मनी के पहिली चुनल गइल सरकार में उप-प्रबक्ता भी रहली जब एह सरकार के अगुवा लोथर डी मैइज़ेरी रहलें। साल 1990 में जर्मनी के एकीकरण भइल आ एकरे बाद मर्केल मेक्लेनबर्ग-वूर्पोम्मर्न राज्य से बूडेस्टाग में चुनल गइली। एकरे बाद से ई हमेशा लगातार जीतत आ रहल बाड़ी। एकरे बाद ई कई पद आ मंत्रालय सभ के मंत्री रहली आ सीडीयू के जनरल-सेक्रेटरी चुनल गइली।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:1954 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:जर्मन चांसलर]]
[[श्रेणी:जर्मनी के लोग]]
{{bio-stub}}
253imod2h4gfajz9s3rqu43le58t2vu
अताउल्लाह ख़ान
0
57004
808987
803998
2026-10-28T13:08:10Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808987
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| name = अताउल्लाह ख़ान ईसाखेलवी
| image = Attaullah Khan Esakhailvi.JPG
| caption =
| background = solo_singer
| birth_name = अताउल्लाह ख़ान नियाज़ी
| birth_date = {{birth date and age|1951|8|19|df=yes}}
| birth_place = मियाँवाली, पंजाब, [[पाकिस्तान]]
| origin = पंजाब, [[पाकिस्तान]]
| genre = सराइकी संगीत, [[पंजाबी संगीत]]
| occupation = सराइकी, [[झूमर]], पंजाबी, ग़ज़ल
| years_active = 1971–अबतक
}}
'''अताउल्लाह ख़ान ईसाखेलवी''' (जनम: 19 अगस्त 1951), जिनके भोजपुरी इलाका में आमतौर प '''अताउल्ला खान''' आ इनके मूल इलाका में '''लाला''' (अरथ: बड़ भाई) के नाँव से जानल जाला, पंजाबी (पाकिस्तानी) गायक कलाकार बाड़ें। मूल रूप से पंजाबी भाषा आ सराइकी भाषा के ई गायक, भारत में भी अपना उर्दू गजल आ झूमर सभ खाती बहुत जानल-मानल कलाकार हवें।
पाकिस्तान सरकार इनका के तमगा-ए-हुस्ने-कारकर्दगी (अंग्रेजी: प्राइड ऑफ दि परफार्मेंस अवार्ड) दिहले बा आ ई ब्रिटेन के रानी एलिजाबेथ दुआरा सम्मानित हो चुकल बाने। एक समय में इनके नाँव गिनीज बुक में सामिल भइल जब इनके एल्बम सभसे ढेर गिनती में रिलीज होखे वाला एल्बम बनल।<ref>{{cite web|url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/guinness-world-records-holder-attaullah-esakhelvi-turns-65/|title=Guinness world record holder Attaullah Esakhelvi turns 65|author=|date=|website=dailypakistan.com.pk|access-date=2018-03-27|archive-date=2017-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905235914/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/guinness-world-records-holder-attaullah-esakhelvi-turns-65/|url-status=dead}}</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:पाकिस्तानी लोग]]
[[श्रेणी:सिंगर]]
[[श्रेणी:1951 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:पाकिस्तानी मुसलमान]]
{{singer-stub}}
457if1gyf34ljeso0utsh4km6mek8ju
अफिरकी धान
0
59136
809025
748221
2026-10-28T13:13:21Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809025
wikitext
text/x-wiki
{{about|अफिरकी प्रजाति|एशियाई प्रजाति|धान}}
{{speciesbox
|image = Oryza glaberrima seeds.jpg
|image_caption = Seeds of ''Oryza glaberrima''
|genus = Oryza
|species = glaberrima
|authority = [[Steud.]]
|range_map = Oryza glaberrima distribution.svg
|range_map_caption = The range of wild ''Oryza glaberrima''. The plant is cultivated outside its wild range.
}}
'''अफिरकी धान''' (बैज्ञानिक नाँव: Oryza glaberrima) धान बंस के दू गो प्रजाति सभ में से एक हवे; ई एक किसिम के घास हवे जेकरा बीया से चाउर उपराजल जाला। मूल रूप से एकर खेती, फसल के रूप में अफिरका के नम [[उष्णकटिबंध|गरम इलाका]] सभ में होखे ला आ कुछ मात्रा में ई अमेरिका महादीप में भी चहुँपल बा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:चाउर]]
[[श्रेणी:अनाज]]
{{agri-stub}}
oupt8wdgc93jmtdk4brh3loryje0cax
अब्राहम लिंकन
0
60778
809036
788233
2026-10-28T13:16:16Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809036
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = अब्राहम लिंकन
| native_name = Abraham Lincoln
| office = अमेरिका के राष्ट्रपति{{!}}राष्ट्रपति, अमेरिका
| image = Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg
| alt = An iconic photograph of a bearded Abraham Lincoln showing his head and shoulders.
| caption = प्रेसिडेंट लिंकन, नवंबर 1863 में
| vicepresident =
| signature = Abraham Lincoln 1862 signature.svg
| signature_alt = Cursive signature in ink
| district2 =
| predecessor2 =
| party = विग (1834–1854)<br/>रिपब्लिकन (1854–1864)
| predecessor1 = [[जेम्स बुकानन]]
| successor1 = [[एंड्रयू जॉनसन]]
| successor2 =
| state2 =
| birth_date = {{birth date|1809|2|12}}
| birth_place = सिंकिंग स्प्रिंग फ़ार्म,<br/>नगीचे होजेनविले, केंचुकी, [[अमेरिका]]
| death_date = {{death date and age|1865|4|15|1809|2|12}}
| death_place = पेटरसन हाउस,<br/>[[वाशिंगटन, डी. सी.]], अमेरिका
| otherparty = नेशनल यूनियन (1864–1865)
| spouse = {{marriage|[[मैरी टॉड लिंकन|मैरी टॉड]]<br/>|4 November 1842|<!--Omitted per instructions on Template:Marriage-->}}
| children =
| parents =
| profession = वकील, राजनीतिक नेता
| allegiance =
| branch =
| serviceyears =
| rank =
| battles =
| term_start = 4 मार्च 1861
| term_end = 15 अप्रैल 1865
| term_start2 =
| term_end2 =
| state_house3 =
| office3 =
| term_start3 =
| term_end3 =
| death_cause = हत्या
| restingplace =
| height =
| footnotes =
}}
'''अब्राहम लिंकन''' [[यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]] के 16वाँ राष्ट्रपति रहलें। इनके कार्यकाल 1861 से 1865 में उनके मृत्यु तक रहल। इनके कार्यकाल के दौरान अमेरिका के इतिहास के प्रमुख घटना अमेरिकी गृहजुद्ध भइल आ एह स्थिति से अमेरिका के उबारे में इनकर बहुत जोगदान रहल। ई रिपब्लिकन पार्टी से रहले। ई अमेरिका के सबसे बड़ संकट - गृहजुद्ध ([[अमेरिकी सिविल वार]]) से पार लगइले। अमेरिका में दास प्रथा के अंत के श्रेय लिंकने के जाला।
अब्राहम लिंकन के जन्म एक गरीब परिवार में भइल। ई पहिला [[रिपब्लिकन]] रहलें जो अमेरिका के राष्ट्रपति बनलन। अब्राहम लिंकन के पिता के नाम थॉमस लिंकन रहल। राष्ट्रपति बने से पहिले लिंकन एगो वकील, इलिनोईस स्टेट के विधायक (लेजिस्लेटर), अमेरिका के हाउस ऑफ् रिप्रेस्न्टेटिव्स के सदस्य रहले। उ दू बेर सीनेट के चुनाव में असफलो भइल रहलें।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* ''[[ओ कैप्टन! माइ कैप्टन!]]'' - लिंकन के मउअत प [[वाल्ट ह्विट्मैन]] के लिखल कबिता।
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:अमेरिका के लोग]]
[[श्रेणी:अमेरिका के राष्ट्रपति]]
{{bio-stub}}
3g91ydmvsgu669xvodzjzur1kbvafg0
अलफोंस पिरेमस दे कैंडाल
0
61077
809106
804248
2026-10-28T15:37:42Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809106
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox scientist
|name = Alphonse Pyrame de Candolle
|image = Alphonse de Candolle.jpg
|caption = Alphonse Pyrame de Candolle
|birth_date = {{birth date|1806|10|28|df=y}}
|birth_place = [[Paris]], France
|death_date = {{death date and age|1893|04|04|1806|10|28|df=y}}
|death_place = [[Geneva]], Switzerland
|residence =
|citizenship =
|nationality = France <br>[[Switzerland]]
|ethnicity =
|field = [[botany]]
|work_institutions = [[University of Geneva]]
|alma_mater =
|doctoral_advisor =
|doctoral_students =
|known_for =
|author_abbrev_bot = A.DC.
|author_abbrev_zoo =
|influences = [[A. P. de Candolle]]
|influenced = [[Anne Casimir Pyrame de Candolle]], [[Nikolai Vavilov]]
|prizes = [[Linnean Medal]] {{small|(1889)}}
|religion =
|footnotes =
|signature = Unterschrift Alphonse Pyrame de Candolle (1806–1893).png
}}
'''अलफोंस पिरेमस दे कैंडाल''' (Alphonse Pyramus de Candolle) एगो फ्रांसीसी-स्विस बनस्पति बिग्यानी रहलें।
== बनस्पति प्रकार ==
कांडोल के किताब ''Géographie botanique raisonnée'' 1855 में छपल। एह में कैंडोल पूरा पृथिवी के बनस्पति सभ के पाँच परकार में बँटलें, एकर आधार [[जलवायु]] के प्रति बनस्पति के रिस्पांस रहल,<ref>{{cite book |last1=Oliver |first1=John E. |title=Encyclopedia of World Climatology |date=23 अप्रैल 2008 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-4020-3264-6 |url=https://books.google.co.in/books?id=-mwbAsxpRr0C&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA781&dq=candolle%20vegetation%20regions&hl=hi&pg=PA781#v=onepage&q=candolle%20vegetation%20regions&f=false |language=en}}</ref> इनहन में चार गो परकार तापमान आधारित रहलें आ एक ठो पानी के उपलब्धता पर आधारित रहल:
;मेगाथर्म्स: अइसन पेड़-पौधा आ बनस्पति जे हमेशा हाई टेम्प्रेचर आ नमी चाहे लें
;मेसोथर्म्स: कुछ कम (मॉडरेट) तापमान आ नमी चाहे वाला बनस्पति
;माइक्रोथर्म्स: अइसन बनस्पति जे कम समय के गर्मी आ तुलनात्मक रूप से बेसी जाड़ सह सके लें
;हेकिस्टोथर्म्स: ध्रुवीय क्षेत्र के बनस्पति, पेड़-रेखा (ट्री लाइन) के ओह पार वाला बनस्पति
;ज़ेरोफाइट्स: सूखा सह सके वाला बनस्पति।
== काम ==
{{refbegin|30em}}
* {{Cite book |last=de Candolle |first=Alphonse |year=1855|title=Géographie botanique raisonnée |url=https://archive.org/details/gographiebotaniq02cand |location=Paris|publisher= V. Masson|oclc=2156582 }}
* {{Cite book |last=de Candolle |first=Alphonse |year=1885 |orig-year=1882|title=Origin of Cultivated Plants |location=New York |publisher=Appleton |url=https://archive.org/details/origincultivate03candgoog |access-date= 19 February 2015}} (First edition in French)
* {{cite book |last1=Candolle |first1=Alphonse de |last2=Candolle |first2=Casimir de |author-link2=Casimir de Candolle|title=Monographiæ phanerogamarum Prodromi nunc continuatio, nunc revisio. 9 vols. |date=1878–1896 |publisher=vol.1-8, G. Masson; vol.9, Masson & Cie|location=Paris |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/45961#/summary|language=la}}
* Candolle, Alphonse de — ''[https://books.google.com/books?id=S-QkAAAAYAAJ&printsec=frontcover&cad=0#v=onepage&q&f=false Lois de la nomenclature botanique adoptées par le Congrès international de botanique tenu à Paris en août 1867…]'' Genève et Bale: H. Georg; Paris: J.-B. Baillière et fils, 1867. 64 p.
* Candolle, Alphonse de (Membre Corr. de l'Acad. Sciences, Paris; Foreign Member, Royal Soc, etc.) — ''Histoire des Sciences et des Savants depuis deux Siècles.'' Geneva, 1873.
* Candolle, Alphonse de. (1882). [https://archive.org/details/darwinconsidraup00cand ''Darwin considéré au point de vue des causes de son succès et de l'importance de ses travaux'']. Genève: H. Georg.
{{refend}}
{{clr}}
[[श्रेणी:स्विट्जरलैंड के लोग]]
[[श्रेणी:फ्रांस के लोग]]
[[श्रेणी:1893 में निधन]]
{{bio-stub}}
bayk4dh0m0qfot0zajohrxc26z2m5qy
अवध
0
61564
809125
769577
2026-10-28T15:39:34Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809125
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox region
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name = अवध
| settlement_type = इतिहासी क्षेत्र<br>प्रस्तावित राज्य
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| image_flag =
| flag_alt =
| image_seal =
| seal_alt =
| image_shield =
| shield_alt =
| nickname =
| motto =
| mottoeng =
| image_map = India Awadh locator map.svg
| map_alt =
| map_caption = वर्तमान में अवध क्षेत्र मानल जाए वाला इलाका के जगह
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
{{flag|नेपाल}}
| subdivision_type1 = राज्य
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]] आ [[प्रदेश संख्या 5]]
| subdivision_type2 = मंडल
| subdivision_name2 = [[लखनऊ मंडल]],<br>[[अयोध्या मंडल]],<br>[[देवीपाटन मंडल]],<br>[[कानपुर मंडल|कानपुर मंडल के कुछ भाग]],<br>[[प्रयागराज मंडल]]<br>[[नेपालगंज मंडल]]
| subdivision_type3 = भाषा
| subdivision_name3 = [[अवधी भाषा]]
| established_title =
| established_date =
| founder =
| seat_type =
| government_footnotes =
| unit_pref = Metric<!-- or US or UK -->
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_land_km2 =
| area_water_km2 =
| area_water_percent =
| area_note =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 100
| population_footnotes =
| population_total =
| population_as_of =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_note =
| timezone1 =
| utc_offset1 =
| website =
| footnotes =
}}
'''अवध''' इतिहासी रूप से मुग़ल काल आ ब्रिटिश राज के दौर में एगो इलाका रहे जे वर्तमान उत्तर प्रदेश आ प्रदेश संख्या ५ के कुछ हिस्सा सभ पर बिस्तार लिहले रहे; वर्तमान में ई उत्तर प्रदेश के अवधी भाषा बोलल जाए वाला जिला सभ के इलाका के कहल जाला आ उत्तर प्रदेश के बँटवारा के प्रस्ताव में एगो अलगा राज्य बनावे खाती प्रस्तावित बा। प्राचीन काल में एह क्षेत्र के काफी हिस्सा [[कोसल]] आ वत्स [[महाजनपद]] सभ के हिस्सा रहल, हालाँकि "अवध" नाँव के जिकिर मध्यकाल में 16वीं-सदी के बाद से मिले ला। एह इलाका के प्रशासन, मुगल राज के दौरान नवाब लोग के दिहल गइल आ अवध के ई नबाब लोग बाद में मुगल सत्ता के कमजोर होखे पर लगभग आजाद हो गइल रहे। अंगरेज लोग, एह इलाका के जीते के बाद यूनाइटेड प्रोविंस ऑफ आगरा एंड अवध (यूपी) बनावल जे आजादी के बाद वर्तमान उत्तर प्रदेश राज्य बनल। इतिहासी अवध क्षेत्र के जे हिस्सा वर्तमान में नेपाल देस में पड़े ला ऊ ओहिजा के प्रदेश संख्या 5 में बा आ नेपालगंज एह प्रदेश के राजधानी हवे।
नबाब लोग के समय में, पहिले अवध के राजधानी [[अयोध्या]] रहल। बाद में राजधानी [[लखनऊ]] के बनावल गइल जे वर्तमान में [[उत्तर प्रदेश]] के राजधानी बा।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के क्षेत्र]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के इतिहास]]
[[श्रेणी:प्रदेश संख्या 5]]
{{India-hist-stub}}
{{UP-stub}}
{{Nepal-stub}}
i5p5t4u692q59b99z8tjez74liwhza5
अनुमंडल
0
61722
809010
781322
2026-10-28T13:10:45Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809010
wikitext
text/x-wiki
'''अनुमंडल''' ({{Lang|en|Subdivision}}; सबडिवीजन) भारत के अंदर जिला सभ में पावल जाए वाला एगो प्रशासनिक खंड ह। एगो जिला में 2 गो या उ से अधिक अनुमंडल हो सकत बा। कईयन गो [[प्रखंड]] सभ के एगो वर्ग (ग्रुप) के अनुमंडल होला।
[[श्रेणी:प्रशासनिक बिभाजन]]
7skn492b696db21bvljtlrqz3sbztqk
अबू धाबी
0
61725
809029
781323
2026-10-28T13:13:51Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809029
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अबू धाबी
| official_name =
| native_name = {{lang|ar|أبوظبي}}
| settlement_type = मेट्रोपॉलिस
<!-- -->
| image_skyline = Abu Dhabi Night Skyline Panorama.jpg
| image_caption =
| image_flag = Flag of Abu Dhabi.svg
| flag_size = 120px
| image_shield = Emblem of Abu Dhabi.svg
| shield_size = 80px
<!-- -->
| pushpin_map = UAE#Asia
| pushpin_label_position = left
| pushpin_relief = yes
| pushpin_mapsize =
| pushpin_map_caption = यूनाइटेड अरब अमीरात में लोकेशन
| coordinates = {{coord|24|28|N|54|22|E|region:AE-AZ_type:city|display=inline,title}}
<!-- -->
| subdivision_type1 = देस
| subdivision_type2 = अमीरत
| subdivision_name1 = {{flagicon|United Arab Emirates}} [[यूनाइटेड अरब अमीरात]]
| subdivision_name2 = {{flagicon|Abu Dhabi}} [[अबू धाबी अमीरत|अबू धाबी]]
| government_type = [[म्युनिसिपैलिटी]]
| leader_title =
| leader_name =
| area_total_km2 = 972
| area_note =
| elevation_m = 27
| population_total = 1,145,000
| population_as_of = 2015
| population_footnotes =<ref name="wg">{{cite web
|title = Middle East :: United Arab Emirates
|url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html
|publisher = Central Intelligence Agency
|accessdate = 2013-04-05
|deadurl = no
|archiveurl = http://archive.wikiwix.com/cache/20110223164405/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html
|archivedate = 23 फरवरी 2011
|df =
}}
</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| blank_name_sec1 = नॉमिनल जीडीपी
| blank_info_sec1 = [[अमेरिकी डालर|US$]] 262 billion<ref name="brookingsgdp">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |title=Global city GDP 2014 |publisher=Brookings Institution |accessdate=18 November 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6H7Jql2A9?url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |archivedate=4 June 2013}}</ref>
| blank1_name_sec1 = प्रति बेकति नॉमिनल जीडीपी
| blank1_info_sec1 = US$ 95,000<ref name="brookingsgdp"/>
| website = {{URL|http://www.abudhabi.ae/}}
| timezone = यूएई स्टैंडर्ड टाइम
| utc_offset = +4
}}
'''अबू धाबी''' ({{Lang|en|Abu Dhabi}}) [[यूनाइटेड अरब अमीरात]] (यूएई) के राजधानी आ इहाँ के दुसरा सभसे बड़ शहर बा ([[दुबई]] सभसे बड़ ह) आ साथे-साथ ई यूएई के सात गो अमीरत सभ में से सभसे बड़हन, [[अबू धाबी अमीरत]], के भी राजधानी बाटे। ई [[फारस के खाड़ी]] में "टी" (T) आकार में निकलल शहर बा जे बिचला पच्छिमी समुंदरी किनारे पर बा। इहाँ के कुल जनसंख्या लगभग 30 लाख (2016 में) बा।
{{Clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:एशिया के शहर]]
{{asia-geo-stub}}
4uhqpe5wf6w7os0shvifpfwfwynmqlh
अदम गोंडवी
0
62190
808997
804789
2026-10-28T13:09:11Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808997
wikitext
text/x-wiki
'''अदम गोंडवी''' (जनम नाँव: राम नाथ सिंह; 22 अक्टूबर 1947 – 18 दिसंबर 2011) एगो भारतीय शायर रहलें। मुख्य रूप से [[गजल]] बिधा में आपन रचना कइलें आ अपना बिद्रोही तेवर खाती जानल जालें। [[उत्तर प्रदेश]] के [[गोंडा जिला]] के आटा परसूपुर गाँव में एगो गरीब परिवार में जनमल गोंडवी समाज के कमजोर आ बंचित लोग के अपना शायरी में अस्थान दिहलें आ राजनीति आ बेवस्था पर बहुत कटाक्ष कइलेन।
==रचना==
* ''समय से मुठभेड़''
* ''धरती के सतह पर''
==पुरस्कार सम्मान==
* दुष्यंत कुमार पुरस्कार, मध्य प्रदेश सरकार (1998)
{{Clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:भारतीय कवि]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के लेखक]]
[[श्रेणी:1947 में जनम]]
[[श्रेणी:2011 में निधन]]
[[श्रेणी:गोंडा जिला]]
[[श्रेणी:उर्दू शायर]]
{{poet-stub}}
ket9j7nse0gozk5ndud7ulscoll5hq5
अटाला महजिद, जौनपुर
0
62392
808980
594636
2026-10-28T13:07:26Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808980
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
|building_name=अटाला महजिद
|image=Details of the central pishtaq and side pishtaq, Atala Masjid, Jaunpur.jpg
|caption=अटाला महजिद
|location={{Flagicon|भारत}} [[जौनपुर]], [[भारत]]
|geo={{coord|25|45|9|N|82|41|25|E}}
|religious_affiliation=[[इस्लाम]]
|rite=
|province=
|territory=[[उत्तर प्रदेश]]
|district=[[जौनपुर]]
|consecration_year=
|status=[[महजिद]]
|leadership=
|website=
|architect=
|architecture_type=महजिद
|architecture_style=इस्लामी, शर्की
|facade_direction=
|year_completed=1408
|construction_cost=
|capacity=
|length=
|width=
|width_nave=
|height_max=
|dome_quantity=
|dome_height_outer=
|dome_height_inner=
|dome_dia_outer=
|dome_dia_inner=
|minaret_quantity=
|minaret_height=
|spire_quantity=
|spire_height=
|materials=
}}
'''अटाला महजिद''' भा '''अटाला मस्जिद''' [[उत्तर प्रदेश]] के [[जौनपुर]] शहर में 15वीं-सदी के एगो [[महजिद]] बा। ई जौनपुर के [[शर्की सल्तनत]] के निशानी हवे आ इतिहासी महत्व के इमारत हऽ; अपने इतिहासी महत्व आ आर्किटेक्चर शैली खातिर ई जौनपुर के सभसे प्रमुख पर्यटक आकर्षण सभ में से एक हव। महजिद जौनपुर शहर के सेंटर से लगभग 2.2 किमी उत्तर उत्तर-पूरुब में बा, जफराबाद से 7.3 किमी आ मडियाहूँ से 16.8 किमी के दूरी पर बा।<ref>[http://mapper.acme.com/?ll=25.7525,82.690278&z=11&t=M&marker0=25.7525,82.690278,Atala%20Masjid,%20Jaunpur ACME MApper]</ref>
महजिद के निर्माण सुलतान इब्राहिम शाह करवले रहलें आ वर्तमान में भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण के संरक्षण में बा। एकरे मुख्य अंगनाई में एगो [[मदरसा]] भी चले ला।
{{Clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:जौनपुर]]
{{reli-struct-stub}}
30apld2lb0hpew81cwn7a7s7qjoqrqz
अर्बन डिक्शनरी
0
62740
809095
762327
2026-10-28T15:32:55Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809095
wikitext
text/x-wiki
{{infobox website
| name = Urban Dictionary
| logo = Urban Dictionary logo.svg
| screenshot =
| caption =
| url = {{URL|https://urbandictionary.com/}}
| commercial = Yes
| owner = Aaron Peckham
| author = Aaron Peckham
| alexa = {{IncreaseNegative}} 562 ({{as of|2018|6|04|alt=April 2018}})<ref name="alexa">{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/urbandictionary.com |title= Urbandictionary.com Site Info |publisher= [[अलेक्सा इंटरनेट]] |accessdate= April 6, 2018 |archive-date= May 7, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200507062202/https://www.alexa.com/siteinfo/urbandictionary.com |url-status= dead }}</ref>
| launch date = {{Start date and age|1999}}
| current status = Active
}}
'''''अर्बन डिक्शनरी''''' (Urban dictionary) एगो [[क्राउडसोर्सिंग]] आधारित [[इंटरनेट|ऑनलाइन]] [[डिक्शनरी]] हवे जेह में [[स्लैंग]] शब्द भा वाक्यांश सभ के सामिल कइल बा आ ई "''डिफाइन योअर वल्ड''" के मोटो के साथ इंटरनेट प्रयोगकर्ता लोग द्वारा लिखल गइल बाटे। एह [[वेबसाइट]] के अस्थापना सन 1999 में ऍरन पेकहेम द्वारा भइल।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:अमेरिकी वेबसाइट]]
{{internet-stub}}
6egqmbue5tpo6wky7acpycv4l4vc7fx
बैंकाक
0
63304
808907
773392
2026-10-28T12:22:38Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808907
wikitext
text/x-wiki
बैंकाक (<small>UK: </small><span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="'b' in 'buy'">b</span><span title="/æ/: 'a' in 'bad'">æ</span><span title="/ŋ/: 'ng' in 'sing'">ŋ</span><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span><span title="/ɒ/: 'o' in 'body'">ɒ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span>,<ref>{{Cite web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/bangkok|title=Bangkok|website=British and World English Dictionary|publisher=Oxford Dictionaries|access-date=4 August 2017|archive-date=5 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805015627/https://en.oxforddictionaries.com/definition/bangkok|url-status=dead}}</ref> <small>US: </small><span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="'b' in 'buy'">b</span><span title="/æ/: 'a' in 'bad'">æ</span><span title="/ŋ/: 'ng' in 'sing'">ŋ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span><span title="/ɒ/: 'o' in 'body'">ɒ</span><span title="'k' in 'kind'">k</span></span>/</span><ref name="collins">{{Cite web|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/bangkok|title=Definition of "Bangkok"|website=Collins English Dictionary (online)|publisher=HarperCollins|access-date=26 मार्च 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/bangkok|title=Bangkok|website=US English Dictionary|publisher=Oxford Dictionaries|access-date=4 August 2017|archive-date=5 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805055650/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/bangkok|url-status=dead}}</ref>) [[थाइलैंड|थाईलैंड]] के राजधानी आ इहाँ के सबसे बेसी जनसंख्या वाला नगर बा | एकरा के थाई भासा मे क्रुंग थेप महा नखन ( {{Lang|th|กรุงเทพมหานคร}},) आ चाहे क्रुंग थेप ({{Audio|Th-Krung Thep.ogg|listen}}) कहल जाला | इ नगर 1,568.7 वर्ग किलोमीटर (1.6885<span style="margin:0 .15em 0 .25em">×</span>10<sup>10</sup> वर्ग फु) मे मुख्य थाईलैंड मे चाओ पह्रया नदी के डेल्टा पर फइलल बा <ref>{{Cite web|url=http://bangkok.travel/geography-of-bangkok|title=geography of bangkok|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817033219/http://bangkok.travel/geography-of-bangkok|archive-date=2018-08-17|dead-url=|access-date=|url-status=dead}}</ref>| एहीजा के जनसंख्या २०१० के जनगणना के अनुसार ८,२८०,९२५ आ जनसंख्या घनत्व ५,३०० वर्ग किलोमीटर बा |
== Notes ==
{{notelist}}
== References ==
{{Reflist|30em|refs=<ref name="BMA geo">Thavisin et al. (eds) 2006, p. 24. Reproduced in {{cite web|url=http://www.bangkok.go.th/th/page/index.php?&153-Geography_of_Bangkok&l=en |title=Geography of Bangkok |accessdate=8 September 2007 |work=BMA website |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110705201641/http://www.bangkok.go.th/th/page/index.php?&153-Geography_of_Bangkok&l=en |archivedate=5 July 2011 |df= }}</ref>}}
8oh2c9wx7om185c4qnvzx7u687ee8iy
हलेसी तुवाचुंग
0
63638
809087
788449
2026-10-28T15:32:01Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809087
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info -->
|name = हलेसी तुवाचुँग
|other_name = Halesi Tuwachung
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[नेपाल के नगरपालिका सभ के लिस्ट|नगरपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = हलेसी तुवाचुँग
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
|subdivision_type3 = [[नेपाल के जिला सभ के लिस्ट|जिला]]
|subdivision_name3 = [[खोटाँग जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type = [[नेपाल के प्रशासनिक बिभाजन|स्थानीय सरकार]]
|governing_body = [[नगर कार्यपालिका]]
|leader_title = नगर प्रमुख
|leader_name = ([[ईवन राई]])<ref>https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/23035/
</ref>
|leader_title1 = उप-प्रमुख
|leader_name1 = (([[बिमला राई]]))<ref>{{Cite web |url=http://halesituwachungmun.gov.np/ |title=आर्काइव कॉपी के बा |access-date=2018-08-20 |archive-date=2018-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828053759/http://halesituwachungmun.gov.np/ |url-status=dead }}</ref>
|leader_title2 = [[कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]]
|leader_name2 =
|established_title = स्थापना
|established_date = 27 फाल्गुण 2073 (20 सितंबर 2015)
<!-- Area -->
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 280.17
<!-- Population -->
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 29,532
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीय
|population_blank1 =
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपाल मानक समय|नेपाल समय]]
|utc_offset = +5:45
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.17
|longd = 86.59
|coordinates_display = title,inline
|coordinates_type = type:adm2nd_source:unmaps-enwiki
|coordinates_region = NP
|coor_pinpoint = हलेसी तुवाचुँग
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = +977-36
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = पहिले के '''दुर्छिम''' गाविस के [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''हलेसी तुवाचुँग नगरपालिका''', [[नेपाल]] के [[खोटाँग जिला]] में एगो नगरपालिका बा। ई नगरपालिका में 11 गो वार्ड बा। एह नगरपालिका के कुल जनसंख्या 29,532 बा आ क्षेत्रफल 280.17 वर्गकिलोमीटर बाटे।
नेपाल में नेपालके नया 744 स्थानीय प्रशासनिक इकाई लागू भइला के बाद से [[खोटाँग जिला]] के पहिले के '''अर्खौले''', '''च्यास्मीटार''', '''डिकुवा''', '''दुर्छिम''', '''धितुँग''', '''बडहरे''', '''बाहुनीडाँडा''', '''महादेवस्थान''', '''मंगलटार''', '''सल्ले''' आ '''राजापानी''' गाँव विकास समिति सभ के मिला के [[हलेसी तुवाचुँग नगरपालिका]] बनल ह।<ref name="division">{{cite news|title=गाँवपालिका व नगरपालिका कौन जिला मे कितना?|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=17 अगस्त 2018|publisher=लोकान्तर|date=4 फरवरी 2018|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref>
एकर केंद्र पहिले के ''''''दुर्छिम''' गाविस के कार्यालय मे राखल गइल बा। एह नगरपालिका के उत्तर मे [[ओखलढुँगा जिला]] आ [[लामिडाँडा गाँवपालिका]] दक्खिन मे [[उदयपुर जिला]] पुरब मे [[रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका]] आ पश्चिम मे [[ओखलढुँगा जिला]] आ [[उदयपुर जिला]] बाड़ें।<ref>{{cite web |title=स्थानीय तह के विवरण |url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list |website=mofald.gov.np |publisher=संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मंत्रालय, [[नेपाल सरकार]] |accessdate=17 अगस्त 2018 |archive-date=2019-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list |url-status=dead }}</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
{{खोटांग जिला}}
[[श्रेणी:खोटांग जिला के नगरपालिका आ गाँवपालिका]]
{{nepal-geo-stub}}
7397n3ar5qibcm1qirg1x52pw8fcazp
इस्लाम के पाँच गो अरकान
0
63825
809068
611245
2026-10-28T13:21:51Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809068
wikitext
text/x-wiki
{{Aqidah}}
'''इस्लाम के पाँच अरकान''' या '''अरकान अल इस्लाम''' पाँच गो अइसन काम हवें जे [[इस्लाम|इस्लाम धर्म]] माने वाला हर ब्यक्ति खाती जरूरी हवें आ इनहन के इस्लाम धर्म के आधार मानल जाला। अरकान के शाब्दिक अर्थ [[खम्हा]] भा पिलर होला आ एह टर्म के मतलब ई होला कि ई अइसन पाँच को खम्हा हवें जिनहन पर इस्लाम धर्म टिकल बाटे। इनहन के बिबरन परसिद्ध [[जिब्रील]] के [[हदीस]] में मिले ला।
एह पाँच गो चीज भा काम में मुसलमान के जिनगी जियल, प्रार्थना कइल, जरूरतमंद के चिंता आ मदद, खुद के पबित्रता आ तीर्थजात्रा सामिल बा, अगर ब्यक्ति एह में सक्षम होखे। [[सुन्नी]], [[शिया]] आ [[अहमदिया]] मुसलमान लोग एह पाँचों बात के धर्म के मूल हिस्सा माने ला हालाँकि शिया लोग इनहन के एह नाँव से ना बोलावे ला।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:इस्लाम]]
{{islam-stub}}
icm06jtpyp6dpbo4m7udk73wtvj68pt
अल्ला
0
63830
809124
798950
2026-10-28T15:39:24Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809124
wikitext
text/x-wiki
[[File:Allah3.svg|thumb|right|अल्लाह शब्द के सजावटी लिखाई]]
'''अल्ला''' भा '''अल्लाह'''<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/allah "Allah"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Allah?q=allah|title=Allah - definition of Allah in English from the Oxford dictionary|work=oxforddictionaries.com}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{lang-ar|الله|translit=Allāh}}) '''अल्लाह''' अरबी भाषा के एगो शब्द हवे जे [[ईश्वर]] भा [[भगवान]] खातिर इस्तेमाल होला, खासकर के [[इब्राहिमी धर्म]] सभ के भगवान के मतलब में इस्तेमाल होला। मध्य पूर्व के बाहर, एकर मुख्य रूप से [[इस्लाम]] से नाता जोड़ल जाला, जहाँ एकरा के खुदा के सही नाम मानल जाला। बाकिर, ई शब्द इस्लाम से पहिले के अरब में भी इस्तेमाल होखे आ आजुओ अरबी बोलावे वाला लोग, चाहे ऊ यहूदी होखे, ईसाई होखे या कोई अउरी इब्राहीमी धरम माने वाला, एकर उपयोग करेला।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html|title=God|work=Islam: Empire of Faith|publisher=PBS|access-date=18 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327034958/http://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html|archive-date=27 March 2014}}</ref><ref>"Islam and Christianity", ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as ''Allāh''.</ref><ref name="gardet-allah">{{cite encyclopedia|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/allah-COM_0047|title=Allah|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online|first=L.|last=Gardet|access-date=2 May 2007|editor1-first=P.|editor1-last=Bearman|editor2-first=Th.|editor2-last=Bianquis|editor3-first=C.E.|editor3-last=Bosworth|editor4-first=E.|editor4-last=van Donzel|editor5-first=W.P.|editor5-last=Heinrichs|publisher=Brill Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Allah|dictionary=Merriam-Webster|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|access-date=25 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420121231/http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah|archive-date=20 April 2014|author=Merriam-Webster}}</ref>
मानल जाला कि "अल्लाह" शब्द "अल-इलाह" (الاله, मतलब 'भगवान') से संक्षिप्त होके बनल बा आ ई अउरी सेमिटिक (Semitic) भाषा सभ में भगवान के नाँव से जुड़ल बा, जइसे अरामाइक (ܐܲܠܵܗܵܐ ʼAlāhā) आ हिब्रू (אֱלוֹהַּ ʾĔlōah) में।<ref>{{cite encyclopedia|year=2006|title=Allah|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia|publisher=[[Routledge]]|url=https://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&q=ilah|editor=Oliver Leaman|page=34|isbn=978-0-415-32639-1|author=Zeki Saritoprak}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=Vincent J. Cornell|title=God: God in Islam|editor=Lindsay Jones|encyclopedia=Encyclopedia of Religion|edition=2nd|publisher=MacMillan Reference USA|volume=5|year=2005|page=724}}</ref>
आज के समय में "अल्लाह" शब्द एक भगवान के सर्वोच्चता आ एकता के दर्शावे लागल बा,<ref name="Robin304">{{cite book|author=Christian Julien Robin|url=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|title=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|publisher=OUP USA|year=2012|isbn=978-0-19-533693-1|pages=304–305}}</ref> बाकिर इस्लाम के पहिले अरब लोग के बीच, अल्लाह एगो सभसे बड़हन देवता मानल जाँय आ इनका साथे अउरी छोट-छोट देवता लोग के भी पूजा होखे।<ref name="auto">{{cite encyclopedia|author=Anthony S. Mercatante & James R. Dow|title=Allah|encyclopedia=The Facts on File Encyclopedia of World Mythology and Legend|publisher=Facts on File|year=2004|page=53|isbn=978-1-4381-2685-2}}</ref> कई यहूदी, ईसाई आ शुरुआती मुस्लिम "अल्लाह" आ "अल-इलाह" शब्द के आपस में बदल-बदल के इस्तेमाल करे ला। ई शब्द बाबी, बहाई, मंदाई, इंडोनेशियाई ईसाई, माल्टीज़ ईसाई, सेफार्डिक यहूदी,<ref name="Britannica">
"Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref name="EncMMENA">Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa, ''Allah''</ref><ref>Willis Barnstone, Marvin Meyer ''The Gnostic Bible: Revised and Expanded Edition'' Shambhala Publications 2009 {{ISBN|978-0-8348-2414-0}} page 531</ref> आ गागाउज लोग भी इस्तेमाल करेला।<ref>{{cite book|title=Encyclopedia of the World's Minorities|author=Carl Skutsch|year=2005|publisher=Routledge|page=480}}</ref>
हालाँकि ई एगो अरबी शब्द ह, आ इस्लामी आ गैर-इस्लामी दुनु लोग एकरा के इस्तेमाल करेला, बाकिर गैर-अरबी इस्लामी दुनिया में गैर-मुसलमान लोग के एकरा इस्तेमाल करे पर विवाद रहल बा। खासकर के मलेशिया में, जहाँ एगो समय पर गैर-मुसलमान लोग खातिर "अल्लाह" शब्द के इस्तेमाल गैरकानूनी बना दिहल गइल, काहे कि ईसाई आ सिख समुदाय एकरा इस्तेमाल करत रहलें, बाकिर बाद में 2021 में ई रोक हटा दिहल गइल।ref>[http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10620032 Sikhs target of 'Allah' attack] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403114253/http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10620032 |date=2019-04-03 }}, Julia Zappei, 14 January 2010, ''The New Zealand Herald''. Accessed on line 15 January 2014.</ref><ref>[http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11139915 Malaysia court rules non-Muslims can't use 'Allah'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403114255/http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11139915 |date=2019-04-03 }}, 14 October 2013, ''The New Zealand Herald''. Accessed on line 15 January 2014.</ref><ref>[https://www.reuters.com/article/us-malaysia-religion-idUSBREA010C120140102 Malaysia's Islamic authorities seize Bibles as Allah row deepens], Niluksi Koswanage, 2 January 2014, Reuters. Accessed on line 15 January 2014. [https://www.reuters.com/article/us-malaysia-religion-idUSBREA010C120140102]</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|30em}}
{{Islam topics}}
[[श्रेणी:इस्लाम]]
{{islam-stub}}
gzobx95b73pz1tz1n5upzrfd81eij9g
छत्रदेव
0
64048
809088
722265
2026-10-28T15:32:06Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809088
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info -->
|name = छत्रदेव गाँवपालिका
|other_name = Chhatradev Rural Municipality
|native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname =
|settlement_type = [[गाँवपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 360
|pushpin_map_caption = नेपाल के नक्शा में छत्रदेव गाँवपालिका के स्थान
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश सभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[प्रदेश संख्या 5]]
|subdivision_type2 = [[नेपाल के जिला सभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[अर्घाखाँची जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|established_title = स्थापना
|established_date = 10 मार्च 2017
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 87.62 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
<!-- Population -->
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 25336
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = Ethnicities
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपाल मानक समय]]
|utc_offset = +5:45
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd=
|longd=
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:city_region:NP
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = पोस्टल कोड
|postal_code =
32702
|area_code = 077
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = छत्रगंज गाविस के कार्यालय
|website =
|footnotes =
}}
'''छत्रदेव गाँवपालिका''' [[नेपाल]] के [[प्रदेश संख्या 5]] के [[अर्घाखाँची जिला]] के 3 गो गाँवपालिका में से एगो ह। ई गाँवपालिका में 8 गो वार्ड संख्या बा। 2011 के जनगणना के हिसाब से ई गाँवपालिका के कुल जनसंख्या 25336 बा आ कुल क्षेत्रफल 87.62 वर्ग किमी बा। एकर मुख्यालय छत्रगंज में स्थित बा।<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/php/nepal-mun-admin.php?adm2id=1408 |title=CITY POPULATION – statistics, maps & charts |date=8 अक्टूबर 2017 |website=www.citypopulation.de |access-date=28 अगस्त 2018}}</ref>
नया संविधान के अंतर्गत 744 गो नया स्थानीय प्रशासनिक इकाई लागू भइला के बाद '''छत्रगंज''', '''भगवती''', '''बलकोट''', '''केरुंगा''', '''ठुलापोखरा''', '''अर्घातोष (2-5)''', '''मरेंग (7-9)''' आ '''चिदिका (1-8)''' गा.वि.स. मिलाके '''छत्रदेव गाँवपालिका''' बनल ह । इ गाँवपालिका के स्थापना 10 मार्च 2017 के भइल ह।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:अर्घाखाँची जिला]]
{{nepal-geo-stub}}
jkc49990ne4fv3b3g77bquyeon1kgai
पानिनी गाँवपालिका
0
64049
808981
722271
2026-10-28T13:07:32Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808981
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info -->
|name = पानिनी गाँवपालिका
|other_name = Panini Rural Municipality
|native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname =
|settlement_type = [[गाँवपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 360
|pushpin_map_caption = नेपाल के नक्शा में पानिनी गाँवपालिका के स्थान
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश सभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[प्रदेश संख्या 5]]
|subdivision_type2 = [[नेपाल के जिला सभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[अर्घाखाँची जिला]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|established_title = स्थापना
|established_date = 10 मार्च 2017
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 151.42 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
<!-- Population -->
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 26424
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = Ethnicities
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपाल मानक समय]]
|utc_offset = +5:45
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd=
|longd=
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:city_region:NP
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = पोस्टल कोड
|postal_code = 32709
|area_code = 077
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = खिदीम गाविस के कार्यालय
|website =
|footnotes =
}}
'''पानिनी गाँवपालिका''' [[नेपाल]] के [[प्रदेश संख्या 5]] के [[अर्घाखाँची जिला]] के 3 गो गाँवपालिका में से एगो ह। ई गाँवपालिका में 8 गो वार्ड संख्या बा। 2011 के जनगणना के हिसाब से ई गाँवपालिका के कुल जनसंख्या 26424 बा आ कुल क्षेत्रफल 151.42 वर्ग किमी बा। एकर मुख्यालय खिदीम में स्थित बा।<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/php/nepal-mun-admin.php?adm2id=1408 |title=CITY POPULATION – statistics, maps & charts |date=8 अक्टूबर 2017 |website=www.citypopulation.de |access-date=29 अगस्त 2018}}</ref>
नया संविधान के अंतर्गत 744 गो नया स्थानीय प्रशासनिक इकाई लागू भइला के बाद ''पनेना''', '''खिदीम''', '''पोखराथोक''', '''पटौटी''', '''मैदान''', '''धातीबांग''', '''अंगुरी''', '''चिदीका-9''' आ '''पाली (1-8)''' गा.वि.स. मिलाके '''पानिनी गाँवपालिका''' बनल ह । इ गाँवपालिका के स्थापना 10 मार्च 2017 के भइल ह।
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:अर्घाखाँची जिला]]
{{nepal-geo-stub}}
6u00fz7gn6mnqr4xq0rb4j3lqc2zey6
अर्जुनधारा
0
64083
809091
735873
2026-10-28T15:32:18Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809091
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अर्जुनधारा
| native_name =
| other_name =
| settlement_type = [[नेपाल के नगरपालिका सभ के लिस्ट|नगरपालिका]]
| image_skyline =
| image_caption =
| image_map =
| map_caption = Location of Arjundhara Municipality in Province No. 1
| pushpin_map = Nepal Koshi Province#Nepal
| pushpin_mapsize = 280
| coordinates = {{coord|26.685052|87.99136|type:city_region:NP|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
| subdivision_type1 = [[नेपाल के प्रदेश सभ|प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[नेपाल के जिला]]
| subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]]
| subdivision_name2 = [[झापा जिला|झापा]]
| established_title = <!-- Settled -->
| established_date = <!-- Area -->
| unit_pref =
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes=
| elevation_m =
| population_total = 45,174
| population_as_of = 2011
| population_footnotes=
| population_density_km2= auto
| population_note =
| postal_code_type = डाक कोड
| postal_code = 57205
| area_code = 023
| unemployment_rate =
| footnotes =
| timezone = [[नेपाल समय|NST]]
| utc_offset = +5:45
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| blank_name =
| blank_info =
| website = [http://arjundharamun.gov.np official website]
}}
'''अर्जुनधारा नगरपालिका''' नेपाल के [[कोशी प्रदेश]] के [[झापा जिला]] में एगो शहर बा।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
{{झापा जिला}}
[[श्रेणी:नेपाल के नगरपालिका सभ]]
{{nepal-geo-stub}}
t6x9yundhljogk542h3xji0p2f9cmgu
अग्निपथ (1990 फिलिम)
0
64556
808966
739259
2026-10-28T13:05:47Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808966
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| name = अग्निपथ
| image =
| caption = '''अग्निपथ''' का पोस्टर
| producer =
| director = [[मुकुल आनन्द]]
| music =
| writer =
| starring = [[अमिताभ बच्चन]], <br> मिथुन चक्रवर्ती <br>माधवी, <br>नीलम, <br>[[डैनी डेन्जोंगपा]], <br>आलोक नाथ, <br>रोहिणी हट्टंगड़ी, <br>टिन्नू आनन्द, <br>विक्रम गोखले, <br>अर्चना पूरन सिंह, <br>शरत सक्सेना, <br>[[गोगा कपूर]], <br>मोंटी, <br>अवतार गिल, <br>
| screenplay =
| released = {{Film date|1990|2|16}}
| country = [[भारत]]
| language = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
| budget =
}}
'''''अग्निपथ''''' साल 1990 में आइल एगो हिंदी भाषा के फिलिम बा। मुकुल आनंद एह फिलिम के डाइरेक्टर रहलें आ एह फिलिम में मुख्य भूमिका में अमिताभ बच्चन, मिथुन चक्रवर्ती, नीलम आ माधवी के रहल। आजकाल एह फिलिम के एगो क्लासिक मानल जाला हालाँकि, ओह समय में ई बाक्स-ऑफिस पर नाकाम फिलिम रहल। एह फिलिम में एक्टिंग खाती मिथुन के तारीफी भइल आ अमिताभ बच्चन के आलोचना भइल जबकि पुरस्कार दुनो जने के मिलल।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* {{imdb title|0098999|अग्निपथ}}
[[श्रेणी:1990 के दशक के फिलिम]]
{{film-stub}}
fre05ddpbz49f46makuoc8r2ms22n6e
अक्षरा हासन
0
64711
808953
726999
2026-10-28T12:45:32Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808953
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अक्षरा हासन
| image = Akshara Haasan gracing ‘Filmfare Glamour & Style Awards 2016’.jpg
| caption = 2016 में अक्षरा हासन
| birth_name = अक्षरा हासन
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1990|10|12}}
| birth_place = [[चेन्नई]], [[तमिलनाडु]], [[भारत]]
| residence = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| other_names = अक्शु
| occupation = [[ऐक्ट्रेस]]
| yearsactive = 2010–अबतक
| parents = [[कमल हासन]]<br>[[सारिका ठाकुर]]
| relatives = [[श्रुति हासन]] (बहिन)
| family =
}}
'''अक्षरा हासन''' (जनम: 12 अक्टूबर 1990) एगो सिनेमा ऐक्ट्रेस आ असिस्टेंट डाइरेक्टर बाड़ी। ई भारतीय अभिनेत्री, परसिद्ध अभिनेता [[कमल हासन]] के बेटी आ [[श्रुति हासन]] के बहिन हई।
इनके फ़िल्मी कैरियर के सुरुआत [[शमिताभ]] फिलिम से भइल।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1990 में जनम]]
[[श्रेणी:तमिलनाडु के लोग]]
{{actor-stub}}
8yumdwcd3ta2msxvlz3t4y1xk6bgll5
अनु मलिक
0
64826
809005
799585
2026-10-28T13:10:12Z
SM7Bot
7808
/* फ़िल्में */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809005
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| image = Anu Malik.jpg
| image_size =
| alt =
| caption = Malik at the [[Colors TV]] annual bash.
| birth_name = Anwar Sarwar Malik
| alias =
| birth_date = {{birth date and age|1960|11|2|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0006182/|title=Anu Malik|website=IMDb}}</ref>
| birth_place = [[Mumbai]], [[Maharashtra]], India
| Death_date =na
| children = [[Anmol Malik]] <ref>{{cite web|title=Music Review: Begum Jaan|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/tepid-at-best/article17964489.ece|publisher=The Hindu|accessdate=18 July 2017}}</ref>
| module = {{Infobox musical artist|embed=yes <!-- For individuals; see Wikipedia:WikiProject_Musicians -->
| genre =
| background = solo_singer <!-- mandatory format: please do not change or remove -->
| instrument = [[Vocals]], [[Harmonium]], [[Keyboard instrument|Keyboard]], [[Tabla]], [[Dholak]], [[Bongos]], [[Guitar]], [[Shehnai]], [[Violin]], [[Sarangi]], [[Drums]], [[Percussion]], [[Piano]]
| occupation = [[Singer]], [[Composer]], [[music director]]
| years_active = 1980 – present
| associated_acts = [[Sunidhi Chauhan]], [[Sonu Nigam]]
| website =
}}
}}
'''अनवर सरवर मलिक''' या '''अनु मलिक''' (जनम २ नवंबर १९६०) एगो भारतीय संगीतकार, गायक आ टीवी कलाकार बाने। फिलिम सभ में संगीत देवे खाती इनके फिल्फेयर आ राष्ट्रीय फिलिम पुरस्कार मिल चुकल बा।
टीवी प आवे वाला रियलिटी शो ''इंडियन आइडल'' के जज के रूप में भी लउके लें।
== फ़िल्में ==
{| class="wikitable"
|-
! साल !! फिलिम
|-
| 1985 || [[जान की बाज़ी]]
|-
| 1993 || [[बाजीगर]]
|-
| 1993 || [[सर (फिलिम)|सर]]
|-
| 1997 || [[आँखों में तुम हो]]
|-
| 1997 || [[तमन्ना (1997 फिलिम)|तमन्ना]]
|}
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
{{FilmfareAwardBestMusicDirector}}
[[श्रेणी:1960 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
{{bio-stub}}
k26cadbuoacck4tk8bcbov23o1v8q50
अलका याग्निक
0
64829
809103
716074
2026-10-28T15:37:30Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809103
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians -->
| name = अलका याग्निक
| background = पाश्व गायिका
| image = AlkaYagnik.jpg
| caption = अलका याग्निक
| birth_date = {{birth date and age|df=y|1966|3|20}}
| birth_place = [[कलकत्ता]], [[पश्चिम बंगाल]], भारत
| instrument = [[सिंगर]]
| genre =
| occupation = [[प्लेबैक सिंगर]]
| years_active = 1980–अबतक
}}
'''अलका याग्निक''' (जनम 20 मार्च 1966) एगो भारतीय [[प्लेबैक सिंगर]] बाड़ी।
== पुरस्कार ==
=== [[बेस्ट प्लेबैक सिंगर खातिर फिल्मफेयर अवार्ड|फिल्मफेयर अवार्ड]] ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! वर्ष
! गीत
! फिल्म
! संगीत निर्देशक
! गीतकार
|-
| 1989
| "एक दो तीन"
| ''[[तेज़ाब (फिलिम)|तेज़ाब]]''
| [[लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल]]
| [[जावेद अख्तर]]
|-
| 1994
| "चोली के पीछे" <br><small>[[ईला अरुण]] के साथ साझा</small>
|''[[खलनायक (फ़िल्म)|खलनायक]]''
| लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल
| [[आनंद बख्शी]]
|-
| 1998
| "मेरी महबूबा"
| ''[[परदेस]]''
| [[नदीम-श्रवण]]
| आनंद बख्शी
|-
| 2000
| "ताल से ताल"
|''[[ताल (फ़िल्म)|ताल]]''
| [[ए॰ आर॰ रहमान]]
| आनंद बख्शी
|-
| 2001
| "दिल ने ये कहा है दिल से"
| ''[[धड़कन (2000 फ़िल्म)|धड़कन]]''
| नदीम-श्रवण
| [[समीर (गीतकार)|समीर]]
|-
| 2002
| "ओ रे छोरी"
|''[[लगान (2001 फ़िल्म)|लगान]]''
| ए आर रहमान
| जावेद अख्तर
|-
| 2005
| "हम तुम"
|''[[हम तुम]]''
| [[जतिन-ललित]]
|[[प्रसून जोशी]]
|}
=== [[राष्ट्रिय फिलिम अवार्ड]] ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! वर्ष
! गीत
! फिल्म
! संगीत निर्देशक
! गीतकार
|-
| 1993
| "घूँघट की आड़ से"
|''[[हम हैं राही प्यार के]]''
| नदीम-श्रवण
| समीर
|-
| 1998
| "कुछ कुछ होता है"
| ''[[कुछ कुछ होता है]]''
| जतिन-ललित
| समीर
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|id=0003504}}
[[श्रेणी:1966 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:बॉलीवुड प्लेबैक सिंगर]]
[[श्रेणी:भारतीय गायिका]]
{{singer-stub}}
gauagih7fpiwrlhaewyf3v9q70wdrlf
पार्टिकुलेट मैटर
0
65664
809037
781369
2026-10-28T13:16:22Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809037
wikitext
text/x-wiki
[[File:Atmospheric Aerosol Eddies and Flows - NASA GSFC S.ogv|thumb|400px|This animation shows aerosol optical thickness of emitted and transported key tropospheric aerosols from 17 August 2006 to 10 April 2007, from a 10 km resolution GEOS-5 "nature run" using the GOCART model.<ref>[http://gmao.gsfc.nasa.gov/research/aerosol/modeling/nr1_movie/ GMAO – Research]</ref><ref>[http://gmao.gsfc.nasa.gov/research/aerosol/ GMAO – Research]</ref> (''click for more detail'')
<br/>* green: black and organic carbon
<br/>* red/orange: dust
<br/>* white: sulfates
<br/>* blue: sea salt]]
[[File:MODAL2 M AER RA.ogv|thumb|400px|Movie map of distribution of aerosol particles, based on data from the [[Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer]] (MODIS) on NASA's Terra satellite.
<br/>* Green areas show aerosol plumes dominated by larger particles.
<br/>* Red areas show aerosol plumes dominated by small particles.
<br/>* Yellow areas show where large and small aerosol particles are mixing.
<br/>* Gray shows where the sensor did not collect data.]]
'''पार्टिकुलेट मैटर''' ({{Lang|en|particulate matter}}, atmospheric aerosol particles, suspended particulate matter) चाहे '''पार्टीकुलेट्स''' ({{Lang|en|particulates}}) या फिर '''पीएम''' अइसन सूछ्म कण हवें जे [[वायुमंडल]] में ठोस भा द्रव अवस्था में तैरत रहे लें (सस्पेंसन में रहे लें)।<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/hi/dictionary/english/particulate-matter |title=Particulate matter परिभाषा और अर्थ | कोलिन्स अंग्रेज़ी शब्दकोश |language=en |publisher=Collinsdictionary.com |date= |accessdate=2018-10-18}}</ref> आमतौर पर [[एरोसोल]] अइसन पदार्थ आ हवा के मिक्सचर के कहल जाला। इनहन के महत्व आ अध्ययन एह खातिर जरूरी बा कि ई वर्तमान में [[हवा प्रदूषण]] क एगो प्रमुख कारण बन चुकल बाने। [[हवा क्वालिटी इंडेक्स]] (एक्यूआई) के नापजोख में पार्टिकुलेट मैटर के गणना कइल जाला।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[हवा क्वालिटी इंडेक्स]] (एक्यूआई)
* [[हवा प्रदूषण]]
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
{{प्रदूषण}}
[[श्रेणी:हवा प्रदूषण]]
{{environ-stub}}
m1ktj9ri72znjmaw2poo3bik3gy4dxb
2मून्स: दि सिरीज
0
65942
808878
754258
2026-10-28T12:18:21Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808878
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television
| show_name = 2Moons: The Series
| image =
| genre = {{Plainlist|
* टीन ड्रामा
* रोमांस
* कॉमेडी
}}
| director = कंचनपुण मिसुवन
| starring = <div><br></div>
* सुरादेत पिनिवात
* इत्थिपात थानित
* वरोदोम खेम्मोनता
* पनुवात केरड़थोंग्तावी
* डार्विद क्रीपोलरेर्क
* थानापों जारजिट्रॉनों
| opentheme = ''Kae Dai Bpen Kon Soot Tai Tee Tur Kit Teung'' by Pause
| country = थाईलैंड <br>
| language = थाई भाषा <br>
| num_seasons = 1
| num_episodes = 12
| producer = यॉट कोरनहेरुन
| runtime = ४५ मिनट
| company = मोटिव विलेज <br>चाचि डिजिटल मीडिया को. लिमिटेड ( सीजन १ )<br>
| network = जी एम एम 1 <br>
| first_aired = 7 मई 2017
| last_aired = 23 जुलाई 2017
}}
'''''2मून्स: दि सिरीज''''' (अंग्रेजी में: ''2Moons: The Series''; {{lang-th|เดือนเกี้ยวเดือน}}) थाई भाषा में बनल एगो एलजीबीटी धारावाहिक बाटे जवन जीएमएम 1 चैनल पर 7 मई 2017 से 23 जुलाई 2017 ले प्रसारित भइलस | ई धारावाहिक के कहानी एगो उपान्यास ''เดือนเกี้ยวเดือน (Moon Courting Moon)''
पर आधारित बा जवना के रचनाकार शिफॉन केक हवन।<ref>{{Cite web|url=https://www.sanook.com/movie/72713/|title=อัพเดตความคืบหน้า "เดือนเกี้ยวเดือน ซีซั่น 2" รอลุ้นนักแสดงนำคัมแบค|date=अक्टूबर 16, 2017|publisher=sanook.com|language=Thai|access-date=जुलाई 2, 2018}}</ref>
== संदर्भ ==
{{reflist}}
dzwi80hwbyg3i6ahww7b1hb81i5s2uo
अमेरिका के नदी सभ के लिस्ट
0
66214
809060
803816
2026-10-28T13:21:04Z
SM7Bot
7808
/* लिस्ट */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809060
wikitext
text/x-wiki
'''अमेरिका के नदी सभ''' में 38 गो प्रमुख नदी बाड़ी सऽ जिनहन के लंबाई {{convert|500|mi}} से ढेर बा। एह नदी सभ के एगो लिस्ट नीचे दिहल जात बा। लिस्ट के नीचे प्रमुख नदी सभ के नक्सा पर लोकेशन भी देखावल गइल बाटे।
== लिस्ट ==
<div style="float: left; margin: 5px;">
{| class="wikitable" border="1"
|-
! style="background:#eaeaea" colspan=6|रंग कोड के माने
|-
|bgcolor="#fffdd0" style="text-align: left" |{{dagger|alt=धारा पूरा तरीका से अमेरिका के भीतरे ना बहे ले।}} नदी के पूरा हिस्सा अमेरिका के भीतरे ना बाटे।
|-
|bgcolor="#eeffee" style="text-align: left"|{{double-dagger|alt= नदी के थाला पूरा तरीका से अमेरिका के भीतरे ना बाटे।}} नदी के थाला पूरा तरीका से अमेरिका के भीतरे ना बाटे।
|}</div>
{|class="wikitable sortable plainrowheaders" style="width:100%; background:#fff;"
|+ अमेरिका के सभसे लमहर प्रमुख नदी सभ के लिस्ट
! scope="col" width=1%|'''#'''
! scope="col" width=10%|'''नाँव'''
! scope="col" width=10%|'''मुहाना'''<ref name = "maps"/>
! scope="col" width=10%|'''लंबाई'''
! scope="col" width=10% |'''सोता<br>अक्षांश-देशांतर'''<ref name = "GNIS USGS">The mouth coordinates and source coordinates are from the ''[[Geographic Names Information System]]'' (United States Geological Survey) or the [[Canadian Geographical Names Data Base]] except for the coordinates of the mouth of the Colorado River, derived by geolocating with [[Google Earth]].</ref></center>
! scope="col" width=10%|'''मुहाना<br>अक्षांश-देशांतर'''<ref name = "GNIS USGS"/>
! scope="col" width=10%|'''थाला<br>area'''<ref name="ReferenceA">From ''Rivers of North America'' (ed. Benke and Cushing) unless otherwise noted.</ref>
! scope="col" width=10%|'''बहाव'''<ref name="ReferenceA"/>
! scope="col" width= 29% class="unsortable" |'''राज्य, प्रांत, आ फोटो'''<ref name = "maps">{{cite book|title = The Road Atlas| publisher = Rand McNally & Company|year = 2008|location = Chicago, Illinois|isbn = 978-0-528-93961-7}}</ref><ref name = "GNIS USGS"/>
|--
! scope="row" |1
|[[मिसौरी नदी]]||[[मिसीसिपी नदी]]||{{nts|2341}} mi<br>3,768 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=432}}||{{coord|45|55|39|N|111|30|29|W|name = Missouri River (source)}}<ref>{{cite web|title = Missouri River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:756398|date = October 24, 1980|accessdate = फरवरी 4, 2011|archive-date = August 5, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200805010233/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:756398|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|38|48|49|N|90|07|11|W|name= Missouri River (mouth)}} ||style="background:#eeffee;"|{{nts|529353}} mi<sup>2</sup><br>1,371,017 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=469}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|Of the total, 10,700 mi<sup>2</sup> (28,000 km<sup>2</sup>), about two percent of the basin, is in Canada.<ref name = "Canada Atlas"/><ref name = "USGS map"/>|group=n}}||{{nts|69100}} ft<sup>3</sup>/s<br>1,956 m<sup>3</sup>/s<br>{{#tag:ref|Kammerer: 76,200 ft<sup>3</sup>/s (2,160 m<sup>3</sup>/s).<ref name= "USGS Kammerer"/>|group=n }} ||[[मोंटाना]]<sup>s</sup>, [[नार्थ डकोटा]], [[साउथ डकोटा]], [[नेब्रास्का]], [[आयवा]], [[कंसास]], [[मिसौरी]]<sup>m</sup>[[File:Missouri NRR.jpg|center|150px|alt=A wide river flows across a plain.]]
|--
! scope="row" |2
||[[मिसीसिपी नदी]]||[[मैक्सिको के खाड़ी]]||{{nts|2202}} mi<br>3,544 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|pp=237, 331}}<br>{{#tag:ref|Kammerer: 2,340 mi (3,770 km).<ref name ="USGS Kammerer"/> ''The Atlas of Canada'': 2,348 mi (3,779 km).<ref name ="Canada Atlas"/>|group=n}}||{{coord|47|14|22|N|95|12|29|W|name=Mississippi River (source)}}<ref>{{cite web|title = Mississippi River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1629903|date = June 4, 1980|accessdate = फरवरी 4, 2011|archive-date = July 26, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200726031728/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1629903|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|29|09|04|N|89|15|12|W|name=Mississippi River (mouth)}}||style="background:#eeffee;"|{{nts|1260000}} mi<sup>2</sup><br>3,270,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=272}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|Of the total, 10,700 mi<sup>2</sup> (27,800 km<sup>2</sup>), about two percent of the basin, is in Canada.<ref name = "Canada Atlas"/><ref name = "USGS map"/>|group=n}}||{{nts|650000}} ft<sup>3</sup>/s<br>18,400 m<sup>3</sup>/s ||[[मिनेसोटा]]<sup>s</sup>, [[विस्कॉन्सिन]], [[आयवा]], [[इलिनोई]], [[मिसौरी]], [[केंचुकी]], [[टेनेसी]], [[आर्कन्सा]], [[Mississippi]], [[लुइसियाना]]<sup>m</sup>[[File:Lake Itasca Mississippi Source.jpg|center|150px|alt=A small river flows from a lake.]]
|--
! scope="row"|3
||[[यूकान नदी]]||[[बेरिंग सागर]]||style="background:#fffdd0;"|{{nts|1979}} mi<br>3,185 km<ref name ="Canada Atlas"/><br>{{dagger}}{{#tag:ref|Of this total, 714 mi (1,149 km) are in Canada. This amounts to about 36 percent of the main-stem length.<ref name="Canada Atlas"/>|group=n}}||{{coord|59|35|00|N|133|47|00|W|name=Yukon River (source)}}<ref>{{cite web|title=Atlin Lake (B.C.) |publisher=Natural Resources Canada |url=http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english?JCTAR?C |accessdate=February 4, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706184115/http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english%3FJCTAR%3FC |archivedate=July 6, 2011 |dead-url=yes |df= }}</ref> ||{{coord|62|35|55|N|164|48|00|W|name=Yukon River (mouth)}}<ref>{{cite web|title = Yukon River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1416412|date = March 31, 1981|accessdate = फरवरी 4, 2011|archive-date = August 15, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180815093910/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1416412|url-status = dead}}</ref>||style="background:#eeffee;"|{{nts|324000}} mi<sup>2</sup><br>839,200 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=796}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|''The Atlas of Canada'' also lists the total basin size at 324,000 mi<sup>2</sup> (839,200 km<sup>2</sup>), split between 125,000 mi<sup>2</sup> (323,800 km<sup>2</sup>), about 39 percent, in Canada and 199,000 mi<sup>2</sup> (515,400 km<sup>2</sup>), about 61 percent, in the United States.<ref name ="Canada Atlas"/>|group=n}} ||{{nts|224000}} ft<sup>3</sup>/s<br>6,340 m<sup>3</sup>/s||''[[ब्रिटिश कोलंबिया]]''<sup>s</sup>, ''[[Yukon Territory]]'', [[अलास्का]]<sup>m</sup>[[File:Dawson City Lookout Yukon River 3264px.jpg|center|150px|alt=Sunset over a large river flowing through mountains.]]
|--
! scope="row" |4
||[[रियो ग्रांडे]]||[[मैक्सिको के खाड़ी]] ||style="background:#fffdd0;"|{{nts|1759}} mi<br>2,830 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=186}}<br>{{dagger}}{{#tag:ref|Kammerer: 1,900 mi (3,100 km).<ref name = "USGS Kammerer">{{cite web|last = Kammerer| first = J. C. |title = Largest Rivers in the United States|url = http://pubs.usgs.gov/of/1987/ofr87-242/|publisher = United States Geological Survey |date = September 1, 2005|accessdate = January 22, 2011}}</ref> University of Texas (UT): 1,799 mi (2,895 km).<ref name = "University of Texas">{{cite web|last = Patino|first = Carlos|author2=McKinney, Daene C. |author3=Maidment, David R. |publisher = University of Texas Center for Research in Water Resources| title =Water Management Information System for the Rio Grande/Bravo Basin |url = http://www.crwr.utexas.edu/gis/gishydro04/time/Rio_Grande-Bravo_Basin.htm| accessdate = फरवरी 19, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150401031158/http://www.crwr.utexas.edu/gis/gishydro04/time/Rio_Grande-Bravo_Basin.htm|archivedate=April 1, 2015|url-status=dead}}</ref> The river forms the U.S.–Mexico border for 1.251 mi (2,013 km) (about 70 percent of its main-stem length) from [[El Paso, Texas|El Paso]] to the Gulf of Mexico.<ref name = "University of Texas"/>|group=n}}||{{coord|37|47|52|N|107|32|18|W|name=Rio Grande (source)}}<ref>{{cite web|title = Rio Grande|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1385432|date = March 30, 1979|accessdate = फरवरी 4, 2011|archive-date = June 16, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200616102033/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1385432|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|25|57|22|N|97|08|43|W|name=Rio Grande (mouth)}}|| style="background:#eeffee;"|{{nts|340000}} mi<sup>2</sup><br>870,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=220}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|''Rivers of North America'' says that of this total only about 170,000 mi<sup>2</sup> (450,000 km<sup>2</sup>) of the basin contribute water to the river.{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=220}} The University of Texas (UT) says, "The river collects rain, snowmelt and spring water from an area [of] about 215,338 mi<sup>2</sup> [557,722 km<sup>2</sup>] including closed basins."<ref name="University of Texas"/> It says that 87,020 mi<sup>2</sup> (225,380 km<sup>2</sup>) of the basin (about 48 percent), not counting [[Endorheic basin|closed basins]], are in Mexico, while 93,821 mi<sup>2</sup> (242,994 km<sup>2</sup>) (about 52 percent) are in the United States.<ref name="University of Texas"/> Kammerer cites a total basin size of 336,000 mi<sup>2</sup> (870,000 km<sup>2</sup>).<ref name = "USGS Kammerer"/>|group=n}} ||{{nts|1300}} ft<sup>3</sup>/s<br>37 m<sup>3</sup>/s||[[कोलोरैडो]]<sup>s</sup>, [[न्यू मैक्सिको]], [[टैक्सास]]<sup>m</sup>, ''[[Chihuahua (state)|Chihuahua]]'', ''[[Coahuila]]'', ''[[Nuevo León]]'', ''[[Tamaulipas]]''<sup>m</sup>[[File:Rio Grande Creede.jpg|center|150px|alt=A small river winds through mountains under a rainbow.]]
|--
! scope="row"|5
||[[कोलोरैडो नदी]]||[[कैलिफोर्निया के खाड़ी]] ||style="background:#fffdd0;"|{{nts|1450}} mi<br>2,330 km<ref name = "USGS Kammerer"/><br>{{dagger}}{{#tag:ref|According to the Utah Division of Water Resources, 75 mi (121 km) of the river are in Mexico. This amounts to about 5 percent of the main-stem length.<ref>{{cite web|last=Anderson|first=D. Larry|title= Utah's Perspective: The Colorado River|url= http://www.water.utah.gov/interstate/thecoloradoriverart.pdf|date = May 2002|page=5|format=PDF|accessdate=February 19, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409152252/http://www.water.utah.gov/interstate/thecoloradoriverart.pdf|archivedate=April 9, 2014|url-status=dead}}</ref> Of this, 17 mi (27 km) form the border between Mexico and the United States.<ref name = "U.N. Programme"/>|group=n}}||{{coord|40|28|20|N|105|49|34|W|name=Colorado River (source)}}<ref>{{cite web|title = Colorado River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = {{gnis3|45730}}|date = फरवरी 8, 1980|accessdate = फरवरी 4, 2011}}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ||{{coord|31|48|57|N|114|48|22|W|name =Colorado River (mouth)}}<ref>Derived via [[Google Earth]]</ref>||style="background:#eeffee;"|{{nts|248000}} mi<sup>2</sup><br>642,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=527}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|The [[United Nations Environment Programme]] cites a total basin size of 246,000 mi<sup>2</sup> (637,000 km<sup>2</sup>), split between 2,000 mi<sup>2</sup> (5,200 km<sup>2</sup>) (about 1 percent) in Mexico and 244,000 mi<sup>2</sup> (632,000 km<sup>2</sup>) (about 99 percent) in the United States.<ref name="U.N. Programme">{{cite web|last=Arias|first=E.|author2=Albar, M.|author3=Parra, I|author4=Reza, M|title=Regional Definition|publisher=United Nations Environment Programme|pages=20–21|url=http://staging.unep.org/dewa/giwa/areas/reports/r27/regional_definition_giwa_r27.pdf|format=PDF|accessdate=May 30, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170531023445/http://staging.unep.org/dewa/giwa/areas/reports/r27/regional_definition_giwa_r27.pdf|archivedate=May 31, 2017|dead-url=yes|df=}}</ref> |group=n}} ||{{nts|1400}} ft<sup>3</sup>/s<br>40 m<sup>3</sup>/s ||[[कोलोरैडो]]<sup>s</sup>, [[Utah]], [[एरिजोना]], [[Nevada]], [[कैलिफोर्निया]], ''[[सोनोरा]]''<sup>m</sup>, ''[[Baja California]]''<sup>m</sup>[[File:Colorado River edit.jpg|center|150px|alt=A large river flows through a deep canyon.]]
|--
! scope="row"|6
||[[आर्कन्सा नदी]]|| [[मिसीसिपी नदी]] ||{{nts|1443}} mi<br>2,322 km<br>{{#tag:ref|Derived by subtracting the length of the [[East Fork Arkansas River]] of roughly 16 mi (26 km)<ref>{{cite map|title = Colorado Atlas and Gazetteer|publisher = DeLorme|date = 1998|section = 47–48|isbn =978-0-89933-265-9}}</ref> from Kammerer's total of 1,459 mi (2,348 km).<ref name = "USGS Kammerer"/> |group=n}}||{{coord|39|15|30|N|106|20|38|W|name = Arkansas River (source)}}<ref>{{cite web|title = Arkansas River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:78956|date = November 30, 1979|accessdate = फरवरी 4, 2011|archive-date = July 12, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200712005314/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=GNISPQ:3:::NO::P3_FID:78956|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|33|46|30|N|91|04|15|W|name=Arkansas River (mouth)}} ||{{nts|160200}} mi<sup>2</sup><br>414,910 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=315}}|| {{nts|35500}} ft<sup>3</sup>/s<br>1,004 m<sup>3</sup>/s||[[कोलोरैडो]]<sup>s</sup>, [[कंसास]], [[Oklahoma]], [[आर्कन्सा]]<sup>m</sup>[[File:Wichitanightskyline.jpg|center|150px|alt=A large river flows through a brightly lit city at night.]]
|--
! scope="row"|7
||[[कोलंबिया नदी]]||[[प्रशांत महासागर]]||style="background:#fffdd0;"|{{nts|1243}} mi<ref name = "Canada Atlas"/><br>2,000 km<br>{{dagger}}{{#tag:ref|About 498 mi (801 km) are in Canada.<ref name ="Canada Atlas"/> This amounts to about 40 percent of the main-stem length.|group=n}} ||{{coord|50|13|00|N|115|51|00|W|name=Columbia River (source)}}<ref>{{cite web|title=Columbia Lake |publisher=Natural Resources Canada |url=http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english?JATIP?C |accessdate=January 31, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706184119/http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english%3FJATIP%3FC |archivedate=July 6, 2011 |df= }}</ref> ||{{coord|46|14|39|N|124|03|29|W|name=Columbia River (mouth)}}<ref name = "gnis Columbia River">{{cite web | title = Columbia River | work = Geographic Names Information System | publisher = United States Geological Survey | date = November 28, 1980 | url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1140014 | accessdate = August 5, 2010 | archive-date = June 22, 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200622043440/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1140014 | url-status = dead }}</ref>||style="background:#eeffee;"|{{nts|279548}} mi<sup>2</sup><br>724,024 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=646}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|''The Atlas of Canada'' lists the total watershed at 259,200 mi<sup>2</sup> (671,300 km<sup>2</sup>), split between 39,700 mi<sup>2</sup> (102,800 km<sup>2</sup>) (about 15 percent) in Canada and 219,500 mi<sup>2</sup> (568,500 km<sup>2</sup>) (about 85 percent) in the United States.<ref name ="Canada Atlas"/> Kammerer's figure for the total watershed is 265,000 mi<sup>2</sup> (690,000 km<sup>2</sup>).<ref name = "USGS Kammerer"/>|group=n}} ||{{nts|273000}} ft<sup>3</sup>/s<br>7,730 m<sup>3</sup>/s ||''[[ब्रिटिश कोलंबिया]]''<sup>s</sup>, [[वाशिंगटन (राज्य)|वाशिंगटन]]<sup>m</sup>, [[ऑरेगन]]<sup>m</sup>[[File:ColumbiaRGorgePano.jpg|center|150px|alt=A large river flows through a wooded gorge.]]
|--
! scope="row"|8
||[[Red River of the South|Red River]]||[[Atchafalaya River|Atchafalaya]] and [[Mississippi River|Mississippi]] rivers||{{nts|1125}} mi<br>1,811 km<br>{{#tag:ref|This is the combined length, 1,360 mi (2,190 km),<ref>{{cite web|last = Kleiner | first = Diana J.|title = ''Handbook of Texas'': Red River|publisher = Texas State Historical Association|url = http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/rnr01|accessdate = फरवरी 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151223143425/http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/rnr01|archivedate=December 23, 2015|dead-url=yes}}</ref> of the main stem, [[Prairie Dog Town Fork Red River]], and [[Tierra Blanca Creek]] minus the lengths of the latter two, 160 mi (260 km)<ref>{{cite web|title = ''Handbook of Texas'': Prairie Dog Town Fork of the Red River|publisher = Texas State Historical Association|url = http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/rnp04| accessdate = फरवरी 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314153819/https://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/rnp04|archivedate=March 14, 2016|dead-url=no}}</ref> and 75 mi (121 km).<ref>{{cite web|title = ''Handbook of Texas'': Tierra Blanca Creek|url = http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/rbt49|publisher = Texas State Historical Association|accessdate = फरवरी 18, 2011}}</ref> Kammerer gives the length as 1,290 mi (2,080 km).<ref name = "USGS Kammerer"/>|group=n}}||{{coord|34|34|35|N|99|57|54|W|name=Red River (source)}}<ref>{{cite web|title = Red River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:558728|date = June 4, 1980|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = August 6, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200806192756/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:558728|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|31|01|10|N|91|44|52|W|name=Red River (mouth)}}||{{nts|65590}} mi<sup>2</sup><br>169,890 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=317}}<br>{{#tag:ref|Kammerer: 93,200 mi<sup>2</sup>.<ref name= "USGS Kammerer"/>|group=n }} ||{{nts|30100}} ft<sup>3</sup>/s<br>852 m<sup>3</sup>/s<br>{{#tag:ref|Kammerer: 56,000 ft<sup>3</sup>/s (1,600 m<sup>3</sup>)<ref name= "USGS Kammerer"/>|group=n }} ||[[Oklahoma]]<sup>s</sup>, [[टैक्सास]], [[आर्कन्सा]], [[लुइसियाना]]<sup>m</sup>[[File:Meander bends and oxbow.png|center|150px|alt= Oxbow bend in a river seen from an airplane]]
|--
! scope="row"|9
||[[Snake River]]||[[Columbia River]]||{{nts|1040}} mi<br>1,674 km<ref name = "USGS Kammerer"/>||{{coord|44|07|49|N|110|13|10|W|name = Snake River (source)}}<ref name = "gnis Snake River">{{cite web|title = Snake River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1533479|date = September 10, 1979|accessdate = August 6, 2010|archive-date = April 17, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210417192558/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=GNISPQ:3:::NO::P3_FID:1533479|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|46|11|10|N|119|01|43|W|name = Snake River (mouth)}}||{{nts|108000}} mi<sup>2</sup><br>281,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=643}} ||{{nts|55300}} ft<sup>3</sup>/s<br>1,565 m<sup>3</sup>/s ||[[वूमिंग]]<sup>s</sup>, [[इडाहो]], [[ऑरेगन]], [[वाशिंगटन (राज्य)|वाशिंगटन]]<sup>m</sup>[[File:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|center|150px|alt=A river winds across a plain at the foot of jagged snow-covered mountains.]]
|--
! scope="row"|10
||[[ओहायो नदी]]||[[मिसीसिपी नदी]]||{{nts|979}} mi<br>1,575 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=379}}||{{coord|40|26|34|N|80|01|02|W|name=Ohio River (source)}}<ref>{{cite web|title = Ohio River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:425264|date = October 24, 1980|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = January 28, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210128125942/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:425264|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|36|59|12|N|89|07|50|W|name=Ohio River (mouth)}} ||{{nts|204000}} mi<sup>2</sup><br>529,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=413}}||{{nts|308400}} ft<sup>3</sup>/s<br>8,733 m<sup>3</sup>/s||[[Pennsylvania]]<sup>s</sup>, [[ओहायो]], [[West Virginia]], [[इंडियाना]], [[इलिनोई]], [[केंचुकी]]<sup>m</sup>[[File:Wheeling West Virginia.jpg|center|150px|alt=Modest skyscrapers, their images reflected in the water, line the bank of a wide placid river.]]
|--
! scope="row"|11
||[[Colorado River of Texas]]||[[मैक्सिको के खाड़ी]]||{{nts|970}} mi<br>1,560 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=198}}||{{coord|32|40|47|N|101|43|51|W|name=Colorado River of Texas (source))}}<ref>{{cite web|title = Colorado River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1384149|date = November 30, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = June 4, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200604131714/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1384149|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|28|35|41|N|95|58|59|W|name=Colorado River of Texas (mouth)}} ||{{nts|39900}} mi<sup>2</sup><br>103,341 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=222}}||{{nts|2600}} ft<sup>3</sup>/s<br>75 m<sup>3</sup>/s ||[[टैक्सास]]<sup>s, m</sup>[[File:Colorado River Borden County Texas 2011.jpg|center|150px|alt=A small stream flows through an arid plain populated with low shrubs. Much of the surrounding soil is red.]]
|--
! scope="row"|12
||[[टेनेसी नदी]]||[[ओहायो नदी]]||{{nts|935}} mi<br>1,504 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=384}}||{{coord|35|57|33|N|83|51|01|W|name=Tennessee River (source)}}<ref>{{cite web|title = Tennessee River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:517033|date = सितंबर 20, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = 2020-11-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20201121054655/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:517033|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|37|04|02|N|88|33|53|W|name=Tennessee River (mouth)}} ||{{nts|40880}} mi<sup>2</sup><br>105,870 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=414}}||{{nts|71000}} ft<sup>3</sup>/s<br>2,000 m<sup>3</sup>/s||[[टेनेसी]]<sup>s</sup>, [[Alabama]], [[केंचुकी]]<sup>m</sup>[[File:North shore one view.jpg|center|150px|alt=A wide river curves through an urban landscape replete with bridges, tall buildings, and wooded areas near the water.]]
|--
! scope="row"|13
||[[Canadian River]]||[[आर्कन्सा नदी]]||{{nts|906}} mi<br>1,458 km<ref name = "USGS Kammerer"/>||{{coord|37|01|11|N|105|04|33|W|name = Canadian River (source)}}<ref>{{cite web|title = Canadian River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1101881|date = December 18, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = February 26, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200226011917/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1101881|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|35|27|12|N|95|01|58|W|name=Canadian River (mouth)}} ||{{nts|47130}} mi<sup>2</sup><br>122,070 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=316}} ||{{nts|6100}} ft<sup>3</sup>/s<br>174 m<sup>3</sup>/s||[[कोलोरैडो]]<sup>s</sup>, [[न्यू मैक्सिको]], [[टैक्सास]], [[Oklahoma]]<sup>m</sup>[[File:Canadian River Railroad Bridge Logan New Mexico 2010.jpg|center|150px|alt=A small stream in arid country flows under a railroad bridge high above the water.]]
|--
! scope="row"|14
||[[Brazos River]]||[[मैक्सिको के खाड़ी]] ||{{nts|860}} mi<br>1,390 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=203}}||{{coord|33|16|07|N|100|00|37|W|name=Brazos River (source)}}<ref>{{cite web|title = Brazos River|work = Geographic Names Information System (GNIS)|publisher = United States Geological Survey|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1384148|date = November 30, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = September 2, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180902002828/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1384148|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|28|52|33|N|95|22|42|W|name=Brazos River (mouth)}} ||{{nts|44620}} mi<sup>2</sup><br>115,566 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=223}}|| {{nts|8800}} ft<sup>3</sup>/s<br>249 m<sup>3</sup>/s||[[टैक्सास]]<sup>s, m</sup>[[File:Brazos River railroad bridge Waco TX.jpg|center|150px|alt=A train crosses a bridge over a wide river.]]
|--
! scope="row"|15
||[[Green River (Colorado River)|Green River]]||[[Colorado River]]||{{nts|760}} mi<br>1,230 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=497}}||{{coord|43|09|13|N|109|40|18|W|name=Green River (source)}}<ref>{{cite web|title = Green River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1428399|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = December 31, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = June 21, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200621200752/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1428399|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|38|11|21|N|109|53|07|W|name=Green River (mouth)}}||{{nts|44900}} mi<sup>2</sup><br>116,200 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=528}}|| {{nts|6100}} ft<sup>3</sup>/s<br>172 m<sup>3</sup>/s||[[वूमिंग]]<sup>s</sup>, [[कोलोरैडो]], [[Utah]]<sup>m</sup>[[File:Green river utah from sky.jpg|center|upright|100x150px|alt=View from an airplane: A river meanders this way and that through a reddish-brown landscape.]]
|--
! scope="row"|16
||[[Pecos River]]||[[Rio Grande]]||{{nts|730}} mi<br>1,175 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=213}}||{{coord|35|58|34|N|105|33|29|W|name=Pecos River (source)}}<ref>{{cite web|title = Pecos River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1384150|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = November 30, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = April 23, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210423140652/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1384150|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|29|41|59|N|101|22|17|W|name=Pecos River (mouth)}} || {{nts|44000}} mi<sup>2</sup><br>113,960 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=225}}||{{nts|71}} ft<sup>3</sup>/s<br>2 m<sup>3</sup>/s ||[[न्यू मैक्सिको]]<sup>s</sup>, [[टैक्सास]]<sup>m</sup>[[File:Pecos River.jpg|center|150px|alt=A large river flows through a canyon.]]
|--
! scope="row"|17
||[[White River (Arkansas)]]||[[Mississippi River]]||{{nts|720}} mi<br>1,159 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=246}}||{{coord|35|50|20|N|93|36|16|W|name=White River (source)}}<ref>{{cite web|title = White River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:78762|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = April 30, 1980|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = January 13, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210113104326/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:78762|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|33|57|05|N|91|04|53|W|name = White River (mouth)}} ||{{nts|27872}} mi<sup>2</sup><br>72,189 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=273}}||{{nts|34600}} ft<sup>3</sup>/s<br>979 m<sup>3</sup>/s || [[आर्कन्सा]]<sup>s, m</sup>, [[मिसौरी]][[File:White River Arkansas-1.jpg|center|150px|alt=A wide placid river flows by a low wooded hill.]]
|--
! scope="row"|18
||[[James River (Dakotas)|James River]]<br>{{#tag:ref|Also known as the Dakota River or Jim River and not to be confused with the [[James River]] of Virginia.|group=n}}||[[मिसौरी नदी]]||{{nts|710}} mi<br>1,140 km<ref name = "American Rivers">{{cite web|title = River Facts|publisher = American Rivers|url=http://www.americanrivers.org/library/river-facts/river-facts.html|accessdate = फरवरी 22, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310033450/http://www.americanrivers.org/library/river-facts/river-facts.html|archivedate=March 10, 2012|dead-url=yes}}</ref>||{{coord|47|28|53|N|99|51|32|W|name=James River (source)}}<ref>{{cite web|title = James River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1261082|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = फरवरी 13, 1980|accessdate = फरवरी 22, 2011|archive-date = 2020-05-26|archive-url = https://web.archive.org/web/20200526155253/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1261082|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|42|52|17|N|97|17|26|W|name = James River (mouth)}} ||{{nts|20942}} mi<sup>2</sup><br>54,240 km<sup>2</sup><ref name="USGS James (Dakota)">{{cite web|title = USGS 06478513 James River near Yankton, SD|url =https://waterdata.usgs.gov/nwis/inventory/?site_no=06478513&agency_cd=USGS|publisher = United States Geological Survey|date = November 2010|accessdate=February 23, 2011}}</ref> ||{{nts|854}} ft<sup>3</sup>/s<br>24.2 m<sup>3</sup>/s<ref name="USGS James (Dakota)"/><br>{{#tag:ref|This is the average discharge for the years 1982–94, derived by adding the discharge for each of these years and dividing by 13.|group=n}} ||[[नार्थ डकोटा]]<sup>s</sup>, [[साउथ डकोटा]]<sup>m</sup>[[File:James River in Jamestown, N.D.jpg|center|150px|alt=A small stream winds through a town.]]
|--
! scope="row"|19
||[[Kuskokwim River]]||[[बेरिंग सागर]]||{{nts|702}} mi<br>1,130 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=741}}||{{coord|63|05|16|N|154|38|33|W|name=Kuskokwim River (source)}}<ref>{{cite web|title = Kuskokwim River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1416402|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = January 1, 2000|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = September 2, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180902173018/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1416402|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|60|04|59|N|162|20|02|W|name=Kuskokwim River (mouth)}} ||{{nts|48000}} mi<sup>2</sup><br>124,319 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=764}}||{{nts|67000}} ft<sup>3</sup>s<br>1,900 m<sup>3</sup>/s||[[अलास्का]]<sup>s, m</sup>[[File:Aniakshore.jpg|center|150px|alt=Men and boats along the shore of a very wide river.]]
|--
! scope="row"|20
||[[Cimarron River (Arkansas River)|Cimarron River]]||[[आर्कन्सा नदी]]||{{nts|698}} mi<br>1,123 km<ref>{{cite web|title = Cimarron River|publisher = Oklahoma Historical Society|url = http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/C/CI004.html|accessdate = फरवरी 5, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141227051709/http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/C/CI004.html|archivedate=December 27, 2014|dead-url=yes}}</ref>||{{coord|36|54|24|N|102|59|12|W|name="Cimarron River (source)}}<ref>{{cite web|title = Cimarron River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1091369|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = December 18, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = April 11, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210411043015/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1091369|url-status = dead}}</ref>||{{coord|36|10|14|N|96|16|19|W|name=Cimarron River (mouth)}}||{{nts|19510}} mi<sup>2</sup><br>50,540 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=319}}||{{nts|1500}} ft<sup>3</sup>/s<br>42 m<sup>3</sup>/s ||[[Oklahoma]]<sup>s, m</sup>, [[कोलोरैडो]], [[कंसास]] [[File:Cimarron river near forgan ok.jpg|center|150px|alt=A medium-sized river winds through a flat plain dominated by brown grasses.]]
|--
! scope="row"|21
||[[Cumberland River]]||[[ओहायो नदी]]||{{nts|696}} mi<br>1,120 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=390}}||{{coord|36|50|42|N|83|19|26|W|name=Cumberland River (source)}}<ref>{{cite web|title = Cumberland River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:517018|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = सितंबर 20, 1979|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = 2018-09-02|archive-url = https://web.archive.org/web/20180902064322/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:517018|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|37|08|36|N|88|24|27|W|name=Cumberland River (mouth)}} ||{{nts|17930}} mi<sup>2</sup><br>46,430 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=415}}||{{nts|30400}} ft<sup>3</sup>/s
862 m<sup>3</sup>/s
|[[केंचुकी]]<sup>s, m</sup>, [[टेनेसी]] [[File:Cumberland River 2005 05 20.jpeg|center|150px|alt=Several canoes pass under a bridge over a wide river in a forest.]]
|--
! scope="row"|22
||[[Yellowstone River]]||[[मिसौरी नदी]]||{{nts|678}} mi<br>1,091 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=440}}||{{coord|43|59|18|N|109|55|45|W|name = Yellowstone River (source)}}<ref>{{cite web|title = Yellowstone River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1035255|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = फरवरी 13, 1980|accessdate = January 20, 2011|archive-date = June 29, 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190629204543/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1035255|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|47|58|42|N|103|58|56|W|name = Yellowstone River (mouth)}} ||{{nts|70400}} mi<sup>2</sup><br>182,336 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=470}}||{{nts|12800}} ft<sup>3</sup>/s<br>362 m<sup>3</sup>/s||[[वूमिंग]]<sup>s</sup>, [[मोंटाना]], [[नार्थ डकोटा]]<sup>m</sup>[[File:Lower yellowstone falls in ice.jpg|center|upright|100x150px|alt=Large waterfall encased in ice]]
|--
! scope="row"|23
||[[North Platte River]]||[[Platte River]]||{{nts|665}} mi<br>1,070 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=451}}||{{coord|40|38|23|N|106|24|19|W|name=North Platte River (source)}}<ref>{{cite web|title = North Platte River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:204647|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = October 13, 1978|accessdate = फरवरी 6, 2011|archive-date = April 11, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210411050702/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:204647|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|41|06|50|N|100|40|33|W|name=North Platte River (mouth)}} ||{{nts|34885}} mi<sup>2</sup><br>90,352 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=451}}||{{nts|770}} ft<sup>3</sup>/s<br>21.9 m<sup>3</sup>/s||[[कोलोरैडो]]<sup>s</sup>, [[वूमिंग]], [[नेब्रास्का]]<sup>m</sup>[[File:North Platte River Northgate Canyon Canoers.jpg|center|150px|alt=Canoers run rapids on a boulder-strewn river in the mountains.]]
|--
! scope="row"|24
||[[Milk River (Alberta–Montana)|Milk River]]||[[मिसौरी नदी]]||style="background:#fffdd0;"|{{nts|625}} mi<br>1,005 km<ref name="Canada Atlas"/>{{dagger}}{{#tag:ref|According to ''The Canadian Encyclopedia'', a 110-mi (170 km) stretch of the river flows through Canada. This amounts to about 18 percent of the main-stem length.<ref>{{cite web|last=Marsh|first=James H.|title=Milk River|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/milk-river/|publisher=Historica Canada|date=March 4, 2015|accessdate=May 19, 2017}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|group=n}}||{{coord|48|51|20|N|113|01|10|W|name=Milk River (source)}}<ref>{{cite web|title = Milk River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:774213|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = April 4, 1980|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = August 15, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180815063856/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:774213|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|48|03|26|N|106|19|07|W|name=Milk River (mouth)}} ||style="background:#eeffee;"|{{nts|22332}} mi<sup>2</sup><br>57,839 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=475}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|''The Atlas of Canada'': 23,600 mi<sup>2</sup> (61,200 km<sup>2</sup>) split between 8,300 mi<sup>2</sup> (21,600 km<sup>2</sup>) (about 35 percent) in Canada and 15,300 mi<sup>2</sup> (39,600 km<sup>2</sup>) (about 65 percent) in the United States.<ref name ="Canada Atlas"/>|group=n}}||{{nts|670}} ft<sup>3</sup>/s<br>18.9 m<sup>3</sup>/s ||''[[अल्बर्टा]]'', [[मोंटाना]]<sup>s, m</sup>[[File:Milkriverpan.jpg|center|150px|alt=A small river winds through a rocky, grass-covered plateau. Hills rise in the distance.]]
|--
! scope="row"|25
||[[Ouachita River]]||[[Black River (Louisiana)|Black River]]||{{nts|605}} mi<br>974 km<ref>Benke and Cushing, p. 265</ref>||{{coord|31|41|56|N|94|19|57|W|name=Ouachita River (source)}}<ref>{{cite web|title = Ouachita River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:558280|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = January 1, 2000|accessdate = फरवरी 6, 2011|archive-date = May 29, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180529172840/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:558280|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|31|37|53|N|91|48|25|W|name=Ouachita River (mouth)}} ||{{nts|24886}} mi<sup>2</sup><br>64,454 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=279}}||{{nts|29800}} ft<sup>3</sup>/s<br>843 m<sup>3</sup>/s ||[[आर्कन्सा]]<sup>s</sup>, [[लुइसियाना]]<sup>m</sup>[[File:USACE Columbia Lock Ouachita River.jpg|center|150px|alt=A lock and dam on a medium-sized river]]
|--
! scope="row"|26
||[[Saint Lawrence River]]||[[Gulf of Saint Lawrence]]||style="background:#fffdd0;"|{{nts|600}} mi<br>965 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=987}}<br>{{dagger}}{{#tag:ref|According to the [[U.S. Army Corps of Engineers]], a 115-mi (185 km) stretch of the river forms part of the U.S.–Canada border. This amounts to about 19 percent of the main-stem length.<ref>{{cite web|title = St. Lawrence River (International Section)|publisher = U.S. Army Corps of Engineers, Detroit District|url = http://www.lre.usace.army.mil/greatlakes/hh/outflows/discharge_measurements/st._lawrence_river/|accessdate = February 19, 2011|archive-date = August 15, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180815090955/https://www.lre.usace.army.mil/Missions/Great-Lakes-Information/Outflows/st._lawrence_river/|url-status = dead}}</ref>|group=n}}||{{coord|44|05|55|N|76|23|28|W|name=St. Lawrence River (source)}}<ref>{{cite web|title = St. Lawrence River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:977244|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = January 1, 2000|accessdate = फरवरी 3, 2011|archive-date = September 25, 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170925135043/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:977244|url-status = dead}}</ref>||{{coord|49|40|00|N|64|30|00|W|name=Saint Lawrence River (mouth)}}<ref>{{cite web|title = Saint Lawrence River|publisher = Natural Resources Canada|url = http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english?EFGFK?C|accessdate = फरवरी 3, 2011|archiveurl = https://web.archive.org/web/20110706184123/http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english%3FEFGFK%3FC|archivedate = July 6, 2011|dead-url = yes|df = }}</ref> ||style="background:#eeffee;"|{{nts|620000}} mi<sup>2</sup><br>1,600,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=983}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|Kammerer: 396,000 mi<sup>2</sup> (1,030,000 km<sup>2</sup>).<ref name = "USGS Kammerer"/> ''The Atlas of Canada'': 519,000 mi<sup>2</sup> (1,344,200 km<sup>2</sup>), of which 324,000 mi<sup>2</sup> (839,200 km<sup>2</sup>) (about 62 percent) is in Canada and 195,000 mi<sup>2</sup> (505,000 km<sup>2</sup>) (about 38 percent) is in the United States.<ref name = "Canada Atlas"/>|group=n }}|| {{nts|440000}} ft<sup>3</sup>/s<br>12,600 m<sup>3</sup>/s<br>{{#tag:ref|Kammerer: 348,000 ft<sup>3</sup>/s (9,900 m<sup>3</sup>/s).<ref name = "USGS Kammerer"/>|group=n }} ||[[न्यूयार्क (राज्य)|न्यूयार्क]]<sup>s</sup>, ''[[ओंटारियो]]''<sup>s</sup>, ''[[क्यूबेक]]''<sup>m</sup>[[File:Saint Lawrence seaway.jpg|center|150px|alt=A large ship travels along a large river bordered by vegetation on one bank and urban development on the other.]]
|--
! scope="row"|27
||[[Gila River]]||[[Colorado River]]||{{nts|600}} mi<br>960 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=511}}||{{coord|33|10|47|N|108|12|22|W|name=Gila River (source)}}<ref>{{cite web|title = Gila River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:42838|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = फरवरी 8, 1980|accessdate = फरवरी 6, 2011|archive-date = 2018-05-29|archive-url = https://web.archive.org/web/20180529162818/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:42838|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|32|43|11|N|114|33|19|W|name=Gila River (mouth)}} ||style="background:#eeffee;"|{{nts|57850}} mi<sup>2</sup><br>149,832 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=531}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|Of this total, 232 mi<sup>2</sup> (600 km<sup>2</sup>) (about 0.4 percent) are in the Mexican state of [[सोनोरा]], and the rest is in the United States.<ref name= "Wind Spirit"/>|group=n}}||{{nts|210}} ft<sup>3</sup>/s<br>6 m<sup>3</sup>/s<br>{{#tag:ref|''Rivers of North America'' describes the discharge as ''less than'' 210 ft<sup>3</sup>/s (6 m<sup>3</sup>/s.|group = n}} ||[[न्यू मैक्सिको]]<sup>s</sup>, [[एरिजोना]]<sup>m</sup>[[File:GilaRiverAtUS95.jpg|center|150px|alt=A shallow river with a sandy bed flows through an arid landscape.]]
|--
! scope="row"|28
||[[Sheyenne River]]||[[Red River of the North]]||{{nts|591}} mi<br>951 km<ref name="NHD">{{cite web|title=National Hydrography Dataset|publisher=United States Geological Survey|url=http://nhd.usgs.gov/index.html|accessdate=June 9, 2011|archive-date=December 13, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111213040729/http://nhd.usgs.gov/index.html|url-status=dead}}</ref>||{{coord|47|41|46|N|100|29|52|W|name=Sheyenne River (source)}}<ref>{{cite web|title = Sheyenne River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1035146|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = फरवरी 13, 1980|accessdate = June 9, 2011|archive-date = June 14, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210614202854/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1035146|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|47|01|25|N|96|49|31|W|name=Sheyenne River (mouth)}}||{{nts|8800}} mi<sup>2</sup><br>23,000 km<sup>2</sup><br>{{#tag:ref|This is the size of the basin upstream of a [[stream gauge]] near [[Kindred, North Dakota|Kindred]] and at [[river mile]] 67.9 (river kilometer 109.3).<ref name="Kindred gauge">{{cite web | publisher = United States Geological Survey | url = http://wdr.water.usgs.gov/wy2010/pdfs/05059000.2010.pdf | format = PDF | title = Water-Data Report 2010: 05059000 Sheyenne River near Kindred, ND | accessdate = June 9, 2011 | archive-date = October 28, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111028133452/https://wdr.water.usgs.gov/wy2010/pdfs/05059000.2010.pdf | url-status = dead }}</ref>|group=n}}||{{nts|288}} ft<sup>3</sup>/s<br>8.2 m<sup>3</sup>/s<br>{{#tag:ref|This is the average flow measured by a [[stream gauge]] near [[Kindred, North Dakota|Kindred]] and at [[river mile]] 67.9 (river kilometer 109.3).<ref name="Kindred gauge"/>|group=n}} ||[[नार्थ डकोटा]]<sup>s, m</sup>[[File:Baldhill Dam Sheyenne River.jpg|center|150px|alt= A small river rushes away from the base of a dam.]]
|--
! scope="row"|29
||[[Tanana River]]||[[Yukon River]]||{{nts|584}} mi<br>940 km<br>{{#tag:ref|The main-stem length is calculated by subtracting the length of the [[Nabesna River]] from Kammerer's total of 659 mi (1,061 km).<ref name = "USGS Kammerer"/> The Nabesna River is roughly 75 mi (121 km) long, calculated by adding the 60 mi (97 km) from the Nabesna mouth to Camp Creek<ref>{{cite web|last=Irwin |first = Thomas|title = Recordable Disclaimer of Interest Application for the Nabesna River|publisher= U.S. Bureau of Land Management|date = October 3, 2005|format = PDF|url = http://www.blm.gov/pgdata/etc/medialib/blm/ak/aktest/rdi/nebesna_riv.Par.92404.File.dat/nabesna_river_app.pdf|accessdate=February 19, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121019052252/http://www.blm.gov/pgdata/etc/medialib/blm/ak/aktest/rdi/nebesna_riv.Par.92404.File.dat/nabesna_river_app.pdf|archivedate=October 19, 2012|dead-url=yes}}</ref> to the distance, 15 mi (24 km), from Camp Creek to Nabesna Glacier,<ref>{{cite map|title= Alaska Atlas and Gazetteer|publisher = DeLorme|edition = 7th|year = 2010|page = 98|isbn=0-89933-289-7}}</ref> Kammerer's most remote source for the Tanana.|group=n}}||{{coord|63|02|57|N|141|51|52|W|name = Tanana River (source)}}<ref>{{cite web|title = Tanana River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1416408|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = January 1, 2000|accessdate = फरवरी 2, 2011|archive-date = April 25, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210425015103/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1416408|url-status = dead}}</ref>||{{coord|65|09|38|N|151|57|37|W|name=Tanana River (mouth)}}||{{nts|44000}} mi<sup>2</sup><br>114,000 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=797}}||{{nts|41800}} ft<sup>3</sup>/s<br>1,185 m<sup>3</sup>/s ||[[अलास्का]]<sup>s, m</sup>[[File:Tanana River 2.jpg|center|150px|alt=A shallow braided river flows over a plain partly covered by green plants and grasses. Jagged snow-covered mountains rise in the distance.]]
|--
! scope="row"|30
||[[Smoky Hill River]]||[[Kansas River]]||{{nts|576}} mi<br>927 km<ref name="NHD"/>||{{coord|38|57|01|N|102|34|49|W|name=Smoky Hill River (source)}}<ref>{{cite web|title = Smoky Hill River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:485314|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = October 13, 1978|accessdate = June 14, 2011|archive-date = May 29, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180529151248/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:485314|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|39|03|36|N|96|48|04|W|name=Smoky Hill (mouth)}} ||{{nts|19260}} mi<sup>2</sup><br>49,900 km<sup>2</sup><br>{{#tag:ref|Reflects only that part of the basin above a [[stream gauge]] at [[river mile]] 43.3 (river kilometer 69.7) near [[Enterprise, Kansas|Enterprise]].<ref name="Enterprise gauge">{{cite web|title=Water-Data Report 2010: 06877600 Smoky Hill River at Enterprise, KS|url=http://wdr.water.usgs.gov/wy2010/pdfs/06877600.2010.pdf|publisher=United States Geological Survey|format=PDF|accessdate=June 14, 2011}}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |group=n}} ||{{nts|1542}} ft<sup>3</sup>/s<br>43.7 m<sup>3</sup>/s<br>{{#tag:ref|Measured by a [[stream gauge]] at [[river mile]] 43.3 (river kilometer 69.7) near [[Enterprise, Kansas|Enterprise]].<ref name="Enterprise gauge"/>|group=n}} ||[[कोलोरैडो]]<sup>s</sup>, [[कंसास]]<sup>m</sup>[[File:Smoky Hill River-0508.jpg|center|150px|alt=A small, muddy river, as seen from a bridge, meanders between tree-lined banks.]]
|--
! scope="row"|31
||[[Niobrara River]]||[[मिसौरी नदी]]||{{nts|568}} mi<br>914 km<ref name="NHD"/> ||{{coord|42|49|15|N|104|38|50|W|name=Niobrara River (source)}}<ref>{{cite web|title = Niobrara River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:835960|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = March 9, 1979|accessdate = July 5, 2011|archive-date = May 25, 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210525225830/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:835960|url-status = dead}}</ref>||{{coord|42|45|58|N|98|02|50|W|name=Niobrara River (mouth)}}||{{nts|12600}} mi<sup>2</sup><br>32,600 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=478}}||{{nts|1700}} ft<sup>3</sup>/s<br>49 m<sup>3</sup>/s ||[[वूमिंग]]<sup>s</sup>, [[नेब्रास्का]]<sup>m</sup><br>[[File:Niobrara headwaters.JPG|center|150px|A small river flows through a field of grass and yellow flowers.]]
|--
! scope="row"|32
||[[Little Missouri River (North Dakota)|Little Missouri River]]||[[मिसौरी नदी]]||{{nts|560}} mi<br>900 km<ref>{{cite journal|last=Personius|first = Robert Giles|author2=Eddy, Samuel |title = Fishes of the Little Missouri River|url=https://archive.org/details/sim_copeia_1955-02-18_1/page/41|journal = Copeia| publisher = American Society of Ichthyologists and Herpetologists|volume=1955|date=February 18, 1955|issue=1| page = 41|doi=10.2307/1439450}}</ref>||{{coord|44|32|25|N|104|59|57|W|name="Little Missouri River (source)}}<ref name = "gnis Little Missouri River">{{cite web|title = Little Missouri River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1034981|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = फरवरी 13, 1980|accessdate = फरवरी 23, 2011|archive-date = 2018-09-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20180901222656/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1034981|url-status = dead}}</ref> || {{coord|47|36|38|N|102|52|24|W|name=Little Missouri River (mouth)}} ||{{nts|8310}} mi<sup>2</sup><br>21,500 km<sup>2</sup><ref name = "USGS Little Missouri">{{cite web|title = USGS 06337000 Little Missouri River near Watford City, ND|url = https://waterdata.usgs.gov/nwis/nwisman/?site_no=06337000&agency_cd=USGS|date = November 2010|accessdate = February 23, 2011|archive-date = July 21, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200721130237/https://waterdata.usgs.gov/nwis/inventory/?site_no=06337000&agency_cd=USGS|url-status = dead}}</ref><br>{{#tag:ref|This is only a close approximation of the entire basin. It does not include a small fraction of the basin below the river gauge, located about 25 mi (40 km) upstream of the river mouth.|group=n}}||{{nts|450}} ft<sup>3</sup>/s<br>13 m<sup>3</sup>/s<ref name = "USGS Little Missouri"/><br>{{#tag:ref|This is the average discharge for the years 1990–2010, derived by adding the discharge for each of these years and dividing by 21.|group=n}} ||[[वूमिंग]]<sup>s</sup>, [[मोंटाना]], [[साउथ डकोटा]], [[नार्थ डकोटा]]<sup>m</sup>[[File:Little Missouri River North Unit TR National Park.jpg|center|150px|alt=A small river meanders through a landscape of forests, bluffs, and rocky outcrops.]]
|--
! scope="row"|33
||[[Sabine River (Texas–Louisiana)|Sabine River]]||[[मैक्सिको के खाड़ी]]||{{nts|553}} mi<br>890 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=208}}||{{coord|32|48|29|N|95|55|14|W|name=Sabine River (source)}}<ref>{{cite web|title = Sabine River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:555872|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = June 4, 1980|accessdate = फरवरी 7, 2011|archive-date = August 18, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200818225023/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:555872|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|29|59|08|N|93|47|26|W|name=Sabine River (mouth)}} ||{{nts|9756}} mi<sup>2</sup><br>25,268 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=224}}||{{nts|8400}} ft<sup>3</sup>/s<br>238 m<sup>3</sup>/s ||[[टैक्सास]]<sup>s</sup>, [[लुइसियाना]]<sup>m</sup>[[File:Sabine River at Logansport, LA IMG 0950.JPG|center|150px|alt=A wide river flows under a highway bridge.]]
|--
! scope="row"|34
||[[Red River of the North]]||[[Lake Winnipeg]]||style="background:#fffdd0;"|{{nts|550}} mi<br>890 km<ref>{{cite web|title = Red River of the North|url = http://www.dnr.state.mn.us/watertrails/redriver/index.html| publisher = Minnesota Department of Natural Resources| year = 2011| accessdate = January 22, 2011}}</ref><br>{{dagger}}{{#tag:ref|According to the [[Minnesota Department of Natural Resources]], 394 mi (634 km) are in the United States. This amounts to about 72 percent of the main-stem length.<ref>{{cite web|title=Red River of the North: A Water Trail Guide|url=http://files.dnr.state.mn.us/maps/canoe_routes/red_river_3.pdf|publisher=Minnesota Department of Natural Resources|format=PDF|year=2010|accessdate=February 19, 2011|archive-date=August 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805133300/http://files.dnr.state.mn.us/maps/canoe_routes/red_river_3.pdf|url-status=dead}}</ref>|group=n}}||{{coord|46|15|52|N|96|35|55|W|name = Red River of the North (source)}}<ref name = "gnis Red River">{{cite web|title = Red River of the North|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1035890|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = January 1, 2000|accessdate = January 17, 2011|archive-date = August 15, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180815092405/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1035890|url-status = dead}}</ref>||{{coord|50|23|47|N|96|48|39|W|name = Red River (mouth)}}<ref>{{cite web|title = Red River|publisher = Natural Resources Canada|url = http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english?GAWTC?C|accessdate = January 17, 2011|archiveurl = https://web.archive.org/web/20110706184128/http://geonames2.nrcan.gc.ca/cgi-bin/v9/sima_unique_v9?english%3FGAWTC%3FC|archivedate = July 6, 2011|dead-url = yes|df = }}</ref>||style="background:#eeffee;"|{{nts|111000}} mi<sup>2</sup><br>287,500 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=896}}<br>{{double-dagger}}{{#tag:ref|Of the total basin, 53,500 mi<sup>2</sup> (138,600 km<sup>2</sup>) (about 48 percent) are in Canada and 57,500 mi<sup>2</sup> (148,900 km<sup>2</sup>) (about 52 percent) are in the United States.<ref name = "Canada Atlas"/> |group=n}}||{{nts|8300}} ft<sup>3</sup>/s<br>236 m<sup>3</sup>/s||[[नार्थ डकोटा]]<sup>s</sup>, [[मिनेसोटा]]<sup>s</sup>, ''[[मैनीटोबा]]''<sup>m</sup>[[File:Red River of the North.jpg|center|150px|alt=A small river flows through a prairie landscape; brown grasses and leafless trees line the banks.]]
|--
! scope="row"|35
||[[Des Moines River]]||[[Mississippi River]] ||{{nts|525}} mi<br>845 km<ref>{{cite web|title = National Recreation Trails: Des Moines River Water Trail - Polk County, Iowa|url = http://www.americantrails.org/nationalrecreationtrails/trailNRT/Des-Moines-River-Water-Trail-IA.html|publisher = American Trails|accessdate = फरवरी 5, 2011|archive-date = 2014-04-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20140407065406/http://www.americantrails.org/nationalrecreationtrails/trailNRT/Des-Moines-River-Water-Trail-IA.html|url-status = dead}}</ref>||{{coord|44|05|02|N|95|41|17|W|name = Des Moines (source)}}<ref>{{cite web|title = Des Moines River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:465582|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = April 30, 1979|accessdate = फरवरी 7, 2011|archive-date = August 15, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180815070905/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:465582|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|41|22|52|N|91|25|21|W|name=Des Moines River (mouth)}} ||{{nts|12018}} mi<sup>2</sup><br>31,127 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=372}}||{{nts|6400}} ft<sup>3</sup>/s<br>182 m<sup>3</sup>/s ||[[मिनेसोटा]]<sup>s</sup>, [[मिसौरी]], [[आयवा]]<sup>m</sup>[[File:Des Moines River.jpg|center|150px|alt=A placid river flows through a prairie landscape.]]
|--
! scope="row"|36
||[[White River (Missouri River)]]||[[मिसौरी नदी]]||{{nts|506}} mi<br>815 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=445}}||{{coord|42|41|10|N|103|50|14|W|name=White River (source)}}<ref>{{cite web|title = White River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1267248|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = फरवरी 13, 1980|accessdate = फरवरी 7, 2011|archive-date = 2018-09-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20180901221151/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1267248|url-status = dead}}</ref> || {{coord|43|42|50|N|99|28|01|W|name=White River (mouth)}} ||{{nts|10200}} mi<sup>2</sup><br>26,418 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=471}}||{{nts|570}} ft<sup>3</sup>/s<br>16 m<sup>3</sup>/s||[[नेब्रास्का]]<sup>s</sup>, [[साउथ डकोटा]]<sup>m</sup>[[File:White River at US20 DS.JPG|center|150px|alt=A small stream flows through grasses and shrubs at the base of a rocky hill.]]
|--
! scope="row"|37
||[[Trinity River (Texas)|Trinity River]]||[[गैलवेस्टन खाड़ी]]||{{nts|506}} mi<br>815 km{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=215}}||{{coord|32|47|54|N|96|53|52|W|name=Trinity River (source)}}<ref>{{cite web|title = Trinity River|work = Geographic Names Information System|url = https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1348789|publisher = United States Geological Survey (USGS)|date = November 30, 1979|accessdate = फरवरी 7, 2011|archive-date = September 2, 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180902062816/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1348789|url-status = dead}}</ref> ||{{coord|29|44|35|N|94|42|12|W|name = Trinity River (mouth)}} ||{{nts|17970}} mi<sup>2</sup><br>46,540 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=227}}||{{nts|7800}} ft<sup>3</sup>/s<br>222 m<sup>3</sup>/s||[[टैक्सास]]<sup>s, m</sup>[[File:Trinity River.jpg|center|150px|alt=A middle-sized river flows by a factory with two tall smokestacks.]]
|--
! scope="row"|38
||[[Wabash River]]||[[ओहायो नदी]]||{{nts|503}} mi<br />810 km<ref name="NHD"/>||{{coord|40|21|07|N|84|45|57|W|name=Wabash River (source)}}<ref>{{cite web|title=Wabash River|work=Geographic Names Information System|url=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:449850|publisher=United States Geological Survey (USGS)|date=February 14, 1979|accessdate=July 5, 2011|archive-date=April 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411045832/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:449850|url-status=dead}}</ref>||{{coord|37|47|53|N|88|01|38|W|name=Wabash River (mouth)}}||{{nts|32950}} mi<sup>2</sup><br>85,340 km<sup>2</sup>{{sfn|Benke|Cushing|2005|p=396}}</ref>||{{nts|1001}} ft<sup>3</sup>/s<br>28 m<sup>3</sup>/s||[[ओहायो]]<sup>s</sup>, [[इंडियाना]]<sup>m</sup>, [[इलिनोई]]<sup>m</sup>[[File:Wabash River at Lafayette.jpg|center|150px|alt=A middle-sized river with sandy and grassy banks flows under a bridge]]
|}
==नक्शा==
[[Image:Longest Rivers of the US with labels fixed again 2.jpg|thumb|center|780px|Map of North America showing all rivers on this list]]
{{clear}}
==नोट==
<references group="n"/>
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:अमेरिका के नदी|*]]
iqzou3u1wo4xzrvpxn4frwo2rjdqo7r
8के रिजोल्यूशन
0
66771
808894
698157
2026-10-28T12:20:49Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808894
wikitext
text/x-wiki
[[File:Resolution of SD, Full HD, 4K Ultra HD & 8K Ultra HD.svg|thumb|360x360px|आपस में तुलना के चार्ट]]
[[File:First 8K Video from Space - Ultra HD VP9.webm|thumb|जाएसे अंतर्राष्ट्रीय अंतरिक्ष स्टेशन से 8k फ़ुटेज (देखे खातिर मेनू से "WebM स्रोत" चुनल बा)।]]
'''8के रिजोल्यूशन''' जेकरा के '''8के यूएचडी''' (8K UHD) के नाँव से भी जानल जाला, कौनों भी स्क्रीन चाहे डिस्प्ले हऽ जेकर चौड़ाई आठ हजार [[पिक्सेल]] के होखे। अक्षर K के मलतब ''किलो'', मने की हजार हवे आ यूएचडी के पूरा मतलब अल्ट्रा हाइ डेफिनिशन हवे। वर्तमान (2018 में) समय में अबतक ले के ई सभसे ढेर [[रिजोल्यूशन]] बा जे डिस्प्ले आ सिनेमैटोग्राफी में इस्तेमाल हो रहल बाटे।
8के रिजोल्यूशन में, स्क्रीन के चौड़ाई (मने के हौरिजेंटल चाहे बेंड़ी-बेंड़ा) 7,680 पिक्सेल के होला आ पूरा इमेज के माप (7680×4320) होला; एही से एकरा के 4320पी भी कहल जाला जे एकरे वर्टिकल पिक्सेल साइज के आधार पर रखल नाँव हवे।
{{clear}}
[[श्रेणी:डिजिटल इमेजिंग]]
[[श्रेणी:फिलिम आ बीडियो टेक्नोलॉजी]]
{{tech-stub}}
8tyxgu9q9c6yg9c8mqkpmychhzb1avm
अंडरग्राउंड अथॉरिटी
0
67233
808931
647921
2026-10-28T12:42:13Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808931
wikitext
text/x-wiki
{{italic title}}{{Infobox musical artist
| name = अंडरग्राउंड अथॉरिटी
| image = Underground Authority (India).jpg
| landscape = no
| caption =
| background = group_or_band
| origin = [[कोलकाता]], पक्खिम बंगाल, भारत
| genre = <!-- Do not change genre without consulting the talk page -->[[रैप रॉक]], [[अल्टरनेटिव रॉक]], [[प्रोटेस्ट]] पोएट्री
| years_active = {{Start date|2010}}–बर्तमान
| website = {{reverbnation|undergroundauthority|Underground Authority}}
| current_members = [[Underground Authority#Santhanam Srinivasan Iyer (EPR)|Santhanam Srinivasan Iyer (EPR)]] <br/> [[Underground Authority#Adil Rashid|Adil Rashid]] <br/> [[Underground Authority#Soumyadeep Bhattacharya|Soumyadeep Bhattacharya]] <br/> [[Underground Authority#Sourish Kumar|Sourish Kumar]]
| Former_members = <!-- Kuntal De -->
}}
'''अंडरग्राउंड अथॉरिटी''' [[भारत]] के एगो [[अल्टरनेटिभ रॉक]]/[[रैप रॉक]] बैंड बाटे। ई बैंड 2010 मे [[कोलकाता]] मे बनल रहे। हेकर गीत आ संगीत मे सामाजिक बदलाव, [[रेगे]], अल्टरनेटिव रॉक, रैप रॉक, [[हार्ड रॉक]] सभ फेंटल रहेला। बैंड के सामाजिक अउर राजनीतीक बदलाव के सनेसा दिहे बदे चिन्हल जाला।
{{clear}}
{{Music-stub}}
9pvi597a5fcmco67jlcm0yak933keb0
अल्फ्रेड हिचकॉक
0
67624
809115
650353
2026-10-28T15:38:43Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809115
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| honorific_prefix = सर
| name = अल्फ्रेड हिचकॉक
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|KBE|size=100%}}
| image = File:Alfred Hitchcock (1955).JPG
| caption = Hitchcock on the set of ''Alfred Hitchcock Presents''
| alt = 1972 photo of Alfred Hitchcock
| birth_name = Alfred Joseph Hitchcock
| birth_date = {{birth date|df=yes|1899|8|13}}
| birth_place = ले'टनस्टोन, [[एस्सेक्स]], [[इंग्लैंड]]
| death_date = {{death date and age|df=yes|1980|4|29|1899|8|13}}
| death_place = बेल एअर, कैलिफोर्निया, अमेरिका
| citizenship = British<br />United States <small>(from 1955)</small>
| occupation = फिलिम डाइरेक्टर, फिलिम प्रोड्यूसर, [[एक्टर]], स्क्रीनलेखक, फिलिम एडिटर, आर्ट डाइरेक्टर
| years_active = 1919–1980
| notable_works =
| spouse = {{marriage|अल्मा रेविले|1926}}
| education =
| alma_mater =
| children =
| awards =
}}
सर '''अल्फ़्रेड जोसेफ़ हिचकॉक''' (13 अगस्त 1899 – 29 अप्रैल 1980) एगो अंगरेज फिलिम डाइरेक्टर आ प्रोड्यूसर रहलें। इनका के फिलिम के दुनियाँ के सभसे बेहतरीन डाइरेक्टर में गिनल जाला आ सभसे परभावशाली डाइरेक्टर मानल जाला। हिचकॉक लगभग 50 से बेसी फिलिम डाइरेक्ट कइलें आ इनके कैरियर लगभग साठ साल के रहल। ई टेलीविजन एंथोलॉजी ''एल्फ्रेड हिचकॉक प्रेजेंट्स'' (1955–1965) खातिर भी जानल जालें।
हिचकाक के जनम इंग्लैंड के लेइटनस्टोन, एस्सेक्स में भइल; 1925 में ई आपन पहिली फिलिम डाइरेक्ट कइलें आ इनके पहिली सफल फिलिम ''दि लॉजर: अ स्टोरी ऑफ़ दि लंदन फॉग'' (1927) रहल। हिचकॉक अपना कैरियर में ''रियर विंडो'' (1954), ''[[वर्टिगो (फिलिम)|वर्टिगो]]'' (1958), ''नार्थ बाइ नार्थवेस्ट'' (1959), आ ''[[साइको (फिलिम)|साइको]]'' (1960) के डाइरेक्शन कइलें जे सिनेमा के पूरा इतिहास में सभसे बेहतरीन फिलिम सभ में गिनल जालीं।
== फिल्मोग्राफी ==
{{refbegin|3}}
* ''नंबर 13'' (1922, unfinished)
* ''आलवेज टेल युअर वाइफ'' (1923, short)
* ''दि प्लीजर गार्डन'' (1925)
* ''दि मांक्समैन''(1926, silent)
* ''दि माउंटेन ईगल'' (1926, lost)
* ''दि लॉजर: अ स्टोरी ऑफ दि लंदन फॉग'' (1927)
* ''द रिंग'' (1927)
* ''डाउनहिल'' (1927)
* ''दि फार्मर्स वाइफ'' (1928)
* ''ईजी वर्च्यू'' (1928)
* ''शैंपेन'' (1928)
* ''दि मांस्कमैन'' (1929)
* ''ब्लैकमेल'' (1929)
* ''जूनो एंड पेकॉक'' (1930)
* ''मर्डर!'' (1930)
* ''एल्स्ट्री कालिंग'' (1930)
* ''दि स्किन गेम'' (1931)
* ''मैरी'' (1931)
* ''रिच एंड स्ट्रेंज'' (1931)
* ''नंबर सेवेंटीन'' (1932)
* ''वाल्टजेज फ्राम वियना'' (1934)
* ''दि मैन हू न्यू टू मच'' (1934)
* ''दि थर्टी नाइन स्टेप्स'' (1935)
* ''सीक्रेट एजेंट'' (1936)
* ''सैबोटेज'' (1936)
* ''यंग एंड इन्नोसेंट'' (1937)
* ''दि लेडी वैनिशेज'' (1938)
* ''जमैका इन्न'' (1939)
* ''रिबेका'' (1940)
* ''फॉरेन करेस्पोंडेंट'' (1940)
* ''मिस्टर एंड मिसेज स्मिथ'' (1941)
* ''सस्पिशन'' (1941)
* ''सैबोटियर'' (1942)
* ''शैडो ऑफ अ डाउट'' (1943)
* ''लाइफबोट'' (1944)
* ''अवेंचर मालगास'' (1944, short)
* ''बॉन वोयज'' (1944, short)
* ''स्पेलबाउंड'' (1945)
* ''नोटोरियस'' (1946)
* ''दि पैराडाइन केस'' (1947)
* ''रोप'' (1948)
* ''अंडर कैप्रिकार्न'' (1949)
* ''स्टेज फ्राइट'' (1950)
* ''स्ट्रेंजर्स ऑन दि ट्रेन'' (1951)
* ''आइ कन्फेस'' (1953)
* ''डायल एम फॉर मर्डर'' (1954)
* ''रियर विंडो'' (1954)
* ''टु कैच अ थीफ'' (1955)
* ''दि ट्रबुल विथ हैरी'' (1955)
* ''दि मैन हू न्यू टू मच'' (1956)
* ''दि रांग मैन'' (1956)
* ''[[वर्टिगो (फिलिम)|वर्टिगो]]'' (1958)
* ''नॉर्थ बाइ नार्थवेस्ट'' (1959)
* ''[[साइको (फिलिम)|साइको]]'' (1960)
* ''दि बर्ड्स'' (1963)
* ''मार्नी'' (1964)
* ''टॉर्न कर्टेन'' (1966)
* ''टोपाज'' (1969)
* ''फ्रेंजी'' (1972)
* ''फेमिली प्लाट'' (1976)
{{refend}}
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* ''[[वर्टिगो (फिलिम)|वर्टिगो]]''
* ''[[साइको (फिलिम)|साइको]]''
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:अमेरिकी फिलिम प्रोड्यूसर]]
[[श्रेणी:फिलिम डाइरेक्टर]]
[[श्रेणी:इंग्लैंड के लोग]]
[[श्रेणी:1899 में जनम]]
[[श्रेणी:1980 में निधन]]
{{bio-stub}}
bwr5z5asjsl9sdjz7y74xu15w1o4ow7
अखाड़ा
0
67651
808956
650438
2026-10-28T12:45:57Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808956
wikitext
text/x-wiki
{{multiple image|caption_align=center|total_width=400
|image1=India wrestling akhara training.jpg|width1=2800|height1=3800|caption1=कुश्ती के ट्रेनिंग। कसरत करत एगो पहलवान।
|image2=Kumbamella2001.jpg|width2=3200|height2=3800|caption2=[[कुंभ मेला]] में शाही नहान खातिर पीपा पुल पर से गुजर रहल एगो अखाड़ा (दल)।}}
'''अखाड़ा''' अइसन जगह हवे जहाँ [[कुश्ती]] लड़ल जाला। एकरे अलावा ई कुश्ती लड़े के इस्कूल के अरथ में इस्तेमाल होला, मने कि अइसन जगह जहाँ पहलवान लोग रह के कुश्ती सीखे। एही क्रम में, बिस्तार वाला अरथ में, ई कुश्ती आ लड़ाई के कला सीखे सिखावे वाला लोग के कौनों एगो दल बिसेस के भी कहल जाला जे लोग कौनों अखाड़ा से जुड़ल होखे आ उहाँ सीखत-सिखावत होखे। एगो दूसर बिस्तारित अरथ में ई साधू-संत लोग के समूह खाती भी इस्तेमाल होला जे लोग जुद्ध के कला भी सीखे ला; जहाँ गुरू-शिष्य परंपरा में, एगो समूह के रूप में रह के बिबिध बिद्या सीखे-सिखावे के काम होला।<ref name="Rasraj">{{cite book|author=राजेंद्र त्रिपाठी |title=प्रयागराज कुंभ कथा|url=https://books.google.com/books?id=9n-DDwAAQBAJ&pg=PT49|date= |publisher=प्रभात प्रकाशन|isbn=978-81-7721-382-9|pages=49–}}</ref>
हिंदू धर्म के दसनामी संप्रदाय में अखाड़ा के अरथ साधू-संत लोग के अलग-अलग समुदाय से हवे। उदाहरण खाती, [[कुंभ मेला]] में ई अलग-अलग दल परंपरा अनुसार शोभा यात्रा के रूप में मेला में शामिल होखे लें (पेशवाई), नहान करे जालें (जेकरा शाही स्नान कहल जाला) आ फिर मेला के समापन पर मेला छेत्र से बिदा होखे लें। एह में मुख्य रूप से नागा साधू लोग होलें; हालाँकि पहिले एह अखाड़ा सभ के गिनती दस गो रहल,<ref name="Vishesh2013">{{cite book|author=पंकज विशेष|title=प्रयाग महाकुम्भ-2013|url=https://books.google.com/books?id=f5FvBQAAQBAJ&pg=PA24|date=1 जनवरी 2013|publisher=प्रभात प्रकाशन|isbn=978-93-5048-308-4|pages=24–}}</ref> एह अखाड़ा में पहिले औरत लोग के स्थान ना रहल ना देवी के पूजा के कौनों बिधान रहल,<ref name="Gautam">{{cite book|author=सिद्धार्थ शंकर गौतम|title=सनातन संस्कृति का महापर्व सिंहस्थ|url=https://books.google.com/books?id=dDWcDAAAQBAJ&pg=PA56|isbn=978-93-5186-829-3|pages=56–}}</ref> 2013 के कुंभ में औरत साधू लोग के "परी अखाड़ा" आ 2019 के अर्धकुंभ में किन्नर (हिजड़ा) लोगन के "किन्नर अखाड़ा" सामिल भइल सभसे नाया अखाड़ा बाने आ अब एह अखाड़ा सभ के कुल गिनती पंद्रह गो तक पहुँच चुकल बा।<ref>{{cite web|last1=चोपड़ा|first1=धनंजय|title=मुग़लकाल के गज़ट में कुंभ मेले का पहला विवरण|url=https://www.bbc.com/hindi/india-46851645|website=बीबीसी हिंदी डॉट कॉम|accessdate=18 जनवरी 2019|language=hi|date=13 जनवरी 2019}}</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:हिंदू धर्म]]
[[श्रेणी:कुश्ती]]
{{sports-stub}}
{{hinduism-stub}}
pgq0raun8zegyggmvi3madp4js8sxgt
सबएटॉमिक पार्टिकल
0
67921
808990
774731
2026-10-28T13:08:29Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808990
wikitext
text/x-wiki
[[भौतिकी]] मा '''सबएटॉमिक पार्टिकल''' (subatomic particle) अइसन पार्टिकल होला [[परमाणु]] ले छोटहन होखेला।<ref>{{cite web|title=Subatomic particles|url=http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/subatomicparticles.htm|publisher=NTD|accessdate=5 June 2012|archive-date=16 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140216092512/http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/subatomicparticles.htm|url-status=dead}}</ref> स्टैंडर्ड मॉडल ऑफ़ पार्टिकल के हिसाब से अइसन दु परकार के सबएटॉमिक पार्टिकल हो सके लें - चाहे कंपोजिट पार्टिकल, जे अउरी कौनों पार्टिकल सभ ( जइसे की, बैरियॉन, जइसे की प्रोटोन चाहे न्यूट्रौन होलें, जे तीन ठे क्वार्क से मिल के बनल होखे लें; चाहे फिन मेसौन, दू क्वार्क से मिल के बने वाला), चाहे कौनों एलिमेंटरी पार्टिकल, जे कौनों दूसर पार्टिकल से मिल के न बनल होखे (उदाहरण खातिर, क्वार्क सभ; चाहे इलेक्ट्रान, म्यूऑन, आ टाऊ पार्टिकल, जिनहन के लेप्टॉन कहल जाला)।<ref>{{cite book|last=Bolonkin|first=Alexander|title=Universe, Human Immortality and Future Human Evaluation|date=2011|publisher=[[Elsevier]]|isbn=9780124158016|pages=25}}</ref>[[मूलकन भौतिकि]] आ [[नाभिकिय भौतिकि]] ई कन सभ दिया रिसर्च करेला।<ref name=IntroQM1>
{{Cite book
| last = Fritzsch | first = Harald
| date = 2005
| title = Elementary Particles
| url = https://books.google.com/books?id=KFodZ8oHz2sC&printsec=frontcover
| pages = 11–20
| publisher = [[World Scientific]]
| isbn = 978-981-256-141-1
}}</ref> जहिया परयोग सभ से पता लागल की एगो कण [[तरंग]] अउर [[पदार्थ]] दून्नो लेखा लक्षण देखा सकेला तऽ एखिनी दिया फेन से बिचार करे के पड़ गइल। हेकरा चलते [[कण तरंग द्वैतता]] नांव के एगो नावा सिद्धांत आइल जेकर कहनाम इ हवे की एगो क्वांटम माप अतहथ कण के लक्षण तरंग आ पदार्थ डुन्नो नियन होखेला। एगो अउर नावा सिद्धांत जेकर नांव [[अनिश्चितता के सिद्धांत]] बा, कहेला की कोनो कण के [[स्थान]] आ [[वेगमान]] एक्के हाली सही से ना नापल जा सके।<ref>{{Citation |first=W. |last=Heisenberg |title=Über den anschaulichen Inhalt der quantentheoretischen Kinematik und Mechanik |language=de|journal=[[Zeitschrift für Physik]] |volume=43 |issue=3–4 |date=1927 |pages=172–198 |doi=10.1007/BF01397280 |postscript=. |bibcode = 1927ZPhy...43..172H }}</ref>
{{clear}}
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:रसायनशास्त्र]]
{{Chem-stub}}
rkvmta19xbsjf1jya9novrnogmqjifq
अँजोरिया के गतिवेग
0
67993
808919
651466
2026-10-28T12:40:38Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808919
wikitext
text/x-wiki
निर्वात मे '''अंजोरा के गतिवेग''' जेकरा '''c''' से देखावल जाला, एगो सार्वभौमिक [[भौतिक नियतांक]] बाटे जेकर परयोग भौतिक विज्ञान मे ढ़ेर जगह होखेला। हेकर मान 29,97,92,458 मीटर/सेकेंड होखेला। हेकर मान एह चलते सटिक बाटे काहेकी अंतरराष्ट्रीय परनाली मे [[मीटर]] के मान ओतने होखेला जेतना अंजोरा 1/299792458 सेकेंडे मे दूरी चलेला।
{{Physics-stub}}
1ncz7lsq4p6cko7zznemji5al4bdyt5
अँजोर प्रदूषण
0
68477
808918
672033
2026-10-28T12:40:32Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808918
wikitext
text/x-wiki
[[File:ISS-35 Night image of Paris, France.jpg|thumb|230px|alt=शहर के रात में लिहल फोटो|[[पेरिस]] शहर के रात में लिहल सैटेलाईट फोटो।]]
'''अँजोर प्रदूषण''' चाहे '''प्रकाश प्रदूषण''', जेकरा '''फोटोपॉल्यूशन''' भी कहल जाला, रात के माहौल में मनुष्य द्वारा पैदा कइल फाजिल अँजोर हवे। बाकी [[प्रदूषण]] सभ नियर ई कौनों पर्यावरण भा ओकरे कौनों अंग में कौनों तत्व के हानिकारक प्रवेश के रूप में ना परिभाषित होला बलुक खुदे प्रकाश, मने कि अँजोर के बेसी हो जाए के घटना हवे।
एकर परभाव ''फोटिक हैबिटाट'', मने कि अँजोर में रहे वाला जीवन के निवास क्षेत्र, में बिसमता पैदा करे ला। शहरी इलाका सभ के आकास में रात के समय एकर परभाव देखल जा सके ला। अगर रात के अइसन अँजोर कमरा (घर) के भीतर ले प्रवेश करे, नींद ख़राब करे आ मनुष्य के सेहत पर असर डाले वाला हो सके ला।
{{clear}}
{{प्रदूषण}}
[[श्रेणी:प्रदूषण]]
{{environ-stub}}
tpnisiwoayluu66vx83bsi8rgcuz4qo
अतिसूक्ष्म प्रोद्योगिकी मे फेयनमन पुरस्कार
0
68480
808992
653560
2026-10-28T13:08:43Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808992
wikitext
text/x-wiki
'''अतिसूक्ष्म प्रोद्योगिकी मे फेयनमन पुरस्कार''' एगो पुरस्कार हटे जे [[फोरसाइट संस्थान]] [[अतिसूक्ष्म प्रोद्योगिकी]] के क्षेत्र मे दिहेला। बरिस भ मे प्रायोगिक आ सैद्धांतिक काज बदे दुगो पुरस्कार दिहल जाला।
{{Science-stub}}
kpmacrwjft3qdk7xr5d9vvqw7unbzew
अती तरलता
0
68547
808993
653680
2026-10-28T13:08:48Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808993
wikitext
text/x-wiki
'''अती तरलता''' शुन्य [[शन्द्रता]] वाला तरल के अईसन गुन हऽ जेहसे ऊ बिना कोनो [[गतीज उर्जा]] मे कमी भइले चलेला।
[[श्रेणी:भौतिकी]]
{{Physics-stub}}
2yhj0gn15npliz2z1mti6wbngn809u1
अल्बर्ट आइंस्टीन पुरस्कार
0
69528
809121
656340
2026-10-28T15:39:07Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809121
wikitext
text/x-wiki
[[File:Stephen Hawking.StarChild.jpg|thumb|200px|[[स्टीफन हौकींग]] के इ पुरस्कार १९७८ मे भेंटाइल रहे।]]
'''अल्बर्ट आइंस्टीन पुरस्कार''' [[सैद्धांतिक भौतिकी]] मे एगो पुरस्कार रहे जेकरा लेविस आ रोसा स्ट्रॉस स्मृति फंड दिहत रहे।
{{Science-stub}}
1biy2aj2m8b96c5k9p8km47atba3gt0
अनारकली ऑफ आरा
0
69559
809002
765805
2026-10-28T13:09:59Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809002
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| name = अनारकली ऑफ आरा
| image =
| alt =
| caption =
| film name = {{film name| [[Hindi]]| अनारकली ऑफ आरा|nolink=1}}
| director = अविनाश दास
|producer = {{plainlist|
*प्रिया कपूर
*संदीप कपूर
}}
| writer = अविनाश दास
| starring = {{plainlist|
*[[स्वरा भास्कर]]
*[[संजय मिश्रा]]
*[[पंकज त्रिपाठी]]
}}
| music = [[Rohit Sharma (composer)|Rohit Sharma]]
| cinematography = Arvind Kannabiran
| editing = Jabeen Merchant
| studio = Promodome Motion Pictures
| distributor = [[PVR Cinemas]]
| released = {{Film date|df=yes|2017|03|24|ref1=<ref>{{cite web|url=http://www.filmibeat.com/bollywood/movies/anaarkali-of-aaraah-2017.html |title=Anaarkali of Aarah – 2017 |publisher=FilmiBeat}}</ref>}}
| runtime = 113 मिनट<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/anarkali-of-arrah/cast/ |title=Anaarkali of Aarah – Cast |publisher=[[Bollywood Hungama]]}}</ref>
| country = भारत
| language = हिंदी
| budget =
| gross = {{INR}}10.78 million<ref>{{cite web|url=https://boxofficeindia.com/movie.php?movieid=3495 |title=Anaarkali of Aarah – Box Office |publisher=[[Box Office India]]}}</ref>
}}
'''अनारकली ऑफ आरा''' ([[कैथी]]: 𑂃𑂢𑂰𑂩𑂍𑂪𑂲 𑂄𑂤 𑂄𑂩𑂰) एगो भारतीय फिलिम हऽ। एह फिलिम मे [[स्वरा भास्कर]] जी मुख्य भूमिका मे बानी जेहमे उहाँ के [[बिहार]] के [[आरा]] नगर के एगो नचानिया के भूमिका मे हईं। ई फिमिल २४ मार्च २०१७ के पर्दरसन ला लागल रहे।<ref name="DC">{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/250317/anarkali-of-arrah-movie-review-bold-beautiful-and-endearing.html |title=Anarkali of Arrah movie review: Bold, beautiful and endearing |publisher=[[Deccan Chronicle]] |accessdate=1 May 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421084424/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/250317/anarkali-of-arrah-movie-review-bold-beautiful-and-endearing.html |archivedate=21 April 2017 |df= }}</ref><ref name="TOI">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/swara-bhaskar-to-return-in-and-as-anarkali-of-arrah/articleshow/56891408.cms |title=Swara Bhaskar to return in and as 'Anarkali of Arrah' |publisher=[[The Times of India]] |accessdate=1 May 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170211222502/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/swara-bhaskar-to-return-in-and-as-anarkali-of-arrah/articleshow/56891408.cms |archivedate=11 February 2017 |df= }}</ref><ref name="IE">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/music/language-games-anarkali-of-arrah-swara-bhaskar-4577645/ |title=Language Games: Anarkali of Arrah |publisher= [[The Indian Express]] |accessdate=1 May 2017}}</ref> स्वरा भास्कर आपन रोल ला [[६३वां फिल्मफेयर पुरस्कार]] मे [[सभसे नीमन अदाकारा]] ला नमंकित भइल रहीं।
==कथा==
''अनारकली ऑफ आरा''' अनारकली ([[स्वरा भास्कर]]) के कथा हऽ, जे दु अरथ वला गीतन प नाच के आपन जिनगी चालावेले। एगो नाच मे नाचत बजी धर्मेन्द्र चौहान, ओहीजा के विश्वविद्यालय के कुलपति ओकर इज्जत प हाथ डाले के प्रयास करऽता।
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
{{Hindi-film-stub}}
rlt5fdr74spe0x9g2v1lo71mi97wj5y
अंग्रेजी ग्रामर के इतिहास
0
70727
808924
753957
2026-10-28T12:41:06Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808924
wikitext
text/x-wiki
'''अंग्रेजी ग्रामर के इतिहास''' के सुरुआत सोरहवीं सदी से सुरू होला जब विलियम बुलोकर (''William Bullokar'') के ''पैंफलेट ऑफ़ ग्रामर'' (''Pamphlet for Grammar'') छपल। [[अंग्रेजी]] के सुरुआती ग्रामर [[लैटिन भाषा]] के ग्रामर के आधार बना के बनावल गइल रहे। [[फोनोलॉजी]] मने कि ध्वनीशास्त्र वगैरह के चीज एह में उनईसवीं सदी में जुड़ल।
[[श्रेणी:अंग्रेजी ग्रामर]]
[[श्रेणी:अंग्रेजी|ग्रामर]]
{{Grammar-stub}}
4hqohlpsmr4mq4ag4ka08kazgs41ksc
अतिजनसंख्या
0
71297
808989
781455
2026-10-28T13:08:23Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808989
wikitext
text/x-wiki
'''अतिजनसंख्या''' ({{Lang|en|Overpopulation}}, ''ओवरपापुलेशन'') के इस्थिती तब पैदा होखे ला जब कौनो जीवधारी के [[प्रजाति]] अपना [[इकोलॉजिकल निच|आवासीय दसा सभ]] के धारण क्षमता (कैरीइंग कैपसिटी) से बेसी आबादी वाली हो जाले। एह इस्थिती में ओह प्रजाति के जीव सभ पर मौजूद [[संसाधन]] सभ के सीमा के कारण रोक पैदा हो जाला। अतिजनसंख्या के इस्थिती के पैदा होखे के कई कारन हो सके लें, जइसे की जनम के दर में अचानक बढ़ती, मौत के दर में कमी, बाहर से आबादी के प्रवास हो के आइल वगैरह।
[[मनुष्य|मनुष्यो]] के आबादी में ई परभाव देखे के मिले ला आ एकरा के [[मानव अतिजनसंख्या]] के रूप में परिभाषित कइल जाला।
{{clear}}
[[श्रेणी:जनसंख्या]]
{{environ-stub}}
{{biology-stub}}
nc1vrshh9rb5a35ewua3womr1j2s0hg
अगिनचट्टान
0
71301
808964
806267
2026-10-28T13:05:34Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808964
wikitext
text/x-wiki
'''अगिनचट्टान''' (हिंदी: आग्नेय शैल; अंग्रेजी: Igneous rock, ''इग्नियस रॉक'') अइसन [[चट्टान]] होखे लीं जे पृथिवी के पदार्थ सभ के तपत-पघिलल रूप [[मैग्मा]] भा [[लावा]] के ठंढा के ठोस रूप में जम जाए से बने लीं। ई चट्टान सभ के तीन गो प्रकार सभ में से एक हवे जबकि बाकी दू परकार सेडीमेंटरी आ मेटामॉर्फिक चट्टान होला।
मैग्मा के उत्पत्ती पृथिवी (भा कौनों अन्य ग्रह-उपग्रह) के मैंटल/क्रस्ट में स्थानीय रूप से चट्टानी पदार्थ सभ के पघिल जाए से होला। ई पघिलाव मुख्य रूप से तीन कारन से हो सके ला: ताप में बढ़ती, दबाव में कमी या फिर पदार्थ के कंपोजीशन में बदलाव से। मैग्मा जब ऊपर उठे ला आ जमीन के भीतरे जम जाला तब अइसन चट्टान सभ के [[इंट्रूसिव चट्टान|इंट्रूसिव आग्नेय चट्टान]] आ जब मैग्मा जमीन फोर के बहरें आ के लावा के रूप में बहे आ जम जाय तब ओकरा से बनल चट्टान के [[एक्स्ट्रूसिव चट्टान|ऍक्स्ट्रूसिव आग्नेय चट्टान]] के रूप में बर्गीकरण कइल जाला।
ई इग्नियस चट्टान सभ दानेदार, रवादार भी हो सके लीं जिनहन के रवादार चट्टान कहल जाला आ बिना दाना भा रवा के हो सके ली जे प्राकृतिक शीशानुमा (ग्लासी) चट्टान होखे लीं। इनहना के रासायनिक कंपोजीशन भी अलग-अलग हो सके ला जेकरे आधार पर इनहन के बर्गीकरण कइल जाला। कुछ प्रमुख इग्नियस चट्टान सभ के उदाहरण के रूप में [[ग्रेनाइट]], [[बेसाल्ट]], गैब्रो, डायोराइट, परिडोटाइट, एम्फीबोलाइट वगैरह के नाँव गिनावल जा सके ला।
भूगोलीय रूप से इनहन के बितरण बिबिध प्रकार के दशा सभ में मिले ला पुरान शील्ड, प्लूटान, ज्वालामुखी वाला इलाका वगैरह में चट्टान पावल जालीं; समुंदरी क्रस्ट के लगभग जादेतर हिस्सा एही अगिनचट्टान सभ से बनल हवे। इनहन से बने वाली भूबिग्यानी आ भूआकृतिक संरचना सभ में [[बैथोलिथ]], [[लैकोलिथ]], [[सिल (जियोलॉजी)|सिल]], [[डाइक]] वगैरह प्रमुख बाड़ें। ई चट्टान सभ प्राकृतिक रूप से बहुत सारा [[खनिज|खनिज पदार्थन]] के भंडार होखे के कारण भी बहुत महत्व वाली होखे लीं।
ठोस आ कड़ेर होखे के कारण आ अपना पूरा हिस्सा सभ में एकसमान होखे के कारण ई चट्टान सभ बहुत प्राचीन काल से भवन आ बिल्डिंग बनावे आ अउरी अइसन काम सभ में इस्तेमाल होखत आ रहल बा। आधुनिक जमाना में ग्रेनाइट नियर चट्टान सभ के काट के आ पालिश क के बिबिध प्रकार के टाइल सभ के निर्माण कइल जाला।
[[श्रेणी:चट्टान]]
[[श्रेणी:अगिनचट्टान| ]]
{{geology-stub}}
9a80go647sizg80pdbif78e5tsir1ko
अफैनाइट
0
71353
809026
781459
2026-10-28T13:13:27Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809026
wikitext
text/x-wiki
'''अफैनाइट''' ({{Lang|en|Aphanite}}) एगो बिसेसन हवे जे अइसन आग्नेय चट्टान सभ खाती इस्तेमाल होला जिनहन में दानादार भा रवादार (क्रिस्टलीय) संरचना होखे ले बाकी ई दाना एतना महीन होखे लें कि आँख से देखलाई ना पड़े लें।
[[श्रेणी:इग्नियस चट्टानबिज्ञान]]
{{geology-stub}}
q4s08z0s4lk7o4fdb4k6fnfcp6ynfj2
भूलेख
0
73957
808909
806145
2026-10-28T12:22:56Z
SM7Bot
7808
/* बिगबिबरन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808909
wikitext
text/x-wiki
'''भूलेख''' ({{Lang|en|Land records}}) जमीन के मलिकाई के हक संबंधी दस्तावेज होखे लें। अधिकतर जगहन पर जमीन के रेकार्ड तक पहुँच बनावे वाला डिजिटल पोर्टल सभ के भूलेख नाँव दिहल गइल बाटे। मुख्य रूप से ई गाँव के [[खसरा]] आ [[खतौनी]] सभ के ऑनलाइन देखे आ आपन रेकार्ड डाउनलोड करे के कामे आवे लें। एह पोर्टल सभ के सुबिधा के बा लोगन के अब अपना जमीन के रेकार्ड देखे, हासिल करे खाती लेखपाल के लगे ना जाए के पड़े ला आ लोग कौनों जन सेवा केंद्र से ई रेकार्ड डाउनलोड क सके ला।
भूलेख शब्द दू गो शब्दन के जोड़ हवे: 'भू' माने जमीन, आ 'लेख' माने लिखल दस्तावेज भा रेकार्ड।<ref name="Bhulekh Odisha">{{cite web |title=Bhulekh Odisha ଭୁଲେଖ ଓଡିଶା: Land Records ROR Apply Orissa Bhu Naksha |url=https://nvshq.org/article/bhulekh-odisha-land-records/ |website=Nvshq.org |access-date=16 मार्च 2023 |date=28 सितंबर 2022 |archive-date=2023-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316052844/https://nvshq.org/article/bhulekh-odisha-land-records/ |url-status=dead }}</ref> लेख शब्द 'अभिलेख' के छोट कइल रूप हवे।
== बिगबिबरन ==
डिजिटल होखे से पहिले, जमीन के दस्तावेज मैनुअल तरीका से रखल जायँ। इनहन के हासिल करे खातिर संबंधित बिभाग में अर्जी देवे के पड़े आ ई समय लेवे वाला काम रहल। भारत सरकार द्वारा 2008 में ''नेशनल लैंड रेकार्ड्स मॉडर्नाइजेशन प्रोग्राम'' (NLRMP) शुरू कइल गइल जेकर मकसद जमीन के रेकार्ड सभ के डिजिटल बनावल आ उनहन के आधुनिकीकरण कइल रहे। बाद में एह प्रोग्राम के ''डिजिटल इंडिया लैंड रेकार्ड मॉडर्नाइजेशन प्रोग्राम'' (DILRMP) के नाँव से जानल गइल।<ref name="Bhulekh Odisha" /><ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Shantanu Nandan |title=Digitizing land records in India: Centre's challenge to alleviate concerns around it and bring states on board |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/policy/digitizing-land-records-in-india-centres-challenge-to-alleviate-concerns-around-it-and-bring-states-on-board/articleshow/91859437.cms |access-date=16 मार्च 2023 |work=The Economic Times |date=28 मई 2022}}</ref> ज्यादातर राज्यन के जमीन रेकार्ड एही ब्यवस्था के तहत सभका के आसानी से उपलब्ध करावल जा रहल बाने।
उदाहरण खातिर [[उत्तर प्रदेश]] में भूलेख के सुरुआत 2 मई 2016 भूलेख पोर्टल के रूप में कइल गइल।<ref name="BhulekhUP" /> एही तरीका से दिल्ली राज्य में एकरा के 'इंद्रप्रस्थ भू-लेख' के नाँव दिहल गइल बाटे। छत्तीसगढ़ भूमि नक्शा खसरा जाँच करने के लिए सरकार की वेबसाइट भुइयाँ का इस्तेमाल किया जाता है।
== इहो देखल जाय ==
* [[खसरा]] आ [[खतौनी]]
* [[शजरा]]
* [[बाँगर आ खादर]]
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commonscat|भूलेख}}
* [https://up-bhulekh.co/ Bhulekh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250531092452/https://up-bhulekh.co/ |date=2025-05-31 }} , उत्तर प्रदेश भुलेख पोर्टल की और अधिक जानकारी
* [https://www.india.gov.in/e-services-land-records-0 भारत सरकार के ई सर्विस], सगरी राज्यन के लोकल वेबसाइट ले एहिजे से चहुँपल जा सके ला
* [https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/490921468041933788/india-land-administration-modernization India - Land administration modernization], बिस्व बैंक के एगो रपट
[[श्रेणी:जमीन उपयोग]]
[[श्रेणी:दस्तावेज]]
4qkurafqus8ig80kud8r6740rnxwbeg
भारत में कोविड-19 महामारी
0
74219
808844
804560
2026-10-28T12:13:40Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808844
wikitext
text/x-wiki
{{Current}}{{Infobox pandemic
| name = [[भारत]] में [[2019–20 कोरोनावायरस महामारी|कोरोनावायरस महामारी]]
| width =
| map1 = File:COVID-19 Outbreak Cases in India.svg
| legend1 = भारत में महामारी के बिस्तार के नक्शा (25 मार्च तक ले)।
{{legend|#710000|100+ कन्फर्म केस}}
{{legend|#C80604|50–99 कन्फर्म केस}}
{{legend|#f19c9eff|10–50 कन्फर्म केस}}
{{legend|#ffd5d5ff|1–9 कन्फर्म केस}}
| map2 = COVID-19 Death Cases in India.png
| legend2 = भारत में महामारी से मौत (22 मार्च तक ले)।
{{legend|#F39C9C|1–9 death cases}}
| disease = [[कोविड-19]]
| virus_strain = [[सार्स-कोव-2]]
| location = [[भारत]]
| first_case = [[त्रिशूर]], [[केरल]]<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-reports-first-confirmed-novel-coronavirus-case-in-india-1641593-2020-01-30|title=Kerala confirmed first novel coronavirus case in India|publisher=इंडिया टुडे|date=30 जनवरी 2020}}</ref>
| arrival_date = 30 जनवरी 2020
| origin =
| confirmed_cases = 649<ref name="mohfw">{{Cite web|url=https://www.mohfw.gov.in/|title=Home {{!}} Ministry of Health and Family Welfare {{!}} GOI|website=www.mohfw.gov.in|access-date=25 मार्च 2020}}</ref>
| active_cases = 593<ref name="mohfw"/>
| suspected_cases =
| recovery_cases = 42<ref name="mohfw"/>
| deaths = 13<ref name=mohfw/>
| territories = 21 राज्य, 5 संघराज्यक्षेत्र<ref name="mohfw"/>
| total_ili =
| website = {{url|https://www.mohfw.gov.in/}}
}}
'''[[भारत]] में [[2019–20 कोरोनावायरस महामारी]]''' के पहिला केस 30 जनवरी 2020 के दर्ज कइल गइल; एह बेमारी के सुरुआत [[चीन]] के [[वुहान]] से भइल रहल। {{TODAY}} तक ले, भारतीय मेडिकल रिसर्च काउंसिल आ स्वास्थ अउरी परिवार कल्याण मंत्रालय के द्वारा कुल 649 केस, 42 लोग के ठीक होखल, 1 ब्यक्ति के बाहर प्रवास 13 मौत सभ के जानकारी कन्फर्म कइल गइल बाटे।
एह रोग के परकोप के चलते एक दर्जन से बेसी राज्य सभ में एकरा के [[महामारी]] घोषित कइल गइल बाटे जहाँ महामारी एक्ट, 1897 के बिधान लागू कइल गइल बाड़ें आ शिक्षा संस्थान आ अउरी कई किसिम के बानिज्यिक संस्था सभ के बंद कइल गइल बाटे। सगरी टूरिस्ट वीज़ा सभ के सस्पेंड क दिहल गइल बाटे काहें से के ज्यादातर मामिला सभ बाहर से आवे वाला लोगन में दर्ज कइल गइल बाटे।
22 मार्च 2020 के प्रधानमंत्री के कहनाम अनुसार 14-घंटा के ख़ुद जनता द्वारा कर्फ्यू बितावल गइल। एकरे बाद सरकारी रूप से 75 जिला सभ के बड़ शहरन में तालाबंदी लगावल गइल जहाँ-जहाँ बेसी मामिला दर्ज भइल रहलें।<ref name="CNN lockdown">
Helen Regan, Esha Mitra Swati Gupta, [https://edition.cnn.com/2020/03/23/asia/coronavirus-covid-19-update-india-intl-hnk/index.html Millions in India under coronavirus lockdown as major cities restrict daily life], सीएनएन, 23 मार्च 2020
</ref><ref name="Al Jazeera lockdown">
[https://www.aljazeera.com/news/2020/03/scores-indian-districts-lockdown-coronavirus-200323041150247.html India locks down over 100 million people amid coronavirus fears], अल जजीरा, 23 मार्च 2020.
</ref> आगे चल के, 24 मार्च के परधानमंत्री के संबोधन के बाद 21 दिन के तालाबंदी पूरा देस में लागू कइल गइल जेकरा चलते सगरी 1.3 बिलियन लोग परभावित बा।<ref>
[https://www.independent.co.uk/news/world/asia/india-coronavirus-lockdown-modi-speech-cases-update-news-a9421491.html India coronavirus: Modi announces 21-day nationwide lockdown, limiting movement of 1.4bn people], दि इंडिपेंडेंट, 24 मार्च 2020.
</ref>
==टाइमलाइन==
[[File:COVID-19 India Total Cases Animated Map.gif|thumb|भारत में महामारी के बिस्तार के नक्शा (30 जनवरी 2020 के बाद से)]]
{{2019–20 coronavirus pandemic data/India medical cases chart}}
भारत में सभसे पहिला तीन केस इहाँ के [[केरल]] राज्य में मिललें, ई तीनों जने चीन के वुहान से आइल बिद्यार्थी रहल लोग।<ref>{{Cite web|url=https://weather.com/en-IN/india/news/news/2020-02-14-kerala-defeats-coronavirus-indias-three-covid-19-patients-successfully|title=Kerala Defeats Coronavirus; India's Three COVID-19 Patients Successfully Recover|website=The Weather Channel|access-date=21 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218172552/https://weather.com/en-IN/india/news/news/2020-02-14-kerala-defeats-coronavirus-indias-three-covid-19-patients-successfully|archive-date=18 February 2020|url-status=live}}</ref>
रोग के संक्रमण के बढ़ती तेज तब भइल जब मार्च के महीना में पूरा देस भर से कई मामिला सोझा अइलें। इनहना में जादेतर केस अइसन लोग से जुड़ल रहलें जे लोग एह बेमारी से ग्रसित देस सभ के यात्रा कइले रहे। 10 मार्च के कुल केस के संख्या 50 पहुँच गइल।<ref>{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1605899|title=Update on COVID-19|last=|first=|date=|website=pib.gov.in|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-19}}</ref> 12 मार्च के एगो 76-साल के ब्यक्ति जे सऊदी अरब से आइल रहलें एह रोग से मरे वाला पहिला ब्यक्ति बनलें। कुल केस 15 मार्च के 100 पहुँचल आ 20 मार्च के 250 भइल, आ 24 मार्च के ई गिनती 500 पार क गइल। 24 मार्च तक ले कुल मौत 10 रहल।
==जबाबी स्थिति==
===परधानमंत्री के जबाबी काम===
====सार्क कांफ्रेंस====
{{Quote box
| width = 24%
| align = right
| quote = 'Prepare, but don't panic' has been India's guiding mantra in dealing with the virus outbreak. Our region has reported less than 150 coronavirus cases, but we need to remain vigilant. Step-by-step approach helped avoid panic, made special efforts to reach out to vulnerable groups.
| source = —Prime Minister Narendra Modi during the video conference with SAARC nations, 15 March 2020.<ref name=":5"/>
}}
13 मार्च के प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ई प्रस्ताव रखलें कि सार्क देस सभ आपस में मिल के एह महामारी से लड़ें आ उनके अइसन आइडिया के नेपाल, मालदीव, श्री लंका आ भूटान के देसन द्वारा स्वागत कइल गइल।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-modi-bats-for-joint-saarc-strategy-to-fight-coronavirus-gets-prompt-support-from-neighbours/articleshow/74616095.cms|title=PM Modi bats for joint Saarc strategy to fight coronavirus, gets prompt support from neighbours {{!}} India News - Times of India|last=13 Mar|agency=PTI |last2=2020|website=The Times of India|language=en|access-date=14 March 2020|last3=Ist|first3=20:51}}</ref> 15 मार्क के सार्क देस सभ के नेता लोग के साथे एगो वीडियो कांफ्रेंसिंग के<ref name=":5">{{cite web |title=India offers $10 mn for coronavirus emergency fund: PM Modi to SAARC leaders| url=https://www.livemint.com/news/india/saarc-video-conference-live-we-evacuated-1-400-indians-from-different-countries-says-modi-11584273185030.html|website=Livemint|author=| date=15 March 2020}}</ref> सार्क देसन खातिर परधानमंत्री {{INRConvert|74|c|lk=on|year=2020}} के COVID-19 इमरजेंसी फंड बनावे के घोषणा कइलेन।<ref name=":5" />
{{External media|video1=[[:File:PM Modi interacts with SAARC leaders on measures to deal with COVID-19.webm]]|title=SAARC conference on COVID-19 (बाहरी बीडियो)}}
==== जी20 कांफ्रेंस====
मोदी [[जी20]] समूह के एगो वर्चुअल कांफ्रेस करे के कहलें जवना से कि COVID-19 के निपटे के तरीका पर चर्चा हो सके आ बैस्विक अर्थब्यवस्था के एकरे परभाव से बचावे पर बात हो सके। उनका एह कदम के तारीफ भइल आ [[रूस]], अमेरिका आ सऊदी अरब नियर देस एकर समर्थन कइलेन।<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/day-after-modis-appeal-for-saarc-like-video-conference-saudi-arabia-follows-suit-with-virtual-g20-meet-2540647.html|title=Day After Modi’s Appeal for SAARC-like Video Conference, Saudi Follows Suit With Virtual G20 Meet|website=News18}}</ref>
====देस के संबोधन====
[[File:PM_Modi’s_address_to_the_nation_on_Corona_Virus.webm|right|thumb|PM Modi's address to the nation on Coronavirus on 19 March 2020]]
19 मार्च के मोदी लोगन से अतवार, 22 मार्च के सबेरे 7 बजे से 9 बजे रात ले 'जनता कर्फ्यू' (माने ख़ुद अपने ऊपर कर्फ्यू मान लेवे) के कहलें।<ref>{{cite news |last1=Bureau |first1=Our |title=PM Modi calls for ‘Janata curfew’ on March 22 from 7 AM-9 PM |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/pm-modi-calls-for-janta-curfew-on-march-22-from-7-am-9-pm/article31110155.ece# |accessdate=19 March 2020 |work=@businessline |language=en}}</ref><ref name =indiatoday>{{cite news |last1=DelhiMarch 19 |first1=India Today Web Desk New |last2=March 19 |first2=India Today Web Desk New |last3=Ist |first3=India Today Web Desk New |title=What is Janata Curfew: A curfew of the people, by the people, for the people to fight coronavirus |url=https://www.indiatoday.in/india/story/janata-curfew-to-fight-coronavirus-pm-modi-urges-citizens-to-stay-off-roads-from-7-am-to-9-pm-on-sunday-1657581-2020-03-19 |accessdate=19 March 2020 |work=India Today |language=en}}</ref> ऊ सभ भारतीय लोग से अपना घरे में रहे के कहलें कि कुछ हप्ता घर से काम करें।<ref>{{cite web|title= Modi appeals for self-imposed janata curfew on Sunday|url= https://wap.business-standard.com/article-amp/health/coronavirus-live-updates-total-covid-19-cases-in-india-death-toll-latest-news-global-market-crash-recession-120031900563_1.html|website= Business standard|author= |5= |access-date= 2020-03-26|archive-date= 2020-03-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20200326030723/https://wap.business-standard.com/article-amp/health/coronavirus-live-updates-total-covid-19-cases-in-india-death-toll-latest-news-global-market-crash-recession-120031900563_1.html|url-status= dead}}</ref> अपना घर के बालकनी आ छत पर आ के ओही दिन 5 बजे ताली या थरिया बना के इमरजेंसी सर्विस सभ में काम करे वाला लोग के, डाक्टर लोग, पुलिस वाला आ सरकारी कर्मचारी, होम डिलीवरी करे वाला नियर सभ लोग के उत्साह बढ़ावे खातिर कहलें। कोविड आर्थिक रिस्पांस टास्क फोर्स के गठन करे के घोषणा भी एह लाइव संबोधन में कइल गइल।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/government-forms-covid-19-economic-response-task-force-pm-modi/articleshow/74716284.cms|title=Covid 19 Economic Task Force: Government forms Covid-19 economic response task force, says PM Modi|last=|first=|date=19 March 2020|website=The Times of India|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=20 March 2020}}</ref>
कर्फ्यू के दिने साँझ के बेरा मोदी जी कई गो ट्वीट कइलेन: "जनता कर्फ्यू COVID-19 के खिलाफ लड़ाई के एगो सुरुआत भर बाटे"। लोगन के एकरा के पूरा करे खातिर कहलें आ एकरे भर के सफलता न मान लेवे के कहलें। जहाँ जिला में तालाबंदी लागू रहल उहाँ लोगन से घरे से बाहर न निकले के कहलें।<ref>{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1607638|title=Press Information Bureau|website=pib.gov.in|access-date=2020-03-23}}</ref>
24 के मोदी एक बेरी अउरी देस के संबोधित कइलेन। एह संबोधन में ऊ कहलें कि, "आप सभ ई देख रहल बाड़ीं कि दुनिया के सभसे एडवांस देस सभ ले एह महामारी के सोझा एकदम बेसहारा बाड़ें...सगरी तइयारी आ कोसिस के बावजूद कोरोनावायरस एतना तेजी से फइल रहल बाटे कि ई देस सभ क्राइसिस के मैनेज करे में मुश्किल में बाड़ें।" कहलें कि एकलौता तरीका बाटे कि एकरा चक्र के सोशल डिस्टेंसिंग से तूरल जाय।<ref name=":032">{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1608009|title=PM calls for complete lockdown of entire nation for 21 days|last=|first=|date=|website=Press Information Bureau|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=25 March 2020}}</ref> ऊ पूरा देस भर में तालाबंदी के घोषणा कइलेन जे 21 दिन खाती लागू रही।<ref>{{cite web |title=COVID-19: Indian PM Modi announces complete lock down starting March 25| url=https://gulfnews.com/world/asia/india/covid-19-indian-pm-modi-announces-complete-lock-down-starting-march-25-1.1585060911566|website=gulfnews|author=|}}</ref> एह समय में लोग से अपना घर में रहे के कहल गइल बाटे।<ref>{{cite web |title=Entire India to be put under lockdown from midnight: PM Modi| url=https://www.indiatoday.in/india/story/india-lockdown-pm-narendra-modi-speech-coronavirus-1659266-2020-03-24|website=indiatoday|author=|}}</ref><ref>{{cite web|title=Coronavirus LIVE: Modi locks down India for 21 days from midnight|url=https://wap.business-standard.com/article/current-affairs/coronavirus-live-updates-covid-19-cases-death-toll-in-india-lockdown-section-144-in-delhi-maharashtra-us-italy-wuhan-latest-news-120032300112_1.html|website=Business standard|author=|5=}}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
उनके द्वारा सेहत सुबिधा सेक्टर खातिर {{INRConvert|15000|c}} मदद के घोषणा कइल गइल बाटे। एह पइसा के इस्तमाल टेस्ट सुबिधा बनावे, पर्सनल प्रोटेक्टिव एक्विपमेंट (पीपीई) बनावे, आइसीयू बनावे आ [[वेंटिलेटर]] बनावे खाती कइल जाई अउरी मेडिकल कर्मचारी लोग के ट्रेनिंग देवे खाती इस्तमाल होखी।<ref>https://www.businesstoday.in/current/economy-politics/rs-15000-crore-alloted-for-healthcare-to-fight-coronavirus-says-pm-modi/story/399119.html</ref>
{{clear}}
==इहो देखल जाय==
* [[कोविड-19]]
* [[कोरोना वायरस]]
* [[2019–20 कोरोनावायरस महामारी]]
==संदर्भ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:भारत]]
[[श्रेणी:कोविड-19 महामारी]]
8mdobcmx885oveavewau5fav1c2bmod
अतिमांसाहारी
0
74905
808991
781493
2026-10-28T13:08:36Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808991
wikitext
text/x-wiki
[[File:Male Lion and Cub Chitwa South Africa Luca Galuzzi 2004 edit1.jpg|right|260px|thumb|alt=mualमुअल भँइस के लगे एगो सिंह आ ओकर बच्चा|[[सिंह]] एगो हाइपरकार्निवोर हवे।]]
'''अतिमांसाहारी''' चाहे '''अतिमांसभक्षी''' ({{Lang|en|Hypercarnivore}}; ''हाइपरकार्निवोर'') अइसन [[जानवर]] होलें जिनहन के भोजन के 70% से बेसी हिस्सा [[मांस]] (मीट) के रूप में होला बाकी फंगी, [[पौधा]] के उपज जइसे की [[फल]] वगैरह हो सके ला।<ref>{{cite journal|last=Van Valkenburgh|first=Blaire|date=Spring 1988|title=Trophic diversity in past and present guilds of large predatory mammals|url=https://archive.org/details/trophicdiversity|journal=Paleobiology (journal)|volume=14|issue=2|pages=155–73|doi=10.1017/S0094837300011891|via=}}</ref><ref name="HollidaySteppan">{{cite journal|author1=Holliday|first=Jill A.|last2=Steppan|first2=Scott J.|year=2004|title=Evolution of hypercarnivory: the effect of specialization on morphological and taxonomic diversity|url=https://www.bio.fsu.edu/~steppan/Holliday_and_Steppan.pdf|journal=Paleobiology (journal)|volume=30|issue=1|pages=108–128|doi=10.1666/0094-8373(2004)030<0108:EOHTEO>2.0.CO;2|via=}}</ref> अइसन जानवरन के उदाहरण के रूप में [[घड़ियाल]], [[उल्लू]], [[गिद्ध]], [[चील्ह]], मकड़ी, बिच्छी, वगैरह के गिनावल जा सके ला। ''फैलिडाइ'' परिवार के सगरी सदस्य, जेह में [[सिंह]], [[बाघ]], वगैरह आवे लें एही किसिम के अतिमांसभक्षी होखे लें; आम घरेलू बिलार एही परिवार के सदस्य हवे आ इहो अपना प्राकृतिक जंगली माहौल में अतिमांसाहारी होली स। बैज्ञानिक रूप से ''पैलियोबायोलॉजी'', मने की पुराजीवबिज्ञान, में एह शब्द के इस्तेमाल अइसन जानवरन के बर्गीकरण करे खाती भी होखे ला जिनहन के दांत सभ में चबाये वाला दांत के तुलना में चीर-फाड़ करे वाला दांत बेसी बिकसित आ ढेर होखे लें।<ref name=HollidaySteppan/>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:जीव बिज्ञान]]
{{biology-stub}}
mwjz6t714inyveibl47ynljziaj7z0e
अतेन
0
76232
808994
722255
2026-10-28T13:08:53Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808994
wikitext
text/x-wiki
'''अतेन''' [[अतेन घरम]] मे पुजाए अला देवता रहन, एह धरम के स्थापना पुरान [[मिस्र]] मे भइल। अतेन [[सुरुज]] के चाक रहन, आ मिस्र के सुरुज देवता, [[रा]] के अवतार मानल जात रहन, बाकिर अखतानेन आपन राज मे इनकर उपसना पे बेसी धेयान दिहले रहे।
[[श्रेणी:धर्म]]
{{Reli-stub}}
d8hrpegcroqjslth0acxmkgsqrxrl11
अतेन घरम
0
76233
808995
674499
2026-10-28T13:08:58Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808995
wikitext
text/x-wiki
[[File:La salle dAkhenaton (1356-1340 av J.C.) (Musée du Caire) (2076972086).jpg|right|300px|thumb|फैरो अखनातेन आ उनकर कुल [[अतेन]] के पुजत]]
'''अतेन घरम''' पुरान मिस्र मे अखनातेन बजी एगो धरम रहे के [[अतेन]] के पुजत रहे। ई चउदहमा सताबदी ईशा पूर्व मे बीस बरीस के [[मिस्र]] के राज धरम रहल, ओकर बाद के राजा सभ पूरा एक से बेसि परमेसर अला धरम के मानल चालू कऽ देलस।
[[श्रेणी:धर्म]]
{{Reli-stub}}
0q8ckeghplyo4nqfe8sejw4k5gw2vkb
आस्ट्रेलिया (महादीप)
0
76682
808905
675207
2026-10-28T12:22:22Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808905
wikitext
text/x-wiki
{{for2|देस|[[आस्ट्रेलिया]]|महादीप के दूसर कांसेप्ट|[[ओशेनिया]]}}
{{coord|26|S|141|E|source:placeopedia|display=title}}
{{Infobox continent
|title = आस्ट्रेलिया
|image = [[File:Australia-New Guinea (orthographic projection).svg|200px]]
|area = {{Convert|8600000|km2|sqmi|abbr=on}} (7th)
|population = 39,000,000 ([[ऑस्ट्रेलिया]], [[पापुआ न्यू गिनी]], [[पापुआ (प्रांत)|पापुआ]] आ [[पच्छिमी पापुआ (प्रांत)|पच्छिमी पापुआ]] के 2019 के अनुमान अनुसार आबादी, 6वाँ)
|density = {{convert|4.2|/km2|abbr=on}}
|demonym = ऑस्ट्रेलियाई, ऑस्ट्रेलियन
|countries = 3 ([[ऑस्ट्रेलिया]], [[पापुआ न्यू गिनी]] आ [[इंडोनेशिया]] के हिस्सा)
|list_countries =
|dependencies =
|unrecognized =
|languages = [[अंगरेजी]], इंडोनेशियाई, तोक पिसिन, हिरी मोतू, 269 पापुआई आ ऑस्ट्रोनेशियाई, आ लगभग 70 ऑस्ट्रेलियाई जनजातीय भाषा सभ
|time = GMT+10, GMT+9.30, GMT+8
|internet = .au, .pg आ .id
|cities =
}}
'''ऑस्ट्रेलिया [[महादीप]]''', जेकरा के कब्बो-काल्ह '''साहुल''' के टेक्निकल नाँव से बोलावल जाला, चाहे [[ऑस्ट्रेलिया]] देस से अलगा बूझे खातिर '''ऑस्ट्रेलीनिया''' कहल जाला, या फिर मेगानेशिया कहल जाला, अइसन जमीनी हिस्सा सभ के इलाका हवे जे ऑस्ट्रेलियाई महादीपी प्लेट पर बाड़ें।
एह में ऑस्ट्रेलिया देस के मुख्य जमीन, [[तस्मानिया]] दीप आ [[न्यू गिनी]] दीप शामिल बाड़ें। न्यू गिनी दीप पर [[पापुआ न्यू गिनी]] नाँव के देस बा आ इंडोनेशिया देस के हिस्सा पच्छिमी न्यू गिनी बाटे। भूगोलीय रूप से ई महादीप [[ओशेनिया]] नाँव के क्षेत्र के हिस्सा हवे आ महादीप सभ के जवन बिभाजन ब्रिटिश जमाना में भइल ओह हिसाब से ई सात महादीप सभ में से सभसे छोट महादीप हवे।
[[महादीपीय शेल्फ|महादीपी शेल्फ़]] पर कई गो छीछिल [[सागर]] बाड़ें जे एह महादीप के जमीनी हिस्सा के कई भाग में बाँट देलें। ऑस्ट्रेलिया देस के मुख्य जमीनी हिस्सा आ न्यू गिनी दीप के बीचा में [[अराफुरा सागर]] आ [[टोरेस जलजोड़]] बाड़ें, जबकि [[बास जलजोड़]] एह मुख्य जमीनी हिस्सा के तस्मानिया दीप से अलगा करे ला। [[प्लीस्टोसीन|प्लीस्टोसीन काल]] में जब बर्फानी जुग आइल रहल आ लगभग 18,000 ईसा पूर्ब में ई अपना चरम पर रहल तब समुंद्र के लेवल घट गइल रहे आ ई सगरी इलाका एकही जमीनी हिस्सा के रूप में रहे; पछिला 10,000 साल में समुंद्र तल में बढ़ती भइल आ निचला हिस्सा सभ में पानी भर के ऑस्ट्रेलिया के मुख्य जमीनी हिस्सा आ न्यू गिनी आ तस्मानिया समुंद्री पानी के चलते अलगा हो गइलेन। मुख्य आस्ट्रेलियाई जमीन निचाई वाला जमीन हवे आ अधिकतर हिस्सा सूखल [[रेगिस्तान]] हवे जबकि ई दुनों दीप पहाड़ी इलाका हवें।
ऑस्ट्रेलिया महादीप [[इंडो-ऑस्ट्रेलियन प्लेट]] के ऊपर हवे (अउरी सटीक कहल जाव तब ऑस्ट्रेलियन प्लेट के ऊपर) आ ई बाकी सभ के तुलना में सभसे कम ऊँचाई वाला, सभसे सपाट, आ सभसे पुरान जमीनी हिस्सा (लैंडमास भा भूखंड) हवे। ई भूबिज्ञानी इतिहास में सभसे अस्थाईयो रहल बाटे, भूगर्भ के हलचल के सभसे कम परभाव एह महादीप पर देखे के मिले ला। [[न्यूजीलैंड]] ऑस्ट्रेलिया महादीप के हिस्सा ना हवे बलुक एगो अलगे महादीप ज़ीलैंडिया पर हवे जेकर कि अधिकतर हिस्सा समुंद्र में बूड़ल बाटे। न्यूजीलैंड आ ऑस्ट्रेलिया एक साथ ऑस्ट्रेलेशिया नाँव से जानल जाला जे अउरी बिसाल भूगोलीय क्षेत्र ओशेनिया के उपक्षेत्र हवे; न्यू गिनी के तब [[मेलानेशिया]] उपक्षेत्र में गिनल जाला।
"ओशेनिया" नाँव के उत्पत्ती कुछ बाद में भइल जेह में बड़हन इलाका शामिल कइल गइल आ अइसन छोट-छोट दीप सभ के शामिल क लिहल गइल जे पहिले के महादीप के बिभाजन में सामिल ना रहलें; पुराना सात गो महादीप के जवन कांसेप्ट रहल ओह में ऑस्ट्रेलिया महादीप के जगह ओशेनिया चलन में आ गइल।
[[श्रेणी:महादीप]]
[[श्रेणी:भूगोल]]
tbi8dmoeq6kazczo1nl2j01i93bng7u
अजीत डोभाल
0
76803
808975
798944
2026-10-28T13:06:49Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808975
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = अजीत डोभाल
| office = 5वाँ राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार
| honorific-suffix = [[भारतीय पुलिस सेवा|IPS]], [[कीर्ति चक्र|KC]]
| image = 2026 Ajit Doval (cropped).jpg
| caption = राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार अजीत डोभाल
| deputy =
| predecessor = शिवशंकर मेनन
| primeminister = [[नरेंद्र मोदी]]
| successor =
| office1 = [[इंटेलिजेंस ब्यूरो]] के डाइरेक्टर
| predecessor1 = के. पी. सिंह
| primeminister1 = [[मनमोहन सिंह]]
| successor1 = ई. एस. एल. नरसिंहन
| birth_date = {{Birth date and age|1945|01|20|df=y}}
| birth_place = घीड़ी बेनल्स्यूँ, [[पौड़ी गढ़वाल जिला|पौड़ी गढ़वाल]], संजुक्त प्रांत, [[ब्रिटिश भारत]] (अब [[उत्तराखंड]] राज्य)
| spouse = अरुणी डोभाल (m.1972)
| children = विवेक डोभाल, शौर्य डोभाल
| residence = [[नई दिल्ली]], [[भारत]]
| alma_mater = अजमेर मिलिट्री स्कूल<br>[[आगरा यूनिवर्सिटी]]<br>नेशनल डिफेन्स कॉलेज, भारत
| website =
| awards = [[File:Kirti Chakra ribbon.svg|20px]] [[कीर्ति चक्र]]<br>[[File:IND_Police_Medal_for_Meritorious_Service.png|20px]] [[पुलिस मेडल (भारत)|पुलिस मेडल]]<br>[[File:IND President's Police Medal for Distinguished Service.svg|20px]] [[राष्ट्रपति के पुलिस मैडल]]
| term_start = 30 मई 2014
| term_end =
| term_start1 = 31 जुलाई 2004
| term_end1 = 31 जनवरी 2005
| education = एम. ए. ([[अर्थशास्त्र]])
| years_active = 1969—अबतक
| organization = डाइरेक्टर, विवेकानंद इंटरनेशनल फाउंडेशन
}}
'''अजीत कुमार डोभाल''' (जनम 20 जनवरी 1945) भारत के परधानमंत्री के पाँचवाँ आ वर्तमान राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार बाड़ें। एकरे पहिले ऊ 2004-05 में भारत के अंदरूनी इंटेलिजेंस एजेंसी [[इंटेलिजेंस ब्यूरो]] के डाइरेक्टर रहलें आ ओहके पहिले लमहर समय ले एह एजेंसी के ऑपरेशन विंग के मुखिया रहलें। [[केरल]] काडर के [[आइपीएस]] के रूप में कैरियर शुरू करे वाला डोभाल बाद में [[मिजोरम]] आ [[पंजाब]] में इंसर्जेंसी के खिलाफ लड़ाई में सक्रिय रहलें आ 1999 में कंधार बिमान अपहरण मामिला में भारत के तीन गो प्रतिनिधि लोग में से एक रहलें जे एह मामिला में भारत के ओर से बात कइल। [[सिक्किम]] के भारत में विलय में इनहूँ के प्रमुख भूमिका बतावल जाला आ हाल में [[जम्मू-काश्मीर|जम्मू काश्मीर]] के बिसेस राज्य के दर्जा समाप्त करे में भी इनके योगदान रहल बाटे।
== शुरुआती जिनगी आ पढ़ाई ==
डोभाल के जनम 1945 में संजुक्त प्रांत (अब [[उत्तराखंड]]) के [[पौड़ी गढ़वाल जिला]] के घीड़ी बेनल्स्यूँ गाँव में एगो गढ़वाली परिवार में भइल। इनके बाबूजी, मेजर जी. एन. डोभाल भारतीय सेना में अफसर रहलें।<ref>{{Cite web|url=http://www.dailypioneer.com/state-editions/dehradun/doval-laments-uttarakhands-poor-pace-of-development-growth.html|title=Doval laments Uttarakhand’s poor pace of development, growth|archive-url=https://web.archive.org/web/20170824221539/http://www.dailypioneer.com/state-editions/dehradun/doval-laments-uttarakhands-poor-pace-of-development-growth.html|archive-date=24 August 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com//city/dehradun/top-positions-in-countrys-security-establishments-helmed-by-men-from-ukhand/articleshow/56056880.cms?|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221184712/http://timesofindia.indiatimes.com//city/dehradun/top-positions-in-countrys-security-establishments-helmed-by-men-from-ukhand/articleshow/56056880.cms|url-status=dead|archive-date=21 December 2016|title=Top positions in country’s security establishments helmed by men from Uttarakhand - Times of India|date=2016-12-21|access-date=2018-03-20|df=dmy-all}}</ref>
डोभाल के सुरुआती पढ़ाई अजमेर मिलिट्री स्कूल (जेकर नाँव पहिले किंग जॉर्जेस रॉयल इंडियन मिलिट्री स्कूल रहे) में भइल। [[आगरा यूनिवर्सिटी]] से ई 1967 में [[अर्थशास्त्र]] में मास्टर डिग्री (एम.ए.) कइलें।<ref>{{Cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/people/ajit-doval-the-most-powerful-person-in-india-after-pm-modi/dobal-magic/slideshow/54405118.cms|title=Ajit Doval: The most powerful person in India after PM Modi|website=The Economic Times|access-date=2017-08-24|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170827020355/http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/people/ajit-doval-the-most-powerful-person-in-india-after-pm-modi/dobal-magic/slideshow/54405118.cms|archivedate=27 August 2017|df=dmy-all}}</ref> भारत खातिर रणनीतिक आ सुरक्षा क्षेत्र में इनके बिसेस योगदान खातिर इनके आगरा युनिवर्सिटी आ [[कुमाऊँ यूनिवर्सिटी]] द्वारा मानद डाक्टरेट के डिग्री क्रम से दिसंबर 2017 आ मई 2018 में दिहल गइल।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/ajit-doval-colleges-universities-students-skills-global-competition-1101785-2017-12-06|title=Colleges, universities have responsibilities to impart skills to students: Ajit Doval|author=Siraj Qureshi|date=December 6, 2017|website=India Today}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/dehradun/nsa-ajit-doval-has-a-four-point-mantra-for-success/story-AhRiJl3uJtSNj2dgfvNX5L.html|title=NSA Ajit Doval has a four-point mantra for success|author=|date=18 May 2018|website=www.hindustantimes.com/}}</ref> [[एमिटी यूनिवर्सिटी]] द्वारा इनके दर्शनशास्त्र में मानद डाक्टरेट के डिग्री दिसंबर 2018 में दिहल गइल।<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2018/nov/03/indias-human-capital-can-counter-chinas-rare-mineral-wealth-nsa-ajit-doval-1893875.html|title=India's 'human capital' can counter China's 'rare mineral wealth': NSA Ajit Doval|author=|date=November 3, 2018|website=www.newindianexpress.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://alumni.amity.edu/AmityNews.aspx?EventId=4721|title=Amity awards more than more than 7700 degrees and diplomas upon qualified graduands during the third day of Convocation 2018|author=|date=November 3, 2018|website=alumni.amity.edu/|access-date=July 11, 2020|archive-date=July 13, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713013841/http://alumni.amity.edu/AmityNews.aspx?EventId=4721|url-status=dead}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://www.bbc.com/hindi/india-47537351 जब अजित डोभाल से पूछा गया- तुम हिन्दू हो?], बीबीसी हिंदी पर। {{In lang|hi}}
* [http://www.vifindia.org/author/shri-ajit-doval Articles by Ajit Doval]
{{s-start}}
{{s-gov}}
{{s-bef|before=[[शिवशंकर मेनन]]}}
{{s-ttl|title=[[राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार (भारत)|राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार]]|years=2014–present}}
{{s-inc}}
|-
{{s-civ|pol}}
{{s-bef|before= के. पी. सिंह}}
{{s-ttl|title=[[इंटेलिजेंस ब्यूरो|इंटेलिजेंस ब्यूरो के डाइरेक्टर]]|years=2004–2005}}
{{s-aft|after= ई. एस. एल. नरसिंम्हन}}
{{s-end}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:उत्तराखंड के लोग]]
[[श्रेणी:1945 में जनम]]
{{Bio-stub}}
q04y76vpf3cnn1iuaudrc4g08dx4pat
अकीरा कुरोसावा
0
77393
808948
799550
2026-10-28T12:44:14Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ियाँ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808948
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अकिरा कुरोसावा
| image = Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg
| caption = 1953 में ''सेवन समुराई'' के सेट प अकीरा कुरोसावा।
| birth_date = {{Birth date|1910|3|23}}
| birth_place = शीनगवा, [[टोक्यो]], जापान
| death_date = {{Death date and age|1998|9|6|1910|3|23}}
| death_place = सेटगाया, [[टोक्यो]], जापान
| death_cause = स्ट्रोक
| occupation = फिल्म निर्देशक, पटकथा लेखक, फिल्म निर्माता, फिल्म संपादक
| years_active = 1936–1993
| spouse = योको यागुची (1945–1985) (मृत)
| children = काजुको कुरोसावा<br>हिसाओ कुरोसावा
| parents = इसामु कुरोसावा<br/>शीमा कुरोसावा
| relatives = यू कुरोसावा (गायिका, पोती), तकायुकी काटो (अभिनेता, पौत्र)
}}
'''अकीरा कुरोसावा''' (जापानी: 黒澤 明, 23 मार्च 1910—6 सितंबर 1998) [[जापान]] के एगो प्रसिद्ध फ़िल्म निर्माता, निर्देशक और पटकथा लेखक रहलन। उनकर पहली फ़िल्म (सुगता सनशीरो) 1943 में प्रदर्शित भइल और अंतिम (मददयो) 1993 में। उनका के बहुत पुरस्कारों से सम्मानित कइल गइल जेकरा में लेगियन डि ऑनर अउरी ऑस्कर लाइफ़ टाइम अचीवमेंज पुरस्कार प्रमुख बाटे।<ref>{{cite web|url=http://aaspeechesdb.oscars.org/ics-wpd/exec/icswppro.dll?AC=qbe_query&TN=AAtrans&RF=WebReportPermaLink&MF=oscarsmsg.ini&NP=255&BU=http://aaspeechesdb.oscars.org/index.htm&QY=find+acceptorlink+%3D062-25|title=Academy Award Acceptance Speech Database|accessdate=11 जुलाई 2014|archive-date=2010-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100217234929/http://aaspeechesdb.oscars.org/ics-wpd/exec/icswppro.dll?AC=qbe_query&TN=AAtrans&RF=WebReportPermaLink&MF=oscarsmsg.ini&NP=255&BU=http://aaspeechesdb.oscars.org/index.htm&QY=find+acceptorlink+%3D062-25|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HRiBBehTnZU|title=Akira Kurosawa Tribute with George Lucas, Steven Spielberg|date=19 नवम्बर 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20140603191626/http://www.youtube.com/watch?v=HRiBBehTnZU|archive-date=3 जून 2014|accessdate=11 जुलाई 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kurosawa.html|title=ASIANOW – Asiaweek – Asian of the Century – Kurosawa Akira – 12/10/99|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603092605/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kurosawa.html|archive-date=3 जून 2013|accessdate=11 जुलाई 2014|url-status=live}}</ref>
== फिल्मोग्राफी ==
{|
|
* ''सनशिरो सुगाता'' (1943)
* ''दि मोस्ट बिउटीफूल'' (1944)
* ''सनशिरो सुगाता भाग-2''(1945)
* ''दि मेन हू ट्रिड ऑन दि टाइगर्स हिल'' (1945)
* ''नो रिगरेट्स फॉर आवर यूथ'' (1946)
* ''वन वोण्डर्फ़ुल सनडे'' (1946)
* ''ड्रंकेन एंजल'' (1948)
* ''दि कुएट ड्यूअल'' (1949)
* ''स्ट्रे डॉग'' (1949)
* ''स्केण्डल'' (1950)
* ''राशोमोन'' (1950)
* ''दि इडिएट'' (1951)
* ''टिकुरु''(1952)
* ''सेवन समुराई'' (1954)
* ''रिकॉर्ड ऑफ ए लिविंग बिईंग''(1955)
|
* ''थ्रोन ऑफ ब्लड'' (1957)
* ''दि लोअर देप्थ्स'' (1957)
* ''दि हिडेन फोर्टरेस'' (1958)
* ''दि बैड स्लीप वेल'' (1960)
* ''योजिन्बो'' (1961)
* ''संजुरो'' (1962)
* ''हाइ एंड लो'' (1963)
* ''रेड बियर्ड'' (1965)
* ''डोडेसुकडेन'' (1970)
* ''डेरसू उजाला'' (1975)
* ''कागेमुशा''(1980)
* ''रन'' (1985)
* ''ड्रीम्स''(1990)
* ''र्हपसोदय इन अगस्त'' (1991)
* ''मददयों'' (1993)
|}
== बाकी के अध्ययन ==
* मिटसूहीरो योशिमोटो ''कुरोसावा: फिल्म अध्ययन और जापानी सिनेमा'' आईएसबीएन 0-8223-2519-5
* अकीरा कुरोसावा ''एक आत्मकथा'' ऐसा कुछ. विंटेज पुस्तकें अमरीका, 1983. आईएसबीएन 0-394-71439-3
* स्टीफन राजकुमार ''वारियर कैमरा''. प्रिंसटन यूनिवर्सिटी प्रेस, 1999. आईएसबीएन 0-691-01046-3
* डोनाल्ड रिची, ''जोआन मेललेन, अकीरा कुरोसावा की फिल्मों''. कैलिफोर्निया विश्वविद्यालय प्रेस, 1999, आईएसबीएन 0-520-22037-4
* स्टुअर्ट गालब्रेथ चतुर्थ ''सम्राट और वुल्फ: जीवन और अकीरा कुरोसावा और तोशिरो मिफ़ून की फिल्में'', फैबर एंड फैबर, 2002, आईएसबीएन 0-571-19982-8
== सन्दर्भ ==
{{टिप्पणीसूची}}
== बाहरी कड़ियाँ ==
{{commons|Category:Akira Kurosawa|अकिरा कुरोसावा}}
* {{imdb name|id=0000041|name=Akira Kurosawa}}
* [https://web.archive.org/web/20101225075838/http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/kurosawa/ सेंसेस ऑफ सिनेमा: महान निर्देशकों से संबंधित महत्त्वपूर्ण डेटाबेस]
* [https://web.archive.org/web/20070124122914/http://www2.tky.3web.ne.jp/~adk/kurosawa/AKpage.html अकिरा कुरोसावा का डेटाबेस]
* [https://web.archive.org/web/20070927194100/http://www.boheme-magazine.net/july03/ikiru.html बोहेम पत्रिका] ''ईकुरु': दि आर्ट ऑफ लिविंग ''
* [https://web.archive.org/web/20070115231521/http://www.quad4x.net/yojinbo/ जापानी फिल्म- कुरोसावा]
* [https://web.archive.org/web/20070124063349/http://www.pbs.org/wnet/gperf/shows/kurosawa/kurosawa.html महान प्रदर्शन: कुरोसावा (पीबीएस)]
* [https://web.archive.org/web/20070213112938/http://akirakurosawa.info/ अकीरा कुरोसावा समाचार और सूचना]
{{Authority control}}
[[श्रेणी:जापानी फिलिम डाइरेक्टर]]
[[श्रेणी:1910 में जनम]]
[[श्रेणी:1998 में निधन]]
is8mfkabxnamgjp195i0fh85w6qtc8t
अखिल (गायक)
0
77412
808957
715608
2026-10-28T12:46:03Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ियाँ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808957
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
|name=अखिल
|background=non_performing_personnel
|image=Akhil singer.jpg
|landscape=<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
|image_size=
|caption=
|alt=
|origin=[[पंजाब (भारत)]]
|birth_place=[[जलंधर|जालंधर]]
|birth_date=
|birth_name=अखिल पासरेजा
|death_date=
|death_place=
|occupation=[[गायक]], [[संगीतकार]] और [[अभिनेता]]
|genre=[[देसी हिप हॉप]], [[पंजाबी भाषा|पंजाबी]], [[भांगड़ा]], आर & बी
|associated_acts=[[अदा शर्मा]], अंजलि राघव
|label=[[टी-सीरीज़]], ट्रू मेकर्स
|years_active=2014–वर्तमान
|instrument=
|website=
}}
'''अखिल''' एगो पंजाबी गायक, संगीतकार और संगीत निर्माता हवन। इनकर जन्म [[जालंधर]], पंजाब में भइल रहल।<ref>{{cite web|url=https://chandigarhmetro.com/life-punjabi-song-by-akhil-heres-the-official-video/amp/|title=अखिल का नया गाना लाइफ रिलीज|publisher=चड़ीगढ़ मेट्रो|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324115755/https://chandigarhmetro.com/life-punjabi-song-by-akhil-heres-the-official-video/amp/|archive-date=24 मार्च 2019|accessdate=5 जुलाई 2017|url-status=live}}</ref> अखिल ईगो अखिल ईगो आखिल यूट्यूब पे तेरे गाना से बहुत मशहूर इ 'सुपने' नामक गाने से गायक केइ 'सुपने' नामक गाने से गायक के रूप में कदम रखलन ।<ref>{{cite news|url=http://m.timesofindia.com/topic/Akhil|title=अखिल के गानो में इमोशनल टच|accessdate=6 मार्च 2016|publisher=टाईम्स ऑफ इंडिया}}</ref>
== सुरुआती जिनगी ==
अखिल के जन्म 2 अक्टूबर 1990 को जालंधर, पंजाब, भारत में भइल रहल। उ आपन स्कूली शिक्षा जालंधर के नूरमहल में आर्य सीनियर सेकेंडरी स्कूल से पूरी कइलन। फिर एपीजे कॉलेज ऑफ फाइन आर्ट्स में दाखिला लिहलन और स्नातक के पढ़ाई पूरी कइलन।
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== बाहरी कड़ियाँ ==
{{Commons category|Akhil (singer)|अखिल (गायक)}}
* {{IMDb name|id=10241573}}
[[श्रेणी:भारतीय गायक]]
[[श्रेणी:भारतीय मरद फिलिम स्कोर कंपोजर]]
[[श्रेणी:पंजाब के लोग]]
[[श्रेणी:1990 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
{{Singer-stub}}
qys7dvnxruxcguxoqf9cbs98w5sllj7
अलेक्सांदर स्क्र्याबिन
0
77441
809113
745700
2026-10-28T15:38:30Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809113
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Scriabin.gif|right|thumb|रूसी संगीतकार '''अलेक्सांदर स्क्र्याबिन''']]
'''अलेक्सांदर स्क्र्याबिन''' (Alexander Nikolayevich Scriabin ; [[रूसी भाषा|रूसी]] : Алекса́ндр Никола́евич Скря́бин, रूसी उच्चारण : [ɐlʲɪˈksandr nʲɪkəˈlaɪvʲɪtɕ ˈskrʲæbʲɪn] ; 6 जनवरी 1872 – 27 अप्रैल) [[रूस]] के संगीतकार एवं पियानोवादक रहलन।
== बाहरी कड़ी ==
* [https://web.archive.org/web/20140826120738/http://janvijay.blogspot.in/2012/01/blog-post_06.html महान रूसी संगीतकार अलेक्सांदर स्क्र्याबिन]
[[श्रेणी:संगीतकार]]
{{Bio-stub}}
4e310epgychz2qbg2d29mjwyvki7obz
अल गोर
0
77919
809101
745702
2026-10-28T15:37:17Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809101
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|name = Al Gore
|image = Al Gore, Vice President of the United States, official portrait 1994.jpg
|caption = Official portrait, 1994
|office1 = 45th Vice President of the United States
|president1 = Bill Clinton
|term_start1 = January 20, 1993
|term_end1 = January 20, 2001
|predecessor1 = Dan Quayle
|successor1 = Dick Cheney
|birth_name = Albert Arnold Gore Jr.
|birth_date = {{birth date and age|1948|3|31}}
|birth_place = [[Washington, D.C.]], U.S.
|death_date =
|death_place =
|party =
|spouse =
|children =
| occupation = {{hlist|राजनीतिक नेता|पर्यावरणवादी|वकील|बिजनेसमैन|पत्रकार|लेखक}}
| awards = {{hlist|[[नोबल शांति इनाम]] (2008)
|[[List of awards received by Al Gore|List of awards]]}}
|parents =
|education = [[Harvard University]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br>[[Vanderbilt University]]
|signature = Al Gore Signature 3.svg
|website = {{Official URL}}
}}
'''अल्बर्ट अर्नाल्ड गोर जूनियर''' (जनम 31 मार्च 1948), जिनका के '''अल गोर''' (Al Gore) के नाँव से बेसी जानल जाला, एगो अमेरिकी राजनीतिक नेता आ पर्यावरणवादी बाड़ें जे 1993 से 2001 ले [[अमेरिका]] के 45वाँ उप-राष्ट्रपति रहलें आ ओकरे बादो लेखक, वक्ता आ [[पर्यावरण]] खातिर काम करे वाला के रूप में चर्चा में रहल बाड़ें। 2000 के अमेरिकी राष्ट्रपति चुनाव में ई डेमोक्रेटिक पार्टी के उमेदवार रहलें आ बहुत मामूली अंतर से हार गइलेन। 2007 में इनके पर्यावरण खातिर काम के चलते (आइपीसीसी के साथे संजुक्त रूप से) [[शांति के नोबेल इनाम]] दिहल गइल।<ref>{{cite web|title=BBCHindi.com {{!}} विश्व समाचार {{!}} अल गोर को नोबेल शांति सम्मान|url=https://www.bbc.com/hindi/news/story/2007/10/071012_gore_nobel|website=bbc.com|accessdate=15 अक्टूबर 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) and Albert Arnold (Al) Gore Jr.|url=https://www.un.org/en/sections/nobel-peace-prize/intergovernmental-panel-climate-change-ipcc-and-albert-arnold-al-gore-jr/index.html|website=यूएन.ओआरजी|accessdate=15 अक्टूबर 2020}}</ref>
==सुरुआती जिनगी आ पढ़ाई-लिखाई==
{{stack|float=left|[[चित्र:Al Gore in 1965 Albanian.jpg|left|thumb|upright|Gore in [[St. Albans School (Washington, D.C.)|St. Albans School]]'s 1965 yearbook.]]}}
गोर के जनम 31 मार्च 1948 के [[वाशिंगटन, डी. सी.]] में भइल<ref>{{Cite encyclopedia |title=Al Gore |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Al-Gore}}</ref> आ ई 18 बरिस ले [[टेनेसी]] के सीनेटर रहे वाला अल्बर्ट गोर सीनियर के दू गो बेटा लोग में दुसरा रहलें। इनके महतारी पाउलिन लाफोन गोर वेंडरबे'ट यूनिवर्सिटी के ला कालेज से ग्रेजुएट होखे वाली कुछ शुरूआती औरतन में से एक रहली।<ref name=women/> गोर के परिवार स्कॉटलेंडी-आयरलेंडी मूल के हवे आ इनके पुरखा लोग 17वी-सदी के बीच में अमेरिका आइल लोग आ पहिले [[वर्जीनिया]] में बसल आ बाद रिवोल्यूशनरी जुद्ध के जमाना में टेनेसी में आ के बस गइल।<ref>Turque, ''Inventing Al Gore'', p. 5.</ref> इनके बड़ बहिन नैन्सी के मौत फेफड़ा के कैंसर से भइल।<ref name=pbschron>{{cite web|title=Gore Chronology|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/choice2000/gore/cron.html|work=Frontline, Choice 2000|accessdate=June 26, 2010|publisher=Public Broadcasting Service}}</ref>
अपना इस्कूली पढ़ाई के समय गोर वाशिंगटन डीसी के एम्बेसी रो में फेयरफैक्स होटल में रहें।<ref name=twoworlds>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/campaigns/wh2000/stories/gore101099a.htm|title=Al Gore, Growing Up in Two Worlds|accessdate=June 28, 2010|author=Maraniss, David|author2=Nakashima, Ellen|date=October 10, 1999|work=The Washington Post}}</ref> गर्मी के सीजन में ऊ अपना फार्म पर जाँस जहाँ इनके परिवार तंबाकू आ हे के खेती करे<ref name=farm>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/campaigns/galleries/lifeofgore/photo3.htm|title=The Life of Al Gore, Growing Up|accessdate=June 28, 2010|author=The Tennessean (photo)|date=December 31, 1999|work=The Washington Post}}</ref><ref name=dc>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/campaigns/galleries/lifeofgore/photo4.htm|title=The Life of Al Gore, Growing Up|accessdate=June 28, 2010|author=Associated Press (photo)|date=December 31, 1999|work=The Washington Post}}</ref> आ गाई-गोरू पोसे।<ref>{{cite book|first=Bob|last=Zelnick|title=Al Gore: A Political Life|publisher=Regnery Publishing|year=1999|isbn=0-89526-326-2|url=https://archive.org/details/gorepoliticallif00zeln}}</ref>
गोर के पढ़ाई 1956 से 1965 ले सेंट अल्बान्स इस्कूल में भइल।<ref name="Gore's Grades">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&contentId=A37397-2000Mar18|title=Gore's Grades Belie Image of Studiousness|author=Maraniss, David|author2=Nakashima, Ellen|date=March 18, 2000|work=The Washington Post|accessdate=June 29, 2010}}</ref><ref name=harvardnyt>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/library/politics/camp/062100wh-gore.html|title=On Campus Torn by 60's, Agonizing Over the Path|accessdate=June 22, 2008|author=Henneberger, Melinda|date=June 21, 2000|work=The New York Times}}</ref> गोर अपने फ़ुटबाल टीम के कप्तान रहलें आ, डिस्कस थ्रो में हिस्सा लें, आ बास्केटबालो खेलें।<ref name=women/><ref name=twoworlds/><ref name=albans>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/campaigns/galleries/lifeofgore/photo6.htm|title=The Life of Al Gore, Growing Up |accessdate=June 28, 2010|author=St. Albans Class of 1965 (photo)|date=December 31, 1999|work=The Washington Post}}</ref> गोर अपना कालेज में 51 बिद्यार्थी सभ में 25वाँ अस्थान पा के बीए कइलें आ हार्वर्ड कॉलेज खातिर अप्लाई कइलेन जे स्वीकार भ गइल।<ref name="Gore's Grades"/><ref name="harvardnyt"/>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{कॉमंस श्रेणी|Al Gore}}
* {{Official website|1=http://www.algore.com/}}
* {{IMDb name|0330722}}
* {{CongLinks | congbio=G000321 | votesmart= | fec=P80000912 | congress= }}
* {{C-SPAN|Albert Gore}}
[[श्रेणी:1948 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:अमेरिका के लोग]]
[[श्रेणी:पर्यावरणवादी]]
[[श्रेणी:अमेरिका के उपराष्ट्रपति]]
{{bio-stub}}
6fh9ewovahfcxfdse2y0p3y6qbzdll3
2020 के बिहार बिधानसभा चुनाव
0
77997
808845
805506
2026-10-28T12:13:50Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808845
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = 2020 के बिहार बिधानसभा चुनाव
| country = भारत
| type = legislative
| ongoing = no
| previous_election = 2015 Bihar Legislative Assembly election
| previous_year = 2015
| election_date = २८ अक्टूबर - ७ नवंबर २०२०
| next_election = 2025 Bihar Legislative Assembly election
| next_year = [[Next Bihar Legislative Assembly election|2025]]
| seats_for_election = [[बिहार बिधानसभा]] के कुल 243 सीटन प
| majority_seats = 122
| opinion_polls = #Surveys and polls
| turnout = 57.29% ({{increase}}0.38%)
<!-- JDU -->| image3 = [[File:The Chief Minister of Bihar, Shri Nitish Kumar meeting with the Deputy Chairman, Planning Commission, Shri Montek Singh Ahluwalia to finalize Annual Plan 2007-08 of the State, in New Delhi on February 14, 2007 (Nitish Kumar) (cropped).jpg|150x150px]]
| leader3 = [[नीतीश कुमार]]
| party3 = [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
| alliance3 = एनडीए
| leader_since3 = 2005
| leaders_seat3 = एमएलसी<br />
| last_election3 = 71
| seats3 = 43
| seat_change3 = {{Decrease}}28
| popular_vote3 = 6,485,179
| percentage3 = 15.39%
| swing3 = {{decrease}} 1.44%
<!-- RJD -->| image1 =
| leader1 = तेजस्वी यादव
| party1 = [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
| alliance1 = महागठबंधन
| leader_since1 = 2011
| leaders_seat1 = [[राघोपुर, वैशाली (बिधानसभा क्षेत्र)|राघोपुर]]<br />(जीतलें)
| last_election1 = 80
| seats1 = 75
| seat_change1 = {{Decrease}}5
| popular_vote1 = 9,738,855
| percentage1 = 23.11%
| swing1 = {{increase}} 4.79%
<!-- BJP -->| image2 =
| leader2 = [[संजय जयसवाल]]
| party2 = [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
| alliance2 = एनडीए
| leader_since2 = 2019
| leaders_seat2 = [[पश्चिम चम्पारण (लोकसभा क्षेत्र)|पश्चिम चम्पारण]] से सांसद<br>
| last_election2 = 53
| seats2 = 74
| seat_change2 = {{Increase}}21
| popular_vote2 = 8,202,067
| percentage2 = 19.46%
| swing2 = {{decrease}} 4.96%
<!-- INC -->| image4 =
| leader4 = मदन मोहन झा
| party4 = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
| alliance4 = महागठबंधन
| leader_since4 = 2018
| leaders_seat4 = एमएलसी
| last_election4 = 27
| seats_before4 =
| seats_needed4 =
| seats4 = 19
| seat_change4 = {{Decrease}}8
| popular_vote4 = 3,995,003
| percentage4 = 9.48%
| swing4 = {{increase}} 2.82%
<!-- CPIML -->| image5 =
| leader5 = दीपांकर भट्टाचार्य
| party5 = माले
| alliance5 = महागठबंधन
| leader_since5 = 1996
| leaders_seat5 = ना लड़लें
| last_election5 = 3
| seats_before5 =
| seats_needed5 =
| seats5 = 12
| seat_change5 = {{Increase}}9
| popular_vote5 = 1,333,569
| percentage5 = 3.16%
| swing5 = {{increase}} 1.66%
<!-- AIMIM -->| image6 = [[File:Indian Election Symbol Kite.svg|100x100px]]
| leader6 = अख्तरुल ईमान
| party6 = एआईएमआईएम
| alliance6 =
| leader_since6 = 2015
| leaders_seat6 =
| last_election6 = 0
| seats_before6 =
| seats_needed6 =
| seats6 = 5
| seat_change6 = {{Increase}}5
| popular_vote6 = 523,279
| percentage6 = 1.24%
| swing6 = {{increase}} 1.03%
<!-- bottom -->
<!-- map -->| map_image = Bihar Legislative Assembly election 2020.svg
| map_size = 450px
| map_caption = {{legend|#FF9933|राजग : १२५ सीट}} {{legend|#008000| महागठबंधन : ११० सीट}} {{legend|#808080|दोसर/निर्दलीय : ८ सीट}}
| map2_image = 2020 Bihar assembly election results.png
| map2_size = 450px
| map2_caption = चुनाव के नतीजा के नक्सा
| title = [[बिहार के मुख्यमंत्री लोग के सूची|मुख्यमंत्री]]
| before_election = [[नीतीश कुमार]]
| before_party = [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
| after_election = [[नीतीश कुमार]]
| after_party = [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
}}
'''2020 के बिहार बिधानसभा चुनाव''' भारतीय राज्य [[बिहार]] के [[बिहार बिधानसभा|बिधानसभा]] सभ बदे बिधायक चुने ला तीन चरन मे भइल रहे। [[बिहार बिधानसभा|बिहार के बिधानसभा]] मे कुल २४३ सीट बाटे, जेकरा मे पहिलका चरन के वोटिंग ७१ गो सीट खातिर २८ अक्टूबर २०२० के भइल, दूसरका चरन के वोटिंग ९४ सीट खातिर ३ नवंबर के, आ तिसरा आ अंतिम चरन मे बाकी ७८ सीट खातिर ७ नवंबर के वोट पड़ल। चुनाव के नतीजा १० नवंबर २०२० के घोषित भइल।
चुनाव के बाद, [[नीतीश कुमार]] के एनडीए के नेता चुनल गइल आ ऊ फेर से मुख्यमंत्री के सपथ लिहलें, दु गो नवा उपमुख्यमंत्री, ताराकिशोर प्रसाद आ रेणु देवी के चुनल गइल। दोसर देने, [[तेजस्वी यादव]] के विपक्ष आ महागठबंधन के नेता चुनल गइल। बादि मे विजय कुमार सिन्हा के बिधानसभा के स्पीकर चुनल गइल।
==पृष्ठभूमि==
[[भारत के संबिधान]] के अनुच्छेद 168 मे लिखल बा, बिहार बिधानसभा,बिहार के सासन से नीचलका सदन हऽ, जेवन की स्थाई ना होला आ एकरा समाप्त कइल जा सकेला।<ref>{{Cite web|title=Article 168 in The Constitution Of India 1949|url=https://indiankanoon.org/doc/1555093/|access-date=13 October 2020|website=Indiankanoon.org}}</ref> जदि बीच मे एकरा मत गिरावल जाव तऽ एकर कर्यकाल पाँच बरिस के होला। एकर सदस्यन के जनता मत चाहे भोट देके चुनेला।<ref>{{Cite web|date=2020-09-25|title=Bihar Assembly Elections 2020 dates announced, to be conducted from Oct 28-Nov 7 in 3 phases|url=https://www.dnaindia.com/india/report-bihar-assembly-elections-2020-poll-dates-to-be-announced-today-election-commission-2845206|access-date=2020-09-30|website=DNA India|language=en}}</ref>
पिछलका चुनाव, तीन गो बड़ दल, [[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]], [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]] आ [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] के गठबंधन, जेकर नांव महागठबंधन रहे, एनडीए से जीतल रहे। बाकिर 2017, मे नीतीश कुमार महागठबंधन छोड़ि के एनडीए मे मिल गइल रहन। मुख्यमंत्री नितीशे कुमार रहलें बाकिर उपमुख्यमंत्री [[तेजस्वी यादव]] के अस्थान प सुशील मोदी बनलें।
===मुद्दा===
एह चुनाव के मुख्य मुद्दा रोजगार आ अर्थव्यवस्था रहे। बिहार, ढेर दिन से, अर्थव्यवस्था के दृष्टिकोन के एगो पिछड़ल राज्य रहल बा आ एहिजा से बहुते मजूर देस के दोसर राज्यन मे जाइ के मजूरी खटेलन। कोरोना महामारी के तालाबंदी के चलते मजूरन के काम बिना आपन घरे लउटे के पड़ल, आ एकरा से सभ से बेसि असर बिहार प पड़ल। एहमे से ढेर मजूरा लोग एह सभ के दोस सरकार के दिहल। एह बेरा नीतीश कुमार के पंद्रह बरिस के सासन के चलते उनकर बिरोध मे एगो लहरो रहे।
तीन लोग किसान कानून, जवन लोकसभा मे पारित भइल रहे आ जेकरा चलते भारत भ मे धरना भइल ओकरो प्रभाव एहिजा के चुनाव प पड़ल।
रोजगार के कमी, 2019 बिहार बाढ़ के बाद बाढ़ राहत के कथित राजनीतिकरण आ कोविड़-19 महामारी मे सम्हारे मे राज्य सरकार के कथित अक्षमता लेखा मुद्दा चुनाव मे परजोग भइल।
==कार्यक्रम==
25 सितंबर के चुनाव आयोग, चुनाव के तारिखन के घोसना कइलस:<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.indiatimes.com/india/bihar-assembly-elections-nitish-kumar-tejashwi-yadav-live-updates/amp_liveblog/78288550.html|title=Bihar assembly elections live updates: 3-phase Bihar polls on Oct 28, Nov 3 and Nov 7|date=25 September 2020}}{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Rowspan=3|मतदान
! Colspan=3|चरन
|-
! 1
! 2
! 3
|-
|bgcolor=#28E2FF|
|bgcolor=yellow|
|bgcolor=pink|
|-
! सीट
! 71
! 94
! 78
|-
! सीटन के नक्सा आ ओकर चरन
| colspan ="3"|[[File:2020 Bihar voting phases.png|500x500px]]
|-
| अधिसूचना जारी करे के तिथि
| bgcolor=#28E2FF|1 अक्टूबर 2020
| bgcolor=yellow| 9 अक्टूबर 2020
| bgcolor=pink| 13 अक्टूबर 2020
|-
| नामांकन भरे के अंतिम दिन
| bgcolor=#28E2FF| 8 अक्टूबर 2020
| bgcolor=yellow| 16 अक्टूबर 2020
| bgcolor=pink| 20 अक्टूबर 2020
|-
| नामांकन के जांच
| bgcolor=#28E2FF| 9 अक्टूबर 2020
| bgcolor=yellow| 17 अक्टूबर 2020
| bgcolor=pink| 21 अक्टूबर 2020
|-
| नामांकन लेवे के अंतिम दिन
| bgcolor=#28E2FF| 12 अक्टूबर 2020
| bgcolor=yellow| 19 अक्टूबर 2020
| bgcolor=pink| 23 अक्टूबर 2020
|-
| मतदान के तारीख
| bgcolor=#28E2FF| 28 अक्टूबर 2020
| bgcolor=yellow| 3 नवंबर 2020
| bgcolor=pink| 7 नवंबर 2020
|-
! भोटन के गिनती के तारीख
! align=center Colspan=3|'''10 नवंबर 2020'''
|- style="text-align:center"
|colspan="5"| स्त्रोत: [https://eci.gov.in/elections/currentelections/ भारतीय चुनाव आयोग]
|}
==दल आ गठबंधन==
===राष्ट्रीय लोकतांत्रिक गठबंधन===
राष्ट्रीय लोकतांत्रिक गठबंधन चाहे एनडीए के सरकार अबही बिहार मे बा जेकर नेता [[नीतीश कुमार]] हवन आ एकर सदस्य मुख्य रूप भाजपा आ [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]] बा।
पिछलका चुनाव मे एह गठबंधन के नेतृत्व भाजपा कइले रहे आ बाकि सभ छोट छोट दल जइसे लोजपा, रालोसपा आ हम सेक्युलर एकर सदस्य रहे आ जदयू महागठबंधन मे रहे। 2017 मे [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]] आपन गठबंधन बदल लिहलस जेकरा चलते महागठबंधन के सरकार गिर गइल आ एनडीए सरकार मे आइ गइल। 2018 मे रालोसपा आ हम सेक्युलर एनडीए के छोड़ दिहलस।
2020 के चुनाव परचार घड़ी, अगस्त मे हिन्दुस्तानी आवाम मोर्चा एह गठबंधन मे आइल आ फेर अक्टूबर 2020 मे विकासशील इंसान पार्टी एह गठबंधन के सदस्य बनल। बाकिर लोक जनशक्ति पार्टी के हमला के चलते परचार मे दिक्कत भइल। लोक जनशक्ति पार्टी के नेता चिराग पसवान के मोल भाव करे बदे दिल्लियो बोलवल गइल, बाकिर अंत मे लोजपा गठबंधन छोड़ि दिहलस आ कहलस जे ऊ खाली जदयू के खिलाफ उम्मीदवार खाड़ करी भाजपा के खिलाफ ना। ओकरा बाद भाजपा के प्रदेश उपसचिव संगे बहुते नेता चुनाव लड़े ला लोजपा मे गइल।
राजनितिक बिसलेसक लोग ई मानेला जे, लोजपा के अकेले चुनाव लड़ के आपन कवनो लाभ ना होइत बलुक ऊ [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]] के उम्मीदवार लोग चुनाव हरवावे के एगो हथियार रहे, जेकरा भाजपा जदयू के सीट कम करे बदे खाड़ा कइले रहे, जेहसे ऊ सभ से बड़ दल बन सको। ओह घड़ी भाजपा ई कहलस जे सीट के संख्या कूछुवो होखो नितिशे कुमार मुख्यमंत्री बनिहें।
लोक जनशक्ति पार्टी आ जनता दल (युनाइटेड) दुनो से अनुसूचित जाति के मतदाता सभ के कुछ वर्गन के बीच बोलबाला रहे के उमेद रहे, जबकि भारतीय जनता पार्टी से उम्मीद रहे कि ऊ उंच जात के लोगन के भोट लेवे मे सफल रही।
[[जनता दल (युनाइटेड)]] टिकट बाँटे मे आपन लव-कुश समीकरन के महत्व देके आपन मूल मतदाता प बिस्वास कइलस, बाकिर ऊंच जात आ ईबीसी यी के बढ़िया प्रतिनिधित्व दिहलस। 115 सीट जे प ऊ चुनाव लड़ल, ओमे से 17 गो टिकट ऊँच जात के मिलल, आ कोइरी आ कुर्मी उम्मीदवारन के क्रमशः 17 आ 7 सीट मिलल। दोसर ओर ईबीसी 115 मे से 21 सीटोन प चुनाव लड़ल।
{| class="sortable" cellspacing="0" cellpadding="6" border="2" width="60%" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;"
! style="background-color:#666666; color:white" |क्रमांक
! style="background-color:#666666; color:white" |दल
! style="background-color:#666666; color:white" |झंडा
! style="background-color:#666666; color:white" |चिन्हा
! style="background-color:#666666; color:white" |छबी
! style="background-color:#666666; color:white" |नेता
! style="background-color:#666666; color:white" |सीट प लड़ल
|-
| style="text-align:center;;color:black" |'''1.'''
|[[जनता दल (युनाइटेड)]]
|[[File:Janata_Dal_(United)_Flag.svg|50x50px]]
|[[File:Indian Election Symbol Arrow.svg|50x50px]]
|[[File:Nitish_Kumar_(cropped).JPG|63x63px]]
|[[नीतीश कुमार]]
|115<ref>{{Cite web|last=Swarup|first=Vijay|date=2020-10-06|title=Bihar assembly election 2020: NDA seat-sharing pact sealed, Nitish Kumar jabs ex-ally Chirag Paswan|url=https://www.hindustantimes.com/bihar-election/bihar-assembly-election-2020-nda-seat-sharing-pact-sealed-nitish-kumar-jabs-ex-ally-chirag-paswan/story-POiVHX86FM7UKEXWEE1LaM.html|access-date=2020-10-06|website=Hindustan Times|language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''2.'''
|[[भारतीय जनता पार्टी]]
|
|[[File:Lotus flower symbol.svg|50x50px]]
|
|संजय जयसवाल<ref>{{Cite web|last=ज्ञान वर्मा|first= अनुजा|date=2020-10-07|title=JD(U), BJP seal Bihar seat-sharing deal; Nitish to lead front|url=https://www.livemint.com/elections/assembly-elections/jd-u-bjp-seal-bihar-seat-sharing-deal-nitish-to-lead-front-11602038576441.html|access-date=2020-10-07|website=Livemint|language=en}}</ref>
|110<ref name=":24">{{Cite web|date=7 October 2020|title=BJP spares 11 seats to associate partner VIP from its quota in Bihar polls|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/bjp-spares-11-seats-to-associate-partner-vip-from-its-quota-in-bihar-polls/1950780|access-date=2020-10-07|website=Outlook India|archive-date=2020-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009024658/https://www.outlookindia.com/newsscroll/bjp-spares-11-seats-to-associate-partner-vip-from-its-quota-in-bihar-polls/1950780|url-status=dead}}</ref>
|-
| style="text-align:center;color:black" |'''3.'''
|विकासशील इंसान पार्टी
|
|
|
|मुकेश सहनी
|11<ref name=":24" />
|-
| style="text-align:center; color:black" |'''4.'''
|हिन्दुस्तानी आवाम मोर्चा
|[[File:Hindustani_Awam_Morcha_Flag.svg|border|50x50px]]
|[[File:Telephone.svg|50x50px]]
|[[File:Sri_Jitan_Ram_Manjhi.jpg|63x63px]]
|जीतन राम मांझी
|7
|-
| colspan="7" style="text-align:center; background:#A9A9A9" |''''' ऊ दल जे केंद्र मे एनडीए संगे बा बाकिर राज्य मे na'''''
|-
| style="text-align:center; color:balck" |'''5.'''
|लोक जनशक्ति पार्टी<ref>{{Cite web|last=Mishra|first=Dipak|date=2020-10-11|title=LJP affiliates want Chirag Paswan in Modi cabinet after dad's death, BJP says it's PM's call|url=https://theprint.in/politics/ljp-affiliates-want-chirag-paswan-in-modi-cabinet-after-dads-death-bjp-says-its-pms-call/521427/|access-date=2020-10-17|website=ThePrint|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ghargi|first=Arti|date=2020-10-16|title=LJP Trying To Mislead By Naming BJP's Top Leadership: Prakash Javadekar|url=https://hwnews.in/bihar-election-2020/ljp-trying-to-mislead-by-naming-bjps-top-leadership-prakash-javadekar/145548|access-date=2020-10-17|website=HW English|language=en-US}}</ref>
|[[File:Lok_Janshakti_Party_Flag.svg|border|50x50px]]
|
|[[File:Chirag_Paswan.jpg|63x63px]]
|चीराग पासवान
|134
|}
===महागठबंधन===
महागठबंधन बिहार मे मुख्य बिपक्ष हऽ, जेमे [[राष्ट्रीय जनता दल]], [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] के संंगे भाकपा आ माले बा।
पिछलका चुनाव मे, महागठबंधन राष्ट्रीय जनता दल, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस आ जदयू संगे बनल रहे। इ सरकारो बनावे के सफल भइल बाकिर बादि मे [[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]] के समर्थन के लिहला से सरकार गिर गइल। फेर जब इ बिपक्ष मे गइल तऽ हिन्दुस्तानी आवाम मोर्चा लेखा छोट छोट पार्टी एहसे जुड़ल। सितंबर 2020 मे समाजवादी पार्टी जवन की पिछलका चुनाव लड़ल रहे ई चुनाव ना लड़ल आ राजद के समर्थन देवे के घोसना कइलस।
बादि मे लेफ्ट पार्टी सभ एकर हिस्सा बनल। एकरा नाया परयोग कहल गइल, जवन जात से ऊपर जाके जात आ वर्ग दुनो के बात करी। बिहार मे कम्युनिस्ट पार्टी सभ ऐतिहासिक रूप से राज्य मे बड़ उपस्थिति दर्ज कइले रहे जे मंडल आयोग के बाद कम हो गइल रहे, माले अपना के बचा के धइलस आ पीछलका चुनाव मे सभ से बड़ गैरगठबंधन दल बनल रहे।
गठबंधन मे शामिल झारखंड मुक्ति मोर्चा के संगे सीट साझा करे के समझौता को 3 अक्टूबर 2020 के अंतिम रूप दिहल गइल रहे। 7 अक्टूबर के, झारखंड मुक्ति मोर्चा बिहार मे महागठबंधन से अलग होखे के ऐलान कइलस आ कहलस कि व ऊ झारखंड राज्य मे आपन गठबंधन के बनइले रही।
{| class="sortable" cellspacing="0" cellpadding="6" border="2" width="60%" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;"
! style="background-color:#666666; color:white" |क्रमांक
! style="background-color:#666666; color:white" |दल
! style="background-color:#666666; color:white" |झंडा
! style="background-color:#666666; color:white" |चिन्ह
! style="background-color:#666666; color:white" |छबी
! style="background-color:#666666; color:white" |नेता
! style="background-color:#666666; color:white" |सीट प लड़ल
|-
| style="text-align:center; background:green;color:white" |'''1.'''
|[[राष्ट्रीय जनता दल]]
|[[File:RJD_Flag.svg|50x50px]]
|[[File:Indian_Election_Symbol_Hurricane_Lamp.png|50x50px]]
|
|[[तेजस्वी यादव]]
|144<ref name=":222">{{Cite web|title=Bihar polls: Tejashwi announces Grand Alliance's seat-sharing deal, Congress to contest from 70 seats|url=https://indianexpress.com/article/india/bihar-elections-opposition-alliance-rjd-144-congress-70-left-29-6685968/|access-date=2020-10-03|website=The Indian Express|language=en}}</ref>
|-
| style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''2.'''
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
|[[File:Indian National Congress Flag.svg|50x50px]]
|
|
|मदन मोहन झा
|70
|-
| style="text-align:center; background:red;color:white" |'''3.'''
|भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) लिबरेशन
|
|
|
|दीपांकर भट्टाचार्य
|19
|-
| style="text-align:center; background:{{party color|Communist Party of India}};color:white" |'''4.'''
|भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी
|[[File:CPI-banner.svg|50x50px]]
|[[File:CPI symbol.svg|50x50px]]
|
|राम नरेश पांडेय<ref>{{Cite news|date=4 October 2020|title=Bihar polls: CPI announces candidates in its quota of six seats|work=Deccan Herald|agency=Agence France-Presse|url=https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/bihar-polls-cpi-announces-candidates-in-its-quota-of-six-seats-897234.html}}</ref>
|6
|-
| style="text-align:center; background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}};color:white" |'''5.'''
|भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)
|[[File:CPI-M-flag.svg|50x50px]]
|[[File:CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg|50x50px]]
|
|अवधेश कुमार राय
|4
|-
|}
===ग्रैंड डेमोक्रेटिक सेकुलर फ्रंट===
2020 के बिहार बिधानसभा ठीक पहिले उपेंद्र कुशवाहा [[राष्ट्रीय जनता दल]] के प्रतिनिधित्व वला महागठबंधन से बहरी हो गइलन। ऊ उत्तर प्रदेश के दल बहुजन समाज पार्टी संगे गठबंधन बना लिहलन। एकरा बादि ई दुनो पार्टी संगे मिल के अउरी तीन लोग पार्टी संगे मिल के ग्रैंड डेमोक्रेटिक सेकुलर फ्रंट बनइलस।
{| class="sortable" cellspacing="0" cellpadding="6" border="2" width="60%" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;"
! style="background-color:#666666; color:white" |No.
! style="background-color:#666666; color:white" |Party
! style="background-color:#666666; color:white" |Flag
! style="background-color:#666666; color:white" |Symbol
! style="background-color:#666666; color:white" |Photo
! style="background-color:#666666; color:white" |Leader
! style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
| style="text-align:center; color:black" |'''1.'''
|राष्ट्रीय लोक समता पार्टी
|
|[[File:Indian Election Symbol Ceiling Fan.svg|50x50px]]
|[[File:The Minister of State for Human Resource Development, Shri Upendra Kushwaha addressing at the inauguration of the “Summer Fiesta”, in New Delhi on May 22, 2018.JPG|64x64px]]
|उपेन्द्र कुशवाहा
|104<ref>{{Cite web|title=Grand Democratic Secular Front in Bihar: All you wanted to know|url=https://maktoobmedia.com/2020/10/22/grand-democratic-secular-front-in-bihar-all-you-wanted-to-know/amp|access-date=2020-10-22|website=Maktoob Media|language=en|archive-date=2020-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110143753/https://maktoobmedia.com/2020/10/22/grand-democratic-secular-front-in-bihar-all-you-wanted-to-know/amp/|url-status=dead}}</ref>
|-
| style="text-align:center; background:{{party color|बहुजन समाज पार्टी}};color:white" |'''2.'''
|बहुजन समाज पार्टी
|[[File:Elephant Bahujan Samaj Party.svg|50x50px]]
|[[File:Indian Election Symbol Elephant.png|50x50px]]
|
|रामजी गौतम
|80
|-
| style="text-align:center; color:black" |'''3.'''
|समाजवादी जनता दल डेमोक्रेटिक
|
|
|
|देवेंद्र प्रसाद यादव
|25
|-
| style="text-align:center; ;color:black" |'''4.'''
|एआईएमआईएम
|
|[[File:Indian Election Symbol Kite.svg|50x50px]]
|
|अख्तरुल ईमान
|24
|-
| style="text-align:center; ;color:black" |'''5.'''
|सुहेलदेव भारतीय समाज पार्टी
|
|
|
|ओम प्रकाश राजभर
|5
|-
| style="text-align:center; background:{{party color|बहुजन समाज पार्टी}};color:white" |'''6.'''
|जनवादी पार्टी (सोशलिस्ट)
|
|
|
|डॉक्टर संजय सिंह चौहान
|5
|-
|}
===आउर सभ===
चुनाव लड़े वला कय गो अउरी छोट छोट दल आ गठबंधन रहे, इन सभ के परभाव बहुते कम रहल। जनवरी 2020 ले, बिहार मे 120 गैर-पंजीकृत आ पंजीकृत दल रहे।
2 अक्टूबर 2020 के, प्रोग्रेसिव डेमोक्रेटिक अलाएंस (पिडिए) आ यूनाइटेड डेमोक्रेटिक अलाएंस (यूडिए) नांव के दुगो आऊर गठबंधन सोझा आइल। पिडिए, पप्पू यादव के जन अधिकार पार्टी (लोकतांत्रिक), [[चंद्रशेखर आज़ाद रावण]] के आजाद समाज पार्टी, सोशल डेमोक्रेटिक पार्टी ऑफ इंडिया आ बहुजन मुक्ति पार्टी मिल के बनइले रहे। यूडिए बीस गो छोट छोट दल से मिल के बनल रहे जेकर नेता यशवंत सिन्हा रहन। नवका पार्टी प्लुरल्स ओ सभ सीटन प चुनाव लड़ल।
बादि मे यूडिए टूट गइल आ एकर सदस्य दोसर दोसर क्षेत्रिय चाहे राष्ट्रीय दलन से मिल गइल। एकर अलावे लोक जनशक्ती पार्टी 134 सीट, महाराष्ट्र के शिवसेना 30-40 सीट आ झारखंड मुक्ति मोर्चा 7 सीटन प चुनाव लड़ल।
==उम्मीदवार==
{| class="wikitable sortable" style="line-height:20px;text-align:center;"
! colspan="2" |क्षेत्र
| colspan="3" bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |'''एनडीए'''
| colspan="3" bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}"|'''महागठबंधन'''
| '''लोजपा'''
|-
!#
!नांव
! colspan="2" |दल
!उम्मीदवार
! colspan="2" |दल
!उम्मीदवार
! colspan="2" |दल
!उम्मीदवार
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[पच्छिम चंपारण जिला|<span style="color:white;">'''पच्छिम चंपारण जिला'''</span>]]
|-
|1
|[[वाल्मीकि नगर (बिधानसभा क्षेत्र)|वाल्मीकि नगर]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|धीरेन्द्र प्रताप सिंह
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|राजेश सिंह
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|महेंद्र कुमार भारती
|-
|2
|[[रामनगर (बिधानसभा क्षेत्र)|रामनगर]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|भागीरथी देवी
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|राजेश राम
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|3
|[[नरकटियागंज (बिधानसभा क्षेत्र)|नरकटियागंज]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|रश्मि वर्मा
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|विनय वर्मा
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|नौशाद आलम
|-
|4
|[[बगहा (बिधानसभा क्षेत्र)|बगहा]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|राम सिंह
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|जयेश मंगल सिंह
! colspan="3" rowspan="5" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|5
|[[लउरिया (बिधानसभा क्षेत्र)|लउरिया]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|विनय बिहारी
| bgcolor=#008000|
|[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
|शंभू तिवारी
|-
|6
|[[नौतन (बिधानसभा क्षेत्र)|नौतन]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|नारायण प्रसाद
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|शेख़ कामरान
|-
|7
|[[चनपटिया (बिधानसभा क्षेत्र)|चनपटिया]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|उमाकांत सिंह
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|अभिषेक रंजन
|-
|8
|[[बेतिया (बिधानसभा क्षेत्र)|बेतिया]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|रेणु देवी
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|मदन मोहन तिवारी
|-
|9
|[[सिकटा (बिधानसभा क्षेत्र)|सिकटा]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|खुर्शीद (फिरोज़ अहमद)
|bgcolor=#FF0000|
|माले
|बीरेंद्र प्रसाद गुप्ता
|bgcolor=#DDDDDD|
|निर्दलीय
|{{efn|name=LJP|[[Independent politician|IND]] in Sikta Supported By LJP.<ref>{{cite web | url=https://affidavit.eci.gov.in/show-profile/NjUyMw==/MTM=/OQ==/Mw==/QUM=|title=Dillip Verma Independent Candidate| date=19 October 2020| access-date=8 November 2020}}</ref>}}दिलीप वर्मा
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[पूर्बी चंपारन जिला|<span style="color:white;">'''पूर्बी चंपारन जिला'''</span>]]
|-
|10
|[[रक्सौल (बिधानसभा क्षेत्र)|रक्सौल]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|प्रमोद सिन्हा
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|रामबाबू यादव
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|11
| [[सुगौली (बिधानसभा क्षेत्र)|सुगौली]]
| bgcolor=#0000FF|
|वीआईपी
|रामचन्द्र सहनी
| bgcolor=#008000|
|[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
|शशि भूषण सिंह
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|विजय प्रसाद गुप्ता
|-
|12
|[[नरकटिया (बिधानसभा क्षेत्र)|नरकटिया]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|श्याम बिहारी प्रसाद
| bgcolor=#008000|
|[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
|शमीम अहमद
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|सोनू कुमार
|-
|13
|[[हरसिद्धि (बिधानसभा क्षेत्र)|हरसिद्धि]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|कृष्णनंदन पासवान
| bgcolor=#008000|
|[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
|कुमार नागेन्द्र
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|14
|[[गोविंदगंज (बिधानसभा क्षेत्र)|गोविंदगंज]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Sunil Mani Tiwari
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Brajesh Pandey
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|राजू तिवारी
|-
|15
|[[केसरिआ (बिधानसभा क्षेत्र)|केसरिआ]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|शालिनी मिश्रा
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|संतोष कुशवाहा
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|राम शरण प्रसाद यादव
|-
|16
|[[कल्याणपुर(बिधानसभा क्षेत्र)|कल्याणपुर]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|[[Sachindra Prasad Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|मनोज कुमार यादव
! colspan="3" rowspan="6" bgcolor=#FED8B1|
|-
|17
|[[पिपरा(बिधानसभा क्षेत्र)|पिपरा]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|[[Shyambabu Prasad Yadav]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPI(M)]]
|राजमंगल प्रसाद
|-
|18
|[[मधुबन (बिधानसभा क्षेत्र)|मधुबन]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|[[Rana Randhir|Rana Randhir Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Madan Prasad
|-
|19
|मोतिहारी
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Pramod Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Om Prakash Choudhary
|-
|20
|चिरैया
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|[[Lal Babu Prasad Gupta]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Acchelal Yadav
|-
|21
|ढाका
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Pawan Jaiswal
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Faisal Rahman]]
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[शिवहर जिला|<span style="color:white;">'''शिवहर जिला'''</span>]]
|-
|22
|शिवहर
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|[[Sharfuddin (politician)|Sharfuddin]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Chetan Anand Singh
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|Vijay Kumar Pandey
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[सीतामढ़ी जिला|<span style="color:white;">'''सीतामढ़ी जिला'''</span>]]
|-
|23
|[[Riga (Vidhan Sabha constituency)|Riga]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Moti Lal Prasad
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|Amit Kumar Tunna
! colspan="3" rowspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|24
|[[Bathnaha (Vidhan Sabha constituency)|Bathnaha]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Anil Ram
| bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|Sanjay Ram
|-
|25
|[[Parihar (Vidhan Sabha constituency)|Parihar]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|[[Gayatri Devi (Bihar politician)|Gayatri Devi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ritu Jaiswal]]
|-
|26
|[[Sursand (Vidhan Sabha constituency)|Sursand]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|Dilip Ray
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Syed Abu Dojana]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Amit Choudhari
|-
|27
|[[Bajpatti (Vidhan Sabha constituency)|Bajpatti]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|[[Ranju Geeta]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Mukesh Kumar Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|MD Intakhab Alam
|-
|28
|[[Sitamarhi (Vidhan Sabha constituency)|Sitamarhi]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Mitilesh Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sunil Kumar
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1|
|-
|29
|[[Runnisaidpur (Vidhan Sabha constituency)|Runnisaidpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|Pankaj Kumar Mishra
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Mangita Devi]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Guddi Devi
|-
|30
|[[Belsand (Vidhan Sabha constituency)|Belsand]]
| bgcolor=#003366|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|[[Sunita Singh Chauhan]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sanjay Kumar Gupta
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Md Nasir Ahmad
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Madhubani district|<span style="color:white;">'''Madhubani District'''</span>]]
|-
|31
|[[Harlakhi (Vidhan Sabha constituency)|Harlakhi]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sudhanshu Shekhar
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|[[Ram Naresh Pandey]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Vikash Kumar Misra
|-
|32
|[[Benipatti (Vidhan Sabha constituency)|Benipatti]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Vinod Narayan Jha]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Bhawana Jha]]
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor=#FED8B1|
|-
|33
|[[Khajauli (Vidhan Sabha constituency)|Khajauli]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|Arun Shankar Prasad
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Sitaram Yadav (politician, born 1952)|Sitaram Yadav]]
|-
|34
|[[Babubarhi (Vidhan Sabha constituency)|Babubarhi]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Meena Kamat
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Uma Kant Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Amar Nath Prasad
|-
|35
|[[Bisfi (Vidhan Sabha constituency)|Bisfi]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Haribhushan Thakur
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Faiyaz Ahmad]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|36
|[[Madhubani (Vidhan Sabha constituency)|Madhubani]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Suman Kumar Mahaseth
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Samir Kumar Mahaseth
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Arvind Kumar Purbey
|-
|37
|[[Rajnagar, Madhubani (Vidhan Sabha constituency)|Rajnagar]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Ram Prit Paswan]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ramawatar Paswan
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor=#FED8B1|
|-
|38
|[[Jhanjharpur (Vidhan Sabha constituency)|Jhanjharpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Nitish Mishra]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|Ram Narayan Yadav
|-
|39
|[[Phulparas (Vidhan Sabha constituency)|Phulparas]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sheela Kumari Mandal
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Kripanath Pathak
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Binod Kumar Singh
|-
|40
|[[Laukaha (Vidhan Sabha constituency)|Laukaha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Laxmeshwar Rai
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Bharat Bhushan Mandal
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Pramod Kumar Priyedarshi
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Supaul district|<span style="color:white;">'''Supaul District'''</span>]]
|-
|41
|[[Nirmali (Vidhan Sabha constituency)|Nirmali]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Aniruddha Prasad Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Yaduvansh Kumar Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Gautam Kumar
|-
|-
|42
|[[Pipra, Supaul (Vidhan Sabha constituency)|Pipra]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ram Vilas Kamat
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Vishwa Mohan Kumar]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Shakuntala Prasad
|-
|43
|[[Supaul (Vidhan Sabha constituency)|Supaul]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Bijendra Prasad Yadav]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Minnauttallah Rahmani
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Prabhash Chandra Mandal
|-
|44
|[[Triveniganj (Vidhan Sabha constituency)|Triveniganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Veena Bharti
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Santosh Sardar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Renu Lata Bharti
|-
|45
|[[Chhatapur (Vidhan Sabha constituency)|Chhatapur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Neeraj Kumar Singh Bablu|Neeraj Kumar Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Vipin Kumar Nonia
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Araria district|<span style="color:white;">'''Araria District'''</span>]]
|-
|46
|[[Narpatganj (Vidhan Sabha constituency)|Narpatganj]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Jayprakash Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Anil Kumar Yadav (politician, born 1960)|Anil Kumar Yadav]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|47
|[[Raniganj, Araria (Vidhan Sabha constituency)|Raniganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Achmit Rishidev
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Avinash Mangalam
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Parmanand Rishidev
|-
|48
|[[Forbesganj (Vidhan Sabha constituency)|Forbesganj]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Vidya Sagar Keshri]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Zakir Hussain
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|49
|[[Araria (Vidhan Sabha constituency)|Araria]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Shagufta Azim
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Avidur Rahman]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Chandra Shekhar Singh Baban
|-
|50
|[[Jokihat (Vidhan Sabha constituency)|Jokihat]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Ranjeet Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Sarfaraz Alam]]
! colspan=3 rowspan=2 bgcolor=#FED8B1|
|-
|51
|[[Sikti (Vidhan Sabha constituency)|Sikti]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Vijay Mandal
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Shatrughan Mandal
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Kishanganj district|<span style="color:white;">'''Kishanganj District'''</span>]]
|-
|52
|[[Bahadurganj (Vidhan Sabha constituency)|Bahadurganj]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Lakhan Lal Pandit
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Md. Tauseef Alam]]
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1|
|-
|53
|[[Thakurganj (Vidhan Sabha constituency)|Thakurganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Naushad Alam]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Saud Alam
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mahommad Kalim Uddin
|-
|54
|[[Kishanganj (Vidhan Sabha constituency)|Kishanganj]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Sweety Singh
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Izharul Hussain
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1|
|-
|55
|[[Kochadhaman (Vidhan Sabha constituency)|Kochadhaman]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Mujahid Alam]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Shahid Alam
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Habibur Rahman
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Purnia district|<span style="color:white;">'''Purnia District'''</span>]]
|-
|56
|[[Amour (Vidhan Sabha constituency)|Amour]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Saba Zafar]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Abdul Jalil Mastan
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Manoj Kumar Nishad
|-
|57
|[[Baisi (Vidhan Sabha constituency)|Baisi]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Vinod Kumar Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Abdus Subhan
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|58
|[[Kasba, Purnia (Vidhan Sabha constituency)|Kasba]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|Rajendra Yadav
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Md. Afaque Alam
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Pradeep Kumar Das
|-
|59
|[[Banmankhi (Vidhan Sabha constituency)|Banmankhi]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Krishna Kumar Rishi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Upendra Sharma
! colspan=3 bgcolor=#FED8B1|
|-
|60
|[[Rupauli (Vidhan Sabha constituency)|Rupauli]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Bima Bharti]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|Vikas Chandra Mandal
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Shankar Singh
|-
|61
|[[Dhamdaha (Vidhan Sabha constituency)|Dhamdaha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Leshi Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Dilip Kumar Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Yogendra Kumar
|-
|62
|[[Purnia (Vidhan Sabha constituency)|Purnia]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Vijay Khemka
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Indu Sinha
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Katihar district|<span style="color:white;">'''Katihar District'''</span>]]
|-
|63
|[[Katihar (Vidhan Sabha constituency)|Katihar]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Tarkishore Prasad]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ram Prakash Mahto
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|64
|[[Kadwa (Vidhan Sabha constituency)|Kadwa]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Suraj Prasad Rai
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Shakeel Ahmad Khan]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Chandra Bhushan Thakur
|-
|65
|[[Balrampur, Katihar (Vidhan Sabha constituency)|Balrampur]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Barun Kumar Jha
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|[[Mahbub Alam (politician)|Mahbub Alam]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sangita Devi
|-
|66
|[[Pranpur (Vidhan Sabha constituency)|Pranpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Nisha Singh
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Tauquir Alam
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|67
|[[Manihari (Vidhan Sabha constituency)|Manihari]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Shambhu Suman
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Manohar Prasad Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Anil Kumar Oraon
|-
|68
|[[Barari (Vidhan Sabha constituency)|Barari]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Vijay Singh Nishad
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Neeraj Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Bibhash Chandra Choudhary
|-
|69
|[[Korha (Vidhan Sabha constituency)|Korha]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Kavita Paswan
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Poonam Paswan
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Madhepura district|<span style="color:white;">'''Madhepura District'''</span>]]
|-
|70
|[[Alamnagar (Vidhan Sabha constituency)|Alamnagar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Narendra Narayan Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Naveen Nishad
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sunila Devi
|-
|71
|[[Bihariganj (Vidhan Sabha constituency)|Bihariganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Niranjan Kumar Mehta
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Subhashini Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Vijay Kumar Singh
|-
|72
|[[Singheshwar (Vidhan Sabha constituency)|Singheshwar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Ramesh Rishidev]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Chandrahas Choupal
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Amit Kumar Bharti
|-
|73
|[[Madhepura (Vidhan Sabha constituency)|Madhepura]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Nikhil Mandal
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Chandra Shekhar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Saakar Suresh Yadav
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Saharsa district|<span style="color:white;">'''Saharsa District'''</span>]]
|-
|74
|[[Sonbarsha, Saharsa (Vidhan Sabha constituency)|Sonbarsha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ratnesh Sada
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Tarni Rishidev
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sarita Devi
|-
|75
|[[Saharsa (Vidhan Sabha constituency)|Saharsa]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Alok Ranjan Jha
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Lovely Anand]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|76
|[[Simri Bakhtiarpur (Vidhan Sabha constituency)|Simri Bakhtiarpur]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|[[Mukesh Sahani]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Yusuf Salahuddin
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sanjay Kumar Singh
|-
|77
|[[Mahishi (Vidhan Sabha constituency)|Mahishi]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Gunjeshwar Sah
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Gautam Krishna
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Abdur Razzaque
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Darbhanga district|<span style="color:white;">'''Darbhanga District'''</span>]]
|-
|78
|[[Kusheshwar Asthan (Vidhan Sabha constituency)|Kusheshwar Asthan]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Shashi Bhushan Hajari
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Ashok Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Poonam Kumari
|-
|79
|[[Gaura Bauram (Vidhan Sabha constituency)|Gaura Bauram]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Swarna Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Afzal Ali Khan
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rajeev Kumar Thakur
|-
|80
|[[Benipur (Vidhan Sabha constituency)|Benipur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Binay Kumar Choudhary
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Mithilesh Chaudhary
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Kamal Ram Vinod Jha
|-
|81
|[[Alinagar (Vidhan Sabha constituency)|Alinagar]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Mishri Lal Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Binod Mishra
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Raj Kumar Jha
|-
|82
|[[Darbhanga Rural (Vidhan Sabha constituency)|Darbhanga Rural]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Faraz Fatmi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Lalit Kumar Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Pradeep Kumar Thakur
|-
|83
|[[Darbhanga (Vidhan Sabha constituency)|Darbhanga]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Sanjay Saraogi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Amarnath Gami]]
! colspan=3 rowspan=2 bgcolor=#FED8B1|
|-
|84
|[[Hayaghat (Vidhan Sabha constituency)|Hayaghat]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Ramchandra Shah
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Bhola Yadav]]
|-
|85
|[[Bahadurpur (Vidhan Sabha constituency)|Bahadurpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Madan Sahni]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ramesh Chaudhary
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Devendra Kumar Jha
|-
|86
|[[Keoti (Vidhan Sabha constituency)|Keoti]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Murari Mohan Jha
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Abdul Bari Siddiqui]]
! colspan="3" rowspan=2 bgcolor=#FED8B1|
|-
|87
|[[Jale (Vidhan Sabha constituency)|Jale]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Jibesh Kumar Mishra
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Maskoor Usmani]]
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Muzaffarpur district|<span style="color:white;">'''Muzaffarpur District'''</span>]]
|-
|88
|[[Gaighat (Vidhan Sabha constituency)|Gaighat]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Maheshwar Prasad Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Niranjan Rai
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Komal Singh
|-
|89
|[[Aurai (Vidhan Sabha constituency)|Aurai]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Ram Surat Ray
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Aftab Alam
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|90
|[[Minapur (Vidhan Sabha constituency)|Minapur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Manoj Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Munna Yadav|Rajeev Kumar (Munna Yadav)]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ajay Kumar
|-
|91
|[[Bochahan (Vidhan Sabha constituency)|Bochahan]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Musafir Paswan
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ramai Ram]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Amar Azad
|-
|92
|[[Sakra (Vidhan Sabha constituency)|Sakra]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ashok Kumar Choudhary
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Umesh Kumar Ram
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sanjay Paswan
|-
|93
|[[Kurhani (Vidhan Sabha constituency)|Kurhani]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Kedar Gupta
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
| Anil Kumar Sahni
! colspan=3 rowspan=2 bgcolor=#FED8B1|
|-
|94
|[[Muzaffarpur (Vidhan Sabha constituency)|Muzaffarpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Suresh Kumar Sharma
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Bijender Chaudhary
|-
|95
|[[Kanti (Vidhan Sabha constituency)|Kanti]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Mohammad Jamal
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Mohammad Israil Mansuri
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Bijay Prasad Singh
|-
|96
|[[Baruraj (Vidhan Sabha constituency)|Baruraj]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Arun Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Nand Kumar Rai
! colspan=3 rowspan=2 bgcolor=#FED8B1|
|-
|97
|[[Paroo (Vidhan Sabha constituency)|Paroo]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Ashok Kumar Singh
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Anunay Kumar Singh
|-
|98
|[[Sahebganj, Muzaffarpur (Vidhan Sabha constituency)|Sahebganj]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Raju Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ram Vichar Ray]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Krishan Kumar Singh
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Gopalganj district, India|<span style="color:white;">'''Gopalganj District'''</span>]]
|-
|99
|[[Baikunthpur (Vidhan Sabha constituency)|Baikunthpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Mithlesh Tiwari]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Prem Shankar
! colspan=3 rowspan=3 bgcolor=#FED8B1|
|-
|100
|[[Barauli, Bihar (Vidhan Sabha constituency)|Barauli]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Rampravesh Rai
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Reyazul Haque Raju]]
|-
|101
|[[Gopalganj (Vidhan Sabha constituency)|Gopalganj]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Subash Singh
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Asif Gafoor
|-
|102
|[[Kuchaikote (Vidhan Sabha constituency)|Kuchaikote]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Amarendra Kumar Pandey
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Kali Prasad Pandey]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ravi Pandey
|-
|103
|[[Bhore (Vidhan Sabha constituency)|Bhore]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sunil Kumar
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Jitendra Paswan
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Pushpa Devi
|-
|104
|[[Hathua (Vidhan Sabha constituency)|Hathua]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ramsewak Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rajesh Kumar Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ramdarshan Prasad
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Siwan district|<span style="color:white;">'''Siwan District'''</span>]]
|-
|105
|[[Siwan (Vidhan Sabha constituency)|Siwan]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Om Prakash Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Awadh Bihari Choudhary]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|106
|[[Ziradei (Vidhan Sabha constituency)|Ziradei]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Kamla Kushwaha
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|[[Amarjeet Kushwaha]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Vinod Tiwari
|-
|107
|[[Darauli (Vidhan Sabha constituency)|Darauli]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Ramayan Manjhi
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|[[Satyadeo Ram]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|108
|[[Raghunathpur, Siwan (Vidhan Sabha constituency)|Raghunathpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Rajeshwar Chouhan
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Hari Shankar Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|[[Manoj Kumar Singh]]
|-
|109
|[[Daraunda (Vidhan Sabha constituency)|Daraunda]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Karanjeet Singh]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|[[Amar Nath Yadav|Amarnath Yadav]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|110
|[[Barharia (Vidhan Sabha constituency)|Barharia]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Shyam Bahadur Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Bachcha Pandey
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Birabahadur Singh
|-
|111
|[[Goriakothi (Vidhan Sabha constituency)|Goriakothi]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Devesh Kant Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Nutan Verma
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|112
|[[Maharajganj (Vidhan Sabha constituency)|Maharajganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Hem Narayan Sah
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Vijay Shanker Dubey
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Kumar Deo Ranjan Singh
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Saran district|<span style="color:white;">'''Saran District'''</span>]]
|-
|113
|[[Ekma (Vidhan Sabha constituency)|Ekma]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sita Devi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sri Kant Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Kameshwar Singh
|-
|114
|[[Manjhi (Vidhan Sabha constituency)|Manjhi]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Madhvi Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPI(M)]]
|[[Satyendra Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Saurabh Kumar Pandey
|-
|115
|[[Baniapur (Vidhan Sabha constituency)|Baniapur]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Virendra Kumar Ojha
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Kedarnath Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Tarkeshwar Singh
|-
|116
|[[Taraiya (Vidhan Sabha constituency)|Taraiya]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Janak Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sipahilal Mahato
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|117
|[[Marhaura (Vidhan Sabha constituency)|Marhaura]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Altaf Alam
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Jitendra Kumar Ray]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Vinay Kumar
|-
|118
|[[Chapra, Saran (Vidhan Sabha constituency)|Chapra]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|C.N. Gupta
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Randhir Kumar Singh
! colspan=3 rowspan=3 bgcolor=#FED8B1|
|-
|119
|[[Garkha (Vidhan Sabha constituency)|Garkha]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Gyanchand Manjhi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Surendra Ram
|-
|120
|[[Amnour (Vidhan Sabha constituency)|Amnour]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Krishna Kumar Mantoo|Krishan Kumar Mantoo]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sunil Kumar Ray
|-
|121
|[[Parsa (Vidhan Sabha constituency)|Parsa]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Chandrika Roy]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Chhote Lal Ray
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rakesh Kumar Singh
|-
|122
|[[Sonpur (Vidhan Sabha constituency)|Sonepur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Vinay Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ramanuj Prasad Yadav]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Vaishali district|<span style="color:white;">'''Vaishali District'''</span>]]
|-
|123
|[[Hajipur (Vidhan Sabha constituency)|Hajipur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Awadhesh Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Deo Kumar Chaurasia
! colspan=3 bgcolor=#FED8B1|
|-
|124
|[[Lalganj, Bihar (Vidhan Sabha constituency)|Lalganj]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Sanjay Kumar Singh
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Rakesh Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|[[Rajkumar Sah|Raj Kumar Sah]]
|-
|125
|[[Vaishali (Vidhan Sabha constituency)|Vaishali]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Siddharth Patel
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Sanjeev Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ajay Kumar Kushwaha
|-
|126
|[[Mahua (Vidhan Sabha constituency)|Mahua]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ashma Parveen
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Mukesh Kumar Raushan
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sanjay Kumar Singh
|-
|127
|[[Raja Pakar (Vidhan Sabha constituency)|Raja Pakar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Mahendra Ram
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Pratima Kumari Das
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Dhananjay Kumar Paswan
|-
|128
|[[राघोपुर, वैशाली (बिधानसभा क्षेत्र)|राघोपुर]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Satish Kumar Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
|[[तेजस्वी यादव]]
| bgcolor=#0093DD|
|लोजपा
|Rakesh Raushan
|-
|129
|[[Mahnar (Vidhan Sabha constituency)|Mahnar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Umesh Kushwaha|Umesh Singh Kushwaha]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Bina Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rabindra Kumar Singh
|-
|130
|[[Patepur (Vidhan Sabha constituency)|Patepur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Lakhinder Paswan
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Shivchandra Ram
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Samastipur district|<span style="color:white;">'''Samastipur District'''</span>]]
|-
|131
|[[Kalyanpur, Samastipur (Vidhan Sabha constituency)|Kalyanpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Maheshwar Hazari]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Ranjeet Kumar Ram
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mona Prasad Sundeshwar Ram
|-
|132
|[[Warisnagar (Vidhan Sabha constituency)|Warisnagar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Ashok Kumar (politician)|Ashok Kumar Singh]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Phoolbabu Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Urmila Sinha
|-
|133
|[[Samastipur (Vidhan Sabha constituency)|Samastipur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Ashwamedh Devi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Akhtarul Islam Shahin
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mahendra Pradhan
|-
|134
|[[Ujiarpur (Vidhan Sabha constituency)|Ujiarpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Sheel Kumar Roy
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Alok Kumar Mehta]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|135
|[[Morwa (Vidhan Sabha constituency)|Morwa]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Vidyasagar Singh Nishad
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ranvijay Sahu
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Abhay Kumar Singh
|-
|136
|[[Sarairanjan (Vidhan Sabha constituency)|Sarairanjan]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Vijay Kumar Chaudhary]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Arvind Kumar Sahni
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Abhash Kumar Jha
|-
|137
|[[Mohiuddinnagar (Vidhan Sabha constituency)|Mohiuddinnagar]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Rajesh Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ejya Yadav]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|138
|[[Bibhutipur (Vidhan Sabha constituency)|Bibhutipur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ram Balak Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPI(M)]]
|Ajay Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Chandrabali Thakur
|-
|139
|[[Rosera (Vidhan Sabha constituency)|Rosera]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Birendra Paswan
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Nagendra Vikal
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Krishan Raj Paswan
|-
|140
|[[Hasanpur (Vidhan Sabha constituency)|Hasanpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Raj Kumar Ray]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Tej Pratap Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Manish Kumar Sahni
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Begusarai district|<span style="color:white;">'''Begusarai District'''</span>]]
|-
|141
|[[Cheria-Bariarpur (Vidhan Sabha constituency)|Cheria-Bariarpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Manju Verma]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Raj Banshi Mahto]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rakhi Devi
|-
|142
|[[Bachhwara (Vidhan Sabha constituency)|Bachhwara]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Surendra Mehta
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|[[Awadhesh Kumar Rai]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|143
|[[Teghra (Vidhan Sabha constituency)|Teghra]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Birendra Kumar
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|Ram Ratan Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Lalan Kumar
|-
|144
|[[Matihani (Vidhan Sabha constituency)|Matihani]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Narendra Kumar Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPI(M)]]
|Rajendra Prasad Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Raj Kumar Singh
|-
|145
|[[Sahebpur Kamal (Vidhan Sabha constituency)|Sahebpur Kamal]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Shashikant Kumar Shashi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sattanand Sambuddha
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Surendra Kumar
|-
|146
|[[Begusarai (Vidhan Sabha constituency)|Begusarai]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Kundan Kumar
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Amita Bhushan]]
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor=#FED8B1|
|-
|147
|[[Bakhri (Vidhan Sabha constituency)|Bakhri]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Ramshankar Paswan
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|Suryakant Paswan
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Khagaria district|<span style="color:white;">'''Khagaria District'''</span>]]
|-
|148
|[[Alauli (Vidhan Sabha constituency)|Alauli]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sadhna Devi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ramvriksh Sada
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ram Chandra Sada
|-
|149
|[[Khagaria (Vidhan Sabha constituency)|Khagaria]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Poonam Devi Yadav]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Chatrapati Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|[[Renu Kumari Singh]]
|-
|150
|[[Beldaur (Vidhan Sabha constituency)|Beldaur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Panna Lal Singh Patel
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Chandan Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mithilesh Kumar Nishad
|-
|151
|[[Parbatta (Vidhan Sabha constituency)|Parbatta]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sanjeev Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Digambar Prasad Tiwary
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Aditya Kumar Shyour
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Bhagalpur district|<span style="color:white;">'''Bhagalpur District'''</span>]]
|-
|152
|[[Bihpur (Vidhan Sabha constituency)|Bihpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Kumar Shailendra
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Shailesh Kumar Mandal]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|153
|[[Gopalpur, Bihar (Vidhan Sabha constituency)|Gopalpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Narendra Kumar Niraj
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Shailesh Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Suresh Bhagat
|-
|154
|[[Pirpainti (Vidhan Sabha constituency)|Pirpainti]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Lalan Kumar Paswan
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ram Vilash Paswan
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor=#FED8B1|
|-
|155
|[[Kahalgaon (Vidhan Sabha constituency)|Kahalgaon]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Pawan Kumar Yadav
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Shubhanand Mukesh
|-
|156
|[[Bhagalpur (Vidhan Sabha constituency)|Bhagalpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Rohit Pandey
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Ajeet Sharma]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rajesh Verma
|-
|157
|[[Sultanganj (Vidhan Sabha constituency)|Sultanganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Lalit Narayan Mandal
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Lalan Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Nilam Devi
|-
|158
|[[Nathnagar (Vidhan Sabha constituency)|Nathnagar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Lakshmikant Mandal]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ali Ashraf Siddiqui
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Amarnath Prasad
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Banka district|<span style="color:white;">'''Banka District'''</span>]]
|-
|159
|[[Amarpur (Vidhan Sabha constituency)|Amarpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Jayant Raj
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Jitendra Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mrinal Shekhar
|-
|160
|[[Dhoraiya (Vidhan Sabha constituency)|Dhoraiya]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Manish Kumar]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Bhudeo Choudhary]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Dipak Kumar Paswan
|-
|161
|[[Banka (Vidhan Sabha constituency)|Banka]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Ramnarayan Mandal|Ram Narayan Mandal]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Javed Iqbal Ansari
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor=#FED8B1|
|-
|162
|[[Katoria (Vidhan Sabha constituency)|Katoria]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Nikki Hembrom
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Sweety Sima Hembram]]
|-
|163
|[[Belhar (Vidhan Sabha constituency)|Belhar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Manoj Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ramdeo Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Kumari Archana Yadav
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Munger district|<span style="color:white;">'''Munger District'''</span>]]
|-
|164
|[[Tarapur (Vidhan Sabha constituency)|Tarapur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Mewa Lal Choudhary
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Divya Prakash
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mina Devi
|-
|165
|[[Munger (Vidhan Sabha constituency)|Munger]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Pranav Kumar Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Avinash Kumar Vidyarthi
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|166
|[[Jamalpur, Munger (Vidhan Sabha constituency)|Jamalpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Shailesh Kumar (politician)|Shailesh Kumar]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Ajay Kumar Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Durgesh Kumar Singh
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Lakhisarai district|<span style="color:white;">'''Lakhisarai District'''</span>]]
|-
|167
|[[Suryagarha (Vidhan Sabha constituency)|Suryagarha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ramanand Mandal
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Prahlad Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ravishanker Prasad Singh
|-
|168
|[[Lakhisarai (Vidhan Sabha constituency)|Lakhisarai]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Vijay Kumar Sinha
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Amaresh Kumar
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Sheikhpura district|<span style="color:white;">'''Sheikhpura District'''</span>]]
|-
|169
|[[Sheikhpura (Vidhan Sabha constituency)|Sheikhpura]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Randhir Kumar Soni
| bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|Vijay Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Imam Ghazali
|-
|170
|[[Barbigha (Vidhan Sabha constituency)|Barbigha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sudarshan Kumar
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Gajanand Shahi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Madhukar Kumar
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Nalanda district|<span style="color:white;">'''Nalanda District'''</span>]]
|-
|171
|[[Asthawan (Vidhan Sabha constituency)|Asthawan]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Jitendra Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Anil Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ramesh Kumar
|-
|172
|[[Biharsharif (Vidhan Sabha constituency)|Biharsharif]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Sunil Kumar (politician)|Sunil Kumar]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sunil Kumar
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|173
|[[Rajgir (Vidhan Sabha constituency)|Rajgir]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Kaushal Kishore
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Ravi Jyoti Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Manju Devi
|-
|174
|[[Islampur, Nalanda (Vidhan Sabha constituency)|Islampur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Chandrasen Prasad
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rakesh Kumar Raushan
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Naresh Prasad Singh
|-
|175
|[[Hilsa (Vidhan Sabha constituency)|Hilsa]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Krishnamurari Sharan
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Shakti Singh Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Kumar Suman Singh
|-
|176
|[[Nalanda (Vidhan Sabha constituency)|Nalanda]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Shrawan Kumar (politician)|Shrawan Kumar]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Gunjan Patel
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ram Keshwar Prasad
|-
|177
|[[Harnaut (Vidhan Sabha constituency)|Harnaut]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Harinarayan Singh
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Kundan Gupta
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mamta Devi
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Patna district|<span style="color:white;">'''Patna District'''</span>]]
|-
|178
|[[Mokama (Vidhan Sabha constituency)|Mokama]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Rajiv Lochan Narayan Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Anant Kumar Singh]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Suresh Singh Nishad
|-
|179
|[[Barh (Vidhan Sabha constituency)|Barh]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Gyanendra Kumar Singh
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Satyendra Bahadur
! colspan="3" rowspan="10" bgcolor=#FED8B1|
|-
|180
|[[Bakhtiarpur (Vidhan Sabha constituency)|Bakhtiarpur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Ranvijay Singh Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Aniruddh Kumar Yadav]]
|-
|181
|[[Digha (Vidhan Sabha constituency)|Digha]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Sanjeev Chaurasiya]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Shashi Yadav
|-
|182
|[[Bankipur (Vidhan Sabha constituency)|Bankipur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Nitin Nabin]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Luv Sinha]]
|-
|183
|[[Kumhrar (Vidhan Sabha constituency)|Kumhrar]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Arun Kumar Sinha
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Dharamendra Kumar
|-
|184
|[[Patna Sahib (Vidhan Sabha constituency)|Patna Sahib]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Nand Kishore Yadav]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Parveen Khushwaha
|-
|185
|[[Fatuha (Vidhan Sabha constituency)|Fatuha]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Satyendra Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Rama Nand Yadav]]
|-
|186
|[[Danapur (Vidhan Sabha constituency)|Danapur]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Asha Devi Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ritlal Yadav]]
|-
|187
|[[Maner (Vidhan Sabha constituency)|Maner]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|Nikhil Anand Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Bhai Virendra]]
|-
|188
|[[Phulwari (Vidhan Sabha constituency)|Phulwari]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Arun Manjhi
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Gopal Ravidas
|-
|189
|[[Masaurhi (Vidhan Sabha constituency)|Masaurhi]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Nutan Paswan
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rekha Devi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Parshuram Kumar
|-
|190
|[[Paliganj (Vidhan Sabha constituency)|Paliganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Jai Vardhan Yadav]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Sandeep Saurav Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|[[Usha Vidyarthi]]
|-
|191
|[[Bikram (Vidhan Sabha constituency)|Bikram]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Atul Kumar
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Siddharth Saurav
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Bhojpur District, Bihar|<span style="color:white;">'''Bhojpur District'''</span>]]
|-
|192
|[[Sandesh (Vidhan Sabha constituency)|Sandesh]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Vijendra Kumar Yadav|Vijendra Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Kiran Devi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Shweta Singh
|-
|193
|[[Barhara (Vidhan Sabha constituency)|Barhara]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Raghvendra Pratap Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Saroj Yadav]]
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|194
|[[Arrah (Vidhan Sabha constituency)|Arrah]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Amrendra Pratap Singh]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Quyamuddin Ansari
|-
|195
|[[Agiaon (Vidhan Sabha constituency)|Agiaon]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Prabhunath Prasad
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Manoj Manzil
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rajeshwar Paswan
|-
|196
|[[Tarari (Vidhan Sabha constituency)|Tarari]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Kaushal Kumar Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|[[Sudama Prasad]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|197
|[[Jagdishpur (Vidhan Sabha constituency)|Jagdishpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Shushumlata Kushwaha
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Ram Vishnu Singh]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sri Bhagwan Singh Kushwaha
|-
|198
|[[Shahpur (Vidhan Sabha constituency)|Shahpur]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Munni Devi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rahul Tiwari
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Buxar district|<span style="color:white;">'''Buxar District'''</span>]]
|-
|199
|[[Brahampur (Vidhan Sabha constituency)|Brahampur]]
| bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|Jairaj Chaudhary Bind
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Shambhu Nath Singh Yadav|Shambhunath Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Hulas Pandey
|-
|200
|[[Buxar (Vidhan Sabha constituency)|Buxar]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Parshuram Chaubey
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Sanjay Kumar Tiwari]]
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|201
|[[Dumraon (Vidhan Sabha constituency)|Dumraon]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Anjum Ara
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Ajit Kumar Singh
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Akhilesh Kumar Singh
|-
|202
|[[Rajpur (Bihar Vidhan Sabha constituency)|Rajpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Santosh Kumar Nirala]]
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Vishwanath Ram
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Nirbhaya Kumar Nirala
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Kaimur district|<span style="color:white;">'''Kaimur District'''</span>]]
|-
|203
|[[Ramgarh, Kaimur (Vidhan Sabha constituency)|Ramgarh]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Ashok Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sudhakar Singh
! colspan="3" rowspan="4" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|204
|[[Mohania (Vidhan Sabha constituency)|Mohania]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Niranjan Ram
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Sangita Kumari
|-
|205
|[[Bhabua (Vidhan Sabha constituency)|Bhabua]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Rinki Rani Pandey
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Bharat Bind
|-
|206
|[[Chainpur (Vidhan Sabha constituency)|Chainpur]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Brij Kishor Bind]]
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Prakash Kumar Singh
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Rohtas district|<span style="color:white;">'''Rohtas District'''</span>]]
|-
|207
|[[Chenari (Vidhan Sabha constituency)|Chenari]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Lalan Paswan]]
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Murari Prasad Gautam
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Chandra Shekhar Paswan
|-
|208
|[[Sasaram (Vidhan Sabha constituency)|Sasaram]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ashok Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rajesh Kumar Gupta
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|[[Rameshwar Chaurasiya]]
|-
|209
|[[Kargahar (Vidhan Sabha constituency)|Kargahar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Bashist Singh
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Santosh Kumar Mishra
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rakesh Kumar Singh
|-
|210
|[[Dinara (Vidhan Sabha constituency)|Dinara]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Jai Kumar Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Vijay Kumar Mandal
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rajendra Prasad Singh
|-
|211
|[[Nokha (Vidhan Sabha constituency)|Nokha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Nagendra Chandravanshi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Anita Devi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Krishna Kabir
|-
|212
|[[Dehri (Vidhan Sabha constituency)|Dehri]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Satyanarayan Singh (Bihar politician, Dehri)|Satyanarayan Singh Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Phate Bahadur Singh
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|213
|[[Karakat (Vidhan Sabha constituency)|Karakat]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Rajeshwar Raj
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Arun Singh
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Arwal district|<span style="color:white;">'''Arwal District'''</span>]]
|-
|214
|[[Arwal (Vidhan Sabha constituency)|Arwal]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Dipak Kumar Sharma
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Maha Nand Singh
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|215
|[[Kurtha (Vidhan Sabha constituency)|Kurtha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Satyadev Kushwaha|Satyadeo Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Bagi Kumar Verma
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Bhuwneshwar Pathak
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Jehanabad district|<span style="color:white;">'''Jehanabad District'''</span>]]
|-
|216
|[[Jehanabad (Vidhan Sabha constituency)|Jehanabad]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Krishnanandan Prasad Verma
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Suday Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Indu Devi Kashyap
|-
|217
|[[Ghosi (Vidhan Sabha constituency)|Ghosi]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Rahul Kumar (politician)|Rahul Kumar]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[CPIMLL|CPI(ML)L]]
|Rambali Singh Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Rakesh Kumar Singh
|-
|218
|[[Makhdumpur (Vidhan Sabha constituency)|Makhdumpur]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|Devendra Manjhi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Satish Kumar
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Aurangabad district, Bihar|<span style="color:white;">'''Aurangabad District'''</span>]]
|-
|219
|[[Goh (Vidhan Sabha constituency)|Goh]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Manoj Kumar Sharma
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Bheem Kumar Yadav]]
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|220
|[[Obra (Vidhan Sabha constituency)|Obra]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Sunil Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rishi Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Prakash Chandra
|-
|221
|[[Nabinagar (Vidhan Sabha constituency)|Nabinagar]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Virendra Kumar Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Vijay Kumar Singh<br />(Dabloo Singh)
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Vijay Kumar Singh
|-
|222
|[[Kutumba (Vidhan Sabha constituency)|Kutumba]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|Shravan Bhuyan
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Rajesh Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sarun Paswan
|-
|223
|[[Aurangabad (Bihar Vidhan Sabha constituency)|Aurangabad]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Ramadhar Singh]]
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|[[Anand Shankar Singh]]
! colspan="3" bgcolor=#FED8B1|
|-
|224
|[[Rafiganj (Vidhan Sabha constituency)|Rafiganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Ashok Kumar Singh
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Mohammad Nehaluddin
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Manoj Kumar Singh
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Gaya district|<span style="color:white;">'''Gaya District'''</span>]]
|-
|225
|[[Gurua (Vidhan Sabha constituency)|Gurua]]
| bgcolor=#FF9933|
|[[BJP]]
|[[Rajiv Nandan|Rajiv Nandan Dangi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Vinay Kumar
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|226
|[[Sherghati (Vidhan Sabha constituency)|Sherghati]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Vinod Prasad Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Manju Agrawal
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Mukesh Kumar Yadav
|-
|227
|[[Imamganj (Vidhan Sabha constituency)|Imamganj]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|[[Jitan Ram Manjhi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Uday Narayan Choudhary]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Shobha Sinha
|-
|228
|[[Barachatti (Vidhan Sabha constituency)|Barachatti]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|Jyoti Devi
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Samata Devi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Renuka Devi
|-
|229
|[[Bodh Gaya (Vidhan Sabha constituency)|Bodh Gaya]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Hari Manjhi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Kumar Sarvjeet
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|230
|[[Gaya Town (Vidhan Sabha constituency)|Gaya Town]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Prem Kumar (politician)|Prem Kumar]]
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Akhauri Onkar Nath
|-
|231
|[[Tikari (Vidhan Sabha constituency)|Tikari]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|[[Anil Kumar (Bihar politician)|Anil Kumar]]
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Sumant Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Kamlesh Sharma
|-
|232
|[[Belaganj (Vidhan Sabha constituency)|Belaganj]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Abhay Kushwaha|Abhay Kumar Sinha]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Surendra Prasad Yadav]]
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ramashray Sharma
|-
|233
|[[Atri (Vidhan Sabha constituency)|Atri]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Manorama Devi]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Ajay Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Arvind Kumar Singh
|-
|234
|[[Wazirganj (Vidhan Sabha constituency)|Wazirganj]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Birendra Singh
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Shashi Shekhar Singh
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Nawada district|<span style="color:white;">'''Nawada District'''</span>]]
|-
|235
|[[Rajauli (Vidhan Sabha constituency)|Rajauli]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Kanhaiya Kumar
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Prakash Veer
! colspan="3" rowspan="2" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|236
|[[Hisua (Vidhan Sabha constituency)|Hisua]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Anil Singh (politician)|Anil Singh]]
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Nitu Kumari
|-
|237
|[[Nawada (Vidhan Sabha constituency)|Nawada]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Kaushal Yadav, Nawada|Kaushal Yadav]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Vibha Devi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Shashi Bhusan Kumar
|-
|238
|[[Gobindpur (Vidhan Sabha constituency)|Gobindpur]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|Purnima Yadav
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Mohammed Kamran
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ranjeet Yadav
|-
|239
|[[Warisaliganj (Vidhan Sabha constituency)|Warsaliganj]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|Aruna Devi
| bgcolor="#00BFFF" |
|[[Indian National Congress|INC]]
|Satish Kumar
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
| colspan="11" bgcolor="grey" align="center" |[[Jamui district|<span style="color:white;">'''Jamui District'''</span>]]
|-
|240
|[[Sikandra (Bihar Vidhan Sabha constituency)|Sikandra]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[HAM(S)]]
|Prafulla Manjhi
| bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|Sudhir Kumar
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Ravishankar Paswan
|-
|241
|[[Jamui (Vidhan Sabha constituency)|Jamui]]
| bgcolor="#FF9933" |
|[[BJP]]
|[[Shreyasi Singh]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|[[Vijay Prakash Yadav]]
! colspan="3" bgcolor="#FED8B1" |
|-
|242
|[[Jhajha (Vidhan Sabha constituency)|Jhajha]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Damodar Rawat]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Rajendra Yadav
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|[[Ravindra Yadav|Rabindra Yadav]]
|-
|243
|[[Chakai (Vidhan Sabha constituency)|Chakai]]
| bgcolor=#003366|
|[[JD(U)]]
|[[Sanjay Prasad]]
| bgcolor=#008000|
|[[RJD]]
|Savitri Devi
| bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|Sanjay Kumar Mandal
|-
! colspan="11" |स्त्रोत: [https://affidavit.eci.gov.in/ भारतीय चुनाव आयोग]
|}
== सर्वे आ पोल ==
=== सीट के अनुमान ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:80%;line-height:20px;"
! rowspan="2" class="wikitable" style="width:180px;" |पोलींग के प्रकार
! rowspan="2" class="wikitable" style="width:180px;" |तारीख
! rowspan="2" class="wikitable" style="width:180px;" |पोलिंग एजेंसी
| bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |
| bgcolor="#008000" |
| bgcolor=|
| style="background:gray;" |
| rowspan="2" |'''Majority'''
| rowspan="2" |'''Ref'''
|-
! class="wikitable" style="width:70px;" |एनडीए
! class="wikitable" style="width:70px;" |महागठबंधन
! class="wikitable" style="width:70px;" |लोजपा
! class="wikitable" style="width:70px;" |अन्य
|-
| colspan="2" rowspan="9" |[[Exit poll]]
|
|-
|रिपब्लिक- जन की बात
|91-117
|118-138
|5-8
|3-5
| style="background: grey; color:white" |{{nowrap|HUNG}}
| rowspan="1" |<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/india/report-republic-tv-jan-ki-baat-exit-poll-result-tejashwi-yadav-trumps-nitish-kumar-2855070|title=Republic TV Jan ki Baat Exit poll result: Tejashwi Yadav trumps Nitish Kumar|date=2020-11-10|website=DNAIndia.com|language=en|access-date=2020-11-07}}</ref>
|-
|पट्रियटिक वोटर
|129
|107
|2
|5
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''12''' </span>
| rowspan="1" |<ref name="sites.google.com">https://sites.google.com/view/pvbihar2020/bihar-survey-2020</ref>
|-
|न्यूज़ 18- टूडेज चाणक्य
|55
| style="background:#32cd32;" |180
| -
|8
| style="background:{{party color|Rashtriya Janata Dal}}" |<span style="color: white;">'''58'''</span>
| rowspan="1" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bihar-election/bihar-elections-2020-exit-polls-result-latest-updates-today-s-chanakya/story-4IlrvyPUzn3Rr1Sp68CtcI.html|title=Bihar Election Today’s Chanakya Exit Poll 2020: Mahagathbandhan will win 180 seats, NDA 55 and others 8, pollster projects|website=hindustantimes.com|language=en|access-date=2020-11-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hindi.news18.com//assembly-election-2020/bihar-chunav/exit-poll-result/|title=Bihar Assembly Election 2020 Exit Poll, Bihar Chunav 2020 Opinion Polls|website=News18 India|language=hi|access-date=2020-11-15|archive-date=2020-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113142510/https://hindi.news18.com//assembly-election-2020/bihar-chunav/exit-poll-result/|url-status=dead}}</ref>
|-
|पी मार्क (पॉलिटिक मार्कर)
|123-135
|104-115
|0-1
|0-10
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''8-31''' </span>
| rowspan="1" |[https://telugu.news18.com/news/national/political-marque-is-the-only-pollster-predict-the-bihar-elections-2020-details-here-ms-658442.html]<ref>{{Cite web|url=https://www.sudarshannews.in/now-result-came-out-in-bihar-elections-8875-newsdetails.aspx|title=#SudarshanExitPoll NDA coming in royal style in Bihar. Modi wave continues, Yogi's confidence and Nitish's power|date=2020-11-07|website=SudarshanNews.in|language=en, hi|access-date=2020-11-07}}</ref>
|-
|टाइम्स नाउ-सी वोटर
|116
|120
|1
|6
| style="background: grey; color:white" |{{nowrap|HUNG}}
| rowspan="4" |<ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/news/politics/cvoter-my-axis-india-jan-ki-baat-bihar-exit-polls-predictions-tejashwi-yadav-nitish-kumar-nda-mahagathbandhan-all-surveys|title=Clean Sweep to Neck & Neck: What Each Exit Poll Says for Bihar|date=2020-11-07|website=TheQuint|language=en|access-date=2020-11-09}}</ref>
|-
|इंडिया अहेड - ईटीजी रीसर्च<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/bihar/article/bihar-exit-poll-november-7-2020-results/678771|title=Bihar exit polls give CM chair to Tejashwi Yadav, predict 'early retirement' for Nitish Kumar|website=www.timesnownews.com|language=en|access-date=2021-05-03}}</ref>
|108-120
|114-126
|2-5
|5-8
|{{nowrap|HUNG}}
|-
|India Today/AAJ Tak-Axis My India
|69-91
| style="background:#32cd32;" |139-161
|3-5
|3-5
| style="background:{{party color|Rashtriya Janata Dal}}" |<span style="color: white;">'''17-39''' </span>
|-
|एबीपी न्यूज - सी वोटर
|104-128
|108-131
|1-3
|4-8
| style="background: grey; color:white" |{{nowrap|HUNG}}
|-
| rowspan="6" |[[Opinion poll]]
|-
|23 अक्टूबर 2020
|पट्रियटिक वोटर
|133
|102
| colspan="2" |8
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''11-21'''</span>
|<ref name="sites.google.com"/>
|-
|24 October 2020
|ABP-CVoter
|135-159
|77-98
| colspan="2" |5-13
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''13-37'''</span>
|<ref name=":4">{{Cite web|url=https://news.abplive.com/news/india/bihar-election-opinion-poll-live-updates-abp-cvoter-opinion-poll-who-will-win-bihar-assembly-elections-seatwise-opinion-poll-results-1372139|title=Bihar Elections ABP-CVoter Opinion Poll HIGHLIGHTS: JDU-BJP Set To Rule Bihar Again; Projected To Win 135-159 Seats, RJD+ Likely To Bag 77-98 Seats|last=Bureau|first=ABP News|date=2020-10-24|website=news.abplive.com|language=en|access-date=2020-11-01}}</ref>
|-
|20 October 2020
|India Today-Lokniti CSDS
|133-143
|88-98
| colspan="2" |8-16
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''11-21'''</span>
|<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.aajtak.in/elections/bihar-assembly-elections/story/lokniti-csds-bihar-opinion-poll-on-aajtak-india-today-bihar-assembly-elections-2020-majority-nda-grand-alliance-seat-1148798-2020-10-20|title=ओपिनियन पोलः बिहार में NDA को स्पष्ट बहुमत, सौ के भीतर सिमट सकता है महागठबंधन|website=आज तक|language=hi|access-date=2020-11-01}}</ref>
|-
|12 October 2020
|Times Now-CVoter
|160
|76
| colspan="2" |7
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''39'''</span>
|<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/bihar/bihar-election-opinion-polls-nda-likely-to-secure-160-seats-bjp-to-emerge-as-single-largest-party/articleshow/78624118.cms|title=Bihar election opinion polls: NDA projected to win 160 seats; BJP to emerge as single-largest party - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-10-12}}</ref>
|-
|25 September 2020
|ABP-CVoter
|141-161
|64-84
| colspan="2" |13-23
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color: white;">'''20–40'''</span>
|<ref name=":1">{{Cite web|url=https://news.abplive.com/news/india/bihar-elections-2020-abp-opinion-poll-nda-likely-to-win-big-nitish-kumar-looks-set-for-fourth-term-1348381|title=Bihar Elections 2020 ABP Opinion Poll: Bihar Wants Nitish Kumar As CM Again, Huge Win Predicted For NDA|last=ABP News|date=2020-09-25|website=news.abplive.com|language=en|access-date=2020-09-30}}</ref>
|}
=== वोट के बखरा ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:80%;line-height:20px;"
! rowspan="2" class="wikitable" style="width:180px;" |Polling type
! rowspan="2" class="wikitable" style="width:180px;" |तारीख
! rowspan="2" class="wikitable" style="width:180px;" |Polling Agency
| bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" |
| bgcolor="#008000" |
| style="background:gray;" |
! rowspan="2" |'''Ref'''
|-
! class="wikitable" style="width:70px;" |एनडीए
! class="wikitable" style="width:70px;" |महागठबंधन
! class="wikitable" style="width:70px;" |अन्य
|-
| rowspan="3" |[[Opinion poll]]
|25 September 2020
|ABP-Cvoter
|44.8
|33.2
|22.0
|<ref name=":1"/>
|-
|20 October 2020
|India Today-CSDS Lokniti
|38
|32
|30
|<ref name=":3"/>
|-
|24 October 2020
|ABP-Cvoter
|43
|35
|22
|<ref name=":4"/>
|}
==चुनाव==
[[File: Polling official administering indelible ink to a voter, at a polling booth, during the first phase of the Bihar Assembly Election, at New Madhya Vidyalaya, in Gaya, Bihar on October 28, 2020.jpg|thumb|28 अक्टूबर, 2020 के बिहार के गया मे, नयका मध्य विद्यालय मे, बिहार बिधानसभा चुनाव के पहिलका चरन के घड़ी, एगो मतदान केंद्र प, एक मतदाता के अमिट स्याही लगावत मतदान अधिकारी।]]
[[File: Voters standing in the queue to cast their votes, at a polling booth, during the first phase of the Bihar Assembly Election, at New Madhya Vidyalaya, in Gaya, Bihar on October 28, 2020.jpg|thumb|28 अक्टूबर, 2020 के बिहार के गया मे, नयका मध्य विद्यालय मे, बिहार बिधानसभा चुनाव के पहिलका चरन के घड़ी, एगो मतदान केंद्र प, वोट गीरावे ला लाइन मे खाड़ मतदाता।]]
भारत के मुख्य चुनाव आयुक्त, सुनील अरोरा, 25 सितंबर के घोसना कइलन जे, बिहार बिधानसभा चुनाव 28 अक्टूबर 2020 से चालू होई, आ तीन चरन मे 243 सीटन प होई। भारतीय चुनाव आयोग के मोताबिक 60 गो पंजिकृत पार्टी चुनाव लड़े के रहे।
चुनाव [[कोविड-19 महामारी]] के घड़ी भइल रहे एही से भारतीय चुनाव आयोग जरूरी दिशानिर्देश जारी कइलस। चुनाव परचार दुनो शारीरिक आ ऑनलाइन रूप से भइल। रैली सभ मे काम भीड़ करे के दिशानिर्देशो जारी भइल रहे। [[कोविड-19 महामारी]] के चलते मतदान के समय नक्सल परभावित क्षेत्रन के छोड़ि के बाकि सभ जगह एक घंटा बढ़ाई के भोरे 7 बजे से साँझे 6 बजे ले कइ दिहल गइल। दिशानिर्देशन के अनुसार, एगो बूथ प सभ से बेसि लोग जे रह सकेला, ओकरा 1500 से कमती कर के 1000 कइ दिहल गइल। सात लाख गो सैनिटाइजर, 46 लाख जाब (मास्क), 6 लाख पीपीई किट, 6.7 लाख फेस शील्ड आ 23 लाख दस्ताना के जोगाड़ कइल गइल।
===मतदान===
एह चुनाव मे 57.04% वोट पड़ल, जवन की 2015 के बिधानसभा चुनाव मे पड़ल 56.66% से 0.39% बेसि रहल। एह चुनाव मे 59.58% वोट मेहरारू लोग दिहलस आ मरद लोग 54.68% वोट दिहलस।
===पहिलका चरन===
पहिलका चरन मे 1066 (952 मरद आ 114 मेहरारू) लोग अलग अलग क्षेत्रन से चुनाव लड़ल। गया नगर बिधानसभा क्षेत्र से सभ से बेसि 27 गो उम्मीदवार लोग चुनाव लड़ल आ [[बाँका जिला]] के कटोरिया से सभ से कम 5 गो उम्मीदवार लोग चुनाव लड़ल। पहिलका चरन मे 2.15 करोड़ मतदाता लोग वोट दे सकत रहे जेमे 1.12 करोड़ मरद, 1.01 करोड़ मेहरारू आ 599 जाना तृतिय लिंग के रहे।
एह चरन मे 55.68% वोट गिरल, 56.8% मरद आ 54.4% मेहरारू लोग वोट दिहलस। एह चरन मे पिछलका हाली 54.94% वोट गिरल रहे।
===दोसरका चरन===
एह चरन मे 1463 (1315 मरद, 147 मेहरारू आ एगो तृतिय लिंग) लोग अलग अलग क्षेत्रन से चुनाव लड़ल।<ref>{{Cite web|title=Bihar election 2020: 34% crorepati candidates in Phase II of polls - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/bihar/34-crorepati-candidates-in-phase-ii-of-bihar-polls/articleshow/78938883.cms|access-date=2020-11-01|website=The Times of India|language=en}}</ref>
चुनाव 3 नवंबर के भइल जेमे 55.7% वोट गिरल।
===तीसरका चरन===
तीसरका चरन मे, 78 सीटन प 1094 मरद, 110 मेहरारू लोग चुनाव मे खाड़ भइल। 2.35 करोड़ मातदाता लोग मे से 1.23 करोड़ मरद आ 1.12 करोड़ मेहरारू रहे।<ref>{{Cite web|title=Bihar assembly elections phase III|language=en|work=[[The Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/bihar/bihar-assembly-elections-phase-iii-all-you-need-to-know/articleshow/79087355.cms|access-date=2020-11-11}}</ref>
चुनाव 7 नवंबर 2020 के भइल आ 59.94% वोट पड़ल जे तीनो चरन मे सभ से बेसि रहे।
===घटना===
पहिलका चरन से एक दिन पहिले, 27 अक्टूबर 2020 के, [[गया जिला]] के इमामगंज से तीन गो आईईडी बॉम्ब मीलल, जेकरा नष्ट कइल गइल।<ref>{{Cite news| date=28 October 2020 | title=3 IEDs recovered in Imamganj on poll eve |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/3-ieds-recovered-in-imamganj-on-poll-eve/articleshow/78900776.cms|access-date=2020-11-01 | work=The Times of India |language=en}}</ref>
पहिलका चरन के चुनाव के दिन, 28 अक्टूबर 2020 के [[औरंगाबाद जिला, बिहार|औरंगाबाद जिला]] से तीन गो आईईडी बॉम्ब मीलल, जेकरा सीआरपीएफ के जवान लोग नष्ट कइलस।<ref>{{Cite news|title=2 IED bombs found near polling booth in Bihar defused by CRPF|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/two-ied-bombs-found-near-polling-booth-in-bihar-defused-by-crpf-162285|access-date=1 November 2020|work=[[The Tribune (India)]]|language=en}}</ref>
==नतीजा==
===संक्षेप===
{| style="width:88%; text-align:center;"
|- style="color:white;"
| style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}; width:51.4%;" | '''125'''
| style="background: #008000;color:white;45.2%;" | '''110'''
| style="background:gray; color:white; width:3.3%;" | '''8'''
|-
| {{color|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|'''एनडीए'''}}
| {{color|#008000|'''महागठबंधन'''}}
| {{color|black|'''अन्य'''}}
|}
एनडीए के कुल 125 (36.26% वोट) गो सीट आइल आ महागठबंधन के 110 (37.23% वोट) गो सीट आइल, जीडीएसएफ 6 गो सीट जीतल आ बाकी सभ दल एगो। इ नतीजा बहुते बिस्लेसक ले अचका दिहलस एहसे की महागठबंधन के जीते के उमेद रहे। पी मार्क पोलिंग एजेंसी के अनुमान खाली सही भइल जे एनडीए के एगो छोट बहुमत दिहले रहे। [[राष्ट्रीय जनता दल]] 75 गो सीट जीत के सभ से बड़ दल बनल बाकिर ओकर सीट पीछलका चुनाव से कम रहे। [[भारतीय जनता पार्टी]] के 74 गो सीट मिलल आ एह चुनाव मे सभ से बेसि लाभ एकरे भइल, काहे की ई पार्टी पीछलका चुनाव से तीस प्रतिशत बेसि सीट मिलल। [[जनता दल (युनाइटेड)]] आ [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] के 43 आ 19 गो सीट मिलल आ ई दुनो दल के सीट पीछलका चुनाव से कम हो गइल। ऑल इंडिया मजलिसे इत्तेहदुल मुस्लिमीन 5 गो सीट जीत के बिहार के राजनीति मे ढूकल। कम्युनिस्टो पार्टी सभ के एह चुनाव मे लाभ भइल, माले 12 सीट प जीतल, अउर भाकपा आ भाकपा (मार्क्सवादी) के 2-2 गो सीट भेंटाइल। विकासशील इंसान पार्टी, जे पहिला बेरा चुनाव लड़ल रहे ओकर 4 गो सीट मिलल। सुमित कुमार सिंह एकलौता निर्दलीय नेता रहलें जे बिधायक बनलन।
अइसन क्षेत्र जेने मेहरारू लोग मरद लोग से बेसि वोट दिहल, ओहिजा एनडीए आगे रहल। एनडीए के जीतल 125 गो सीट मे से, 99 गो सीट अइसन रहे जेने मेहरारू लोग मरद लोग से बेसि वोट दिहले रहे। नाहियो तऽ, 20% सीट अइसन रहे जेहपे जीत के अंतर, मय वोट के 2.5% से कम रहे। अइसन 21 गो सीट एनडीए आ 22 गो सीट महागठबंधन जीतल जेहपे जीत के अंतर, मय वोट के 2.5% से कम रहे।
{{wide image|2020 Bihar assembly election results.png|838x768px|दल सभ के जीतल सीट सभ के देखावत नकसा}}
{| class="wikitable"
! colspan="2" rowspan="2" |गठबंधन
! colspan="2" rowspan="2" |दल
! colspan="3" |मत
! colspan="3" |सीट
|-
!Votes
!%
!±[[Percentage point|pp]]
!लड़ल
!जीतल
!'''+/−'''
|-
|rowspan=4 bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}"|
!rowspan=4|एनडीए
|bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}"|
|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
|8,202,067
|19.46%
|{{nowrap|{{decrease}}4.96%}}
|110
|74
|{{nowrap|{{increase}} 21}}
|-
|bgcolor="{{party color|जनता दल (यूनाइटेड)}}"|
|[[जनता दल (युनाइटेड)|जदयु]]
|6,485,179
|15.39%
|{{decrease}}1.44%
|115
|43
|{{decrease}} 28
|-
|bgcolor=|
|विकासशील इंसान पार्टी
|639,840
|1.52%
|{{increase}}1.52%
|11
|4
|{{increase}} 4
|-
|bgcolor=|
|हिन्दुस्तानी आवाम मोर्चा
|375,564
|0.89%
|{{decrease}}1.41%
|7
|4
|{{increase}} 3
|-
|rowspan=5 bgcolor=#008000|
!rowspan=5|महागठबंधन
|bgcolor="#008000"|
|[[राष्ट्रीय जनता दल|राजद]]
|9,738,855
|23.11%
|{{increase}}4.79%
|144
|75
|{{decrease}} 5
|-
|bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}"|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
|3,995,319
|9.48%
|{{increase}}2.82%
|70
|19
|{{decrease}} 8
|-
|bgcolor="red"|
|भाकपा (माले) लिब्रेशन
|1,333,682
|3.16%
|{{increase}}1.66%
|19
|12
| {{increase}} 9
|-
|bgcolor="red"|
|भाकपा
|349,489
|0.83%
|{{decrease}}0.57%
|6
|2
|{{increase}} 2
|-
|bgcolor="red"|
|भाकपा (मार्क्सवादी)
|274,155
|0.65%
|{{increase}}0.05%
|4
|2
|{{increase}} 2
|-
|rowspan=3 bgcolor=|
!rowspan=3|ग्रैंड डेमोक्रेटिक सेकुलर फ्रंट
|bgcolor=|
|ऑल इंडिया मजलिसे इत्तेहदुल मुस्लिमीन
|523,279
|1.24%
|{{increase}}1.03%
|20
|5
|{{increase}} 5
|-
|bgcolor="{{party color|बहुजन समाज पार्टी}}"|
|बहुजन समाज पार्टी
|628,961
|1.49%
|{{decrease}}0.60%
|78
|1
|{{increase}} 1
|-
|bgcolor=|
|राष्ट्रीय लोक समता पार्टी
|744,221
|1.77%
|{{decrease}}0.82%
|99
|0
|{{decrease}} 2
|-
! colspan="2" rowspan="3" |None
| bgcolor=|
|लोक जनशक्ति पार्टी
|2,383,457
|5.66%
|{{increase}}0.77%
|135
|1
| {{decrease}} 1
|-
|bgcolor=|
|निर्दलीय
|3,641,362
|8.64%
|{{decrease}}0.76%
|1299
|1
|{{decrease}} 3
|-
|bgcolor=|
|नोटा
|706,252
|1.68%
|{{decrease}}0.82%
|{{no change}}
|{{no change}}
|{{no change}}
|- class="unsortable" style="background-color:#E9E9E9"
! colspan = 4|Total
! 42,142,828 !! style="text-align:center;" |100.00
!
!
!style="text-align:center;" |243
!
|-
! colspan="9" |
! colspan="10" |
|-
| style="text-align:right;" colspan="4" |Valid votes
|42,142,828
|99.88
| colspan="6" rowspan="5" style="background-color:#E9E9E9" |
|-
| style="text-align:right;" colspan="4" |Invalid votes
|51,222
|0.12
|-
| style="text-align:right;" colspan="4" |'''Votes cast / Turnout'''
|'''42,194,050'''
|'''57.29'''
|-
| style="text-align:right;" colspan="4" |Abstentions
|31,453,610
|42.71
|-
| style="text-align:right;" colspan="4" |'''Registered voters'''
|'''73,647,660'''
| colspan="1" style="background-color:#E9E9E9" |
|-
|}
===जिला सभ के नतीजा===
[[उत्तर प्रदेश]] से लागल जिला सभ मे [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] महागठबंधन से नीमन प्रदर्शन कइलस, बाकिर जदयू के सीट काम हो गइल। चंपारण क्षेत्र मे एनडीए बहूते सीट जीतल।<ref>{{Cite web|date=2020-11-10|title=Bihar election results: NDA candidates lead in Champaran region after initial rounds|url=https://www.hindustantimes.com/bihar-election/bihar-election-results-nda-candidates-lead-in-champaran-region-after-initial-rounds/story-QSYvGCaDcoqmFJGgGgpZ6H.html|access-date=2020-11-14|website=Hindustan Times|language=en}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="margin-left:.6em;text-align: center;"
! rowspan="2"|जिला
! rowspan="2"|कुल<br>सीट
! style="background:#FF9933;"|
! style="background:#00BFFF;"|
! style="background:#939393;"|
|-
!एनडीए
!महागठबंधन
!अन्य
|-
|[[पच्छिम चंपारण जिला|पच्छिम चंपारण]]
|9
|8
|1
|0
|-
|[[पूर्बी चंपारन जिला|पूर्बी चंपारन]]
|12
|9
|3
|0
|-
|[[शिवहर जिला|शिवहर]]
|1
|0
|1
|0
|-
|[[सीतामढ़ी जिला|सीतामढ़ी]]
|8
|6
|2
|0
|-
|[[मधुबनी जिला|मधुबनी]]
|10
|8
|2
|0
|-
|[[सुपौल जिला|सुपौल]]
|5
|5
|0
|0
|-
|[[अररिया जिला|अररिया]]
|6
|4
|1
|1
|-
|[[किशनगंज जिला|किशनगंज]]
|4
|0
|2
|2
|-
|[[पूर्णिया जिला|पूर्णिया]]
|7
|4
|1
|2
|-
|[[कटिहार जिला|कटिहार]]
|7
|4
|3
|0
|-
|[[मधेपुरा जिला|मधेपुरा]]
|4
|2
|2
|0
|-
|[[सहरसा जिला|सहरसा]]
|4
|3
|1
|0
|-
|[[दरभंगा जिला|दरभंगा]]
|10
|9
|1
|0
|-
|[[मुजफ्फरपुर जिला|मुजफ्फरपुर]]
|11
|6
|5
|0
|-
|[[गोपालगंज जिला|गोपालगंज]]
|6
|4
|2
|0
|-
|[[सिवान जिला|सिवान]]
|8
|2
|6
|0
|-
|[[सारन जिला|सारन]]
|10
|3
|7
|0
|-
|[[वैशाली जिला|वैशाली]]
|8
|4
|4
|0
|-
|[[समस्तीपुर जिला|समस्तीपुर]]
|10
|5
|5
|0
|-
|[[बेगूसराय जिला|बेगूसराय]]
|7
|2
|4
|1
|-
|[[खगड़िया जिला|खगड़िया]]
|4
|2
|2
|0
|-
|[[भागलपुर जिला|भागलपुर]]
|7
|5
|2
|0
|-
|[[बाँका जिला|बाँका]]
|5
|4
|1
|0
|-
|[[मुंगेर जिला|मुंगेर]]
|3
|2
|1
|0
|-
|[[लखीसराय जिला|लखीसराय]]
|2
|1
|1
|0
|-
|[[शेखपुरा जिला|शेखपुरा]]
|2
|1
|1
|0
|-
|[[नालंदा जिला|नालंदा]]
|7
|6
|1
|0
|-
|[[पटना जिला|पटना]]
|14
|5
|9
|0
|-
|[[भोजपुर जिला|भोजपुर]]
|7
|2
|5
|0
|-
|[[बक्सर जिला|बक्सर]]
|4
|0
|4
|0
|-
|[[कैमूर जिला|कैमूर]]
|4
|0
|3
|1
|-
|[[रोहतास जिला|रोहतास]]
|7
|0
|7
|0
|-
|[[अरवल जिला|अरवल]]
|2
|0
|2
|0
|-
|[[जहानाबाद जिला|जहानाबाद]]
|3
|0
|3
|0
|-
|[[औरंगाबाद जिला, बिहार|औरंगाबाद]]
|6
|0
|6
|0
|-
|[[गया जिला|गया]]
|10
|5
|5
|0
|-
|[[नवादा जिला|नवादा]]
|5
|1
|4
|0
|-
|[[जमुई जिला|जमुई]]
|4
|3
|0
|1
|-
|कुल
|'''243'''
|125
|110
|8
|}
=== क्षेत्र सभ के नतीजा ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|+ नतीजा
! colspan="2" |बिधानसभा क्षेत्र
! rowspan="2" |Turnout<br />(%)
! colspan="5" |Winner
! colspan="5" |Runner Up
! rowspan="2" |Margin
! rowspan="2" |Voting On
|-
! #
! नांव
! Candidate
! colspan="2" | Party
! Votes
!'''%'''
! Candidate
! colspan="2" | Party
! Votes
!'''%'''
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[पच्छिम चंपार जिला|<span style="color:white;">'''पच्छिम चंपार'''</span>]]
|-
| 1
|[[वाल्मीकि नगर (बिधानसभा क्षेत्र)|वाल्मीकि नगर]]
|
|Dhirendra Pratap Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|74906
|38.32
|Rajesh Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|53321
|27.28
| style="background:#003366 |<span style="color:white;">'''21585'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|2
|[[रामनगर (बिधानसभा क्षेत्र)|रामनगर]]
|
|[[Bhagirathi Devi]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|75423
|39.57
|Rajesh Ram
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|59627
|31.28
| style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''15796'''</span>
|-
|3
|[[नरकटियागंज (बिधानसभा क्षेत्र)|नरकटियागंज]]
|
|[[Rashmi Verma]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|75484
|45.85
|Vinay Verma
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|54350
|33.02
| style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''21134'''</span>
|-
|4
|[[बगहा (बिधानसभा क्षेत्र)|बगहा]]
|
|Ram Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|90013
|49.51
|Jayesh Mangalam Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|59993
|33
| style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''30020'''</span>
|-
|5
|[[लउरिया (बिधानसभा क्षेत्र)|लउरिया]]
|
|[[Vinay Bihari]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|77927
|49.48
|Shambhu Tiwari
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|48923
|31.06
| style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''29004'''</span>
|-
|6
|[[नौतन (बिधानसभा क्षेत्र)|नौतन]]
|
|[[Narayan Prasad]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|78657
|46.97
|Sheikh Mohammad Kamran
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|52761
|31.51
|style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''25896'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=yellow| 03.11.2020
|-
|7
|[[चनपटिया (बिधानसभा क्षेत्र)|चनपटिया]]
|
|Umakant Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|83828
|47.69
|Abhishek Ranjan
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|70359
|40.03
|style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''13469'''</span>
|-
|8
|[[बेतिया (बिधानसभा क्षेत्र)|बेतिया]]
|
|[[Renu Devi]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|84496
|52.83
|Madan Mohan Tiwari
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|66417
|41.53
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''18079'''</span>
|-
|9
|[[सिकटा (बिधानसभा क्षेत्र)|सिकटा]]
|
| बीरेंद्र प्रसाद गुप्ता
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|49075
|28.85
| Dilip Varma
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|46773
|27.5
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''2302'''</span>
|bgcolor=pink|07.11.2020
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[East Champaran district|<span style="color:white;">'''East Champaran District'''</span>]]
|-
|10
|[[रक्सौल (बिधानसभा क्षेत्र)|रक्सौल]]
|
|Pramod Kumar Sinha
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|80979
|45.6
|Rambabu Prasad Yadav
|bgcolor=#00BFFF|
|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]
|44056
|24.81
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''36923'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|11
|[[सुगौली (बिधानसभा क्षेत्र)|सुगौली]]
|
|Shashi Bhushan Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65267
|38.26
|[[Ramchandra Sahani]]
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|61820
|36.24
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''3447'''</span>
|-
|12
|[[Narkatiya (Vidhan Sabha constituency)|Narkatiya]]
|
|[[Shamim Ahmad]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|85562
|46.69
|Shyam Bihari Prashad
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|57771
|31.53
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''27791'''</span>
|-
|13
|[[हरसिद्धि (बिधानसभा क्षेत्र)|हरसिद्धि]]
|
|कृष्णनंदन पासवान
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|84615
|49.71
|Kumar Nagendra Bihari
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68930
|40.5
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''15685'''</span>
|Rowspan=6 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|14
|[[Govindganj (Vidhan Sabha constituency)|Govindganj]]
|
|Sunil Mani Tiwari
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|65544
|43.22
|Brajesh Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|37620
|24.81
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''27924'''</span>
|-
|15
|[[Kesaria (Vidhan Sabha constituency)|Kesaria]]
|
|Shalini Mishra
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|40219
|26.59
|Santosh Kushwha
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|30992
|20.49
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''9227'''</span>
|-
|16
|[[Kalyanpur, Purvi Champaran (Vidhan Sabha constituency)|Kalyanpur]]
|
|Manoj Kumar Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|72819
|45.35
|[[Sachindra Prasad Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|71626
|44.61
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''1193'''</span>
|-
|17
|[[Pipra, Purvi Champaran (Vidhan Sabha constituency)|Pipra]]
|
|[[Shyambabu Prasad Yadav]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|88587
|44.18
|Rajmangal Prashad
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist)|CPI(M)]]
|80410
|40.1
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''8177'''</span>
|-
|18
|[[Madhuban (Vidhan Sabha constituency)|Madhuban]]
|
|[[Rana Randhir|Rana Randhir Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|73179
|47.69
|Madan Prasad
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|67301
|43.86
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''5878'''</span>
|-
|19
|[[Motihari (Vidhan Sabha constituency)|Motihari]]
|
|Pramod Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|92733
|49.44
|Om Prakash Chaudhary
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78088
|41.63
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''14645'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|20
|[[Chiraia (Vidhan Sabha constituency)|Chiraia]]
|
|[[Lal Babu Prasad Gupta]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|62904
|37.62
|Achchhelal Prasad
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|46030
|27.53
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''16874'''</span>
|-
|21
|[[Dhaka (Vidhan Sabha constituency)|Dhaka]]
|
|Pawan Kumar Jaiswal
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|99792
|48.01
|[[Faisal Rahman]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|89678
|43.15
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10114'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Sheohar district|<span style="color:white;">'''Sheohar District'''</span>]]
|-
|22
|[[Sheohar (Vidhan Sabha constituency)|Sheohar]]
|
|Chetan Anand Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|73143
|42.69
|[[Sharfuddin (politician)|Sharfuddin]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|36457
|21.28
| style="background:#008000 |<span style="color:white;">'''36686'''</span>
|bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Sitamarhi district|<span style="color:white;">'''Sitamarhi District'''</span>]]
|-
|23
|[[Riga (Vidhan Sabha constituency)|Riga]]
|
|Moti Lal Prasad
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|95226
|53.07
|Amit Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|62731
|34.96
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''32495'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|24
|[[Bathnaha (Vidhan Sabha constituency)|Bathnaha]]
|
|Anil Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|92648
|54.15
|Sanjay Ram
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|45830
|26.79
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''46818'''</span>
|-
|25
|[[Parihar (Vidhan Sabha constituency)|Parihar]]
|
|[[Gayatri Devi (Bihar politician)|Gayatri Devi]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|73420
|42.52
|[[Ritu Jaiswal]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71851
|41.61
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''1569'''</span>
|-
|26
|[[Sursand (Vidhan Sabha constituency)|Sursand]]
|
|Dilip Ray
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|67193
|38.63
|[[Syed Abu Dojana]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|58317
|33.53
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''8876'''</span>
|-
|27
|[[Bajpatti (Vidhan Sabha constituency)|Bajpatti]]
|
|Mukesh Kumar Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71483
|40.21
|[[Ranju Geeta]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|68779
|38.69
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''2704'''</span>
|-
|28
|[[Sitamarhi (Vidhan Sabha constituency)|Sitamarhi]]
|
|Mithilesh Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|90236
|49.9
|Sunil Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78761
|43.55
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''11475'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|29
|[[Runnisaidpur (Vidhan Sabha constituency)|Runnisaidpur]]
|
|Pankaj Kumar Mishra
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|73205
|47.96
|[[Mangita Devi]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|48576
|31.83
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''24629'''</span>
|-
|30
|[[Belsand (Vidhan Sabha constituency)|Belsand]]
|
|Sanjay Kumar Gupta
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|49682
|35.71
|[[Sunita Singh Chauhan]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|35997
|25.87
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''13685'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Madhubani district|<span style="color:white;">'''Madhubani District'''</span>]]
|-
|31
|[[Harlakhi (Vidhan Sabha constituency)|Harlakhi]]
|
|Sudanshu Shekhar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|60393
|36.1
|[[Ram Naresh Pandey]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|42800
|25.58
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''17593'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|32
|[[Benipatti (Vidhan Sabha constituency)|Benipatti]]
|
|[[Vinod Narayan Jha]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|78862
|50.63
|[[Bhawana Jha]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|46210
|29.67
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''32652'''</span>
|-
|33
|[[Khajauli (Vidhan Sabha constituency)|Khajauli]]
|
|Arun Shankar Prasad
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|83161
|44.51
|[[Sitaram Yadav (politician, born 1952)|Sitaram Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|60472
|32.37
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''22689'''</span>
|-
|34
|[[Babubarhi (Vidhan Sabha constituency)|Babubarhi]]
|
|Mina Kumari
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|77367
|40.39
|[[Uma Kant Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65879
|34.39
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''11488'''</span>
|-
|35
|[[Bisfi (Vidhan Sabha constituency)|Bisfi]]
|
|Haribhushan Thakur
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|86574
|48.43
|[[Faiyaz Ahmad]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|76333
|42.7
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10241'''</span>
|-
|36
|[[Madhubani (Vidhan Sabha constituency)|Madhubani]]
|
|Samir Kumar Mahaseth
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71332
|38
|Suman Kumar Mahaseth
|bgcolor=#0000ff|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|64518
|34.37
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''6814'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|37
|[[Rajnagar, Madhubani (Vidhan Sabha constituency)|Rajnagar]]
|
|[[Ram Prit Paswan|Ramprit Paswan]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|89459
|51.42
|Ramawatar Paswan
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|70338
|40.43
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''19121'''</span>
|-
|38
|[[Jhanjharpur (Vidhan Sabha constituency)|Jhanjharpur]]
|
|[[Nitish Mishra]]
|bgcolor=#ff9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|94854
|52.47
|Ram Narayan Yadav
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|53066
|29.36
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''41788'''</span>
|-
|39
|[[Phulparas (Vidhan Sabha constituency)|Phulparas]]
|
|Sheela Kumari Mandal
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|75116
|41.26
|Kripanath Pathak
|bgcolor=#00bfff|
|[[Indian National Congress|INC]]
|64150
|35.24
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''10966'''</span>
|-
|40
|[[Laukaha (Vidhan Sabha constituency)|Laukaha]]
|
|Bharat Bhushan Mandal
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78523
|37.57
|Lakshmeshwar Ray
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|68446
|32.75
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''10077'''</span>
|bgcolor=pink|07.11.2020
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Supaul district|<span style="color:white;">'''Supaul district'''</span>]]
|-
|41
|[[Nirmali (Vidhan Sabha constituency)|Nirmali]]
|
|[[Aniruddha Prasad Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|92439
|49.33
|Yadubansh Kumar Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|48517
|25.89
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''43922'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|42
|[[Pipra, Supaul (Vidhan Sabha constituency)|Pipra]]
|
|Ramvilas Kamat
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|82388
|45.35
|[[Vishwa Mohan Kumar]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|63143
|34.76
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''19245'''</span>
|-
|43
|[[Supaul (Vidhan Sabha constituency)|Supaul]]
|
|[[Bijendra Prasad Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|86174
|50.2
|Minnatullah Rahmani
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|58075
|33.83
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''28099'''</span>
|-
|44
|[[Triveniganj (Vidhan Sabha constituency)|Triveniganj]]
|
|Veena Bharti
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|79458
|44.84
|Santosh Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|76427
|43.13
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''3031'''</span>
|-
|45
|[[Chhatapur (Vidhan Sabha constituency)|Chhatapur]]
|
|[[Neeraj Kumar Singh Bablu|Neeraj Kumar Singh]]
|bgcolor=#ff9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|93755
|46.39
|Vipin Kumar Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|73120
|36.18
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''20635'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Araria district|<span style="color:white;">'''Araria District'''</span>]]
|-
|46
|[[Narpatganj (Vidhan Sabha constituency)|Narpatganj]]
|
|Jai Prakash Yadav
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|98397
|49.06
|[[Anil Kumar Yadav (politician, born 1960)|Anil Kumar Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|69787
|34.79
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''28610'''</span>
|Rowspan=6 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|47
|[[Raniganj, Araria (Vidhan Sabha constituency)|Raniganj]]
|
|Achmit Rishidev
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|81901
|44.12
|Avinash Mangalam
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|79597
|42.88
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''2304'''</span>
|-
|48
|[[Forbesganj (Vidhan Sabha constituency)|Forbesganj]]
|
|[[Vidya Sagar Keshri]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|102212
|49.53
|Zakir Hussain Khan
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|82510
|39.98
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''19702'''</span>
|-
|49
|[[Araria (Vidhan Sabha constituency)|Araria]]
|
|[[Avidur Rahman]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|103054
|54.84
|Shagufta Azim
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|55118
|29.33
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''47936'''</span>
|-
|50
|[[Jokihat (Vidhan Sabha constituency)|Jokihat]]
|
|Shahnawaz Alam
|bgcolor=#009F3C|
|[[All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen|AIMIM]]
|59596
|34.22
|[[Sarfaraz Alam]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|52213
|29.98
|style="background:#009F3C|<span style="color:white;">'''7383'''</span>
|-
|51
|[[Sikti (Vidhan Sabha constituency)|Sikti]]
|
|Vijay Kumar Mandal
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|84128
|46.92
|Shatrughan Prasad Suman
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|70518
|39.33
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''13610'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Kishanganj district|<span style="color:white;">'''Kishanganj District'''</span>]]
|-
|52
|[[Bahadurganj (Vidhan Sabha constituency)|Bahadurganj]]
|
|Md. Anzar Nayeemi
|bgcolor=#009F3C|
|[[All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen|AIMIM]]
|85855
|49.77
|Lakhan Lal Pandit
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|40640
|23.56
|style="background:#009F3C|<span style="color:white;">'''45215'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|53
|[[Thakurganj (Vidhan Sabha constituency)|Thakurganj]]
|
|Saud Alam
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|79909
|41.48
|Gopal Kumar Aggarwal
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|56022
|29.08
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''23887'''</span>
|-
|54
|[[Kishanganj (Vidhan Sabha constituency)|Kishanganj]]
|
|Ijaharul Hussain
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|61078
|34.2
|Sweety Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|59967
|33.42
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''1381'''</span>
|-
|55
|[[Kochadhaman (Vidhan Sabha constituency)|Kochadhaman]]
|
|[[Muhammad Izhar Asfi]]
|bgcolor=#009F3C|
|[[All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen|AIMIM]]
|79893
|49.45
|[[Mujahid Alam]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|43750
|27.08
|style="background:#009F3C|<span style="color:white;">'''36143'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Purnia district|<span style="color:white;">'''Purnia District'''</span>]]
|-
|56
|[[Amour (Vidhan Sabha constituency)|Amour]]
|
|[[Akhtarul Iman]]
|bgcolor=#009F3C|
|[[All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen|AIMIM]]
|94459
|51.17
|[[Saba Zafar]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|41944
|22.72
|style="background:#009F3C|<span style="color:white;">'''52515'''</span>
|Rowspan=7 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|57
|[[Baisi (Vidhan Sabha constituency)|Baisi]]
|
|Syed Ruknuddin Ahmad
|bgcolor=#009F3C|
|[[All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen|AIMIM]]
|68416
|38.27
|Binod Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|52043
|29.11
|style="background:#009F3C|<span style="color:white;">'''16373'''</span>
|-
|58
|[[Kasba, Purnia (Vidhan Sabha constituency)|Kasba]]
|
|Md. Afaque Alam
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|77410
|41.12
|Pradeep Kumar Das
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|60132
|31.94
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''17278'''</span>
|-
|59
|[[Banmankhi (Vidhan Sabha constituency)|Banmankhi]]
|
|[[Krishna Kumar Rishi]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|93594
|51.74
|Upendra Sharma
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65851
|36.41
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''27743'''</span>
|-
|60
|[[Rupauli (Vidhan Sabha constituency)|Rupauli]]
|
|[[Bima Bharti]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|64324
|34.52
|Shankar Singh
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|44994
|24.15
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''19330'''</span>
|-
|61
|[[Dhamdaha (Vidhan Sabha constituency)|Dhamdaha]]
|
|Leshi Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|97057
|48.5
|Dilip Kumar Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|63463
|31.71
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''33594'''</span>
|-
|62
|[[Purnia (Vidhan Sabha constituency)|Purnia]]
|
|Vijay Kumar Khemka
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|97757
|52.78
|Indu Sinha
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|65603
|35.42
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''32154'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Katihar district|<span style="color:white;">'''Katihar District'''</span>]]
|-
|63
|[[Katihar (Vidhan Sabha constituency)|Katihar]]
|
|[[Tarkishore Prasad]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|82669
|48.47
|Ram Prakash Mahto
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|72150
|42.3
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10519'''</span>
|Rowspan=7 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|64
|[[Kadwa (Vidhan Sabha constituency)|Kadwa]]
|
|[[Shakeel Ahmad Khan]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|71267
|42
|Chandra Bhushan Thakur
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|38865
|22.9
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''32402'''</span>
|-
|65
|[[Balrampur, Katihar (Vidhan Sabha constituency)|Balrampur]]
|
|[[Mahbub Alam (politician)|Mahbub Alam]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|104489
|51.11
|Barun Kumar Jha
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|50892
|24.89
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''53597'''</span>
|-
|66
|[[Pranpur (Vidhan Sabha constituency)|Pranpur]]
|
|Nisha Singh
|bgcolor=#ff9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|79974
|39.97
|Tauquir Alam
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|77002
|38.48
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''2972'''</span>
|-
|67
|[[Manihari (Vidhan Sabha constituency)|Manihari]]
|
|Manohar Prasad Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|83032
|45.81
|Shambhu Kumar Suman
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|61823
|34.11
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''21209'''</span>
|-
|68
|[[Barari (Vidhan Sabha constituency)|Barari]]
|
|Bijay Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|81752
|41.71
|Neeraj Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71314
|39
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''10438'''</span>
|-
|69
|[[Korha (Vidhan Sabha constituency)|Korha]]
|
|Kavita Devi
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|104625
|53.31
|Punam Kumari
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|75682
|38.56
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''28943'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Madhepura district|<span style="color:white;">'''Madhepura District'''</span>]]
|-
|70
|[[Alamnagar (Vidhan Sabha constituency)|Alamnagar]]
|
|[[Narendra Narayan Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|102517
|48.17
|Nabin Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|73837
|34.69
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''28680'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|71
|[[Bihariganj (Vidhan Sabha constituency)|Bihariganj]]
|
|Niranjan Kumar Mehta
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|81531
|43.63
|Subhashini Bundela
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|62820
|33.61
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''18711'''</span>
|-
|72
|[[Singheshwar (Vidhan Sabha constituency)|Singheshwar]]
|
|Chandrahas Chaupal
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|86181
|45.13
|Ramesh Rishidev
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|80608
|42.21
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''5573'''</span>
|-
|73
|[[Madhepura (Vidhan Sabha constituency)|Madhepura]]
|
|Chandra Shekhar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|79839
|39.24
|Nikhil Mandal
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|64767
|31.83
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''15072'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Saharsa district|<span style="color:white;">'''Saharsa District'''</span>]]
|-
|74
|[[Sonbarsha, Saharsa (Vidhan Sabha constituency)|Sonbarsha]]
|
|Ratnesh Sada
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|67678
|40.2
|Tarni Rishideo
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|54212
|32.2
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''13466'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|75
|[[Saharsa (Vidhan Sabha constituency)|Saharsa]]
|
|Alok Ranjan
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|103538
|45.59
|[[Lovely Anand]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|83859
|36.93
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''19679'''</span>
|-
|76
|[[Simri Bakhtiarpur (Vidhan Sabha constituency)|Simri Bakhtiarpur]]
|
|Yusuf Salahuddin
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|75684
|38.48
|[[Mukesh Sahani]]
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|73925
|37.58
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''1759'''</span>
|-
|77
|[[Mahishi (Vidhan Sabha constituency)|Mahishi]]
|
|Gunjeshwar Sah
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|66316
|37.83
|Gautam Krishna
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64686
|36.9
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''1630'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Darbhanga district|<span style="color:white;">'''Darbhanga District'''</span>]]
|-
|78
|[[Kusheshwar Asthan (Vidhan Sabha constituency)|Kusheshwar Asthan]]
|
|Shashibhushan Hajari
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|53980
|39.55
|Ashok Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|46758
|34.26
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''7222'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|79
|[[Gaura Bauram (Vidhan Sabha constituency)|Gaura Bauram]]
|
|Swarna Singh
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|59538
|41.26
|Afzal Ali Khan
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|52258
|36.21
|style="background:#0000FF|<span style="color:white;">'''7280'''</span>
|-
|80
|[[Benipur (Vidhan Sabha constituency)|Benipur]]
|
|Binay Kumar Choudhary
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|61416
|37.58
|Mithilesh Kumar Choudhary
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|54826
|33.55
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''6590'''</span>
|-
|81
|[[Alinagar (Vidhan Sabha constituency)|Alinagar]]
|
|Mishri Lal Yadav
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|61082
|38.62
|Binod Mishra
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|57981
|36.66
|style="background:#0000FF|<span style="color:white;">'''3101'''</span>
|-
|82
|[[Darbhanga Rural (Vidhan Sabha constituency)|Darbhanga Rural]]
|
|[[Lalit Kumar Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64929
|41.26
|[[Faraz Fatmi]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|62788
|39.9
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''2141'''</span>
|-
|83
|[[Darbhanga (Vidhan Sabha constituency)|Darbhanga]]
|
|[[Sanjay Saraogi]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|84144
|49.32
|[[Amarnath Gami]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|73505
|43.08
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10639'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|84
|[[Hayaghat (Vidhan Sabha constituency)|Hayaghat]]
|
|Ram Chandra Prasad
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|67030
|46.86
|[[Bhola Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|56778
|39.69
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10252'''</span>
|-
|85
|[[Bahadurpur (Vidhan Sabha constituency)|Bahadurpur]]
|
|[[Madan Sahni]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|68538
|38.5
|Ramesh Choudhary
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65909
|37.03
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''2629'''</span>
|-
|86
|[[Keoti (Vidhan Sabha constituency)|Keoti]]
|
|Murari Mohan Jha
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|76372
|46.75
|[[Abdul Bari Siddiqui]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71246
|43.61
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''5126'''</span>
|-
|87
|[[Jale (Vidhan Sabha constituency)|Jale]]
|
|Jibesh Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|87376
|51.66
|[[Maskoor Usmani|Maskoor Ahmad Usmani]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|65580
|38.78
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''21796'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Muzaffarpur district|<span style="color:white;">'''Muzaffarpur District'''</span>]]
|-
|88
|[[Gaighat (Vidhan Sabha constituency)|Gaighat]]
|
|Niranjan Roy
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|59778
|32.92
|Maheshwar Pd Yadav
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|52212
|28.75
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''7566'''</span>
|Rowspan=2 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|89
|[[Aurai (Vidhan Sabha constituency)|Aurai]]
|
|Ram Surat Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|90479
|52.33
|Md. Aftab Alam
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|42613
|24.65
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''47866'''</span>
|-
|90
|[[Minapur (Vidhan Sabha constituency)|Minapur]]
|
|[[Munna Yadav|Rajeev Kumar]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|60018
|33.51
|Manoj Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|44506
|24.85
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''15512'''</span>
|bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|91
|[[Bochahan (Vidhan Sabha constituency)|Bochahan]]
|
|Musafir Paswan
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|77837
|42.62
|[[Ramai Ram]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|66569
|36.45
|style="background:#0000FF|<span style="color:white;">'''11268'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|92
|[[Sakra (Vidhan Sabha constituency)|Sakra]]
|
|Ashok Kumar Choudhary
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|67265
|40.25
|Umesh Kumar Ram
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|65728
|39.33
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''1537'''</span>
|-
|93
|[[Kurhani (Vidhan Sabha constituency)|Kurhani]]
|
|Anil Kumar Sahni
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78549
|40.23
|Kedar Prasad Gupta
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|77837
|39.86
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''712'''</span>
|-
|94
|[[Muzaffarpur (Vidhan Sabha constituency)|Muzaffarpur]]
|
|Bijendra Chaudhary
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|81871
|48.16
|Suresh Kumar Sharma
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|75545
|44.44
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''6326'''</span>
|-
|95
|[[Kanti (Vidhan Sabha constituency)|Kanti]]
|
|Md. Israil Mansuri
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64458
|32.89
|Ajit Kumar
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|54144
|27.63
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''10314'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|96
|[[Baruraj (Vidhan Sabha constituency)|Baruraj]]
|
|Arun Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|87407
|49.47
|Nand Kumar Rai
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|43753
|24.76
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''43654'''</span>
|-
|97
|[[Paroo (Vidhan Sabha constituency)|Paroo]]
|
|Ashok Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|77392
|40.92
|Shankar Prasad
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|62694
|33.15
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''14698'''</span>
|-
|98
|[[Sahebganj, Muzaffarpur (Vidhan Sabha constituency)|Sahebganj]]
|
|Raju Kumar Singh
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|81203
|44.25
|[[Ram Vichar Ray]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65870
|35.9
|style="background:#0000FF|<span style="color:white;">'''15333'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Gopalganj district, India|<span style="color:white;">'''Gopalganj District'''</span>]]
|-
|99
|[[Baikunthpur (Vidhan Sabha constituency)|Baikunthpur]]
|
|Prem Shankar Prasad
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|67807
|37.01
|[[Mithlesh Tiwari]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|56694
|30.95
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''11113'''</span>
|Rowspan=6 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|100
|[[Barauli, Bihar (Vidhan Sabha constituency)|Barauli]]
|
|Rampravesh Rai
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|81956
|46.55
|[[Reyazul Haque Raju]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|67801
|38.51
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''14155'''</span>
|-
|101
|[[Gopalganj (Vidhan Sabha constituency)|Gopalganj]]
|
|Subash Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|77791
|43.49
|[[Sadhu Yadav|Anirudh Prasad]]
|bgcolor=#22409A|
|[[Bahujan Samaj Party|BSP]]
|41039
|22.94
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''36752'''</span>
|-
|102
|[[Kuchaikote (Vidhan Sabha constituency)|Kuchaikote]]
|
|Amrendra Kumar Pandey
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|74359
|41.19
|[[Kali Prasad Pandey]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|53729
|29.76
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''20630'''</span>
|-
|103
|[[Bhore (Vidhan Sabha constituency)|Bhore]]
|
|Sunil Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|74067
|40.5
|Jitendra Paswan
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|73605
|40.25
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''462'''</span>
|-
|104
|[[Hathua (Vidhan Sabha constituency)|Hathua]]
|
|Rajesh Kumar Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|86731
|49.84
|Ramsewak Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|56204
|32.29
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''30527'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Siwan district|<span style="color:white;">'''Siwan District'''</span>]]
|-
|105
|[[Siwan (Vidhan Sabha constituency)|Siwan]]
|
|[[Awadh Bihari Choudhary]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|76785
|45.3
|[[Om Prakash Yadav]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|74812
|44.13
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''1973'''</span>
|Rowspan=8 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|106
|[[Ziradei (Vidhan Sabha constituency)|Ziradei]]
|
|[[Amarjeet Kushwaha]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|69442
|48.11
|Kamala Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|43932
|30.44
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''25510'''</span>
|-
|107
|[[Darauli (Vidhan Sabha constituency)|Darauli]]
|
|[[Satyadeo Ram]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|81067
|50.5
|Ramayan Manjhi
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|68948
|42.95
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''12119'''</span>
|-
|108
|[[Raghunathpur, Siwan (Vidhan Sabha constituency)|Raghunathpur]]
|
|[[Hari Shankar Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|67757
|42.66
|[[Manoj Kumar Singh]]
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|49792
|31.35
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''17965'''</span>
|-
|109
|[[Daraunda (Vidhan Sabha constituency)|Daraunda]]
|
|[[Karanjeet Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|71934
|44.09
|[[Amar Nath Yadav]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|60614
|37.15
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''11320'''</span>
|-
|110
|[[Barharia (Vidhan Sabha constituency)|Barharia]]
|
|Bachcha Pandey
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71793
|41.62
|[[Shyam Bahadur Singh]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|68234
|39.55
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''3559'''</span>
|-
|111
|[[Goriakothi (Vidhan Sabha constituency)|Goriakothi]]
|
|Devesh Kant Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|87368
|45.66
|Nutan Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|75477
|39.45
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''11891'''</span>
|-
|112
|[[Maharajganj, Siwan (Vidhan Sabha constituency)|Maharajganj]]
|
|Vijay Shanker Dubey
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|48825
|30.07
|Hem Narayan Sah
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|46849
|28.86
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''1976'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Saran district|<span style="color:white;">'''Saran District'''</span>]]
|-
|113
|[[Ekma (Vidhan Sabha constituency)|Ekma]]
|
|Srikant Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|53875
|35.05
|Sita Devi
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|39948
|25.99
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''13927'''</span>
|Rowspan=10 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|114
|[[Manjhi (Vidhan Sabha constituency)|Manjhi]]
|
|[[Satyendra Yadav]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist)|CPI(M)]]
|59324
|37.56
|Rana Pratap Singh
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|33938
|21.49
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''25386'''</span>
|-
|115
|[[Baniapur (Vidhan Sabha constituency)|Baniapur]]
|
|Kedar Nath Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65194
|38.74
|Virendra Kumar Ojha
|bgcolor=#0000FF|
|[[Vikassheel Insaan Party|VIP]]
|37405
|22.23
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''27789'''</span>
|-
|116
|[[Taraiya (Vidhan Sabha constituency)|Taraiya]]
|
|Janak Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|53430
|32.15
|Sipahi Lal Mahto
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|42123
|25.35
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''11307'''</span>
|-
|117
|[[Marhaura (Vidhan Sabha constituency)|Marhaura]]
|
|[[Jitendra Kumar Ray]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|59812
|39.44
|Altaf Alam
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|48427
|31.93
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''11385'''</span>
|-
|118
|[[Chapra, Saran (Vidhan Sabha constituency)|Chapra]]
|
|C N Gupta
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|75710
|44.97
|Randhir Kumar Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68939
|40.95
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''6771'''</span>
|-
|119
|[[Garkha (Vidhan Sabha constituency)|Garkha]]
|
|Surendra Ram
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|83412
|47.21
|Gyanchand Manjhi
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|73475
|41.59
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''9937'''</span>
|-
|120
|[[Amnour (Vidhan Sabha constituency)|Amnour]]
|
|[[Krishna Kumar Mantoo|Krishan Kumar Mantoo]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|63316
|42.29
|Sunil Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|59635
|39.83
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''3681'''</span>
|-
|121
|[[Parsa (Vidhan Sabha constituency)|Parsa]]
|
|Chhote Lal Ray
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68316
|44.36
|[[Chandrika Roy]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|51023
|33.13
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''17293'''</span>
|-
|122
|[[Sonepur (Vidhan Sabha constituency)|Sonepur]]
|
|[[Ramanuj Prasad Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|73247
|43.11
|Vinay Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|66561
|39.18
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''6686'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Vaishali district|<span style="color:white;">'''Vaishali District'''</span>]]
|-
|123
|[[Hajipur (Vidhan Sabha constituency)|Hajipur]]
|
|Awadhesh Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|85552
|44.55
|Deo Kumar Chaurasia
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|82562
|42.99
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''2990'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|124
|[[Lalganj (Vidhan Sabha constituency)|Lalganj]]
|
|Sanjay Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|70750
|36.88
|Rakesh Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|44451
|23.17
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''26299'''</span>
|-
|125
|[[Vaishali (Vidhan Sabha constituency)|Vaishali]]
|
|Siddharth Patel
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|69780
|35.96
|Sanjeev Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|62367
|32.14
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''7413'''</span>
|-
|126
|[[Mahua (Vidhan Sabha constituency)|Mahua]]
|
|Mukesh Kumar Raushan
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|62580
|36.45
|Ashma Parveen
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|48893
|28.48
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''13687'''</span>
|bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|127
|[[Raja Pakar (Vidhan Sabha constituency)|Raja Pakar]]
|
|Pratima Kumari
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|54299
|35.67
|Mahendra Ram
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|52503
|34.49
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''1796'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|128
|[[Raghopur, Vaishali (Vidhan Sabha constituency)|Raghopur]]
|
|[[Tejashwi Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|97404
|48.74
|Satish Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|59230
|29.64
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''38174'''</span>
|-
|129
|[[Mahnar (Vidhan Sabha constituency)|Mahnar]]
|
|Bina Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|61721
|37.34
|[[Umesh Kushwaha|Umesh Singh Kushwaha]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|53774
|32.54
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''7947'''</span>
|-
|130
|[[Patepur (Vidhan Sabha constituency)|Patepur]]
|
|Lakhendra Kumar Raushan
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|86509
|52.15
|Shiv Chandra Ram
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|60670
|36.57
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''25839'''</span>
| bgcolor=pink|07.11.2020
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Samastipur district|<span style="color:white;">'''Samastipur District'''</span>]]
|-
|131
|[[Kalyanpur, Samastipur (Vidhan Sabha constituency)|Kalyanpur]]
|
|[[Maheshwar Hazari]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|72279
|38.46
|Ranjeet Kumar Ram
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|62028
|33
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''10251'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|132
|[[Warisnagar (Vidhan Sabha constituency)|Warisnagar]]
|
|[[Ashok Kumar (politician)|Ashok Kumar]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|68356
|35.97
|Phoolbabu Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|54555
|28.71
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''13801'''</span>
|-
|133
|[[Samastipur (Vidhan Sabha constituency)|Samastipur]]
|
|[[Akhtarul Islam Sahin]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68507
|41.21
|[[Ashwamedh Devi]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|63793
|38.37
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''4714'''</span>
|-
|134
|[[Ujiarpur (Vidhan Sabha constituency)|Ujiarpur]]
|
|[[Alok Kumar Mehta]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|90601
|48.81
|Sheel Kumar Roy
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|67333
|36.27
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''23268'''</span>
|bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|135
|[[Morwa (Vidhan Sabha constituency)|Morwa]]
|
|Ranvijay Sahu
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|59554
|37.06
|Vidyasagar Singh Nishad
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|48883
|30.42
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''10671'''</span>
|Rowspan=2 bgcolor=pink|07.11.2020
|-
|136
|[[Sarairanjan (Vidhan Sabha constituency)|Sarairanjan]]
|
|[[Vijay Kumar Chaudhary]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|72666
|42.48
|Arvind Kumar Sahni
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|69042
|40.36
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''3624'''</span>
|-
|137
|[[Mohiuddinnagar (Vidhan Sabha constituency)|Mohiuddinnagar]]
|
|Rajesh Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|70385
|47.51
|[[Ejya Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|55271
|37.31
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''15114'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|138
|[[Bibhutipur (Vidhan Sabha constituency)|Bibhutipur]]
|
|Ajay Kumar
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist)|CPI(M)]]
|73822
|45
|Ram Balak Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|33326
|20.31
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''40496'''</span>
|-
|139
|[[Rosera (Vidhan Sabha constituency)|Rosera]]
|
|Birendra Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|87163
|47.93
|Nagendra Kumar Vikal
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|51419
|28.27
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''35744'''</span>
|-
|140
|[[Hasanpur (Vidhan Sabha constituency)|Hasanpur]]
|
|[[Tej Pratap Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|80991
|47.27
|[[Raj Kumar Ray]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|59852
|34.93
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''21139'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Begusarai district|<span style="color:white;">'''Begusarai District'''</span>]]
|-
|141
|[[Cheria-Bariarpur (Vidhan Sabha constituency)|Cheria-Bariarpur]]
|
|[[Raj Banshi Mahto]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68635
|45.22
|[[Manju Verma]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|27738
|18.27
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''40897'''</span>
|Rowspan=7 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|142
|[[Bachhwara (Vidhan Sabha constituency)|Bachhwara]]
|
|Surendra Mehata
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|54738
|30.21
|Abdhesh Kumar Rai
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|54254
|29.94
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''484'''</span>
|-
|143
|[[Teghra (Vidhan Sabha constituency)|Teghra]]
|
|[[Ram Ratan Singh]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|85229
|49.8
|Birendra Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|37250
|21.77
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''47979'''</span>
|-
|144
|[[Matihani (Vidhan Sabha constituency)|Matihani]]
|
|Raj Kumar Singh
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|61364
|29.64
|Narendra Kumar Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|61031
|29.48
|style="background:#0093DD|<span style="color:white;">'''333'''</span>
|-
|145
|[[Sahebpur Kamal (Vidhan Sabha constituency)|Sahebpur Kamal]]
|
|Satanand Sambuddha
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64888
|41.45
|Shashikant Kumar Shashi
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|50663
|32.36
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''14225'''</span>
|-
|146
|[[Begusarai (Vidhan Sabha constituency)|Begusarai]]
|
|Kundan Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|74217
|39.66
|[[Amita Bhushan]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|69663
|37.23
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''4554'''</span>
|-
|147
|[[Bakhri (Vidhan Sabha constituency)|Bakhri]]
|
|[[Suryakant Paswan]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India|CPI]]
|72177
|44.14
|Ramshankar Paswan
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|71400
|43.67
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''777'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Khagaria district|<span style="color:white;">'''Khagaria District'''</span>]]
|-
|148
|[[Alauli (Vidhan Sabha constituency)|Alauli]]
|
|Ramvriksh Sada
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|47183
|32.69
|Sadhna Devi
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|44410
|30.77
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''2773'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|149
|[[Khagaria (Vidhan Sabha constituency)|Khagaria]]
|
|[[Chhatrapati Yadav]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|46980
|31.14
|[[Poonam Devi Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|43980
|29.15
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''3000'''</span>
|-
|150
|[[Beldaur (Vidhan Sabha constituency)|Beldaur]]
|
|Panna Lal Singh Patel
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|56541
|31.95
|Chandan Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|51433
|29.06
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''5108'''</span>
|-
|151
|[[Parbatta (Vidhan Sabha constituency)|Parbatta]]
|
|Sanjeev Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|77226
|41.61
|Digambar Prasad Tiwary
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|76275
|41.1
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''951'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Bhagalpur district|<span style="color:white;">'''Bhagalpur District'''</span>]]
|-
|152
|[[Bihpur (Vidhan Sabha constituency)|Bihpur]]
|
|Kumar Shailendra
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|72938
|48.53
|[[Shailesh Kumar Mandal]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|66809
|44.45
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''6129'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|153
|[[Gopalpur, Bihar (Vidhan Sabha constituency)|Gopalpur]]
|
|Narendra Kumar Niraj
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|75533
|46.39
|Shailesh Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|51072
|31.37
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''24461'''</span>
|-
|154
|[[Pirpainti (Vidhan Sabha constituency)|Pirpainti]]
|
|Lalan Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|96229
|48.54
|Ram Vilash Paswan
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|69210
|34.91
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''27019'''</span>
|-
|155
|[[Kahalgaon (Vidhan Sabha constituency)|Kahalgaon]]
|
|Pawan Kumar Yadav
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|115538
|56.23
|Shubhanand Mukesh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|72645
|35.36
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''42893'''</span>
|bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|156
|[[Bhagalpur (Vidhan Sabha constituency)|Bhagalpur]]
|
|[[Ajeet Sharma]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|65502
|40.52
|Rohit Pandey
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|64389
|39.83
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''1113'''</span>
|bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|157
|[[Sultanganj (Vidhan Sabha constituency)|Sultanganj]]
|
|Lalit Narayan Mandal
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|72823
|42.58
|Lalan Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|61258
|35.82
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''11565'''</span>
|bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|158
|[[Nathnagar (Vidhan Sabha constituency)|Nathnagar]]
|
|Ali Ashraf Siddiqui
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78832
|40.41
|[[Lakshmikant Mandal]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|71076
|36.44
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''7756'''</span>
|bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Banka district|<span style="color:white;">'''Banka District'''</span>]]
|-
|159
|[[Amarpur (Vidhan Sabha constituency)|Amarpur]]
|
|Jayant Raj
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|54308
|33.13
|Jitendra Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|51194
|31.23
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''3114'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|160
|[[Dhoraiya (Vidhan Sabha constituency)|Dhoraiya]]
|
|[[Bhudeo Choudhary]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78646
|43.74
|[[Manish Kumar]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|75959
|42.24
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''2687'''</span>
|-
|161
|[[Banka (Vidhan Sabha constituency)|Banka]]
|
|[[Ramnarayan Mandal]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|69762
|43.8
|Javed Iqbal Ansari
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|52934
|33.24
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''16828'''</span>
|-
|162
|[[Katoria (Vidhan Sabha constituency)|Katoria]]
|
|Nikki Hembrom
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|74785
|47.01
|[[Sweety Sima Hembram]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68364
|42.98
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''6421'''</span>
|-
|163
|[[Belhar (Vidhan Sabha constituency)|Belhar]]
|
|Manoj Yadav
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|73589
|40.16
|[[Ramdeo Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71116
|38.81
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''2473'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Munger district|<span style="color:white;">'''Munger District'''</span>]]
|-
|164
|[[Tarapur (Vidhan Sabha constituency)|Tarapur]]
|
|Mewa Lal Choudhary
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|64468
|36.93
|Divya Prakash
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|57243
|32.8
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''7225'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|165
|[[Munger (Vidhan Sabha constituency)|Munger]]
|
|Pranav Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|75573
|45.74
|Avinash Kumar Vidhyarthi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|74329
|44.99
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''1244'''</span>
|-
|166
|[[Jamalpur, Munger (Vidhan Sabha constituency)|Jamalpur]]
|
|Ajay Kumar Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|57196
|37.65
|[[Shailesh Kumar (politician)|Shailesh Kumar]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|52764
|34.73
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''4432'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Lakhisarai district|<span style="color:white;">'''Lakhisarai District'''</span>]]
|-
|167
|[[Suryagarha (Vidhan Sabha constituency)|Surajgarha]]
|
|[[Prahlad Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|62306
|32.82
|Ramanand Mandal
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|52717
|27.77
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''9589'''</span>
|Rowspan=2 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|168
|[[Lakhisarai (Vidhan Sabha constituency)|Lakhisarai]]
|
|Vijay Kumar Sinha
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|74212
|38.2
|Amaresh Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|63729
|32.8
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10483'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Sheikhpura district|<span style="color:white;">'''Sheikhpura District'''</span>]]
|-
|169
|[[Sheikhpura (Vidhan Sabha constituency)|Sheikhpura]]
|
|Vijay Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|56365
|39.02
|Randhir Kumar Soni
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|50249
|34.78
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''6116'''</span>
|Rowspan=2 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|170
|[[Barbigha (Vidhan Sabha constituency)|Barbigha]]
|
|Sudarshan Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|39878
|33.19
|Gajanand Shahi
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|39765
|33.09
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''113'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Nalanda district|<span style="color:white;">'''Nalanda District'''</span>]]
|-
|171
|[[Asthawan (Vidhan Sabha constituency)|Asthawan]]
|
|Jitendra Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|51525
|35.75
|Anil Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|39925
|27.7
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''11600'''</span>
|Rowspan=7 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|172
|[[Biharsharif (Vidhan Sabha constituency)|Biharsharif]]
|
|[[Sunil Kumar (politician)|Sunil Kumar]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|81888
|44.55
|Sunil Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|66786
|36.34
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''15102'''</span>
|-
|173
|[[Rajgir (Vidhan Sabha constituency)|Rajgir]]
|
|Kaushal Kishore
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|67191
|42.58
|Ravi Jyoti Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|51143
|32.41
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''16048'''</span>
|-
|174
|[[Islampur, Nalanda (Vidhan Sabha constituency)|Islampur]]
|
|Rakesh Kumar Roushan
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|68088
|41.65
|Chandra Sen Prasad
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|64390
|39.39
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''3698'''</span>
|-
|175
|[[Hilsa (Vidhan Sabha constituency)|Hilsa]]
|
|Krishnamurari Sharan
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|61848
|37.35
|[[Shakti Singh Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|61836
|37.35
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''12'''</span>
|-
|176
|[[Nalanda (Vidhan Sabha constituency)|Nalanda]]
|
|[[Shrawan Kumar (politician)|Shrawan Kumar]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|66066
|38.97
|Kaushalendra Kumar
|bgcolor=#FF6633|
|JVP
|49989
|29.48
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''16077'''</span>
|-
|177
|[[Harnaut (Vidhan Sabha constituency)|Harnaut]]
|
|Hari Narayan Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|65404
|41.24
|Mamata Devi
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|38163
|24.06
|style="background:#003366|<span style="color:white;">'''27241'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Patna district|<span style="color:white;">'''Patna District'''</span>]]
|-
|178
|[[Mokama (Vidhan Sabha constituency)|Mokama]]
|
|[[Anant Kumar Singh]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|78721
|52.99
|Rajeev Lochan Narayan Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|42964
|28.92
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''35757'''</span>
|Rowspan=2 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|179
|[[Barh (Vidhan Sabha constituency)|Barh]]
|
|Gyanendra Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|49327
|32.94
|Satyendra Bahadur Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|39087
|26.1
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''10240'''</span>
|-
|180
|[[Bakhtiarpur (Vidhan Sabha constituency)|Bakhtiarpur]]
|
|[[Aniruddh Kumar Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|89483
|52.17
|[[Ranvijay Singh Yadav]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|68811
|40.12
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''20672'''</span>
|Rowspan=9 bgcolor=yellow|03.11.2020
|-
|181
|[[Digha (Vidhan Sabha constituency)|Digha]]
|
|[[Sanjeev Chaurasiya]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|97044
|57.09
|Shashi Yadav
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|50971
|29.98
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''46073'''</span>
|-
|182
|[[Bankipur (Vidhan Sabha constituency)|Bankipur]]
|
|[[Nitin Nabin]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|83068
|59.05
|[[Luv Sinha]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|44032
|31.3
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''39036'''</span>
|-
|183
|[[Kumhrar (Vidhan Sabha constituency)|Kumhrar]]
|
|Arun Kumar Sinha
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|81400
|54
|Dharamendra Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|54937
|36.44
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''26463'''</span>
|-
|184
|[[Patna Sahib (Vidhan Sabha constituency)|Patna Sahib]]
|
|[[Nand Kishore Yadav]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|97692
|51.91
|Pravin Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|79392
|42.19
|style="background:#FF9933|<span style="color:white;">'''18300'''</span>
|-
|185
|[[Fatuha (Vidhan Sabha constituency)|Fatuha]]
|
|[[Rama Nand Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|85769
|50.87
|Satyendra Kumar Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|66399
|39.38
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''19370'''</span>
|-
|186
|[[Danapur (Vidhan Sabha constituency)|Danapur]]
|
|[[Ritlal Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|89895
|48.44
|Asha Devi Sinha
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|73971
|39.86
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''15924'''</span>
|-
|187
|[[Maner (Vidhan Sabha constituency)|Maner]]
|
|[[Bhai Virendra]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|94223
|47.44
|Nikhil Anand
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|61306
|30.86
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''32917'''</span>
|-
|188
|[[Phulwari (Vidhan Sabha constituency)|Phulwari]]
|
|Gopal Ravidas
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|91124
|43.57
|Arun Manjhi
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|77267
|36.95
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''13857'''</span>
|-
|189
|[[Masaurhi (Vidhan Sabha constituency)|Masaurhi]]
|
|Rekha Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|98696
|50.21
|Nutan Paswan
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|66469
|33.81
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''32227'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|190
|[[Paliganj (Vidhan Sabha constituency)|Paliganj]]
|
|Sandeep Saurav
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|67917
|43.73
|[[Jai Vardhan Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|37002
|23.83
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''30915'''</span>
|-
|191
|[[Bikram (Vidhan Sabha constituency)|Bikram]]
|
|Siddharth Saurav Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|86177
|47.71
|Anil Kumar Singh
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|50717
|28.08
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''35460'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Bhojpur District, Bihar|<span style="color:white;">'''Bhojpur District'''</span>]]
|-
|192
|[[Sandesh (Vidhan Sabha constituency)|Sandesh]]
|
|Kiran Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|79599
|51.54
|[[Vijendra Kumar Yadav|Vijayendra Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|28992
|18.77
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''50607'''</span>
|Rowspan=7 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|193
|[[Barhara (Vidhan Sabha constituency)|Barhara]]
|
|Raghvendra Pratap Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|76182
|46.15
|[[Saroj Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71209
|43.13
|style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''4973'''</span>
|-
|194
|[[Arrah (Vidhan Sabha constituency)|Arrah]]
|
|[[Amrendra Pratap Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|71781
|45.05
|Quyamuddin Ansari
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|68779
|43.17
|style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''3002'''</span>
|-
|195
|[[Agiaon (Vidhan Sabha constituency)|Agiaon]]
|
|Manoj Manzil
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|86327
|61.39
|Prabhunath Prasad
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|37777
|26.87
|style="background:#FF0000 |<span style="color:white;">'''48550'''</span>
|-
|196
|[[Tarari (Vidhan Sabha constituency)|Tarari]]
|
|[[Sudama Prasad]]
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|73945
|43.53
|[[Sunil Pandey|Narendra Kumar Pandey]]
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|62930
|37.05
|style="background:#FF0000 |<span style="color:white;">'''11015'''</span>
|-
|197
|[[Jagdishpur (Vidhan Sabha constituency)|Jagdishpur]]
|
|[[Ram Vishnun Singh]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|66632
|39.68
|Sribhagwan Singh Kushwaha
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|44525
|26.51
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''22107'''</span>
|-
|198
|[[Shahpur (Vidhan Sabha constituency)|Shahpur]]
|
|Rahul Tiwari
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64393
|41.14
|Shobha Devi
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|41510
|26.52
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''22883'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Buxar district|<span style="color:white;">'''Buxar District'''</span>]]
|-
|199
|[[Brahampur (Vidhan Sabha constituency)|Brahampur]]
|
|[[Shambhu Nath Singh Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|90176
|48.64
|Hulas Pandey
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|39035
|21.05
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''51141'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|200
|[[Buxar (Vidhan Sabha constituency)|Buxar]]
|
|[[Sanjay Kumar Tiwari]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|59417
|36.38
|Parshuram Chaubey
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|55525
|33.99
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''3892'''</span>
|-
|201
|[[Dumraon (Vidhan Sabha constituency)|Dumraon]]
|
|Ajit Kumar Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|71320
|40.76
|Anjum Ara
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|46905
|26.81
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''24415'''</span>
|-
|202
|[[Rajpur (Bihar Vidhan Sabha constituency)|Rajpur]]
|
|Vishwanath Ram
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|67871
|36.76
|[[Santosh Kumar Nirala]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|46667
|25.28
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''21204'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Kaimur district|<span style="color:white;">'''Kaimur District'''</span>]]
|-
|203
|[[Ramgarh, Kaimur (Vidhan Sabha constituency)|Ramgarh]]
|
|Sudhakar Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|58083
|32.4
|[[Ambika Singh Yadav]]
|bgcolor=#22409A|
|[[Bahujan Samaj Party|BSP]]
|57894
|32.3
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''189'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|204
|[[Mohania (Vidhan Sabha constituency)|Mohania]]
|
|Sangita Kumari
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|61235
|37.84
|Niranjan Ram
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|49181
|30.39
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''12054'''</span>
|-
|205
|[[Bhabua (Vidhan Sabha constituency)|Bhabua]]
|
|Bharat Bind
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|57561
|32.98
|Rinki Rani Pandey
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|47516
|27.22
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''10045'''</span>
|-
|206
|[[Chainpur (Vidhan Sabha constituency)|Chainpur]]
|
|[[Mohd Zama Khan]]
|bgcolor=#22409A|
|[[Bahujan Samaj Party|BSP]]
|95245
|46.24
|[[Brij Kishor Bind]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|70951
|34.45
|style="background:#22409A|<span style="color:white;">'''24294'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Rohtas district|<span style="color:white;">'''Rohtas District'''</span>]]
|-
|207
|[[Chenari (Vidhan Sabha constituency)|Chenari]]
|
|Murari Prasad Gautham
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|71701
|41.25
|[[Lalan Paswan]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|53698
|30.89
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''18003'''</span>
|Rowspan=7 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|208
|[[Sasaram (Vidhan Sabha constituency)|Sasaram]]
|
|Rajesh Kumar Gupta
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|83303
|46.54
|Ashok Kumar
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|56880
|31.78
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''26423'''</span>
|-
|209
|[[Kargahar (Vidhan Sabha constituency)|Kargahar]]
|
|Santhosh Kumar Mishra
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|59763
|30.76
|Bashishth Singh
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|55680
|28.66
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''4083'''</span>
|-
|210
|[[Dinara (Vidhan Sabha constituency)|Dinara]]
|
|Vijay Kumar Mandal
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|59541
|34.97
|Rajendra Prasad Singh
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|51313
|30.13
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''8228'''</span>
|-
|211
|[[Nokha (Vidhan Sabha constituency)|Nokha]]
|
|Anita Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|65690
|44.15
|Nagendra Chandrawansi
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|48018
|32.27
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''17672'''</span>
|-
|212
|[[Dehri (Vidhan Sabha constituency)|Dehri]]
|
|Phate Bahadur Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64567
|41.57
|[[Satyanarayan Singh (Bihar politician, Dehri)|Satya Narayan Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|64103
|41.27
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''464'''</span>
|-
|213
|[[Karakat (Vidhan Sabha constituency)|Karakat]]
|
|Arun Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|82700
|48.19
|Rajeshwar Raj
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|64511
|37.59
|style="background:#FF0000|<span style="color:white;">'''18189'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Arwal district|<span style="color:white;">'''Arwal District'''</span>]]
|-
|214
|[[Arwal (Vidhan Sabha constituency)|Arwal]]
|
|Maha Nand Singh
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|68286
|47.18
|Dipak Kumar Sharma
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|48336
|33.4
|style="background:#FF0000 |<span style="color:white;">'''19950'''</span>
|Rowspan=2 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|215
|[[Kurtha (Vidhan Sabha constituency)|Kurtha]]
|
|Bagi Kumar Verma
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|54227
|39.54
|[[Satyadev Kushwaha|Satyadeo Singh]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|26417
|19.26
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''27810'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Jehanabad district|<span style="color:white;">'''Jehanabad District'''</span>]]
|-
|216
|[[Jehanabad (Vidhan Sabha constituency)|Jehanabad]]
|
|Suday Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|75030
|47.03
|Krishannandan Prasad Verma
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|41128
|25.78
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''33902'''</span>
|Rowspan=3 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|217
|[[Ghosi (Vidhan Sabha constituency)|Ghosi]]
|
|Ram Bali Singh Yadav
|bgcolor=#FF0000|
|[[Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|CPI(ML)L]]
|74712
|49.07
|[[Rahul Kumar (politician)|Rahul Kumar]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|57379
|37.68
|style="background:#FF0000 |<span style="color:white;">'''17333'''</span>
|-
|218
|[[Makhdumpur (Vidhan Sabha constituency)|Makhdumpur]]
|
|Satish Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|71571
|52.01
|Devendra Kumar
|bgcolor=#E74C3C|
|[[Hindustani Awam Morcha|HAM(S)]]
|49006
|35.62
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''22565'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Aurangabad district, Bihar|<span style="color:white;">'''Aurangabad District'''</span>]]
|-
|219
|[[Goh (Vidhan Sabha constituency)|Goh]]
|
|[[Bheem Kumar Yadav|Bhim Kumar Singh]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|81410
|44.07
|Manoj Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|45792
|24.79
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''35618'''</span>
|Rowspan=6 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|220
|[[Obra (Vidhan Sabha constituency)|Obra]]
|
|Rishi Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|63662
|36.24
|Prakash Chandra
|bgcolor=#0093DD|
|[[Lok Janshakti Party|LJP]]
|40994
|23.34
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''22668'''</span>
|-
|221
|[[Nabinagar (Vidhan Sabha constituency)|Nabinagar]]
|
|Vijay Kumar Singh
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|64943
|40.68
|[[Virendra Kumar Singh]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|44822
|28.07
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''20121'''</span>
|-
|222
|[[Kutumba (Vidhan Sabha constituency)|Kutumba]]
|
|Rajesh Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|50822
|36.61
|Sharwan Bhuinya
|bgcolor=#E74C3C|
|[[Hindustani Awam Morcha|HAM(S)]]
|34169
|24.61
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''16653'''</span>
|-
|223
|[[Aurangabad (Bihar Vidhan Sabha constituency)|Aurangabad]]
|
|[[Anand Shankar Singh]]
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|70018
|41.27
|[[Ramadhar Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|67775
|39.95
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''2243'''</span>
|-
|224
|[[Rafiganj (Vidhan Sabha constituency)|Rafiganj]]
|
|MD Nehaluddin
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|63325
|34.22
|Pramod Kumar Singh
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|53896
|29.12
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''9429'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Gaya district|<span style="color:white;">'''Gaya District'''</span>]]
|-
|225
|[[Gurua (Vidhan Sabha constituency)|Gurua]]
|
|Vinay Kumar
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|70761
|39.55
|[[Rajiv Nandan]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|64162
|35.86
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''6599'''</span>
|Rowspan=10 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|226
|[[Sherghati (Vidhan Sabha constituency)|Sherghati]]
|
|Manju Agrawal
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|61804
|35.74
|[[Vinod Prasad Yadav]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|45114
|26.09
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''16690'''</span>
|-
|227
|[[Imamganj (Vidhan Sabha constituency)|Imamganj]]
|
|[[Jitan Ram Manjhi]]
|bgcolor=#E74C3C|
|[[Hindustani Awam Morcha|HAM(S)]]
|78762
|45.36
|[[Uday Narayan Choudhary]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|62728
|36.12
|style="background:#E74C3C|<span style="color:white;">'''16034'''</span>
|-
|228
|[[Barachatti (Vidhan Sabha constituency)|Barachatti]]
|
|Jyoti Devi
|bgcolor=#E74C3C|
|[[Hindustani Awam Morcha|HAM(S)]]
|72491
|39.21
|Samata Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|66173
|35.79
|style="background:#E74C3C|<span style="color:white;">'''6318'''</span>
|-
|229
|[[Bodh Gaya (Vidhan Sabha constituency)|Bodh Gaya]]
|
|Kumar Sarvjeet
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|80926
|41.84
|[[Hari Manjhi]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|76218
|39.4
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''4708'''</span>
|-
|230
|[[Gaya Town (Vidhan Sabha constituency)|Gaya Town]]
|
|[[Prem Kumar (politician)|Prem Kumar]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|66932
|49.89
|Akhauri Onkar Nath
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|55034
|41.02
|style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''11898'''</span>
|-
|231
|[[Tikari (Vidhan Sabha constituency)|Tikari]]
|
|[[Anil Kumar (Bihar politician)|Anil Kumar]]
|bgcolor=#E74C3C|
|[[Hindustani Awam Morcha|HAM(S)]]
|70359
|37.69
|Sumant Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|67729
|36.28
|style="background:#E74C3C|<span style="color:white;">'''2630'''</span>
|-
|232
|[[Belaganj (Vidhan Sabha constituency)|Belaganj]]
|
|[[Surendra Prasad Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|79708
|46.91
|[[Abhay Kushwaha|Abhay Kumar Sinha]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|55745
|32.81
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''23963'''</span>
|-
|233
|[[Atri (Vidhan Sabha constituency)|Atri]]
|
|Ajay Yadav
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|62658
|36.55
|[[Manorama Devi]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|54727
|31.93
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''7931'''</span>
|-
|234
|[[Wazirganj (Vidhan Sabha constituency)|Wazirganj]]
|
|Birendra Singh
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|70713
|40.23
|Shashi Shekhar Singh
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|48283
|27.47
|style="background:#FF9933 |<span style="color:White;">'''22430'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Nawada district|<span style="color:white;">'''Nawada District'''</span>]]
|-
|235
|[[Rajauli (Vidhan Sabha constituency)|Rajauli]]
|
|Prakash Veer
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|69984
|41.72
|Kanhaiya Kumar
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|57391
|34.22
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''12593'''</span>
|Rowspan=5 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|236
|[[Hisua (Vidhan Sabha constituency)|Hisua]]
|
|Nitu Kumari
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|94930
|49.81
|[[Anil Singh (politician)|Anil Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|77839
|40.84
|style="background:#00BFFF|<span style="color:white;">'''17091'''</span>
|-
|237
|[[Nawada (Vidhan Sabha constituency)|Nawada]]
|
|Vibha Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|72345
|40.06
|Sharwan Kumar
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|46125
|25.51
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''26220'''</span>
|-
|238
|[[Gobindpur (Vidhan Sabha constituency)|Gobindpur]]
|
|Md Kamran
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|79557
|49.21
|Purnima Yadav
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|46483
|28.75
|style="background:#008000|<span style="color:white;">'''33074'''</span>
|-
|239
|[[Warsaliganj (Vidhan Sabha constituency)|Warsaliganj]]
|
|Aruna Devi
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|62451
|36.49
|Satish Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|53421
|31.22
|style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''9030'''</span>
|-
| colspan="15" align="center" bgcolor="grey"| [[Jamui district|<span style="color:white;">'''Jamui District'''</span>]]
|-
|240
|[[Sikandra (Bihar Vidhan Sabha constituency)|Sikandra]]
|
|Prafull Kumar Manjhi
|bgcolor=#E74C3C|
|[[Hindustani Awam Morcha|HAM(S)]]
|47061
|30.67
|Sudhir Kumar
|bgcolor=#00BFFF|
|[[Indian National Congress|INC]]
|41556
|27.09
| style="background:#E74C3C|<span style="color:white;">'''5505'''</span>
|Rowspan=4 bgcolor=#28E2FF|28.10.2020
|-
|241
|[[Jamui (Vidhan Sabha constituency)|Jamui]]
|
|[[Shreyasi Singh]]
|bgcolor=#FF9933|
|[[Bharatiya Janata Party|BJP]]
|79603
|43.89
|[[Vijay Prakash Yadav]]
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|38554
|21.26
| style="background:#FF9933 |<span style="color:white;">'''41049'''</span>
|-
|242
|[[Jhajha (Vidhan Sabha constituency)|Jhajha]]
|
|[[Damodar Rawat]]
|bgcolor=#003366|
|[[Janata Dal (United)|JD(U)]]
|76972
|39.55
|Rajendra Prasad
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|75293
|38.69
| style="background:#003366 |<span style="color:white;">'''1679'''</span>
|-
|243
|[[Chakai (Vidhan Sabha constituency)|Chakai]]
|
|Sumit Kumar Singh
|bgcolor=#DDDDDD|
|[[Independent politician|IND]]
|45548
|24.02
|Savitri Devi
|bgcolor=#008000|
|[[Rashtriya Janata Dal|RJD]]
|44967
|23.71
| style="background:#DDDDDD |<span style="color:White;">'''581'''</span>
|-
|}{{Pie chart
| caption= NDA distribution of 125 seats for a majority in 2020 Bihar Legislative Assembly election.
| radius = 70
| label1 = [[Bharatiya Janata Party|BJP]]-74
| value1 = 59.2 | color1 = #F39C12
| label2 = [[Janata Dal (United)|JDU]]-43
| value2 = 34.4 | color2 = #003366
| label3 = [[Hindustani Awam Morcha|HAM]]-4
| value3 = 3.2 | color3 = #E74C3C
| label4 = [[Vikassheel Insaan Party|VIP]]-4
| value4 = 3.2 | color4 = #0000FF
}}
==फल==
===सरकार बनउवल===
चुनाव ओरा गइला प [[बिहार के मुख्यमंत्री लोग के सूची|मुख्यमंत्री]] [[नीतीश कुमार]] रज्यपाल के आपन त्यागपत्र 13 नवंबर 2020 के दिहलें। 15 नवंबर 2020 के, 12:30 बजे एनडीए के सदस्य लोग भेंट कइलस आ [[नीतीश कुमार]] के आपन मुख्यमंत्री चुनलस। ओह भेंट मे [[नीतीश कुमार]] के एनडीए के नेता आ सरकार के मुख्यमंत्री चुनल गइल। एनडीए के नेता चुनइला के बादि, नीतीश कुमार कहलें जे ऊ मुख्यमंत्री नइखन बनल चाहत आ [[भारतीय जनता पार्टी]] से केहू के मुख्यमंत्री बनावल जाव। बाकिर [[भारतीय जनता पार्टी]] के जोर दिहला प ऊ एकरा सकार लीहलें। ओकर बाद नीतीश कुमार राज्यपाल लगे जा के सरकार बनावे के दावा कइलें।
===प्रतिक्रिया आ बिश्लेषण===
चुनाव के नतीजा आ गइला प नीतीश कुमार [[भारत के परधानमंत्री]] [[नरेंद्र मोदी]] के एनडीए के परचार मे जोगदान करे बदे धन्यवाद कइलन। [[नरेंद्र मोदी]] बिजय के घोसना करत कहलें जे "बिहार मे एक बेर फेनु लोकतंत्र के बिजय भइल बा।"<ref>{{Cite news|last=Schmall|first=Emily|last2=Kumar|first2=Hari|date=2020-11-10|title=India’s Modi Reverses His Fortunes in Crucial State|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/asia/india-bihar-election.html|access-date=2020-11-13|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-09|title=Bihar election updates: PM Modi says democracy has won with blessings of the people|url=https://theprint.in/politics/live-bihar-assembly-election-result-2020-tejashwi-yadav-mahagathbandhan-nitish-kumar-nda-seats-count-bjp-jdu-rjd-congress-vote-share/540430/|access-date=2020-11-13|website=ThePrint|language=en-US}}</ref>
नतीजा के देखि के, [[तेजस्वी यादव]] दावा कइलें जे ऊ लगो 130 सीट जीतल बा आ बहुमत ऊ लोग के मिलल बा बाकिर चुनाव आयोग नतीजा एनडीए के पक्ष मे दिहले बा। ऊ आगे कहलें जे महागठबंधन 20 गो सीट पोस्टल बैलट के गिनती के धांधली के चलते हारि गइल बा, आ एह बिसय प कोर्टो मे जाय के बाति कहलन।
[[टाइम पत्रिका]] एकरा मोदी के [[हिंदू राष्ट्रवाद]] के जीत कहलस। बिश्लेषण के अनुसार भाजपा राज्य मे पहिले से बेसि बरियार हो गइल बिया। 14वां दलाई लामा नीतीश कुमार के चुनाव जीतला के बधाई दिहलन।
===उप-चुनाव===
कुशेश्वर अस्थान आ तारापुर बिधानसभा से जीतल बिधायक लोग के मुअला पऽ 2021 मे ओहिजा उप-चुनाव भइल, जेह मे दुन्नो सीट जदयू जीतल।<ref name="बिहार उप-चुनाव 2021">{{cite news |title=Bihar Bypolls Results 2021 highlights: JD(U) wins both seats despite RJD's spirited fight in Tarapur |url=https://www.hindustantimes.com/cities/patna-news/bihar-bypolls-results-2021-live-updates-101635817113793.html |access-date=5 November 2021 |work=Hindustan Times |date=2 November 2021 |language=en}}</ref>
==इहो देखल जाय==
* [[बिहार बिधानसभा]]
{{clear}}
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:बिहार के राजनीति]]
[[श्रेणी:बिहार बिधानसभा|चुनाव 2020]]
hr7wlqb59cn2s6uoax6d50vfv6goz4a
अमीर खुसरो
0
79414
809053
689604
2026-10-28T13:20:09Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809053
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
|name = अमीर खुसरो
|background = non_vocal_instrumentalist
|image = Amir Khusro.jpg
|image_size = 200px
|caption = अपना चेला लोगन के सिखावत खुसरो
|birth_name = अबुल हसन यामिनुद्दीन खुसरो
|birth_date = 1253
|birth_place= पटियाली (अब उत्तर प्रदेश में)
|death_date = {{death year and age|1325|1253|10}}
|death_place = दिल्ली
|genre = ग़ज़ल, कव्वाली, रुबाई, तराना
|occupation = सूफ़ी, गायक, कबी, संगीतकार, लेखक, बिद्वान
|years_active=
}}
'''अबुल हसन यामीनुद्दीन ख़ुसरो''' (1253-1325 ई.), जिनका के [[अमीर खुसरो देहलवी]] के नाँव से जानल जाला, एगो भारतीय सूफ़ी गायक, कबी आ बिद्वान रहलें जे [[दिल्ली सल्तनत]] के दौर में रहलें। [[भारतीय उपमहादीप]] के सांस्कृतिक इतिहास में उ एगो प्रतिष्ठित ब्यक्ति बाड़े। ऊ रहस्यवादी रहलें आ दिल्ली के [[निजामुद्दीन औलिया]] के चेला रहलें।
मूल रूप से ऊ फ़ारसी भाषा में कबिता लिखें, बाकी एकरे अलावा [[हिंदवी]] में उनके रचना मिले लीं। अरबी, फ़ारसी आ हिंदवी के मिलजुल शब्दावली में लिखल एगो काब्य रचना ''ख़ालिक़ बरीं'' के उनहीं के रचना मानल जाला। खुसरू के कई गो उपाधि दिहल गइल बाड़ीं, "भारत के आवाज" भा "भारत के मैना" (''तूती-ए-हिंद''), आ उनुका के "उर्दू साहित्य के जनक" मानल जाला।
खुसरो के “कउवाली के जनक” मानल जाला जे एक किसिम के भक्ती वाली गीत होखे लीं आ पूरा उत्तर भारत आ पाकिस्तान में आजो चलन में बाड़ी; भारत में ग़जल के इस्टाइल में शुरुआत करवलें आ इहो भारत पाकिस्तान में अभिन ले गावल जा रहल बा। खुसरो कई किसिम के फ़ारसी कबिता सभ में माहिर रहलें जिनहना के पैदाइश फारस में मध्यकाल में भइल रहल। खुसरो कबिता के कई रूप सभ में लिखलें जइसे की गजल, मसनवी, किता, रुबाई, दो-बैत आ तरकीब-बंदी। गज़ल के बिकास में इनकर योगदान खास रहल।
खुसरो के बुझनी-बुझउवलो वाली रचना सभ खाती जानल जाला। इनके रचल एगो खास किसिम के बुझौवल सभ के मुकरी कहल जाला जिन्हन में पहिली कुछ लाइन में कौनों बात अस्थापित कइल जाला आ बाद में ओकरा से मुकर जाइल (पलट जाइल) जाला।
== परिवार आ ऊ जमाना ==
अमीर खुसरो के पैदाइश 1203 ई. में पटियाली नाँव के जगह प भइल जे आजकाल्ह [[उत्तर प्रदेश]] के [[कासगंज जिला]] (जे पहिले [[एटा जिला]] के हिस्सा रहल) में पड़े ला। इनके बाबूजी अमीर सैफ़ुद्दीन महमूद तुर्की मूल के रहलें आ महतारी बीबी दौलत नाज़ हिंदुस्तानी रहली। खुसरो सुन्नी मुसलमान रहलें। इनके बाबूजी ख़ुद [[समरकंद]] के लगे केश नाँव के अस्थान प पैदा भइल रहलें जे आजकाल्ह के [[उज्बेकिस्तान]] में बाटे।
चंगेज खान के हमला के बाद उहाँ के अधिकतर आबादी दुसरे जगहन पर भागि गइल जेह में से बहुत सारा लोग भारत आइल। अमीर सैफ़ुद्दीन केश से अपना लोगन के साथे बल्ख आ गइलेन आ उहाँ से दिल्ली के सुल्तान से शरण मँगलें जे मंजूर भइल आ। ओह समय दिल्ली के सुल्तान इल्तुतमिश रहलें जे ख़ुदे एही लोगन नियर तुर्की मूल के रहलें; सुल्तान एह लोग के स्वागत कइलेन आ पद आ जागीर दुनो दिहलें। 1230 ई. में अमीर सैफ़ुद्दीन के पटियाली में जमींदारी मिलल।
अमीर सैफ़ुद्दीन एकरे बाद बीबी दौलत नाज़ से बियाह कइलेन जे रावत अर्ज़ के बेटी रहली जे खुद गयासुद्दीन बलबन के दरबार में जुद्ध के मंत्री रहलें। बीबी दौलत नाज के परिवार उत्तर प्रदेश के राजपूत बिरादरी से रहल।
== सुरुआती समय ==
अमीर सैफ़ुद्दीन आ बीबी दौलतनाज़ के कुल चारि गो संतान भइल लोग: तीन गो बेटा (जे में से खुसरो भी एगो रहलें) आ एक ठो बेटी। अमीर सैफ़ुद्दीन महमूद 1260 ई. में गुजर गइलें, जब खुसरो बस आठे बरिस के रहलें। हालाँकि, एकरा बावजूद खुसरो पर अपना बाबूजी के अतना परभाव रहल कि ऊ [[इस्लाम]] आ [[सूफ़ी]] ज्ञान हासिल कइलेन आ [[तुर्की भाषा|तुर्की]], [[फ़ारसी]] आ [[अरबी]] भाषा में महारत पवलें। उनुके कबिता में बेर-बेर, आ उनुके जिनगी में, ऊ इहे जोर दे के कहें कि ऊ भारत के तुर्क (''तुर्क-ए-हिंदुस्तान'') हवें। अपना जनमभूँई खातिर प्रेम उनके पूरा रचना सभ में झलके ला। फ़ारसी के गीतकार शीराजुल्ला के हाफ़िज़ खुसरो के ''तूती-ए-हिंद'' (हिंदुस्तान के मैना, गीत गावे वाली चिरई) कहलें।
खुसरो तेज जेहन के लरिका रहलें। नवे बरिस के उमिर में ऊ शायरी सीखे आ लिखे लागल रहलें। उनुके पहिला दीवान (शायरी के किताब), ''तुह्फ़त-उस-सिग़र'' (लरिकाईं के तोहफ़ा), जेह में उनुके सोरह से अठारह बरिस के उमिर के बीचा के रचना रहल, 1271 ई. में संकलित भइल। 1273 में, जब खुसरो बीस बरिस के रहलें, उनुके बाबा के निधन भ गइल जे 113 बरिस के उमिर के रहलें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:भारत के लोग]]
[[श्रेणी:हिंदी-भाषा के कवि]]
[[श्रेणी:उर्दू शायर]]
{{poet-stub}}
5rzqj3tgi43zc2cuyaf1zja78dbnd8w
2022 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव
0
79877
808846
799778
2026-10-28T12:13:59Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808846
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox election
| election_name = 2022 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव
| country = भारत
| flag_year = 1996
| type = Legislative
| ongoing = no
| party_colour =
| previous_election = उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव, 2017
| previous_year = 2017
| election_date = फरवरी – मार्च 2022
| next_election = 2027 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव
| next_year = 2027
| seats_for_election = [[उत्तर प्रदेश बिधानसभा]] के कुल 403 सीटन प
| majority_seats = 202
| opinion_polls =
| turnout =
| image1 = [[File:The Uttar Pradesh Chief Minister, Shri Yogi Adityanath meeting the President, Shri Ram Nath Kovind, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on February 10, 2018 (cropped).jpg|100x100px]]
| leader1 = [[आदित्यनाथ]]
| party1 = [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
| alliance1 = एनडीए
| leader_since1 = 2017
| leaders_seat1 = एमएलसी
| last_election1 = 312 <br/> 39.67%
| seats1 =
| seat_change1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
| title = [[List of Chief Ministers of Uttar Pradesh|Chief Minister]]
| before_election = [[आदित्यनाथ]]
| before_party = भारतीय जनता पार्टी
| after_election = TBD
| after_party = TBD
| image2 = [[File:Akhilesh Yadav (14335961811).jpg|100x100px]]
| leader2 = [[अखिलेश यादव]]
| leader_since2 = 2012
| party2 = समाजवादी पार्टी
| alliance2 = समाजवादी गठबंधन
| leaders_seat2 = एमएलसी
| seats2 =
| last_election2 = 47 <br/> 21.82%
| seat_change2 =
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
| image3 = [[File:Mayawati.jpg|100x100px]]
| leader3 = [[मायावती]]
| party3 = बहुजन समाज पार्टी
| alliance3 =
| leader_since3 = 1995
| leaders_seat3 = ''नाही लड़ली''
| seats3 =
| last_election3 = 19
| seat_change3 =
| popular_vote3 =
| percentage3 =
| swing3 =
| image4 =
| leader4 = अनुप्रिया पटेल
| party4 = अपना दल (सोनेलाल)
| alliance4 = एनडीए
| leader_since4 = 2016
| leaders_seat4 = ''नाही लड़ली''
| last_election4 = 9
| seats_before4 =
| seats_needed4 =
| seats4 =
| seat_change4 =
| popular_vote4 =
| percentage4 =
| swing4 =
| image5 =
| leader5 = [[प्रियंका गांधी]]
| party5 = भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस
| alliance5 = यूपीए
| leader_since5 = 2019
| leaders_seat5 = TBD
| last_election5 = 7
| seats_before5 =
| seats_needed5 =
| seats5 =
| seat_change5 =
| popular_vote5 =
| percentage5 =
| swing5 =
| image6 = [[File:The Union Minister for Civil Aviation, Shri Ajit Singh holding a Press Conference, in New Delhi on June 01, 2012.jpg|100x100px]]
| leader6 = [[Ajit Singh (politician)|Ajit Singh]]
| party6 = राष्ट्रीय लोक दल
| alliance6 = Samajwadi Alliance
| leader_since6 = 1986
| leaders_seat6 = ''not contested''
| last_election6 = 1
| seats_before6 =
| seats_needed6 =
| seats6 =
| seat_change6 =
| popular_vote6 =
| percentage6 =
| swing6 =
| alliance7 = Samajwadi Alliance
| image_size =
| image7 = [[File:Shivpal Singh Yadav, 2016.jpg|100x100px]]
| last_election7 = New Party
| leader7 = [[Shivpal Singh Yadav]]
| leader_since7 = 1996
| leaders_seat7 = [[Jaswantnagar (Assembly constituency)|Jaswantnagar]]
| party7 = Pragatisheel Samajwadi Party (Lohiya)
| percentage7 =
| popular_vote7 =
| seat_change7 =
| seats7 =
| swing7 =
| alliance8 = -
| last_election8 = Did not contest
| image8 = [[File:Sanjay Singh.jpg|100x100px]]
| leader8 = [[Sanjay Singh (Indian politician)|Sanjay Singh]]
| leader_since8 = -
| leaders_seat8 = Sahidabad
| party8 = आम आदमी पार्टी
| percentage8 =
| popular_vote8 =
| seat_change8 =
| seats8 =
| swing8 =
}}
[[उत्तर प्रदेश]] मे '''बिधानसभा चुनाव''' 2022 के फरवरी से मार्च मास मे [[उत्तर प्रदेश बिधानसभा]] के 403 सदस्यन के चुने बदे होई। अभी के बिधानसभा के कार्यकाल 14 मार्च 2022 के ओराई।<ref>{{Cite web|url=https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/|title=Terms of the Houses|website=Election Commission of India}}</ref>
==पृष्ठभूमि==
==कार्यक्रम==
==गठबंधन==
=== {{legend2|{{National Democratic Alliance/meta/color}}|राष्ट्रीय लोकतांत्रिक गठबंधन|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{|class="sortable" width="40%" border="2" cellpadding="6" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;
|-
! style="background-color:#666666; color:white" | क्रमांक
! style="background-color:#666666; color:white" |दल
! style="background-color:#666666; color:white" |झंडा
! style="background-color:#666666; color:white" | चिन्ह
!style="background-color:#666666; color:white" |Photo!!style="background-color:#666666; color:white" |नेता
!style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white"|'''1.'''
| [[भारतीय जनता पार्टी]]
|
| [[File:Lotus flower symbol.svg|50px]]
| [[File:The Uttar Pradesh Chief Minister, Shri Yogi Adityanath meeting the President, Shri Ram Nath Kovind, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on February 10, 2018 (cropped).jpg|50px]]
| [[Yogi Adityanath]]
|
|-
|! style="text-align:center; color:black"|'''2.'''
| [[Apna Dal (Sonelal)]]
|
|
|
| [[Anupriya Patel]]
| ''TBD''
|-
|! style="text-align:center; background:;color:black"|'''3.'''
| [[NISHAD Party]]
|
|
|
| Sanjay Nishad
| ''TBD''
|}
=== {{legend2|{{Samajwadi Alliance/meta/color}}|Samajwadi Alliance |border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{|class="sortable" width="40%" border="2" cellpadding="6" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;
|-
! style="background-color:#666666; color:white" | No.
! style="background-color:#666666; color:white" |Party
! style="background-color:#666666; color:white" |Flag
! style="background-color:#666666; color:white" | Symbol
!style="background-color:#666666; color:white" |Photo!!style="background-color:#666666; color:white" |Leader
!style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|Samajwadi Party}};color:white"|'''1.'''
| [[Samajwadi Party]]
|
| [[File:Indian Election Symbol Cycle.png|50px]]
| [[File:Akhilesh Yadav (14335961811).jpg|50px]]
| [[Akhilesh Yadav]]
|-
|! style="text-align:center; background:{{Rashtriya Lok Dal/meta/color}};color:white"|'''2.'''
| [[Rashtriya Lok Dal]]<ref>{{Cite news|last=Kumar|first=Anuj|date=2021-03-20|title=SP and RLD back ‘social alliance’ to eject BJP in Assembly elections|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/sp-and-rld-back-social-alliance-to-eject-bjp-in-assembly-elections/article34113113.ece|access-date=2021-04-03|issn=0971-751X}}</ref>
|
| [[File:Indian Election Symbol Hand Pump.png|50px]]
|
| [[Jayant Chaudhary]]
| ''TBD''
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}};color:white"|'''3.'''
|[[Pragatisheel Samajwadi Party (Lohiya)]]
|[[File:प्रसपा लोहिया ध्वज.jpg|50px]]
|[[File:Stool (PSF).png|center|frameless|50px]]
|[[File:Shivpal Singh Yadav, 2016.jpg|50px]]
|[[Shivpal Singh Yadav]]
| [[Jaswantnagar (Assembly constituency)|Jaswantnagar]]
|}
=== {{legend2|{{party color|बहुजन समाज पार्टी}}|[[Bahujan Samaj Party]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{|class="sortable" width="40%" border="2" cellpadding="6" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;
|-
! style="background-color:#666666; color:white" | No.
! style="background-color:#666666; color:white" |Party
! style="background-color:#666666; color:white" |Flag
! style="background-color:#666666; color:white" | Symbol
!style="background-color:#666666; color:white" |Photo!!style="background-color:#666666; color:white" |Leader
!style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|बहुजन समाज पार्टी}};color:white"|'''1.'''
| [[Bahujan Samaj Party]]
| [[File:Elephant Bahujan Samaj Party.svg|50px]]
| [[File:Indian Election Symbol Elephant.png|60px]]
| [[File:Mayawati.jpg|50px]]
| [[Mayawati]]
| ''TBD''
|}
=== {{legend2|{{United Progressive Alliance/meta/color}}|[[United Progressive Alliance]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{|class="sortable" width="40%" border="2" cellpadding="6" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;
|-
! style="background-color:#666666; color:white" | No.
! style="background-color:#666666; color:white" |Party
! style="background-color:#666666; color:white" |Flag
! style="background-color:#666666; color:white" | Symbol
!style="background-color:#666666; color:white" |Photo!!style="background-color:#666666; color:white" |Leader
!style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white"|'''1.'''
| [[Indian National Congress]]
| [[File:Indian National Congress Flag.svg|50px]]
| [[File:Hand INC.svg|50px]]
|
| [[Priyanka Gandhi]]
| ''TBD''
|}
=== {{legend2|{{party color|Aam Aadmi Party}}|[[आम आदमी पार्टी]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{|class="sortable" width="40%" border="2" cellpadding="6" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;
|-
! style="background-color:#666666; color:white" | No.
! style="background-color:#666666; color:white" |Party
! style="background-color:#666666; color:white" |Flag
! style="background-color:#666666; color:white" | Symbol
!style="background-color:#666666; color:white" |Photo!!style="background-color:#666666; color:white" |Leader
!style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|Aam Aadmi Party}};color:white"|'''1.'''
| [[आम आदमी पार्टी]]
|
| [[File:AAP Symbol.png|50px]]
|
| [[Sanjay Singh (Indian politician)|Sanjay Singh]]
| [[Sahibabad (Assembly constituency)|Sahibabad]]
|}
=== {{legend2|{{Suheldev Bharatiya Samaj Party/meta/color}}|[[Bhagidari Sankalp Morcha]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{|class="sortable" width="40%" border="2" cellpadding="6" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid;
|-
! style="background-color:#666666; color:white" | No.
! style="background-color:#666666; color:white" |Party
! style="background-color:#666666; color:white" |Flag
! style="background-color:#666666; color:white" | Symbol
!style="background-color:#666666; color:white" |Photo!!style="background-color:#666666; color:white" |Leader
!style="background-color:#666666; color:white" |Seats contested
|-
|! style="text-align:center; background:{{Suheldev Bharatiya Samaj Party/meta/color}};color:white"|'''1.'''
| [[Suheldev Bharatiya Samaj Party]]
|
|
|
| [[Om Prakash Rajbhar]]
| ''TBD''
|-
|! style="text-align:center; background:{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}};color:white"|'''2.'''
| [[All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen]]
|
| [[File:Indian Election Symbol Kite.svg|50px]]
|
| Shaukat Ali
| ''TBD''
|-
|}
==ओपिनियन पोल==
{|class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:30px;"
|-
!class="wikitable" rowspan="2"|दिनांक
!class="wikitable" rowspan="2"|पोलिंग एजेंसी
|bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}"|
|bgcolor="{{party color|Samajwadi Party}}"|
|bgcolor="{{party color|बहुजन समाज पार्टी}}"|
|bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}"|
|style="background:gray;"|
|-
!style="width:90px;" class="wikitable"|[[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]]
!style="width:90px;" class="wikitable"|[[समाजवादी पार्टी|सपा]]
!style="width:70px;" class="wikitable"|[[बहुजन समाज पार्टी|बसपा]]
!style="width:70px;" class="wikitable"|[[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस|कांग्रेस]]
!style="width:70px;" class="wikitable"|अन्य
|-
|16 अक्टूबर 2021
|'''डी बी लाइव'''<ref>{{Cite AV media|date=16 अक्टूबर 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=o8qAVTnSSVA|title=5 राज्यों का opinion poll किसकी बनेगी सरकार {{!}} Uttar Pradesh {{!}} uttarakhand {{!}} Punjab {{!}} Goa {{!}} manipur|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi|access-date=17 अक्टूबर 2021}}</ref><ref>{{Cite AV media|date=16 अक्टूबर 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=8is5Ppv9plo|title=5 राज्यों का opinion poll किसकी बनेगी सरकार {{!}} Uttar Pradesh {{!}} uttarakhand {{!}} Punjab {{!}} Goa {{!}} manipur|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi|access-date=17 अक्टूबर 2021}}</ref><ref>{{Cite AV media|date=17 अक्टूबर 2021|title=UP में BJP को कौन दे रहा है टक्कर {{!}} uttar Pradesh assembly election opinion poll 2022 India {{!}}#DBLIVE|url=https://www.youtube.com/watch?v=eM5ePQMKzuA|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi|access-date=18 अक्टूबर 2021}}</ref>
|149-157
|'''189-197'''
|16-24
|25-33
|4-12
|-
|11 अक्टूबर 2021
|'''एन के डिजिटल मैगज़ीन'''<ref>{{Cite AV media|date=11 अक्टूबर 2021|title=Opinion Poll of Goa Manipur Punjab Uttarakhand and Uttar Pradesh Assembly Election 2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qxv_BOlWrkI|publisher=NK Digital Magazine|via=[[यूट्यूब]]|language=bn|access-date=11 अक्टूबर 2021}}</ref>
|'''180-190'''
|160-170
|10-15
|0-3
|0-5
|-
|rowspan="2"|4 सितंबर 2021
|rowspan="2"|'''डी बी लाइव'''<ref>{{cite AV media|date=28 अगस्त 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=8dpHOrf9GnE|title=Opinion Poll dblive {{!}} क्या है UP की जनता का मूड ? {{!}} UP Election 2022 {{!}} CM YOGI {{!}} Akhilesh yadav|access-date=4 सितंबर 2021|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref><ref>{{cite AV media|date=29 अगस्त 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=D1dofLSrccE|title=Opinion Poll {{!}} कौन बनेगा मुख्यमंत्री {{!}} UP Election 2022 {{!}} DBLIVE rajiv ji {{!}} CM YOGI #DBLIVE|access-date=30 सितंबर 2021|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref><ref>{{cite AV media|date=4 सितंबर 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=Rg3Vbvom-qo|title=5 राज्यों का opinion poll किसकी बनेगी सरकार {{!}} Uttar Pradesh {{!}} uttarakhand {{!}} Punjab {{!}} Goa {{!}} manipur|access-date=4 सितंबर 2021|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref><ref>{{cite AV media|date=5 सितंबर 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=vFDkAIuVHYg|title=UP में BJP को कौन दे रहा है टक्कर {{!}} uttar Pradesh assembly election opinion poll 2022 #DBLIVE|access-date=5 सितंबर 2021|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref>
|161-169
|'''171-179'''
|38-46
|7-15
|7-13
|-
|35.7%
|'''35.8%'''
|15.4%
|6.3%
|6.8%
|-
|rowspan="2"|18 अगस्त 2021
|rowspan="2"|'''एन के डिजिटल मैगज़ीन'''{{efn|name=fn1|एन के डिजिटल मैगज़ीन ने [[हैदराबाद]] स्थित एक एजेंसी के साथ साझेदारी में उत्तर प्रदेश के शहरी क्षेत्रों में यह सर्वेक्षण किया।}}<ref>{{cite AV media|date=18 अगस्त 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=6UoTBH9qr0c|title=উত্তর প্রদেশ বিধানসভা নির্বাচনের সমীক্ষা {{!}} Opinion poll of UP Assembly Election 2022|publisher=NK Digital Magazine|via=[[यूट्यूब]]|language=bn|access-date=24 अगस्त 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822080641/https://www.youtube.com/watch?v=6UoTBH9qr0c|archive-date=22 अगस्त 2021|url-status=live}}</ref>
|145-165
|'''168-190'''
|36-41
|25-29
|7-11
|-
|38.0%
|'''41.5%'''
|11.5%
|6.5%
|
|-
|31 जुलाई 2021
|'''डी बी लाइव'''<ref>{{cite AV media|date=31 जुलाई 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=9VRO3H3DFYs|title=5 राज्यों का opinion poll किसकी बनेगी सरकार {{!}} Uttar Pradesh {{!}} uttarakhand {{!}} Punjab {{!}} Goa {{!}} manipur|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref><ref>{{cite AV media|date=1 अगस्त 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=wBH1gdmtK9U|title=UP में BJP को कौन दे रहा है टक्कर {{!}} uttar Pradesh assembly election opinion poll 2022 #DBLIVE|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref>
|143-151
|'''178-186'''
|44-52
|12-20
|7-13
|-
|3 जुलाई 2021
|'''डी बी लाइव'''<ref>{{cite AV media|date=3 जुलाई 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=2CXmxLzy9q0|title=UP election 2022 {{!}}{{!}} samajwadi party {{!}}{{!}} BJP {{!}}{{!}} BSP{{!}}{{!}} UP public opinion {{!}}{{!}} UP opinion poll {{!}} #Dblive|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref><ref>{{cite AV media|date=4 जुलाई 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=1gpPXrWYVWc|title=UP में BJP को कौन दे रहा है टक्कर {{!}} uttar Pradesh assembly election opinion poll 2022 #DBLIVE|publisher=DB Live|via=[[यूट्यूब]]|language=hi}}</ref>
|145-153
|'''161-169'''
|60-68
|11-19
|7-13
|}
'''एन के डिजिटल मैगज़ीन''' और उनके चार सहयोगी एजेंसियों द्वारा की गई एक समीक्षा के मुताबिक उत्तर प्रदेश के 54% मतदाता योगी सरकार से असंतुष्ट है।<ref>{{Cite AV media|date=12 सितंबर 2021|title=UP & West Bengal Assembly Election Opinon Poll Part 1 {{!}} NK Digital|url=https://www.youtube.com/watch?v=-y1iPKonQ0Y|publisher=NK Digital Magazine|via=[[यूट्यूब]]|language=bn|access-date=19 सितंबर 2021}}</ref>
==चुनाव==
==नतीजा==
==सन्दर्भ==
===पादटीका===
{{Notelist}}
===उद्धरण===
{{reflist}}
g64qefz6dtmlbfkiaayf5hpnfqyb8aa
एसिड
0
79968
808896
781543
2026-10-28T12:21:07Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808896
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Zn reaction with HCl.JPG|230px|thumb|alt=धातु के पट्टी जेह पर कुछ दूरी ले दुसरे तरह के टेक्सचर देखात बा|जस्ता (जिंक) एगो आम धातु, हाइड्रोक्लोरिक एसिड के साथे रिएक्शन के बाद]]
'''एसिड''' ({{Lang|en|Acid}}; हिंदी: अम्ल) अइसन [[मॉलिक्यूल]] चाहे [[आयन]] होलें जे [[प्रोटान]] ([[हाइड्रोजन]] के आयन H<sup>+</sup>) दे सके लें (ब्रोंसटेड-लौउरी एसिड) या फिर अइसन जे इलेक्ट्रान जोड़ी के साथे कोवैलेंट बंध बना सके लें (लेविस एसिड)। आसान भाषा में कहल जाय तब ई अइसन केमिकल होलें जे रासायनिक रिएक्शन के समय [[क्षार]] (बेस) सभ के हाइड्रोजन के आयन दे सके लें। इनहन के [[pH]] मान 7 से कम होला। अइसन पदार्थ जिनहन के ई मान 7 से कम होखे एसिडिक पदार्थ कहालें।
एसिड सभ पानी में घुल जालें आ खट्ट सवाद वाला घोल बनावे लें। क्षार सभ के साथे क्रिया करे पर लवण (साल्ट्स) बनावे लें।
[[श्रेणी:एसिड| ]]
[[श्रेणी:रसायनशास्त्र]]
{{Chem-stub}}
f40vxp54dc474k914s4zu65dmkn6hfq
अल नासला
0
82243
809102
701064
2026-10-28T15:37:20Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809102
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Al_Naslaa_Rock_20211021_105005.jpg|thumb|240px|alt=एगो चट्टान जे बीच से दू हिस्सा में फाटल बाटे|अल नासला चट्टान]]
'''अल नासला चट्टान''' (''Al Naslaa rock formation'') [[सउदी अरब|सऊदी अरब]] में तायमा नखलिस्तान के लगभग 50 किमी दक्खिन में एगो चट्टान बाटे। ई चट्टान बीचोबीच से दू हिस्सा में बँटल बाटे आ दुनों हिस्सा अपना-अपना पातर आधार पर टिकल बाड़ें।<ref>{{Cite web|url=https://unusualplaces.org/al-naslaa-rock-formation/|title=Al Naslaa Rock Formation|last=Ilya|date=2014-09-07|website=Unusual Places|language=en-US|access-date=2021-09-18}}</ref> ई दू टुकड़ा में बँटा जाए के घटना कवना कारन से भइल ई मालुम नईखे बाकी ई अनुमान लगावल जाला कि एकर प्राकृतिक कारन हवा से उड़े वाला बालू के परभाव आ कभी-कभार होखे वाली बरखा हो सके ला।<ref>{{Cite web|url=https://english.alarabiya.net/variety/2020/02/24/Laser-or-erosion-Find-out-what-caused-the-perfect-split-in-Saudi-Arabia-s-Al-Naslaa-rock|title=Laser or erosion? Find out what caused the perfect split in Saudi Arabia’s Al Naslaa rock|last=Tamara|first=Abueish|date=2020-02-24|website=Al Arabiya English|language=en|access-date=2021-09-18}}</ref>
ई चट्टान करीबन 6 मीटर ऊँच आ 9 चाकर बाटे, आ साथे-साथ एकरे दक्खिनी-पुरबी सतह पर किसिम किसिम के चित्रकारी कइल गइल बा; अइसन चित्र सभ के पेट्रोग्लिफ़ कहल जाला जे चट्टान चाहे पाथर के सतह के काट के, रगर के, चाहे खरकोंच के बनावल जालें।<ref>{{Cite web|url=http://saudi-archaeology.com/gigapan/al-naslaa-tayma/|title=Al Naslaa, Tayma - Arabian Rock Art Heritage|website=saudi-archaeology.com|publisher=Layan Cultural Foundation Project|language=en-US|access-date=2021-09-18}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist}}
{{Coord|27.22945|N|38.57158|E|type:landmark|display=title}}
[[श्रेणी:सउदी अरब]]
{{geology-stub}}
eigpcy5smcuncwp7cwm4rh2qd4ahisc
घरेलू हवाईअड्डा
0
82782
808934
781580
2026-10-28T12:42:33Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808934
wikitext
text/x-wiki
'''घरेलू हवाईअड्डा''' ({{Lang|en|domestic airport}}) अइसन [[हवाईअड्डा]] होलें जे देस के भितरें आवागमन खातिर इस्तेमाल होखे लें। इनहन के '''अंतर्देशीय हवाईअड्डा''' भी कहल जाला। हालाँकि, [[इंटरनेशनल हवाईअड्डा]] सभ पर भी अलगा से घरेलू टर्मिनल हो सके लें जिनहन के इस्तेमाल घरेलू फ़्लाइट सभ खातिर होखे ला।
== इहो देखल जाय ==
* [[इंटरनेशनल हवाईअड्डा]]
* [[कस्टम हवाईअड्डा]]
[[श्रेणी:हवाईअड्डा]]
{{Aviation-stub}}
ai4h0x2out9rpeq7nkbve9dehm14gh1
अमेरिका के संबिधान
0
82815
809061
781582
2026-10-28T13:21:11Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809061
wikitext
text/x-wiki
'''अमेरिका के संबिधान''' ({{Lang|en|Constitution of the United States}}) [[अमेरिका]] के सबसे ऊँच कानून हवे। बस सात गो अनुच्छेद वाला ई संबिधान एगो आधारभूत डाकुमेंट हवे आ अमेरिका देस के सरकार के राष्ट्रीय संरचना आ स्वरुप के तय करे ला। ई दुनिया के सभसे पुरान लिखित संबिधान मानल जाला जे अभिन ले लागू होखे; मने की ई दुनियाँ के पहिला लिखित संबिधान हवे।
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]]
[[श्रेणी:संबिधान]]
{{US-stub}}
8mthdkt1pu63wq9325ynp1grwncsywi
एकेडमिक जर्नल
0
82934
808949
804360
2026-10-28T12:44:21Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808949
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Vitoria-University-Library-food-science-journals-4489.jpg|alt=|thumb|300x300px|कई किसिम के बिद्वत्तापूर्ण जर्नल छपे लें; एह फोटो में फ़ूड-साइंस के कुछ जर्नल देखावल गइल बाड़ें।]]
'''एकेडमिक जर्नल''' ({{Lang|en|academic journal}}) चाहे '''बिद्वत्तापूर्ण जर्नल''' ({{Lang|en|scholarly journal}}) अइसन [[जर्नल]] भा [[पीरियॉडिकल साहित्य|पीरियॉडिकल]] (निश्चित समय के आँतर पर छपे वाला प्रकाशन) होलें जिनहन में कौनों अकेडमिक बिसय भा ज्ञान के शाखा के बिद्वात्तापूर्ण लेख, रिसर्च-पेपर आ रिव्यू छपे लें। ई जर्नल साधारण तौर पर [[पियर रिव्यू|पियर-रिव्यू]] जर्नल होखे लें जिनहन के रेफ्रीड जर्नल भी कहल जाला।<ref>
{{cite book
|author1=Gary Blake
|author2=Robert W. Bly
|year=1993
|title=The Elements of Technical Writing
|url=https://archive.org/details/elementsoftechni0000blak
|page=[https://archive.org/details/elementsoftechni0000blak/page/113 113]
|publisher=Macmillan Publishers
|isbn=978-0-02-013085-7
}}</ref>
ज्ञान के शाखा के सोभाव के हिसाब से एह जर्नल सभ के रूप आ फंक्शन अलग हो सके लें; [[बैज्ञानिक जर्नल]] आ सामाजिक भा कला के बिसय के जर्नल सभ में कुछ अंतर हो सके ला; ई लेख अकेडमिक जर्नल सभ के आम साधारण लच्छन सभ के बारे में बाटे। एह तरह जर्नल सभ के सामग्री के रूप में छपे वाला लेख मौलिक रिसर्च, रिव्यू लेख, आ किताब के रिव्यू होखे ला।
दुनियाँ के पहिला अकेडमिक जर्नल, ''जर्नल दे सावंस'' (''Journal des sçavans'') के मानल जाला जे जनवरी 1665 में छपल। एकरे ठीक बाद ''फिलोसोफिकल ट्रांजेक्शंस ऑफ़ दि रॉयल सोसाइटी'' (मार्च 1665), आ ''मेमोइयर्स दे ल'अकेडमी दे साइंसेस़'' (''Mémoires de l'Académie des Sciences'') (1666) छपे शुरू भइलें। पूरा तरीका से पहिला [[पियर रिव्यू|पियर-रिव्यू]] जर्नल ''मेडिकल एस्सेस़ एंड ओब्ज़र्वेशंस'' (1733) रहल।<ref name="Mudrak">{{cite web |last=Mudrak |first=Ben |title=Scholarly Publishing: A Brief History |url=https://www.aje.com/en/arc/scholarly-publishing-brief-history/ |publisher=American Journal Experts |access-date=2018-06-18}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Academic journals}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:जर्नल]]
[[श्रेणी:पियर रिव्यू]]
[[श्रेणी:एकेडमिक पब्लिकेशन]]
{{lit-stub}}
d97pu3a510p54z9pmstvmnqfs4xa1aa
ज्वारभाटा क्षेत्र
0
83579
808933
781643
2026-10-28T12:42:27Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808933
wikitext
text/x-wiki
'''ज्वारभाटा क्षेत्र''' ({{Lang|en|Intertidal zone}}) समुंद्र के तीरे के अइसन क्षेत्र होला जे [[ज्वारभाटा]] के चलते समुंदर के पानी में बूड़त-उतिरात रहे ला। ज्वार आवे पर एह इलाका में पानी भर जाला आ भाटा के समय पानी खरक जाला आ ई इलाका पानी से बहरें उतिरा जाला।
{{clear}}
[[श्रेणी:समुंद्र बिज्ञान]]
[[श्रेणी:ज्वार-भाटा]]
{{ocean-stub}}
2uc51i37jfnktjupuhz8eqcxxkvs9d6
अल्बर्टा
0
83910
809123
786749
2026-10-28T15:39:13Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809123
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अल्बर्टा
| settlement_type = [[कनाडा के प्रांत आ राज्यक्षेत्र|प्रांत]] (प्रोविंस)
| image_flag = Flag of Alberta.svg
| image_shield = Coat of arms of Alberta.svg
| motto = {{lang-la|Fortis et liber}}<br /><small>("Strong and free")</small>
| image_map = Alberta in Canada 2.svg
| coordinates = {{Coord|54|59|30|N|114|22|36|W|type:adm1st_scale:30000000_region:CA-AB|notes=<ref>{{cite cgndb|IAQFZ|Alberta}}</ref>|display=inline,title}}
| seat_type = राजधानी
| seat = [[एडमोंटन]]
| seat1_type = सभसे बड़ शहर
| seat1 = [[कैलगरी]]
| area_rank = 6th
| area_total_km2 = 661848
| area_land_km2 = 640081
| area_water_km2 = 19531
| population_demonym = Albertan
| population_rank = 4था
| population_total = 4262635 <!-- Use "Population_est" below for latest StatCan quarterly estimate. -->
| population_footnotes = <ref name="Alberta">{{cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&GENDERlist=1&STATISTIClist=1&HEADERlist=0&DGUIDlist=2021A000248&SearchText=Alberta |title=Census Profile, 2021 Census of Population Profile table |work=Statistics Canada|date=February 9, 2022|access-date=February 9, 2022}}</ref>
| population_as_of = 2021
}}
'''अल्बर्टा''' चाहे '''अलबर्टा''' ({{Lang|en|Alberta}}) [[कनाडा]] देस के [[कनाडा के प्रांत आ राज्यक्षेत्र|तेरह गो प्रांत आ राज्यक्षेत्र]] सभ में से एगो प्रांत हवे। ई पच्छिमी कनाडा के हिस्सा हवे आ तीन गो प्रेयरी प्रांत सभ में गिनल जाला। एकरा पच्छिम में [[ब्रिटिश कोलंबिया]], उत्तर में [[नार्थवेस्ट टेरिटरी]], पूरुब में [[सस्कैचवन|सस्केचवान]] बाड़ें जबकि दक्खिन में ई [[अमेरिका]] के [[मोंटाना]] राज्य के साथे सीमा बनावे ला। ई कनाडा के दो गो अइसन प्रांत सभ में से एक हवे जे पूरा तरीका से जमीनी बाडर वाला हवें<ref name=":3">{{cite web|date=2011-04-01|title=Get to know Canada - Provinces and territories|url=https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/new-immigrants/prepare-life-canada/provinces-territories.html|access-date=2020-10-16|website=aem}}</ref> (दुसरका एकर पूरबी पड़ोसी सस्कैचवन हवे)। एह प्रांत के पूरबी हिस्सा [[ग्रेट प्लेन्स]] भूगोलीय क्षेत्र में आवे ला जबकि पच्छिमी हिस्सा [[रॉकी परबत]] सभ के सीमा वाला हवे। इहाँ के जलवायु मुख्य रूप से महादीपी जलवायु हवे हालाँकि, हवा के सूखापन के बदलाव के चलते मौसम में, खासतौर से तापमान में, तुरंत बदलाव होखे लें। एकरे पच्छिमी हिस्सा में मौसम में सीजनल बदलाव कुछ कम होखे लें, अक्सरहा बहे वाली [[चिनूक हवा]] के कारन।<ref>{{cite web|author=Erin Wenckstern|date=January 8, 2015|title=Chinook winds and Alberta weather|url=http://www.theweathernetwork.com/news/articles/chinook-winds-and-alberta-weather/43265|access-date=October 3, 2015|publisher=The Weather Network|archive-date=October 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004121500/http://www.theweathernetwork.com/news/articles/chinook-winds-and-alberta-weather/43265/|url-status=dead}}</ref>
अल्बर्टा कनाडा के 4था सभसे बड़ प्रांत हवे जेकर कुल रकबा {{cvt|661848|km2}},<ref>{{cite web|title=Alberta - Climate|url=https://www.britannica.com/place/Alberta-province|access-date=2020-10-16|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> बाटे आ आबादी के मामिला में भी ई के 4,262,635<ref name="Alberta"/> आबादी केसाथे 4थे अस्थान पर बाटे। अल्बर्टा के राजधानी [[एडमोंटन]] हवे आ सभसे बड़ शहर [[कैलगरी]] हवे।<ref>{{cite web|title=The 10 Biggest Cities In Alberta|url=https://www.worldatlas.com/articles/the-10-biggest-cities-in-alberta.html|access-date=2020-10-16|website=WorldAtlas|date=September 9, 2019}}</ref> ई दुनों शहर अल्बर्टा के सभसे बड़ सेंसस मेट्रो एरिया हवें आ दुनों के आबादी दस लाख से बेसी बाटे।<ref name=StatCan2016CMAsCAs>{{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/hlt-fst/pd-pl/Table.cfm?Lang=Eng&T=201&SR=1&S=3&O=D&RPP=25 |title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations, 2016 and 2011 censuses – 100% data (Alberta) |publisher=Statistics Canada |date=February 7, 2018 |access-date=December 29, 2020}}</ref> अल्बर्टा के आधा से बेसी आबादी एडमोंटन भा कैलगरी में निवास करे ला। अंग्रेजी एहिजा के ऑफिशियल भाषा हवे।
तेल आ पेट्रोलियम गैस इंडस्ट्री एह प्रांत के पहिचान हवे। इहाँ के अर्थब्यवस्था हाइड्रोकार्बन, पेट्रोकेमिकल इंडस्ट्री के साथे-साथ पशुधन, खेती आ एकदम आधुनिक फ्रंटियर टेक्नालजी पर आधारित बाटे। कनाडा के कुल तेल आ प्राकृतिक गैस के लगभग 70 प्रतिशत हिस्सा एही प्रांत से उपराजल जाला। साल 2018 में अल्बर्टा के उत्पादन एह क्षेत्र में CDN$338.2 मिलियन रहल जे एह देस के कुल जीडीपी के 15.27 % रहल।<ref>{{cite web|title=Economic Dashboard - Gross Domestic Product|url=https://economicdashboard.alberta.ca/grossdomesticproduct|access-date=2019-09-21|website=economicdashboard.alberta.ca|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/ref/dict/pop069-eng.cfm|title=Dictionary, Census of Population, 2016 - Market income|website=www12.statcan.gc.ca|date=May 3, 2017|access-date=2019-11-07}}</ref>
अल्बर्टा के एकरा प्राकृतिक सुंदरता खातिर भी जानल जाला, फॉसिल सभ के बहुलता आ कई गो [[नेचर रिजर्व]] (बायोस्फियर रिजर्व) सभ एहिजे बाड़ें। एह प्रांत में [[यूनेस्को]] द्वारा चिन्हित छ गो [[बिस्व धरोहर स्थल]] बाड़ें।<ref>{{cite web|title=World Heritage Sites in Alberta|url=https://www.albertaparks.ca/albertaparksca/management-land-use/national-international-programs/world-heritage-sites-in-alberta/|access-date=2020-10-16|website=www.albertaparks.ca}}</ref> इनहन के अलावा अउरियो कई गो नेशनल पार्क बहुत महत्व वाला बाड़ें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{commons|Alberta}}
* [https://www.alberta.ca Government of Alberta website]
* {{curlie|Regional/North_America/Canada/Alberta}}
* [https://web.archive.org/web/20190109112227/http://albertasource.ca/ Alberta Encyclopedia]
* [https://cartographic.info/ca_street/place.php?p=ab List of streets in Alberta with maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221228100129/https://cartographic.info/ca_street/place.php?p=ab |date=2022-12-28 }}
{{Provinces and territories of Canada}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:अल्बर्टा| ]]
[[श्रेणी:कनाडा के प्रांत आ राज्यक्षेत्र]]
{{Canada-stub}}
b2cjfiqjosvqn06b0k21om20mqzn4na
रूस के यूक्रेन पर हमला, 2022
0
84019
808848
716478
2026-10-28T12:14:13Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808848
wikitext
text/x-wiki
{{Current}}{{Infobox military conflict
| conflict = रूस के यूक्रेन पर हमला, 2022
| width =
| partof = [[रूस-यूक्रेन युद्ध]]
| image = 2022 Russian invasion of Ukraine.svg{{!}}border
| image_size = 350px
| alt =
| caption =
| date = {{start date|2022|02|24|df=y}} – वर्तमान ({{age in years, months and days|2022|02|24|df=y}})
| place = [[यूक्रेन]]
| coordinates = <!--Use the {{coord}} template -->
| map_type =
| map_relief =
| map_size =
| map_marksize =
| map_caption =
| map_label =
| territory =
| result =
| status = जारी
| combatants_header =
| combatant1 = रूस
| combatant2 = यूक्रेन
| commander1 =
| combatant3 =
| commander2 =
| commander3 =
| units1 =
| units2 =
| units3 =
| strength1 = {{plainlist|
* '''{{flagu|Russia}}:''' ~175,000<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html |author-last1=Julian E. |author-first1=Barnes |author-last2=Michael |author-first2=Crowley |author-last3=Eric |author-first3=Schmitt |title=Russia Positioning Helicopters, in Possible Sign of Ukraine Plans|date=10 January 2022|website=[[The New York Times]] |access-date=20 January 2022 |archive-date=22 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122100818/https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html |url-status=live |url-access=subscription |language=en |quote=American officials had expected additional Russian troops to stream toward the Ukrainian border in December and early January, building toward a force of 175,000.}}</ref>–190,000<ref>{{cite news|author-last=Bengali |author-first=Shashank |date=18 February 2022|title=The U.S. says Russia's troop buildup could be as high as 190,000 in and near Ukraine. |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/ukraine-russia-news|access-date=18 February 2022 |url-access=subscription |archive-date=18 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218063637/https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/ukraine-russia-news |url-status=live}}</ref> at the Ukrainian border
<!-- <Do not uncomment this until *the body of this article* clearly states (based on reliable sources) that Belarusian troops are fighting>* '''{{flagu|Belarus}}:'''
* 45,350 (Armed Forces)
* 110,000 (Paramilitary)
* 289,500 (Reserves)<ref name="The Military Balance2021" /> -->
* {{flagdeco|Donetsk People's Republic}} '''Donetsk PR:'''
* 20,000
* {{flagdeco|Luhansk People's Republic}} '''Luhansk PR:'''
* 14,000
}}
| strength2 = {{plainlist|
* '''{{flagu|Ukraine}}:'''
* 209,000 (Armed Forces)
* 102,000 (Paramilitary)
* 900,000 (Reserves)
}}
| strength3 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| notes =
| campaignbox =
}}
<!--do not add bold text to the lead, per [[WP:AVOIDBOLD]]-->
24 फरवरी 2022 के [[रूस]] द्वारा [[यूक्रेन]] पर बड़हन पैमाना पर हमला क दिहल गइल जे लमहर समय से चलत आ रहल [[रूस-यूक्रेन युद्ध]] के एगो बड़ पैमाना के घटना बाटे। एह हमला के तइयारी रूस द्वारा 2021 के सुरुआते में एह इलाका में सेना एकट्ठा करे से सुरू भइल; रूस के मांग रहल कि यूक्रेन के [[नाटो]] में मत सामिल कइल जाय।<ref>{{cite news|date=24 February 2022 |title=Why is Russia invading Ukraine and what does Putin want? |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-56720589 |access-date=24 February 2022 |archive-date=19 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219125518/https://www.bbc.com/news/world-europe-56720589 |url-status=live}}</ref> हमला करे के ठीक पहिले रूस द्वारा खुद-घोषित दू गो इलाका [[दोनेत्स्क पीपल्स रिपब्लिक]] आ [[लोहान्स्क पीपल्स रिपब्लिक]] के मान्यता दे दिहल गइल। एकरा बाद डोनबास इलाका में रूस के सेना हमला सुरू क दिहलस।
== प्रतिक्रिया ==
यूनाइटेड नेशंस के सेक्रेटरी जनरल एंटानियो गुटरेस रूस से आग्रह कइलें कि तत्काल हमला के रोक दिहल जाय, फ्रांस के आ अमेरिका के राजदूत लोग घोषणा कइल कि यूनाइटेड नेशंस के सिक्योरिटी काउंसिल (सुरक्षा परिषद) में प्रस्ताव ले आइल जाई।<ref>{{cite news |author-last1=MacNamee |author-first1=Garreth |title='We will hold the Kremlin accountable': International anger as Russia attacks Ukraine |url=https://www.thejournal.ie/ukraine-reaction-invasion-5691713-Feb2022/ |access-date=24 February 2022 |work=TheJournal.ie |language=en |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224052048/https://www.thejournal.ie/ukraine-reaction-invasion-5691713-Feb2022/ |url-status=live }}</ref> [[यूनाइटेड किंगडम]],<ref>{{cite news |author-last1=Demianyk |author-first1=Graeme |title=Boris Johnson Condemns Russia's 'Unprovoked Attack' On Ukraine |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/boris-johnson-response-attack-russia-ukraine-putin_uk_621713afe4b0afc668baee29?d_id=3199306 |access-date=24 February 2022 |work=[[HuffPost]] UK |date=24 February 2022 |language=en |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224064549/https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/boris-johnson-response-attack-russia-ukraine-putin_uk_621713afe4b0afc668baee29?d_id=3199306 |url-status=live }}</ref> [[अमेरिका]],<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news/card/biden-calls-putin-s-ukraine-actions-an-unprovoked-and-unjustified-attack-CGTFzK7GobHRwkC103AB |title=Biden Calls Putin's Ukraine Actions an 'Unprovoked and Unjustified' Attack |date=24 February 2022 |access-date=24 February 2022 |work=[[Wall Street Journal]] |author-first=Tarini |author-last=Parti |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224064548/https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news/card/biden-calls-putin-s-ukraine-actions-an-unprovoked-and-unjustified-attack-CGTFzK7GobHRwkC103AB |url-status=live}}</ref> [[कनाडा]]<ref>{{cite web |last1=Blanchfield |first1=Mike |last2=Berthiaume |first2=Lee |title=Trudeau condemns Russia's attack on Ukraine, says Russia will suffer consequences |url=https://www.cp24.com/world/trudeau-condemns-russia-s-attack-on-ukraine-says-russia-will-suffer-consequences-1.5793901 |website=CP24 |agency=The Canadian Press |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224151318/https://www.cp24.com/world/trudeau-condemns-russia-s-attack-on-ukraine-says-russia-will-suffer-consequences-1.5793901 |url-status=live }}</ref> आ यूरोपियन युनियन<ref>{{cite web|url=https://townhall.com/tipsheet/madelineleesman/2022/02/24/eu-to-hit-russia-with-new-sanctions-over-its-barbaric-invasion-of-ukraine-n2603729 |title=EU to hit Russia With New Sanctions Over Its "Barbaric" Invasion of Ukraine |date=24 February 2022 |website=Townhall |author-last=Leesman |author-first=Madeline |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224164649/https://townhall.com/tipsheet/madelineleesman/2022/02/24/eu-to-hit-russia-with-new-sanctions-over-its-barbaric-invasion-of-ukraine-n2603729 |url-status=live}}</ref> एह हमला केबिना उकसावा के कइल हमला आ अनियाव भरल बतवले बाड़ें आ घोषणा कइले बाड़ें की रूस के खिलाफ कठोर प्रतिबंध लगावल जाई।<ref>{{cite news|author-last=Rankin |author-first=Jennifer |author-last2=Holmes |author-first2=and Oliver |author-last3=Lock |author-first3=Samantha |author-last4=Harding |author-first4=Luke |author-last5=Boffey |author-first5=Daniel |author-last6=Boffey |author-first6=Daniel |author-last7=Chrisafis |author-first7=Angelique |author-last8=O'Carroll |author-first8=Lisa |author-last9=Roth |author-first9=Andrew |date=24 February 2022 |title=Ukraine crisis latest news: Russia invading on multiple fronts, former Ukrainian defence minister says |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/world/live/2022/feb/24/russia-invades-ukraine-declares-war-latest-news-live-updates-russian-invasion-vladimir-putin-explosions-bombing-kyiv-kharkiv |access-date=24 February 2022 |issn=0261-3077 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224075414/https://www.theguardian.com/world/live/2022/feb/24/russia-invades-ukraine-declares-war-latest-news-live-updates-russian-invasion-vladimir-putin-explosions-bombing-kyiv-kharkiv|url-status=live}}</ref> [[फ्रांस]],<ref>{{cite web|date=22 February 2022 |title=France's Macron demands 'targeted European sanctions' against Russia |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/02/22/France-s-Macron-demands-targeted-European-sanctions-against-Russia- |access-date=24 February 2022 |website=[[Al Arabiya]] English |language=en |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222134620/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/02/22/France-s-Macron-demands-targeted-European-sanctions-against-Russia- |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|date=21 February 2022 |title=France condemns 'paranoid' Putin address as Macron demands sanctions against Russia |url=https://www.thelocal.fr/20220221/macron-demands-targeted-european-sanctions-against-russia/ |access-date=24 February 2022 |website=The Local France |language=en-US |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222073456/https://www.thelocal.fr/20220221/macron-demands-targeted-european-sanctions-against-russia/|url-status=live}}</ref> [[स्पेन]], [[जापान]], [[इटली]], [[नार्वे]], आ [[जॉर्जिया (देश)|जॉर्जिया]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/norway-condemns-russias-military-attack-on-ukraine/id2902136/ |title=Norway condemns Russia's military attack on Ukraine|date=24 February 2022 |website=Government.no |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224104622/https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/norway-condemns-russias-military-attack-on-ukraine/id2902136/ |url-status=live}}</ref><ref name="auto">{{cite web|date=24 February 2022 |title=The Latest: EU plans 'harshest' sanctions against Russia |url=https://www.conchovalleyhomepage.com/news/national-news/the-latest-europe-warns-of-airspace-risks-around-ukraine/ |access-date=24 February 2022 |website=ConchoValleyHomepage.com |language=en-US |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224092119/https://www.conchovalleyhomepage.com/news/national-news/the-latest-europe-warns-of-airspace-risks-around-ukraine/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|date=24 February 2022 |title=Georgian nation shocked by Russian aggression in Ukraine, President declares |website=First Channel |language=en |url=https://1tv.ge/en/news/we-stand-in-solidarity-with-ukrainian-people-georgian-president-declares/ |access-date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224130256/https://1tv.ge/en/news/we-stand-in-solidarity-with-ukrainian-people-georgian-president-declares/ |url-status=live}}</ref> एकर निंदा कइले बाड़ें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons|2022 Russian invasion of Ukraine}}
* [https://www.bbc.com/hindi/international-60488793 यूक्रेन संकट और रूस का हमलाः कैसे क्या हुआ, अब तक क्या पता है], बीबीसी हिंदी पर
* [https://www.dw.com/hi/russia-invade-ukraine-world-leaders-codemn-putins-agression/g-60904486 रूस-यूक्रेन युद्ध में कौन सा देश किसके साथ है], डायेच विले पर
<!-- फालतू कड़ी न जोड़ल जाय -->
[[श्रेणी:रूस-यूक्रेन युद्ध]]
[[श्रेणी:यूक्रेन]]
[[श्रेणी:रूस]]
[[श्रेणी:यूरोप के राजनीति]]
4yb70hq82cs7iy3mizreqotf0hpk9cw
अजोव सागर
0
84063
808977
783996
2026-10-28T13:07:03Z
SM7Bot
7808
/* किताबी स्रोत */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808977
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox sea
| name = Sea of Azov
| image = Azow Sea Sunset.JPG
| caption = अजोव सागर के किनारा, नोवा याल्टा Nova Yalta, [[दोनेत्स्क ओब्लास्त]]
| image_bathymetry = Black Sea map.png
| caption_bathymetry = Sea of Azov, upper right
| location =
| coords = {{Coord|46|N|37|E|type:waterbody_scale:2500000|display=inline,title}}|pushpin_map=Europe
| type = [[सागर]]
| inflow = [[डॉन नदी]] आ कुबान नदी
| outflow = कर्च के जलजोड़ से [[काला सागर]] में
| catchment =
| basin_countries = [[रूस]] आ [[यूक्रेन]]
| length = {{convert|360|km|mi|abbr=on}}<ref name=k65/>
| width = {{convert|180|km|mi|abbr=on}}<ref name=k65/>
| area = {{convert|39000|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=k65/><ref>{{Cite web|url=http://www.blacksea-commission.org/_publ-ML-CH1.asp|title=Marine Litter Report|access-date=2022-02-25|archive-date=2022-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319062756/http://www.blacksea-commission.org/_publ-ML-CH1.asp|url-status=dead}}</ref>
| depth = {{convert|7|m}}<ref name=k65/>
| max-depth = {{convert|14|m|ft|abbr=on}}<ref name=k65/>
| volume = {{convert|290|km3|e6acre.ft|abbr=on}}<ref name=k65/>
| residence_time =
| shore =
| elevation =
| frozen =
| islands =
| cities =
| reference =
}} <!-- end of Infobox -->
'''अजोव सागर''' ({{Lang|en|Sea of Azov}}) पूरबी यूरोप में एगो सागर बा। ई सागर पूरा तरीका से जमीन से घेराइल बाटे सिवाय लगभग चार किलोमीटर चाकर [[कर्च के जलजोड़]] के, जे एकरा के [[काला सागर]] से जोड़े ला। कबो-काल्ह एकरा के काला सागर के उत्तरी बिस्तार मानल जाला।<ref>{{cite encyclopedia|title=Sea of Azov|url=http://www.britannica.com/place/Sea-of-Azov|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=2015-11-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/seaofazov.htm|publisher=worldatlas.com|title=Map of Sea of Azov|access-date=2015-11-26}}</ref> एकरा उत्तर-पच्छिम ओर [[यूक्रेन]] देस बाटे आ दक्खिन पूरुब में [[रूस]] देस बाटे। एह में [[डॉन नदी (रूस)|डॉन नदी]] आ कुबान नदी आ के गिरे लीं आ एह सागर के पानी लगातार काला सागर में कर्च के जलजोड़ से हो के बहे ला।
ई दुनियाँ से सबसे छीछिल सागर हवे जेकर गहिराई बस {{convert|0.9|and|14|m}}<ref name=k65>Kostianoy, p. 65</ref><ref>{{cite book|quote=With a maximum depth of only about {{convert|46|ft|m}}, the Azov is the world's shallowest sea|title=The New Encyclopædia Britannica|isbn=978-1-59339-236-9|year=2005|page=758|volume=1}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aeBEAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22|title=Academic American encyclopedia|volume=1|isbn=978-0-7172-2064-9|publisher=Grolier|year=1996|quote=The Azov is the world's shallowest sea, with depths ranging from {{convert|0.9|to|14|m|ft|abbr=on}}|page=388}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=7dWAAAAAMAAJ&q=Azov+%22shallowest+sea%22|title=Azov: shallowest sea |journal=National Geographic|year=1994|volume=185|page=138|publisher=National Geographic Society}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT|title=Earth from space|publisher=NASA|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510094152/http://eol.jsc.nasa.gov/sseop/EFS/photoinfo.pl?PHOTO=STS060-85-BT|archive-date=2011-05-10}}</ref> बाटे।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== किताबी स्रोत ==
{{refbegin}}
* {{cite book |last1 = Kosarev |first1 = Andrey G. |last2 = Kostianoy |first2 = Aleksey N. |title = The Black Sea Environment |url = https://books.google.com/books?id=IFlARv0gtMoC&pg=PA66 |publisher=Springer |year=2007 |isbn = 978-3-540-74291-3 }}
{{refend}}
[[श्रेणी:यूरोप के सागर]]
[[श्रेणी:यूक्रेन]]
[[श्रेणी:रूस]]
[[श्रेणी:काला सागर]]
{{Europe-geo-stub}}
in2267smgxhpu35f0b4erljbcfpsm1c
अगुंबे
0
84201
808965
781695
2026-10-28T13:05:39Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808965
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Agumbe
| native_name =
| native_name_lang = ka
| other_name =
| settlement_type = village
| image_skyline = Agumbe View point.jpg
| image_alt =
| image_caption = Clouds at Sunset point, Agumbe
| nicknames = [[Cherrapunji]] of [[South India]], [[Cherrapunji]] of [[Karnataka]], Rain City
| map_alt =
| map_caption =
| pushpin_map = Karnataka
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = Location of Agumbe
| coordinates = {{coord|13.5087|N|75.0959|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}| subdivision_type1 = State
| subdivision_name1 = [[Karnataka]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2 = [[Shimoga district]]
| subdivision_type3 = Region
| subdivision_name3 = [[Malenadu]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3
| elevation_footnotes = <ref name="AA"/>
| elevation_m = 823
| population_total = 600
| population_as_of =
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes = <ref name="HT"/>
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Kannada]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|आइएसटी]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = 577411
| area_code_type = Telephone code
| area_code = 08181
| registration_plate = KA-14
| website =
| footnotes =
}}
'''अगुंबे''' चाहे '''अगुम्बे''' ({{Lang|en|Agumbe}}; लोकल: '''''आगुंबे'''''), जेकरा के '''अगुंबे घाट''' के नाँव से भी जानल जाला, भारतीय राज्य [[कर्नाटक]] के [[शिमोगा जिला|शिवमोग्गा जिला]] में एगो जगह बा। ई तीर्थहल्ली तालुका (तहसील) के एगो गाँव हवे।
दक्खिनी भारत के पच्छिमी किनारा पर मौजूद [[पच्छिमी घाट]] परबत श्रेणी के बीच-बीच में कई जगह [[दर्रा]] बाड़ें जिनहन के "घाट" के नाँव से जानल जाला; जइसे कि पाल घाट, भोर घाट, थाल घाट वगैरह। अइसने दर्रा सभ में से मालनड क्षेत्र के ई आगुम्बे घाट भी एगो दर्रा हवे जे शिवमोग्गा भा शिमोगा शहर के उडुपी से जोड़े ला।<ref name="नारायण">{{cite book |last1=नारायण |first1=के. प्रकाश |title=KNOW OUR KARNATAKA: A book for Competitive Exams |date=18 जनवरी 2018 |publisher=Pothi.com |page=27 |url=https://books.google.co.in/books?id=A1xHDwAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA27&dq=agumbe%20ghat&hl=hi&pg=PA27#v=onepage&q=agumbe%20ghat&f=false |access-date=5 मार्च 2022 |language=en}}</ref> एह घाट भा दर्रा से हो के जाए वाली सड़क शिमोगा-उडुपी-मंगलोर के एगो प्रमुख रास्ता हवे। सड़क मार्ग के चौड़ीकरण के हाल में दोबारा सुरुआत भइल बा जेकर माँग लमहर समय से रहल बाटे।<ref>{{cite news |title=वर्षों से लंबित आगुंबे घाट मार्ग के पृथक्करण का कार्य फिर शुरू {{!}} The work of separation of Agumbe Ghat road, pending for years, resumed |url=https://www.patrika.com/hubli-channel2/the-work-of-separation-of-agumbe-ghat-road-pending-for-years-resumed-6927078/ |access-date=5 मार्च 2022 |work=Patrika News |date=2 जुलाई 2021 |language=hi-IN}}</ref>
एकरे अलावा एह जगह के परसिद्धि "दक्खिन भारत के चेरापूँजी" के रूप में भी हवे काहें से कि ई इलाका भारी बरखा वाला इलाका हवे। ई इलाका घन जंगल वाला इलाका हवे जहाँ बरखाबन (रेनफॉरेस्ट) पावल जालें। ई अपना जीव बिबिधता खातिर भी परसिद्ध हवे। एहिजे अगुंबे रेनफॉरेस्ट रिसर्च स्टेशन के अस्थापना भइल बाटे। प्रमुख रूप से एह रिसर्च केंद्र के किंग कोबरा (भारतीय गेहुअन) साँप के सैंक्चुअरी के रूप में भइल रहल जे एह इलाका के खास पहिचान हवे।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:शिमोगा जिला]]
[[श्रेणी:कर्नाटक में पर्यटन]]
[[श्रेणी:पच्छिमी घाट]]
[[श्रेणी:कर्नाटक के भूगोल]]
[[श्रेणी:भारत के हिल स्टेशन]]
{{India-geo-stub}}
5f4dotpwlwnc7wcted18o2sbkd2ufqt
म्यूजियम
0
84777
808972
786331
2026-10-28T13:06:31Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808972
wikitext
text/x-wiki
[[File:World museums.png|thumb|Map of museums all over the world {{nowrap|([[ShareMap:traveler/Musuems|interactive version]])}}]]
'''म्यूजियम''' ({{Lang|en|museum}}) जेकरा हिंदी में '''संग्रहालय''' आ उर्दू में '''अजायबघर''' कहल जाला, कौनों बिल्डिंग भा संस्था होखे ले जे पुराना चीजन के रखरखाव आ उनहन के डिस्प्ले करे ले; ई चीज सभ सांस्कृतिक, इतिहासी, कलात्मक, भा बैज्ञानिक महत्त्व के चीज हो सके लीं। बहुत सारा पब्लिक म्यूजियम सभ आपन कलेक्शन के आम जनता खातिर देखे के सजा के रखे लें आ ई परमानेंट चाहे टेम्परेरी तरीका से जनता खातिर खुलल रहे लें। बड़हन म्यूजियम सभ दुनिया के बड़हन शहरन में बाड़ें। आम जनता के देखे के अलावा म्यूजियम सभ के मकसद बैज्ञानिक आ इतिहासी चीजन के संरक्षण भी होला जवना के कि भाबिस्य के बैज्ञानिक आ रिसर्चर लोग अपना खोज में एह सामानन के अध्ययन क सके।
{{clear}}
== बाहरी कड़ी ==
* {{Commons category-inline|Museums}}
* [http://icom.museum/ International Council of Museums]
* [https://museist.com Museums of the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104041146/https://museist.com/ |date=2021-11-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20121212063856/http://archives.icom.museum/vlmp/ VLmp directory of museums]
* {{curlie|Reference/Museums|Museums}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:म्यूजियम| ]]
pqqqeruti9tsvtpeprj4f8zmemkjpjf
120 दिन के हवा
0
85002
808819
781758
2026-10-28T12:09:02Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808819
wikitext
text/x-wiki
'''120-दिन के हवा''' ({{Lang|en|Wind of 120 days}}) चाहे '''बाद-इ-सद-ओ-बिस्त-रोज़''' ({{lang-fa|باد صد و بیست روزه}}) चाहे '''सिस्तान हवा''' [[ईरान]] में बहे वाली [[लोकल हवा सभ के लिस्ट|लोकल हवा]] हवे। ई हवा [[खमसिन]] के नियर होले, गरम आ धूर-धक्कड़ भरल। ईरान के सिस्तान आ बलूचिस्तान प्रांत के ओर बहे के कारन एकर नाँव सिस्तान हवा हवे।
इ गरम हवा होखे लीं आ [[गरमी (सीजन)|गर्मी के सीजन]] में बहे लीं। इनहन के सभसे तेज बहाव [[सिस्तान इलाका]] में होखे ला जहाँ ई उत्तर से दक्खिन बहे लीं आ पहाड़न के लंबवत बहत हैरियर-रड घाटी आ मोरग़ाब घाटी से हो के पठारी प्रदेश में प्रवेश करे लीं; ई हवा के लोकल सिस्टम मई से अगस्त महीना ले बहुत परभावी रहे ला।<ref>{{cite book |last1=Ghorbani |first1=Mansour |title=The Economic Geology of Iran: Mineral Deposits and Natural Resources |date=27 मार्च 2013 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-94-007-5625-0 |page=17 |url=https://books.google.co.in/books?id=eZNEAAAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA17&dq=sistan%20winds%20iran&hl=hi&pg=PA17#v=onepage&q=sistan%20winds%20iran&f=false |access-date=22 अप्रैल 2022 |language=en}}</ref>
एकर नाँव फ़ारसी में ''बाद-इ-सद-ओ-बिस्त-रोज़'' के शाब्दिक अरथ हवे 120 दिन बहे वाली हवा; अइसन इनहन के चार महीना बहे के कारण कहल जाला। हवा के टिपिकल स्पीड 30–40 किमी प्रति घंटा होला; हालाँकि, एकर इस्पीड 100–110 किलोमीटर प्रति घंटा ले हो सके ला।
[[शमाल]] के साथे साथ ई ईरान के दुसरी प्रमुख लोकल हवा हवे।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[खमसिन]]
* [[शमाल]]
* [[लोकल हवा सभ के लिस्ट]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:हवा सभ]]
{{Climate-stub}}
e0ttepmaq4yith56t7k19s36yf31lfx
अफ्रीकन सैक्रेड आइबिस
0
86157
809027
781829
2026-10-28T13:13:34Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809027
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox
|name=African sacred ibis
|status=LC
|status_system=IUCN3.1
|status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Threskiornis aethiopicus'' |volume=2018 |page=e.T22697510A132068562 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22697510A132068562.en |access-date=19 November 2021}}</ref>
|image=Sacred ibis (Threskiornis aethiopicus).jpg
|image_caption= [[इथियोपिया]] में
|taxon=Threskiornis aethiopicus
|authority=([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)
|synonyms=''Tantalus aethiopicus'' <small>Latham, 1790</small>
|range_map=ThreskiornisAethiopicusIUCNver2024.png
|range_map_caption=Native and introduced ranges''
}}
[[File:Helig Ibis - Ystad 26 dec 2015.ogv|thumb|African sacred ibis in [[Ystad]], [[Sweden]]]]
'''अफ्रीकन सैक्रेड आइबिस''' (({{Lang|en|African sacred ibis}}); बैज्ञानिक नाँव: ''Threskiornis aethiopicus'') आइबिस चिरई सभ के एगो [[प्रजाति]] हवे जे पानी में चले वाला थ्रेसकियोंर्नीथिडाए [[परिवार (जीव बिज्ञान)|परिवार]] में आवे ले। ई [[अफिरका]] आ [[मध्य पूरुब|मध्य पूर्ब]] के देसन के मूल निवासी चिरई हवे। बिसेस रूप से ई चिरई प्राचीन [[मिस्र]] के लोगन द्वारा धार्मिक महत्व दिहल जाए खातिर जानल जाला; प्राचीन मिस्र के सभ्यता आ धरम में एकरा के [[थोथ]] नाँव के देवता से जोड़ल गइल रहे। एकरा बावजूद ई चिरई खुद मिस्र देस से लोकल रूप में अब बिलुप्त (एकस्ट्रिपेटेड) भ गइल बाटे।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Threskiornis aethiopicus}}
* [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/091.pdf Sacred Ibis] - ''[[Southern African Bird Atlas Project|The Atlas of Southern African Birds]]''
* [https://web.archive.org/web/20161126003457/http://www.europe-aliens.org/speciesFactsheet.do?speciesId=50480 Invasive Species Factsheet African sacred ibis] on DAISIE European Invasive Alien Species Gateway
* {{VIREO|African+Sacred+Ibis}}
{{Taxonbar|from=Q208763}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:अफिरका के चिरई]]
{{bird-stub}}
a842ku9b1pzs1inbg815fq7dz9ags5d
14वाँ दलाई लामा
0
86198
808824
727581
2026-10-28T12:10:05Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808824
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = तेन्जिंग ग्यात्सो
| title = दलाई लामा
| image = Dalai Lama in 2012 02.jpg
| religion = [[Tibetan Buddhism]] ([[Gelug]] school)
| school =
| reign = 22 February 1940 – present
| caption = 2012 में 14वाँ दलाई लामा
| alt = Tenzin Gyatso speaking
| succession = 14th [[Dalai Lama]]
| predecessor = [[13th Dalai Lama|Thubten Gyatso]]
| reg-type =
| regent = {{indented plainlist|
*[[Jamphel Yeshe Gyaltsen|5th Reting Rinpoche]] {{small|(1934–1941)}}
*[[3rd Taktra Rinpoche]] {{small|(1941–1950)}} }}
| succession1 = Head of the Tibetan Administration for Tibetans-in-exile<ref>From Article 31 of Charter of the Tibetans-in-exile 1991: "The Council of Regency shall exercise executive powers and authority in the following circumstances: (1)(a) of His Holiness the Dalai Lama has not assumed or retained the powers of the head of the Tibetan Administration and the executive functions therein;"</ref>
| reign-type1 = In office
| reign1 = 14 June 1991–2011
| predecessor1 = Position established
| succession2 = [[Head of State]] of Tibet<ref>From chapter 5 of Constitution of Tibet(1963): "Without prejudice to the generality of the foregoing provisions, His Holiness the Dalai Lama as the Head of the State shall:"</ref>
| reign-type2 = In office
| reign2 = 10 March 1963 – 13 June 1991
| predecessor2 = Position established
| successor2 =
| succession3 = Director of the Preparatory Committee for the [[Tibet Autonomous Region]]
| reign-type3 = In office
| reign3 = 1956–1959
| predecessor3 = ''Office established''
| successor3 = [[Choekyi Gyaltsen, 10th Panchen Lama|10th Panchen Lama]] {{small|(acting)}}
| succession4 = 1st, 2nd [[Vice Chairperson of the National People's Congress|Vice Chairman of the Standing Committee of the National People's Congress of the People's Republic of China]]
| reign-type4 = In office
| reign4 = 15 September 1954 – {{nowrap|17 December 1964<ref>[[s:zh:国务院关于撤销达赖喇嘛·丹增嘉措职务的决定|《国务院关于撤销达赖喇嘛·丹增嘉措职务的决定》]](一九六四年十二月十七日国务院全体会议第一五一次会议通过): "西藏自治区筹备委员会主任委员达赖喇嘛·丹增嘉措,一九五九年发动叛国的反革命武装叛乱。在逃往国外以后,组织流亡伪政府,公布伪宪法,支持印度反动派对我国的侵略,并积极组织和训练逃亡国外的残匪骚扰祖国边境。这一切都证明他早已自绝于祖国和人民,是一个死心塌地为帝国主义和外国反动派作走狗的叛国分子。国务院根据西藏地方人民的要求,决定撤销达赖喇嘛·丹增嘉措的西藏自治区筹备委员会主任委员和委员的职务。"
On 17 December 1964, the 151st meeting of the plenary session of the State Council approved: The Dalai Lama Tenzin Gyatso, chairman of the Tibet Autonomous Region Preparatory Committee, launched a treasonous counter-revolutionary armed rebellion in 1959. After fleeing abroad, he organized a pseudo-government in exile, promulgated a pseudo-constitution, supported the Indian reactionaries’ aggression against our country, and actively organized and trained bandits who fled abroad to harass the motherland’s borders. All this proves that he has terminated himself from the motherland and the people, and he is a traitor who is desperately running for the imperialism and foreign reactionaries. The State Council decided to remove the Dalai Lama Tenzin Gyatso’s duties as chairman and member of the Tibet Autonomous Region Preparatory Committee in accordance with the request of the local people in Tibet.</ref>}}<br />{{small|Exile to India in March 1959}}
| father = Choekyong Tsering
| mother = [[Diki Tsering]]
| birth_name = Lhamo Thondup
| birth_date = {{Birth date and age|1935|7|6|df=y}}
| birth_place = <!-- Do Not Change without Consensus -->[[Taktser]], [[Amdo]], [[Tibet (1912–1951)|Tibet]]<ref name="birthplace1">{{cite web |title = Brief Biography |url = https://www.dalailama.com/the-dalai-lama/biography-and-daily-life/brief-biography |website = DalaiLama.com |access-date = 13 June 2020 |archive-date = 16 April 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210416155923/https://www.dalailama.com/the-dalai-lama/biography-and-daily-life/brief-biography |url-status = live }}</ref><ref name="birthplace2">{{cite web |title = A Brief Biography of His Holiness the Dalai Lama |url = https://fpmt.org/teachers/hhdl/biography/ |website=fmpt.org |access-date=14 June 2020 |archive-date=30 June 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200630055806/https://fpmt.org/teachers/hhdl/biography/ |url-status=dead }}</ref>
| death_date =
| death_place =
| signature = Dalai Lama's Signature.svg
}}
'''14वाँ दलाई लामा''' (आधायात्मिक नाँव: '''जेत्सुन जाम्फाल न्गावांग लोब्सैंग येशे तेंजिंग ग्यात्सो'''; जनम 6 जुलाई 1935) जिनके '''तेनजिंग ग्यात्सो''' आ तिब्बती लोगन में '''ग्याल्वा रिन्पोंचे''' के नाँव से जानल जाला वर्तमान [[दलाई लामा]] बाड़ें आ तिब्बती लोगन के सभसे ऊँच आध्यात्मिक नेता आ [[तिब्बत]] के पुराना राज्य के राजप्रमुख हवें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:1935 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
{{bio-stub}}
bp7rtycb21rxiczq9ym3pj9le8uwsq7
अल्फ्रेड नोबेल
0
86229
809118
723695
2026-10-28T15:38:53Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809118
wikitext
text/x-wiki
[[File:AlfredNobel adjusted.jpg|thumb|right|अल्फ्रेड नोबल]]
'''अल्फ्रेड नोबेल''' (21 अक्टूबर 1833 – 10 दिसंबर 1896) एगो स्वीडिश वैज्ञानिक, इंजीनियर आ हथियार निर्माता रहलें। [[डायनामाइट]] के आविष्कार आ [[नोबेल पुरस्कार]] के अस्थापना खातिर इनके परसिद्धि बा।
ऊ अपना वसीयत में निर्देश छोड़लें कि उनुका पइसा से नोबेल पुरस्कार बनावल जाव। अइसन ऊ फ्रांस के एगो अखबार में एगो लेख पढ़ला का बाद, जवना में उनुका के “मौत के व्यापारी” कहल गइल रहे इहो कहल गइल रहे कि डायनामाइट के आविष्कार आ ओकरा से पहिले से अधिका लोग के मारे के क्षमता खातिर उनुका के याद कइल जाई, नोबल 10 दिसंबर 1896 के अपने निधन के बाद एह पुरस्कार सभ खातिर 31 मिलियन क्रोनर (स्वीडिश मुद्रा) छोड़ दिहलें। कृत्रिम तत्व [[नोबेलियम]] के नाँव इनके नाँव पर रखल गइल बा।
==सुरुआती जिनगी==
नोबेल के जनम 21 अक्टूबर 1833 के भइल। इनके पिता इमैनुएल नोबेल एगो इंजीनियर आ आविष्कारक रहलें।<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/alfred_nobel/biographical/articles/life-work/gradeschool.html|title=Alfred Nobel's Life and Work – for Gradeschoolers|publisher=Nobel Committee|accessdate=October 10, 2011}}</ref> इनके महतारी एंड्रीएट अहल्सेल नोबेल रहली। 1833 में इमैनुएल नोबेल के अपना निर्माण कंपनी में नुकसान के चलते दिवालिया होखे के पड़ल।<ref>{{cite book|title=Nobel Prize Winners in Physics|last=Agarwal|first=Arun|publisher=APH Publishing|year=2008}}</ref>{{rp|9}}
== बाहरी कड़ी ==
* [http://en.citizendium.org/wiki/Alfred_Nobel Alfred Nobel] - Citizendium
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:1833 में जनम]]
[[श्रेणी:1896 में निधन]]
[[श्रेणी:स्वीडेन के लोग]]
[[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार]]
{{bio-stub}}
1ouq7e6gglytf16ae17nzp7bya38wuc
अन्ना मणी
0
86677
809021
785131
2026-10-28T13:11:56Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809021
wikitext
text/x-wiki
[[File:Statue of Anna Mani.jpg|thumb|अन्ना मणि के मूर्ति]]
अन्ना मणि (२३ अगस्त १९१८ – १६ अगस्त २००१) एगो भारतीय भौतिक आ मौसम बिज्ञानी रहलें। ऊ भारत के मौसम बिभाग के उपनिदेशक रहलीं। मौसम बिज्ञान के उपकरण सभ के क्षेत्र में इनके काफी योगदान बा; ऊ सौर विकिरण, ओजोन आ पवन ऊर्जा के माप पर शोध कइले बाड़ें आ कई गो शोध पत्र प्रकाशित कइले बाड़ें।
{{Bio-stub}}
hugyf5mzwmyl2lvzpsaqq1fgh5vtd21
2022 के एशिया कप
0
86740
808847
769336
2026-10-28T12:14:05Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808847
wikitext
text/x-wiki
'''2022 के एशिया कप''' (प्रायोजकता के चलते एकरा के डीपी वर्ल्ड एशिया कपो कहल जाला) एशिया कप क्रिकेट टूर्नामेंट के 15वाँ संस्करण हवे, जेकर मैच सभ अगस्त आ सितंबर 2022 मे [[यूनाइटेड अरब अमीरात]] मे [[टी-20 अंतराष्ट्रीय]] (T20Is) के रूप मे खेलल गइल। सितंबर 2020 मे होखे वाला ई टूर्नामेंट जुलाई 2020 मे [[कोविड-19 महामारी]] के चलते टार दिहल गइल। एकरे बाद एकरा के जून 2021 मे [[श्रीलंका]] मे करवावे बदे फेर से तय कइल गइल, एकरे बाद एकरा के फेर टार दिहल गइल। [[पाकिस्तान]] के 2022 के संस्करण के मेजबानी करे के अधिकार बरकरार रखला के बाद एह टूर्नामेंट के मेजबानी करे के रहे। अक्टूबर 2021 मे एशियाई क्रिकेट काउंसिल (ACC) घोषणा कइलस जे [[श्रीलंका]] एह टूर्नामेंट के मेजबानी 2022 मे करी, पाकिस्तान 2023 के संस्करण के मेजबानी करी। [[भारत]] पिछलका संस्करन के बिजेता हऽ।
[[श्रेणी:२०२२ के एएफसी फुटसल एशियाई कप]]
[[श्रेणी:एशियाई फुटबॉल महासंघ के प्रतियोगिता में भइल]]
sp6vyd9j8gfq4hbjxutw0za4c2v8vkn
अर्हत्
0
86759
809096
724901
2026-10-28T15:32:59Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809096
wikitext
text/x-wiki
[[बौद्ध धर्म]] मे '''अरहंत''' ([[पालि भासा|पाली]]: अर्हत्) भा '''अरहत''' ([[संस्कृत]]: अरहन्त) ऊ होला जे अस्तित्व के वास्तविक प्रकृति के बारेमें जानकारी पा लेले होखे आ [[निब्बान]] के प्राप्त कइले होखे आ पुनर्जन्म के अंतहीन चक्र से मुक्त होखे। महायान बौद्ध परंपरा सभ मे एह शब्द के इस्तेमाल प्रबुद्धता के रास्ता पर बहुत आगे बढ़ल लोग खातिर कइल गइल बा, बाकी जे लोग शायद पूरा बुद्धत्व मे ना पहुँचल होखी।
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
{{buddhism-stub}}
sv095ekvb1i8uoz6k3bu7eu82t1gvsd
अनुराधापूरा
0
86822
809012
784623
2026-10-28T13:10:57Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809012
wikitext
text/x-wiki
'''अनुराधापूरा''' ( [[सिंहली]]: අනුරාධපුරය (अनुराधापूरय); तमिल: அனுராதபுரம் ) [[श्रीलंका]] के एगो नगर हऽ। ई [[श्रीलंका]] के उत्तर मध्य प्रांत के अनुराधापुरा जिला के राजधानी हवे। अनुराधापुरा श्रीलंका के प्राचीन राजधानी मे से एगो हऽ, जवन एगो प्राचीन सिंहली सभ्यता के सुसंरक्षित खंडहर ला मसहूर बा। ताम्बापन्नी आ उपतिस्सा नुवारा राज्य के बाद ई राजराता राज्य के तीसरका राजधानी रहल।
[[श्रेणी:श्रीलंका के शहर]]
{{Asia-geo-stub}}
225bl0iqp5aklzgmb9l5g26t2ovsu5b
अवधी भाषा
0
87049
809127
782755
2026-10-28T15:39:41Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809127
wikitext
text/x-wiki
[[File:Awadhi language.png|thumb|alt=नक्शा पर अवधी भाषा के क्षेत्र लाल रंग से|अवधी भाषा के बिस्तार वाला भूगोलीय इलाका]]
'''अवधी''' हिंदी पट्टी के एगो भाषा ह। ई [[उत्तर प्रदेश]] के "अवध क्षेत्र" में (लखनऊ, रायबरेली, सुल्तानपुर, बाराबंकी, उन्नाव, हरदोई, सीतापुर, लखीमपुर, अयोध्या, जौनपुर, मिर्जापुर, भदोही प्रतापगढ़, प्रयागराज, कौशाम्बी, अम्बेडकर नगर, गोंडा, बस्ती, बहराइच, बलरामपुर , सिद्धार्थनगर, श्रावस्ती अउर फतेहपुर) में बोलल जाले। एकरा अलावे एकर एगो शाखा बघेली के नाम से बघेलखंड में लोकप्रिय बा। 'अवध' शब्द "अयोध्या" से बनल बा। शासनकाल में एह नाँव के एगो डायोसिस रहे। [[तुलसीदास]] अपना "मानस" में अयोध्या के 'अवधपुरी' कहले बाड़े। अवध के एह इलाका के पुरान नाँव भी 'कोसल' रहल, जेकर महत्व प्राचीन काल से आ रहल बा।
[[रामचरितमानस]] के रचना एही अवधी भाषा में भइल हवे। तुलसीदास के अलावा मालिक मुहम्मद जायसी एह भाषा के परसिद्ध रचनाकार हवें। वर्तमान समय में भी एह भाषा में साहित्य के रचना हो रहल बाटे।
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के भाषा]]
{{Lang-stub}}
gzhi93b6epvqaj1lny5ys1j3ans1sj4
5जी नेटवर्क स्लाइसिंग
0
87556
808888
738480
2026-10-28T12:19:55Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808888
wikitext
text/x-wiki
{{TECHTITLE}}
'''5G नेटवर्क स्लाइसिंग''' एगो [[नेटवर्क के बनावट]] हवे जे एक्के गो भौतिक नेटवर्क के बनावट पऽ[[नेटवर्क फंक्शन के वर्चुअलाइजेशन|वर्चुअलाइज्ड]] आ स्वतंत्र लॉजिकल नेटवर्क सभ के [[मल्टीप्लेक्सिंग]] के सक्षम बनावे ला। <ref name=":0">{{Cite journal|last=Rost|first=P.|last2=Mannweiler|first2=C.|last3=Michalopoulos|first3=D. S.|last4=Sartori|first4=C.|last5=Sciancalepore|first5=V.|last6=Sastry|first6=N.|last7=Holland|first7=O.|last8=Tayade|first8=S.|last9=Han|first9=B.|date=2017|title=Network Slicing to Enable Scalability and Flexibility in 5G Mobile Networks|journal=[[IEEE Communications Magazine]]|volume=55|issue=5|pages=72–79|arxiv=1704.02129|bibcode=2017arXiv170402129R|doi=10.1109/MCOM.2017.1600920|issn=0163-6804}}</ref> हर नेटवर्क स्लाइस (फरुआ) एगो अलग-थलग [[छोर से छोर|छोर-से-छोर]] नेटवर्क हवे जे कौनो खास एप्लीकेशन के माँगल बिबिध जरूरत सभ के पूरावे बदे बनावल गइल बा। <ref name=":1">{{Cite journal|last=Foukas|first=X.|last2=Patounas|first2=G.|last3=Elmokashfi|first3=A.|last4=Marina|first4=M. K.|date=2017|title=Network Slicing in 5G: Survey and Challenges|url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/32883461/network_slicing_5g_final_version_1.pdf|journal=IEEE Communications Magazine|volume=55|issue=5|pages=94–100|doi=10.1109/MCOM.2017.1600951|issn=0163-6804|hdl-access=free}}</ref>
एही कारण से ई तकनीक [[5जी|5G]] मोबाइल नेटवर्क सभ के सपोर्ट करे बदे केंद्रीय भूमिका निभावेला जे बहुत अलग [[सेवा स्तर के जरूरत]] (SLR) वाला सेवा सभ के भरमार के कुशलता से अपनावे खातिर डिजाइन कइल गइल बा। नेटवर्क के एह सेवा-उन्मुख दृष्टिकोण के एहसास सॉफ्टवेयर-डिफाइंड नेटवर्किंग (SDN) आ नेटवर्क फंक्शन वर्चुअलाइजेशन (NFV) के अवधारणा सभ पर फायदा उठावेला जे आम नेटवर्क इंफ्रास्ट्रक्चर के ऊपर लचीला आ स्केल करे जोग नेटवर्क स्लाइस सभ के लागू करे के इजाजत देला। <ref name=":5">{{Cite journal|last=Yousaf|first=F. Z.|last2=Bredel|first2=M.|last3=Schaller|first3=S.|last4=Schneider|first4=F.|year=2018|title=NFV and SDN—Key Technology Enablers for 5G Networks|journal=IEEE Journal on Selected Areas in Communications|volume=35|issue=11|pages=2468–2478|arxiv=1806.07316|bibcode=2018arXiv180607316Z|doi=10.1109/JSAC.2017.2760418|issn=0733-8716}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=Ordonez-Lucena|first=J.|last2=Ameigeiras|first2=P.|last3=Lopez|first3=D.|last4=Ramos-Munoz|first4=J. J.|last5=Lorca|first5=J.|last6=Folgueira|first6=J.|date=2017|title=Network Slicing for 5G with SDN/NFV: Concepts, Architectures, and Challenges|journal=IEEE Communications Magazine|volume=55|issue=5|pages=80–87|arxiv=1703.04676|bibcode=2017arXiv170304676O|doi=10.1109/MCOM.2017.1600935|issn=0163-6804}}</ref>
[[बिजनेस मॉडल]] के नजरिया से देखल जाय तब हर नेटवर्क स्लाइस के जोगाड़ [[मोबाइल वर्चुअल नेटवर्क ऑपरेटर]] (MVNO) करेला।
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:टेलीकम्यूनिकेशन]]
[[श्रेणी:इंटरनेट टर्मावली]]
{{Telecomm-stub}}
k81fdtm9hjhtd241y0g15cxwva668nr
अजय नदी
0
87699
808971
727612
2026-10-28T13:06:23Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808971
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river|name=अजय नदी|name_native=|name_native_lang=|name_other=|name_etymology=संस्कृत: जेकरा के जीतल ना जा सके|image=|image_size=|image_caption=|map=|map_size=|map_caption=|pushpin_map=India|pushpin_map_size=|pushpin_map_caption=मुहाना के लोकेशन|subdivision_type1=देस|subdivision_name1=[[भारत]]|subdivision_type2=राज्य|subdivision_name2=[[बिहार]], [[झारखंड]], [[पच्छिम बंगाल]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=|subdivision_type5=शहर|subdivision_name5=[[देवघर]], [[जामताड़ा]], [[चितरंजन]], [[पांडबेश्वर]], [[इलामबजार]], [[भेदिया]], [[बोलपुर]], [[कटवा]]
<!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS -->|length={{convert|300|km|mi|abbr=on}}|width_min=|width_avg=|width_max=|depth_min=|depth_avg=|depth_max=|discharge1_location=[[हुगली नदी]]|discharge1_min=|discharge1_avg=|discharge1_max=<!---------------------- BASIN FEATURES -->|source1=|source1_location=[[जमुआ]], [[बिहार]]|source1_coordinates={{coord|24|50|58|N|86|32|14|E|display=inline}}|source1_elevation={{convert|400|m|ft}}|mouth=[[कटवा]]|mouth_location=[[कटवा]], [[पच्छिम बंगाल]]|mouth_coordinates={{coord|24|06|07|N|88|13|17|E|display=inline}}|mouth_elevation={{convert|21|m|ft}}|progression=|river_system=|basin_size=|tributaries_left=|tributaries_right=Pathro and Jayanti in Jharkhand, Tumuni and Kunur in Bardhaman district of West Bengal|custom_label=|custom_data=|extra=}}
'''अजय''' (/ˈədʒɑɪ/) एगो नदी ह जवन भारत के राज्य [[बिहार]], [[झारखंड]] आ [[पश्चिम बंगाल]] से होके बहेले। अजय नदी के जलग्रहण क्षेत्रफल {{Convert|6000|km2|mi2}} के बा। <ref>{{Cite web|url=http://www.atiwb.nic.in/cs5.pdf|title=The Deluge 2000|last=Roy|first=Jitendra|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410035655/http://atiwb.nic.in/cs5.pdf|archive-date=10 April 2009|access-date=2009-04-11}}</ref> [[नमामि गंगे]] परियोजना के तहत एकरा दुनों तीरे पर फेड़ लगावे के योजना बाटे।<ref name="भास्कर" />
==नदी मारग==
[[चित्र:অজয় ও ভাগীরথী নদীর সংগম, কাটোয়া.jpg|150px|thumb|left|alt=नदी के तीरे नाइ|अजय नदी के एगो सीन]]
अजय नदी के कुल लंबाई 299 किमी बा। एकर उत्पत्ती मुंगेर मानल जाला। दूसर ओर कुछ लोग के मानना बा कि मशहूर अजय नदी के उत्पत्ति जमुई प्रखंड में स्थित प्रसिद्ध सरौन काली मंदिर के लगे बड़का आहार बा।<ref name="भास्कर">{{cite news |title=नमामि गंगे के तहत अजय नदी के तट पर लगेंगे पेड़-पौधे |url=https://www.bhaskar.com/JHA-MAT-latest-jamtara-news-030503-576856-NOR.html/ |access-date=18 नवंबर 2022 |work=दैनिक भास्कर}}</ref> अजय नदी के सुरुआती बहाव झारखंड के संथाल परगना जिला से हो के गुजरे ला। अजय नदी के बहाव के रास्ता दक्षिण-पूर्व दिशा में बा। अजय नदी झारखंड के [[मुंगेर जिला]] से गुजरेले। पश्चिम बंगाल में अजय नदी बीरभूम आ बर्दवान जिला से होके बहेले। अजय नदी के लंबाई के 24 किलोमीटर भाग मुंगेर जिला में बा। ई नदी संथाल परगना में 102 किलोमीटर ले बहेले। पश्चिम बंगाल के संथाल परगना आ बर्दवान जिला के बीच के सीमा नदी से 22 किलोमीटर नीचे बा। अजय नदी 115 किलोमीटर अउरी दूर झारखंड के सिंहभूम जिला आ पश्चिम बंगाल के बर्दवान जिला के बीच के सीमा पर बहेले। अजय नदी के लंबाई पश्चिम बंगाल के बर्दवान जिला में बहेले। अंत में ई नदी कटवा में भागीरथी (हुगली) नदी में गिरेले। कटवा पश्चिम बंगाल के बुरडवान जिला में कलकत्ता से लगभग 216 किलोमीटर दूर स्थित एक जगह ह।
==सहायिका नदी==
अजय नदी के बिबिध सहायक नदी निम्नलिखित बाड़ी स- दारुवा नदी, पथारो नदी, जयंती नदी, हिंगलो नदी, तुमुनी नदी, केन नदी, कानूर नदी आ कुंडुर नदी। पथारो नदी आ जयंती नदी झारखंड में स्थित बा। जबकि, पश्चिम बंगाल के बरधामन जिला में तिमुनी नदी आ कुनूर नदी बा।
==बाढ़ आ बंधा==
लवदोहा के गोगला इलाका में सिंचाई विभाग नदी के किनारे बांध बनावे के काम शुरू क देले बा। इ काम सिंचाई विभाग के ओर से शुरू कइल गइल बा जहां 480 मीटर के बांध तैयार हो जाई। एह काम में 1.59 करोड़ रुपिया खरच कइल जाई।<ref>{{cite news |title=अजय नदी तट पर बन रहा बांध |url=https://www.jagran.com/west-bengal/durgapur-dam-being-built-on-ajay-river-bank-22236983.html |access-date=18 नवंबर 2022 |work=दैनिक जागरण |language=hi}}</ref>
[[नमामि गंगे]] परियोजना के तहत एकरा दुनों तीरे पर फेड़ लगावे के योजना बाटे।<ref name="भास्कर" />
== इहो देखल जाव ==
[[भारत की नदिन के लिस्ट]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
{{Hydrography of Bihar}}
[[श्रेणी:भारत के नदी]]
[[श्रेणी:पच्छिम बंगाल के नदी]]
[[श्रेणी:झारखंड के नदी]]
[[श्रेणी:बिहार के नदी]]
{{River-stub}}
5xnlk5zutvkfsl6w0wu3itkveeuw18h
2023
0
88155
808849
735212
2026-10-28T12:14:19Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808849
wikitext
text/x-wiki
'''2023''' वर्तमान में चल रहल [[साल]] बाटे। ई [[अतवार]] के दिन से सुरू होखे वाला एगो आम साल बा जे [[कॉमन एरा]] आ [[ईसवी सन]] के 2023वाँ साल, तिसरा सहस्राब्दी आ 21वीं सदी के 23वाँ आ 2020 के दशक के 4था साल बाटे।
==घटना==
* [[1 जनवरी]]
* [[क्रोएशिया]] [[यूरो|यूरो करेंसी]] के स्वीकार कइ के [[यूरोजोन]] के नया आ 20वाँ सदस्य देस बन गइल।<ref>{{Cite web |title=Croatia set to join the euro area on 1 January 2023: Council adopts final required legal acts |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/07/12/croatia-set-to-join-the-euro-area-on-1-january-2023-council-adopts-final-required-legal-acts/ |access-date=July 16, 2022 |website=European Council/Council of the European Union |date=July 12, 2022}}</ref> ई [[2015]] में [[लिथुआनिया]] के सामिल होखे के बाद सबसे नया बिस्तार बाटे।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{कॉमंस श्रेणी|2023}}
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:2023| ]]
[[श्रेणी:साल]]
{{year-stub}}
jjy2yzrb0f0lzh9vhj173dwhugsxtvp
अमरकंटक
0
88245
809041
805791
2026-10-28T13:16:52Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809041
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = अमरकंटक
| other_name = आम्रकूट
| settlement_type = तीर्थ आ हिल इस्टेशन
| image_skyline = A Hindu temple, Amarkantak Madhya Pradesh India.jpg
| image_alt = Amarkantal Photo
| image_caption =
| nickname =
| pushpin_map = India#India Madhya Pradesh
| pushpin_relief = yes
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = मध्य प्रदेश में लोकेशन
| coordinates = {{coord|22.822|N|81.7532|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = देस
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारत के राज्य अउरी संघ राज्यक्षेत्र|राज्य]]
| subdivision_type2 = [[भारत के जिला|जिला]]
| subdivision_name1 = [[मध्य प्रदेश]]
| subdivision_name2 = [[अनूपपुर जिला|अनूपपुर]]
| established_title =
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 47
| area_rank =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 1048
| population_total = 8416
| population_as_of = 2011
| population_footnotes =
| population_density_km2 = 181
| population_rank =
| population_demonym =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = ऑफिशियल
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[पिनकोड]]
| postal_code = 484886
| iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-MP]]
| registration_plate =
| footnotes =
| demographics1_info1 = [[हिंदी भाषा|हिंदी]]
}}
'''अमरकंटक'''<ref>{{Cite web|url=http://www.mponline.gov.in/Portal/Content/Profile/amarkantak.aspx?langid=hi-IN|title=Amarkantak Tourist Places in Madhya Pradesh|website=mponline.gov.in|access-date=2020-07-01|archive-date=2020-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702005310/http://www.mponline.gov.in/Portal/Content/Profile/amarkantak.aspx?langid=hi-IN|url-status=dead}}</ref> भारत के [[मध्य प्रदेश]] के अनुपपुर में एगो तीर्थ आ [[नगर पंचायत]] बा। अमरकंटक क्षेत्र एगो अनोखा प्राकृतिक धरोहर क्षेत्र हवे आ [[बिंध्य परबत श्रेणी|विंध्य]] आ [[सतपुड़ा परबत|सतपुड़ा]] श्रृंखला के मिलन बिंदु हवे, मैकाल पहाड़ी एकर केंद्र हवे। इहे जगह ह जहाँ [[नर्मदा नदी]], [[सोन नदी]] आ जोहिला नदी (सोन के सहायक नदी) के उदय होला।
15वीं सदी के लोकप्रिय भारतीय रहस्यवादी आ कवि [[कबीर]] के बारे में कहल जाला कि ऊ ''कबीर चाबुतरा'' पर ध्यान कइले रहलें, जे अमरकंटक शहर में स्थित बाटे।<ref>{{Cite web|url=http://www.cpreecenvis.nic.in/Database/Kabirchabutra_1987.aspx|title=Kabir Chabutra|website=C.P.R. Environmental Education Centre}}</ref>
== शब्दउत्पत्ति ==
अमरकंटक दू गो [[संस्कृत]] शब्दन के संयोजन हवे, ''अमर'' (अमर) आ ''कंटक'' (बाधा भा काँट)। कवि [[कालिदास]] एकर जिक्र ''आम्रकूट'' के रूप में कइले बाड़न जवन बाद में ''अमरकंटक'' बन गइल।<ref name="carvings">{{Citation|last=Bhattacharyya|first=P.K.|title=Historical Geography of Madhya Pradesh from Earlier Records|page=76|url=https://books.google.com/books?id=njYpsvmr2dsC&q=kalidasa%20amrakuta&pg=PA76|publisher=Motilal Banarsidass|year=1977|isbn=9788120833944}}</ref>
== लोकेशन ==
[[चित्र:Amarkantak.jpg|left|thumb|200x200px| <small>नर्मदा कुंड मंदिर, नर्मदा नदी के उत्पत्ति</small>]]
अमरकंटक भारत के मध्य प्रदेश राज्य में {{Coord|22.67|N|81.75|E|}} पर बा। एकर समुंद्र तल से औसत ऊँचाई {{Cvt|1,048|metres}} बा। [[रीवा जिला|रीवा]], शाहडोल, अनुपपुर, [[जबलपुर]], [[कटनी]], बिलासपुर आ गौरेला, पेंड्रा रोड से होके जाए वाली सड़क एकरा के जोड़ेले। नजदीकी रेलवे स्टेशन पेंड्रा रोड आ अनुपपुर, पेंड्रा रोड {{Cvt|43|km}} बा केओन्ची के रास्ता से आ महज {{Cvt|28|km}} ज्वालेश्वर के रास्ता से ह। नजदीकी हवाई अड्डा बिलासपुर हवाई अड्डा (120... किमी) बा।<ref>{{Cite web|url=http://www.spicejet.com/newspage.aspx?strNews=Flights_Jabalpur|title=SpiceJet News|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714192533/http://www.spicejet.com/newspage.aspx?strNews=Flights_Jabalpur|archive-date=14 July 2014|access-date=12 July 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Amarkantak%20&district=Anuppur|title=Amarkantak PinCode|publisher=citypincode.in|access-date=2014-03-10|archive-date=2014-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310171501/http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Amarkantak%20&district=Anuppur|url-status=dead}}</ref>
== जनसांख्यिकी ==
जनगणना भारत 2011 के ओर से जारी रिपोर्ट के मुताबिक अमरकंटक नगर पंचायत के आबादी 8,416 बा जवना में से 4,514 पुरुष बाड़े जबकि 3,902 महिला बाड़ी।
0-6 साल के उमिर के लइकन के आबादी 921 बा जवन अमरकंटक के कुल आबादी के 10.94% बा। अमरकंटक नगर पंचायत में लिंग अनुपात 864 बा जबकि राज्य के औसत 931 बा। एतने ना, अमरकांत में बाल लिंग अनुपात 931 के आसपास बा, जबकि मध्य प्रदेश के राज्य औसत 918 बा। अमरकंटक शहर के साक्षरता दर 80.20% बा, जवन राज्य के औसत 69.32% से अधिका बा। अमरकंटक में पुरुष साक्षरता लगभग 88.06% बा जबकि महिला साक्षरता दर 71.02% बा।<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/802421-amarkantak.html|title=Amarkantak Nagar Panchayat City Population Census 2011-2021 | Madhya Pradesh}}</ref>
95.51% आबादी यानी 8,038 लोग [[हिंदू धर्म]] के पालन करेला।
== पर्यटन ==
[[चित्र:Amarkantak4.jpg|thumb|प्राचीन मंदिर, अमरकंटक]]
* '''कलचुरी काल के प्राचीन मंदिर : कलचुरी काल''' के प्राचीन मंदिर (प्रसिद्ध रूप से त्रिमुखी मंदिर के नाम से जानल जाला) नर्मदा कुंड के दक्खिन में, ठीक पीछे बा।<ref>Chadhar, Mohanlal (2017), Amarakantak kshetra ka puravaibhava, SSDN, Publisher and Distributor, New Delhi, {{ISBN|978-93-8357-509-1}}</ref> इनहन के निर्माण कलचुरी महाराजा कर्णदेव (1041–1073 ई.) कइले रहलें। )<ref>{{Citation|last=Mitra|first=Swati|title=Templesof Madhya Pradesh – Travel guide|page=89|url=https://books.google.com/books?id=THW_OkoTuE4C&q=amarkantak&pg=PA89|publisher=Thomson Press, New Delhi on behalf of Eicher Goodreads Pvt Ltd|year=2012|isbn=9789380262499}}</ref>
* '''सर्वोदय जैन मंदिर'''
* '''श्री यंत्र मंदिर''' : अमरकंटक में श्री यंत्र मंदिर महा मेरु के रूप में बा जवन श्री यंत्र या श्री चक्र के तीन आयामी प्रतिनिधित्व ह। ई मंदिर पवित्र नर्मदा नदी के जन्मस्थान पर पवित्र भूमि पर स्थित बा।
== वनस्पति आ जिया-जंतु ==
[[चित्र:Pinus_caribaea_at_Amarkantak.jpg|thumb|भारत के अमरकंटक में ''पाइनस कैरिबेया'' बागान]]
अमरकंटक शहर के चारो ओर औषधीय गुण वाला भरपूर किस्म के वनस्पति बा।{{प्रमाण देईं|date=}} अचनकमार वन्यजीव अभयारण्य, छत्तीसगढ़ राज्य के अमरकंटक कस्बा से बिलासपुर के सड़क पर 40 किमी से अधिका दूरी पर ना स्थित बा।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article3232362.ece|title=The Hindu|date=30 July 2006}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अमरकंटक में मनमोहक हरियर वन पट्टी अचनकमार-अमरकंटक बायोस्फीयर रिजर्व के हिस्सा ह। अमरकंटक के जंगल [[कान्हा टाइगर रिजर्व|कान्हा नेशनल पार्क]] के जंगल से जुड़ल बा। अमरकंटक कान्हा-अचनकमार गलियारा पर पड़ेला, जवन एगो पहाड़ी इलाका ह जवन घना जंगल से ढंकल बा। कान्हा आ अचनकमार दुनो भारत के संरक्षित वन्यजीव पार्क ह जवन बंगाल के बाघ खातिर मशहूर बा।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/article3232362.ece|title=Kanha-Achanakmar|date=30 July 2006|work=The Hindu}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
''Pinus caribaea'', जेकरा के ट्रॉपिकल पाइन के रूप में जानल जाला, के वन अनुसंधान संस्थान, [[देहरादून]] के सलाह पर 1968 में अमरकंटक में लगावल गइल राष्ट्रीय कृषि आयोग के सिफारिश पर गुणवत्ता वाला पल्पवुड के भविष्य के मांग के देखत। ई काम विश्व बैंक के तकनीकी सहायता परियोजना के तहत प्राकृतिक साल जंगल के साफ क के कइल गइल रहे। भारत के प्रकृतिवादी आ पर्यावरणविद लोग एकरा पर बिबाद पैदा कइल; अंत में उष्णकटिबंधीय पाइन बागान के परियोजना के समाप्त कर दिहल गइल।<ref>Yugdharm, Raipur, Forest Wealth Special Issue, 1979</ref>
== शैक्षणिक संस्थान ==
इंदिरा गांधी राष्ट्रीय आदिवासी विश्वविद्यालय के स्थापना अमरकंटक में संसद के एगो अधिनियम<ref>{{Cite web|url=http://igntu.nic.in/act.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061838/http://igntu.nic.in/act.pdf|archive-date=4 March 2016|access-date=28 March 2015}}</ref> द्वारा 2007 में भइल, आदिवासी समुदाय के बिबिध पहलु सभ में शिक्षा आ रिसर्च के बढ़ावा देवे आ आदिवासी आबादी के उच्च शिक्षा देवे खातिर। एकर 28 गो विभाग बाड़ें जे स्नातक, स्नातकोत्तर, आ पीएचडी प्रोग्राम सभ के पढ़ाई करावे लें।
इहाँ जवाहर नवोदय विद्यालय के स्थापना ग्रामीण नौनिहालन के पोषण के मकसद से भइल रहे। जवाहर नवोदय विद्यालय, अनुपपुर के शुरुआत साल 1987 में भइल।<ref>{{Cite web|url=http://www.jnvamk.in/aboutus.html|title=About us :: Jawahar Navodaya Vidyalaya, Amarkantak, Anuppur, Madhya Pradesh - 484886|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718234649/http://www.jnvamk.in/aboutus.html|archive-date=18 July 2018|access-date=18 July 2018}}</ref>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{Commons category|Amarkantak}}
* [http://anuppur.nic.in/en/WEBPAGES/tourism/amarkantak.htm Anuppur : Tourism]
* [https://web.archive.org/web/20190820030255/https://anuppur.nic.in/ Anuppur : Official]
* [https://www.mptourism.com/destination-amarkantak.php Amarkantak :Tourist Place]
[[श्रेणी:पबित्र हिंदू नगर]]
[[श्रेणी:मध्य प्रदेश के भूगोल]]
2s9yjd78uz24tclk741ipzd1pry0vms
चैटजीपीटी
0
88249
809137
807853
2026-10-29T02:01:29Z
SM7
3953
सुधार कइल गइल
809137
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox software
| title = ChatGPT
| logo = ChatGPT logo.svg
| logo caption = चैटजीपीटी के निशान (एंब्लेम)
| screenshot =
| screenshot size =
| caption = [[गूगल क्रोम]] में चैटजीपीटी
| author =
| developer = [[ओपेनएआइ|ओपेनएआइ (OpenAI)]]
| released = {{Start date and age|2022|11|30}}
| latest release version =
| latest release date =
| repo =
| programming language =
| operating system =
| genre = [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] [[चैटबॉट]]
| license = [[प्रोपराइटरी सॉफ्टवेयर|प्रोपराइटरी]]
| website = {{url|https://chat.openai.com}}
}}
'''चैटजीपीटी''' (ChatGPT){{efn|जीपीटी (GPT) के पूरा नाँव हवे ''जेनेरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफार्मर''<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|last=Roose|first=Kevin|date=5 December 2022|website=|publisher=New York Times|language=en-US|format=HTML|access-date=26 December 2022|quote=Like those tools, ChatGPT — which stands for “generative pre-trained transformer” — landed with a splash.}}</ref>|group=devanagari }} एगो [[चैटबॉट]] हवे जे [[ओपनएआइ]] दवारा नवंबर 2022 में लॉन्च कइल गइल। ई ओपनएआई के जीपीटी-3.5 परिवार के टॉप पर बनावल गइल बा जे [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] के बाड़ें, आ एकरा के सुपरवाइज आ रिनफोर्समेंट लर्निंग टेकनीक दुनों के साथ बढ़ियाँ से ट्यून कइल गइल बा।
चैटजीपीटी के प्रोटोटाइप के रूप में 30 नवंबर 2022 के लॉन्च कइल गइल आ ग्यान के कई डोमेन सभ में एकरे बिस्तार से जवाब देवे के आ आर्टिक्यूलेट जवाब सभ खातिर ई जल्दी से धियान अपना ओर खिंचलस। एकर तथ्यात्मक सटीकता में गैर-बराबरी के एगो जरूरी खामी के रूप में पहचानल गइल बा।<ref name="TheVergeStackOverflow">{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers|title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow|last=Vincent|first=James|date=5 December 2022|website=[[The Verge]]|language=en-US|format=HTML|access-date=5 December 2022}}</ref> चैटजीपीटी के लांच के बाद, ओपनएआई के कीमत के अनुमान {{US$|29|link=yes}}{{nbsp}}बिलियन लगावल गइल बाटे।<ref>{{cite news |url=https://www.businessinsider.com/chatgpt-creator-openai-talks-for-tender-offer-at-29-billion-2023-1 |title=ChatGPT creator OpenAI is in talks to sell shares in a tender offer that would double the startup's valuation to $29 billion |access-date=January 18, 2023 |work=Insider |first=Lakshmi |last=Varanasi |date=January 5, 2023 |archive-date=January 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118050502/https://www.businessinsider.com/chatgpt-creator-openai-talks-for-tender-offer-at-29-billion-2023-1 |url-status=live}}</ref>
{{clear}}
== नोट ==
{{notelist|group=devanagari}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:सॉफ्टवेयर]]
[[श्रेणी:लार्ज लैंग्वेज मॉडल]]
[[श्रेणी:चैटबॉट]]
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
{{Software-stub}}
m9bnipxoyuuebyqqmqvrq3w52qc2ojq
809138
809137
2026-10-29T02:02:29Z
SM7
3953
सुधार कइल गइल
809138
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox software
| title = ChatGPT
| logo = ChatGPT logo.svg
| logo caption = चैटजीपीटी के निशान (एंब्लेम)
| screenshot =
| screenshot size =
| caption = [[गूगल क्रोम]] में चैटजीपीटी
| author =
| developer = [[ओपेनएआइ|ओपेनएआइ (OpenAI)]]
| released = {{Start date and age|2022|11|30}}
| latest release version =
| latest release date =
| repo =
| programming language =
| operating system =
| genre = [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] [[चैटबॉट]]
| license = [[प्रोपराइटरी सॉफ्टवेयर|प्रोपराइटरी]]
| website = {{url|https://chat.openai.com}}
}}
'''चैटजीपीटी''' (ChatGPT){{efn|जीपीटी (GPT) के पूरा नाँव हवे ''जेनेरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफार्मर''<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|last=Roose|first=Kevin|date=5 December 2022|website=|publisher=New York Times|language=en-US|format=HTML|access-date=26 December 2022|quote=Like those tools, ChatGPT — which stands for “generative pre-trained transformer” — landed with a splash.}}</ref>|group=devanagari }} एगो [[चैटबॉट]] हवे जे [[ओपनएआइ]] दवारा नवंबर 2022 में लॉन्च कइल गइल। ई ओपनएआई के जीपीटी-3.5 परिवार के टॉप पर बनावल गइल बा जे [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] के बाड़ें, आ एकरा के सुपरवाइज आ रिनफोर्समेंट लर्निंग टेकनीक दुनों के साथ बढ़ियाँ से ट्यून कइल गइल बा।
चैटजीपीटी के प्रोटोटाइप के रूप में 30 नवंबर 2022 के लॉन्च कइल गइल आ ग्यान के कई डोमेन सभ में एकरे बिस्तार से जवाब देवे के आ आर्टिक्यूलेट जवाब सभ खातिर ई जल्दी से धियान अपना ओर खिंचलस। एकर तथ्यात्मक सटीकता में गैर-बराबरी के एगो जरूरी खामी के रूप में पहचानल गइल बा।<ref name="TheVergeStackOverflow">{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers|title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow|last=Vincent|first=James|date=5 December 2022|website=[[The Verge]]|language=en-US|format=HTML|access-date=5 December 2022}}</ref> चैटजीपीटी के लांच के बाद, ओपनएआई के कीमत के अनुमान {{US$|29|link=yes}}{{nbsp}}बिलियन लगावल गइल बाटे।<ref>{{cite news |url=https://www.businessinsider.com/chatgpt-creator-openai-talks-for-tender-offer-at-29-billion-2023-1 |title=ChatGPT creator OpenAI is in talks to sell shares in a tender offer that would double the startup's valuation to $29 billion |access-date=January 18, 2023 |work=Insider |first=Lakshmi |last=Varanasi |date=January 5, 2023 |archive-date=January 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118050502/https://www.businessinsider.com/chatgpt-creator-openai-talks-for-tender-offer-at-29-billion-2023-1 |url-status=live}}</ref>
{{clear}}
== नोट ==
<references group="devanagari"/>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:सॉफ्टवेयर]]
[[श्रेणी:लार्ज लैंग्वेज मॉडल]]
[[श्रेणी:चैटबॉट]]
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
{{Software-stub}}
6kb2dry3vcjvonk6d6km0itgqt6wpi0
809139
809138
2026-10-29T02:18:54Z
SM7
3953
दोबारा लिख के अपडेट कइल गइल
809139
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox software
| title = ChatGPT
| logo = ChatGPT logo.svg
| logo caption = चैटजीपीटी के निशान (एंब्लेम)
| screenshot =
| screenshot size =
| caption = [[गूगल क्रोम]] में चैटजीपीटी
| author =
| developer = [[ओपेनएआइ|ओपेनएआइ (OpenAI)]]
| released = {{Start date and age|2022|11|30}}
| latest release version =
| latest release date =
| repo =
| programming language =
| operating system =
| genre = [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] [[चैटबॉट]]
| license = [[प्रोपराइटरी सॉफ्टवेयर|प्रोपराइटरी]]
| website = {{url|https://chat.openai.com}}
}}
'''चैटजीपीटी''' (ChatGPT){{efn|जीपीटी (GPT) के पूरा नाँव हवे ''[[जेनेरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफार्मर]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|last=Roose|first=Kevin|date=5 December 2022|website=|publisher=New York Times|language=en-US|format=HTML|access-date=26 December 2022|quote=Like those tools, ChatGPT — which stands for “generative pre-trained transformer” — landed with a splash.}}</ref>|group=devanagari }} एगो जनरेटिव एआई चैटबॉट ह, जेकर विकास [[ओपनएआई]] (OpenAI) कइले बा। एकरा के पहिली बेर 30 नवंबर 2022 के जारी कइल गइल रहे। ई यूजर लोग के [[प्रॉम्प्ट]] के जवाब में टेक्स्ट, आवाज आ चित्र तैयार करे खातिर [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] के इस्तेमाल करे ला। खास तौर पर, एहमें [[जनरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफॉर्मर]] (GPT) के इस्तेमाल होला। आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस के फील्ड में चैटजीपीटी के आवे से एआई बूम ओरियो तेज भइल। ई अइसन दौर रहे, जवना में एआई के क्षेत्र में निवेश आ आम पब्लिक के के रुचि, दुनो बहुत तेजी तेजी से बढ़ल। ओपनएआई एह सर्विस के [[फ्रीमियम मॉडल]] पर चला रहल बाटे। यूजर लोग टेक्स्ट, ऑडियो आ चित्र के जरिये चैटजीपीटी से बातचीत क सके लें।
सभसे खास बात बा कि, चैटजीपीटी के लोगन द्वारा बहुत तेजी से अपनावल गइल। जारी भइला के दुइए महीना के भीतर एकर मंथली एक्टिव यूजर लोगन के गिनती 10 करोड़ तक पहुँच गइल। फरवरी 2026 में एकर हप्तावार सक्रिय यूजर लोग के संख्या 90 करोड़ हो गइल। सितंबर 2026 तक, ई दुनिया के पाँचवाँ सभसे अधिक देखल जाए वाला वेबसाइट रहे। एकर सपोर्टर लोग के कहनाम बा कि एहमें कई ठे प्रोफेशनल फील्ड सभ के कायापलट क देवे के क्षमता बा। एकरा चलते मनुष्य के रचनात्मकता (क्रिएटिविटी) के सोभाव पर आ [[ज्ञान-आधारित काम]] के भबिस्य के बारे में पब्लिक में बहस सुरू हो चुकल बाटे।
हालाँकि, एह चैटबॉट के सीमा कुछ सीमा चिन्हित कइल गइल बाड़ी स; साथे साथ आ एकर अनैतिक इस्तेमाल के संभावना के ले के आलोचनो भइल बा। ई कबो-कबो गलत भा बेतुका जवाब दे सके ला, जे सुनला में जरूर सही (कन्विंसिंग) लागे ला बाकी असल में गलत हो सके ला। एह तरह के जवाब सभ के [[हैलुसिनेशन]] कहल जाला। एकर ट्रेनिंग डेटा में मौजूद पक्षपात (बायस) एकर जवाबो में भी झलके लें। ई एकेडमिक बेईमानी में मदद क सके ला, गलत जानकारी फइला सके ला आ नुकसान पहुँचावे वाला (मैलिसस) कोड बना सके ला। एकरे डेवलपमेंट से जुड़ल नैतिक सवालनन पर भी आलोचना भइल बा, खासकर ट्रेनिंग डेटा के रूप में कॉपीराइट से सुरक्षित कंटेंट के इस्तेमाल के ले के।
{{clear}}
== नोट ==
<references group="devanagari"/>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:सॉफ्टवेयर]]
[[श्रेणी:लार्ज लैंग्वेज मॉडल]]
[[श्रेणी:चैटबॉट]]
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
{{Software-stub}}
m9ky7s99gkbz7n7t5zm93xjlc5s2kyb
809140
809139
2026-10-29T02:23:53Z
SM7
3953
अपडेट कइल गइल
809140
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox software
| logo = [[File:OpenAI logo 2025 (symbol).svg|frameless|upright=0.5|class=skin-invert]]
| logo caption = चैटजीपीटी के निशान (एंब्लेम)
| developer = [[ओपेनएआइ]] (OpenAI)
| released = {{Start date and age|2022|11|30|p=y|br=y}}<ref name="initial version">{{cite web |url=https://openai.com/index/chatgpt|title=ChatGPT – Introducing ChatGPT |access-date=November 30, 2022 }}</ref>
| latest release version = {{Start date and age|2026|09|25|p=y|br=y}}<ref name="latest version">{{cite web |url=https://help.openai.com/en/articles/6825453-chatgpt-release-notes |title=ChatGPT – Release Notes |website=OpenAI }}</ref>
| engine = [[जीपीटी-6 Astra]]
| operating system = {{ubl
|[[Web platform]]
|[[iOS]]
|[[Android (operating system)|Android]]
|[[macOS]]
|[[Windows]]
|[[iPadOS]]
}}
| platform = [[क्लाउड कंप्यूटिंग]]
| genre = [[चैटबॉट]], [[एलएलएम]], [[जेनेरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफार्मर|GPT]]
| license = [[प्रोपराइटरी सॉफ्टवेयर|प्रोपराइटरी]] [[सर्विस के रूप में सॉफ्टवेयर|सर्विस]]
| website = {{URL|https://chatgpt.com/}}
| language = 59 भाषा सभ<ref>{{cite web |title=How to change your language setting in ChatGPT |url=https://help.openai.com/en/articles/8357869-how-to-change-your-language-setting-in-chatgpt?|website=OpenAI Help Center |publisher=OpenAI |access-date=24 December 2025}}</ref>
}}
'''चैटजीपीटी''' (ChatGPT){{efn|जीपीटी (GPT) के पूरा नाँव हवे ''[[जेनेरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफार्मर]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|last=Roose|first=Kevin|date=5 December 2022|website=|publisher=New York Times|language=en-US|format=HTML|access-date=26 December 2022|quote=Like those tools, ChatGPT — which stands for “generative pre-trained transformer” — landed with a splash.}}</ref>|group=devanagari }} एगो जनरेटिव एआई चैटबॉट ह, जेकर विकास [[ओपनएआई]] (OpenAI) कइले बा। एकरा के पहिली बेर 30 नवंबर 2022 के जारी कइल गइल रहे। ई यूजर लोग के [[प्रॉम्प्ट]] के जवाब में टेक्स्ट, आवाज आ चित्र तैयार करे खातिर [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] के इस्तेमाल करे ला। खास तौर पर, एहमें [[जनरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफॉर्मर]] (GPT) के इस्तेमाल होला। आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस के फील्ड में चैटजीपीटी के आवे से एआई बूम ओरियो तेज भइल। ई अइसन दौर रहे, जवना में एआई के क्षेत्र में निवेश आ आम पब्लिक के के रुचि, दुनो बहुत तेजी तेजी से बढ़ल। ओपनएआई एह सर्विस के [[फ्रीमियम मॉडल]] पर चला रहल बाटे। यूजर लोग टेक्स्ट, ऑडियो आ चित्र के जरिये चैटजीपीटी से बातचीत क सके लें।
सभसे खास बात बा कि, चैटजीपीटी के लोगन द्वारा बहुत तेजी से अपनावल गइल। जारी भइला के दुइए महीना के भीतर एकर मंथली एक्टिव यूजर लोगन के गिनती 10 करोड़ तक पहुँच गइल। फरवरी 2026 में एकर हप्तावार सक्रिय यूजर लोग के संख्या 90 करोड़ हो गइल। सितंबर 2026 तक, ई दुनिया के पाँचवाँ सभसे अधिक देखल जाए वाला वेबसाइट रहे। एकर सपोर्टर लोग के कहनाम बा कि एहमें कई ठे प्रोफेशनल फील्ड सभ के कायापलट क देवे के क्षमता बा। एकरा चलते मनुष्य के रचनात्मकता (क्रिएटिविटी) के सोभाव पर आ [[ज्ञान-आधारित काम]] के भबिस्य के बारे में पब्लिक में बहस सुरू हो चुकल बाटे।
हालाँकि, एह चैटबॉट के सीमा कुछ सीमा चिन्हित कइल गइल बाड़ी स; साथे साथ आ एकर अनैतिक इस्तेमाल के संभावना के ले के आलोचनो भइल बा। ई कबो-कबो गलत भा बेतुका जवाब दे सके ला, जे सुनला में जरूर सही (कन्विंसिंग) लागे ला बाकी असल में गलत हो सके ला। एह तरह के जवाब सभ के [[हैलुसिनेशन]] कहल जाला। एकर ट्रेनिंग डेटा में मौजूद पक्षपात (बायस) एकर जवाबो में भी झलके लें। ई एकेडमिक बेईमानी में मदद क सके ला, गलत जानकारी फइला सके ला आ नुकसान पहुँचावे वाला (मैलिसस) कोड बना सके ला। एकरे डेवलपमेंट से जुड़ल नैतिक सवालनन पर भी आलोचना भइल बा, खासकर ट्रेनिंग डेटा के रूप में कॉपीराइट से सुरक्षित कंटेंट के इस्तेमाल के ले के।
{{clear}}
== नोट ==
<references group="devanagari"/>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:सॉफ्टवेयर]]
[[श्रेणी:लार्ज लैंग्वेज मॉडल]]
[[श्रेणी:चैटबॉट]]
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
{{Software-stub}}
i10hiaud6tmfejh9ln88174i8aa72ob
10, जनपथ
0
88980
808809
735442
2026-10-28T12:05:33Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808809
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Sonia_Gandhi_welcomes_U.S._Secretary_of_State_Hillary_Rodham.jpg|alt=KS|thumb|250x250px|2009 में अमेरिकी विदेश मंत्री [[हिलेरी क्लिंटन]] के 10, जनपथ पर स्वागत करत सोनिया गांधी।]]
'''10, जनपथ''' भारत के राजधानी [[नई दिल्ली]] में ''जनपथ'' नाँव के सड़क पर एगो सार्वजनिक स्वामित्व वाला मकान ह। 1991 में [[राजीव गांधी]] के हत्या के समय जब उ भारत के प्रधानमंत्री के रूप में दूसरा कार्यकाल खातिर प्रचार करत रहले त 10, जनपथ उनुकर आधिकारिक आवास रहे, हालांकि प्रधानमंत्री रहते उ 7, लोक कल्याण मार्ग में रहत रहलें। आजकाल 10, जनपथ उनुकर विधवा [[सोनिया गांधी]] के निवास बा, जे [[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस पार्टी]] के अध्यक्ष रहल बाड़ी।<ref>[https://web.archive.org/web/20101111003329/http://www.hindustantimes.com/Sonia-Gandhi-s-power-bill-over-Rs-7-lakh-for-3-years/Article1-623106.aspx Sonia Gandhi's power bill: over Rs 7 lakh for 3 years]. ''Hindustan Times''. 7 November 2010.</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/37045/|title=The world according to Sonia|last=Saeed Naqvi|date=12 December 2003|work=[[Indian Express]]}}</ref> [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]] (आईएनसी) के राष्ट्रीय मुख्यालय एकरा ठीक पीछे 24, अकबर रोड प बा।<ref>[http://www.congress.org.in/new/index.php Indian National Congress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817015423/http://www.congress.org.in/new/index.php|date=2011-08-17}} [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|Indian National Congress]] website.</ref> ई भारत के दुसरा प्रधानमंत्री [[लाल बहादुर शास्त्री]] (1964-1966) के निवासस्थान रहल आ जहाँ 11 जनवरी 1966 के इनके लाश राज्य में पड़ल रहे आज उनकर जीवनी संग्रहालय, ''लाल बहादुर शास्त्री स्मारक'' 1, मोतीलाल नेहरू प्लेस (पहिले 10, जनपथ), परिसर से सटल बा।<ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/news/jan/10jana.htm|title=Can the Congress be saved by its new leaders?|date=January 2010|publisher=[[Rediff.com]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2004/10/02/stories/2004100200850200.htm|title=Lest we FORGET...|date=2 October 2004|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050122083034/http://www.hindu.com/mp/2004/10/02/stories/2004100200850200.htm|archive-date=22 January 2005}}</ref>
10, जनपथ नई दिल्ली में 15,181 वर्ग मीटर रकबा पर फइलल बा।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [http://wikimapia.org/16918034/10-Janpath 10 जनपथ] [[विकिमैपिया]] पर।
* [https://web.archive.org/web/20121018020649/http://www.outlookindia.com/article.aspx?225871 10, Janpath Doors Are Shut], outlookindia.com पर।
<!-- {{Indian National Congress}}-->
{{Coord|28.6081|77.2191|display=title}}
[[श्रेणी:भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस]]
[[श्रेणी:दिल्ली में सरकारी भवन]]
[[श्रेणी:भारत में घर]]
[[श्रेणी:नई दिल्ली]]
{{india-gov-stub}}
4haj1fb1mcnno1jrfsjjwcukbcf23ts
अनुपमा (धारावाहिक)
0
88994
809008
772612
2026-10-28T13:10:32Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809008
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television
| show_name = अनुपमा
| image =
| caption =
| genre = [[ड्रामा]]
| creator =
| developer = [[लीना गंगोपाध्याय]]
| writer = [[नमिता वर्तक]]
| director = रोमेश कालरा<ref>{{Cite web|title=Lights, camera, caution: Back on the set|url=https://www.livemint.com/mint-lounge/features/lights-camera-caution-back-on-the-set-11591954645123.html|website=Live Mint|access-date=12 June 2020|archive-date=21 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121150410/https://www.livemint.com/mint-lounge/features/lights-camera-caution-back-on-the-set-11591954645123.html|url-status=dead}}</ref>
| creative_director = केतकी वालावाकर
| presenter =
| starring = {{plainlist|
*रूपाली गांगुली
*गौरव खन्ना
*सुधांशु पांडे}}
| opentheme = ''Anupamaa''
| country = भारत
| language = हिंदी
| num_seasons = 1
| num_episodes = 833<!-- as of 15 February 2023--><!-- Do not uncomment the preceding text. This field is for a number only and the date should not be visible. -->
| executive_producer =
| producer = {{plainlist|
*रंजन शाही
*दीपा शाही}}
| cinematography = गुलशन शाह
| editor =
| camera = मल्टी-कैमरा
| runtime = 20-24 मिनट
| network = [[स्टार प्लस]]
| picture_format = {{plainlist|
*[[576i]]
*[[1080i]] ([[HDTV]])}}
| audio_format =
| first_aired = {{Start date|df=y|2020|07|13}}
| last_aired = वर्तमान
| list_episodes =
| theme_music_composer =
| company = डाइरेक्टर्स कुट प्रोडक्शंस<ref>{{Cite news|first=Chandni |last=Mathur|url=https://www.financialexpress.com/industry/superstars-of-the-small-screen/870579/|title=Superstars of the small screen|date=26 September 2017|work=The Financial Express}}</ref>
| related = {{plainlist|
*''आई कुथे काए करते''
*''[[श्रीमोयी]]''
*''अनुपमा: नमस्ते अमेरिका''}}
}}
'''''अनुपमा''''' एगो भारतीय [[हिंदी भाषा]] के टेलीविजन ड्रामा सीरीज हवे जेकर प्रीमियर 13 जुलाई 2020 के [[स्टार प्लस]] पर भइल आ डिजिटल रूप से [[डिज्नी+ हॉटस्टार]] पर स्ट्रीम भइल।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/tv-shows-new-episode-spoiler-13-july-6504054/|title=What to expect on your favourite television shows from tonight|date=14 July 2020|website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tv/being-from-the-hindi-belt-gives-me-an-edge-gaurav-khanna-101632056400441.html|title=Being from the Hindi belt gives me an edge: Gaurav Khanna|date=2021-09-19|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-10-19}}</ref> निर्देशक के कुट प्रोडक्शन के बैनर तले राजन शाही आ दीपा शाही के बनावल एह फिल्म में रूपाली गांगुली, गौरव खन्ना आ सुधांशु पांडे मुख्य भूमिका में बाड़े .<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/rupali-ganguly-back-on-a-fiction-show-after-seven-years/articleshow/74241593.cms|title=Rupali Ganguly back on a fiction show after seven years|last=Maheshwri|first=Neha|date=22 February 2020|work=[[The Times of India]]|access-date=3 April 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/photos/entertainment-tv-actors-who-quit-anupamaa-abruptly-paras-kalnawat-aneri-vajani-anagha-bhosale-latest-tv-news-2023-01-03-836245|title=TV actors who quit Anupamaa abruptly: Paras Kalnawat, Aneri Vajani, Anagha Bhosale & others|website=India TV News|language=en|access-date=2023-01-03}}</ref> ई स्टार जलशा के बंगाली सीरीज ''श्रीमोयी'' पर ढीला आधारित बा .<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/rupali-ganguly-sudhanshu-pandey-starrer-anupamaa-is-a-remake-of-a-popular-benagli-show-sreemoyee/articleshow/74323173.cms|title=Rupali Ganguly- Sudhanshu Pandey starrer Anupamaa is a remake of a popular Bengali show 'Sreemoyee'|website=[[The Times of India]]}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* {{IMDb title|id=11867666}}
* [https://www.hotstar.com/in/tv/anupamaa/1260022017 अनुपमा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221008075221/https://www.hotstar.com/in/tv/anupamaa/1260022017 |date=2022-10-08 }} [[डिज्नी+ हॉटस्टार]] पर
* [http://www.directorskutproduction.com// प्रोडक्शन वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801113209/http://directorskutproduction.com/ |date=2015-08-01 }}
[[श्रेणी:भारतीय टेलीविजन धारावाहिक]]
{{Tv-prog-stub}}
0ike9jbcfhi6hd7ryum0khje2pjykem
100000
0
89690
808810
754375
2026-10-28T12:05:42Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808810
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|लाख||लाख (बहुअर्थी)}}
'''एक लाख''' ('''1,00,000''') एगो [[प्राकृतिक नंबर]] ह जे 99,999 के ठिक बाद आ 100,001 के ठिक पहिले आवे ला। ई सौ हजार के बराबर होखे ला। अंग्रेजी में एकरा के '''हंड्रेड थाउजेंड''' (लिखे के इस्टाइल - '''100,000''') के नाँव से जानल जाला। बैज्ञानिक नोटेशन में एकरा के 10<sup>5</sup> लिखल जाला।
ई [[एक मिलियन]] के दसवाँ हिस्सा होला।
[[श्रेणी:बड़हन नंबर]]
{{Math-stub}}
9osvqv1dyw5tb17yxmmevn10u59qwa9
1000000
0
89697
808811
754398
2026-10-28T12:07:05Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808811
wikitext
text/x-wiki
{{redirect2|एक मिलियन|}}
'''दस लाख''' ('''1,00,000''') एगो [[प्राकृतिक नंबर]] ह जे 9,99,999 के ठिक बाद आ 10,00,001 के ठिक पहिले आवे ला। ई एक हजार के हजार गुना के बराबर होखे ला। अंग्रेजी में एकरा के '''मिलियन''' भा '''एक मिलियन''' (लिखे के इस्टाइल - '''1,000,000''') के नाँव से जानल जाला। बैज्ञानिक नोटेशन में एकरा के 10<sup>6</sup> लिखल जाला।
भोजपुरी में एकरा गिनती वाला चीज सभ खातिर दसलाखी शब्द के इस्तेमाल होखे ला।
[[श्रेणी:बड़हन नंबर]]
{{Math-stub}}
iwy81m3qwnfdvl9s4wkgmtjed62l696
2023 के भोजपुरी फिलिम सभ के लिस्ट
0
90007
808851
776996
2026-10-28T12:14:33Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808851
wikitext
text/x-wiki
ई [[भोजपुरी|भोजपुरी भाषा के]] फिलिमन के लिस्ट बा जवन साल २०२३ में परदर्शित होखे वाली बाड़ी सँ.
==जनवरी - मार्च==
{| class="wikitable sortable"
|- style="background:#b0e0e6; text-align:center;"
! colspan="2" style="width:6%;"| '''ओपनिंग'''
! style="width:20%;"|'''नाँव'''
! style="width:15%;"|'''निदेशक'''
! style="width:25%;" | '''कलाकार'''
! style="width:20%;" | निर्माता कंपनी
! style="width:4%;" | '''{{Tooltip|सं॰|सन्दर्भ}}'''
|-
! rowspan="2" style="text-align:center; background:#f7bf87; text color:#000;" |ज<br>न<br>व<br>री
| rowspan="1" style="text-align:center; background:#f7dfc7" | '''14'''
|''सब का बाप अंगूठा छाप'' || पराग पाटिल ||{{hlist|[[दिनेश लाल यादव|निरहुआ]]|अक्षरा सिंह|श्रुति राव}}||बाबा मोशन पिक्चर्स||<ref>{{Cite web |date=2023-01-10 |title=निरहुआ की भोजपुरी फिल्म 'सबका बाप अंगूठा छाप' का इंतजार खत्म, मकर संक्रांति पर होगी रिलीज |url=https://www.timesnowhindi.com/entertainment/bhojpuri/dinesh-lal-yadav-nirahua-bhojpuri-film-sabka-baap-angutha-chhap-will-be-released-on-the-occasion-of-makar-sankranti-2023-article-96877792 |access-date=2023-03-27 |website=टाइम्स नाऊ नवभारत |language=hi}}</ref>
|-
| rowspan="1" style="text-align:center; background:#f7dfc7" | '''26'''
|''राजा डोली लेके आजा'' || सुजीत कुमार सिंह ||{{hlist|[[दिनेश लाल यादव|निरहुआ]]|आम्रपाली दुबे}}|| ||<ref>{{Cite web |title=Bhojpuri News: गणतंत्र दिवस पर रिलीज होगी निरहुआ और आम्रपाली की सुपरहिट फिल्म 'राजा डोली लेके आजा' |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/bihar/patna/bhojpuri-movie-nirhua-and-amrapali-dubey-superhit-film-raja-doli-leke-aaja-be-released-on-republic-day-rdy |access-date=2023-03-27 |website=प्रभात खबर |language=hi}}</ref>
|-
! rowspan="1" style="text-align:center; background:#bf87f7; text color:#000;" |फ<br>र<br>व<br>री
| style="text-align:center; background:#dfc7f7" | '''24'''
|''दाग - एगो लांछन''
|प्रेमांशु सिंह
|{{hlist|रितेश पांडेय |आम्रपाली दुबे}}
|एंटर10 टेलीविजन नेटवर्क, रेनी विजय फ़िल्म्स
|<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=रितेश-आम्रपाली की 'दाग एगो लांछन' की रिलीज डेट आई सामने, इस दिन सिनेमाघरों में देगी दस्तक |url=https://www.abplive.com/entertainment/bhojpuri-cinema/ritesh-pandey-amrapali-dubey-vikrant-singh-raksha-gupta-film-daag-ego-lanchan-will-release-on-24-february-watch-trailer-2341924 |access-date=2023-03-27 |website=एबीपी लाइव |language=hi}}</ref>
|-
! rowspan="2" style="text-align:center; background:#87f7bf; text color:#000;" |मा<br>र्च
| rowspan="1" style="text-align:center; background:#c7f7df"" | '''9'''
|[[फरिश्ता (2023 फिलिम)|फरिश्ता]]
|लालबाबू पंडित
|{{hlist|[[खेसारी लाल यादव]]|मेघसरी|पूजा गांगूली}}
|वर्ल्डवाइड रिकोर्ड्स
|<ref>{{Cite web |title=होली पर रिलीज हो रही खेसारी की फिल्म ‘फरिश्ता’, पागल के किरदार में आएंगे नजर |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bollywood/bhojpuri-actor-khesari-lal-yadav-starrer-film-farishta-to-release-on-9th-of-march-2023-03-05 |access-date=2023-03-27 |website=अमर उजाला |language=hi}}</ref>
|-
| rowspan="1" style="text-align:center; background:#c7f7df"" | '''24'''
|नाम बदनाम
|विष्णु शंकर वेलु
|{{hlist|काजल राघवानी|गौरव झा|हीरा यादव}}
|यूएफO
|<ref>{{Cite web |title=यूपी, बिहार में इस दिन रिलीज होगी भोजपुरी फिल्म 'नाम बदनाम', देखने को मिलेगा एंटरटेनमेंट का नया फ्लेवर |url=https://www.india.com/hindi-news/entertainment-hindi/bhojpuri-film-naam-badnaam-will-be-released-in-up-and-bihar-jharkhand-new-flavor-of-entertainment-will-be-seen-5959673/ |access-date=2023-03-27 |website=www.india.com |language=hi}}</ref>
|}
==अप्रैल - जून==
{| class="wikitable sortable"
|- style="background:#b0e0e6; text-align:center;"
! colspan="2" style="width:6%;"| '''ओपनिंग'''
! style="width:20%;"|'''नाँव'''
! style="width:15%;"|'''निदेशक'''
! style="width:25%;" | '''कलाकार'''
! style="width:20%;" | निर्माता कंपनी
! style="width:4%;" | '''{{Tooltip|सं॰|सन्दर्भ}}'''
|-
! rowspan="2" style="text-align:center; background:#f7bf87; text color:#000;" |अ<br>प्रै<br>ल
| rowspan="1" style="text-align:center; background:#f7dfc7" | '''21'''
|''इश्क़'' || ||{{hlist|[[काजल राघवानी]]||}}|| ||<ref>{{Cite web |title=Ishq Release Date: ईद के मौके पर रिलीज होगी चिंटू और काजल की 'इश्क', ट्रेलर में दिखा एक्शन और रोमांस का डबलडोज |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri-cinema/pradeep-pandey-chintu-kajal-raghwani-starrer-upcoming-bhojpuri-film-ishq-will-be-releasing-on-the-occasion-of-eid-2023/articleshow/99521320.cms |access-date=2023-04-21 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref>
|}
==संदर्भ==
{{Reflist}}
s99ni8f8nnsf1nsi6mpi4tcxxmddjpg
2023 आईपीएल
0
90076
808850
783703
2026-10-28T12:14:27Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808850
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cricket tournament
| name = आईपीएल 2023
| image =Ipl.svg
| imagesize = 250px
| fromdate = 31 मार्च 2023
| todate = 28 मई 2023
| administrator = [[बीसीसीआई]] (BCCI)
| cricket format = [[ट्वेंटी20]]
| tournament format = ग्रुप स्टेज आ प्लेऑफ
| host = भारत
| participants = 10
|
| matches = 74
|
| previous_year = 2022
| previous_tournament = 2022 आईपीएल
| next_year = 2024
| next_tournament =
| website = {{URL|iplt20.com}}
}}
{{Infobox
| bodyclass = nowraplinks
| header1 = टीम
| data2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]<br>[[डेल्ही कैपिटल्स]]<br> [[गुजरात टाइटंस]]<br>[[कोलकाता नाईट राइडर्स]]<br>[[लखनऊ सुपर जायंट्स]]<br> [[मुंबई इंडियंस]]<br>[[पंजाब किंग्स]]<br>[[राजस्थान रॉयल्स]] <br>[[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] <br>[[सनराइजर्स हैदराबाद]]
}}
'''2023 आईपीएल''' चाहे '''2023 इंडियन प्रीमियर लीग''' (जेकरा स्पांसरशिप के चलते '''टाटा आईपीएल 2023''', आ अउरी नाँव '''आईपीएल 16''' से जानल जात बा), भारतीय [[ट्वेंटी20 क्रिकेट]] फ्रेंचाइजी [[आईपीएल|इंडियन प्रीमियर लीग]] के 16वाँ सीजन हवे। एकर मलिकाई [[बीसीसीआई]] के लगे बा आ इहे एकर संचालन क रहल बाटे।<ref>{{cite web|title=IPL Auction Set for December 23 in Kochi|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-auction-set-for-december-23-in-kochi-1344093|work=ESPN|access-date=11 नवंबर 2022}}</ref>
एह सीजन से आ आगे, आईपीएल अपना ''होम एंड अवे'' (अपना घरेलू मैदान पर आ बाहर के मैदान पर) फारमेट में चार सालन के गैप के बाद लवट रहल बाटे काहें से कि एह दौरान [[कोविड-19 महामारी]] के चलते तीन गो सीजन न्यूट्रल मैदान प आयोजित कइल गइल रहलें। दसों टीम अपना होम ग्राउंड पर मैच खेलिहें जे पूरा भारत में अलग-अलग जगह पर बाने। [[आसाम]] के बरसापारा स्टेडियम पहिली बेर आईपीएल के मैदान बनी जहाँ [[राजस्थान रॉयल्स]] के कुछ मैच खेलल जइहें।
== नियम ==
एह सीजन में कुछ नाया नियम सभ के बीसीसीआई द्वारा जोड़ल गइल बाटे, जइसे कि फील्डिंग करे वाला साइड पर 5 रन के पेनल्टी लगावल जाई अगर फील्डर भा बिकेटकीपर के कौनों किसिम के अनुचित हरकत (अनफेयर मूवमेंट) होखे आ जवना बॉल पर अइसन होखी ऊ बॉल फील्ड अंपायर द्वारा डेड करार दिहल जाई। कप्तान लोगन के इजाजत रहल कि ऊ लोग टॉस होखले के बाद आपन प्लेइंग इलेवेन आ ''इंपैक्ट प्लेयर'' घोषित क सके, जवना से कि ऊ लोग खेले के कंडीशन अनुसार खेल सके।
अगर कौनों टीम निर्धारित समय सीमा में बालिंग करे में बिफल रही, खाली भर चार गो फील्डर लोग के 30 गज के घेरा के बहरें रखे के इजाजत होखी। टीम अब वाइड बाल आ नो-बाल के रिव्यू डीआरएस के इस्तेमाल से करा सकत बाटे, जे एकरा पहिले [[वीमंस प्रीमियर लीग|डब्लूपीएल]] में लागू करावल गइल रहल।
बीसीसीआई एह सीजन आ आगे खातिर नाया ''इंपैक्ट प्लेयर'' के नियम शुरू क रहल बाटे। टीम द्वारा एकरा तहत प्लेइंग इलेवेन के अलावा चार गो अउरी सब्स्टीच्यूट लोगन के नाँव दे सके ला जिनहन लोग के इंपैक्ट प्लेयर कहल जाई आ इनहन लोगन में से एक ठो के इस्तेमाल मैच के दौरान के रूप में कइल जा सकी।
== लोगन के बदली ==
नवंबर 2022 में मयंक अग्रवाल के जगह शिखर धवन पंजाब किंग्स के कप्तान बनलें।<ref>{{cite web|title=Dhawan replaces Mayank as Punjab Kings captain|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/124379/dhawan-replaces-mayank-as-punjab-kings-captain|work=Cricbuzz|access-date=11 नवंबर 2022}}</ref> अनिल कुंबले के जगह ट्रेवर बेलिस के पंजाब किंग्स के मुख्य कोच के रूप में शामिल कइल गइलें। अगस्त 2022 में चंद्रकांत पंडित ब्रेंडन मैककुलम के जगह कोलकाता नाइट राइडर्स के मुख्य कोच के रूप में जगह लिहलें।<ref>{{cite web|title=KKR appoint Chandrakant Pandit as Head Coach|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/123481/kkr-appoint-chandrakant-pandit-as-head-coach|access-date=11 नवंबर 2022|work=Cricbuzz}}</ref> टॉम मूडी के जगह ब्रायन लारा सनराइजर्स हैदराबाद के मुख्य कोच के रूप में जगह लिहलें।<ref>{{cite web|title='Wish them well' - Moody after being replaced by Lara as SRH head coach|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/123696/wish-them-well-tom-moody-after-being-replaced-by-brian-lara-as-srh-head-coach|access-date=11 नवंबर 2022 |work=cricbuzz}}</ref> मुंबई इंडियंस महेला जयवर्धन के एह फ्रेंचाइजी में स्ट्रेटेजिक भूमिका में प्रोमोट कइले बा आ मार्क बाउचर के 2023 खातिर कोच के रूप में भर्ती कइले बाटे।<ref>{{cite web|title='Boucher unveiled as new Mumbai Indians headcoach|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-mumbai-indians-mark-boucher-takes-over-from-mahela-jayawardene-as-head-coach-1334885|access-date=17 सितंबर 2022 |work=espncricinfo}}</ref>
आईपीएल के नीलामी 23 दिसंबर 2022 के कोच्चि में भइल।<ref name=DNA1312>[https://www.dnaindia.com/cricket/report-ipl-2023-auction-list-released-273-indian-132-overseas-players-check-full-list-here-3010451 IPL 2023: Auction list RELEASED, 273 Indian, 132 overseas players; check full list here.] DNA India. 13 दिसंबर 2022.</ref> सबसे महँग खिलाड़ी सैम करन रहलें जिनके पंजाब किंग्स द्वारा {{INRConvert|18.50|c|lk=on}} में खरीदल गइल, ई लीग के इतिहास में कौनों खिलाड़ी खातिर सभसे ढेर भुगतान कइल गइल।<ref>{{cite web |title=Punjab Kings sign Sam Curran for an IPL record INR 18.50 crores|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/124937/ipl-2023-auction-sam-curran-ben-stokes-cameron-green |access-date=23 दिसंबर 2022 |website=Cricbuzz |language=en}}</ref>
=== प्रमुख लोग ===
{| class="wikitable"
|-
!टीम
!कोच
!कप्तान
|-
| [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| स्टीफेन फ्लेमिंग
| [[महेंद्र सिंह धोनी|एमएस धोनी]]
|-
| [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| रिकी पोंटिंग
| डेविड वार्नर
|-
| [[पंजाब किंग्स]]
| ट्रेवर बेयलिस
| [[शिखर धवन]]
|-
| [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| चंद्रकांत पंडित
| नितीश राणा
|-
| [[मुंबई इंडियंस]]
| मार्क बाउचर
| [[रोहित शर्मा]]
|-
| [[राजस्थान रॉयल्स]]
| कुमार संगाकारा
| [[संजू सैमसन]]
|-
| [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| संजय बाँगर
| फाफ डी प्लेसिस
|-
| [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| [[ब्रायन लारा]]
| ऐडेन मार्क्रम
|-
| [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| एंडी फ्लावर
| [[केएल राहुल]]
|-
| [[गुजरात टाइटंस]]
| आशीष नेहरा
| [[हार्दिक पंड्या]]
|}
== खेल के जगह ==
लीग स्टेज भारत के 12 गो जगहन पर खेलल जाई जबकि प्लेऑफ फेज के शेड्यूल के ऐलान अबहीं नइखे भइल। आसाम में गुवाहाटी के स्टेडियम आईपीएल में आपन नया शुरुआत करी आ राजस्थान रॉयल्स के पहिला दू गो घरेलू मैच के मेजबानी करी आ एकरे बाद राजस्थान के टीम आपन बाकी पाँच गो घरेलू मैच जयपुर में खेली,<ref>{{cite web |last1=Hasnat |first1=Karishma |title=IPL in Guwahati for the first time. It's now 'home' venue for Rajasthan Royals |url=https://theprint.in/sport/ipl-goes-to-guwahati-for-first-time-its-now-home-venue-for-rajasthan-royals/1381428/ |website=ThePrint |access-date=12 मार्च 2023 |date=18 फरवरी 2023}}</ref> जबकि हिमाचल के [[धर्मशाला, हिमाचल प्रदेश|धर्मशाला]] 10 साल के गैप के बाद आईपीएल में वापसी करी आ करी पंजाब किंग्स के घरेलू मैच के अंतिम 2 मैच के मेजबानी करी, जवना के पहिले उ लोग मोहाली में घरेलू मैच के पहिला पांच मैच खेलिहें। बाकी आठ गो टीम आपन सगरी घरेलू मैच अपना पारंपरिक घरेलू मैदान में खेलिहें।
{{location map+ |India |width=300|float=center|caption='''आईपीएल 2023 के खेल के जगह सभ'''|places=
{{Location map~ |India |lat=18.975 |long=72.825833 |mark=Blue pog.svg |label_size=100 |label=[[मुंबई]] |position=top}}
{{Location map~ |India |lat=22.569722 |long=88.369722 |mark=Purple pog.svg |label_size=100 |label=[[कोलकाता]] |position=bottom}}
{{Location map~ |India |lat=30.78 |long=76.69 |mark=Red ff0000 pog.svg |label_size=100 |label=[[मोहाली]] |position=right}}
{{Location map~ |India |lat=12.966666 |long=77.566666 |mark=Dark Red 800000 pog.svg |label_size=100 |label=[[बंगलोर|बंगलुरु]] |position=bottom}}
{{location map~ |India |lat=26.9260 |long=75.8235 |mark=Pink pog.svg |label_size=100 |label=[[जयपुर]] |position=left}}
{{Location map~ |India |lat=28.61 |long=77.23 |mark=blue pog.svg |label_size=100 |label=[[दिल्ली]] |position=left}}
{{Location map~ |India |lat=17.40 |long=78.45 |mark=Orange pog.svg |label_size=100 |label=[[हैदराबाद]] |position=top}}
{{location map~ |India|lat=13.083888 |long=80.27|mark=Yellow pog.svg |label_size=100 |label=[[चेन्नई]] |position=top}}
{{location map~ |India |lat=23.0530 |long=72.355|mark=Blue pog.svg|label_size=100 |label=[[अहमदाबाद]] |position=right}}
{{location map~ |India |lat=32.2220 |long=76.3172 |mark=Red ff0000 pog.svg |label_size=100 |label=[[धर्मशाला, हिमाचल प्रदेश|धर्मशाला]] |position=top}}
{{location map~ |India |lat=26.8467 |long=80.9462 |mark=Blue pog.svg|label_size=100 |label=[[लखनऊ]] |position=bottom}}
{{location map~ |India |lat=26.1158 |long=91.7086 |mark=Pink pog.svg |label_size=100 |label=[[गुवाहाटी]]
|position=top}}
|border=Black}}
{| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto"
|-
![[अहमदाबाद]]
![[बंगलौर|बंगलुरु]]
![[चेन्नई]]
|-
|[[गुजरात टाइटंस]]
|[[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
|[[चेन्नई सुपर किंग्स]]
|-
| नरेंद्र मोदी स्टेडियम
| एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम
| एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम
|-
|कैपसिटी: 132,000
|कैपसिटी: 40,000
|कैपसिटी: 50,000
|-
|
|[[File:India vs Australia Test Match at Bengaluru (13 March 2017).jpg|300x300px]]
|[[File:MA Chidambaram Stadium in the Night.JPG|250x250px]]
|-
![[दिल्ली]]
![[धर्मशाला, हिमाचल प्रदेश|धर्मशाला]]
![[गुवाहाटी]]
|-
|[[डेल्ही कैपिटल्स]]
|[[पंजाब किंग्स]]
|[[राजस्थान रॉयल्स]]
|-
| अरुण जेटली स्टेडियम
| हिमाचल प्रदेश क्रिकेट एसोसिएशन स्टेडियम
| आसाम क्रिकेट एसोसिएशन स्टेडियम
|-
|कैपसिटी: 41,000
|कैपसिटी: 23,000
|कैपसिटी: 50,000
|-
|[[File:Feroz Shah Kotla Cricket Stadium, Delhi.jpg|300x300px]]
|[[File:Dharamshala Cricket Stadium Landscape.jpg|frameless|300x300px]]
|[[File:Barsapara Cricket Stadium match under floodlights.jpg|300x350px]]
|-
![[हैदराबाद]]
![[जयपुर]]
![[कोलकाता]]
|-
|[[सनराइजर्स हैदराबाद]]
|[[राजस्थान रॉयल्स]]
|[[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
|-
| राजीव गांधी इंटरनेशनल क्रिकेट स्टेडियम
| सवाई मानसिंह स्टेडियम
| ईडन गार्डेन्स
|-
|कैपसिटी: 55,000
|कैपसिटी: 30,000
|कैपसिटी: 68,000
|-
|[[File:Panorama of rajiv gandhi stadium.jpg|300x300px]]
|[[File:Sawai-Mansingh-Stadium-Jaipur.jpg|260x260px]]
|[[File:Eden Gardens, Kolkata (05).jpg|Frameless|230x200px]]
|-
![[लखनऊ]]
![[मोहाली]]
![[मुंबई]]
|-
|[[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
|[[पंजाब किंग्स]]
|[[मुंबई इंडियंस]]
|-
| इकाना क्रिकेट स्टेडियम
| इंदरजीत सिंह बिंद्रा स्टेडियम
| वानखेड़े स्टेडियम
|-
|कैपसिटी: 50,000
|कैपसिटी: 27,000
|कैपसिटी: 33,000
|-
|
|[[File:LightsMohali.png|300x300px]]
|[[File:Wankhede ICC WCF.jpg|290x290px]]
|}
== टिकट ==
एह सीजन में दर्शक लोग पेटीएम इनसाइडर, टिकटजीनी डॉट इन वेबसाइट आ बुक माई शो मोबाइल एप्लीकेशन सभ से मैच के टिकट ऑनलाइन खरीद सके ला आ बॉक्स ऑफिस से एरिना सभ पर भी टिकट खरीद सके ला।<ref>{{Cite web |last=Agarwal |first=Naman |date=28 मार्च 2023 |title=IPL 2023 Tickets: Where To Buy Tata IPL Tickets Online And Offline, Ticket Prices And More |url=https://wisden.com/stories/global-t20-leagues/indian-premier-league-2021/ipl-2023-tickets-where-to-buy-tata-ipl-tickets-online-and-offline-ticket-prices-and-more |access-date=28 मार्च 2023 |website=Wisden |language=en-GB |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328174431/https://wisden.com/stories/global-t20-leagues/indian-premier-league-2021/ipl-2023-tickets-where-to-buy-tata-ipl-tickets-online-and-offline-ticket-prices-and-more |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=News IPL '23 ticket booking... |url=https://www.zeebiz.com/trending/sports/news-ipl-2023-ticket-booking-online-check-where-how-to-buy-gujarat-titan-vs-chennai-super-kings-match-tickets-online-paytm-insider-bookmyshow-225858 |website=Zee Business}}</ref> टिकट के दाम ₹800–10,000 बा। 2 साल आ ओकरा से अधिका उमिर के दर्शकन के वेन्यू में बइठ के खेल देखे खातिर टिकट के जरूरत पड़ी। टिकट बेचे वाला एप्लीकेशन, बुक माई शो आ पेटीएम इनसाइडर एपीके खेल से कम से कम 2-3 दिन पहिले खरीदार के घरे टिकट भेज दिहें। फ्रेंचाइजियो खुदे अपना वेबसाइट पर टिकट बेच रहल बाड़ी स, सीमित मात्रा में टिकट उ लोग खेल के जगह के बॉक्स ऑफिस से बेच रहल बा।<ref>{{Cite web |last= |date=28 मार्च 2023 |title=IPL 2023: आयपीएलचं किमान तिकीट 400 रुपये, कसं बुक करता येईल तिकीट? कुठे मिळतेय ऑफर, जाणून घ्या सर्व काही |url=https://www.lokmat.com/cricket/news/ipl-minimum-ticket-400-rupees-how-to-book-tickets-where-to-get-offers-know-everything-a-a301/ |access-date=28 मार्च 2023 |website=Lokmat |language=mr}}</ref>
== फारमेट ==
टीम सभ के दू गो ग्रुप में बाँटल गइल बाटे (A अउरी B)। हर एक टीम 7 गो घरेलू आ बहरें मैच खेली, बिपक्षी ग्रुप के टीम के दू बेर सामना करी। अपना खुद के ग्रुप में टीम एक दुसरे से एकहक ठो मैच खेलिहें। एह तरीका से कुल सत्तर गो मैच पूरा देस भर में 12 गो जगहन पर आयोजित होखिहें।<ref name=":0">{{Cite web |title=IPL 2023: Opening Ceremony to Return After 4 Year Gap, BCCI Gives Green Light - Report |url=https://www.news18.com/cricketnext/ipl-2023-opening-ceremony-bcci-announces-tata-ipl-2023-indian-premier-league-opening-ceremony-7319143.html |access-date=20 मार्च 2023|website=www.news18.com |language=en}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! style="width:50%;"| ग्रुप A !! style="width:50%;"| ग्रुप B
|-
| [[मुंबई इंडियंस]] || [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
|-
| [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] || [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
|-
| [[राजस्थान रॉयल्स]] || [[गुजरात टाइटंस]]
|-
| [[डेल्ही कैपिटल्स]] || [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
|-
| [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] || [[पंजाब किंग्स]]
|}
== प्वाइंट सारणी ==
{{2023 Indian Premier League Points table}}
=== मैच समरी ===
{{Indian Premier League results summary|mode = progression/summary|dls=Y
<!--| Home team | Away team | result | margin | DLS method? -->
| GT | CSK | | |
| PBKS | KKR | | |
| LSG | DC | | |
| SRH | RR | | |
| RCB | MI | | |
| CSK | LSG | | |
| DC | GT | | |
| RR | PBKS | | |
| KKR | RCB | | |
| LSG | SRH | | |
| RR | DC | | |
| MI | CSK | | |
| GT | KKR | | |
| SRH | PBKS | | |
| RCB | LSG | | |
| DC | MI | | |
| CSK | RR | | |
| PBKS | GT | | |
| KKR | SRH | | |
| RCB | DC | | |
| LSG | PBKS | | |
| MI | KKR | | |
| GT | RR | | |
| RCB | CSK | | |
| SRH | MI | | |
| RR | LSG | | |
| PBKS | RCB | | |
| DC | KKR | | |
| CSK | SRH | | |
| LSG | GT | | |
| MI | PBKS | | |
| RCB | RR | | |
| KKR | CSK | | |
| SRH | DC | | |
| GT | MI | | |
| RCB | KKR | | |
| RR | CSK | | |
| PBKS | LSG | | |
| KKR | GT | | |
| DC | SRH | | |
| CSK | PBKS | | |
| MI | RR | | |
| LSG | RCB | | |
| GT | DC | | |
| PBKS | MI | | |
| LSG | CSK | | |
| SRH | KKR | | |
| RR | GT | | |
| CSK | MI | | |
| DC | RCB | | |
| GT | LSG | | |
| RR | SRH | | |
| KKR | PBKS | | |
| MI | RCB | | |
| CSK | DC | | |
| KKR | RR | | |
| MI | GT | | |
| SRH | LSG | | |
| DC | PBKS | | |
| RR | RCB | | |
| CSK | KKR | | |
| GT | SRH | | |
| LSG | MI | | |
| PBKS | DC | | |
| SRH | RCB | | |
| PBKS | RR | | |
| DC | CSK | | |
| KKR | LSG | | |
| MI | SRH | | |
| RCB | GT | | |
| P1W = | P1L =
| P2W = | P2L =
| P3W = | P3L =
| P4W = | P4L =
}}
== लीग स्टेज ==
{{hatnote|सगरो टाइम [[भारतीय मानक समय]] ([[UTC+05:30]]) में दिहल गइल बाड़ें।}}
ग्रुप स्टेज के शेड्यूल 17 फरवरी 2023 के प्रकाशित भइल।<ref>{{cite web |access-date=17 फरवरी 2023 |title=BCCI Announces Schedule For TATA IPL 2023 |url=https://www.iplt20.com/news/3860/bcci-announces-schedule-for-tata-ipl-2023 |website=IPLT20.com. |publisher=Indian Premier League.}}</ref>
===मैच===
{{Single-innings cricket match
| date = 31 मार्च 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| score1 = 178/7 (20 ओभर)
| runs1 = [[ऋतुराज गायकवाड]] 92 (50)
| wickets1 = [[राशिद खान]] 2/26 (4 ओभर)
| score2 = 182/5 (19.2 ओभर)
| runs2 = [[शुबमन गइल]] 63 (36)
| wickets2 = [[राजवर्धन हैंगरगेकर]] 3/36 (4 ओभर)
| result = गुजरात टाइटंस 5 बिकेट से जीतल
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359475.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires = सैयद खालिद (भा.) आ नितिन मेनन (भा.)
| motm = [[राशिद खान]] ([[गुजरात टाइटंस]])
| toss = गुजरात टाइटंस टास जीत के फील्डिंग लिहलस
| rain =
| notes = इंपैक्ट प्लेयर सब: तुषार देशपांडे, अंबाती रायडू खातिर ([[चेन्नई सुपर किंग्स]]) आ सई सुदर्शन केन विलियम्सन खातिर ([[गुजरात टाइटंस]]).
| round = {{anchor|match1}}'''मैच 1'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 1 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = (H) [[पंजाब किंग्स]]
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 = 191/5 (20 ओभर)
| runs1 = भानुका राजपक्षे 50 (32)
| wickets1 = टिम सूदी 2/54 (4 ओभर)
| score2 = 146/7 (16 ओभर)
| runs2 = आंद्रे रसेल 35 (19)
| wickets2 = अर्शदीप सिंह 3/19 (3 ओभर)
| result = पंजाब किंग्स 7 रन से जीतल ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न बिधी|डीएलएस बिधी]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359476.html स्कोरकार्ड]
| venue = इंदरजीत सिंह बिंद्रा स्टेडियम, [[मोहाली]]
| umpires = यशवंत बार्डे (भा.) आ ब्रूस औक्सेनफोर्ड (ऑस.)
| motm = अर्शदीप सिंह (पंजाब किंग्स)
| toss = कोलकाता नाईट राइडर्स टॉस जीत के फिल्डिंग लिहलस
| rain =
| notes = इंपैक्ट प्लेयर सब: ऋषि धवन, भानुका राजपक्षे खातिर (पंजाब किंग्स) आ वेंकटेश अय्यर, वरुण चक्रवर्ती खातिर (कोलकाता नाईट राइडर्स)
* कोलकाता नाईट राइडर्स 7 पाछे रहल डीएलेस स्कोर 153 रन से 16 ओभर में बरखा इ चलते।
| round = {{anchor|match2}} '''मैच 2'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 1 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = (H) [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 = 193/6 (20 ओभर)
| runs1 = काइल मायर्स 73 (38)
| wickets1 = खलील अहमद 2/30 (4 ओभर)
| score2 = 143/9 (20 ओभर)
| runs2 = डेविड वार्नर 56 (48)
| wickets2 = मार्क वुड 5/14 (4 ओभर)
| result = लखनऊ सुपर जायंट्स 50 रन से जीतल
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359477.html स्कोरकार्ड]
| venue = एकना क्रिकेट स्टेडियम, [[लखनऊ]]
| umpires = अनिल चौधरी (भा.) आ निखिल पटवर्धन (भा.)
| motm = मार्क वुड (लखनऊ सुपर जायंट्स)
| toss = डेल्ही कैपिटल्स टॉस जीतल आ फील्डिंग लिहलस
| rain =
| notes = इंपैक्ट प्लेयर सब: अमान हकीम खान, खलील अहमद खातिर (डेल्ही कैपिटल्स) आ कृष्णप्पा गौतम, आयुष बडोनी खातिर (लखनऊ सुपर जायंट्स)
| round = {{anchor|match3}} '''मैच 3'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 2 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 = 203/5 (20 ओभर)
| runs1 = संजू सैमसन 55 (32)
| wickets1 = टी. नटराजन 2/23 (3 ओभर)
| score2 = 131/8 (20 ओभर)
| runs2 = अब्दुल समद 32[[नॉट आउट|*]] (32)
| wickets2 = युजवेंद्र चहल 4/17 (4 ओभर)
| result = राजस्थान रॉयल्स 72 रन से जीतल
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359478.html स्कोरकार्ड]
| venue = राजीव गांधी इंटरनेशनल क्रिकेट स्टेडियम, [[हैदराबाद]]
| umpires = के. एन. अनंतपद्मनाभन (भा.) आ रोहन पंडित (भा.)
| motm = जोस बटलर (राजस्थान रॉयल्स)
| toss = सनराइजर्स हैदराबाद टॉस जीत के फील्डिंग लिहलस
| rain =
| notes = इंपैक्ट प्लेयर सब: अब्दुल समद, फजलहक फारूकी खातिर (सनराइजर्स हैदराबाद) आ नवदीप सैनी, fयशवंत जैसवाल (राजस्थान रॉयल्स) खातिर
| round = {{anchor|match4}} '''मैच 4'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 2 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 = 171/7 (20 ओभर)
| runs1 = तिलक वर्मा 84[[नॉट आउट|*]] (46)
| wickets1 = कर्ण शर्मा 2/32 (4 ओभर)
| score2 = 172/2 (16.2 ओभर)
| runs2 = [[विराट कोहली]] 82[[नॉट आउट|*]] (49)
| wickets2 = अरशद खान 1/28 (2.2 ओभर)
| result = रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर 8 बिकेट से जीतल
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359479.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगलौर]]
| umpires = नितिन मेनन (भा.) आ तपन शर्मा (भा.)
| motm = फाफ डु प्लेसिस (रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर)
| toss = रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर टॉस जीत के बैटिंग लिहलस
| rain =
| notes = अरशद खान आ नेहल वाढेरा (मुंबई इंडियंस) दुनो लोग आपन ट्वेंटी20 डेब्यू कइल
* इंपैक्ट प्लेयर सब: जेसन बेरेंडॉफ, सूर्यकुमार यादव खातिर (मुंबई इंडियंस).
| round = {{anchor|match5}} '''Match 5'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 3 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 = 217/7 (20 ओभर)
| runs1 = ऋतुराज गायकवाड़ 57 (31)
| wickets1 = रवि बिश्नोई 3/28 (4 ओभर)
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359480.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]
| umpires = ब्रूस औक्सेनफोर्ड (ऑस.) आ [अक्षय तोत्रे (भा.)
| motm =
| toss = लखनऊ सुपर जायंट्स टॉस जीत के फील्डिंग लिहलस
| rain =
| notes = इंपैक्ट प्लेयर सब: आयुष बडोनी, आवेश खान खातिर (लखनऊ सुपर जायंट्स) आ तुषार देशपांडे, अंबाती रायडू खातिर (चेन्नई सुपर किंग्स)
| round = {{anchor|match6}} '''मैच 6'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 4 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359481.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match7}} '''Match 7'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 5 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359482.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Assam Cricket Association Stadium, Guwahati]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match8}} '''Match 8'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 6 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359483.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match9}} '''Match 9'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 7 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359484.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[BRSABV Ekana Cricket Stadium]], [[Lucknow]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match10}} '''Match 10'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 8 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359485.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Assam Cricket Association Stadium, Guwahati]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match11}} '''Match 11'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 8 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359486.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match12}} '''Match 12'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 9 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359487.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match13}} '''Match 13'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 9 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359488.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Rajiv Gandhi International Cricket Stadium]], [[Hyderabad]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match14}} '''Match 14'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 10 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359489.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. Chinnaswamy Stadium]], [[Bengaluru]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match15}} '''Match 15'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 11 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359490.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match16}} '''Match 16'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 12 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359491.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. A. Chidambaram Stadium]], [[Chennai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match17}} '''Match 17'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 13 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[पंजाब किंग्स]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359492.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Inderjit Singh Bindra Stadium]], [[Mohali]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match18}} '''Match 18'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 14 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359493.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match19}} '''Match 19'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 15 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359494.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. Chinnaswamy Stadium]], [[Bengaluru]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match20}} '''Match 20'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 15 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359495.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[BRSABV Ekana Cricket Stadium]], [[Lucknow]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match21}} '''Match 21'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 16 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359496.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match22}} '''Match 22'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 16 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359497.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match23}} '''Match 23'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 17 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359498.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. Chinnaswamy Stadium]], [[Bengaluru]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match24}} '''Match 24'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 18 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359499.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Rajiv Gandhi International Stadium]], [[Hyderabad]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match25}} '''Match 25'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 19 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359500.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Sawai Mansingh Stadium]], [[Jaipur]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match26}} '''Match 26'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 20 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[पंजाब किंग्स]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359501.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Inderjit Singh Bindra Stadium]], [[Mohali]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match27}} '''Match 27'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 20 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359502.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match28}} '''Match 28'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 21 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359503.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. A. Chidambaram Stadium]], [[Chennai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match29}} '''Match 29'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 22 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| night = y
| team1 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359504.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[BRSABV Ekana Cricket Stadium]], [[Lucknow]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match30}} '''Match 30'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 22 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359505.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match31}} '''Match 31'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 23 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359506.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. Chinnaswamy Stadium]], [[Bangalore]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match32}} '''Match 32'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 23 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359507.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match33}} '''Match 33'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 24 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359508.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Rajiv Gandhi International Cricket Stadium]], [[Hyderabad]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match34}} '''Match 34'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 25 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359509.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match35}} '''Match 35'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 26 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359510.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. Chinnaswamy Stadium]], [[Bengaluru]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match36}} '''Match 36'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 27 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359511.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Sawai Mansingh Stadium]], [[Jaipur]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match37}} '''Match 37'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 28 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[पंजाब किंग्स]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359512.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Inderjit Singh Bindra Stadium]], [[Mohali]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match38}} '''Match 38'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 29 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359513.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match39}} '''Match 39'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 29 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359514.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match40}} '''Match 40'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 30 अप्रैल 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359515.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. A. Chidambaram Stadium]], [[Chennai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match41}} '''Match 41'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 30 अप्रैल 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359516.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match42}} '''Match 42'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 1 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359517.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[BRSABV Ekana Cricket Stadium]], [[Lucknow]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match43}} '''Match 43'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 2 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359518.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match44}} '''Match 44'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 3 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[पंजाब किंग्स]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359519.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Inderjit Singh Bindra Stadium]], [[Mohali]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match45}} '''Match 45'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 4 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] (H)
| team2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359520.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[BRSABV Ekana Cricket Stadium]], [[Lucknow]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match46}} '''Match 46'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 4 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359521.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Rajiv Gandhi International Cricket Stadium]], [[Hyderabad]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match47}} '''Match 47'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 5 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359522.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Sawai Mansingh Stadium]], [[Jaipur]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match48}} '''Match 48'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 6 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359523.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. A. Chidambaram Stadium]], [[Chennai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match49}} '''Match 49'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 6 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359524.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match50}} '''Match 50'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 7 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359525.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match51}} '''Match 51'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 7 मई 2023
| time = 19:30
| daynight = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359526.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Sawai Mansingh Stadium]], [[Jaipur]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match52}} '''Match 52'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 8 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359527.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match53}} '''Match 53'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 9 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359528.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match54}} '''Match 54'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 10 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359529.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. A. Chidambaram Stadium]], [[Chennai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match55}} '''Match 55'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 11 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359530.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match56}} '''Match 56'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 12 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359531.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match57}} '''Match 57'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 13 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359532.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Rajiv Gandhi International Stadium]], [[Hyderabad]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match58}} '''Match 58'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 13 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[पंजाब किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359533.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match59}} '''Match 59'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 14 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[राजस्थान रॉयल्स]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359534.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Sawai Mansingh Stadium]], [[Jaipur]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match60}} '''Match 60'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 14 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]] (H)
| team2 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359535.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. A. Chidambaram Stadium]], [[Chennai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match61}} '''Match 61'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 15 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[गुजरात टाइटंस]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359536.html स्कोरकार्ड]
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match62}} '''Match 62'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 16 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]] (H)
| team2 = [[मुंबई इंडियंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359537.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[BRSABV Ekana Cricket Stadium]], [[Lucknow]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match63}} '''Match 63'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 17 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[पंजाब किंग्स]] (H)
| team2 = [[डेल्ही कैपिटल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359538.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[HPCA Stadium]], [[Dharmashala]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match64}} '''Match 64'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 18 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H)
| team2 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359539.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Rajiv Gandhi International Stadium]], [[Hyderabad]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match65}} '''Match 65'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 19 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[पंजाब किंग्स]] (H)
| team2 = [[राजस्थान रॉयल्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359540.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[HPCA Stadium]], [[Dharmashala]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match66}} '''Match 66'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 20 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[डेल्ही कैपिटल्स]] (H)
| team2 = [[चेन्नई सुपर किंग्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359541.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Arun Jaitley Stadium]], [[Delhi]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match67}} '''Match 67'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 20 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[कोलकाता नाईट राइडर्स]] (H)
| team2 = [[लखनऊ सुपर जायंट्स]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359542.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match68}} '''Match 68'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 21 मई 2023
| time = 15:30
| daynight = y
| team1 = [[मुंबई इंडियंस]] (H)
| team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359543.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[Wankhede Stadium]], [[Mumbai]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match69}} '''Match 69'''
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 21 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = [[रॉयल चैलेंजर्स बैंगलौर]] (H)
| team2 = [[गुजरात टाइटंस]]
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1359544.html स्कोरकार्ड]
| venue = [[M. Chinnaswamy Stadium]], [[Bengaluru]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match70}} '''Match 70'''
}}
== प्लेऑफ ==
{{4TeamBracket-PagePlayoff
| team-width=150px
| score-width=150px
| RD1 = '''[[#match71|क्वालीफायर 1]] / [[#match72|एलिमिनेटर]]'''
| RD1-text1 =
| RD1-seed1 = 1
| RD1-team1 = 1हिला अस्थान पर टीम
| RD1-score1 =
| RD1-seed2 = 2
| RD1-team2 = 2सरा अस्थान पर टीम
| RD1-score2 =
| P1Winner =
| P1Margin =
| P1Matchno =
| RD1-text2 =
| RD1-seed3 = 3
| RD1-team3 = 3सरा अस्थान पर टीम
| RD1-score3 =
| RD1-seed4 = 4
| RD1-team4 = 4था अस्थान पर टीम
| RD1-score4 =
| P2Winner =
| P2Margin =
| P2Matchno=
| RD2 = '''[[#match73|क्वालीफायर 2]]'''
| RD2-text1 =
| RD2-seed1 =
| RD2-team1 = क्वालीफायर 1 के हारे वाला
| RD2-score1 =
| RD2-seed2 =
| RD2-team2 = एलिमिनेटर के बिजेता
| RD2-score2 =
| P3Winner =
| P3Margin =
| P3Matchno=
| RD3 = '''[[#match74|फाइनल]]'''
| RD3-text1 =
| RD3-seed1 =
| RD3-team1 = क्वालीफायर 1 के बिजेता
| RD3-score1 =
| RD3-seed2 =
| RD3-team2 = क्वालीफायर 2 के बिजेता
| RD3-score2 =
| FinalWinner =
| FinalMargin =
| FinalMatchno=
}}
=== क्वालीफायर 1 ===
<section begin=match71/>{{Single-innings cricket match
| date = मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = 1हिला अस्थान पर टीम
| team2 = 2सरा अस्थान पर टीम
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report =
| venue =
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match71}}
}}<section end=match71/>
----
=== एलिमिनेटर ===
<section begin=match72/>{{Single-innings cricket match
| date = मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = 3सरा अस्थान पर टीम
| team2 = 4था अस्थान पर टीम
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report =
| venue =
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match72}}
}}<section end=match72/>
----
=== क्वालीफायर 2 ===
<section begin=match73/>{{Single-innings cricket match
| date = मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = क्वालीफायर 1 के हारे वाला
| team2 = एलिमिनेटर के बिजेता
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report =
| venue =
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match73}}
}}<section end=match73/>
=== फाइनल ===
{{main|2023 आईपीएल फाइनल}}
<section begin=match74/>{{Single-innings cricket match
| date = 28 मई 2023
| time = 19:30
| night = y
| team1 = क्वालीफायर 1 के बिजेता
| team2 = क्वालीफायर 2 के बिजेता
| score1 =
| runs1 =
| wickets1 =
| score2 =
| runs2 =
| wickets2 =
| result =
| report =
| venue = नरेंद्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]]
| umpires =
| motm =
| toss =
| rain =
| notes =
| round = {{anchor|match74}}
}}<section end=match74/>
== प्रसारण ==
जून 2022 में 2023 से 2027 के बीच एह लीग के प्रसारण अधिकार ₹48,390 करोड़ (6.1 बिलियन अमेरिकी डॉलर) में बिकाइल आ ई लीग नेशनल फुटबॉल लीग के बाद दुनिया के दुसरा सभसे महँगा टूर्नामेंट के रूप में स्थापित भइल आ इंग्लिश प्रीमियर लीग के पीछे छोड़ दिहलस।<ref name=":1">{{cite web|title=It's a bigg deal The IPL 2023-2027 Indian subcontinent Tv and digital rights sold for 5 Billion Dollars|work=ESPN|access-date=11 नवंबर 2022|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2023-27-india-subcontinent-tv-and-digital-rights-sold-for-us-5-1-billion-1319721}}</ref> स्टार स्पोर्ट्स आपन टेलीविजन कांट्रेक्ट के रिन्यू कइलस, आ वायाकॉम18 बिसेस रूप से स्ट्रीमिंग के अधिकार हासिल कइलस, ऊ लोग सगरी मैच सभ के जियो सिनेमा मोबाइल ऐप पर स्ट्रीम करी।<ref>{{Cite web |title=IPL Media Rights: BCCI hits a six while Viacom18 and Star India scramble for the ball |url=https://www.financialexpress.com/brandwagon/ipl-media-rights-bcci-hits-a-six-while-viacom18-and-star-india-scramble-for-the-ball/2566141/ |access-date=2022-12-03 |website=Financialexpress |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.latestly.com/sports/cricket/ipl-2023-live-streaming-viacom18-to-merge-jiocinema-and-voot-for-indian-premier-league-online-viewing-option-4755445.html |title=IPL 2023 Live Streaming: Viacom18 To Merge JioCinema and Voot for Indian Premier League Online Viewing Option| date=25 जनवरी 2022 |work=Latestly |access-date=12 फरवरी 2022}}</ref>
पहिला बेर भारत में जियो सिनेमा मोबाइल ऐप के माध्यम से आईपीएल के मैच के ऑनलाइन 4K (अल्ट्रा एचडी) अउरी मुफ्त में स्ट्रीम कइल जाई। लाइव स्ट्रीमिंग के बीच दर्शक कैमरा के एंगल, कमेंट्री के भाषा आ ग्राफिक्स भाषा बदल सकेलें।<ref>{{cite web |title=IPL 2023 to stream in 4K resolution for free with JioCinema: Here’s everything you need to know |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/ipl-2023-to-stream-in-4k-resolution-for-free-with-jiocinema-heres-everything-you-need-to-know/articleshow/98144300.cms |website=The Economic Times |date=22 फरवरी 2023}}</ref> भाषा के बिकल्प के तहत [[अंग्रेजी]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[मराठी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[भोजपुरी]], [[ओडिया]], [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]], [[तमिल]], [[कन्नड़ भाषा|कन्नड़]], आ [[मलयालम]] के बिकल्प उपलब्ध होखिहें। भोजपुरी में एकर लाइव स्ट्रीमिंग पहिली बेर होखे जा रहल बाटे।<ref>{{cite news |title=पहली बार भोजपुरी में होगा आईपीएल मैचों का प्रसारण, 11 भाषाओं में लाइव स्ट्रीम करने का हुआ फैसला |url=https://www.abplive.com/sports/cricket/ipl-2023-live-streaming-viacom18-decision-1st-time-ipl-live-stream-in-bhojpuri-language-2304552 |access-date=31 मार्च 2023 |work=www.abplive.com |date=10 जनवरी 2023 |language=hi}}</ref>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
*{{Official website|https://www.iplt20.com/}}
*[https://www.espncricinfo.com/series/indian-premier-league-2023-1345038 Series home at ESPN Cricinfo]
[[श्रेणी:आईपीएल]]
[[श्रेणी:भारत में क्रिकेट]]
oj01rx4qmt4hp9w9r1xpfshyqbfm7te
अंतर्राष्ट्रीय दिवस यूनेस्को
0
90184
808939
766328
2026-10-28T12:43:07Z
SM7Bot
7808
/* मार्च */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808939
wikitext
text/x-wiki
[[यूनेस्को]] में मनावल जाए वाला '''बिस्व दिवस''' भा '''अंतर्राष्ट्रीय दिवस''' साल में बिबिध समय पर मनावल जाए वाला दिवस हवें जिनहन के [[यूनाइटेड नेशंस|संयुक्त राष्ट्र महासभा]] द्वारा "मानव जीवन आ इतिहास के महत्वपूर्ण पहलू सभ के" चिन्हित करे आ इयाद करे खातिर निर्धारित कइल गइल बा।<ref>{{Cite web |date=24 सितंबर 2015 |title=अंतर्राष्ट्रीय दिवस |url=https://en.unesco.org/commemorations/international-days}}</ref>
== जनवरी ==
* 10 जनवरी - [[बिस्व हिंदी दिवस]]<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=World Hindi Day (विश्व हिन्दी दिवस) |url=https://hi-m-wikipedia-org.translate.goog/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B8?_x_tr_sl=hi&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=sc |access-date=2023-03-07 |website=wikipedia |language=en}}</ref>
* 14 जनवरी - बिस्व तर्क दिवस<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=World Logic Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/worldlogicday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 24 जनवरी - 2019
** अंतर्राष्ट्रीय शिक्षा दिवस<ref>{{Cite web |date=2021-01-31 |title=International Day of Education |url=https://en.unesco.org/commemorations/educationday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
** [[अफिरकी आ अफ्रोडिसेंडेंट संस्कृति खातिर बिस्व दिवस]]<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=World Day for African and Afrodescendant Culture |url=https://en.unesco.org/commemorations/africanafrodescendantculture |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 27 जनवरी – होलोकॉस्ट के शिकार लोग के याद में अंतर्राष्ट्रीय स्मरण दिवस<ref>{{Cite web |date=2021-02-03 |title=International Holocaust Remembrance Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/holocaustremembranceday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
== फरवरी ==
* 11 फरवरी – बिज्ञान में महिला आ लड़िकियन के अंतर्राष्ट्रीय दिवस<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=International Day of Women and Girls in Science |url=https://en.unesco.org/commemorations/womenandgirlinscienceday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 13 फरवरी – बिस्व रेडियो दिवस<ref>{{Cite web |date=2021-02-20 |title=World Radio Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/worldradioday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 20 फरवरी – सामाजिक न्याय के बिस्व दिवस<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=International Mother Language Day |url=https://www.un.org/development/desa/dspd/international-days/world-day-of-social-justice.html#:~:text=NEW%3E%3E%202023%20Theme%3A%20%E2%80%9C,the%20first%20time%20in%202009. |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 21 फरवरी - [[अंतर्राष्ट्रीय महतारी भासा दिवस|अंतर्राष्ट्रीय मातृभाषा दिवस]]<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=International Mother Language Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/motherlanguageday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
== मार्च ==
* 4 मार्च – सतत बिकास खातिर बिस्व इंजीनियरिंग दिवस<ref>{{Cite web |date=2021-03-01 |title=World Engineering Day for Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/commemorations/engineering |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 8 मार्च - [[अंतर्राष्ट्रीय औरत दिवस]] (बिस्व महिला दिवस)<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=International Women's Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/womenday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 14 मार्च - अंतर्राष्ट्रीय गणित दिवस<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=International Day of Mathematics |url=https://en.unesco.org/commemorations/mathematics |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 20 मार्च – अंतर्राष्ट्रीय फ्रेंकोफोनी दिवस<ref>{{Cite web |date=2019-01-15 |title=International Francophonie Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/francophonieday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 21 मार्च - 2019
** विश्व कविता दिवस<ref>{{Cite web |date=2018-10-05 |title=World Poetry Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/worldpoetryday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref> के बारे में बतावल गइल बा।
** नस्लीय भेदभाव के उन्मूलन खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=International Day for the Elimination of Racial Discrimination |url=https://en.unesco.org/commemorations/nodiscriminationday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
** [[नौरोज़ के अंतर्राष्ट्रीय दिवस]]<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=International Day of Nowruz |url=https://en.unesco.org/commemorations/nowruzday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
* 22 मार्च - बिस्व जल दिवस<ref>{{Cite web |date=2018-10-05 |title=World Water Day |url=https://en.unesco.org/commemorations/waterday |access-date=2021-12-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref>
== अप्रैल ==
* 6 अप्रैल - विकास आ शांति खातिर अंतर्राष्ट्रीय खेल दिवस
* 15 अप्रैल - विश्व कला दिवस
* 23 अप्रैल – विश्व पुस्तक आ कॉपीराइट दिवस
* 30 अप्रैल - अंतर्राष्ट्रीय जैज दिवस
== मई ==
* 3 मई - विश्व प्रेस स्वतंत्रता दिवस
* 5 मई - 1999 के भइल।
** अफ्रीकी विश्व धरोहर दिवस
** विश्व पुर्तगाली भाषा दिवस
* 16 मई - 1999
** अंतर्राष्ट्रीय प्रकाश दिवस के आयोजन भइल
** शांति से एक साथ रहे के अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 21 मई - संवाद आ विकास खातिर सांस्कृतिक विविधता खातिर विश्व दिवस
* 22 मई - जैविक बिबिधता खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
== जून ==
* 5 जून - [[बिस्व पर्यावरण दिवस]]
* 8 जून - [[बिस्व समुंदर दिवस|विश्व महासागर दिवस]]
* 17 जून – मरुस्थलीकरण आ सूखा से निपटे खातिर बिस्व दिवस
* 21 जून - अंतर्राष्ट्रीय योग दिवस
== जुलाई ==
* 18 जुलाई – नेल्सन मंडेला अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 26 जुलाई – [[मैंग्रोव पारिस्थितिकी तंत्र के संरक्षण खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस]]
== अगस्त ==
* 9 अगस्त - विश्व के आदिवासी लोग के अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 12 अगस्त - अंतर्राष्ट्रीय युवा दिवस
* 23 अगस्त – गुलाम ब्यापार आ एकर उन्मूलन के याद करे खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
== सितंबर ==
* 8 सितंबर - अंतर्राष्ट्रीय साक्षरता दिवस
* 15 सितंबर - अंतर्राष्ट्रीय लोकतंत्र दिवस
* 20 सितंबर – विश्वविद्यालय खेल के अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 21 सितंबर - अंतर्राष्ट्रीय शांति दिवस
* 28 सितंबर – सूचना के सार्वभौमिक पहुँच खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
== अक्टूबर ==
* 5 अक्टूबर - विश्व शिक्षक दिवस
* 11 अक्टूबर - बालिका बच्चा के अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 13 अक्टूबर - आपदा कम करे खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 17 अक्टूबर - गरीबी उन्मूलन खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 24 अक्टूबर - संयुक्त राष्ट्र दिवस
* 27 अक्टूबर - श्रव्य-दृश्य धरोहर खातिर विश्व दिवस
== नवंबर ==
* पहिला बियफे- स्कूल में हिंसा अउरी गुंडागर्दी के खिलाफ अंतर्राष्ट्रीय दिवस, जवना में साइबर गुंडागर्दी भी शामिल बा
* 2 नवम्बर – पत्रकारन के खिलाफ अपराध के दंडहीनता खतम करे खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 5 नवम्बर - 1999
** रोमानी भाषा के विश्व दिवस
** विश्व सुनामी जागरूकता दिवस के बा
* 10 नवम्बर - शांति आ विकास खातिर विश्व विज्ञान दिवस
* नवम्बर के तीसरा गुरुवार - विश्व दर्शन दिवस
* 14 नवंबर – सांस्कृतिक संपत्ति के अवैध तस्करी के खिलाफ अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 16 नवम्बर – सहिष्णुता खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 25 नवम्बर – महिला हिंसा उन्मूलन खातिर अंतर्राष्ट्रीय दिवस
* 26 नवंबर - विश्व जैतून के पेड़ दिवस
* 29 नवंबर – फिलिस्तीनी जनता के साथ एकजुटता के अंतर्राष्ट्रीय दिवस
== दिसंबर ==
* 1 दिसंबर - [[बिस्व एड्स दिवस|विश्व एड्स दिवस]]
* 3 दिसंबर - अंतर्राष्ट्रीय दिव्यांगजन दिवस
* 10 दिसम्बर - मानवाधिकार दिवस
* 18 दिसम्बर - 1999
** अंतर्राष्ट्रीय प्रवासी दिवस
** विश्व अरबी भाषा दिवस
== इहो देखल जाय ==
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://en.unesco.org/commemorations/international-days International Days]
* [https://healthfinder.gov/nho National Health Observances (NHO)], United States
* [https://www.awarenessdays.com/ UK awareness days calendar]
* [https://www.un.org/en/observances United Nations Observances Calendar]
* [https://en.unesco.org/commemorations/international-days UNESCO International Days]
[[श्रेणी:यूनाइटेड नेशंस के दिवस]]
[[श्रेणी:कैलेंडर]]
[[श्रेणी:दिवस सभ के लिस्ट]]
2but5wkzq58od7e3ds6jhb7dpg2qvw8
अँगुरी
0
90283
808915
772363
2026-10-28T12:40:13Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808915
wikitext
text/x-wiki
'''अँगुरी''' देह के एगो अंग हऽ, जेकरा से कवनो चीज के धइल चाहे छुअल जाला।
[[श्रेणी:शरीर के अंग]]
{{Anatomy-stub}}
klc5gtahl75fvooimwkab3p9pfncfdn
अमचूर
0
90285
809039
758919
2026-10-28T13:16:36Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809039
wikitext
text/x-wiki
[[File:Dried_Mango_Slices.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dried_Mango_Slices.JPG|thumb|अमचूर]]
'''अमचूर''' एगो मसाला होला जेकरा सुखल [[आम]] के कूट के बानवल जाला।
<nowiki>[[File:Dried Mango Slices.JPG|thumb|सूखल आम]]</nowiki>
6ewqc90hb7ygqtfkd4js2abhbibdsvq
अमेजन प्राइम वीडियो
0
90549
809059
804052
2026-10-28T13:20:54Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809059
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox website
|logo=Prime Video logo (2024).svg
|screenshot=|logo_caption=|owner=[[अमेजन (कंपनी)|अमेजन]]
|launch_date={{Start date and age|2006|9|7}}
|url={{url|https://www.primevideo.com/|primevideo.com}}
|type=ओटीटी प्लेटफार्म
|commercial=Yes
|registration=जरूरत पड़े ला
}}
'''अमेजन प्राइम वीडियो''', या खाली भर '''प्राइम वीडियो''' के नाँव से जानल जाए वाली, [[ऍमजॉन.कॉम|अमेजन]] के एगो अमेरिकी सब्स्क्रिप्शन वीडियो ऑन डिमांड ओवर-द-टॉप [[स्ट्रीमिंग मीडिया|स्ट्रीमिंग]] आ रेंटल सेवा हवे जे स्टैंडअलोन सेवा के रूप में या अमेजन के प्राइम सदस्यता के हिस्सा के रूप में ऑफर कइल जाला। ई सेवा मुख्य रूप से अमेजन स्टूडियो आ एमजीएम होल्डिंग्स द्वारा बनावल गइल फिलिम आ टेलीविजन सीरीज सभ के बितरण करे ले या अमेजन के लाइसेंस मिलल, जे अमेजन ओरिजिनल के रूप में होखे लीं, आ अन्य प्रदाता लोग के सामग्री, सामग्री ऐड-ऑन, लाइव खेल इवेंट, आ वीडियो किराया आ खरीद सेवा सभ के भी होस्ट करे ले।
दुनिया भर में संचालित एह सेवा ले पहुँच (एक्सेस) होखे खातिर पूरा प्राइम सदस्यता के जरूरत पड़ सकेला। अमेरिका, यूनाइटेड किंगडम, आ जर्मनी नियर देस सभ में एह सेवा के बिना पूरा प्राइम सदस्यता के पहुँचल जा सके ला <ref>{{Cite web |title=Amazon Prime Video subscription |url=https://www.amazon.com/gp/video/getstarted/ref=sv_atv_5#prime_video |access-date=November 28, 2017 |website=Amazon}}</ref> जबकि ऑस्ट्रेलिया, कनाडा, फ्रांस, भारत, तुर्की आ इटली में एकरा के खाली समर्पित वेबसाइट द्वारा दिहल जा रहल बाटे। प्राइम वीडियो एकरे अलावा चैनल के रूप में एगो सामग्री ऐड-ऑन सेवा देला, जेकरा के अमेजन चैनल, या प्राइम वीडियो चैनल कहल जाला, जेह में यूजर लोग प्राइम वीडियो के भीतर अन्य सामग्री प्रदाता लोग से अतिरिक्त वीडियो सदस्यता सेवा सभ के सदस्यता ले सके ला।<ref>{{Cite journal |last=Kleinman |first=Alexis |date=April 23, 2014 |title=Amazon Prime Just Got Way Better With A Ton Of Old HBO Shows |url=http://www.huffingtonpost.com/2014/04/23/netflix-amazon-prime_n_5197950.html |journal=The Huffington Post |access-date=April 23, 2014}}</ref>
7 सितंबर 2006 के अमेरिका में '''अमेजन अनबॉक्स''' के रूप में शुरू भइल ई सेवा बिस्तारित लाइब्रेरी के साथ बढ़ल, आ प्राइम सब्स्क्रिप्शन के बिकास होखले के बाद प्राइम वीडियो के सब्स्क्रिप्शन जोड़ल गइल। एकरा बाद एकर नाम बदल के '''अमेजन इंस्टेंट वीडियो ऑन डिमांड''' रखल गइल। 2011 में यूके आधारित स्ट्रीमिंग आ डीवीडी-बाय-मेल सेवा लवफिल्म के अधिग्रहण कइला के बाद<ref>{{Cite web |date=2011-01-20 |title=Amazon takes full control of Lovefilm |url=http://www.theguardian.com/technology/2011/jan/20/amazon-buys-lovefilm |access-date=2020-11-06 |website=The Guardian |language=en}}</ref> प्राइम वीडियो के यूनाइटेड किंगडम, जर्मनी आ ऑस्ट्रिया में प्राइम सब्सक्रिप्शन में 2014 में जोड़ल गइल,<ref>{{Cite web |last=Sawers |first=Paul |date=2014-02-21 |title=Amazon Launches Prime Instant Video in UK & Germany |url=https://thenextweb.com/media/2014/02/21/amazon-lovefilm/ |access-date=2020-11-06 |website=The Next Web |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=November 21, 2014 |title=Amazon launches Prime streaming in Austria |url=https://www.digitaltveurope.com/2014/11/21/amazon-launches-prime-streaming-in-austria/ |access-date=2022-07-04 |website=DigitalTVEurope}}</ref> £/€8.99 प्रति महीना के सदस्यता पर उपलब्ध करावल गइल, लवफिल्म इंस्टेंट के योजना के जारी रखते हुए। <ref>[https://www.amazon.co.uk/gp/prime/pipeline/landing Amazon Prime, Prime is Fast Delivery and More] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130190836/https://www.amazon.co.uk/gp/prime/pipeline/landing|date=January 30, 2018}}, Looking for the Prime Video Monthly Membership?</ref> ई सेवा पहिले 2012 में नॉर्वे, डेनमार्क आ स्वीडन में उपलब्ध रहे, बाकी 2013 में एकरा के बंद क दिहल गइल <ref name=":1">{{Cite web |last=Lawler |first=Ryan |date=June 10, 2013 |title=Amazon's LOVEFiLM Pulls Its Subscription DVD And Streaming Service Out Of Scandinavia |url=https://techcrunch.com/2013/06/10/amazons-lovefilm-pulls-its-subscription-dvd-and-streaming-service-out-of-scandinavia/ |website=TechCrunch}}</ref> 18 अप्रैल 2016 के अमेजन अमेरिका में प्राइम वीडियो के अमेजन प्राइम से 8.99 डॉलर प्रति महीना के दाम पर बिभाजित कइलस। <ref>{{Cite web |last=Benjamin Mayo |date=April 18, 2016 |title=Video streaming race heats up, Amazon now offers its Prime Video service independent of Prime subscription for $8.99/mo |url=http://9to5mac.com/2016/04/18/video-streaming-race-heats-up-amazon-now-offers-its-instant-video-service-independent-of-prime-subscription-for-8-99mo/ |website=9to5Mac}}</ref>
14 दिसंबर 2016 के प्राइम वीडियो दुनिया भर में ( मुख्य भूमि चीन, क्यूबा, ईरान, उत्तर कोरिया आ सीरिया के छोड़ के) लांच भइल आ अमेरिका, यूनाइटेड किंगडम, जर्मनी, ऑस्ट्रिया, आ जापान से भी आपन पहुँच के बिस्तार कइलस। नयका इलाका में एह सेवा के बेल्जियम, ब्राजील, कनाडा, फ्रांस, भारत, आयरलैंड, इटली, पोलैंड, तुर्की आ स्पेन में प्राइम के साथे शामिल कइल गइल जबकि बाकी सगरी देशन खातिर एकरा के प्रचार (प्रोमोशनल) दाम पर उपलब्ध करावल गइल, पहिला छह महीना खातिर €2.99 प्रति महीना आ ओकरा बाद $/€5.99 प्रति महीना के दाम में।<ref name="worldwide1">{{Cite web |title=Amazon Prime Video Now Available in More Than 200 Countries and Territories Around the World |url=http://phx.corporate-ir.net/phoenix.zhtml?c=176060&p=irol-newsArticle&ID=2229623 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170305012150/http://phx.corporate-ir.net/phoenix.zhtml?c=176060&p=irol-newsArticle&ID=2229623 |archive-date=5 March 2017 |access-date=December 14, 2016 |publisher=Nasdaq Investor Relations}}</ref>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:वीडियो ऑन डिमांड सर्विस]]
[[श्रेणी:अमेजन (कंपनी)]]
[[श्रेणी:अमेरिकी कंपनी]]
{{Company-stub}}
0axqcxpiqz9fd5vbxdoewc3p0gaz8nr
वर्णमाला
0
90889
809116
781868
2026-10-28T15:38:46Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809116
wikitext
text/x-wiki
[[File:Phoenician alphabet.svg|thumb|alt=Phoenician alphabet|पुराना जमाना के फोनेशियाई वर्णमाला आ बगल में लैटिन लिखाई के अक्षर।]]
'''वर्णमाला''' ({{Lang|en|alphabet}}; ''अल्फाबेट'') कुछ बोलल जाए वाली [[भाषा]] सभ के [[शब्द]] चाहे उदगार सभ के लिखे के चीन्हा सभ (जिनहन के वर्ण भा [[अच्छर]] कहल जाला) के मानल सेट होला।<ref>{{Cite journal|last=Pulgram|first=Ernst|date=1951|title=Phoneme and Grapheme: A Parallel|journal=WORD|language=en|volume=7|issue=1|pages=15–20|doi=10.1080/00437956.1951.11659389|issn=0043-7956|doi-access=free}}</ref> अक्षर चाहे वर्ण के रूप में लिखाई के ई चीन्हा सभ ''ग्राफेम'' कहालें जे कुछ खास आवाज के उच्चारण के चिन्हित करे लें जिनहन के ''फोनेम'' कहल जाला। अक्षर वाला वर्णमाला के इस्तेमाल से लिखाई सगरी भाषा सभ में ना होखे ला - जइसे कि चाइनीज भाषा में लिखे खातिर आइडियोग्राम सभ के इस्तेमाल होला जे कौनों अलग-अलग आवाज के हिस्सा भा फोनेम के ना बलुक पूरा शब्दवे के चिन्हित करे लें।<ref name=Daniels4>{{Harvnb|Daniels|Bright|1996|p=4}}</ref><ref>{{Citation|last=Taylor|first=Insup|title=The Korean writing system: An alphabet? A syllabary? a logography?|date=1980|url=http://link.springer.com/10.1007/978-1-4684-1068-6_5|work=Processing of Visible Language|pages=67–82|editor-last=Kolers|editor-first=Paul A.|place=Boston, MA|publisher=Springer US|language=en|doi=10.1007/978-1-4684-1068-6_5|isbn=978-1-4684-1070-9|access-date=2021-06-19|editor2-last=Wrolstad|editor2-first=Merald E.|editor3-last=Bouma|editor3-first=Herman}}</ref> कुछ भाषा सभ में आवाज के छोट-छोट टुकड़ा, जिनहन के ''[[सिलेबल]]'' कहल जाला, के लिखाई के चीन्हा सभ द्वारा लिखल जाला।
वर्णमाला [[लिखाई|लिखाई के सिस्टम]] भा लिपि के हिस्सा होला। लिखाई के सिस्टम भा लिपि में वर्णमाला के अक्षर सभ के अलावा अउरी सहायक चीन्हा होखे लें जइसे कि बिराम चीन्हा वगैरह। उदाहरण खातिर ई लेख [[भोजपुरी|भोजपुरी भाषा]] में आ [[देवनागरी|देवनागरी लिखाई के वर्णमाला]] में लिखल गइल बाटे। [[अंग्रेजी|अंग्रेजी भाषा]] [[अंग्रेजी अल्फाबेट]] सभ के इस्तेमाल से लिखल जाले जे [[रोमन अल्फाबेट|रोमन वर्णमाला]] से निकलल सिस्टम हवे। अइसन वर्णमाला वाली लिपि सभ के अलावा अइसन लिपि भी बाड़ीं जे लिखे खातिर अक्षर भा वर्ण के इस्तेमाल ना करे लीं बलुक चित्र सभ के इस्तेमाल करे लीं। अइसन चित्रलिपि सभ में वर्णमाला ना होला।
तकनीकी अर्थ में पहिला वर्णमाला के रचना प्राचीन मिस्र के लोग कइल।<ref>Himelfarb, Elizabeth J. "First Alphabet Found in Egypt", Archaeology 53, Issue 1 (January/February 2000): 21.</ref> एह मिस्रदेसी सिस्टम में छोट एक-शाब्दिक चीन्हा सभ के इस्तेमाल लोगोग्राम खातिर उच्चारण गाइड लिखे खातिर कइल जायँ, चाहे कौनों अइसन वर्ण जे कौनों शब्द, या रूपक के प्रतिनिधित्व करे आ बाद में, बिदेसियो शब्द लिखे खातिर इस्तेमाल कइल जाए लागल।<ref name="Daniels" /> एकर इस्तेमाल 5वीं सदी ईसवी ले भइल।<ref name=":2" /> पहिली पूरा तरीका से ध्वन्यात्मक लिपि, प्रोटो-सिनैटिक लिपि, जे फीनिक्स वर्णमाला में बिकसित भइल, पहिली वर्णमाला मानल जाले आ ई अरबी, सिरिलिक, ग्रीक, हिब्रू, लैटिन समेत अधिकतर आधुनिक वर्णमाला, अबजाद आ अबुगिडा सभ के पुरखिन हवे, आ संभवतः ब्राह्मी लिखाई के भी।<ref name="Coulmas 140" /><ref name="Daniels 9296">{{Harvnb|Daniels|Bright|1996|pp=92–96}}</ref> एकर रचना आधुनिक मिस्र के सिनाई प्रायदीप में सेमिटिक भाषी मजदूर आ गुलाम लोग द्वारा कइल गइल जेह में आवाज सभ के वर्णन करे खातिर मिस्र के परिवेश में मौजूद चित्रलिपि सभ के कुछ चीन्हा सभ के बीछ लिहल गइल जबकि एकरे बिपरीत कनान भाषा सभ के चीन्हा उच्चारण के ना बलुक शब्दार्थ के बतावे वाला रहलें।
अंग्रेजी के शब्द ''अल्फाबेट'' के उत्पत्ति ''अल्फा'' आ ''बीटा'' से भइल हवे जे [[ग्रीक लिखाई]] के पहिला दू अक्षर हवें। [[संस्कृत]] शब्द वर्णमाला के अरथ होला वर्ण - माने कि अक्षर सभ - के माला भा लर।
== इहो देखल जाय ==
* [[भोजपुरी वर्णमाला]]
* [[अंग्रेजी अल्फाबेट]]
* [[हिंदी वर्णमाला]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:वर्णमाला| ]]
[[श्रेणी:ऑर्थोग्राफी]]
{{linguistics-stub}}
7vjo7uyipn2qjvr4qfzgge77up0v16s
अक्षर
0
90890
808951
781869
2026-10-28T12:45:19Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808951
wikitext
text/x-wiki
'''अक्षर''', '''अच्छर''' भा '''आखर''' ({{Lang|en|letter}}; ''लेटर'' ) ओह [[भाषा]] सभ में जे लिखाई खातिर [[वर्णमाला]] के इस्तेमाल करें लीं, अलग-अलग आवाज के देखावे वाला चीन्हा होखे लें। हर अक्षर के निश्चित उच्चारण भा आवाज होखे ला।
[[श्रेणी:वर्णमाला]]
[[श्रेणी:ऑर्थोग्राफी]]
{{Linguistics-stub}}
7ott03idoefhjzj5oi9che3n6d1mhrk
अंग्रेजी ग्रामर
0
91020
808928
781877
2026-10-28T12:41:41Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808928
wikitext
text/x-wiki
'''अंग्रेजी ग्रामर''' ({{Lang|en|English grammar}}) [[अंग्रेजी|अंग्रेजी भाषा]] के [[व्याकरण]] ह - एह भाषा के ढाँचागत नियम सभ के सेट हवे। एह में [[शब्द]], [[फ्रेज]], [[क्लाज]], [[वाक्य]] (सेंटेंस) आ मय पाठ के ढाँचा सामिल बाटे।
== इहो देखल जाय ==
* [[अंग्रेजी ग्रामर के इतिहास]]
* [[भोजपुरी व्याकरण]]
* [[हिंदुस्तानी व्याकरण]]
[[श्रेणी:अंग्रेजी ग्रामर| ]]
[[श्रेणी:भाषा अनुसार व्याकरण]]
{{Linguistics-stub}}
44aqr3kgib1g5ii25kky8qivo1lxbyo
कबीर जयंती
0
91202
809072
789479
2026-10-28T15:14:06Z
SM7
3953
+विकिकड़ी जोड़ल गइल
809072
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
| holiday_name = कबीर जयंती
| type =
| image =
| caption =
| nickname =
| observedby = [[कबीरपंथी]] लोगन द्वारा
| longtype = धार्मिक (1–2 दिन), सांस्कृतिक
| significance = [[कबीरदास]] के जनम के उपलक्ष में
| date = [[जेठ]] महिन्ना के [[पुर्नवासी]]
| celebrations = कबीरदास के भजन के गावल जाला
| observances =
| date2026 = सोमार, 29 जून
| frequency = सालाना
}}
'''कबीर जयंती''' भा '''कबीर प्रकट दिवस''' एगो परब हवे जे भारत में मुख्य रूप से [[कबीर|कबीरदास]] के [[कबीर पंथ|अनुयाई लोग]] आ एकरा अलावे अउरियो लोग मनावे ला। मानल जाला कि एही दिने कबीरदास [[बनारस|काशी]] के लहरतारा तालाब में [[विक्रम संवत]] 1455 (वर्ष 1398) के सबेरे ब्रह्म मुहूर्त में कमल के फूल पर बच्चा के रूप में प्रकट भइले। ई तिहुआर [[ग्रेगोरियन कलेंडर]] के हिसाब से आमतौर प [[मई]] चाहे [[जून]] के महीना में पड़े ला<ref>{{cite news|date=17 June 2019|title=कबीर जयंती पर इन Wishes Images और Quotes के जरिए दोस्तों को दें शुभकामना|language=hi|work=Jansatta|url=https://www.jansatta.com/religion/saint-kabir-jayanti-2019-wishes-images-quotes-and-kabir-ke-dohe/1054905/|accessdate=27 May 2020}}</ref> जबकि एकर ओरिजिनल भारतीय कलेंडर के हिसाब से तिथी [[जेठ|जेठ महीना]] के [[पुर्नवासी]] तिथी हवे।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जेठ महीना के तिहुआर]]
[[श्रेणी:भारत के परब तिहुआर आ उत्सव]]
{{India-festival-stub}}
qvnhbsw8k0rz4x8vrfb9r5ac87cafrb
अव्यय
0
91378
809133
755461
2026-10-28T15:40:08Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809133
wikitext
text/x-wiki
संस्कृत व्याकरण में '''अव्यय''' अइसन शब्द होलें जे हमेशा एक समान रहे लें, जिनहन प लिंग, वचन भा बिभक्ति के परभाव ना पड़े ला।{{efn|group=devanagari|सदृशं त्रिषु लिङ्गेषु, सर्वासु च विभक्तिषु।<br>वचनेषु च सर्वेषु यन्नव्येति तदव्ययम्।।<ref>{{cite book |last1=घिल्डियाल |first1=श्रीधरानंद |title=वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी |publisher=मोतीलाल बनारसीदास |isbn=978-81-208-2148-4 |page=4 |url=https://books.google.co.in/books?id=QvrU5Sm7EagC&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA4&dq=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A5%83%E0%A4%B6%E0%A4%82%20%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%20%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A5%81&pg=PA4#v=onepage&q=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A5%83%E0%A4%B6%E0%A4%82%20%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%20%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A5%81&f=false |access-date=5 जून 2023 |language=hi}}</ref>}} दुसरा तरीका से कहल जाय त एह शब्दन के रूप ना चले ला।{{efn|group=devanagari|जइसे कि बालक के रूप बालकः, बालकौ, बालकाः वगैरह होला ओइसे एह अव्यय सभ के बिबिध रूप ना होखे लें।}} ई अविकारी शब्द हवें।
[[हिंदुस्तानी व्याकरण|हिंदी व्याकरण]] में अव्यय के आठ गो भेद बतावल गइल बाड़ें: क्रियाविशेषण अव्यय, प्रविशेषण अव्यय, कालवाचक अव्यय, स्थानवाचक अव्यय, दिशावाचक अव्यय, संबंधबोधक अव्यय, समुच्चयबोधक अव्यय, आ विस्मयादिबोधक अव्यय।<ref>{{cite book |last1=चौधरी |first1=तेजपाल |title=हिंदी व्याकरण विमर्श |date=1994 |publisher=वाणी प्रकाशन |isbn=978-81-7055-344-1 |pages=155-163 |url=https://books.google.co.in/books?id=dGw4u_3nY0QC&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA156&dq=%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AF&pg=PA156#v=onepage&q=%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AF&f=false |access-date=5 जून 2023 |language=hi}}</ref>
{{clear}}
==नोट==
<references group="devanagari"/>
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:व्याकरण]]
[[श्रेणी:संस्कृत व्याकरण]]
[[श्रेणी:भोजपुरी व्याकरण]]
[[श्रेणी:हिंदुस्तानी व्याकरण]]
{{grammar-stub}}
pp8yf0elyy4fce13s5hryiez8ikmq59
अब्जद
0
91419
809028
781910
2026-10-28T13:13:42Z
SM7Bot
7808
/* स्रोत ग्रंथ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809028
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Ba`alat.jpg|thumb|upright=1.10|प्रोटो-सिनाई लिखाई के एगो नमूना; जे अब्जद लिखाई सिस्टम रहल।]]
'''अबजद''' भा '''अब्जद''' ({{Lang|en|abjad}}; {{IPAc-en|'|æ|b|dʒ|æ|d}},<ref>{{OED|abjad}}</ref> ''ऍबजॅद'') लिखाई के अइसन सिस्टम होलें जिनहन में खाली [[व्यंजन (वर्ण)|व्यंजन]] सभ लिखल जालें आ पढ़े वाला [[स्वर|स्वर ध्वनि]] के अंजाद खुद लगावे ला। ई अउरी दूसर [[वर्णमाला]] सभ से उल्टा इस्थिती बाटे काहें कि बाकी वर्णमाला सभ व्यंजन आ स्वर दुनों खातिर ''ग्राफीम'' उपलब्ध करावे लीं। ई शब्द 1990 में पीटर टी. डेनियल्स द्वारा पेश कइल गइल। एही कांसेप्ट खातिर अंग्रेजी में अउरियो शब्द सभ बाड़ें: ''पार्शियल फोनेमिक'', ''सेगमेंटली लीनियर डिफेक्टिव फोनोग्राफिक स्क्रिप्ट'', आ ''कान्सोनेंटल'' वगैरह।
अशुद्ध अबजद भी होखे लीं जिनहन में कुछ हद ले स्वर सभ के चीन्हा चाहे वैकल्पिक [[डायक्रिटिक]] होखे लन, या सीमित संख्या में अलग-अलग स्वर ग्लिफ होखे लें, या फिर दुनों होखे लें। अबजद नाँव [[अरबी वर्णमाला]] के पहिला (अपना मूल क्रम में) चार गो अक्षर सभ पर आधारित हवे।
== अशुद्ध अब्जद ==
[[File:Arabic_Language.svg|thumb|upright=1.10|''अल-ʻअराबिया'', जेकर मतलब "अरबी" होला: अरबी लिखाई, जे "अशुद्ध"-अब्जद के उदाहरन हवे।]]
अशुद्ध अबजद (impure abjad) सभ में कुछ स्वर, वैकल्पिक स्वर डायाक्रिटिक (मात्रा नियर) भा दुनों खातिर अच्छर होखे लें। शुद्ध अबजद ओह वर्णमाला सभ के कहल जाला जिनहन में स्वर के चीन्हा के एकदम्मे से अभाव होखे।{{sfn|Daniels|2013}} हालाँकि, ज्यादातर आधुनिक अबजद, जइसे कि अरबी, हिब्रू, अरामी, आ पहलवी, "अशुद्ध" अबजाद हवें – मने कि इनहन में कुछ स्वर ध्वनि सभ खातिर चीन्हा होखे लें, हालाँकि, बतावल नॉन-डायाक्रिटिक (मात्रा) सभ के अलावा कुछ अच्छरो होखे लें, बहुधा दीर्घ स्वर सभ खातिर। "शुद्ध" अबजद के उदाहरण (शाइद) प्राचीन फोनेशियन के बहुत सुरुआती रूप सभ से रहल, हालाँकि, कौनों पुराने समय (कम से कम 9वीं सदी ईसा पूर्व ले) एहू में आ अधिकतर समकालीन सेमिटिक अबजद सभ में कुछ चीन्हा सभ के इस्तेमाल होखे शुरू भ गइल रहे। ई स्वर चीन्हा के रूप में सेकेंडरी कामकाज, जेकरा के मीटरी लेक्शनिस कहल जाला, खातिर रहलें।{{sfn|Lipiński|1994}} ई प्रथा पहिले कंचित-कला आ बहुत सीमित दायरा में रहल बाकी बाद के समय में ई तेजी से बढ़ि के आम चलन के चीज बन गइल आ अउरी बिकसितो भ गइल।
== इहो देखल जाय ==
* [[आबुगीडा]]
{{clear}}
== फुटनोट ==
{{Reflist|33em}}
==स्रोत ग्रंथ==
{{refbegin|40em}}
* {{cite book|last1=Daniels|first1=Peter T.|editor1-last=Owens|editor1-first=Jonathan|title=The Oxford Handbook of Arabic Linguistics|date=2013|publisher=Oxford University Press|page=415|chapter=The Arabic Writing system}}
* {{cite book|last1=Lipiński|first1=Edward|title=Studies in Aramaic Inscriptions and Onomastics II|date=1994|publisher=Peeters Publishers|location=Leuven, Belgium|isbn=9068316109|pages=29–30}}
{{refend}}
[[श्रेणी:वर्णमाला]]
[[श्रेणी:लिखाई के प्रकार]]
{{linguistics-stub}}
8a6h3db1n4tghsyrobhuk9kdc2repmf
अनुसूचित जाति अउरी अनुसूचित जनजाति
0
91429
809015
775609
2026-10-28T13:11:17Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809015
wikitext
text/x-wiki
{{other|दलित|आदिवासी}}
[[भारत]] में, '''अनुसूचित जाति''' (एससी) आ '''अनुसूचित जनजाति''' (एसटी) आधिकारिक तौर पर लोगन के समूहन के चिन्हित करे खातिर नाँव दिहल गइल बाड़ें आ ई समूह भारत के सभसे वंचित सामाजिक-आर्थिक समूह सभ में गिनल जालें। [[भारतीय संविधान|भारत के संविधान]] में एह शब्दन के मान्यता दिहल गइल बा आ अइसन बंचित समूह सभ के कौनों एक भा दुसरा श्रेणी में दर्जा दिहल गइल बा। [[ब्रिटिश राज|भारतीय उपमहादीप में ब्रिटिश शासन]] के बहुत सारा समय ले एह लोगन के 'डिप्रेस्ड क्लास' के नाँव से जानल जाय।
[[चित्र:Percent of scheduled tribes in India-tehsils-census 2011.svg|thumb|Percent of scheduled tribes in India by tehsils by census 2011]]
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
[[श्रेणी:भारतीय जाति ब्यवस्था]]
[[श्रेणी:अनुसूचित जाति| ]]
[[श्रेणी:अनुसूचित जनजाति| ]]
[[श्रेणी:दलित]]
[[श्रेणी:आदिवासी]]
{{Society-stub}}
{{India-stub}}
rhh9cudyxg4vbqes1qqd4aet33sev4x
दस मोहर्रम
0
92699
808817
762173
2026-10-28T12:08:34Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808817
wikitext
text/x-wiki
'''दस मोहर्रम''', [[अरबी]] में '''आशूरा''', [[इस्लाम]] के माने वाला लोगन के एगो धार्मिक महत्व के दिन हवे जे [[हिजरी कलेंडर]] के नउवाँ महिन्ना [[मोहर्रम]] (भा मुहर्रम) के दसवाँ तारीख़ के पड़े ला। शिया आ सुन्नी मत के माने वाल मुसलमान लोग एकरा अलग-अलग मान्यता राखे ला।
[[सुन्नी इस्लाम]] में ई दिन [[लाल सागर के बिभाजन]] के कथा से जुड़ल हवे जेकरा द्वारा हजरत [[मूसा]] द्वारा इजराइली लोगन के आजादी दियावल गइल रहे। साथे-साथ जूडाइक धरम सभ में एही दिन नूह अपना कश्ती से उतरल रहलें, भगवान (गॉड) द्वारा आदम के माफ़ कइल गइल रहे, आ जोज़फ के कैद से रिहा क दिहल गइल रहल। एकरा अलावा सुन्नी मत में अउरी कई गो कारन बाड़ें जिनहन के चलते दस मोहर्रम भा आशूरा के दिन के पबित्र मानल जाला।
एकरे बिपरीत, [[शिया इस्लाम]] में एह दिन के जुड़ाव इस्लाम के तिसरा इमाम आ [[मोहम्मद|मुहम्मद साहब]] के नाती हजरत [[इमाम हुसैन]] के शहादत के दिन के रूप में हवे। एही दिने इमाम हुसैन के [[उमय्यद खलीफ़ा]] [[यज़ीद]] द्वारा, उनके सत्ता आ अधिकारिता ना माने के चलते, [[कर्बला के लड़ाई]] में मार दिहल गइल रहल। एह तरीका से शिया लोग मोहर्रम क महीना शोक के महीना के रूप में मनावे ला आ दस मोहर्रम के इमाम हुसैन के याद कइल जाला।
{{Islamic holidays}}
[[श्रेणी:इस्लामिक तिहुआर]]
[[श्रेणी:हिजरी कलेंडर]]
{{Islam-stub}}
cyo3ns82x9521wlbhbz8ax2n5jlvwsb
अनेकांतवाद
0
92721
809017
762064
2026-10-28T13:11:32Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809017
wikitext
text/x-wiki
'''अनेकांतवाद''' प्राचीन भारत में उपजल ''मेटाफिजिकल'' (पराभौतिक/आध्यात्मिक) सच्चाई सभ के बारे में [[जैन धर्म|जैन लोगन]] के सिद्धांत हवे। एह में कहल गइल बा कि अंतिम सच्चाई आ वास्तविकता बहुते जटिल होला आ एकर कई गो पहलू होखे लें।
[[जैन धर्म]] के कहनाम ई हवे कि कवनो एक ठो, विशिष्ट कथन अस्तित्व के प्रकृति आ निरपेक्ष सत्य के बर्णन ना कइ सके ला। ई ज्ञान (केवल ज्ञान), इहो कहल गइल बा कि, खाली भर अरिहंत लोग के समझ में आवे ला। औरु दूसर जीव आ निरपेक्ष सच्चाई के बारे में इनहन के बयान अधूरा होला, आ सभसे नीक तरीका से बतलावल जाय त ई आंशिक सच्चाई होला। अनेकांतवाद के सिद्धांत के हिसाब से, सगरी ज्ञान के दावा सभ के कई तरीका से योग्य होखे के चाहीं, जवना में पुष्टि कइल आ नकारल दुन्नो सामिल बा। अनेकांतवाद जैन धर्म के एगो आधारभूत सिद्धांत हवे।
[[श्रेणी:जैन धर्म]]
{{Jainism-stub}}
qnh0y7o41uc0nq3aqkslahoo0b5onhf
अवध विश्वविद्यालय
0
92775
809126
776738
2026-10-28T15:39:38Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809126
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = अवध विश्वविद्यालय
| native_name =
| image = Avadh university faizabad.jpg
| image_size =
| caption = अवध यूनिवर्सिटी के मेन गेट
| latin_name =
| motto = ज्योतिषां ज्योतिरेकम्
| mottoeng =
| established = {{start date and age|4 मार्च 1975|df=yes}}
| closed =
| type = [[स्टेट यूनिवर्सिटी]]
| endowment =
| officer_in_charge =
| chairman =
| chancellor = [[उत्तर प्रदेश के गवर्नर]]
| president =
| vice-president =
| superintendent =
| provost =
| vice_chancellor =
| rector =
| principal =
| dean =
| director =
| head_label =
| head =
| faculty = 250+
| staff =
| students = 2,665
| undergrad =
| postgrad =
| doctoral =
| other =
| city = [[फैजाबाद]], [[अयोध्या जिला]], [[उत्तर प्रदेश]]
| country = [[भारत]]
| coor =
| campus = शहरी
| coordinates = {{coord|26.75369|82.14267|display=title,inline}}
| campus_size = {{Convert|112.24|acre}}
| former_names =
| sports =
| colors =
| colours =
| other_name =
| mascot =
| athletics =
| affiliations =
| accreditation = [[नैक|NAAC]] B
| website = {{URL|www.rmlau.ac.in}}
| logo =
| footnotes =
}}
'''डॉ. राम मनोहर लोहिया अवध विश्वविद्यालय''', जेकरा आम नाँव '''अवध यूनिवर्सिटी''' चाहे '''अवध विश्वविद्यालय''' के नाँव से बेसी जानल जाला, भारत के उत्तर प्रदेश के [[अयोध्या जिला]] के [[फैजाबाद]] (अब अयोध्या) में एगो [[स्टेट यूनिवर्सिटी|राज्य विश्वविद्यालय]] बाटे। एकर स्थापना 1975 में उत्तर प्रदेश सरकार द्वारा कइल गइल। आज्काल्ह विश्वविद्यालय अपना नौ आवासीय पीजी विभाग के माध्यम से आ कैंपस इंस्टीट्यूट ऑफ इंजीनियरिंग के शिक्षा दे रहल बा।
{{clear}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के विश्वविद्यालय]]
[[श्रेणी:अजोध्या जिला]]
{{India-university-stub}}
ex6j1xprj9xwctmf70cevl7by0lfa53
अखंड भारत
0
92976
808954
800130
2026-10-28T12:45:42Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808954
wikitext
text/x-wiki
[[File:Akhand Bharat (orthographic projection).svg|thumb|260px|अखंड भारत के कांसेप्ट देखावत दक्खिन एशिया के नक्शा।]]
'''अखंड भारत''' (बिना बिभाजन भा बँटवारा के भारत) चाहे '''अखंड हिंदुस्तान''', एगो टर्म ह जे बिसाल-[[बड़हन भारत]] (ग्रेटर इंडिया) के बिचार के ब्यक्त करे ला। एह बिचार के तहत ई कहल जाला की आज्काल्ह के [[अफगानिस्तान]], [[पाकिस्तान]], [[भारत]], [[नेपाल]], [[तिब्बत]], [[भूटान]], [[बांग्लादेश]], [[म्याँमार|बर्मा]] (म्यांमा), [[श्रीलंका]] आ [[मालदीव]] एकही नेशन (राष्ट्र) हवें।
भारत के आजादी के लड़ाई के दौरान कन्हैयालाल माणिकलाल मुंशी '''''अखंड हिंदुस्तान'''''<ref>{{cite book |last1=Munshi |first1=Kanaiyalal Maneklal |title=Akhand Hindustan |date=1942 |publisher=New Book Company |url=https://books.google.co.in/books?id=DFsxAAAAIAAJ&q=akhand+hindustan&dq=akhand+hindustan&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y |access-date=15 अक्टूबर 2023 |language=en}}</ref> खातिर आवाज उठवलें आ [[महात्मा गाँधी]] एह बिचार के सपोर्ट कइलें — ई मान के कि ब्रिटिश लोग भारत के "बाँटऽ आ राज करऽ" नीति पर चल के आपन राज बरकरार रखल चाहत बाटे। भारत के बँटवारा के खिलाफ मुंशी आवाज उठवलें आ एकर अगुआई गाँधी कइलें जब ''हरिजन'' पत्र में मुंशी के स्पीच ''अखंड हिंदुस्तान'' के नाँव से छपल।<ref>{{cite book |last1=Asif |first1=Manan Ahmed |title=The Loss of Hindustan: The Invention of India |date=24 नवंबर 2020 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-24984-4 |url=https://books.google.co.in/books?id=o7UCEAAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA230&dq=akhand%20hindustan&pg=PA230#v=onepage&q=akhand%20hindustan&f=false |access-date=15 अक्टूबर 2023 |language=en}}</ref> पाकिस्तानी पत्रकार आ लेखक मज़हर अली खान लिखे लें कि खान बंधू लोग हिंदू-मुस्लिम एकता के समर्थन करे आ मुस्लिम लीग के ललकारल कि अलगा से इलेक्टोरेट के माँग से पहिले एह मुद्दा खातिर लड़ल जरूरी बाटे।
आज्काल्ह एह बिचार के समर्थन दक्खिनपंथी हिंदुत्ववादी लोग द्वारा, खास क के [[आरएसएस]] आ [[भाजपा]] के नेता लोग द्वारा कइल जा रहल बा। कई सेकुलरो लोग एह बिचार के समर्थन करे ला आ भारत के दोबारा एकीकरण (रीयूनीफिकेशन) के वकालत करे ला; जइसे ''इंडियन रीयूनिफिकेशन एसोसिएशन'' (आईआरए) जेकर चेयरमैन भारत क पूर्ब चीफ जस्टिस [[मार्कंडेय काटजू]] बाड़ें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
*[https://www.rabwah.net/reunification-of-india-kashmir-perspective/ Reunification of India; Kashmir perspective by Rasikh Barkat, Riyaz Ahmad, Afiya Javaid, and Mohsin Ilahi - Rabwah Times]
*[https://www.facebook.com/IndiasPartitionInTheFaceOfOpposition "India’s Partition in the Face of Opposition: An Unveiled Perspective" published by "Harvard Asia Quarterly" (Spring 2009, Vol XII, No. 2)]
*[https://iraorg.com/about/ The Indian Reunification Association (IRA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230921081849/https://iraorg.com/about/ |date=2023-09-21 }}
[[श्रेणी:भारत]]
[[श्रेणी:एशिया के क्षेत्र]]
{{india-stub}}
fwehix6xvle5vxfj1m8ojbqzyx0v98n
अनुष्का शेट्टी
0
93022
809014
764979
2026-10-28T13:11:11Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809014
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अनुष्का शेट्टी
| image = Anushka Shetty at the interview for Bhaagmathi (cropped).png
| caption =
| nationality =
| birth_name = स्वीटी शेट्टी<ref>{{cite web |last1=के |first1=संयुक्ता |title=Sweety is a boring person, that's why I become Anushka for my fans: Anushka Shetty |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sweety-is-a-boringperson-thats-why-I-become-Anushka-for-my-fans-Anushka-Shetty/articleshow/50043350.cms |website=टाइम्स ऑफ इंडिया |access-date=19 अक्टूबर 2023}}</ref>
| birth_date = {{Birth date and age|1981|11|7}}<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-baahubali-actress-anushka-shetty-celebrates-her-34th-birthday-2143042"'Baahubali'|title=actress Anushka Shetty celebrates her 34th birthday!|website=dnaindia.com|access-date=30 June 2017}}</ref><ref>{{cite web |title='Baahubali' actress Anushka Shetty celebrates her 34th birthday! |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-baahubali-actress-anushka-shetty-celebrates-her-34th-birthday-2143042 |website=डीएनएइंडिया.कॉम |access-date=10 अक्टूबर 2023}}</ref>
| birth_place = [[मंगलुरु]] [[कर्नाटक]], भारत
| occupation = अभिनेत्री
| years_active = 2005–अबतक
| awards =
| honours =
| alma_mater =
| education =
| signature = Anushka Shetty transperenet-Signature.png
| signature_size = 100px
}}
'''अनुष्का शेट्टी''' एगो भारतीय अभिनेत्री बाड़ी जे मुख्य रूप से तेलुगु फिलिम में अभिनय करे लीं।<ref>{{cite web |title=Top Telugu actresses of 2009 - Rediff.com Movies |url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/dec/29/slide-show-1-south-2009s-top-telugu-actresses.htm |website=Movies.rediff.com |access-date=19 अक्टूबर 2023 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511151510/http://movies.rediff.com/slide-show/2009/dec/29/slide-show-1-south-2009s-top-telugu-actresses.htm |url-status=bot: unknown }}</ref>
==संदर्भ==
{{Reflist}}
==बाहरी कड़ियाँ==
{{commons category}}
* {{IMDb name|2011932}}
[[श्रेणी:हिंदी फिलिम ऐक्ट्रेस]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1981 में जनम]]
{{Actor-stub}}
9a78d1og1bqwxb3cmc7zld7koqtq7i8
अडोबी इंक.
0
93072
808982
772372
2026-10-28T13:07:38Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808982
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = Adobe, Inc.
| logo = Adobe Corporate logo.svg
| image = Adobe World Headquarters.jpg
| image_caption = [[Adobe World Headquarters]] in [[San Jose, California]]
| former_name = Adobe Systems Incorporated (1982–2018)
| type = [[Public company|Public]]
| traded_as =
| industry = [[Software]]
| area_served = Worldwide
| key_people = {{Unbulleted list|[[Shantanu Narayen]]<br />(Chairman & CEO)}}
| products = {{hlist|[[Adobe Photoshop|Photoshop]] | [[Adobe Acrobat|Acrobat]] | [[Adobe Illustrator|Illustrator]] | [[PDF]] | [[Adobe Lightroom|Lightroom]] | [[Adobe Captivate|Captivate]] | [[Adobe ColdFusion|ColdFusion]] | [[Adobe XD|XD]] | [[Adobe Dreamweaver|Dreamweaver]] | [[Adobe InDesign|InDesign]] | [[Adobe Spark|Spark]] | [[Adobe Premiere Elements|Premiere Elements]] | [[Adobe RoboHelp|RoboHelp]] | [[Adobe FrameMaker|FrameMaker]] | [[Adobe Creative Cloud|Creative Cloud]] | ('''[[List of Adobe software|Full List]]''') }}
| founders = {{ubl|[[John Warnock]]|[[Charles Geschke]]}}
| founded = {{Start date and age|1982|12}}<br />{{Nowrap|[[Mountain View, California]], U.S.}}
| hq_location = [[Adobe World Headquarters]]
| hq_location_city = [[सैन होजे|सैन होजे, कैलिफोर्निया]]
| hq_location_country = U.S.
| num_employees = 29,239 (''As of December 2, 2022'')<ref name=Annual10K2022 />
| website = {{official URL}}
| footnotes = <ref name=Annual10K2022>{{cite web|title= Adobe Inc. 2022 Annual Form 10-K Report |url= https://www.adobe.com/pdf-page.html?pdfTarget=aHR0cHM6Ly93d3cuYWRvYmUuY29tL2NvbnRlbnQvZGFtL2NjL2VuL2ludmVzdG9yLXJlbGF0aW9ucy9wZGZzL0FEQkUtMTBLLUZZMjItRklOQUwucGRm |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502231213/https://www.adobe.com/pdf-page.html?pdfTarget=aHR0cHM6Ly93d3cuYWRvYmUuY29tL2NvbnRlbnQvZGFtL2NjL2VuL2ludmVzdG9yLXJlbGF0aW9ucy9wZGZzL0FEQkUtMTBLLUZZMjItRklOQUwucGRm |archive-date=2023-05-02 |url-status=live |website= adobe.com |access-date=3 April 2023|date=2 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://fortune.com/fortune500/adobe-systems/ |title=Adobe Systems |website=Fortune |access-date=December 20, 2018 |archive-date=December 21, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221063332/http://fortune.com/fortune500/adobe-systems/ |url-status=dead }}</ref>
}}
'''अडोबी इंक.''', जे पहिले '''अडोबी सिस्टम्स इंकॉर्पोरेटेड''' के नाँव से जानल जाय, एगो अमेरिकी मल्टीनेशनल कंप्यूटर सॉफ्टवेयर कंपनी हवे जे डेलावेयर में कार्पोरेशन के रूप में अस्थापित भइल आ एकर मुख्यालय [[सैन होजे|सैन जोस, कैलिफोर्निया]] में बाटे। ई ऐतिहासिक रूप से ग्राफिक्स, फोटोग्राफी, चित्रण, एनीमेशन, मल्टीमीडिया/वीडियो, मोशन पिक्चर, आ प्रिंट समेत कई तरह के सामग्री के बनावे आ पब्लिश करे खातिर सॉफ्टवेयर में बिसेसज्ञता हासिल कइले बा।
अडोबी के सभसे प्रमुख प्रोडक्ट सभ में - इमेज एडिटिंग सॉफ्टवेयर [[अडोबी फोटोशॉप]]; वेक्टर आधारित ड्रॉइंग सॉफ्टवेयर [[अडोबी इलस्ट्रेटर]]; [[अडोबी एक्रोबेट रीडर]] आ [[पोर्टेबल डॉक्यूमेंट फॉर्मेट (पीडीएफ)]]; आ मुख्य रूप से ऑडियो-विजुअल सामग्री बनावे, संपादन आ प्रकाशन खातिर टूल सभ के होस्ट करे वाला सॉफ्टवेयर बाने। अडोबी अपना प्रोडक्ट सभ के बंडल के रूप में पेश करे ले जेकर नाँव अडोबी क्रिएटिव सूट रहल जे अब अडोबी क्रिएटिव क्लाउड नाँव के सेवा (SaaS) ऑफरिंग के रूप में सदस्यता सॉफ्टवेयर में बिकसित हो चुकल बाटे। कंपनी डिजिटल मार्केटिंग सॉफ्टवेयर में भी बिस्तार कइलस आ 2021 में कंज्यूमर एक्सपीरियेंस मैनेजमेंट (CXM) में टॉप ग्लोबल लीडर सभ में से एक मानल गइल रहे।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:सॉफ्टवेयर कंपनी]]
[[श्रेणी:अडोबी इंक.| ]]
{{Company-stub}}
{{computer-stub}}
92d97istwxmyx9tqhcy1jro2dmc3pya
2024
0
94025
808852
782715
2026-10-28T12:14:39Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808852
wikitext
text/x-wiki
{{Year article header|2024}}
{{year-stub}}
b5qhpof9ws8tndcg71dwwz70nzkctc3
आल्फ्रेड हेटनर
0
95404
809120
771957
2026-10-28T15:39:04Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809120
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox scientist|image=Alfred Hettner 1897 (cropped).jpg|birth_date={{birth date|df=y|1859|08|06}}|birth_place=[[Dresden]]|death_date={{death date and age|df=y|1941|08|31|1859|08|06}}|death_place=[[Heidelberg]]|workplaces=[[Heidelberg University]] (1899–1928)|alma_mater=[[University of Strasbourg]]|doctoral_students=[[Martha Krug-Genthe]], [[Oskar Schmieder]], [[:de:Friedrich Metz|Friedrich Metz]] ''(de)'', [[:de:Heinrich Schmitthenner|Heinrich Schmitthenner]] ''(de)''|known_for=[[Chorology|Chorological]] approach to geography; fieldwork in Colombia and Chile.}}
'''आल्फ्रेड हेटनर''' (6 अगस्त 1859, ड्रेसडेन में - 31 अगस्त 1941, हेडलबर्ग में) एगो जर्मन भूगोलविद रहलें।
उनकर बाबूजी कला इतिहासकार हर्मान थियोडोर हेटनर आ महतारी मैरी वॉन स्टॉकमार रहल लोग। उनकर नाना क्रिश्चियन फ्रेडरिक, बैरन स्टॉकमार रहलें। उनकर सौतेला भाई ओटो हेटनर रहलें।<ref name=":0">{{Cite web |last=Plewe |first=Ernest |year=1972 |title=Hettner, Alfred |url=https://www.deutsche-biographie.de/sfz31929.html |access-date=2023-05-16 |website=Deutsche Biographie |pages=31–32 |language=de |edition=9th}}</ref>
उ 'कोरोलॉजी' के कांसेप्ट, जे जगह आउर क्षेत्र के अध्ययन खातिर जानल जा ला, आ एगो अइसन कांसेप्ट ह जे कार्ल ओ. सॉवर आ रिचर्ड हार्टशोर्न दुनु के प्रभावित कइलस। [[यूरोप के भूगोल]] के अलावा, उनकर फील्डवर्क मुख्य रूप से कोलंबिया, चिली आ रूस पर केंद्रित रहे।
अल्फ्रेड हेटनर, जे स्ट्रासबर्ग विश्वविद्यालय से आपन पीएचडी प्राप्त कइलें, लेपजिग में फर्डिनांड फॉन रिचथोफेन आ[[फ्रेडरिक रेटजेल|फ्रेडरिक रत्ज़ेल]] के छात्र भी रहलें - जहां उ आपन हबिलिटेशन प्राप्त कइलें। उनकर किताब ''यूरोप'' 1907 में प्रकाशित भइल।
उनकर अनुसार, भूगोल एगो कोरलोजिकल विज्ञान बा या इ क्षेत्र के अध्ययन बा। हेटनर एह बिचार के खारिज कइलें कि भूगोल सामान्य या प्रादेशिक हो सकेला। भूगोल के, ज्ञान के अउरी शाखा सभ नियन, अद्वितीय चीज (क्षेत्रीय भूगोल) आउर सार्वभौमिक (सामान्य भूगोल) दुनु से निपटे के चाहि, लेकिन क्षेत्र के अध्ययन - खासकर उनकर लैंडरक्ंडे [जर्मन] दृष्टिकोण के रूप में - भूगोल के मुख्य क्षेत्र बाटे। हेटनर, दुसर के बीच, मार्था क्रग-गेन्थे, ओस्कर स्मिडर, फ्रेडरिक मेट्ज आ हेनरिक स्मिथनेर के पीएचडी गाइड कइलें।
1895 में, उ जर्नल जियोग्राफिक जेइत्श्रिफ्ट के स्थापना कइलें, जेकरा उ कई साल तक संपादक भी रहलें। उ तुबिंगन (1894-1897) आउर लेपजिग (1897-1899) में कुछ समय खातिर लेक्चरार रहलें।<ref name=":0" />
1899 में, उ हेडलबर्ग विश्वविद्यालय में एक एसोशियेट प्रोफेसर के रूप में शामिल भइलें। 1906 तक, उ हेडलबर्ग में भूगोल के पहिला चेयर बनलें। 1928 में रिटायर होखे तक ऊ एह पद पर रहलें।<ref name=":0" />
== साहित्यिक रचना ==
* ''Methodische Zeit- und Streitfragen'', in: ''Geographische Zeitschrift'', Bd. 29 (1923), S. 49-50
* ''Die Geographie, ihre Geschichte, ihr Wesen und ihre Methoden'', Breslau, 1927
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://web.archive.org/web/20071120120719/http://www.kts.villa-bosch.de/deutsch/presse/hettnerlecture.pdf Die Heidelberger ''Hettner-Lecture''] {{In lang|de}}
* [http://www.deutsche-biographie.de/sfz31929.html Short biography of Alfred Hettner] (in German)
[[श्रेणी:जर्मन भूगोलवेत्ता]]
[[श्रेणी:1941 में निधन]]
opmd9mfa63cops9rdza7ysokzhp1vil
10 डाउनिंग स्ट्रीट
0
95677
808814
772843
2026-10-28T12:08:11Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808814
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = 10 Downing Street
| image = 10 Downing Street. MOD 45155532.jpg
| location_town = [[City of Westminster]]<br />[[London]], [[SW postcode area|SW1]]
| location_country = [[United Kingdom]]
| coordinates = {{Coord|51.5033|-0.1275|region:GB-LND_type:landmark|display=title,inline|format=dms}}
| completion_date = {{Start date and age|df=yes|1684}}
| architect = [[Christopher Wren]]
| embedded =
| map_type = United Kingdom London Westminster
| map_caption = Location in Westminster
| client =
| current_tenants = [[Keir Starmer|Sir Keir Starmer]] ([[Prime Minister of the United Kingdom]])<br /> [[Larry (cat)|Larry]] ([[Chief Mouser to the Cabinet Office]])
{{Infobox designation list
| embed = yes
| designation1 = Grade I Listed Building
| designation1_offname = 10 Downing Street, SW1A 2AA
| designation1_type =
| designation1_criteria =
| designation1_date = 14 January 1970
| delisted1_date =
| designation1_partof =
| designation1_number = 1210759<ref name="NHLE">{{National Heritage List for England|num=1210759|desc=10 Downing Street|access-date=6 August 2017}}</ref>
| designation1_free1name =
| de_free1value =
| designation1_free2name =
| des_free2value =
| designation1_free3name =
| designation1_ =
}}
| engineer =
| construction_start_date = {{Start date and age|df=yes|1682}}
| date_demolished =
| style = [[Georgian architecture|Georgian]]
}}
'''10 डाउनिंग स्ट्रीट''' (10 Downing Street; टेन डाउनिंग स्ट्रीट) यूनाइटेड किंगडम के प्रधानमंत्री के ऑफिशियल आवास आ ऑफिस हवे।<ref name=":2">{{Cite web|title=About us - Prime Minister's Office, 10 Downing Street - GOV.UK|url=https://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street/about|access-date=25 March 2023|website=www.gov.uk|language=en|archive-date=25 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325012225/https://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street/about|url-status=live}}</ref>
एकरा के '''नंबर 10''' के नाँव से जानल जाला, ई [[लंदन]] के वेस्टमिन्स्टर में डाउनिंग स्ट्रीट पर वाइटहाल से कुछे दूरी पर पड़े ला। ई लगभग 300 बरिस पुरान हवे आ संरक्षण के लिस्ट में ग्रेड वन श्रेणी में लिस्ट कइल गइल बाटे। एह भवन में लगभग 100 कमरा बाड़ें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|33em}}
{{struct-stub}}
9oapzld48dkxuz30apcuebbrh53b40a
अजूबा
0
96609
808976
774724
2026-10-28T13:06:55Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808976
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Kalanchoe pinnata kz1.JPG|230px|thumb|alt=अजूबा के पौधा|अजूबा के एगो पौधा]]
'''अजूबा''' चाहे '''पथरचट्ट''' भा '''पथरचट्टा''', ''कालान्चोए पिनाटा'' एगो [[गूदेदार पौधा]] (succulent) हवे जे [[मैडागास्कर]] के मूल पौधा हवे आ अब गरम इलाका सभ में बहुधा घरेलू पौधा के रूप में लगावल मिल जाला। ई ''ब्रायोफाइलम'' पौधा सभ में आवे ला जिनहन के पतई के किनारे से नया छोट-छोट पौधा जाम सके लें आ बाद में पुरहर पौधा बन जालें। एही कारन एकर नाँव अजूबा पडल हवे।
ई पौधा एक मीटर तक ले के ऊँच हो सके ला। गूदेदार होला, पेरिनियल पौधा हवे जेकर गूदेदार तना होला आ एह में साल के अधिकतर समय फूल फुलाइल मिल सके लें। एकर ब्यापक इलाका ले पहुँच एकरा बागबानी के कारन हवे।
[[श्रेणी:पौधा]]
{{plant-stub}}
r4gtbb8q1h60arzcd4dxsg47nbqcuvr
अंतर्राष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिवस के बारे में बतावल गइल बा
0
96842
808941
775299
2026-10-28T12:43:19Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808941
wikitext
text/x-wiki
{{Rough translation|1=en|date=दिसंबर 2024}}
{{Infobox holiday|holiday_name=अंतर्राष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिवस|type=|image=|imagesize=|caption=|official_name=|nickname=IACD|observedby=[[संयुक्त राष्ट्र के सदस्य लोग]]|litcolor=|longtype=|significance=|begins=|ends=|date=9 December|scheduling=same day each year|duration=1 day|frequency=सालाना|celebrations=[[संयुक्त राष्ट्र]]|observances=|relatedto=}}
[[चित्र:IAC-Protesters-in-Pune.jpg|thumb|अंतर्राष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिवस]]
[[चित्र:UNCAC_1.png|thumb|संयुक्त राष्ट्र के भ्रष्टाचार के खिलाफ महासन्धि (2003) के अध्याय V में साफ कइल गइल बा कि भ्रष्टाचार के खिलाफ लड़ाई में एसेट रिकवरी एगो अंतर्राष्ट्रीय प्राथमिकता बा।]]भ्रष्टाचार विरोधी खातिर जन जागरूकता पैदा करे खातिर 31 अक्टूबर 2003 के भ्रष्टाचार के खिलाफ संयुक्त राष्ट्र महासन्धि पारित भइला के बाद से हर साल 9 दिसंबर के अंतर्राष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिवस मनावल जाला।
== पृष्ठभूमि ==
एह महासन्धि में कहल गइल बा कि [[यूनाइटेड नेशंस|संयुक्त राष्ट्र]] :<ref name=":0">{{Cite web |title=United Nations Convention against Corruption – A/RES/58/4 Annex – UN Documents: Gathering a body of global agreements |url=http://www.un-documents.net/uncac.htm |access-date=2021-06-15 |website=www.un-documents.net}}</ref><blockquote>समाजन के स्थिरता आ सुरक्षा खातिर भ्रष्टाचार से पैदा होखे वाला समस्या आ खतरा के गंभीरता से चिंतित, लोकतंत्र, नैतिक मूल्य आ न्याय के संस्था आ मूल्यन के कमजोर करे आ सतत विकास आ कानून के राज के खतरा में डाले वाला</blockquote>आ अधिवेशन में एह अधिकार के प्रत्यायोजित करेला कि:<ref name=":0">{{Cite web |title=United Nations Convention against Corruption – A/RES/58/4 Annex – UN Documents: Gathering a body of global agreements |url=http://www.un-documents.net/uncac.htm |access-date=2021-06-15 |website=www.un-documents.net}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.un-documents.net/uncac.htm "United Nations Convention against Corruption – A/RES/58/4 Annex – UN Documents: Gathering a body of global agreements"]. ''www.un-documents.net''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">15 June</span> 2021</span>.</cite></ref><blockquote>भ्रष्टाचार के रोकथाम आ मुकाबला करे के उपाय सभ के अउरी कुशलता आ कारगर तरीका से बढ़ावा दिहल आ मजबूत कइल... भ्रष्टाचार के रोकथाम आ एकरे खिलाफ लड़ाई में अंतर्राष्ट्रीय सहयोग आ तकनीकी सहायता के बढ़ावा दिहल, सुविधा आ समर्थन कइल... [आ] जन मामिला आ जनता के ईमानदारी, जवाबदेही आ उचित प्रबंधन के बढ़ावा दिहल धन-दउलत…</blockquote>
== "Your NO Counts" अभियान ==
"Your NO Counts" अभियान संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम आ संयुक्त राष्ट्र के नशा आ अपराध कार्यालय द्वारा अंतर्राष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिवस (9 दिसंबर) के मनावे आ भ्रष्टाचार के बारे में जागरूकता पैदा करे आ एकरा से लड़े के तरीका के बारे में जागरूकता पैदा करे खातिर बनावल गइल एगो संयुक्त अंतर्राष्ट्रीय अभियान हवे।
साल 2009 के संयुक्त अंतर्राष्ट्रीय अभियान एह बात पर केंद्रित रहल कि कइसे भ्रष्टाचार अंतर्राष्ट्रीय स्तर पर सहमत सहस्राब्दी विकास लक्ष्य के हासिल करे के कोसिस में बाधा डाले ला, लोकतंत्र आ कानून के राज के कमजोर करे ला, मानव अधिकार के उल्लंघन के कारण होला, बाजार के विकृत करे ला, जीवन के गुणवत्ता के क्षरण करे ला आ संगठित अपराध, आतंकवाद, आ मानव सुरक्षा खातिर अउरी खतरा।
*
{{Reflist}}
[[श्रेणी:यूनाइटेड नेशंस के दिवस]]
r6un20kbj5nylqts9n8b7blssnf0uf8
2025
0
97294
808853
782717
2026-10-28T12:14:45Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808853
wikitext
text/x-wiki
{{Year article header|2025}}{{calendar}}
{{year-stub}}
gi1zo47zpeyzilnrldb8rhuo7hj6v1t
2025 कुंभ मेला
0
97316
808854
783628
2026-10-28T12:14:51Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808854
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox event
| title = 2025 कुंभ मेला
| logo =
| logo_size = 200px
| image =Laser show, Mahakumbh 2025 - Prayagraj.jpg
|caption=रात्रिकालीन दृश्य लेजर शो, महाकुंभ 2025 प्रयाग कुंभ मेला 2025
| english_name =
| duration = 44 दिन
| date = {{start and end dates|df=yes|2025|01|13|2025|02|26}}
| venue = [[त्रिवेणी संगम]] (प्रयाग)
| location = [[इलाहाबाद|इलाहाबाद (प्रयागराज)]] ,[[उत्तर प्रदेश]]
| coordinates = {{coord|25.431|81.885|type:event|display=inline,title}}
| also_known_as = महाकुंभ 2025
| type =
| theme =
| cause = परंपरा
| target =
| budget =
| patrons = साधू, संत, सन्यासी, कल्पवासी आ तीर्थयात्री लोग
| organisers = कुंभ मेला अथॉरिटी
| participants =
| inquiries =
| inquest =
| coroner =
| url =
| website = {{URL|http://kumbh.gov.in}}
| notes = [[यूनेस्को अगोचर सांस्कृतिक धरोहर]]
}}
[[File:Prayagraj Mahakumbh 2025 Logo.jpg|कुंभ मेला
|२०२५ मेला दृश्य]]
[[File:Kumbh6.jpg|thumb|Nighttime view of the Kumbh Mela tents]]
'''2025 कुंभ मेला''' चाहे '''महाकुंभ 2025''' उत्तर प्रदेश के [[इलाहाबाद|प्रयाग (इलाहाबाद)]] में हिंदू धर्म में पबित्र मानल जाये वाली [[गंगा नदी|गंगा]], [[जमुना]] आ मिथकीय [[सरस्वती नदी]] के [[त्रिवेणी संगम|संगम]] पर लागे वाला मेला बा जे 13 जनवरी 2025 से शुरू होखी। [[कुंभ मेला]] हर बारह साल बाद लागे ला। एकरा पहिले ई 2013 में भइल रहल। [[इलाहाबाद]] के अलावा ई मेला [[उज्जैन]], [[हरिद्वार]] आ [[नासिक]] में लागे ला बाक़ी प्रयाग के [[त्रिवेणी संगम]] पर लागे वाला कुंभ मेला के बिसेस महत्व ह आ भीड़ के मामिला में ई सबसे बड़हन होला।
एह साल ई मेला करीबन 4 हजार हेक्टेयर के इलाका में बिस्तार लिहले होखी आ उमेद बा की लगभग 45 करोड़ लोग एह मेला में आई।<ref name="e290">{{cite web | last=इमाम | first=सैयद मोज़िज़ | title=कुंभ के लिए उत्तर प्रदेश के प्रयागराज में कैसी है तैयारी? | website=BBC News हिंदी | date=13 Dec 2024 | url=https://www.bbc.com/hindi/articles/c4gx7k9lpy5o | language=hi | access-date=3 Jan 2025}}</ref>
== महत्त्व ==
कुंभ मेला भारत के एगो सबसे बड़ धार्मिक आयोजन हवे, जे हर बारह साल पर चार ठे प्रमुख जगहन - इलाहाबाद (अब प्रयागराज), [[हरिद्वार]], [[उज्जैन]], अउरी [[नासिक]] - पर होला। ई मेला, खासतौर प इलाहाबाद में लागे वाला कुंभ, हिंदू धर्म में बड़ महत्व राखे ला। मान्यता बा कि कुंभ मेले में स्नान से सब पाप खत्म हो जाला अउरी मोक्ष के प्राप्ति होला। कुंभ मेला के कहानी [[समुद्र मंथन]] से जुड़ल बा, जहाँ [[अमृत]] के घड़ा खातिर देवता अउरी असुरन के बीच लड़ाई भइल रहे। ई घड़ा से जेकरे-जेकरे जगह पर अमृत के बूँद गिरल, उहे जगह पर कुंभ मेला के आयोजन होला।
लाखों श्रद्धालु दूर-दराज से आके गंगा, यमुना अउरी अदृश्य सरस्वती के संगम पर डुबकी लगावेलन। साधु-संत लोगन के अखाड़ा, धार्मिक प्रवचन, अउरी भक्ति से भरल माहौल ई मेले के खास बनावेला। एह मेले में लोगन के भीड़, भक्ति के उमंग, अउरी संस्कृति के झलक देखे लायक होला। एह आयोजन के धार्मिक महत्व के अलावा ई सांस्कृतिक अउरी आर्थिक दृष्टि से भी खास बा। कुंभ मेला विश्व के सबसे बड़ मेला मानल जाला, अउरी 2010 में ई यूनेस्को के अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर में शामिल कइल गइल।
== तैयारी ==
[[File:Kumbh6.jpg|thumb|Nighttime view of the Kumbh Mela tents]]
2025 के एह कुंभ मेला के तैयारी बहुत पहिले से सुरू हो गइल रहे। धियान देवे के बात ई बा की एह मेला के बिस्तार आ लोगन के भारी संख्या के चलते कुछ समय खातिर एह इलाका के एगो जिला नियर मान के प्रशासन, तैयारी आ बेवस्था कइल जाला। जे तरे हर जिला में एगो जिलाधिकारी होलें ओही नियन मेला क्षेत्र के आपन मेलाधिकारी होखे लें। एह बेर मेलाधिकारी आईएएस अधिकारी विजय किरन आनंद बाड़ें, जे एसएसपी राजेश द्विवेदी के साथ कुंभ मेला के तैयारी में जुटल बाड़ें।<ref name="e290" />
पछिला बेर 2019 में, जब अर्ध कुंभ (कुंभी) लागल रहल, कुल 24 करोड़ लोग मेला क्षेत्र में आइल रहल। एह बेर प्रशासन के अनुमान बा की कुंभ 2025 में कुल 45 करोड़ लोग आई।<ref name="e290" /> एकरा खातिर 4000 हेक्टेयर इलाका के मेला क्षेत्र घोषित कइल गइल बा, मेला क्षेत्र, जेकरा के 'महाकुंभनगर' कहल जा रहल बाटे, में 480 किलोमीटर टेम्परेरी सड़क, आ 30 ठे पीपा के पुल (पंटून ब्रिज) बनावल गइल बाड़ें। आवे वाला तीर्थयात्री आ कल्पवासी लोगन के पिए के पानी उपलब्ध करावे खातिर 1250 किलोमीटर पानी के पाईपलाइन बिछावल गइल बा। बिजली बिभाग एगो अलगे से सबस्टेशन बना के 67,000 एलईडी लाईट लगवले बाटे।
सफाई खातिर कुल 10,000 सफाई कर्मी आ सुरक्षा खातिर 50,000 सुरक्षा कर्मी लोगन के तैनाती होखी।<ref name="e290" /> महाकुंभ 2025 मेला में सफाई के उच्चतम मानक राखल जाई, जहवाँ हर 10 टॉयलेट पर एगो सफाई कर्मचारी होई आ हर 10 सफाई कर्मचारी के देखरेख खातिर एगो सुपरवाइजर नियुक्त होई।<ref name="ku2">{{cite news |title=Maha Kumbh 2025: Advanced sanitation standards set to ensure clean and safe experience for devotees and tourists in Prayagraj |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/maha-kumbh-2025-advanced-sanitation-standards-set-to-ensure-clean-and-safe-experience-for-devotees-and-tourists-in-prayagraj/articleshow/115414356.cms |access-date=18 November 2024 |publisher=The Times of India |date=18 November 2024}}</ref>
भारतीय रेलवे महाकुंभ 2025 के दौरान श्रद्धालुअन के भारी भीड़ के ध्यान में राखत, मुख्य ट्रेन जइसे प्रयागराज एक्सप्रेस आ लखनऊ मेल में कोच के संख्या बढ़ावे के घोषणा कइले बा। ई कदम श्रद्धालुअन खातिर आरामदायक यात्रा अनुभव देवे के उद्देश्य से उठावल गइल बा।
साथे-साथे रेलवे स्टेशन पर अनेकों सुविधा उपलब्ध करावल जाई, जइसे सहायता काउंटर, फूड प्लाजा आ वेटिंग रूम, ताकि सब आगंतुकन के यात्रा सुगम आ सहज बने।
== नहान ==
कुंभ मेला [[पूस]] के [[पुर्नवासी]] से सुरू होला जहिया पहिला शाही नहान होला। एकरा बाद ई [[शिवराति|शिवरात्री]] ले चले ला जे अंतिम शाही नहान होला। एह बेर के ई शाही नहान सभ के तिथि 13 जनवरी से शुरू होखत बा आ अंतिम 26 फरवरी 2025 के पड़ी।<ref name="n574">{{cite web | title=Maha Kumbh 2025 | website=District Prayagraj, Government of Uttar Pradesh | date=20 May 2018 | url=https://prayagraj.nic.in/event/maha-kumbh-mela-2025/ | access-date=3 Jan 2025}}</ref><ref name="ku10">{{cite news |title=Kumbh Mela 2025: Know The Exact Dates From The Start To The Shahi Snan |url=https://news.abplive.com/religion/kumbh-mela-2025-know-the-exact-dates-from-the-start-to-the-shahi-snan-prayagraj-1730932 |access-date=19 November 2024 |publisher=news.abplive.com |date=13 November 2024 |language=en}}</ref>
एह कुंभ में आयोजित होखे वाला नाहन आ उनहन के तिथि नीचे दिहल जा रहल बाटे:<ref name="n574" />
# '''पौष पूर्णिमा''' — [[पूस]] के [[पुर्नवासी]] — '''13 जनवरी 2025''' — सोमार
# '''[[मकर संक्रांति]]''' — खिचड़ी — '''14 जनवरी 2025''' — मंगर
# '''[[मौनी अमावस्या]]''' — मौनी अमावस — '''29 जनवरी 2025''' — बुध
# '''वसंत पंचमी''' — [[बसंत पंचिमी]] — '''3 फरवरी 2025''' — सोमार
# '''माघी पूर्णिमा''' — [[माघ]] के पुर्नवासी — '''12 फरवरी 2025''' — बुध
# '''महाशिवरात्रि '''— [[शिवराति|शिवरात]] — '''26 फरवरी 2025''' — बुध
छव गो शाही अस्नान खाली कुंभ मेला के दौरान होखे लें, बाकी हर साल लागे वाला माघ मेला में पूस के पुर्नवासी से माघ के पुर्नवासी ले पाँच गो नहान पर्व होखे लें, शिवरात के एह में ना शामिल कइल जाला।
== अउरी बिसेस चीज ==
कुंभ 2025 मेला में "महाकुंभ मेला 2025 ऐप" के सहायता उपलब्ध होई, जे पर्यटक आ श्रद्धालुअन खातिर घाट, मंदिर आ अन्य प्रमुख धार्मिक स्थलन के महत्त्वपूर्ण स्थानन के जानकारी प्रदान करी। ई ऐप मेला के दौरान आगंतुकन के सुविधा आ मार्गदर्शन में मदद करी।<ref name="ku15" />
कुंभ 2025 मेला में अउरीयो बिबिध कार्यक्रम के आयोजन होखल प्रस्तावित बाटे: जइसे की फोटो प्रदर्शनी आ गाइड के संहे चिरई निहारल, छात्र आधारित शैक्षिक जागरूकता कार्यक्रम, विशेषज्ञन के चर्चा आ सत्र, सांस्कृतिक आ पारिस्थितिकी पर्यटन के बढ़ावा देवे के कोसिस; ई कार्यक्रम मेला में धार्मिक अनुभव के संगे शिक्षा, संस्कृति आ पर्यावरण के प्रति जागरूकता पैदा करे के उद्देश्य से आयोजित कइल जाई।<ref name="ku15">{{cite news |title=Streamlining pilgrimage in Prayagraj: Maha Kumbh Mela 2025 navigation app launched for visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/streamlining-pilgrimage-in-prayagraj-introducing-the-maha-kumbh-mela-2025-navigation-app/articleshow/114909207.cms |access-date=19 November 2024 |publisher=The Times of India |date=3 November 2024}}</ref>
== इहो देखल जाय ==
* [[कुंभ मेला]]
* [[प्रयाग कुंभ मेला]]
* [[त्रिवेणी संगम]]
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|30em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{official website|http://kumbh.gov.in}}
* [https://prayagraj.nic.in/event/maha-kumbh-mela-2025/ कुंभ मेला], प्रयागराज जिला के ऑफिशियल वेबसाइट पर
* [https://www.youtube.com/watch?v=AaIswOTa9-o बीबीसी पर] कुंभ के जानकारी
[[श्रेणी:कुंभ मेला]]
[[श्रेणी:इलाहाबाद]]
tvqojv7zq4vmtfnknnnf3hyqr61ach5
प्रयोगकर्ता वार्ता:Estoppel
3
97780
809163
777879
2026-10-29T10:59:05Z
Neriah
25365
Neriah पन्ना [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Bruhpedia]] के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Estoppel]] पर स्थानांतरण कइलें: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/Bruhpedia|Bruhpedia]]" से "[[Special:CentralAuth/Estoppel|Estoppel]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल।
777879
wikitext
text/x-wiki
{| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;"
|-
|<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]] </div>
राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/>
<div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%">
<!-- दाहिना साइडबार -->
{| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent"
|-
| <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big>
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]]
|}</div>
<!-- मुख्य पाठ -->
'''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''',
एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं।
* पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं।
* [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं।
* दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं।
* मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं।
<!-- फुटर के कड़ी सभ -->
सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे:
{| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent"
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]]
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]]
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]]
|}
|}
-- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 18:59, 27 फरवरी 2025 (UTC)
krf2xospo5cjy18fpqavvqrrclbw2wc
अमेरिकी नागरिकता
0
97811
809062
802702
2026-10-28T13:21:17Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809062
wikitext
text/x-wiki
{{about|नागरिकता (citizenship)|नेशनैलिटी (nationality)|अमेरिकी नेशनैलिटी कानून}}
[[File: United States Passport.svg|thumb|right|अमेरिकी नागरिकता ब्यक्ति के [[अमेरिकी पासपोर्ट]] देवे ले।<ref>{{cite web|url=https://travel.state.gov/passport/get/first/first_830.html|title=Get a passport|publisher=Travel.state.gov|date=April 1, 2011|access-date=April 8, 2014|archive-date=December 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227121737/http://travel.state.gov/passport/get/first/first_830.html|url-status=dead}}</ref> देखावल गइल पासपोर्ट 2007 के बाद के इशू भइल एगो पासपोर्ट बाटे। पासपोर्ट आमतौर प [[पहिचान के डाकुमेंट]] नागरिकता के प्रूफ़ के रूप में इस्तेमाल कइल जाला]]
'''अमेरिकी नागरिकता''' भा '''अमेरिका के नागरिकता''' होखला से खास अधिकार, जिम्मेदारी, सुरक्षा, आ फायदा मिलेला। ई संविधान आ कानून से मिलल बुनियादी अधिकार के आधार ह, जइसे – बोले के आजादी, न्याय के प्रक्रिया, वोट डाले के हक, अमेरिका में रहे-खाए के आजादी, आ सरकारी मदद पावे के अधिकार।
अमेरिका के नागरिकता बने के दू गो मुख्य तरीका बा – (1) जनम से, जइसे अमेरिका के सीमा भीतर (अमेरिकन समोआ छोड़ के) जनम लेवे वाला लोग अपने आपे नागरिकता मानल जाला, चाहे अमेरिका के नागरिकता माता-पिता से विदेश में जनम लेवे पर भी कुछ शर्त पूरा होखे पर नागरिकता मिल सके ला। (2) [[अमेरिकी नागरिकता कानून|नैचुरलाइज़ेशन]], जवना में कानूनी रूप से बसल प्रवासी एगो प्रक्रिया से गुजर के नागरिकता ले सके ला। संविधान के चौदहवाँ संशोधन में पहिला तरीका के दिहल गइल बा:
"जेकरा अमेरिका में जनम भइल बा या जे नैचुरलाइज़ेशन से नागरिकता बनल बा, आ अमेरिका के अधिकार क्षेत्र में आवत बा, ऊ अमेरिका आ ओह राज्य के नागरिकता ह, जहाँ ऊ रहेला।"
दूसर तरीका अमेरिका के कानून से मिलेला। संविधान के पहिला अनुच्छेद में, "नैचुरलाइज़ेशन के एकसमान नियम" बनावे के अधिकार सीधे [[अमेरिकी कांग्रेस|कांग्रेस]] के दिहल गइल बा।
अमेरिका दोहरी-नागरिकता (dual citizenship) मानेला। मतलब, दूसरो देश के नागरिक बनल लोग अमेरिका के नागरिक बनल रह सके ला, बस ऊ लोग के ओह देश से निष्ठा त्यागे के घोषणा करे के पड़ेला। अगर दूसर देश के कानून इजाजत देला, त अमेरिका के नागरिक रहे के बावजूद ऊ लोग ओह देश के नागरिक भी बन सके ला। लेकिन अमेरिका के नागरिक चाहें त दूतावास में औपचारिक प्रक्रिया से नागरिकता छोड़े के अर्जी लगा सके लें।
राष्ट्रीय नागरिकता पूरा अमेरिका से जुड़ल बा, जबकि राज्य नागरिकता कवनो खास राज्य से। राज्य नागरिक लोगन के टैक्स, राज्य के सुविधा (जइसे – ऊँच शिक्षा के छूट), आ राज्य के राजनीतिक पद (जइसे – सीनेटर बने के योग्यता) तय होखे ला। [[अमेरिकी सिविल वार]] के समय, राज्य नागरिकता अउरी संघ (Union) नागरिकता के अलग होखे चाहत दक्खिनी राज्यन के बीच बहस के बड़ कारण रहल।
2025 में डोनाल्ड ट्रंप के सरकार अमेरिकी नागरिक बने खातिर धन दे के एकरा के खरीदे के ऑफर शुरू कइलस। एह समय अमेरिका के नागरिकता हासिल करे के कीमत तत्काल के इंडियन करेंसी में लगभग 44 करोड़ रहल।<ref name="g103">{{cite web |title=अमेरिका की नागरिकता 44 करोड़ रुपए में, जानिए और किन देशों की नागरिकता ख़रीदी जा सकती है? |website=BBC News हिंदी |date=27 February 2025 |url=https://www.bbc.com/hindi/articles/c1ennzej0qgo |language=hi |access-date=3 March 2025}}</ref>
{{clr}}
== इहो देखल जाय ==
* [[अमेरिकी नागरिकता कानून]]
* [[गोल्डन वीजा]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|30em}}
[[श्रेणी:यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका|नागरिकता]]
[[श्रेणी:नागरिकता]]
{{US-stub}}
8kptzzvkvrnvdgwepwp1yf7uoglg93c
अमेरिकी वीजा
0
97812
809064
801911
2026-10-28T13:21:26Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809064
wikitext
text/x-wiki
[[File:USA-wiza-anonymous.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USA-wiza-anonymous.jpg|thumb|यूएस लिंकन के वीजा के नमूना बा]]
'''अमेरिकी वीजा''' अइसन दस्तावेज ह जे अमेरिका (संयुक्त राज्य अमेरिका) में यात्रा करे, बसे, या काम करे खातिर जरूरी होला। अमेरिकी वीजा एगो सरकारी दस्तावेज हऽ, जवन विदेशी नागरिक के अमेरिका में प्रवेश करे के अनुमति देला। ई वीजा अमेरिका के दूतावास (Embassy) या काउंसलेट (Consulate) से मिलेला।
== किसिम ==
अमेरिकी वीजा मुख्य रूप से दू किसिम के होला:
# इमिग्रेंट वीजा (Immigrant Visa) – ई वीजा ऊ लोग खातिर होला जे अमेरिका में स्थायी रूप से रहे के चाहेला।
# नॉन-इमिग्रेंट वीजा (Non-Immigrant Visa) – ई वीजा ऊ लोग खातिर होला जे अमेरिका में अस्थायी रूप से यात्रा, पढ़ाई, इलाज, या काम खातिर जाला।
=== इमिग्रेंट वीजा ===
इमिग्रेंट वीजा मिलला के बाद व्यक्ति अमेरिका में ग्रीन कार्ड (Green Card) ले सकेला आ स्थायी रूप से रहे सकेला। कुछ प्रमुख इमिग्रेंट वीजा के प्रकार नीचे दिहल गइल बा:
* परिवार आधारित वीजा (Family-Sponsored Visa) – अगर अमेरिका में परिवार के सदस्य (पति-पत्नी, माता-पिता, संतान) पहिले से रहत बा, तऽ ऊ अमेरिका में बुला सकेला।
* रोजगार आधारित वीजा (Employment-Based Visa) – अगर कौनों अमेरिकी कंपनी कौनों विदेशी नागरिक के नौकरी देवे, तऽ ऊ अमेरिका में स्थायी रूप से जा सकेला।
* डायवर्सिटी वीजा (Diversity Visa - DV Lottery) – अमेरिका हर साल कुछ देशन के लोग खातिर वीजा के लॉटरी निकालेला, जेकरा से ऊ लोग अमेरिका में स्थायी रूप से बस सकेला।
=== नॉन-इमिग्रेंट वीजा ===
अगर कौनों व्यक्ति अस्थायी रूप से अमेरिका जाए चाहेला, तऽ ऊ नॉन-इमिग्रेंट वीजा ले सकेला। नीचे कुछ प्रमुख नॉन-इमिग्रेंट वीजा दिहल गइल बा:
* B1/B2 वीजा (Business/Tourist Visa) - व्यापार या पर्यटन खातिर अमेरिका जाए वाला लोग खातिर होला।
* F1 वीजा (Student Visa) - अमेरिका में पढ़ाई करे वाला छात्र लोग खातिर होला।
* H1B वीजा (Work Visa) - अमेरिका में कौनों विशेष काम (जइसे: इंजीनियर, डॉक्टर, सॉफ्टवेयर डेवलपर) करे वाला लोग खातिर होला।
* J1 वीजा (Exchange Visitor Visa) - रिसर्चर, प्रोफेसर, आ सांस्कृतिक आदान-प्रदान प्रोग्राम में हिस्सा लेवे वाला लोग खातिर होला।
== आवेदन प्रक्रिया ==
अमेरिकी वीजा लेवे खातिर निम्नलिखित प्रक्रिया के पालन करे के पड़ेला:
# DS-160 फॉर्म भरल जाव - ई ऑनलाइन आवेदन फॉर्म हऽ, जे अमेरिका के दूतावास के वेबसाइट पर भरल जाला।
# वीजा फीस जमा कइल जाव - आवेदन प्रक्रिया शुरू करे से पहिले निश्चित शुल्क (Fee) जमा करे के पड़ेला।
# अपॉइंटमेंट बुकिंग - अमेरिका के दूतावास या वाणिज्य दूतावास में साक्षात्कार (Interview) खातिर समय लेवे के पड़ेला।
# साक्षात्कार (Interview) देवल जाव - दूतावास में वीजा अधिकारी से मुलाकात होई, जहाँ आवेदक से यात्रा के मकसद, आर्थिक स्थिति, आ ओहिजा से वापसी के योजना के बारे में पूछल जाई।
# वीजा जारी कइल जाव - अगर आवेदन स्वीकृत हो गइल, तऽ पासपोर्ट पर वीजा लगाके वापस दे देहल जाला।
== जरूरी दस्तावेज ==
अमेरिकी वीजा लेवे खातिर कुछ जरूरी दस्तावेज चाहीं:
* पासपोर्ट (Validity कम से कम 6 महीना होखे के चाहीं)
* DS-160 आवेदन फॉर्म के प्रिंटआउट
* वीजा शुल्क के भुगतान रसीद
* पासपोर्ट साइज फोटो
* यात्रा से जुड़ल दस्तावेज (जइसे: होटल बुकिंग, टिकट, निमंत्रण पत्र)
* बैंक स्टेटमेंट (आर्थिक स्थिति के प्रमाण)
* अन्य सहायक दस्तावेज (कोर्स एडमिशन लेटर, नौकरी के पत्र, इत्यादि)
== वीजा रिजेक्ट होखे के कारण ==
कई कारण से अमेरिकी वीजा अस्वीकृत हो सकेला:
* गलत या अधूरा जानकारी
* कमजोर आर्थिक स्थिति
* गलत नीयत (Immigration Intent)
* पूर्व के यात्रा रिकॉर्ड खराब होखल
* अपर्याप्त दस्तावेज
अमेरिकी वीजा पावे के प्रक्रिया लंबा हो सकेला, बाकिर सही जानकारी आ तैयारी से वीजा पावल आसान हो सकेला। अमेरिका में जाए से पहिले सब दस्तावेज ठीक से तैयार करे के चाहीं आ आवेदन प्रक्रिया के सही से पालन करे के चाहीं।
== इहो देखल जाय ==
* [[अमेरिकी नागरिकता]]
* [[अमेरिकी नागरिकता कानून]]
* [[गोल्डन वीजा]]
== बाहरी कड़ी ==
* [https://travel.state.gov U.S. Department of State – Bureau of Consular Affairs, "Visas for the United States." ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140113144742/https://travel.state.gov/ |date=2014-01-13 }}
* [https://www.uscis.gov United States Citizenship and Immigration Services (USCIS), "Visa Types and Information."]
* [https://in.usembassy.gov U.S. Embassy and Consulates in India, "Visa Information."]
[[श्रेणी:यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]]
{{US-stub}}
a4g0ixybk7rdpn31im0lcjuftzv5436
अमेरिकी नेशनैलिटी कानून
0
97848
809063
779588
2026-10-28T13:21:22Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809063
wikitext
text/x-wiki
'''अमेरिका के नेशनैलिटी कानून''' चाहे '''अमेरिकी नेशनैलिटी कानून''' ओ शर्तन के बतावे ला, जवन में कवनो आदमी अमेरिका के नेशनैलिटी रखेला। अमेरिका में, नागरिकता आम तौर पर अमेरिका के संविधान, अलग-अलग कानून, आ अंतरराष्ट्रीय समझौता के तहत मिलेला। अमेरिका में जनमल लोगन खातिर नागरिकता संविधान से मिले वाला अधिकार ह, एह में कवनो विशेषाधिकार ना ह। जवन लोग अमेरिका में जनमल बा आ जवन लोग "नैचरलाइज़" भइले बा, ऊ नागरिकता के हकदार होलें।
"नागरिक" आ "नेशनल" शब्द कई बेर एके जइसन इस्तेमाल होखेला, बाकिर "नेशनल" एगो बड़ा कानूनी मतलब रखेला। कवनो आदमी नेशनल त हो सकेला, बाकिर जरूरी नइखे कि ऊ नागरिक होखे। बाकिर, नागरिक सिर्फ ओही नेशनल लोग के कहल जाला, जे नागरिकता के पूरा दर्जा रखेला।
जे लोग 50 गो अमेरिका के राज्य, वाशिंगटन डीसी, या जादेतर बसल टापू सभ में जनमेला, ऊ लोग जनम से अमेरिका के नागरिक (आ नेशनल) होखेला। बस एगो अपवाद बा - "अमेरिकन समोआ" के लोग, जे जन्म से अमेरिका के गैर-नागरिक नेशनल होखेला। एह से अलावा, जदि कवनो विदेशी राजदूत लोग के बच्चा अमेरिका में जनमेला, त ऊ ना त नागरिक होई, ना नेशनल। जवन विदेशी लोग अमेरिका में बसल बा, ऊ लोग कानूनी प्रक्रिया पूरा करके, स्थायी निवासी (परमानेंट रेजिडेंट) बनके आ कम से कम पाँच साल के निवास शर्त पूरा करके नागरिकता ले सकेला।
== इहो देखल जाय ==
* [[अमेरिकी नागरिकता]]
[[श्रेणी:यूनाइटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]]
q7oa67b3zylfiaifyb5en7g32nyfqc0
अक्षरा सिंह
0
97979
808952
800409
2026-10-28T12:45:26Z
SM7Bot
7808
/* टेलीविजन */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808952
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox actor
| name = अक्षरा सिंह
| image = Akshara Singh.jpg
| alt =
| birth_name =
| birth_date =
| birth_place = [[बंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| other_names = ''भोजपुरी क्वीन''
| occupation = {{Hlist|एक्ट्रेस|सिंगर|डांसर|टेलीविजन प्रस्तोता}}
| years_active = 2010–2021
| awards =
| website =
| spouse =
}}
'''अक्षरा सिंह''' एगो भारतीय अभिनेत्रीं बाड़ी जे खास तौर पर [[भोजपुरी सिनेमा]] में सक्रिय बाड़ी आ कई गो पुरस्कार जीत चुकल बाड़ी। सिंह के जानल जाला उनकर दमदार भूमिका खातिर, जइसे कि एक्शन ड्रामा "तबादला", पॉलिटिकल ड्रामा "सरकार राज", आ एक्शन-रोमांस "सत्या"। ऊ भोजपुरी सिनेमा के सबसे ज्यादा पारिश्रमिक लेवे वाली अभिनेत्रियों में से एगो मानल जाली।<ref name="actress">{{cite news |title=Bhojpuri actress Akshara Singh breathes in some fresh natural air |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/bhojpuri-actress-akshara-singh-breathes-in-some-fresh-natural-air/articleshow/75597164.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=4 June 202}}</ref><ref name="about">{{cite news |last1=About |first1=Akshara |title=Bhojpuri Actress Akshara Singh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Akshara-Singh |access-date=14 April 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=12 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web|date=10 August 2021|title=Bigg Boss OTT contestant Akshara Singh: Want to prove Bhojpuri films are not only about lehenga-choli|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/akshara-singh-bigg-boss-ott-bhojpuri-pawan-singh-controversy-karan-johar-7444286/|website=The Indian Express}}</ref><ref name="Pupolarity">{{cite news |title=Bhojpuri bombshell Akshara Singh and her various sizzling avatars |url=https://zeenews.india.com/photos/entertainment/bhojpuri-bombshell-akshara-singh-and-her-various-sizzling-avatars-in-pics-2288968 |access-date=9 June 2020 |work=Zee News |agency=Essel Group |date=9 June 2020}}</ref>
== करियर ==
सिंह आपन अभिनय करियर के शुरुआत 2010 में एक्शन ड्रामा "सत्यमेव जयते" से कइली, जहवाँ ऊ रवि किशन के साथ नजर अइली। ओकरा बाद, 2011 में ऊ पारिवारिक ड्रामा "प्राण जाए पर वचन ना जाए" में देखे के मिलली। 2016 में, सिंह रोमांटिक ड्रामा "ए बलमा बिहार वाला" में खेसीरी लाल यादव के साथ नजर अइली। 2017 में, ऊ एक्शन ड्रामा "सत्या", "तबादला", आ "माँ तुझे सलाम" में पवन सिंह के साथ मुख्य भूमिका में रहली।<ref name="first">{{cite web |title=Pran Jaye Par Vachan Na Jaye cast & crew |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/pran-jaye-par-vachan-na-jaye/movieshow/62526020.cms |access-date=14 April 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=11 November 2011}}</ref>
सिंह सबसे पहिले 2015 में हिंदी टेलीविजन पर "काला टीका" आ "सर्विस वाली बहू" (ज़ी टीवी) में नजर अइली। ओकरा बाद, सिंह भारतीय ऐतिहासिक महाकाव्य "सूर्यपुत्र कर्ण" में गांधारी के किरदार निभवली आ "पोरस" (सोनी टीवी) में कादिका के भूमिका में देखे के मिलली।<ref name="teeka">{{cite web |last1=TV Series 2015–2017 |first1=Kaala Teeka |title=Akshara Singh leaves 'Kaala Teeka' shoot |date=15 January 2016 |url=https://www.pinkvilla.com/tv/news/348114/akshara-singh-leaves-kaala-teeka-shoot-honour-her-other-commitment |publisher=Pinkvilla |access-date=14 April 2020 |archive-date=9 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609202747/https://www.pinkvilla.com/tv/news/348114/akshara-singh-leaves-kaala-teeka-shoot-honour-her-other-commitment |url-status=dead}}</ref><ref name="sony">{{cite web |last1=Suryaputra Karn |first1=Akshara Singh |title=Bhojpuri actor Akshara Singh |date=19 August 2019 |url=https://www.newsx.com/entertainment/bhojpuri-actor-akshara-singh-photo-bhojpuri-singing-sensation-is-lost-in-her-thoughts.html |publisher=NewsX |access-date=14 April 2020 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== फिल्मोग्राफी ==
=== फिलिम ===
{| class="wikitable"
! scope="col"| साल
! scope="col"| शीर्षक
! scope="col"| भूमिका
!
! scope="col" | संदर्भ
|-
| 2010
| ''सत्यमेव जयते''
| नेहा
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Satyamev Jayate: 2010">{{cite news |title=Satyamev Jayate: 2010 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/satyameva-jayate/movieshow/61217467.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=25 October 2017}}</ref><ref name="Jayate">{{cite web |title=Satyamev Jayte (2010) |url=https://www.hungama.com/movie/satyamev-jayte/19978492/ |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=9 June 2020 |archive-date=9 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609192411/https://www.hungama.com/movie/satyamev-jayte/19978492/ |url-status=dead}}</ref>
|-
|| 2012
| ''सौगंध गंगा मईया के''
| लैला
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Saugandh">{{cite news |title=Watch: Bhojouri Song 'Piya Ke Pepsi' from 'Saugandh Ganga Maiya Ke' Ft. Chintu and Smrity Sinha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videoshow/72304459.cms?mobile=no |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=30 November 2019}}</ref>
|-
|| 2013
| ''दिलेर''
| रानी
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Diler 2013">{{cite news |title=Diler: 2013 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/diler/movieshow/61218297.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=16 April 2018}}</ref><ref name="Singh 2013">{{cite web |title=Diler (2013) |url=https://www.hungama.com/movie/diler/19954019/ |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=9 June 2020 |archive-date=9 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609174832/https://www.hungama.com/movie/diler/19954019/ |url-status=dead}}</ref>
|-
|| 2015
| ''साथिया''
| खुशी
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Saathiya 2015">{{cite news |title=Saathiya: 2015 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/saathiya/movieshow/65895954.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=4 January 2019}}</ref>
|-
| rowspan="4"| 2017
| ''सत्या (2017 फिलिम)''
| सपना
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Satya 2017">{{cite news |title=Satya: 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/satya/movieshow/61236075.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=24 August 2018}}</ref>
|-
| ''तबादला (2017 फिलिम)''
| किरण
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Tabadala 2017">{{cite news |title=Tabadala: 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/tabadala/movieshow/61236582.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=20 August 2018}}</ref>
|-
| ''धड़कन (2017 फिलिम)''
| गुलाबो
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Dhadkan 2017">{{cite news |title=Dhadkan: 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/pyar-ki-dhadkan/movieshow/61983557.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=22 February 2018}}</ref>
|-
| ''सरकार राज''
| सपना
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Sarkar 2017">{{cite news |title=Sarkar Raj: 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/sarkar-raj/movieshow/61236230.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=28 August 2018}}</ref>
|-
|| 2018
| ''माँ तुझे सलाम (2018 फिलिम)''
| गीता
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Maa Tujhe Salaam 2018">{{cite news |title=Maa Tujhe Salaam: 2018 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/maa-tujhhe-salaam/movieshow/65435819.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=17 August 2018}}</ref>
|-
|| 2020
| ''लव मैरिज''
| सुधा
|
| style="text-align: center;" |<ref name="Marriage 2018">{{cite news |title=Love Marriage: 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/love-marriage/movieshow/74003037.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=7 February 2020}}</ref>
|-
|2025
|''रुद्र - शक्ति''
|
|
| style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2025-07-18 |title=अक्षरा सिंह और विक्रांत सिंह की लव स्टोरी? बड़े पर्दे पर भोजपुरी फिल्म 'रुद्र-शक्ति' रिलीज |url=https://www.etvbharat.com/hi/!entertainment/akshara-singh-and-vikrant-singh-bhojpuri-film-rudra-shakti-released-hindi-news-brn25071803434 |access-date=2025-09-18 |website=ETV Bharat News |language=hi}}</ref>
|-
|2026
|वेलकम टू द जंगल (2026 फिलिम)
|गीत ''"Ghis Ghis Ghis"'' में विशेष उपस्थिति
|[[हिंदी सिनेमा|हिंदी फिलिम]]
| style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |author=TOI Entertainment Desk |date=26 May 2026 |title=Bhojpuri star Akshara Singh on working with Akshay Kumar in 'Welcome To The Jungle' 'Ghis Ghis' song: 'Being a Bihari I got...' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhojpuri-star-akshara-singh-on-working-with-akshay-kumar-in-welcome-to-the-jungle-ghis-ghis-song-being-a-bihari-i-got/articleshow/131329889.cms |access-date=6 June 2026 |work=The Times of India}}</ref>
|-
|}
=== टेलीविजन ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col"|साल
! scope="col"| शीर्षक
! scope="col"| भूमिका
! scope="col"| टिप्पणी
! scope="col"| संदर्भ
|-
| rowspan="2" | 2015
| ''काला टीका''
| माधुरी झा
| rowspan="2" | [[धारावाहिक नाटक]]
| style="text-align: center;"|<ref name="teeka"/><ref name="Kaal Teeka">{{cite news |title='Kaala Teeka': A TV Show Against Superstitions |url=https://www.mid-day.com/articles/kaala-teeka-a-tv-show-against-superstitions/16639157 |access-date=9 June 2020 |work=Mid Day |agency=Jagran Prakashan Limited |publisher=Mid Day Infomedia Limited |date=29 October 2015 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| ''सर्विस वाली बहू''
| गुलकंद अयोध्या प्रसाद
| style="text-align: center;" |<ref name="Bahu 2015">{{cite news |title=Zee TV launches Service Wali Bahu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Zee-TV-launches-Service-Wali-Bahu/articleshow/46250360.cms |access-date=9 June 2020 |work=Entertainment Times |agency=The Times Group |date=15 February 2015}}</ref>
|-
| 2017–2018
| ''पोरस (टीवी धारावाहिक)''
| महारानी कादिका
| भारतीय ऐतिहासिक धारावाहिक
|style="text-align: center;"|<ref name="Karn 2015">{{cite news |title=Bhojpuri actor Akshara Singh photo: Bhojpuri singing sensation is lost in her thoughts |url=https://www.newsx.com/entertainment/bhojpuri-actor-akshara-singh-photo-bhojpuri-singing-sensation-is-lost-in-her-thoughts.html |access-date=9 June 2020 |work=NewsX |agency=ITV Network (India) |date=9 August 2019 }}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
|}
== संदर्भ ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1993 में जनम]]
[[श्रेणी:भोजपुरी सिनेमा के ऐक्ट्रेस लोग]]
[[श्रेणी:भारतीय टेलीविजन अभिनेत्री]]
3dvidcuvyuq3vfe21wif5c6z4ritxmd
अल्फ्रेड रसेल वालस
0
98139
809119
804570
2026-10-28T15:38:57Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809119
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox scientist
| name = Alfred Russel Wallace
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|OM|FRS}}
| image = Alfred-Russel-Wallace-c1895.jpg
| caption = 1895 में वॉलस
| birth_date = {{birth date|df=yes|1823|01|08}}
| birth_place = Llanbadoc, Monmouthshire<!--Whether Monmouthshire was in Wales in 1872 is debatable. Please leave this alone; this page is not the place for this debate-->{{efn|name=fn1|Though today in Wales, [[Monmouthshire]]'s status was [[Monmouthshire (historic)#Ambiguity over status|ambiguous at the time]] and was even considered by some to be in England, which it borders.}}
| death_date = {{nowrap|{{death date and age|df=yes|1913|11|07|1823|01|08}}}}
| death_place = Broadstone, Dorset, England
| known_for = {{Plainlist|
* Co-discovery of [[नैचुरल सेलेक्शन]]
* Pioneering work on [[जीव भूगोल|बायोज्याग्रफी]]
* [[वालस लाइन]]
* [[वालस इफेक्ट]]
}}
| author_abbrev_bot = Wallace
| spouse = Annie Mitten (m. 1866)
| children = Herbert, Violet, William
| field = {{cslist|Exploration|[[evolutionary biology]]|[[zoology]]|biogeography|social reform}}
| prizes =
}}
'''अल्फ्रेड रसेल वॉलस''' (1823–1913) एगो अंग्रेज<ref>{{Cite book |last=Wallace |first=Alfred Russel |url=http://archive.org/details/b31360580_0002 |title=My Life: A Record of Events and Opinions |date=1905 |publisher=London: Chapman & Hall, Ld |others=Wellcome Library |pages=34 |quote="I was the only Englishman who had lived some months alone in that country...."}}</ref>{{Sfn|Wallace|1869|page=261|loc="Now we Englishmen do not like despotism— we hate the name and the thing, and we would rather see people ignorant, lazy, and vicious, than use any but moral force to make them wise, industrious, and good...."}}{{Sfn|Wallace|1869|p=552|loc="and being (as far as I am aware) the only Englishman who has seen these wonderful birds in their native forests, and obtained specimens of many of them, I propose to give here, in a connected form, the result of my observations and inquiries...."}} वैज्ञानिक रहलें जे प्रकृति, जानवरन, आ धरती के बारे में खूब पढ़ाई-लिखाई कइले रहलें। ऊ "प्राकृतिक चयन" के ज़रिए प्रजातियन के विकास के सिद्धांत अपने आप से खोजले रहलें। उनकर 1858 में छपल लेख, [[चार्ल्स डार्विन]] के लिखल चीज़न के साथे छपल, जेकरा से डार्विन के जल्दी से आपन किताब ''On the Origin of Species'' लिख के पूरा के प्रेरणा मिलल।
वॉलेस अमेज़न आ मलय द्वीपसमूह (Malay Archipelago) में बहुत फील्डवर्क कइले रहलें। ओहिजा ऊ "[[वालस लाइन|वॉलस लाइन]]" के खोज कइलन, जे बतावेला कि एह लाइन के एक ओर के इलाका में जानवर एशिया वाला बा लोग, आ दुसरहा ओर में ऑस्ट्रेलिया वाला। एह चलते वॉलेस के [[जीव भूगोल]] (जीव-जानवर कहाँ-कहाँ कई कइसे बितरित बा, एकर अध्ययन) के जनक (father of Biogeography) कहल जाला।
ऊ रंग-बिरंग के जानवरन के बारे में सोचलें, आ देखवलें कि प्रकृति कइसे प्रजातियन के अलग-अलग बनावे में मदद करेला। 1904 में उनकर किताब "Man's Place in the Universe" में ऊ दूसर [[ग्रह]] पर जीवन हो सकेला कि ना – ए विषय पर सीरियस रिसर्च कइले रहलें।
विज्ञान के अलावा, वॉलस समाजिक मुद्दा पर भी बोललन। ऊ 19वीं सदी के ब्रिटेन के गलत सामाजिक-आर्थिक सिस्टम के आलोचना कइले रहलें। ऊ "spiritualism" (आध्यात्मिकता) में भी विश्वास करत रहलें, जेकरा चलते कुछ वैज्ञानिक लोग से उनकर मतभेद हो गइल। ऊ [[पर्यावरण]] पर इंसान के असर के लेके सबसे पहिले चेतावनी देवे वाला वैज्ञानिकन में से एक रहलें।
उनकर किताब "The Malay Archipelago", जे 1869 में छपल, आजो लोग पढ़ेला आ पसंद करेला।
{{clear}}
==नोट==
<references group="नोट"/>
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
{{कॉमंस श्रेणी|Alfred Russel Wallace}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:अंग्रेज बैज्ञानिक]]
[[श्रेणी:1823 में जनम]]
[[श्रेणी:1913 में निधन]]
{{Scientist-stub}}
hltpnaaakucf671225ulvzsqfu4chz2
अनुनासिक
0
98633
809006
784172
2026-10-28T13:10:20Z
SM7Bot
7808
/* स्रोत ग्रंथ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809006
wikitext
text/x-wiki
'''अनुनासिक''' इंडो-आर्यन भाषा सभ में एक किसिम के उच्चारण ह जे मुँह आ नाक दुनों के मदद से होला। ई स्वर आ व्यंजन सभ के मुँह से उच्चारण करत घरी कुछ हद तक नाक से हवा निकले के परिणाम होला। देवनागरी लिपि में ई [[चंद्रबिंदी]] के रूप में लिखल जाला। जनरल भाषा बिज्ञान में ई [[नैसलाइजेशन]] के समकक्ष हवे। एकरा के अक्सरहा अनुस्वार के साथे कन्फ्यूज कइल जा सके ला काहें की दुनों के उच्चारण मिलत-जुलत होला आ लोकल परभाव भा प्रमाद के चलते इनहन के उच्चारण में आपस में अदला-बदली हो सके ला; कबिता में छंद के सही रखे खातिर; वर्ण के मधुर बनावे खातिर चाहे अउरी कारन से इनहन के अदला-बदली हो सके ला। देवनागरी लिखाई में कई जगह अनुनासिक के चंद्रबिंदी से लिखे की बजाय खाली बिंदी से लिख दिहल जाला,{{sfn|Guru|2018|p=}} एहू कारन भरम के इस्थिति पैदा हो जाला।
== संस्कृत व्याकरण में ==
पाणिनि के अष्टाध्यायी में एकरा खातिर सूत्र हा - "मुखनासिकावचनोऽनुनासिको"।{{sfn|Shaastri|Shastri|Shastri|2009|p=4}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== स्रोत ग्रंथ ==
* {{cite book | last=Shaastri | first=Vishwanaath | last2=Shastri | first2=Parishishtkar | last3=Shastri | first3=Lakshminarayan | title=Laghusiddhaantkaumudi 'Shrivardaraajpraneeta : 'Paniniya-Vyakaran-Praveshika | publisher=Motilal Banarsidass Publishe | date=2009 | isbn=978-81-208-2427-0 | url=https://books.google.co.in/books?id=oAuCeXpLZPsC&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PA23&dq=%25E0%25A4%25AF%25E0%25A4%25B0%25E0%25A5%258B%25E0%25A4%25BD%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%2587%25E0%25A4%25BD%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258B%2520%25E0%25A4%25B5%25E0%25A4%25BE&pg=PA4#v=onepage&q=%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%2595&f=false | language=sa | access-date=2025-06-20}}
* {{cite book | last=Guru | first=Kamta Prasad | title=Hindi Vyakaran: Bestseller Book by Kamta Prasad Guru: Hindi Vyakaran | publisher=Prabhat Prakashan | date=2018-07-27 | isbn=978-93-86871-59-6 | url=https://books.google.co.in/books?id=xHJnDwAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&lpg=PP39&dq=%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%2595&pg=PP39#v=onepage&q=%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%2595&f=false | language=hi | access-date=2025-06-20}}
51yrh6lj5k2tx1s3nc3hdwcqyawf0ic
अखिल भारतीय जम्हूर मुस्लिम लीग
0
99094
808958
785189
2026-10-28T12:46:09Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808958
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:First_Session_of_All_India_Jamhur_Muslim_League_held_in_1940_at_Muzaffarpur,_Bihar.jpg|right|thumb|300x300px|अखिल भारतीय जम्हूर मुस्लिम लीग के पहिला अधिवेशन]]
'''अखिल भारतीय जम्हूर मुस्लिम लीग''' ( {{Langx|ur|{{Nastaliq|آل انڈیا جمہور مسلم لیگ}}}} ) के गठन 1940 में भईल रहे, अखिल भारतीय मुस्लिम लीग द्वारा पारित लाहौर प्रस्ताव के मुकाबला करे खातिर जवन अलग [[पाकिस्तान]] के वकालत कईले रहे|<ref>{{cite journal |last=Sajjad |first=Mohammad |date=January 2011 |title=Muslim resistance to communal separatism and colonialism in Bihar: nationalist politics of the Bihar Muslims |journal=South Asian History and Culture |volume=2 |issue=1 |pages=16–36 |doi=10.1080/19472498.2011.531601 |s2cid=143529965 |quote=Maghfoor Aijazi had set up the All India Jamhoor Muslim League, in 1940, to oppose Jinnah's scheme of Pakistan.}}</ref><ref name="Azadi ka Amrit Mahotsav">{{cite web|last1=Ministry of Culture|first1=Government of India|title=Maghfoor Ahmad Ajazi|url=https://amritmahotsav.nic.in/unsung-heroes-detail.htm?138|website=amritmahotsav.nic.in}}</ref> अखिल भारतीय जम्हूर मुस्लिम लीग दोसरा ओर भारत के बँटवारा के विरोध कइलस।<ref name="Islam">{{cite web |last1=Islam |first1=Shamsul |title=Muslims against Partition |url=https://aamrabharatbarsha.com/welcome/singlepost/muslims-against-partition |publisher=AAMRA |access-date=9 January 2025}}</ref>
== इतिहास ==
अखिल भारतीय जम्हूर मुस्लिम लीग पार्टी के पहिला अधिवेशन बिहार के मुजफ्फरपुर में भइल रहे। महमूदाबाद के राजा मोहम्मद अमीर अहमद खान के अध्यक्ष आ डॉ. मग़फूर अहमद अजाज़ी के महासचिव चुनल गइल। बाद में महमूदाबाद के राजा आपन मन बदल लिहले जिन्ना के प्रभाव में, जे बहुते दिन से पारिवारिक दोस्त रहले, आ 1941 में फेर से जिन्ना के पक्ष में शामिल हो गइले। डॉ. अजाजी के नेतृत्व में जम्हूर मुस्लिम लीग के एगो बड़ गुट भारत के बँटवारा के विरोध करे के आपन विचार मजबूत करे खातिर कांग्रेस में विलय हो गइल।<ref name="All India Jamhur Muslim League">{{cite journal|title=Sinners of the Partition|url=https://www.jstor.org/stable/44004230|journal= Economic and Political Weekly|year= 2016|jstor=44004230|last=Teltumbde|first=Anand|volume=51|issue=18|pages=24–27}}</ref>
==संदर्भ==
{{Reflist}}
b59hkke5z1g8thyd3jk3sq1wq5rjwn1
अनुपात
0
99149
809009
804369
2026-10-28T13:10:38Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809009
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Aspect-ratio-4x3.svg|thumb|मानक परिभाषा टेलीविजन में चौड़ाई-ऊँचाई के अनुपात]]
'''अनुपात''' (अंग्रेजी: ''Ratio'') गणित के एगो बुनियादी अवधारणा हवे, जे दू गो संख्या या मात्रा के तुलना करे खातिर इस्तेमाल कइल जाला। ई बतावेला कि कवनो संख्या दुसरा संख्या के मुकाबले कतेक गुना बा<ref>{{Cite web |title=What does ratio mean? |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/z8kfnbk |access-date=2025-09-12 |website=BBC Bitesize |language=en-GB}}</ref>। अनुपात केवल गणितीय विचारे ना ह, बल्कि विज्ञान, अभियंत्रण, अर्थशास्त्र, आ रोजमर्रा के जीवन में भी एकर उपयोग बहुत होला।
== परिभाषा ==
अनुपात के सामान्य रूप <math>a:b</math> या <math>\frac{a}{b}</math> से देखावल जाला, जहाँ a आ b दू गो मात्रा हवे आ <math>b \neq 0</math> होखे के चाहीं। एकरा से पता चलेला कि a, b के मुकाबले कतेक गुना बा<ref>{{Cite web |title=गणित (कक्षा 6), अध्याय: अनुपात आ समानुपात |url=https://ncert.nic.in/pdf/publication/exemplarproblem/classVI/Mathematics(hindi)/fhep108.pdf |access-date=2025-09-12 |website=NCERT}}</ref>।
उदाहरण:
* अगर एगो क्लास में 20 लड़का आ 10 लड़की बा, त लड़का आ लड़की के अनुपात 20:10 = 2:1 होई<ref>{{Cite web |title=Ratio Calculator |url=https://www.omnicalculator.com/math/ratio |access-date=2025-09-12 |website=Omni Calculator |language=en}}</ref>।
* अगर एगो खेत में 50 आम के पेड़ आ 100 अमरुद के पेड़ बा, त अनुपात 50:100 = 1:2 होई।
अनुपात के तुलना के साधन मानल जाला, जेकरा से अलग-अलग मात्रा सभ के आपस में संतुलित ढंग से देखावल जा सके।
== प्रकार ==
अनुपात कई किसिम के हो सकेला:
1. '''सरल अनुपात (Simple Ratio):''' एहमें बस दू गो संख्या के तुलना कइल जाला।
उदाहरण: 4:5, जे बतावेला कि पहिला संख्या दोसरा के मुकाबले छोट बा।
2. '''समान अनुपात (Equivalent Ratio):''' जब दू गो अनुपात बराबर होखे, त ओकरा के समान अनुपात कहल जाला।
उदाहरण: 2:3=4:6=6:9।
3. '''संयुक्त अनुपात (Compound Ratio):''' जब अलग-अलग अनुपातन के गुणा कइल जाला, त संयुक्त अनुपात बनेला।
अगर a:b आ c:d, त सम्मिलित अनुपात होई ac:bd।
4. '''व्युत्क्रमानुपात (Inverse Ratio):''' जब अनुपात के स्थान बदल दिहल जाला।
उदाहरण: a:b के व्युत्क्रमानुपात होई b:a।
5. '''निरंतर अनुपात (Continued Ratio):''' जब तीन या तीन से बेसी मात्रा सभ के अनुपात में जोड़ल जाला।
उदाहरण: a:b:c
== इतिहास ==
अनुपात के अवधारणा प्राचीन सभ्यता से जुड़ल बा। यूनानी गणितज्ञ '''यूक्लिड (Euclid)''' आपन किताब ''Elements'' (Book V) में अनुपात आ समानुपात के बारीकी से परिभाषित कइले रहलें<ref>{{Cite book|title=A History of Mathematics|year=1991|url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye|last=Boyer|first=Carl B|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0471543978}}</ref>। भारत में '''आर्यभट''' (Aryabhata) आ '''भ्रमगुप्त''' (Brahmagupta) जइसन विद्वान भी अनुपात आ समानुपात पर विस्तृत काम कइले रहलीं।
व्यापार, वास्तुकला, आ खगोलशास्त्र सभ में अनुपात के महत्व प्राचीन समय से मानल जाला। कला आ स्थापत्य (architecture) में भी "सुनहरा अनुपात" (Golden Ratio) के खास महत्व रहल बा।
== उपयोग ==
अनुपात के प्रयोग सभ क्षेत्र में देखल जा सकेला:
* '''गणित आ सांख्यिकी में'''<ref>{{Cite web |date=2019-03-16 |title=2.6: Ratio and Proportion Applications |url=https://math.libretexts.org/Bookshelves/Algebra/Elementary_Algebra_(LibreTexts)/02%3A_Linear_Equations_and_Inequalities/2.06%3A_Ratio_and_Proportion_Applications |access-date=2025-09-12 |website=Mathematics LibreTexts |language=en}}</ref>''':''' अनुपात से भिन्न, प्रतिशत, आ समानुपात निकाले में मदद मिले ला।
* '''वित्तीय क्षेत्र में:''' लाभ-हानि, लागत-लाभ, आ कंपनी विश्लेषण करे में अनुपात उपयोगी होला (जइसे ''Debt-Equity Ratio'', ''P/E Ratio'')।
* '''विज्ञान आ अभियंत्रण में:''' गति, घनत्व, सांद्रता, बल, आ यांत्रिक लाभ मापे में अनुपात काम आवेला।
* '''दैनिक जीवन में''' <ref>{{Cite web |title=Ratio and Its Application |url=https://www.jica.go.jp/Resource/project/png/004/materials/ku57pq00003t6ut6-att/g6_math_tm_02.pdf |website=jica.go.jp}}</ref>''':''' खाना बनावे (2 कप आटा : 1 कप चीनी), शिक्षा में (लड़का-लड़की के अनुपात), आ खेल-खेलाव में (जीत-हार के अनुपात)।
* '''कला आ डिजाइन में:''' सुंदरता आ सामंजस्य बनावे खातिर अनुपात के उपयोग होला, खासकर चित्रकला आ स्थापत्य कला में।
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:अंकगणित]]
[[श्रेणी:शुरुआती गणित]]
6vowq1l4agyfqj15z077x2qfsm5olvg
अंक
0
99978
808920
787561
2026-10-28T12:40:43Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808920
wikitext
text/x-wiki
[[File:Hindu–Arabic numerals.svg|upright=1.5|thumb|alt=Numbers written from 0 to 9|[[हिंदू-अरबी अंक सिस्टम]] के दस गो चीन्हा जिनहन के इस्तेमाल इंटरनेशल लेवल प [[गिनती]] गिने भा [[नंबर]] सभ के लिखे खातिर होला।]]
'''अंक''' ({{Langx|en|numerical digit}}; ''न्यूमेरिकल डिजिट''), जेकरा अंग्रेजी में खाली भर '''डिजिट''' चाहे '''न्यूमरल''' (numeral) कहल जाला, सिंगल (एक ठो) चीन्हा होला — जइसे “1” जेकर इस्तेमाल [[नंबर]] सभ के लिख के बतावे खातिर कइल जाला; ई अकेलहू इस्तेमाल हो सकेला, आ अइसन कई गो चीन्हा मिल के (कंबीनेशन में) कौनों नंबर (के लिखल रूप) बना सके लें — जइसे “15” जेह में दू गो अंक सभ क इस्तमाल कइल गइल बाटे। ई चीन्हा सभ पोज़िशनल नोटेशन (positional notation) में नंबर के लिख के देखलावे खातिर बनावल गइल हवें, इनहन से बनल सिस्टम के अंग्रेजी में न्यूमेरल सिस्टम आ हिंदी में अंक पद्धति कहल जाला; जइसे हमनी के रोज़ के इस्तेमाल वाला [[दशमलव सिस्टम]] ([[बेस–10 सिस्टम]])।
“डिजिट” शब्द [[लैटिन भाषा]] के dígiti (मतलब: [[अँगुरी]]) से आइल बा। ''अंक'' शब्द [[संस्कृत]] में 'चीन्हा' के अर्थ में इस्तेमाल होला।
अइसन कवनहूँ नंबर सिस्टम, जेह में बेस (base) पूरा संख्या होखे — ओ में जरूरत वाला अंक सभ के [[गिनती]] उहे होला जेतना ओ बेस के वैल्यू होखे।
उदाहरण खातिर:
* [[दशमलव]] (डेसिमल, decimal, base 10) में 10 डिजिट चाहे लें — 0 से 9 तक।
* [[बाइनरी सिस्टम|बाइनरी]] (binary, base 2) में बस 2 डिजिट — 0 आ 1 होखे लें।
* जवन बेस 10 से ऊपर होखे, ऊ जादे डिजिट माँगे ला; जइसे [[हेक्साडेसिमल सिस्टम|हेक्साडेसिमल]] (hexadecimal, base 16) में 16 डिजिट इस्तेमाल होखे — 0 से 9 आ ओकरा आगे A से F तक ले।
== इहो देखल जाय ==
* [[हिंदू–अरबी नंबर सिस्टम]]
* [[नंबर#नंबर सिस्टम|नंबर सिस्टम]]
* [[डिजिटल]]
* [[गिनती (भाषा बिज्ञान)]] (<em>Numeral (linguistics)</em>)
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:लिखाई के सिस्टम]]
{{Math-stub}}
ivxdbpyan361v6qf13rhssl2ii2mxcj
अति-उपभोग
0
100262
808988
804979
2026-10-28T13:08:17Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808988
wikitext
text/x-wiki
'''अति-उपभोग''' ({{Langx|en|overconsumption}}) ओह स्थिति के कहल जाला, जहाँ उपभोक्ता लोग अपन उपलब्ध सामान–सेवा के अतना इस्तेमाल कर लेला कि ओकरा के ना त दुबारा भरना जा सके, ना फेर से इस्तेमाल करे में रुचि रखेला। माइक्रोअर्थशास्त्र (microeconomics) में, ई ओह बिंदु पर होखेला, जहाँ उपभोक्ता के मार्जिनल लागत ओकरा मार्जिनल उपयोगिता से बेसी बढ़ जाला। “ओभरकंजंपशन” शब्द बहुते विवादित बा आ ई हमेशा एके तरह परिभाषित ना होखेला। जब ई शब्द प्राकृतिक [[संसाधन]] खातिर इस्तेमाल होखेला, आ ओह स्तर तक पहुँचल होखे जहाँ पर्यावरण पर नकारात्मक असर पड़े, त एकरा के अति-दोहन (overexploitation) के बराबर मानल जाला।
बाकिर बड़हन आर्थिक अर्थ में, अति-उपभोग कवनो सामान–सेवा (कृत्रिम सहित) के जरूरत से जादे इस्तेमाल खातिर इस्तेमाल हो सकेला—जइसे, “शराब के जरूरत से जादे सेवन से alcohol poisoning हो सकेला।”
अतिउपभोग (ओवरकंजम्पशन) के बढ़ावा देवे में मौजूदा वैश्विक अर्थव्यवस्था के कई कारक जिम्मेदार बाड़ें। एहमें उपभोक्तावाद (कंज्यूमरिज्म), योजनाबद्ध अप्रचलन (प्लान्ड ऑब्सोलेसेंस), आर्थिक भौतिकवाद आ दूसर अइसन कारोबारी मॉडल सभ शामिल बाड़ें, जे लंबा समय में टिकाऊ ना मानल जालें। अतिउपभोग के तुलना [[सस्टेनेबल उपभोग|संधारणीय उपभोग (सस्टेनेबल कंजम्पशन)]] से कइल जाला, जवन संसाधनन के जिम्मेदारी से आ संतुलित ढंग से इस्तेमाल करे पर जोर देला।
कवनो नेचुरल संसाधन के कतना मात्रा में इस्तेमाल होखे पर ओकरा के ओवरकंजम्पशन कहल जाई, एहके तय कइल आसान नइखे। काहे कि कवनो व्यवस्था के सस्टेनेबल कैपेसिटी निश्चित करे खातिर बहुत तरह के कारकन के ध्यान में रखे के पड़े ला। कवनो बेवस्था के कुल छमता लोकल आ बैस्विक दुनो लेवल पर मौजूद हो सकेला। एहसे कुछ इलाकन में संसाधन के उपलब्धता बेसी होखे के कारण ओहिजा कुछ खास संसाधन के खपत दुसरे इलाकन से बसियो हो सकेला, बाकिर एकरा चलते ई जरूरी नइखे कि अतिउपभोग होखे।
हालाँकि, कवनो क्षेत्र भा पारिस्थितिक व्यवस्था में लंबा समय तक चलत अतिउपभोग के प्रवृत्ति नेचुरल संसाधनन में कमी पैदा कर सकेला, जेकर परिणाम अक्सर पर्यावरणीय गिरावट के रूप में सामने आवेला। ई बात खास तौर पर तब लागू होले जब अतिउपभोग के पर्यावरणीय प्रभाव के संदर्भ में देखल जाव।
[[अर्थशास्त्र]] में एह शब्द के मतलब कुछ अलग होला। आर्थिक दृष्टिकोण से अतिउपभोग ओह बिंदु पर मानल जाला, जब कवनो उपभोक्ता खातिर कवनो चीज के अतिरिक्त खपत के सीमांत लागत (मार्जिनल कॉस्ट) आ सीमांत उपयोगिता (मार्जिनल यूटिलिटी) बराबर हो जाव। गॉसेन के घटत उपयोगिता के नियम (Gossen's Law of Diminishing Utility) के अनुसार एह अवस्था पर उपभोक्ता एह बात के महसूस करे लागेला कि कवनो अउरी वस्तु खरीदे भा इस्तेमाल करे से मिले वाला संतोष भा फायदा, ओकर लागत के मुकाबला में पर्याप्त नइखे। एह कारण अतिरिक्त खपत उपभोक्ता के भलाई भा संतुष्टि में कवनो खास बढ़ोतरी नइखे करत।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://www.pelicanweb.org/solisustv19n01page1.html?fbclid=IwAR15ck_yM6X8CPBXLxoFkfA5po-aWXGHEchWfjM3vQJPZz7efB9bBBTP2cM#article Mother Pelican] A journal of sustainability
* [https://web.archive.org/web/20190402141345/http://www.optimumpopulation.org/ Optimum Population Trust]
* [https://www.un.org/esa/sustdev/documents/agenda21/english/agenda21chapter4.htm UN Division for Sustainable Development, Agenda 21, Chapter 4 – "Changing Consumption Patterns"]
* [https://www.footprintnetwork.org/en/index.php/GFN/page/footprint_for_nations/ Footprint For Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104134345/http://www.footprintnetwork.org/en/index.php/GFN/page/footprint_for_nations/ |date=2017-01-04 }}
* ''[http://www.storyofstuff.org/movies-all/story-of-stuff/ The Story of Stuff] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111119105523/http://www.storyofstuff.org/movies-all/story-of-stuff/ |date=2011-11-19 }}'' (video)
* [https://www.nationmaster.com/graph/ene_oil_con-energy-oil-consumption Energy statistics-Oil Consumption by Country]
* [https://www.google.com/publicdata?ds=wb-wdi&met=eg_use_pcap_kg_oe&tdim=true&dl=en&hl=en&q=world+energy+use+graph World Energy Use Graph]
* [http://www.data360.org/dsg.aspx?Data_Set_Group_Id=591 Global GDP by Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806005944/http://www.data360.org/dsg.aspx?Data_Set_Group_Id=591 |date=2020-08-06 }}
[[श्रेणी:कंज्यूमरिज्म]]
[[श्रेणी:पॉपुलेशन इकोलॉजी]]
[[श्रेणी:बिस्व के आबादी]]
{{economy-stub}}
{{ecology-stub}}
lluylz3rc3mf3n2g5dd913eu57ie8rd
अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती
0
100265
809130
795891
2026-10-28T15:39:55Z
SM7Bot
7808
/* बिबाद */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809130
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती
| image = Avimukteshwaranand.jpg
| caption =
| native_name_lang =
| other_names =
| birth_name = उमाशंकर पाण्डेय
| birth_date = 1969
| birth_place =
| death_date =
| nationality = भारतीय
| citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] -->
| education =
| alma_mater =
| occupation = [[ज्योतिर्मठ (जोशीमठ)]] के वर्तमान और 46वें शंकराचार्य (विवादित)<ref name="m101" />
| years_active =
| known_for =
| awards =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
| signature =
| footnotes =
}}
'''स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती'''<ref>{{Cite news |last=PTI |date=2022-10-15 |title=SC stops coronation of Swami Avimukteshwaranand Saraswati as Shankaracharya of Jyotish Peeth |url=https://www.thehindu.com/news/national/sc-stops-coronation-of-swami-avimukteshwaranand-saraswati-as-shankaracharya-of-jyotish-peeth/article66014458.ece |access-date=2026-02-21 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-15 |title=SC stops coronation of Swami Avimukteshwaranand Saraswati as Shankaracharya of Jyotish Peeth |url=https://indianexpress.com/article/india/sc-stops-coronation-of-swami-avimukteshwaranand-saraswati-as-shankaracharya-8210568/ |access-date=2026-02-21 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> (जनम: 1969; मूल नाँव : उमाशंकर उपाध्याय) भारत के एगो हिंदू धार्मिक नेता हवें। उ उत्तराखंड के जोशीमठ में स्थित हिंदू धर्म के ज्योतिर्मठ के वर्तमान आ 46वां शंकराचार्य होखे के दावा करे लें, बाकी ई मुद्दा विवादित बाटे आ कोर्ट में बिचाराधीन बा।<ref name="m101">{{Cite web |date=23 February 2026 |title=Swami Avimukteshwaranand News Live: अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती क्या गिरफ्तार होंगे? जानिए केस से जुड़े सभी अपडेट |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/lucknow/swami-avimukteshwaranand-saraswati-news-today-live-up-court-pocso-case-up-police-latest-updates/liveblog/128702291.cms |access-date=1 March 2026 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref><ref name="y820">{{Cite web |last=ठाकुर |first=आलोक कुमार |date=25 February 2026 |title=राम मंदिर से लेकर माघ मेले तक... अविमुक्तेश्वरानंद को लेकर विवाद कुछ नया नहीं, जान लीजिए कब-कब रहे कंट्रोवर्सी में |url=https://ndtv.in/india/shankaracharya-avimukteshwarananda-controversy-allahabad-high-court-on-sexual-harassment-of-minor-and-pocso-act-11135948 |access-date=1 March 2026 |website=NDTV India |language=hi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ज्योतिर्मठ [[आदि शंकर|आदि शंकराचार्य]] द्वारा स्थापित चार गो अद्वैत मठन में से एगो ह। इनके गुरु स्वामी स्वरूपानंद सरस्वती, मठ के 45वां शंकराचार्य रहलन जिनकर सितंबर 2022 में निधन हो गइल।<ref>{{Cite news |date=2022-09-13 |title=Uttarakhand: Swami Avimukteshwaranand new Jyotish Peethshankaracharya |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/uttarakhand-swami-avimukteshwaranand-new-jyotish-peethshankaracharya/articleshow/94183259.cms |access-date=2023-06-03 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=SC stops coronation of Swami Avimukteshwaranand Saraswati as Shankaracharya of Jyotish Peeth - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/india/sc-stops-coronation-of-swami-avimukteshwaranand-saraswati-as-shankaracharya-of-jyotish-peeth/amp_articleshow/94881298.cms |access-date=2026-02-21 |website=m.economictimes.com}}</ref>
== शुरुआती जीवन आ शिक्षा ==
अविमुक्तेश्वरानंद 15 अगस्त 1969 के [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेश के]] [[प्रतापगढ़ जिला|प्रतापगढ़ जिला के]] ब्राह्मणपुर गाँव में जनमलें आ इनकर संन्यास लेवे से उमाशंकर पाण्डेय नाम रहल। [[बनारस|वाराणसी]] के [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय|सम्पूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]] से शास्त्री आ आचार्य के डिग्री लिहलें। संस्कृत विश्वविद्यालय में पढ़ाई करत घरी छात्र राजनीति में भी सक्रिय रहलें।<ref name="m101" /><ref name="y820" />
== बिबाद==
अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती राम मंदिर उद्घाटन, अयोध्या राजनीति आ शंकराचार्य परंपरा के लेके पिछला कुछ साल में विवादन के बीच लगातार चर्चा में रहलन। मुख्य-मुख्य बिबाद कुछ एह प्रकार रहल:
===शंकराचार्य पद के दावेदारी===
अविमुक्तेश्वरानंद कहेलन कि ऊ ज्योतिर्मठ/ज्योतिष पीठ के वैध शंकराचार्य बाड़ें। दूसरा पक्ष कहेला कि ई पद स्वामी वासुदेवानंद सरस्वती के बा, आ नियुक्ति प्रक्रिया संविधान/परंपरा अनुसार ना भइल। एहसे, दोनु पक्ष आपन-आपन वैधता के दावा करत रहलें, जेकरा से विवाद बढ़ल।
===राम मंदिर कार्यक्रम से दूरी===
ऊ अयोध्या राम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठा कार्यक्रम में ना गइलें। कारण बतावत कहलन कि “धार्मिक आयोजन के राजनीति से जोड़ल ठीक ना हवे।” सरकार पक्ष आ समर्थक लोग एह बात के विरोध कइलें, आ सोशल मीडिया पर बहस तेज हो गइल।
===धार्मिक-राजनीतिक टिप्पणी आ कोर्ट केस ===
अविमुक्तेश्वरानंद कई बेर केंद्र/राज्य सरकार पर साधु-समाज, गंगा सफाई, आ धर्मस्थल संरक्षण पर सवाल उठावत बयान देत रहलें। समर्थक कहलें कि ऊ “धर्म स्वायत्तता” के आवाज उठावत बाड़ें। विरोधी पक्ष कहलें कि ई टिप्पणी राजनीतिक झुकाव वाला बा।
कुछ मामले (जैसे—धार्मिक स्थल ढहावल, गंगा किनारा संरक्षण, तीर्थ-व्यवस्था) में ऊ कोर्ट तक गइलें। प्रशासन अक्सर उनुकर आरोप खारिज करत रहल, जेकरा से विवाद अउरी खुलल रूप ले लिहल।
== माघ मेला 2025-2026==
हाल के [[माघ मेला]] में अविमुक्तेश्वरानंद आ मेला प्रशासन के बीच जगह बंटवारा आ कैंप के लोकेशन लेके बड़ बिबाद भइल। प्रशासन कहलस कि उनका शिविर के हिस्सा नियम से बाहर बा, जबकि अविमुक्तेश्वरानंद एह बात के सख्ती से खारिज करत कहेलन कि ई राजनीतिक दबाव में कइल गइल कदम हवे। जगह हटावे के नोटिस, तोड़फोड़ के कार्रवाई आ धरना–विरोध के वजह से ई मामला पूरा मेला में सबसे चर्चित मुद्दा बनल रहल। साधु समाजो दू हिस्सन में बँट गइल—कवनो लोग प्रशासन के सही मानलस, कवनो लोग अविमुक्तेश्वरानंद के पक्ष ले लिहलस। माहौल तनातनी वाला बनल रहल आ मीडिया में लगातार ई विवाद बहस के विषय बनल।
एकरा पाहिले [[मौनी अमौसा]] के नहान के दौरान उनके प्रशासन द्वारा पालकी पर सवार हो के नहान घाट ले जाये से रोक दिहल गइल रहल जेकरा चलते ई सगरी बिबाद पैदा भइल।<ref name="g543">{{cite web |title='Leaving with heavy heart': Swami Avimuktshwaranad ends sit-in protest at Magh Mela; Akhilesh says BJP 'blinded by power' |website=The Times of India |date=28 January 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/leaving-with-heavy-heart-swami-avimuktshwaranad-ends-sit-in-protest-at-magh-mela-akhilesh-says-bjp-blinded-by-power/articleshow/127699822.cms |access-date=2 March 2026}}</ref>
== यौन शोषण के आरोप ==
माघ मेला के टकराव के कुछ दिन बाद अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती पर एक महिला साध्वी/सेविका द्वारा यौन शोषण के गंभीर आरोप लगावल गइल। शिकायत दर्ज होतें मामला सामाजिक–राजनीतिक लेवल पर गरम हो गइल काहे कि आरोप लगाने वाली के कहना बा कि वर्षों से दबाव आ उत्पीड़न सहत रहल, जबकि अविमुक्तेश्वरानंद जी ई आरोप के पूरी तरह ‘झूठ’ आ ‘साजिश’ बता रहल बानी। उहे साधु–समाज जे माघ मेला विवाद में बाँटल रहे, अब ई मामला परो बिखर गइल—कवनो लोग निष्पक्ष जांच के बात कर रहल बा, त कवनो लोग एकरा के राजनीतिक बदनामी के अभियान बता रहल बा। मामला पुलिस जांच में बा आ अंतिम तथ्य अभी बाहर ना आइल बा।<ref name="u319">{{cite web |title=Special POCSO Court Orders FIR Against Swami Avimukteshwaranand Saraswati |website=DD News On Air |date=1 June 2022 |url=https://www.newsonair.gov.in/special-pocso-court-orders-fir-against-swami-avimukteshwaranand-saraswati/ |access-date=2 March 2026}}</ref> एह मामिला में इलाहाबाद हाईकोर्ट से उनके फिलहाल गिरफ्तारी से राहत मिलल बाटे।<ref name="q738">{{cite web |last=मिश्रा |first=काव्या |title=अविमुक्तेश्वरानंद को हाईकोर्ट से बड़ी राहत, अभी नहीं होगी गिरफ्तारी, अब 15 मार्च को सुनवाई |website=News18 हिंदी |date=27 February 2026 |url=https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/varanasi-aavimukteshwaranand-controversy-live-news-update-in-hindi-harassment-allegations-bail-plea-allahabad-high-court-10224667.html |language=hi |access-date=2 March 2026 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:1969 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:हिंदू गुरु]]
cg19n6k0e95qympyrhiro5oeg1xftia
809131
809130
2026-10-28T15:39:58Z
KiranBOT
38109
removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1s
809131
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती
| image = Avimukteshwaranand.jpg
| caption =
| native_name_lang =
| other_names =
| birth_name = उमाशंकर पाण्डेय
| birth_date = 1969
| birth_place =
| death_date =
| nationality = भारतीय
| citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] -->
| education =
| alma_mater =
| occupation = [[ज्योतिर्मठ (जोशीमठ)]] के वर्तमान और 46वें शंकराचार्य (विवादित)<ref name="m101" />
| years_active =
| known_for =
| awards =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
| signature =
| footnotes =
}}
'''स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती'''<ref>{{Cite news |last=PTI |date=2022-10-15 |title=SC stops coronation of Swami Avimukteshwaranand Saraswati as Shankaracharya of Jyotish Peeth |url=https://www.thehindu.com/news/national/sc-stops-coronation-of-swami-avimukteshwaranand-saraswati-as-shankaracharya-of-jyotish-peeth/article66014458.ece |access-date=2026-02-21 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-15 |title=SC stops coronation of Swami Avimukteshwaranand Saraswati as Shankaracharya of Jyotish Peeth |url=https://indianexpress.com/article/india/sc-stops-coronation-of-swami-avimukteshwaranand-saraswati-as-shankaracharya-8210568/ |access-date=2026-02-21 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> (जनम: 1969; मूल नाँव : उमाशंकर उपाध्याय) भारत के एगो हिंदू धार्मिक नेता हवें। उ उत्तराखंड के जोशीमठ में स्थित हिंदू धर्म के ज्योतिर्मठ के वर्तमान आ 46वां शंकराचार्य होखे के दावा करे लें, बाकी ई मुद्दा विवादित बाटे आ कोर्ट में बिचाराधीन बा।<ref name="m101">{{Cite web |date=23 February 2026 |title=Swami Avimukteshwaranand News Live: अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती क्या गिरफ्तार होंगे? जानिए केस से जुड़े सभी अपडेट |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/lucknow/swami-avimukteshwaranand-saraswati-news-today-live-up-court-pocso-case-up-police-latest-updates/liveblog/128702291.cms |access-date=1 March 2026 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref><ref name="y820">{{Cite web |last=ठाकुर |first=आलोक कुमार |date=25 February 2026 |title=राम मंदिर से लेकर माघ मेले तक... अविमुक्तेश्वरानंद को लेकर विवाद कुछ नया नहीं, जान लीजिए कब-कब रहे कंट्रोवर्सी में |url=https://ndtv.in/india/shankaracharya-avimukteshwarananda-controversy-allahabad-high-court-on-sexual-harassment-of-minor-and-pocso-act-11135948 |access-date=1 March 2026 |website=NDTV India |language=hi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ज्योतिर्मठ [[आदि शंकर|आदि शंकराचार्य]] द्वारा स्थापित चार गो अद्वैत मठन में से एगो ह। इनके गुरु स्वामी स्वरूपानंद सरस्वती, मठ के 45वां शंकराचार्य रहलन जिनकर सितंबर 2022 में निधन हो गइल।<ref>{{Cite news |date=2022-09-13 |title=Uttarakhand: Swami Avimukteshwaranand new Jyotish Peethshankaracharya |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/uttarakhand-swami-avimukteshwaranand-new-jyotish-peethshankaracharya/articleshow/94183259.cms |access-date=2023-06-03 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=SC stops coronation of Swami Avimukteshwaranand Saraswati as Shankaracharya of Jyotish Peeth - The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/sc-stops-coronation-of-swami-avimukteshwaranand-saraswati-as-shankaracharya-of-jyotish-peeth/articleshow/94881298.cms?from=mdr |access-date=2026-02-21 |website=m.economictimes.com}}</ref>
== शुरुआती जीवन आ शिक्षा ==
अविमुक्तेश्वरानंद 15 अगस्त 1969 के [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेश के]] [[प्रतापगढ़ जिला|प्रतापगढ़ जिला के]] ब्राह्मणपुर गाँव में जनमलें आ इनकर संन्यास लेवे से उमाशंकर पाण्डेय नाम रहल। [[बनारस|वाराणसी]] के [[संपूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय|सम्पूर्णानंद संस्कृत विश्वविद्यालय]] से शास्त्री आ आचार्य के डिग्री लिहलें। संस्कृत विश्वविद्यालय में पढ़ाई करत घरी छात्र राजनीति में भी सक्रिय रहलें।<ref name="m101" /><ref name="y820" />
== बिबाद==
अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती राम मंदिर उद्घाटन, अयोध्या राजनीति आ शंकराचार्य परंपरा के लेके पिछला कुछ साल में विवादन के बीच लगातार चर्चा में रहलन। मुख्य-मुख्य बिबाद कुछ एह प्रकार रहल:
===शंकराचार्य पद के दावेदारी===
अविमुक्तेश्वरानंद कहेलन कि ऊ ज्योतिर्मठ/ज्योतिष पीठ के वैध शंकराचार्य बाड़ें। दूसरा पक्ष कहेला कि ई पद स्वामी वासुदेवानंद सरस्वती के बा, आ नियुक्ति प्रक्रिया संविधान/परंपरा अनुसार ना भइल। एहसे, दोनु पक्ष आपन-आपन वैधता के दावा करत रहलें, जेकरा से विवाद बढ़ल।
===राम मंदिर कार्यक्रम से दूरी===
ऊ अयोध्या राम मंदिर प्राण-प्रतिष्ठा कार्यक्रम में ना गइलें। कारण बतावत कहलन कि “धार्मिक आयोजन के राजनीति से जोड़ल ठीक ना हवे।” सरकार पक्ष आ समर्थक लोग एह बात के विरोध कइलें, आ सोशल मीडिया पर बहस तेज हो गइल।
===धार्मिक-राजनीतिक टिप्पणी आ कोर्ट केस ===
अविमुक्तेश्वरानंद कई बेर केंद्र/राज्य सरकार पर साधु-समाज, गंगा सफाई, आ धर्मस्थल संरक्षण पर सवाल उठावत बयान देत रहलें। समर्थक कहलें कि ऊ “धर्म स्वायत्तता” के आवाज उठावत बाड़ें। विरोधी पक्ष कहलें कि ई टिप्पणी राजनीतिक झुकाव वाला बा।
कुछ मामले (जैसे—धार्मिक स्थल ढहावल, गंगा किनारा संरक्षण, तीर्थ-व्यवस्था) में ऊ कोर्ट तक गइलें। प्रशासन अक्सर उनुकर आरोप खारिज करत रहल, जेकरा से विवाद अउरी खुलल रूप ले लिहल।
== माघ मेला 2025-2026==
हाल के [[माघ मेला]] में अविमुक्तेश्वरानंद आ मेला प्रशासन के बीच जगह बंटवारा आ कैंप के लोकेशन लेके बड़ बिबाद भइल। प्रशासन कहलस कि उनका शिविर के हिस्सा नियम से बाहर बा, जबकि अविमुक्तेश्वरानंद एह बात के सख्ती से खारिज करत कहेलन कि ई राजनीतिक दबाव में कइल गइल कदम हवे। जगह हटावे के नोटिस, तोड़फोड़ के कार्रवाई आ धरना–विरोध के वजह से ई मामला पूरा मेला में सबसे चर्चित मुद्दा बनल रहल। साधु समाजो दू हिस्सन में बँट गइल—कवनो लोग प्रशासन के सही मानलस, कवनो लोग अविमुक्तेश्वरानंद के पक्ष ले लिहलस। माहौल तनातनी वाला बनल रहल आ मीडिया में लगातार ई विवाद बहस के विषय बनल।
एकरा पाहिले [[मौनी अमौसा]] के नहान के दौरान उनके प्रशासन द्वारा पालकी पर सवार हो के नहान घाट ले जाये से रोक दिहल गइल रहल जेकरा चलते ई सगरी बिबाद पैदा भइल।<ref name="g543">{{cite web |title='Leaving with heavy heart': Swami Avimuktshwaranad ends sit-in protest at Magh Mela; Akhilesh says BJP 'blinded by power' |website=The Times of India |date=28 January 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/leaving-with-heavy-heart-swami-avimuktshwaranad-ends-sit-in-protest-at-magh-mela-akhilesh-says-bjp-blinded-by-power/articleshow/127699822.cms |access-date=2 March 2026}}</ref>
== यौन शोषण के आरोप ==
माघ मेला के टकराव के कुछ दिन बाद अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती पर एक महिला साध्वी/सेविका द्वारा यौन शोषण के गंभीर आरोप लगावल गइल। शिकायत दर्ज होतें मामला सामाजिक–राजनीतिक लेवल पर गरम हो गइल काहे कि आरोप लगाने वाली के कहना बा कि वर्षों से दबाव आ उत्पीड़न सहत रहल, जबकि अविमुक्तेश्वरानंद जी ई आरोप के पूरी तरह ‘झूठ’ आ ‘साजिश’ बता रहल बानी। उहे साधु–समाज जे माघ मेला विवाद में बाँटल रहे, अब ई मामला परो बिखर गइल—कवनो लोग निष्पक्ष जांच के बात कर रहल बा, त कवनो लोग एकरा के राजनीतिक बदनामी के अभियान बता रहल बा। मामला पुलिस जांच में बा आ अंतिम तथ्य अभी बाहर ना आइल बा।<ref name="u319">{{cite web |title=Special POCSO Court Orders FIR Against Swami Avimukteshwaranand Saraswati |website=DD News On Air |date=1 June 2022 |url=https://www.newsonair.gov.in/special-pocso-court-orders-fir-against-swami-avimukteshwaranand-saraswati/ |access-date=2 March 2026}}</ref> एह मामिला में इलाहाबाद हाईकोर्ट से उनके फिलहाल गिरफ्तारी से राहत मिलल बाटे।<ref name="q738">{{cite web |last=मिश्रा |first=काव्या |title=अविमुक्तेश्वरानंद को हाईकोर्ट से बड़ी राहत, अभी नहीं होगी गिरफ्तारी, अब 15 मार्च को सुनवाई |website=News18 हिंदी |date=27 February 2026 |url=https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/varanasi-aavimukteshwaranand-controversy-live-news-update-in-hindi-harassment-allegations-bail-plea-allahabad-high-court-10224667.html |language=hi |access-date=2 March 2026 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:1969 में जनम]]
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:हिंदू गुरु]]
pdhcbl1d49t28un0cwbssxa7y7zhef2
2025 के नेपाली जेन ज़ी प्रोटेस्ट
0
100479
808855
790030
2026-10-28T12:14:58Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808855
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civil conflict
| title = 2025 के नेपाली जेन ज़ी प्रोटेस्ट
| subtitle =
| partof = the [[Gen Z protests in Asia]]
| image = {{photomontage
| position = centre
| size = 280
| color = #F5F5F5
| border = 0
| color_border = white
| spacing = 3
| photo1a = 2025 Nepalese Gen Z protesters infront of Bharatpur mahanagarpalika office.jpg
| photo2a =
| photo2b = GenZ protest against government in chitwan(1), 8 september 2025.jpg
}}
| caption = '''From top to bottom:'''
{{hlist|
| Protesters burn down a government office
| Student demonstrations
}}
| date = 8–13 September 2025<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=09|day1=08|year1=2025|month2=09|day2=13|year2=2025}})
| place = [[नेपाल]]
| causes = {{blist|[[Corruption in Nepal|Government corruption]] and [[nepotism]]|[[Censorship in Nepal#Internet|Government ban on social media platforms]]}}
| goals = {{blist|[[Anti-corruption]]|Governmental accountability and transparency|Restoration of social media platforms|[[Regime change|Overthrow of the government]]}}
| methods = {{blist|[[Political demonstration|Demonstrations]]|[[Student activism]]|[[Internet activism]]|[[Riot]]s|[[Arson]]|[[Vandalism]]}}
| result = Protests successful<br />{{blist|Resignation of [[Prime Minister of Nepal|Prime Minister]] [[K. P. Sharma Oli]]<ref name="R3sign">{{Cite news |last1=Sharma |first1=Gopal |last2=Chitrakar |first2=Navesh |date=9 September 2025 |title=Nepal PM Oli resigns after violent anti-corruption protests, his aide says |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/nepal-pm-oli-resigns-after-violent-anti-corruption-protests-his-aide-says-2025-09-09/ |access-date=9 September 2025 |work=[[Reuters]]}}</ref>|Multiple government buildings and political offices (including the [[International Convention Centre, Nepal|parliament]]<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Charlotte |last2=Fraser |first2=Simon |last3=Ethirajan |first3=Anbarasan |url=https://www.bbc.com/news/articles/c0m4vjwrdwgo |title=Nepal parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |publisher=[[BBC]] |date=9 September 2025 |access-date=9 September 2025}}</ref> and [[Rashtrapati Bhavan, Kathmandu|presidential residence]] buildings) set on fire<ref>{{Cite news |date=9 September 2025 |title=Protesters torch Nepal parliament as PM resigns amid turmoil |url=https://www.aljazeera.com/gallery/2025/9/9/protesters-torch-nepal-parliament-as-pm-resigns-amid-turmoil |access-date=9 September 2025 |work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}</ref>|Lifting of the social media ban<ref>{{Cite news |first1=Hannah |last1=Ellis-Petersen |first2=Gaurav |last2=Pokharel |date=9 September 2025 |title=The Nepalese government has lifted the ban on social media |url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/09/nepal-protests-social-media-ban-lifted-gen-z-kathmandu |access-date=9 September 2025 |work=[[The Guardian]]}}</ref>|[[Nepali Army]] closes and occupies [[Tribhuvan International Airport]]|[[Sushila Karki]] is appointed as interim [[prime minister of Nepal]]|[[House of Representatives (Nepal)|House of Representatives]] dissolved, [[Balen Shah]] elected in [[2026 Nepalese general election|2026]]
}}
| fatalities = 76<ref name=:76/>
| injuries = 2,113<ref name="Rueters_20250914">{{cite news | last=Sharma | first=Gopal | title=Death toll from Nepal's anti-corruption protests raised to 74 | website=Kathmandu Post | date=14 September 2025 | url=https://kathmandupost.com/national/2025/09/19/196-injured-in-gen-z-protest-still-under-care-at-32-hospitals/ | access-date=18 September 2025}}</ref>
| side1 = {{flagicon|Nepal}} '''बिरोध करे वाला लोग'''<br />
* सिविलियन
* नौजवान
* इस्टूडेंट
<ref name=indiatoday />
| side2 = {{flagicon|Nepal}} '''नेपाल सरकार'''
*[[नेपाल पुलिस]]
*आर्म्ड पुलिस फ़ोर्स
*[[नेपाली सेना]]
| leadfigures1 = ''कई नेता लोग''
| leadfigures2 = {{ubl|
* [[राम चंद्र पौडेल]]
* [[के. पी. ओली]]
* रमेश लेखक
* मनबीर राज
* अशोक राज सिग्देल
* चंद्र कुबेर खंपुंग
* राजू अर्याल
}}
}}
सितंबर 2025 में मय [[नेपाल]] भर में बड़हन आ ब्यापक स्तर पर [[भ्रष्टाचार]] के खिलाफ प्रदर्शन भइल, जेह में खासकर [[जेन ज़ी]] इस्टूडेंट आ नौजवान लोग हिस्सा लिहल। एह आंदोलन के “'''जेन ज़ी प्रोटेस्ट'''” कहल गइल, आ ई ओह समय शुरू भइल जब देस भर में यूट्यूब, फेसबुक, वाट्सएप नियन कई सोशल मीडिया प्लेटफॉर्मन पर रोक लगा दिहल गइल। एह आंदोलन के पीछे सरकार के भ्रष्टाचार, सरकारी अधिकारी आ उनका परिवार के धन-दौलत के दिखावा, आ सरकारी धन के गलत इस्तेमाल (मिसमैनेजमेंट) के आरोप से जनता के नाराजगी मेन वजह रहल। धीरे-धीरे ई आंदोलन बढ़ के शासन, पारदर्शिता आ राजनीतिक जवाबदेही जइसन बड़ा मुद्दा सभ के भी शामिल कर लिहलस।हालात अउरी बिगड़ गइल, जब पुलिस द्वारा बच्चन आ अस्पतालन पर हिंसा के आरोप लगल, सरकारी अधिकारी लोगन के खिलाफ जोरदार प्रदर्शन भइल, आ देस भर में सरकारी आ राजनीतिक भवनन में तोड़फोड़ के घटना साम्हने आइल।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:नेपाल के राजनीति]]
{{Nepal-stub}}
18t38r6g6m25hfuhqccbk733xg1perx
स्पेसक्राफ्ट
0
100492
808938
790388
2026-10-28T12:43:00Z
SM7Bot
7808
/* इहो देखल जाय */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808938
wikitext
text/x-wiki
'''स्पेसक्राफ्ट''' ({{Langx|en|spacecraft}}) अइसन वाहन होला, जवन [[अंतरिक्ष|बाहरी अंतरिक्ष]] (आउटर स्पेस) में उड़े आ काम करे खातिर बनावल जाला। स्पेसक्राफ्ट के कई तरह के काम खातिर इस्तेमाल कइल जाला—जइसे कम्युनिकेशन, धरती के निगरानी (अर्थ ऑब्जरवेशन), [[मौसम विज्ञान]], नेविगेशन, अंतरिक्ष में बसावट, ग्रहन के खोज (एक्सप्लोरेशन), आ आदमी आ सामान के ले बाहरी अंतरिक्ष तक ले ले जाए खातिर।
ज्यादातर स्पेसक्राफ्ट खुद से अंतरिक्ष में ना जा सकेला; एकरा खातिर [[लॉन्च व्हीकल]] (कैरियर रॉकेट) के जरूरत पड़ेला, जवन ओकरा के अंतरिक्ष तक पहुँचा देला। सिर्फ कुछ खास तरह के यान—जइसे सिंगल-स्टेज-टू-ऑर्बिट—ही खुद से अंतरिक्ष में जा सके लें। स्पेसक्राफ्ट सभ के अंतरिक्ष मे उड़ान के [[स्पेसफ्लाइट]] के नाँव से जानल जाला।
== इहो देखल जाय ==
* [[स्पेसफ्लाइट]]
* [[स्पेस प्रोब]]
{{clear}}
[[श्रेणी:खगोलिकी]]
[[श्रेणी:अंतरिक्ष बिज्ञान]]
{{astronomy-stub}}
e0u42bs0l412aotozfa16q03kxjpkue
अंग्रेजी अल्फाबेट
0
100529
808926
790958
2026-10-28T12:41:27Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808926
wikitext
text/x-wiki
'''अंग्रेजी अल्फाबेट''' ({{Langx|en|english alphabet}}) ऊ [[अल्फाबेट]] (वर्णमाला) ह जेकर इस्तमाल [[अंग्रेजी]] लिखे खातिर होला। आज्काल्ह के अंग्रेजी भा मॉडर्न इंग्लिश के लिखाई [[लैटिन-स्क्रिप्ट अल्फाबेट]] से कइल जाला, जेमें कुल 26 [[अल्फाबेट]] (अच्छर भा वर्ण) होखे लें, आ हर अल्फाबेट के दू रूप होला—बड़का (''अपरकेस'') आ छोटका (''लोअरकेस'')। “अल्फाबेट” शब्द खुद [[अल्फा]] आ [[बीटा]] से मिल के बनल बा, जवन [[ग्रीक अल्फाबेट]] के पहिलका दू ठे वर्ण सभ के नाँव हवे।<ref>{{cite web |title=Alphabet - Etymology, Origin & Meaning |url=https://www.etymonline.com/word/alphabet |website=etymonline |access-date=29 April 2026}}</ref> सबसे पुरान ओल्ड इंग्लिश लिखाई 5वीं सदी में एगो रूनिक अल्फाबेट से होखल करे, जेकर नाम फुथॉर्क रहे। बाद में, 7वीं सदी से ओल्ड इंग्लिश लैटिन अल्फाबेट के इस्तेमाल शुरू भइल, आ अगिला कई सदी में कुछ अक्षर जोड़इलें आ कुछ हट गइलें।
16वीं सदी तक आवत-आवत, आज के 26 वर्ण वाला अल्फाबेट सिस्टम लगभग स्थाई हो गइल:
{{Flatlist|indent=1|
* {{nwr|[[A]] a}}
* {{nwr|[[B]] b}}
* {{nwr|[[C]] c}}
* {{nwr|[[D]] d}}
* {{nwr|[[E]] e}}
* {{nwr|[[F]] f}}
* {{nwr|[[G]] g}}
* {{nwr|[[H]] h}}
* {{nwr|[[I]] i}}
* {{nwr|[[J]] j}}
* {{nwr|[[K]] k}}
* {{nwr|[[L]] l}}
* {{nwr|[[M]] m}}
* {{nwr|[[N]] n}}
* {{nwr|[[O]] o}}
* {{nwr|[[P]] p}}
* {{nwr|[[Q]] q}}
* {{nwr|[[R]] r}}
* {{nwr|[[S]] s}}
* {{nwr|[[T]] t}}
* {{nwr|[[U]] u}}
* {{nwr|[[V]] v}}
* {{nwr|[[W]] w}}
* {{nwr|[[X]] x}}
* {{nwr|[[Y]] y}}
* {{nwr|[[Z]] z}}
}}
अंग्रेजी में 5 ठे [[स्वर]] अच्छर (ए, ई, आइ, ओ, यू) आ 19 [[व्यंजन]] अक्षर होखेला, साथे ही 2 अच्छर (डब्ल्यू आ वाइ) अइसन बाड़ें जवन कभी स्वर त कभी व्यंजन के तरह काम कर सकेलें।{{efn|ई संस्कृत भाषा आ देवनागरी लिखाई के अंतस्थ वर्ण सभ नियन होलें; मने की स्वर आ व्यंजन के बीचा में।}} कुछ व्यंजन—जइसे एल, एम, एन आ आर (बोली के हिसाब से)—कभी-कभी सिलेबिक व्यंजन के रूप में भी इस्तेमाल हो सकेलें। लिखित अंग्रेजी में बहुत सारा डाइग्राफ मिलेला, जइसे—⟨च⟩ (ch), ⟨ईए⟩ (ea), ⟨ऊ⟩ (oo), ⟨श⟩ (sh), आ ⟨थ⟩ (th)। आमतौर पर अंग्रेजी में मूल शब्द लिखे खातिर [[डायक्रिटिक्स]] (ऊपर-नीचे के चिन्ह) के इस्तेमाल ना कइल जाला, जवन यूरोप के कई भाषा के लिखाई सिस्टम से एगो अलग किसिम के बात भा बिसेसता हवे।
== नोट ==
{{notelist}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:अंग्रेजी]]
[[श्रेणी:लिखाई के सिस्टम]]
{{linguistics-stub}}
llm98zy6dv6a9fkd2jxoxl67qkyue65
पाख
0
100677
808917
791515
2026-10-28T12:40:26Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808917
wikitext
text/x-wiki
[[File:Moon_Phase_Diagram_for_Simple_English_Wikipedia.GIF|thumb| [[चंद्रमा]] के कला (घटल-बढ़ल), जेकरा आधार पर पाख आ [[तिथी]] तय होला।]]
'''पाख''' ({{Langx|sa|पक्ष}}; {{Langx|en|fortnight}})<ref>{{cite web |title=पाख/paakh |url=https://tadhyatm.pustak.org/index.php/dictionary/word_meaning/पाख |website=tadhyatm.pustak.org |language=hi}}</ref> एक किसिम के [[समय के हिंदू इकाई]] ह आ सुरुज आ चंद्रमा आधारित [[हिंदू कलेंडर]] में हर महीना के दू गो पाख में बाँटल जाला।<ref>{{cite book| last = Defouw| first = Hart| author2 = Robert Svoboda| title = Light on Life: An Introduction to the Astrology of India| url = https://archive.org/details/lightonlife00hart| url-access = registration| date = 2003| publisher = Lotus Press| isbn = 0-940985-69-1| page = [https://archive.org/details/lightonlife00hart/page/186 186] }}</ref><ref>{{cite book| last = Kumar| first = Ashwini| title = Vaastu: The Art And Science Of Living| url = https://books.google.com/books?id=PwlmRgLt7WkC&pg=PA50| date = 2005| publisher = Sterling Publishers | isbn = 81-207-2569-7| page = 50 }}</ref> अँजोर पाख भा सुदी के अंत [[पुर्नवासी]] (पूर्णिमा) के होला आ अन्हार पाख (बदी) के अंत [[अमौसा]] के होला। हर पाख में [[एक्कम]] से ले के [[चतुर्दसी]] ले, आ ओकरा आगे पुर्नवासी भा अमौसा, मने कुल मिला के पनरह गो [[तिथी]] होखे लीं।
संस्कृत शब्द पक्ष के शाब्दिक अर्थ ''साइड'' होला।<ref>Monnier-Williams, M: (1851) ''Sanskrit Dictionary'' ISBN (none)</ref> संस्कृत में अन्हार वाला पाख के कृष्णपक्ष आ अँजोर वाला पाख के शुक्लपक्ष कहल जाला। ई क्रम से अंग्रेजी के ''[[वैनिंग मून]]'' आ ''[[वैक्सिंग मून]]'' के समकक्ष होखे लें।<ref>{{cite web|url=https://iskconeducationalservices.org/HoH/practice/festivals/the-hindu-calendar/|title=Hindu calendar|work=ISKCON|access-date=1 June 2025}}</ref><ref>{{cite book|author=Most, Glenn W. |title=Hesiod Volume 1: Theogony Works and Days|publisher=Harvard University Press|year=2006}}</ref> अमौसा तिथी के समय तब सुरू होखे ला जब सुरुज, चंद्रमा आ पृथिवी एक एक सीध के स्थिति - युति भा ''[[सिजिगी|कौन्जुगेशन]]'' - से 12 डिग्री के पहिले के स्थिति होला; सिजिगी के अगिला 12 डिग्री अँजोर के [[एक्कम]] तिथि होखे ले।<ref>{{cite journal|author=Cole, Freedom|title=Amāvásya and Pratipad|journal=Jyotish Digest|volume=XI|issue=2|date=April–September 2014}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:हिंदू खगोलशास्त्र]]
[[श्रेणी:हिंदू कलेंडर]]
[[श्रेणी:समय के इकाई]]
{{Measurement-stub}}
{{Astronomy-stub}}
ewdn50vre26sgz3zyqv41a6ej111g72
.xxx
0
100746
808805
792137
2026-10-28T12:04:48Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808805
wikitext
text/x-wiki
'''.xxx''' (उच्चा.: डॉट ट्रिपल एक्स) एगो स्पॉन्सर्ड टॉप-लेवल डोमेन (sTLD) बाटे, जवन [[इंटरनेट]] पर [[पोर्नोग्राफी|एडल्ट कंटेंट]] वाला [[वेबसाइट|वेबसाइटन]] खातिर एगो वालंटरी बिकल्पके रूप में बनावल गइल बा। एह डोमेन के स्स्पॉन्सर करे वाला संगठन इंटरनेशनल फाउंडेशन फॉर ऑनलाइन रिस्पॉन्सिबिलिटी (IFFOR) बाटे, आ एकर रजिस्ट्री संचालन ICM रजिस्ट्री LLC द्वारा कइल जाला। ICANN बोर्ड 18 मार्च 2011 के एह sTLD के मंजूरी दिहलस, आ ई 15 अप्रैल 2011 से चालू हो गइल।
एह डोमेन के सनराइज पीरियड 7 सितंबर 2011 से शुरू भइल, आ 28 अक्टूबर 2011 तक चलल। एहके बाद लैंडरश पीरियड 8 नवंबर से 25 नवंबर तक रहल, आ सामान्य उपलब्धता (जनरल अवेलेबिलिटी) 6 दिसंबर 2011 से शुरू भइल।
[[श्रेणी:टॉप-लेवल डोमेन]]
{{internet-stub}}
03hd2n8dksszo28ny61dbxi7rcv9t12
अत्त दीपो भव
0
100777
808996
805660
2026-10-28T13:09:04Z
SM7Bot
7808
/* बाहरी कड़ी */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808996
wikitext
text/x-wiki
{{italic title}}
'''''अत्त दीपो भव''''' भा '''''अप्प दीपो भव'''''<ref>{{cite book |author= ओशो |title=Learning Happiness: The Discipline of Transcendence |date=1 जून 2015 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-93-5214-031-2 |url=https://books.google.co.in/books?id=sBPLCQAAQBAJ&newbks=0&lpg=PT35&dq=appa%20deepo%20bhava&pg=PT35#v=onepage&q=appa%20deepo%20bhava&f=false |language=en}}</ref> [[बौद्ध धर्म|बौद्ध परंपरा]] में, [[गौतम बुद्ध|भगवान् बुद्ध]] के अंतिम बचन के रूप में कोट कइल जाये वाला सूत्रवाक्य ह। ई तिपिटक में संकलित "महापरिनिब्बाण सुत्त" (महापरिनिर्वाण सूत्र) में आइल बतावल जाला। एकर [[संस्कृत]] छाया होखे ला "आत्म दीपो भव" आ [[अंग्रेजी]] में ई दू तरीका से अनुबाद कइल जाला - "बी अ लाईट ऑनटू युअरसेल्फ़"<ref>{{cite book |last1=Chitkara |first1=M. G. |title=Kashmir Shaivism: Under Siege |date=2002 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7648-360-5 |page=84 |url=https://books.google.co.in/books?id=5CK0DFijayQC&newbks=0&lpg=PA84&dq=appa%20deepo%20bhava&pg=PA84#v=onepage&q=appa%20deepo%20bhava&f=false |language=en}}</ref> चाहे "बी युअर ओन लैम्प"।<ref>{{cite book |title=The Maha-Bodhi |date=1892 |publisher=Maha Bodhi Society of India |url=https://books.google.co.in/books?id=H4fXAAAAMAAJ&newbks=0&dq=atta%20deepo%20bhava&pg=PA157#v=onepage&q=atta%20deepo%20bhava&f=false |language=en}}</ref> मोटा-मोटी एकर अनुबाद होखी "आपन दिया खुद बनऽ"।
कुछ बिद्वान एह में दीप शब्द के अरथ टापू वाला [[दीप]] के लेला आ एह वाक्य के अरथ एही अनुसार करे ला - "कि आपन दीप (एकाकी, बाकी दुनिया से अलग) खुद बनऽ, अपना खुद के सरन में रहऽ।"
[[रजनीश|ओशो रजनीश]] अपना प्रवचन सभ में बेर-बेर बुद्ध के संबंध में एह वाक्य के कोट करे लें। पिपरहवा के अवशेष सभ के भारत वापिस लियावे के बाद जनता के संबोधन में तत्कालीन भारतीय प्रधानमंत्री [[नरेंद्र मोदी]] अपना भाषन में एह सूत्रवाक्य के कोट कइलन।<ref name="n010">{{cite web |title=भगवान बुद्ध से संबंधित पवित्र पिपरहवा अवशेषों की भव्य अंतर्राष्ट्रीय प्रदर्शनी के उद्घाटन के दौरान प्रधानमंत्री के संबोधन का मूल पाठ |website=Press Information Bureau |date=20 November 2025 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2211059®=3&lang=2 |language=hi |access-date=7 May 2026}}</ref>
ई उत्तर प्रदेश के [[सिद्धार्थनगर जिला|सिद्धार्थ नगर जिला]] में स्थित [[सिद्धार्थ विश्वविद्यालय]] के मोटो हवे।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* ''[[एस धम्मो सनंतनो]]''
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/106698294/Research_paper_babasaheb-libre.pdf?1697568645=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DAayushi_International_Interdisciplinary.pdf&Expires=1778162613&Signature=ODTFaQWJnUCr0OdsZEQ2~OIwo-FVy4myDA8c2qXVo8-3nuPLGC~V5OfNacKM0wfOEBXAiYYorD3dHrLqQ1v3cHhyV5AlLPk6NimlacsiTI6YZ8xHHfgtavYBMvx5zlEO9YvPX29BrjVqd2t5Qv4XuyOx2~pey2~t9xCc2gM6GobIxHOB6AqoxSh~iLJSGuaq5rcMeWlz0gGrKFyD~xM~tpMaOSnTnkUtDlGn5K2U-qgPCZz4pxPsReQ7JinZ9idqVMr2SS~pOx5C~zPTXguYnv1Ek1OFOoB08pqENi3Jsw1BHZx0hQD2Sn02gFMztSHabylEU9rVXYfaDhqAKymwVA__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA#page=52 Atta Deep Bhav ! : Rethinking Social Work in the light of Ambedkar’s Thought] - Mali Devi Sawariya, Aditi Mahavidyalaya, University of Delhi
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
[[श्रेणी:बौद्ध दर्शन]]
{{buddhism-stub}}
l3kel8gzh4ouzzzzwbse8218autxxqz
अल्फाबेट इंक.
0
100823
808897
795824
2026-10-28T12:21:17Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808897
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = Alphabet Inc.
| logo = [[File:Alphabet Inc Logo 2015.svg|frameless|upright=1.2|class=logo-nobg]]
| logo_class = logo-nobg
| image = Google Campus, Mountain View, CA.jpg
| image_upright = 1.2
| image_caption = माउंटेन व्यू, कैलीफोर्निया में गूगलप्लेक्स
| type = [[पब्लिक कंपनी|पब्लिक]]
| traded_as = <!-- {{ubl|
* {{nowrap|[[Nasdaq]]: {{NasdaqSymbol|GOOGL}} ([[Class A share|Class A]])}}
* {{nowrap|Nasdaq: {{NasdaqSymbol|GOOG}} ([[Class C share|Class C]])}}
* {{nowrap|[[Nasdaq-100]] components (A & C)}}
* {{nowrap|[[S&P 100]] components (A & C)}}
* {{nowrap|[[S&P 500]] components (A & C)}}
}}-->
| ISIN = {{Unbulleted list|{{ISIN|sl=n|pl=y|US02079K3059}}|{{ISIN|sl=n|pl=y|US02079K1079}}}}
| industry = [[इनफार्मेशन टेक्नोलॉजी]]
| founded = {{Start date and age|2015|10|02}}
| founders = {{Unbulleted list
| [[लैरी पेज]]
| [[सर्गेव ब्रिन]]
}}
| hq_location = [[गूगलप्लेक्स]]
| hq_location_city = [[माउंटेन व्यू, कैलीफोर्निया]]
| hq_location_country = [[अमेरिका]] (यूएस)
| area_served = बिस्व भर
| key_people = <!-- {{plainlist|
* [[John L. Hennessy]] ([[Chairman]])
* [[Sundar Pichai]] ([[Chief executive officer|CEO]])
* [[Ruth Porat]] ([[President (corporate title)|President]] and [[Chief investment officer|CIO]])
* [[Anat Ashkenazi]] ([[Chief financial officer|CFO]])
}}-->
<!-- | revenue = {{increase}} {{US$|402.836}}{{nbsp}}बिलियन
| revenue_year = 2025
| operating_income = {{increase}} {{US$|129.039}}{{nbsp}}बिलियन
| income_year = 2025
| net_income = {{increase}} {{US$|132.170}}{{nbsp}}billion
| net_income_year = 2025
| assets = {{increase}} {{US$|595.281}}{{nbsp}}billion
| assets_year = 2025
| equity = {{increase}} {{US$|415.265}}{{nbsp}}billion
| equity_year = 2025
-->
| num_employees = 194,668
| num_employees_year = मार्च 2026
| subsid = {{Plainlist|
<!-- * [[Calico (company)|Calico]]
* [[CapitalG]]
-->
* [[गूगल]] आ अउरी कई ठे सब्सिडरी
<!-- * [[Google Fiber]]
* [[GV (company)|GV]]
* [[Isomorphic Labs]]
* [[Verily]]
* [[Waymo]]
* [[Wing Aviation LLC|Wing]]
* [[X Development]]
-->
}}
| owners =
| website = {{URL|https://abc.xyz/}}
| footnotes = <ref name=Annual10K2025>{{cite web |title=Alphabet Inc. 2025 Annual Form 10-K Report |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204426000018/goog-20251231.htm |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |date=February 5, 2026 |access-date=March 26, 2026 |url-status=live}}</ref>
}}
'''अल्फाबेट इंक.''' ({{Langx|en|Alphabet Inc.}}) एक ठो अमेरिकी मल्टीनैशनल टेक्नोलॉजी [[कांग्लोमरेट कंपनी|कांग्लोमरेट होल्डिंग कंपनी]] हवे, जेकर हेडक्वाटर माउंटेन व्यू, कैलिफोर्निया में बा। एह कंपनी के गठन 2 अक्टूबर 2015 के [[गूगल]] के पुनर्गठन के बाद भइल।<ref name="sec">{{Cite web |date=October 2, 2015 |title=SEC Filing (Form 8-K) by Alphabet Inc. |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000119312515336577/d82837d8k12b.htm |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |access-date=August 27, 2017 |archive-date=July 9, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709163139/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000119312515336577/d82837d8k12b.htm |url-status=live }}</ref> एह दुबारा गठन के बाद ई गूगल आ ओकर कई गो पुरान सहायक (सब्सिडरी) कंपनिन के पैरेंट होल्डिंग कंपनी बन गइल।<ref name="aol">{{Cite web |title=Google to be part of new holding company, 'Alphabet' |url=https://www.aol.com/article/2015/08/10/google-to-be-part-of-new-holding-company-alphabet/21220854/ |access-date=August 11, 2015 |archive-date=January 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102151323/https://www.aol.com/article/2015/08/10/google-to-be-part-of-new-holding-company-alphabet/21220854/ |url-status=dead }}</ref><ref name="gIsForGoogle">{{Cite web |last=Page |first=Larry |date=August 10, 2015 |title=G is for Google |url=https://googleblog.blogspot.com/2015/08/google-alphabet.html |access-date=August 11, 2015 |publisher=Google Official Blog |archive-date=April 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409234154/https://googleblog.blogspot.com/2015/08/google-alphabet.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=August 10, 2015 |title=Google creates new parent company called Alphabet |url=https://www.cnet.com/news/google-restructures-into-alphabet-soup-of-businesses/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150917083700/https://www.cnet.com/news/google-restructures-into-alphabet-soup-of-businesses/ |archive-date=September 17, 2015 |access-date=September 19, 2015 |publisher=CNET}}</ref>
अल्फाबेट के शेयर नैस्डैक के लार्ज-कैप सेक्शन में GOOGL आ GOOG [[टिकर सिंबल]] के नाम से लिस्टेड बा। एह दुनो तरह के शेयर [[एस&पी 500]] आ [[नैस्डैक-100]] जइसन प्रमुख स्टॉक मार्केट इंडेक्स के हिस्सा बाड़ें। अल्फाबेट के दुनिया के “बिग टेक” कंपनी सभ में गिनल जाला।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:अमेरिकी कंपनी]]
{{Company-stub}}
bgigqmhj9ocr7g0sbpc08mfe4m72mmc
अल-बरूनी
0
101125
809097
804028
2026-10-28T15:33:05Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809097
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious biography | religion = [[इस्लाम]]
| name = अबू रहमान अल-बेरूनी
| image = Biruni-russian.jpg
| caption = 1973 के सोवियत डाकटिकट पर काल्पनिक चित्रण
| denomination =
| creed =
| native_name = ابوریحان محمد بن احمد البیرونی
| birth_date = 973
| birth_place = Kath, ख़्वारिज़्म (अब [[उज्बेकिस्तान]])
| death_date = {{c.|1050}} (उमिर 77)
| death_place = [[गजनी]], गजनवी राज (अब [[अफ़गानिस्तान]])
| era = इस्लामी गोल्डन एज
| region = ख़्वारिज़्म, सेंट्रल एशिया<br>Buyid dynasty ([[Rey, Iran|Rey]]){{sfn|Kennedy|1975|p=394}}
[[गजनवी बंस]] ([[गजनी]]){{sfn|Ataman|2008|p=58}}
| main_interests = जियोलॉजी, [[फिजिक्स]], [[एन्थ्रोपोलॉजी]], [[समाज शास्त्र]], [[खगोलिकी]], [[रसायनशास्त्र]], [[इतिहास]], [[भूगोल]], [[गणित]], चिकत्सा, [[मनोबिज्ञान]], [[दर्शनशास्त्र|फिलासफी]], [[इस्लामी थियोलॉजी|थियोलॉजी]]
| notable_ideas =
| notable_works = ''The Remaining Signs of Past Centuries'', ''Gems'', ''[[किताब-उल-हिंद]]'', ''The Mas'udi Canon'', ''Understanding Astrology''
| influences =
| influenced =
}}
'''अबू रेहान मुहम्मद इब्न अहमद अल-बिरूनी''', जिनका के आमतौर पर '''अल-बरूनी''' कहल जाला, ({{c.|lk=no|973|1050}}){{sfn|Bosworth|2000}} [[ख़्वारिज़्म|ख़्वारिज़्म क्षेत्र]] के [[ईरान|ईरानी मूल]] के<ref>{{harvnb|Strohmaier|2006|p=112}}<br>{{harvnb|MacKenzie|2000}}<br>{{harvnb|Curtis|Stewart|2009|p=85}}<br>{{cite book |last1=Dale |first1=Stephen F. |title=Babur: Timurid Prince and Mughal Emperor, 1483–1530 |date=3 May 2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-99637-9 |page=142 |url=https://books.google.com/books?id=xyluDwAAQBAJ&pg=PA142 |language=en}}<br>{{Cite book |url={{google books |plainurl=y |id=7JmpQwAACAAJ}} |title= The Cambridge History of Iran: The Saljuq and Mongol Periods. Vol |date=1968 |publisher= [[Cambridge University Press]] |language=en |last=Bosworth |first=C. E. |chapter=The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217) |editor-first=J.A. |editor-last=Boyle |quote=Page 7: "The Iranian scholar al-Biruni says that the Khwarazmian era began when the region was first settled and cultivated, this date being placed in the early 13th-century BC)" page 141 "the Khwarazmian al-Biruni'"|pages=7–141}}<br>{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=gRKOPwAACAAJ}}|title=The Golden Age of Persia|last=Frye|first=Richard Nelson|date=February 2000|publisher=Phoenix Publishing, Incorporated|isbn=978-0-7538-0944-0|language=en|quote="The contribution of Iranians to Islamic mathematics is overwhelming. ..The name of Abu Raihan Al-Biruni, from Khwarazm, must be mentioned since he was one of the greatest scientists in World History"}}<br>{{cite book |last1=Panaino |first1=Antonio |title=Erexsha'a death or self sacrifice |date=27 October 2021 |publisher=Mimesis |isbn=978-88-575-8526-0 |page=32 |url=https://books.google.com/books?id=XJlKEAAAQBAJ&pg=PA32 |language=it}}</ref> महान बिद्वान आ बहुबिद्याविद (पॉलीमैथ) रहलें। ऊ इस्लामी स्वर्ण युग के प्रमुख बिद्वानन में गिनल जालें। अल-बरूनी के तुलनात्मक धर्म बिज्ञान के जनक, आधुनिक भू-मापन (जियोडेसी) के जनक, भारतबिद्या ([[इंडोलॉजी]]) के संस्थापक आ पहिला मानवविज्ञानी (एंथ्रोपोलॉजिस्ट) के रूप में सम्मान दिहल जाला।{{sfn|Ahmed|1984|pp=9{{ndash}}10}}
अल-बरूनी के [[फिजिक्स]], [[गणित]], [[खगोलिकी]] आ [[प्राकृतिक बिज्ञान]] पर गहिरा ज्ञान रहे। एकरे साथे ऊ [[इतिहासकार]], क्रोनोलॉजिस्ट आ [[भाषा बिज्ञान|भाषाविज्ञानी]] के रूप में भी प्रसिद्ध रहलें। ऊ अपना समय के लगभग सभे प्रमुख बिज्ञानन के अध्ययन कइलें आ ज्ञान के अनेक क्षेत्रन में अपना रिसर्च खातिर भरपूर सम्मान आ संरक्षण प्राप्त कइलें। राजा-महाराजा आ समाज के प्रभावशाली लोग अल-बरूनी के अनुसंधान के आर्थिक सहायता देत रहे आ अलग-अलग प्रोजेक्ट पर काम करे खातिर उनकर सहयोग लेत रहे। अल-बिरूनी खुद बहुत प्रभावशाली विद्वान रहलें, बाकिर ऊ दुसरे देशन के विद्वानन, खासकर [[अरस्तू]] आ अन्य [[प्राचीन यूनानी दर्शन|प्राचीन यूनानी दार्शनिकन]] के विचार से भी प्रभावित रहलें। दर्शन के अध्ययन के दौरान ऊ यूनानी विद्वानन के रचना से प्रेरणा लिहलें।
अल-बेरूनी एगो प्रतिभाशाली भाषाविद् रहलें। ऊ [[ख़्वारिज़्मी]], [[फ़ारसी]], [[अरबी]] आ [[संस्कृत]] भाषा में निपुण रहलें। एकरे अलावा उनकरा [[यूनानी]], [[हिब्रू]] आ [[सीरियाई भाषा]] के ज्ञान रहल। ऊ अपना जिनगी के अधिकतर समय [[गजनी]] में बितवलन, जे ओह समय [[गजनवी साम्राज्य]] के राजधानी रहे। आज ई शहर अफ़गानिस्तान के बिचला-पूरबी हिस्सा में स्थित बा। 1017 ई. में अल बरूनी [[भारतीय उपमहादीप]] के यात्रा कइलें। भारत में ओह जमाना में प्रचलित [[हिंदू धर्म]] आ संस्कृति के गहराई से अध्ययन करे के बाद ऊ ''[[तारीख़ अल-हिंद]]'' (मने कि "भारत के इतिहास") नाम के प्रसिद्ध ग्रंथ लिखलें।
अल बरूनी अपना समय के सबसे निष्पक्ष विद्वानन में गिनल जालें। ऊ अलग-अलग देशन के रीति-रिवाज, विश्वास आ धर्म के बिना पक्षपात के वर्णन कइलें। 11वीं सदी के भारत के बारे में उनकर सटीक आ निष्पक्ष विवरण खातिर विद्वान लोग उनकरा के "अल-उस्ताद" (अर्थात "महान गुरु") के उपाधि दिहलस।
== जिनगी ==
अल-बरूनी अपना जीवन के पहिलका पच्चीस बरिस [[ख़्वारिज़्म]] में बितवलन। एहिजा ऊ इस्लामी न्यायशास्त्र, धर्मशास्त्र, व्याकरण, गणित, खगोल विज्ञान, चिकित्सा आ दर्शनशास्त्र के पढ़ाई कइलें। एकरे साथे ऊ खाली भौतिक विज्ञान में ही ना, बल्कि लगभग सभे प्रमुख विज्ञान के क्षेत्र में भी गहिरा रुचि लिहलें। ख्वारज़्मी भाषा, जे अल-बरूनी के मातृभाषा रहे, इस्लाम के आगमन के बाद भी एह इलाका में कई सौ बरिस तक बोलल जात रहे। बाद में एह क्षेत्र के धीरे-धीरे तुर्कीकरण भइल, लेकिन प्राचीन ख्वारज़्म के कुछ सांस्कृतिक परंपरा तबो बचल रहल। एह बात से ई मानल जा सकेला कि अल-बिरूनी जइसन असाधारण विद्वान, जिनका लगे अनेक विषय के गहिर ज्ञान रहे, ओह इलाका के समृद्ध सांस्कृतिक माहौल में ही तैयार भइल रहलें।
अल-बरूनी अफ़्रीग़िद शासक वंश के समर्थक रहलें। जब 995 ईस्वी में मामूनी वंश अफ़्रीग़िद लोग के हटा के सत्ता पर आ गइल, त अल-बिरूनी अपना मातृभूमि छोड़ के [[बुखारा]] चल गइलें। ओह समय बुखारा पर सामानी शासक मंसूर द्वितीय, जे नूह द्वितीय के बेटा रहलें, के शासन रहे। अल-बरूनी के प्रसिद्ध विद्वान [[इब्न सीना]] (अविसेना) से चिठ्ठी-पत्री होखल करे। एह दुनो महान विद्वान के बीच कई विषय पर विचार-विमर्श भइल, आ ओह बातचीत के कुछ लिखित अभिलेख आजुओ उपलब्ध बाड़ें।
998 ईस्वी में अल बरूनी तबरिस्तान के ज़ियारिद शासक क़ाबूस (शासनकाल: 977–981 आ 997–1012 ईस्वी) के दरबार में गइलें। ओहिजा रहत ऊ अपना पहिलका महत्वपूर्ण किताब ''अल-आसार अल-बाक़िया अन अल-क़ुरून अल-खालिया'' लिखलें। एह किताब में इतिहास आ वैज्ञानिक कालक्रम के विस्तार से चर्चा कइल गइल बा। एकर अंग्रेजी अनुवाद ''क्रोनोलॉजी ऑफ एंशिएंट नेशंस'' (प्राचीन राष्ट्रन के कालक्रम) आ ''वेस्टिजेज ऑफ द पास्ट'' (अतीत के अवशेष) के नाम से जानल जाला। मानल जाला कि ई किताब लगभग 1000 ईस्वी में लिखल गइल रहे, हालाँकि बाद में अल बरूनी एह में कुछ संशोधनो कइलन। एह दौरान ऊ बावंदिद शासक अल-मर्जुबान के दरबार में भी गइल रहलन।जब ई साफ हो गइल कि अफ़्रीग़िद वंश के शासन पूरा तरीका खतम हो चुकल बा आ मामूनी वंश अब ख्वारिज्म पर मजबूती से राज करत बा, तब बरूनी मामूनी शासक लोग से मेल-जोल बना लिहलें। ओह समय गुरगंज (जे ख्वारज़्म में स्थित रहे) के दरबार धीरे-धीरे प्रसिद्ध हो रहल रहे, काहेकि ओहिजा बहुत प्रतिभाशाली वैज्ञानिक आ विद्वान एक जगह जुटत रहलें।
==भौतिक बिज्ञान==
बरूनी मध्यकालीन मैकेनिक्स में [[साइंटिफिक मेथड]] के इस्तेमाल के बढ़ावा देवे वाला प्रमुख बिद्वान लोगन में से रहलें। ऊ घनत्व (डेंसिटी) मापे खातिर एक्सपेरिमेंट पर आधारित तरीका डेवलप कइलें। एह काम खातिर ऊ एक किसिम के हाइड्रोस्टैटिक तरजूई (पानी के सिद्धांत पर काम करे वाला विशेष तरजूई) के इस्तेमाल कइलन। बरूनी के ई तरीका बहुत सटीक रहे, जवना के मदद से ऊ कीमती धातु, रत्न, आ इहाँ तक ले कि हवो के घनत्व मापे में सफल भइलें। ऊ पृथ्वी के त्रिज्या (रेडियस) निकाले खातिर एगो एक्सपेरिमेंट आधारित तरीका अपनवलें। एह खातिर ऊ पहाड़ के चोटी से क्षितिज के उन्नयन कोण मापलें आ ओकर तुलना नजदीक के समतल मैदान से देखल गइल क्षितिज के उन्नयन कोण से कइलें।
घनत्व मापे के तरीका विकसित करे के अलावा, अल-बरूनी घनत्व के विषय पर बिस्तार से लिखलें। ऊ घनत्व के अलग-अलग प्रकार आ ओह लोग के मापे के तरीका के भी समझवलें। एह विषय पर उनकर काम बाद के बैज्ञानिक अध्ययन पर बहुत गहिरा परभाव डललस।
== खगोल बिद्या आ ज्योतिष ==
[[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|अल बरूनी के खगोल बिद्या पर एगो फ़ारसी रचना से लिहल चित्र जेह में [[सुरुज]] के संघे [[चंद्रमा]] के अलग-अलग कला सभ के ब्याख्या कइल गइल बाटे।]]
अल-बरूनी द्वारा लिखल 146 गो किताबिन में से 95 गो किताब खगोल विज्ञान, गणित आ एह से जुड़ल विषय, जइसे गणितीय भूगोल, पर आधारित रहल। ऊ इस्लामी स्वर्ण युग के समय जीयलें। ओह दौर में अब्बासी ख़लीफ़ा लोग खगोल विज्ञान के शोध के बढ़ावा देत रहे। एकर कारण खाली वैज्ञानिक जिज्ञासा ना रहे, बल्कि एकर धार्मिक महत्व भी रहे। इस्लाम में इबादत आ नमाज़ सही तरीका से करे खातिर पवित्र स्थानन के सही दिशा के जानकारी जरूरी मानल जाला, आ ई दिशा के सही-सही पता खगोलीय आँकड़वने के मदद से लगावल जा सके ला।
अल-बरूनी अपना प्रसिद्ध ग्रंथ ''तहक़ीक़ मा लि-ल-हिन्द'' (''किताब उल हिंद'') में [[भारतीय ज्योतिष]] (भारतीय खगोल बिद्या) पर बिस्तार से टिप्पणी लिखलें। एह ग्रंथ के बहुत हिस्सा [[आर्यभट]] के रचना के अनुवाद आ व्याख्या पर आधारित रहल। एहिजे अल-बरूनी ईहो दावा कइलें कि ऊ पृथ्वी के घूर्णन (अपना धुरी पर घूमे) से जुड़ल प्रश्न के समाधान अपना एगो खगोल विज्ञान संबंधी ग्रंथ ''मिफ्ताह इल्म अल-हयअ'' (खगोल विज्ञान के कुंजी) में दे चुकल रहलें। हालाँकि, ई ग्रंथ आज उपलब्ध नइखे।
अल-बरूनी अपना प्रमुख खगोलीय ग्रंथ ''क़ानून मसऊदी'' में ई बतवलें कि [[टॉलेमी]] के मत के विपरीत, सूरज के अपसौर (आकाश में ओकरा उच्चतम स्थिति) स्थिर ना होकर समय के साथ बदलत रहेला। अल-बिरूनी [[एस्ट्रोलेब]] पर एगो अलग ग्रंथ भी लिखलें, जवना में ई यंत्र के इस्तेमाल करके समय पता करे आ भूमि सर्वेक्षण में चतुर्थांश यंत्र (क्वाड्रेंट) के रूप में उपयोग करे के तरीका समझवले बाड़ें। एह ग्रंथ में आठ गो गियर वाला एगो यंत्र के चित्र भी मिलेला, जवना के बाद में विकसित भइल मुस्लिम एस्ट्रोलेब आ घड़ी के प्रारंभिक रूप मानल जाला।
बहुत बाद में, 1749 ईस्वी में डनथॉर्न अल-बिरूनी द्वारा दर्ज कइल गइल सूर्यग्रहण से जुड़ल आँकड़ा के इस्तेमाल करके चंद्रमा के त्वरण निर्धारित करे में मदद लिहलें। एकरे साथे, विषुव (इक्विनॉक्स) के समय आ ग्रहण से संबंधित अल-बरूनी के दिहल आँकड़ा के पृथ्वी के अतीत के घूर्णन के अध्ययन में भी उपयोग कइल गइल।
==धर्म के इतिहास==
अल-बरूनी के धर्म के इतिहास के सबसे महत्वपूर्ण मुस्लिम बिद्वान लोगन में गिनल जाला। [[तुलनात्मक धर्म अध्ययन]] के क्षेत्र में ऊ अगुआ विद्वान मानल जालें। ऊ जरथुस्त्र धर्म, यहूदी धर्म, हिंदू धर्म, ईसाई धर्म, बौद्ध धर्म आ इस्लाम समेत कई धर्म के गहराई से अध्ययन कइलें आ उनकर आपस में तुलनो कइलें।
अल-बिरूनी [[इस्लाम]] के सबसे श्रेष्ठ धर्म मानें। उनका अनुसार, अलग-अलग धर्म आ संस्कृति के तुलना करे से ई समझल जा सकेला कि इस्लाम के व्यवस्था दूसर अउरी धर्मन के रीति-रिवाज से कइसे अलग बा। हालाँकि, एकरे साथे ऊ दुसरे संस्कृति आ धर्म सभ के कई बातन के खुला मन से सरहबो कइलें। कवनो धर्म पर अपना निष्कर्ष देवे से पहिले ऊ अक्सर ओह धर्म के पवित्र ग्रंथन से सीधे कोटेशन देवे के कोसिस करें। उनकर कोसिस ई रहे कि हर धर्म के ओह धर्म के अपना नजरिया से समझल जाव, ना कि खाली ओकरा के गलत साबित करे के कोसिस कइल जाव। अल-बिरूनी के मान्यता रहे कि दुनिया के सभे संस्कृति एक-दूसरा से जुड़ल बाड़ी स, काहेकि सभे मानव समाज के रचना हई। एह कारण, चाहे अलग-अलग संस्कृति एक-दूसरा से कतनो अलग किसिम के काहे ना लागे, तबो सभ में एगो साझा मानवीय आधार मौजूद बा।
अल-बिरूनी [[हिंदू समाज]] के दू वर्ग में बाँटलें—शिक्षित आ अशिक्षित। उनका अनुसार, शिक्षित हिंदू [[एकेश्वरवाद]] में विश्वास रखेलें। ऊ मानेलें कि भगवान एके बा, अनादि, अनंत आ सर्वशक्तिमान, आ [[मूर्ति-पूजा]] के अस्वीकार करे लें। दुसरा ओर, अशिक्षित लोग अनेक देवी-देवता के मूर्ति के पूजा करे ला। हालाँकि, अल-बिरूनी इहो बात लिखलन कि भगवान के मनुष्य जइसन रूप में माने के धारणा खाली कुछ हिंदूए लोग में ना, बलुक कुछ मुसलमान समूह, जइसे जबरिया, में भी मिले ला।
==एंथ्रोपोलॉजी==
अल-बरूनी [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के लोग, उनकर रीति-रिवाज, संस्कृति आ धर्म के बारे में बहुत बिस्तार से लिखलें। विद्वान अकबर एस. अहमद के हिसाब से, अल-बरूनी के अध्ययन के तरीका आज के आधुनिक एंथ्रोपोलॉजिस्ट (मानवविज्ञानी) लोग से बहुत मिलत-जुलत रहे। ऊ जवन समाज के अध्ययन करत रहलें, ओह लोग के बीच रहके उनकर जीवन के बारीकी से देखत रहलें, उनकर भाषा सीखत रहलें आ उनकर मूल ग्रंथ के पढ़त रहलें। एह अध्ययन के आधार पर ऊ अपना निष्कर्ष निष्पक्षता आ वस्तुनिष्ठता के साथ प्रस्तुत कइलें आ अलग-अलग संस्कृति के आपस में तुलनो कइलन। एही कारण अकबर एस. अहमद के मत बा कि अल-बरूनी के दुनिया के पहिलका एंथ्रोपोलॉजिस्ट मानल जा सकेला। हालाँकि, कुछ दूसर बिद्वान लोग एह मत से सहमत ना बाटे। ओह दुसरहा लोगन के बिचार बा कि परंपरागत अर्थ में अल-बरूनी के मानवविज्ञानी कहल ठीक ना होई, भलहीं उनुकर अध्ययन-पद्धति में मानवविज्ञान के कई महत्वपूर्ण विशेषता मौजूद बाड़ी स।
== धार्मिक नजरिया ==
अल-बरूनी [[इस्लाम|मुस्लिम धर्म]] के समालोचनात्मक चिंतक रहलें। अपना अध्ययन में ऊ 'अक्ल' (तर्क) आ 'नक्ल' (धार्मिक ग्रंथन से मिलल ज्ञान), दुनु के एक साथे महत्व देत रहलें। इस्लाम में उनुकर बिस्वास रहल हालाँकि, ऊ ओह लोगन में शामिल रहलन जे ई माने की अल्लाह के करीब पहुँचे खातिर ओकर रचना के नजदीकी से बूझल जरूरी बाटे।{{sfn|Scheppler|2006|p=8}}
अल-बरूनी कतहूँ साफ-साफ ई ना बतवलें कि ऊ सुन्नी रहलें कि शिया। ऊ खाली अपना के मुसलमान कहले बाड़ें। इतिहासकार वाल्टर जे. फिशेल के अनुसार, अल-बरूनी "सबसे महान मुस्लिम हिब्रूइस्ट"{{efn|इस्लाम के अइसन बिद्वान लोग के हिब्रूइस्ट कहल जाला जे लोग कुरआन आ हदीस के ब्याख्या करे में हिब्रू धर्म-ग्रंथ सभ, जइसे कि हिब्रू बाइबिल, तौरात आ इंजील के मदद लेवे ला।}} रहलें।
यासिर क़ाधी के अनुसार, अल-बरूनी हदीस समर्थक (प्रो-हदीस) ना रहलें, बल्कि ऊ हदीसन के प्रति समालोचनात्मक नजरिया रखे वाला ब्यक्ति रहलें। जवन हदीस बिज्ञान से मेल ना खाए, अल-बरूनी ओकरा के स्वीकार ना करत रहलें। उदाहरण खातिर, आशूरा के रोजा से जुड़ल एगो हदीस—जे सहीह अल-बुखारी में मिलेला—के ऊ ऐतिहासिक आ बैज्ञानिक आधार पर अस्वीकार कइलें। उनका अनुसार, हिजरत के दुसरका बरिस में मुहर्रम के दसवाँ दिन (आशूरा) यहूदी धर्म के योम किप्पुर (तिशरी महीना के दसवाँ दिन) के साथ एके दिन ना पड़ सकेला। एह बात के साबित करे खातिर ऊ खगोलीय आ ऐतिहासिक गणना के सहारा लिहलें। एह से उनका मत में ई दावा कि पैगंबर मुहम्मद यहूदी लोग के रोजा देखके आशूरा के रोजा रखलें, ऐतिहासिक आ खगोलीय दृष्टि से सही नइखे।
अल-बरूनी अबू बकर, उमर इब्न अल-खत्ताब, उस्मान इब्न अफ्फान, अली इब्न अबी तालिब आ हसन इब्न अली के खलीफा मानत रहलें। जबकि उमय्यद शासकन के ऊ राजा आ अब्बासी शासकन के इमाम कहत रहलें। अल-बरूनी मुताज़िला मत के विरोध में फैलावल गइल गलत आरोपन के खंडन कइलें आ ओह लोग के पक्ष में तर्क दिहलें। ऊ सूफी मत के कई ठे बिचारन के आलोचनो कइलें।
अल-बरूनी जेतना साफ़-साफ़ रूप से इस्लाम के ना स्वीकार करे जोग मान्यता सभ के खारिज करत रहलें, ओतने साफ़ तरीका से रूप से ऊ दुसर धर्मन, खास करके ईसाई धर्म, के अनुचित आलोचना के विरोधो करत रहलें। हालाँकि ऊ ईसाई धर्म में मानल जाए वाली ट्रिनिटी (Trinity) के सिद्धांत के आलोचना कइलें, काहें से कि उनकर मानल ई रहे कि तौरात आ इंजील में "पिता" आ "पुत्र" शब्द के इस्तेमाल कई जगह प्रतीकात्मको अर्थन में भइल बा, खाली भर शाब्दिके अर्थ में नाहीं।
== रचना सभ ==
अल बरूनी के अधिकतर रचना सभ [[अरबी भाषा]] में लिखल गइल बा। हालाँकि, मानल जाला कि ऊ किताब अल-तफ़हीम के [[फ़ारसी भाषा|फ़ारसी]] आ अरबी, दुनो भाषा में लिखलें, जे ई बतावेला कि दुनो भाषा पर उनकर समान रूप से अच्छा अधिकार रहे। जब बरूनी अपना जीवन के 65वाँ चंद्र बरिस (लगभग 63वाँ सौर बरिस, यानी 1036 ईस्वी) तक पहुँचलें, तब ऊ अपना लिखल किताब आ रचना सभ के एगो लिस्ट खुदे तइयार कइलें। एह लिस्ट में कुल 103 गो रचना सभ के जिकिर बा, जिनहन के ऊ 12 गो विषय में बाँटलन। एह विषयन में [[खगोलिकी|खगोल विज्ञान]], [[गणितीय भूगोल]], गणित, [[फलित ज्योतिष]] से जुड़ल गणना आ ग्रहन के स्थिति (आस्पेक्ट्स - जनमकुंडली में), खगोलीय यंत्र, कालक्रम (क्रोनोलॉजी), [[पुच्छल तारा|धूमकेतु]], एगो अइसन श्रेणी जेकरे बिसय के कवनो नाँव ना दिहलें, ज्योतिष, संस्मरण आ रोचक घटना, धर्म, आ अइसन किताब शामिल रहलीं जे बाद में उनकर खुदे कि लगे उपलब्ध ना रह गइल रहलीं। नीचे इनहन के पूरा लिस्ट दिहल जा रहल बाटे:
=== लिस्ट ===
{| class="wikitable sortable"
! अरबी नाम (देवनागरी लिप्यंतरण)
! अरबी लिपि
! अंग्रेज़ी नाम
! विषय
|-
| '''''तहक़ीक़ मा लि-ल-हिन्द'''''
| تحقيق ما للهند من مقولة معقولة في العقل أو مرذولة
| ''A Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason or Refused'' (''Kitāb al-Hind'', ''Indica'', ''Alberuni's India'')
| भारत के धर्म, दर्शन, संस्कृति, समाज आ ज्ञान-परंपरा के व्यापक अध्ययन।
|-
| '''''किताब अल-तफ़हीम लि-अवाइल सिना'अत अल-तनजीम'''''
| كتاب التفهيم لأوائل صناعة التنجيم
| ''Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology'' (''Understanding Astrology'')
| ज्योतिष, गणित आ खगोल विज्ञान के परिचय; प्रश्न–उत्तर शैली में लिखल ग्रंथ। ई अरबी आ फ़ारसी दुनो भाषा में उपलब्ध बा।
|-
| '''''अल-आसार अल-बाक़िया अन अल-क़ुरून अल-खालिया'''''
| الآثار الباقية عن القرون الخالية
| ''The Remaining Signs of Past Centuries'' (''Kitab al-Āthār al-Bāqīyah ‘an al-Qurūn al-Khālīyah'')
| अलग-अलग सभ्यता के पंचांग (कैलेंडर) के तुलनात्मक अध्ययन; एह में इतिहास, गणित, खगोल विज्ञान आ सांस्कृतिक कालक्रम से जुड़ल जानकारी बा।
|-
| '''''क़ानून मसऊदी'''''
| قانون مسعودي
| ''The Mas'udi Law''
| खगोल विज्ञान, भूगोल आ अभियंत्रण (इंजीनियरिंग) पर आधारित विश्वकोश।
|-
| —
| —
| ''Pharmacy''
| औषधि, दवाई आ औषधीय पदार्थ (फार्मेसी)।
|-
| '''''अल-जमाहिर फी मआरिफ़त अल-जवाहिर'''''
| الجماهر في معرفة الجواهر
| ''Gems''
| खनिज, रत्न आ भूविज्ञान।
|-
| —
| —
| ''A History of Mahmud of Ghazni and His Father''
| महमूद ग़ज़नवी आ उनका पिता के इतिहास।
|-
| —
| —
| ''A History of Khwarezm''
| ख्वारज़्म के इतिहास।
|-
| '''''रिसाला लि-अल-बिरूनी'''''
| رسالة للبيروني
| ''Risālah li-al-Bīrūnī'' (''Epître de Berūnī'')
| पत्र (रिसाला) या विद्वत् निबंध; विषय निश्चित रूप से ज्ञात नइखे।
|}
== देन आ विरासत ==
[[File:Persian Scholar pavilion in Vienna UN (Biruni) (cropped).jpg|thumbnail|upright=0.75|वियना में यूनाइटेड नेशंस के ऑफिस के सोझा लागल अल बरूनी के मुर्ती]]
अल बरूनी के निधन के बाद उनका काम पर ना त आगे खास रिसर्च भइल आ ना बाद के विद्वान लोग उनकर रचना के अधिक जिकिर कइल। कई सदी बाद, जब [[ब्रिटिश राज]] के समय [[भारत के इतिहास]] आ संस्कृति के अध्ययन में फेर से रुचि बढ़ल, तब भारत पर लिखल अल बरूनी के रचना के दोबारा पढ़ल आ अध्ययन कइल गइल।<ref name="bbc">{{cite web |title=Al-Biruni |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b00smnlk |website=In Our Time |publisher=[[बीबीसी]] |access-date=5 मार्च 2023 |format=Radio broadcast}}</ref>
अल बरूनी के सम्मान में [[चंद्रमा]] पर स्थित एगो [[चंद्रमा के क्रेटर|क्रेटर]] के नाम अल-बरूनी रखल गइल बा।<ref name=GPN>{{gpn|146|Al-Biruni}}</ref> ''9936 अल-बरूनी'' एस्टेरॉयड के नाम भी उनका सम्मान में रखल गइल बा। अंटार्कटिका में स्थित बरूनी टापू के नाँव इनहीं के नाँव पर रखल गइल बा। [[ईरान]] में हर साल अल बरूनी के जनमदिन पर सर्वे इंजीनियर लोग के सम्मानित कइल जाला; सर्वे इंजीनियर दिवस के रूप में मनावल जाला।<ref>{{cite web |title=Remembering al-Biruni, the most original polymath in Islamic world |url=https://nournews.ir/en/news/150675/Remembering-al-Biruni,-the-most-original-polymath-in-Islamic-world |website=nournews |access-date=8 July 2026 |language=en}}</ref>
जून 2009 में ईरान वियना में स्थित संयुक्त राष्ट्र कार्यालय के एगो मंडप (पैविलियन) भेंट कइलस। मंडप वियना इंटरनेशनल सेंटर के केंद्रीय स्मारक प्रांगण में स्थापित बा। "स्कॉलर्स पैविलियन" नाम के एह मंडप में ईरान के चार गो महान विद्वान—[[इब्न सीना]] (अविसेना), अबू रैहान अल-बरूनी, ज़करिया राज़ी (रहेज़) आ [[उमर ख़य्याम]]—के मुर्ती लगावल गइल बा।<ref name="Uni">{{cite web |title=Monument to Be Inaugurated at the Vienna International Centre, 'Scholars Pavilion' donated to International Organizations in Vienna by Iran |url=https://unis.unvienna.org/unis/en/pressrels/2009/unisvic167.html |publisher=United Nations Information Service Vienna |access-date=11 September 2016 |date=5 June 2009}}</ref>
== इहो देखल जाय ==
* ''[[किताब-उल-हिंद]]'' भा ''अल-बरूनी के भारत''
* [[इब्न सीना]] (अविसेना)
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== ग्रंथ ==
* <!-- {{sfn|Scheppler|2006|p=}}-->{{cite book |last=Scheppler |first=Bill |title=Al-Biruni: Master Astronomer and Muslim Scholar of the Eleventh Century |publisher=The Rosen Publishing Group, Inc |date=15 January 2006 |isbn=978-1-4042-0512-3 |url=https://books.google.co.in/books?id=Qm-nUvJVlUUC&lpg=PA6&ots=vyZfh5gt78&dq=Al-Biruni&lr&pg=PA8#v=onepage&q=Al-Biruni&f=false |access-date=4 August 2026}}
== बाहरी कड़ी ==
{{sister project links||d=Q11826|c=Category:Abu Rayhan al-Biruni|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|s=Author:Abu Rayhan Biruni|wikt=no|species=no}}
* [https://dn760009.eu.archive.org/0/items/in.ernet.dli.2015.403160/2015.403160.India-Al.pdf भारत : अल बिरूनी] (किताब उल हिंद का हिंदी अनुवाद), नेशनल बुक ट्रस्ट से छपल पूरा किताब।
* [https://library.bjp.org/jspui/bitstream/123456789/1744/1/12-allbaruni-ka-bharat-agman.pdf अलबरूनी का भारत], सन्तराम बी. ए. (किताब उल हिंद का हिंदी अनुवाद), इंडियन प्रेस, [[इलाहाबाद]] से छपल पूरा किताब।
* [https://www.bbc.com/hindi/institutional-54585844 अल-बेरूनी: समय को 'क़ैद करने' की कोशिश करने वाले वैज्ञानिक, जिन्हें भारतीय सभ्यता में रुचि थी], बीबीसी हिंदी क एगो स्टोरी।
* [http://www.albiruni.nl/ The works of Abu Rayhan (al-)Biruni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170506202554/http://www.albiruni.nl/ |date=2017-05-06 }} – manuscripts, critical editions, and translations compiled by Jan Hogendijk
* Digitized facsimiles of works by al-Biruni at the British Library:
:* the [https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002753773&indx=1&recIds=IAMS032-002753773&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A%28BL%29&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=biruni&dum=true&dstmp=1676479606086 {{transliteration|ar|al-Qanūn al-Masʿūdī}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025228/https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002753773&indx=1&recIds=IAMS032-002753773&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope:(BL)&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=biruni&dum=true&dstmp=1676479606086 |date=26 March 2023 }}
:* the [https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002746985&indx=1&recIds=IAMS032-002746985&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A%28BL%29&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=kitab%20al-tafhim&dum=true&dstmp=1676481604659 {{transliteration|ar|Kitāb al-tafhīm li-awā’īl ṣinā‘at al-tanjīm}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314065502/https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002746985&indx=1&recIds=IAMS032-002746985&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A(BL)&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=kitab%20al-tafhim&dum=true&dstmp=1676481604659 |date=14 March 2023 }}
:* the [https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002360260&indx=3&recIds=IAMS032-002360260&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A%28BL%29&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=B%C4%ABr%C5%ABn%C4%AB%2C%20Mu%E1%B8%A5ammad%20ibn%20A%E1%B8%A5mad&dum=true&dstmp=1676481935090the {{transliteration|ar|Kitāb istī‘āb al-wujūh al-mumkinah fī ṣan‘at al-asṭurlāb}} ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314065443/https://searcharchives.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=IAMS032-002360260&indx=3&recIds=IAMS032-002360260&recIdxs=2&elementId=2&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope%3A(BL)&mode=Basic&vid=IAMS_VU2&srt=rank&tab=local&vl(freeText0)=B%C4%ABr%C5%ABn%C4%AB%2C%20Mu%E1%B8%A5ammad%20ibn%20A%E1%B8%A5mad&dum=true&dstmp=1676481935090the |date=14 March 2023 }}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:ईरानी लोग]]
[[श्रेणी:इंडोलॉजिस्ट]]
[[श्रेणी:इतिहासकार]]
[[श्रेणी:भूगोलवेत्ता]]
[[श्रेणी:अरब भूगोलवेत्ता]]<!-- ईरानी होख्ले की बावजूद भूगोल के इतिहास में इनका के अरब जुग के भूगोलवेत्ता सभ में रख के पढ़ल जाला -->
[[श्रेणी:मध्यजुग के दार्शनिक]]
[[श्रेणी:मुसलमान बिद्वान]]
[[श्रेणी:पॉलीमैथ]]
h60l1jbtjoeq50dbg7zqx6egl4tgys7
2027 के भारतीय चुनाव
0
101157
808859
807944
2026-10-28T12:15:25Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808859
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian elections
| year = 2027
| type =
| rajya_control =
| rajya_seats_contested = 4
| rajya_net_change = TBD
| rajya_map =
| rajya_map_caption =
| states_contested = 7
| state_net_change =
| state_map =
| state_map_caption =
}}
'''2027 के भारतीय चुनाव''' में राष्ट्रपति के चुनाव समेत कई भारतीय राज्यन में चुनाव होखे वाला बाड़ें। [[भारत]] में अलग-अलग राज्यन के बिधानसभा चुनाव ओह राज्य के बिधानसभा के कार्यकाल पूरा होखे के हिसाब से करावल जाला। 2027 में सात गो राज्य—उत्तर प्रदेश (403 सीट), पंजाब (117 सीट), उत्तराखंड (70 सीट), गोवा (40 सीट), मणिपुर (60 सीट), हिमाचल प्रदेश (68 सीट) आ गुजरात (182 सीट)—में विधानसभा चुनाव होखे के संभावना बा।<ref name="Express01">{{cite news |title=Upcoming Elections in India 2026 to 2030: Get the Complete List of Upcoming State-wise Elections in India |url=https://indianexpress.com/elections/upcoming-elections-india/ |access-date=13 जुलाई 2026 |work=The Indian Express |language=en}}</ref> एह में गोवा, पंजाब, उत्तराखंड, मणिपुर आ उत्तर प्रदेश में चुनाव फरवरी–मार्च 2027 के आसपास हो सके ला, जबकि हिमाचल प्रदेश में नवंबर 2027 आ गुजरात में दिसंबर 2027 के आसपास मतदान होखे के अनुमान बा। ई तारीख सभ संबंधित विधानसभा के कार्यकाल के आधार पर अनुमानित बा, फाइनल कार्यक्रम भारत निर्वाचन आयोग जारी करी।<ref>{{Cite web |title=BJP will win more than 27 seats in 2027 assembly elections: CM Pramod Sawant|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/bjp-will-win-more-than-27-seats-in-2027-assembly-elections-cm/articleshow/111615435.cms |access-date=2024-07-10 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |title=AAP has no poll plank, it will be wiped out in 2027: Sukhpal Khaira|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/punjab-congress-mla-sukhpal-singh-khaira-9405862/ |access-date=2024-06-21 |website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |title=Congress a dynamic party, BJP lives in the past, says Manipur MP|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/congress-a-dynamic-party-bjp-lives-in-the-past-says-manipur-mp/article68512507.ece |access-date=2024-08-12|website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web |title=BJP lawmaker says party not likely to return to power in UP in 2027|url=https://www.deccanherald.com/india/uttar-pradesh/bjp-lawmaker-says-party-not-likely-to-return-to-power-in-up-in-2027-3104523 |access-date=2024-07-13|website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himachal BJP chief says house left out now will be adjusted in 2027
|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/himachal-pradesh-bjp-chief-bindal-rebellion-polls-9238467/ |access-date=2024-03-30|website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |title=‘You’ve suffered, now enough is enough’ — Rahul Gandhi says BJP set to meet Ayodhya fate in Gujarat|url=https://theprint.in/politics/youve-suffered-now-enough-is-enough-rahul-gandhi-says-bjp-set-to-meet-ayodhya-fate-in-gujarat/2163435/ |access-date=2024-07-06|website=The Print}}</ref>
एह लेख में हर राज्य के चुनाव के संभावित साल, मौजूदा विधानसभा के कार्यकाल, विधानसभा सीटन के संख्या, लोकसभा सीट आ राज्यसभा सीट के विवरण एक जगह पर दिहल गइल बा।
== राष्ट्रपति चुनाव ==
{{Main|2027 के भारतीय राष्ट्रपति चुनाव}}
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! rowspan="2" | तारीख
! colspan="3" | इलेक्शन से पहिले
! colspan="3" | इलेक्शन के बाद
|-
!राष्ट्रपति
!colspan="2"|
!राष्ट्रपति
!
|-
|जुलाई 2027•
|[[द्रौपदी मुर्मू]]
|colspan="2"|
|
|
|}
*अंदाजन
== राज्य बिधानसभा सभ के चुनाव ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
|-
! rowspan="2" |तारीख
! rowspan="2" |राज्य
! colspan="3" |चुनाव से पहिले
! colspan="3" |चुनाव के बाद
! rowspan="2" |नक्शा
|-
! colspan="2" |पार्टी
! मुख्यमंत्री
! colspan="2" | पार्टी
! मुख्यमंत्री
|-
| rowspan="5" | फरवरी/मार्च 2027*
| गोवा
| {{Full party name with color|भारतीय जनता पार्टी|rowspan=2}}
| प्रमोद सावंत
| colspan="3" |''TBD''
| [[File:IN-GA.svg|50px]]
|-
|उत्तराखंड
| [[पुष्कर सिंह धामी]]
| colspan="3"|''TBD''
| [[File:IN-UT.svg|50px]]
|-
| पंजाब
| {{Full party name with color|आम आदमी पार्टी}}
| [[भगवंत मान|भगवंत सिंह मान]]
| colspan="3"|''TBD''
| [[File:IN-PB.svg|50px]]
|- style="text-align:center;"
| मणिपुर
| {{Full party name with color|भारतीय जनता पार्टी|rowspan=2}}
| Yumnam Khemchand Singh
| colspan="3"|''TBD''
| [[File:IN-MN.svg|50px]]
|- style="text-align:center;"
| [[2027 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव|उत्तर प्रदेश]]
| [[आदित्यनाथ|योगी आदित्यनाथ]]
| colspan="3" |''TBD''
| [[File:IN-UP.svg|50px]]
|-
| November 2027*
| हिमाचल प्रदेश
| {{Full party name with color|भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस}}
| सुखविंदर सिंह सुक्खू
| colspan="3"|''TBD''
| [[File:IN-HP.svg|50px]]
|-
|दिसंबर 2027*
| गुजरात
| {{Full party name with color|भारतीय जनता पार्टी}}
| भूपेंद्रभाई पटेल
| colspan="3"|''TBD''
|[[File:IN-GJ.svg|50px]]
|}
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:भारतीय राजनीति]]
[[श्रेणी:भारत में चुनाव]]
[[श्रेणी:2027 में भारत|चुनाव]]
[[श्रेणी:2027|चुनाव]]
28uq6qq7e5reo8vlzvd23niakrjvpxv
2027 के भारतीय जनगणना
0
101168
808860
800125
2026-10-28T12:15:31Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808860
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox census
| name = भारत के 16वीं जनगणना
| logo = {{Easy CSS image crop
|image = Logo of the Census of India.jpg
|desired_width = 220
|align = center
|crop_left_perc = 11
|crop_right_perc = 11
|crop_top_perc = 11
|crop_bottom_perc = 11
}}
| logo_caption = 2027 के भारतीय जनगणना क लोगो
| country = [[भारत]]
| population = 1,476,625,576<br />{{small|(उमेद बा)}}<ref>{{cite web | title=India Population (2026) | website=Worldometer | url=https://www.worldometers.info/world-population/india-population/ | access-date=2026-04-10}}</ref>
| date = फरवरी 2027
| least_populous = [[सिक्किम]]<br />{{small|(उमेद बा)}}
| authority = रजिस्ट्रार जनरल आ सेंसस कमिश्नर
| percent_change = {{increase}} 21.95%
| region_type = state
| most_populous = [[उत्तर प्रदेश]]<br />{{small|(उमेद बा)}}
| previous_census = 2011 के भारतीय जनगणना
| previous_year = 2011
| next_census =
| next_year = 2037<ref>{{cite news|title=जनगणना चक्र से भी खत्म हो सकती है ब्रिटिश गुलामी की छाप, जानिए क्या है 2037 का प्लान|url=https://www.jagran.com/news/national-mark-of-british-slavery-can-also-be-eradicated-through-census-cycle-23869092.html|work=Jagran|date=18 January 2025|access-date=2 May 2026|language=hi}}</ref>
| website = {{URL|https://censusindia.gov.in/census.website/|censusindia.gov.in}} <br /> {{URL|https://se.census.gov.in}} (ख़ुद से गणना करावे खातिर)
}}
'''2027 के भारतीय जनगणना''', जे भारत के 16वीं [[जनगणना]] हवे, दू चरण में करावल जा रहल बा। पहिला चरण घर सभ के लिस्ट बनावल आ आवास जनगणना हवे, जे 1 अप्रैल 2026 से शुरू भइल आ सितंबर 2026 तक अलग-अलग राज्य आ केंद्र शासित प्रदेश में तय कार्यक्रम के अनुसार पूरा कइल जाई। दूसरा चरण जनसंख्या गणना (पॉपुलेशन एनमरेशन) फरवरी 2027 में होखी। एह दूसरा चरण में, मंत्रिमंडल के फैसला के अनुसार, [[जाति जनगणना|जाति के गणना]] भी कइल जाई।
ई जनगणना मूल रूप से 2021 में होखे वाली रहे। योजना रहे कि गृह सूचीकरण अप्रैल 2020 में शुरू होखी आ जनसंख्या गणना 9 फरवरी 2021 से कइल जाई। लेकिन भारत में [[कोविड-19 महामारी]] के कारण एह प्रक्रिया के कई बेर टारल गइल। बाद में एकरा के फेर से निर्धारित कइल गइल आ अब ई 2026–27 में करावल जा रहल बा।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:2027 में भारत|जन]]
[[श्रेणी:भारत के जनगणना]]
[[श्रेणी:भारत के भूगोल]]
{{india-stub}}
7bctm706jmb1nceqzwrzp2psvl83x9w
2027 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव
0
101182
808858
800122
2026-10-28T12:15:19Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808858
wikitext
text/x-wiki
[[उत्तर प्रदेश बिधानसभा]] के अगिला चुनाव 2027 में होखे वाला बाड़ें। ई चुनाव कुल 403 बिधानसभा सीटन खातिर होखिहें।<ref>{{cite web |url=https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/ |title=Legislative Assemblies : Term of State/House |website=eci.gov.in}}</ref> 2027 के फरवरी/मार्च ले ई चुनाव होखे के संभावना बाटे। फाइनल डेट चुनाव आयोग तय करी।
[[उत्तर प्रदेश]] के वर्तमान मुख्यमंत्री [[आदित्यनाथ|योगी आदित्यनाथ]] बाड़ें।<ref>{{Cite web|title=BJP-led NDA wins bypolls 7-2, gets a boost for 2027 Uttar Pradesh assembly elections|url=https://www.hindustantimes.com/cities/lucknow-news/bjpled-nda-wins-bypolls-7-2-gets-a-boost-for-2027-uttar-pradesh-assembly-elections-101732375573033.html |access-date=2025-01-28 |website=Hindustan Times}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के राजनीति]]
[[श्रेणी:2027|उ]]
{{UP-stub}}
nddbqgfksabf8u19yuch7z5i3gn4wzg
अनुराधा पौडवाल
0
101268
809011
801701
2026-10-28T13:10:51Z
SM7Bot
7808
/* संदर्भ */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809011
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अनुराधा पौडवाल
| image = Anuradha Paudwal 57th Idea Filmfare Awards 2011.jpg
| image_size =
| caption = 2011 में पौडवाल
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1954|10|27}}
| birth_place = कारवार, [[मैसूर राज]], भारत
| political_party = [[भारतीय जनता पार्टी]]<br/>(2024–अबतक ले)
| spouse = {{Marriage|अरुण पौडवाल|1969|1991|reason=निधन}}
| children = 2, जिनहन में कविता पौडवाल सामिल बाड़ी
| honours = {{ubl| [[पद्म श्री]] (2017)}}
| awards = <!-- [[#अवार्ड आ सम्मान|नीचे देखीं]]-->
| website =
| module = {{Infobox musical artist
| embed = yes
| background = solo_singer
| genre = {{flatlist|
* [[फिलिमी संगीत|फिलिमी]]
* [[भजन]]}}
| instrument = गायन
| label = {{ublist|
* [[टी-सीरीज]]
* [[टिप्स म्यूजिक]]
* [[वीनस रिकॉर्ड्स एंड टेप्स]]}}
}}
| occupation = {{hlist|पार्श्व गायिका|[[भजन]] गायिका|}}
| years_active = 1973–अबले
| signature =
}}'''अनुराधा पौडवाल''' (जनम नाँव: अनुराधा नाडकर्णी; जनम: 27 अक्टूबर 1954) एगो भारतीय प्लेबैक सिंगर आ राजनीतिक नेता बाड़ी, जे मुख्य रूप से [[बॉलीवुड|हिंदी]] आ ओड़िया फिलिम उद्योग में काम कइले बाड़ी।<ref name=":1">{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece |title='Success is ephemeral': Anuradha Paudwal |first=S. |last=Ravi |date=29 April 2016 |access-date=17 March 2018 |work=[[The Hindu]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |url=http://www.hindustantimes.com/music/wanted-to-quit-playback-singing-at-my-peak-anuradha-paudwal/story-a1bja4IPwcRx5stoGOAgZJ.html |title=Wanted to quit playback singing at my peak: Anuradha Paudwal |date=1 February 2017 |access-date=17 March 2018 |work=[[Hindustan Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/anuradha-paudwal-birthday-special-top-10-songs-from-the-soulful-voice |title=Anuradha Paudwal birthday special: Top 10 songs from the soulful voice |date=27 October 2017 |website=The Free Press Journal |access-date=20 November 2019}}</ref> ऊ सभसे बड़हन आ सबसे लोकप्रिय भजन गायिका सभ में से एगो मानल जाली।<ref>{{Cite web |date=5 May 2023 |title=How Gulshan Kumar turned Anuradha Paudwal into a bhajan queen: 'He wanted me to record ten songs in a day' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/ |access-date=1 August 2025 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=N_9AqTxNGAk |title=प्रसिद्ध गायिका अनुराधा पौडवाल के साथ खास चर्चा |date=24 February 2021 |last=DIGIANA NEWS |access-date=1 August 2025 |via=YouTube}}</ref> एकरा साथे-साथ, ऊ बॉलीवुड के सबसे सफल प्लेबैक सिंगर लोगन में गिनल जाली। पौडवाल के कई ठे सम्मान आ अवार्ड मिल चुकल बाड़ें।<ref>{{Cite web |title=Bollywood singers who ruled the '90s |url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/bollywood/bollywood-singers-who-ruled-the-90s/ss-BBS7TZw |access-date=6 February 2022 |publisher=MSN |language=en-IN}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=27 October 2021 |title=Anuradha Paudwal, The Melodious Voice of '80s And '90s in India, Turns 66 |url=https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html |access-date=14 November 2021 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 10 Best Female Indian Singers |url=https://www.thetoptens.com/female-indian-singers/ |access-date=23 July 2022 |website=TheTopTens |language=en}}</ref> इनहन में नेशनल फिल्म अवार्ड, चार गो फिल्मफेयर अवार्ड(1990 से 1992 तक लगातार), छह गो महाराष्ट्र राज्य फिल्म अवार्ड आ दू गो ओडिशा राज्य फिल्म अवार्ड शामिल बाड़ें। कला के क्षेत्र में उनकर योगदान खातिर भारत सरकार उनकरा के देश के चउथा सबसे बड़ नागरिक सम्मान [[पद्मश्री]] से सम्मानित कइले बिया।<ref name="indianexpress.com">{{Cite web |date=5 May 2023 |title=How Gulshan Kumar turned Anuradha Paudwal into a bhajan queen: 'He wanted me to record ten songs in a day' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/ |access-date=26 October 2023 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref name="Mohanty">{{Cite web |last=Mohanty |first=Nochiketa |date=13 October 2019 |title=Anuradha Paudwal: Struggles & Success Of Bollywood Melody Queen |url=https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/ |access-date=26 October 2023 |website=odishabytes |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mourya |first=Shashikant |title=Anuradha Paudwal Birthday Special: The Bhajan Queen of India {{!}} Celebrating Anuradha Paudwal: The Voice That Defined an Era {{!}} From Aashiqui to Amritwani: The Musical Legacy of Anuradha Paudwal {{!}} Melody, Devotion, and Grace – Remembering Anuradha Paudwal on Her Birthday – Filmibeat |url=https://www.filmibeat.com/photo-gallery/anuradha-paudwal-birthday-special-legendary-bhajan-queen-103771.html |access-date=1 November 2025 |website=www.filmibeat.com/ |language=en}}</ref>
भारतीय भक्ति संगीत आ बॉलीवुड में उनकर महत्वपूर्ण योगदान के कारण उनकरा के "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" आ "भक्ति के अमर आवाज" जइसन सम्मानसूचक उपाधियन से नेवाजल गइल बा।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:जियत लोग]]
[[श्रेणी:1954 में जनम]]
[[श्रेणी:भोजपुरी सिंगर]]
{{singer-stub}}
haxoubcihvg1hj37uiz3ssjsx2jyum4
.xyz
0
101281
808806
805973
2026-10-28T12:05:01Z
SM7Bot
7808
/* इस्तेमाल */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808806
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox top level domain
| name = .xyz
| image = .xyz logo.svg
| image_size = 180px
| introduced = {{start date and age|2014|2|19}}<br>(रूट सर्वर खातिर)<br>{{start date|2014|6|2}}<br>(आम जनता खातिर)
| type = [[जेनेरिक टॉप-लेवल डोमेन]] (gTLD)
| status = चालू
| registry = * Generation.XYZ (रजिस्ट्री)
* CentralNic (रजिस्ट्री टेक्निकल ऑपरेटर)
| intendeduse = ''कवनो नाहीं''
| actualuse =
| restrictions = ''कवनो नाहीं''
| structure =
| document = [https://www.icann.org/resources/agreement/xyz-2013-12-05-en ICANN रजिस्ट्री एग्रीमेंट]
| DNSname =
| disputepolicy =
| website = {{URL|https://gen.xyz}}<!--<br/>{{url|https://xyz.xyz/}}-->
| registereddomains =
| dateregistereddomains =
| refregistereddomains =
| dnssec =हँ
}}
'''.xyz''' एगो [[टॉप-लेवल डोमेन|टॉप-लेवल डोमेन (टीएलडी)]] ह, जेकर प्रस्ताव आईकैन के नया जेनेरिक टॉप-लेवल डोमेन (जीटीएलडी) कार्यक्रम के तहत रखल गइल रहे। एह डोमेन के नाम [[लैटिन लिखाई|लैटिन लिपि]] के वर्णमाला के आखिरी तीन गो अक्षर "[[एक्स]]", "[[वाई]]" आ "[[ज़ेड]]" से बनल बा। एह डोमेन के रजिस्ट्री के संचालन एक्सवाईज़ेड डॉट कॉम आ सेंट्रलनिक करेला, जबकि एकर स्थापना उद्यमी [[डेनियल नेगारी]] कइले रहलें।<ref>{{Cite web |last=Said |first=By Carolyn |date=2015-08-01 |title=What’s in a name? .xyz, others vie for Web domain dominance |url=https://www.sfchronicle.com/business/article/What-s-in-a-name-xyz-others-vie-for-Web-6418747.php |access-date=2026-06-23 |website=San Francisco Chronicle |language=en}}</ref>
.xyz डोमेन 2 जून 2014 से आम लोग खातिर उपलब्ध भइल। ओकरा बाद ई टेक्निकल स्टार्टअप, कंटेंट बनावे वाला लोग आ [[वेब3]] प्रोजेक्ट सभ के बीच बहुते पॉपुलर भ गइल।
== इस्तेमाल ==
.xyz अपना साथे जारी भइल नया टॉप-लेवल डोमेन (टीएलडी) सभ में सबसे बड़ डोमेन रहल।<ref>{{Cite web |title=Disposable botnets |url=https://dl.acm.org/doi/epdf/10.1145/3407023.3409177 |access-date=2026-06-22 |website=dl.acm.org |language=en |doi=10.1145/3407023.3409177}}</ref> [[डेनियल नेगारी]] एह डोमेन खातिर 1,85,000 अमेरिकी डॉलर के पेमेंट कइले रहलें।<ref name=":2">{{Cite web |title=Is .xyz the new .com? {{!}} HackerNoon |url=https://hackernoon.com/is-xyz-the-new-com-6f3c3e5829df |access-date=2026-06-23 |website=hackernoon.com |language=en}}</ref>
साल 2014 के बीच में, नेटवर्क सॉल्यूशंस नाम के डोमेन रजिस्ट्रार अपना कुछ ग्राहकन के खाता में बिना माँगलहीं (जबले कि गाहक खुदे मना ना करे) साइत लाखन .xyz डोमेन जोड़ दिहलस। एह घटना के बाद डोमेन रजिस्ट्री वेरीसाइन मुकदमा दायर कइलस। ओकर आरोप रहे कि नेटवर्क सॉल्यूशंस एह डोमेन सभ के भुगतान विज्ञापन क्रेडिट के माध्यम से कइलस। एह प्रचार अभियान के कारण अगस्त 2014 तक .xyz डोमेन के रजिस्ट्रेशन बढ़ के 4,28,806 हो गइल। हालाँकि, जुलाई 2015 तक मुफ्त में बाँटल गइल 3,51,457 डोमेन में से खाली भर लगभग 10,000 डोमेन असल में इस्तेमाल हो रहल रहलीं। नवंबर 2015 में .xyz डोमेन के कुल रजिस्ट्रेशन 15 लाख तक पहुँच गइल। एह बढ़ोतरी के एगो प्रमुख कारण [[गूगल]] के अपना मूल कंपनी [[अल्फाबेट इंक.]] खातिर abc.xyz डोमेन अपनावल भी मानल जाला। ई .xyz डोमेन के इस्तेमाल करे वाली पहिली प्रमुख कंपनी सभ में से एगो रहे।<ref>{{Cite news |last1=Ewing |first1=Jack |last2=Hardy |first2=Quentin |date=2015-08-11 |title=Alphabet? Google Might Get Some Letters |url=https://www.nytimes.com/2015/08/12/technology/google-creates-alphabet-but-runs-into-bmw.html |work=The New York Times |publication-date=2015-08-12 |access-date=2019-08-02 |archive-date=July 9, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709133122/https://www.nytimes.com/2015/08/12/technology/google-creates-alphabet-but-runs-into-bmw.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Roberts |first=Jeff John |date=2015-08-13 |title=Squatters swoop on Google ".xyz" names in wake of Alphabet |url=http://fortune.com/2015/08/13/google-alphabet-xzy-urls/ |work=Fortune |access-date=2019-08-02 |archive-date=July 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714150847/http://fortune.com/2015/08/13/google-alphabet-xzy-urls/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Berkens |first=Michael |title=.XYZ Tops 1.5 Million Domains As Domain Registrations Return To Normal |url=http://www.thedomains.com/2015/11/23/xyz-tops-1-5-million-domains-as-domain-registrations-return-to-normal/ |date=2015-11-23 |website=The Domains |access-date=2019-08-02 |archive-date=November 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124154053/http://www.thedomains.com/2015/11/23/xyz-tops-1-5-million-domains-as-domain-registrations-return-to-normal/ |url-status=live }}</ref> मीडिया रिपोर्ट के अनुसार, एह डोमेन के चालू रखे खातिर गूगल [[डेनियल नेगारी]] के हर महीना 8 अमेरिकी डॉलर देत रहे।<ref name=":2" />
2020 में .xyz के 31,82,692 रजिस्टर्ड डोमेन रहल, जवना के आधार पर ई दुनिया के सभ टॉप-लेवल डोमेन सभ में सातवाँ सबसे बेसी इस्तेमाल होखे वाला डोमेन बन गइल रहल।<ref>{{Cite journal |last=Aguerre |first=Carolina |date=2023-05-04 |title=The legacies of long tail and the unfolding of consolidation and concentration in the top-level domain sector |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23738871.2023.2290057 |journal=Journal of Cyber Policy |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=218–238 |doi=10.1080/23738871.2023.2290057 |issn=2373-8871|doi-access=free }}</ref> 2022 तक एकर रजिस्ट्रेशन बढ़ के 45,63,254 हो गइल, आ ई .com, .net आ .org के बाद चउथा सबसे बेसी रजिस्टर्ड टॉप-लेवल डोमेन बन गइल। 2022 में भइल एगो एनालिसिस से पता चलल कि .xyz डोमेन के 93 परसेंट रजिस्ट्रेशन खाली कम-से-कम एकही बरिस खातिर बनल रहल, जबकि .com आ .net जइसन अधिक प्रचलित डोमेन में ई आँकड़ा लगभग 60 परसेंट रहल।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Affinito |first=Antonia |last2=Sommese |first2=Raffaele |last3=Akiwate |first3=Gautam |last4=Savage |first4=Stefan |last5=Voelker |first5=Geoffrey |last6=Botta |first6=Alessio |last7=Jonker |first7=Mattijs |last8=Claffy |first8=KC |date=2022 |title=Domain name lifetimes: baseline and threats |url=https://par.nsf.gov/servlets/purl/10594597 |journal=Network Traffic Measurement and Analysis Conference (TMA) |s2cid=250278773 }}</ref>
2025 के बीच तक .xyz टॉप-लेवल डोमेन के इस्तेमाल से 60 लाख से बेसी डोमेन रजिस्टर हो चुकल रहलें।<ref>{{Cite web |title=.xyz {{!}} Top-Level Domain Breakdown |url=https://ntldstats.com/tld/xyz |access-date=2026-06-23 |website=nTLDStats |language=en}}</ref>
== खराब नीयत वाला वेबसाइट ==
2023 में एंटी-फिशिंग वर्किंग ग्रुप बतवलस कि कम दाम आ जल्दी रजिस्ट्रेशन हो जाए के सुबिधा के चलते .xyz आ .shop डोमेन, दुर्भावनापूर्ण (मैलिशस) डोमेन रजिस्ट्रेशन के मामिला में सबसे ऊपर के पाँच गो टॉप-लेवल डोमेन सभ में शामिल रहलें।<ref name="crime">{{Cite web |last=Fadilpašić |first=Sead |date=2024-12-09 |title=New domain names such as .shop and .xyz are proving popular for cybercrime |url=https://www.techradar.com/pro/security/new-domain-names-such-as-shop-and-xyz-are-proving-popular-for-cybercrime |accessdate=2024-03-23 |website=Tech Radar |publisher=Future US, Inc. |language=en-US}}</ref> 2022 के एगो अंजाद के हिसाबन, .xyz टॉप-लेवल डोमेन के लगभग 6.62 परसेंट एक्टिव डोमेन दुर्भावनापूर्ण गतिविधियन से जुड़ल रहलें। मैलवेयर, ऑनलाइन ठगी आ फिशिंग से जुड़ल एह घटनन के कारण कई गो एंटी-मैलवेयर कंपनी बहुत सारा, आ कुछ मामला में लगभग सभे .xyz डोमेन के ब्लैकलिस्ट में डाल दिहलस।<ref>{{Cite web |last=Proske |first=Sandra |date=May 6, 2019 |title=Why is there's so much spam coming from .xyz and other new top-level domains? |url=https://blog.f-secure.com/why-is-theres-so-much-spam-coming-from-xyz-and-other-new-top-level-domains/ |access-date=January 10, 2025 |website=F-Secure Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004054033/https://blog.f-secure.com/why-is-theres-so-much-spam-coming-from-xyz-and-other-new-top-level-domains/|archive-date=October 4, 2024|url-status=dead}}</ref>
अध्ययन से इहो पता चलल कि .xyz टॉप-लेवल डोमेन में मौजूद मैलिशस डोमेन सभ के एक्टिव अवधि, औसतन दूसर टॉप-लेवल डोमेन के मुकाबला काफी कम रहे। अइसन लगभग 97 से 99 प्रतिशत .xyz डोमेन के अवधि एक बरिस से कम रहल, जे डोमेन रजिस्ट्रेशन के मिनिमम समय ह। ब्लैकलिस्ट में शामिल होखला के बाद एह डोमेन सभ के हटावल जाए के [[एभरेज]] समय 13 दिन रहल।<ref name=":0" />
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[.com]]
* [[.in]]
* [[.io]]
* [[.ai]]
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:टॉप-लेवल डोमेन]]
pv9wn0ux1n84u3iezq75jlut2bc30ec
अखर तिजिया
0
101374
808955
803764
2026-10-28T12:45:51Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808955
wikitext
text/x-wiki
'''अखर तिजिया''' ({{Langx|sa|अक्षय तृतीया}}), जे कुछ इलाकन में '''आखा तीज''' के नाँव से भी जानल जाला, [[हिंदू]] आ [[जैन धर्म]] के एगो सालाना बसंत के परब-तिहुआर ह। ई [[हिंदू पतरा|हिंदू पंचांग]] के बइसाख महीना के अँजोर पाख के तिसरी तिथि (तीज) के मनावल जाला। बहुत लोग ए दिन के बहुत शुभ मानेला। एह दिन लोग चाउर किने ला, सोना कीने ला, बैंक खाता में रुपिया जमा करे ला, नया सामान भा बर्तन खरीदे ला, मंदिर जाला, गरीब लोग के भोजन दान करे ला, आ पढ़ाई खातिर जरूरतमंद विद्यार्थी लोग के आर्थिक मदद करे ला।
अक्षय तृतीया हिंदू आ जैन, दुनु धर्म के पंचांग में सबसे शुभ दिन सभ में से एगो मानल जाला। मान्यता बा कि एह दिन श्रद्धा, पूजा, उपवास, दान-पुण्य भा कवनो नया काम के शुरुआत करे से मिलल आध्यात्मिक पुण्य अक्षय यानी कभी खत्म ना होखे वाला होला। विद्वान मिल्टन के अनुसार, अधिकांश हिंदू पर्वन से अलग, अक्षय तृतीया मनावे खातिर कवनो खास ज्योतिषीय संयोग के जरूरत ना पड़े। एह कारण एकरा के हिंदू पंचांग के गिनल-चुनल ''स्वयंसिद्ध'' (अपने आप में सिद्ध) शुभ मुहूर्त सभ में से एगो मानल जाला।
एह दिन भारत के अलग-अलग इलाकन आ समुदायन में बियाह, नया कारोबार के शुरुआत, दान-पुण्य आ दिवंगत परिजनन के स्मरण में धार्मिक कर्मकांड जइसन कई गो शुभ काम कइल जाला।
[[श्रेणी:बइसाख महीना के तिहुआर]]
[[श्रेणी:हिंदू तिथि अनुसार पड़े वाला तिहुआर]]
[[श्रेणी:हिंदू तिहुआर]]
[[श्रेणी:जैन धर्म]]
[[श्रेणी:जैन तिहुआर]]
{{hinduism-stub}}
{{jainism-stub}}
k4fjw5b6cu8ups8x21hj6jvrtafnc09
जनरेटिव एआइ
0
101397
809141
803952
2026-10-29T03:09:53Z
SM7
3953
सुधार कइल गइल
809141
wikitext
text/x-wiki
{{pp-protected|reason=महत्वपूर्ण टॉपिक|small=yes}}
'''जनरेटिव आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस''' ({{Langx|en|generative artificial intelligence}}), '''जनरेटिव एआई''' भा औरियो संछेप में '''जेन एआइ''' ('''GenAI''') [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] (एआइ) के एगो उपक्षेत्र ह, जे [[जनरेटिव मॉडल]] के इस्तेमाल करके पाठ (टेक्स्ट), फोटो, बीडियो, ऑडियो, सॉफ्टवेयर कोड आ डेटा के दूसर रूप तइयार करे ला। ई मॉडल अपना ट्रेनिंग खातिर इस्तेमाल भइल डेटा में मौजूद पैटर्न आ ढाँचा के सीखे लेवे ला आ ओकरे आधार पर, यूजर से मिलल इनपुट — जे अधिकतर क के आम प्राकृतिक भाषा के [[प्रॉम्प्ट]] के रूप में होखे लें — के जवाब में नया डेटा तैयार करे ला।
2020 के दशक में एआई के तेजी से विकास के बाद जनरेटिव एआई भा जेन एआइ के औजारन के इस्तेमाल बहुत तेजी से बढ़ल बा। एह विकास के मुख्य कारण डीप न्यूरल नेटवर्क, खास करके [[लार्ज लैंगुएज मॉडल]] (Large Language Models, LLMs) में भइल सुधार बा। ई मॉडल ट्रांसफॉर्मर आर्किटेक्चर पर आधारित होलें। जनरेटिव एआई के प्रमुख इस्तेमालन में [[चैटबॉट]] शामिल बाड़ें, जइसे [[चैटजीपीटी]], क्लॉड, माइक्रोसॉफ्ट कोपायलट, डीपसीक, डौबाओ, [[गूगल जेमिनी]], ग्रोक, कीमी आ क्वेन आ अउरी कई सारा चैट बॉट। एह टेक्नोलॉजी में टेक्स्ट से चित्र बनावे वाला मॉडल भी शामिल बाड़ें, जइसे डाल-ई (DALL-E), फायरफ्लाई, स्टेबल डिफ्यूजन आ मिडजर्नी। एकरे साथे टेक्स्ट से बीडियो बनावे वाला मॉडल, जइसे वीओ (Veo), एलटीएक्स (LTX) आ सोरा (Sora) भी जनरेटिव एआई के कुछ प्रमुख उदाहरण बाड़ें।
{{clear}}
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
[[श्रेणी:जनरेटिव एआइ| ]]
{{Ai-stub}}
gf3f85jfk8e2al052ob4chweegmydxw
अब्राहम
0
101532
809035
805365
2026-10-28T13:16:08Z
SM7Bot
7808
/* स्रोत */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809035
wikitext
text/x-wiki
{{for|इस्लाम में इनहीं के|इस्लाम में इब्राहीम}}
'''अब्राहम''' (मूल नाँव '''अब्राम''';{{efn|{{Hebrew name|{{Script/Hebrew|אַבְרָם}}|ʾAvram|ʾAḇrām}}}} {{Langx|en|Abraham}}, ''ऍब्राहम''{{efn|{{IPAc-en|ˈ|eɪ|b|r|ə|h|æ|m|,_|-|h|ə|m}}; {{Hebrew name|{{Script/Hebrew|אַבְרָהָם}}|ʾAvraham|ʾAḇrāhām}}; {{langx|ar|إِبْرَاهِيْمُ|ʾIbrāhīm}}; {{langx|grc-x-biblical|Ἀβραάμ|Abraám}}; {{Langx|la|Abrahamus}}}}) [[अब्राहमिक रेलिजन]] (इब्राहिमी धरम) के मानने वाला लोगन में एगो बुनियादी माइथोलॉजिकल/धार्मिक व्यक्तित्व के रूप में बहुत श्रद्धा से मानल जालें। [[यहूदी धर्म]] में ऊ यहूदी लोगन के जातीय पूर्वज आ पहिला हिब्रू पितामह मानल जालें, जे यहूदी लोग आ ईश्वर (याह्वे) के बीच परंपरागत संबंध के शुरुआत कइलें। [[ईसाई धर्म]] में उनकरा के [[जीसस]] के पूर्वज आ सभ ईसाई लोगन के आध्यात्मिक पूर्वज मानल जाला।{{efn|{{harvnb|Jeffrey|1992|p=10}} writes "In the NT Abraham is recognized as the father of Israel and of the Levitical priesthood (Heb. 7), as the "legal" forebear of Jesus (i.e. ancestor of Joseph according to Matt. 1), and spiritual progenitor of all Christians (Rom. 4; Gal. 3:16, 29; cf. also the ''Visio Pauli'')"}}{{sfn|Wright|2010|p=72}} [[इस्लाम]] में ऊ इस्लामी पैगंबरन के ओह परंपरा के एगो कड़ी हवें, जेकर शुरुआत [[आदम]] से होला आ जे [[मोहम्मद]] पर खतम होला। [[बहाई धर्म]] आ [[द्रूज़ धर्म]] जइसन दूसर अब्राहमिक धर्मवनों में अब्राहम के बहुत श्रद्धा से मानल जाला। उनकरा के, उनकर बेटा इश्माएल के जरिये अरब लोगन के साझा पूर्वज मानल जाला, आ दुसरा बेटा इसहाक के जरिये यहूदी लोगन के पूर्वज मानल जाला।
{{clear}}
== नोट ==
{{notelist|group=नोट}}
== फुटनोट ==
{{Reflist|29em}}
== स्रोत ==
{{refbegin|29em}}
* {{cite book|last=Jeffrey|first=David Lyle |author-link=|title=A Dictionary of Biblical Tradition in English Literature|url=https://books.google.com/books?id=zD6xVr1CizIC&pg=PA10|year=1992|publisher=Wm. B. Eerdmans |isbn=978-0-8028-3634-2}}
* {{cite book|last=Wright|first=Christopher J. H. |author-link=|title=The Mission of God's People: A Biblical Theology of the Church's Mission|url=https://books.google.com/books?id=G_2QnrMdwNQC&pg=PA72|year=2010|publisher=Zondervan |isbn=978-0-310-32303-7}}
{{refend}}<!-- PLEASE DO NOT REMOVE THIS TEMPLATE -->
[[श्रेणी:यहूदी धर्म]]
[[श्रेणी:ईसाई धर्म]]
[[श्रेणी:इस्लाम]]
[[श्रेणी:यहूदी लोग]]
{{reli-stub}}
{{bio-stub}}
09o2j4d7r4lkru3g29duyuqa2snkkzv
विकिपीडिया:आँकड़ा सभ/२०२६/अक्टूबर
4
101623
809136
808747
2026-10-28T19:21:32Z
NeechalBOT
7874
statistics
809136
wikitext
text/x-wiki
<!--- stats starts--->{{प्रयोगकर्ता:Neechalkaran/statnotice}}{| class="wikitable sortable" style="width:90%"
|-
! Date(Time)
! Pages
! Articles
! Edits
! Users
! Files
! Activeusers
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१-१०-२०२६
|Pages = 82297
|dPages = 6
|Articles = 9245
|dArticles = 1
|Edits = 802742
|dEdits = 45
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40778
|dUsers = 15
|Ausers = 40
|dAusers = -1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२-१०-२०२६
|Pages = 82299
|dPages = 2
|Articles = 9245
|dArticles = 0
|Edits = 802745
|dEdits = 3
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40779
|dUsers = 1
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =३-१०-२०२६
|Pages = 82299
|dPages = 0
|Articles = 9245
|dArticles = 0
|Edits = 802756
|dEdits = 11
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40787
|dUsers = 8
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =४-१०-२०२६
|Pages = 82298
|dPages = -1
|Articles = 9244
|dArticles = -1
|Edits = 802758
|dEdits = 2
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40792
|dUsers = 5
|Ausers = 42
|dAusers = 2
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =५-१०-२०२६
|Pages = 82298
|dPages = 0
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802762
|dEdits = 4
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40796
|dUsers = 4
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =६-१०-२०२६
|Pages = 82301
|dPages = 3
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802773
|dEdits = 11
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40804
|dUsers = 8
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =७-१०-२०२६
|Pages = 82301
|dPages = 0
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802774
|dEdits = 1
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40808
|dUsers = 4
|Ausers = 41
|dAusers = -1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =८-१०-२०२६
|Pages = 82305
|dPages = 4
|Articles = 9244
|dArticles = 0
|Edits = 802780
|dEdits = 6
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40817
|dUsers = 9
|Ausers = 41
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =९-१०-२०२६
|Pages = 82310
|dPages = 5
|Articles = 9245
|dArticles = 1
|Edits = 802849
|dEdits = 69
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40824
|dUsers = 7
|Ausers = 41
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१०-१०-२०२६
|Pages = 82313
|dPages = 3
|Articles = 9246
|dArticles = 1
|Edits = 802855
|dEdits = 6
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40831
|dUsers = 7
|Ausers = 42
|dAusers = 1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =११-१०-२०२६
|Pages = 82313
|dPages = 0
|Articles = 9246
|dArticles = 0
|Edits = 802862
|dEdits = 7
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40833
|dUsers = 2
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१२-१०-२०२६
|Pages = 82314
|dPages = 1
|Articles = 9246
|dArticles = 0
|Edits = 802873
|dEdits = 11
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40840
|dUsers = 7
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१३-१०-२०२६
|Pages = 82316
|dPages = 2
|Articles = 9247
|dArticles = 1
|Edits = 802889
|dEdits = 16
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40842
|dUsers = 2
|Ausers = 40
|dAusers = -2
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१४-१०-२०२६
|Pages = 82319
|dPages = 3
|Articles = 9249
|dArticles = 2
|Edits = 802912
|dEdits = 23
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40846
|dUsers = 4
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१५-१०-२०२६
|Pages = 82329
|dPages = 10
|Articles = 9257
|dArticles = 8
|Edits = 802954
|dEdits = 42
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40853
|dUsers = 7
|Ausers = 40
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१६-१०-२०२६
|Pages = 82349
|dPages = 20
|Articles = 9259
|dArticles = 2
|Edits = 803125
|dEdits = 171
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40857
|dUsers = 4
|Ausers = 41
|dAusers = 1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१७-१०-२०२६
|Pages = 82355
|dPages = 6
|Articles = 9264
|dArticles = 5
|Edits = 803187
|dEdits = 62
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40861
|dUsers = 4
|Ausers = 41
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१८-१०-२०२६
|Pages = 82367
|dPages = 12
|Articles = 9272
|dArticles = 8
|Edits = 803224
|dEdits = 37
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40871
|dUsers = 10
|Ausers = 41
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =१९-१०-२०२६
|Pages = 82385
|dPages = 18
|Articles = 9284
|dArticles = 12
|Edits = 803758
|dEdits = 534
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40873
|dUsers = 2
|Ausers = 43
|dAusers = 2
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२०-१०-२०२६
|Pages = 82400
|dPages = 15
|Articles = 9294
|dArticles = 10
|Edits = 803975
|dEdits = 217
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40877
|dUsers = 4
|Ausers = 43
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२१-१०-२०२६
|Pages = 82417
|dPages = 17
|Articles = 9305
|dArticles = 11
|Edits = 804262
|dEdits = 287
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40882
|dUsers = 5
|Ausers = 43
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२२-१०-२०२६
|Pages = 82438
|dPages = 21
|Articles = 9310
|dArticles = 5
|Edits = 804337
|dEdits = 75
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40893
|dUsers = 11
|Ausers = 42
|dAusers = -1
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२३-१०-२०२६
|Pages = 82466
|dPages = 28
|Articles = 9320
|dArticles = 10
|Edits = 804577
|dEdits = 240
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40901
|dUsers = 8
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२४-१०-२०२६
|Pages = 82495
|dPages = 29
|Articles = 9336
|dArticles = 16
|Edits = 804956
|dEdits = 379
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40905
|dUsers = 4
|Ausers = 42
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२५-१०-२०२६
|Pages = 82501
|dPages = 6
|Articles = 9342
|dArticles = 6
|Edits = 805462
|dEdits = 506
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40910
|dUsers = 5
|Ausers = 37
|dAusers = -5
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२६-१०-२०२६
|Pages = 82510
|dPages = 9
|Articles = 9346
|dArticles = 4
|Edits = 805534
|dEdits = 72
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40914
|dUsers = 4
|Ausers = 37
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२७-१०-२०२६
|Pages = 82519
|dPages = 9
|Articles = 9351
|dArticles = 5
|Edits = 805649
|dEdits = 115
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40921
|dUsers = 7
|Ausers = 37
|dAusers = 0
}}
{{User:Neechalkaran/template/daily
|Date =२८-१०-२०२६
|Pages = 82527
|dPages = 8
|Articles = 9355
|dArticles = 4
|Edits = 806043
|dEdits = 394
|Files = 54
|dFiles = 0
|Users = 40928
|dUsers = 7
|Ausers = 35
|dAusers = -2
}}
<!---Place new stats here--->
|}
<!--- stats ends--->
0ap1u7wt7chx2dawhh0ripwkm7w5abm
सोलिस्टिस
0
101781
809066
807689
2026-10-28T13:21:41Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809066
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|अयनांत|भ्रमित न होखल जाय आ अयनांश|अयनांश}}
'''अयनांत''' भा '''सोलिस्टिस''' ({{Langx|en|solstice}}) ऊ समय ह, जब आकाशीय गोला (celestial Sphere) पर [[सुरुज]] के आभासी पथ के सबसे उत्तरी भा सबसे दक्खिनी बिंदु पर पहुँचे के स्थिति बने ला। ई स्थिति आकाशीय विषुवत रेखा (celestial equator) के सापेक्ष होला। हर साल दू गो अयनांत होलें—लगभग 20 से 22 जून के बीच आ 20 से 22 दिसंबर के बीच। कई देसन में साल के ऋतुअन के निर्धारण सोलिस्टिस आ विषुव ([[इक्विनॉक्स]]) के आधार पर कइल जाला।
‘सोलिस्टिस’ शब्द के इस्तेमाल व्यापक अर्थ में ओह दिन खातिर भी कइल जा सकेला, जवना दिन ई घटना घटेला। [[भूमध्य रेखा]] भा [[ध्रुव|ध्रुवन]] के बहुत नजदीक ना स्थित जगहन पर दिन के उजियारा के अवधि सभसे लमहर आ सभसे छोट होखे वाला तारीख क्रम से [[गर्मी के अयनांत]] आ [[जाड़ा के अयनांत]] कहाला। सोलिस्टिस के तारीख के लेके उत्तरी आ दक्खिनी गोलार्ध के बीच भ्रम से बचे खातिर [[जून सोलिस्टिस]] (June Solstice) आ [[दिसंबर सोलिस्टिस]] (December Solstice) जइसन शब्दन के इस्तेमाल कइल जाला। ई नाँव ओह महीना के आधार पर रखल गइल बा, जवना में हर साल सोलिस्टिस होला।
[[श्रेणी:खगोलिकी]]
{{astronomy-stub}}
ivmp3rnjj3id714w273uspdtjo6aeex
2026
0
101816
808856
807942
2026-10-28T12:15:06Z
SM7Bot
7808
/* top */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808856
wikitext
text/x-wiki
{{Year article header|2026}}
साल के शुरुआती दौर में अमेरिका महादीप आ मध्य पूर्व में हथियारबंद संघर्ष अउरी तेज हो गइलें। जनवरी में [[अमेरिका]] [[वेनेजुएला]] में एगो सैन्य अभियान चलवलस, जवना में ओह समय के राष्ट्रपति [[निकोलस मादुरो]] के पकड़ लिहल गइल। एकरा बाद वेनेजुएला से तेल के निर्यात पर नाकाबंदी लगा दिहल गइल, जेकरा चलते [[क्यूबा]] में संकट अउरी गहिरा गइल। [[सीरिया]] में सरकार के एगो सैन्य अभियान के चलते सीरियाई डेमोक्रेटिक फोर्सेज के आखिरकार सीरियाई सेना में शामिल कर लिहल गइल। एहसे रोजावा क्रांति के अंत हो गइल। [[यमन]] में सरकार के जवाबी सैन्य अभियान के चलते सदर्न ट्रांजिशनल काउंसिल के पतन हो गइल। एकरा बाद [[हूती लोग]] कई गो सैन्य अभियान चलवलस, जवना में [[सऊदी अरब]] के हवाई अड्डन पर हमला भी शामिल रहे।
फरवरी में [[पाकिस्तान]], [[अफगानिस्तान]] पर हवाई हमला कइलस, जेकरा चलते दुनो देसन के बीच खुल्ला युद्ध शुरू हो गइल। [[ईरान]] में बिरोध प्रदर्शन पर अधिकारी लोग के सख्त कार्रवाई के जवाब में अमेरिका आ [[इजराइल]] फरवरी के आखिरी दौर में जुद्ध शुरू कइलें। एह युद्ध के शुरुआत सर्वोच्च नेता [[अली खामेनेई]] के हत्या से भइल। एकर नतीजा व्यापक आर्थिक संकट, ईंधन के कमी, खाड़ी के देसन पर जवाबी हमला, [[होर्मुज जलडमरू|होर्मुज जलडमरूमध्य]] के बंद होखल आ ईरान के नौसैनिक नाकाबंदी के रूप में सोझा आइल। एह दौरान [[इथियोपिया]] में चल रहल घरलू संघर्ष अउरी तेज हो गइल।
{{calendar}}
[[श्रेणी:2026| ]]
{{year-stub}}
dtatr1a61a9myzae9wt3vb5aqa22gn3
2027
0
101817
808857
807943
2026-10-28T12:15:13Z
SM7Bot
7808
/* होखे वाली घटना आ ईवेंट */ सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
808857
wikitext
text/x-wiki
{{Year article header|2027}}
== होखे वाली घटना आ ईवेंट ==
* [[2027 के भारतीय जनगणना]]
* [[2027 के भारतीय चुनाव]]
* [[2027 के उत्तर प्रदेश बिधानसभा चुनाव]]
{{calendar}}
[[श्रेणी:2027| ]]
{{year-stub}}
6wkofpcggx0m8q2gfj106nfjbv01h0d
अर्थ ऑब्जरवेशन सैटेलाइट
0
101834
809092
808095
2026-10-28T15:32:27Z
SM7Bot
7808
सफाई using [[Project:AWB|AWB]]
809092
wikitext
text/x-wiki
[[File:A-Train w-Time2013 Web.jpg|thumb|upright=1.40|Six Earth observation satellites comprising the [[ए-ट्रेन (सैटेलाइट कॉन्स्टेलेशन)|A-train]] satellite constellation as of 2014]]
'''अर्थ ऑब्जरवेशन सैटेलाइट''' ({{Langx|en|earth observation satellite}})) भा '''[[रिमोट सेंसिंग]] उपग्रह''' (remote sensing satellite) अइसन [[सैटेलाइट|आर्टिफिशियल सैटेलाइट]] होला, जेकर इस्तेमाल भा डिजाइन पृथ्वी के कक्षा (orbit) से पृथ्वी के अवलोकन (सेंसिंग) करे खातिर कइल जाला। एहमें जासूसी उपग्रह आ अइसन उपग्रह भी शामिल बाड़ें, जेकर इस्तेमाल सैन्य काम के बजाय पर्यावरण निगरानी, मौसम विज्ञान, मैपिंग (नक्शा बनावे) आ अइसने अउरी काम खातिर कइल जाला।
एहमें सबसे आम प्रकार '''अर्थ इमेजिंग सैटेलाइट''' (earth imaging satellite) के ह। ई [[सैटेलाइट इमेज]] के रूप में डेटा इकठ्ठा करे लें, जे [[हवाई फोटोग्राफ]] (aerial photographs) नियर होलें। हालाँकि, कुछ पृथ्वी अवलोकन उपग्रह बिना चित्र बनवले भी रिमोट सेंसिंग कर सके लें। एकर एगो प्रमुख उदाहरण [[जीएनएसएस रेडियो ऑकल्टेशन]] (GNSS radio occultation) बाटे।
अधिकतर रिमोटसेंसिंग सैटेलाइट सभ पृथिवी के निचली ऑर्बिट (लो अर्थ ऑर्बिट), [[पोलर ऑर्बिट|पोलर]] सन-स्निक्रोनस ऑर्बिट (ध्रुवीय सूर्य-समकालिक कक्षा) में काम करें लें जवना से कि नगीचे से पृथिवी के हिस्सन के तस्वीर (इमेज) भा डेटा लिहल जा सके। एकरा बिपरीत [[मौसम बिज्ञान]] में इस्तेमाल होखे वाला सैटेलाइट सभ ऊपरी जियो-सिंक्रोनस (भूस्थिर कक्षा) में रहे लें जवना से कि ऊ हमेसा एकही जगह से लगातार कुछ-कुछ समय पर मौसम संबंधी डेटा भेजत रहे लें।
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:अर्थ ऑब्जरवेशन सैटेलाइट| ]]
[[श्रेणी:रिमोट सेंसिंग|सैटेलाइट]]
[[श्रेणी:सैटेलाइट]]
{{Geo-term-stub}}
krj66l43fkcp6g2oad5ttoudeqkvgnj
मोक्षदा एकादशी
0
101866
808962
808798
2026-10-28T13:01:18Z
SM7
3953
+विकिकड़ी जोड़ल गइल
808962
wikitext
text/x-wiki
'''मोक्षदा एकादशी''' [[हिंदू धर्म]] के माने वाला लोगन खाती एगो पबित्र [[तिथि]] ह। ई [[हिंदू पतरा]] के महीना [[अगहन]] (मार्गशीर्ष) के [[शुक्ल पक्ष]] के 11वाँ तिथी, यानी [[एकादशी]] के पड़े ला। ई समय ग्रेगरी कलेंडर के हिसाब से नवंबर-दिसंबर के बीच पड़े ला। हिंदू लोग, खासकर [[वैष्णव लोग]], [[कृष्ण|भगवान कृष्ण]] के सम्मान में 24 घंटा के उपास (बरत) रखे लें। कृष्ण, [[विष्णु|भगवान विष्णु]] के एगो अवतार हउवें।
मोक्षदा एकादशी पाप से मुक्ति पावे आ मृत्यु के बाद [[मोक्ष]] हासिल करे खातिर भगवान विष्णु के पूजा-अर्चना करे के शुभ दिन ह। एकरा संगहीं एही दिने [[गीता जयंती]] मनावल जाला। मान्यता के अनुसार, एही दिन भगवान कृष्ण [[महाभारत]] में [[अर्जुन]] के पवित्र ग्रंथ [[भगवद्गीता]] के उपदेश दिहले रहलें। भगवद्गीता में 700 श्लोक बाड़ें। ई कुरुक्षेत्र में पांडव आ उनका चचेरा भाई कौरव लोग के बीच महाभारत के निर्णायक युद्ध शुरू होखे से ठीक पहिले दिहल गइल उपदेश के वर्णन करे ला। एह ग्रंथ में [[हिंदू दर्शन]] के कई तरह के विचारन पर चर्चा कइल गइल बा।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[गीता जयंती]]
* [[पुत्रदा एकादशी]]
{{हिंदू-आधार}}
{{festival-stub}}
anw050fc54kihhohlqee3s4ufpdh50z
808963
808962
2026-10-28T13:01:47Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:अगहन महीना के तिहुआर]] जोड़ल गइल
808963
wikitext
text/x-wiki
'''मोक्षदा एकादशी''' [[हिंदू धर्म]] के माने वाला लोगन खाती एगो पबित्र [[तिथि]] ह। ई [[हिंदू पतरा]] के महीना [[अगहन]] (मार्गशीर्ष) के [[शुक्ल पक्ष]] के 11वाँ तिथी, यानी [[एकादशी]] के पड़े ला। ई समय ग्रेगरी कलेंडर के हिसाब से नवंबर-दिसंबर के बीच पड़े ला। हिंदू लोग, खासकर [[वैष्णव लोग]], [[कृष्ण|भगवान कृष्ण]] के सम्मान में 24 घंटा के उपास (बरत) रखे लें। कृष्ण, [[विष्णु|भगवान विष्णु]] के एगो अवतार हउवें।
मोक्षदा एकादशी पाप से मुक्ति पावे आ मृत्यु के बाद [[मोक्ष]] हासिल करे खातिर भगवान विष्णु के पूजा-अर्चना करे के शुभ दिन ह। एकरा संगहीं एही दिने [[गीता जयंती]] मनावल जाला। मान्यता के अनुसार, एही दिन भगवान कृष्ण [[महाभारत]] में [[अर्जुन]] के पवित्र ग्रंथ [[भगवद्गीता]] के उपदेश दिहले रहलें। भगवद्गीता में 700 श्लोक बाड़ें। ई कुरुक्षेत्र में पांडव आ उनका चचेरा भाई कौरव लोग के बीच महाभारत के निर्णायक युद्ध शुरू होखे से ठीक पहिले दिहल गइल उपदेश के वर्णन करे ला। एह ग्रंथ में [[हिंदू दर्शन]] के कई तरह के विचारन पर चर्चा कइल गइल बा।
{{clear}}
== इहो देखल जाय ==
* [[गीता जयंती]]
* [[पुत्रदा एकादशी]]
{{हिंदू-आधार}}
{{festival-stub}}
[[श्रेणी:अगहन महीना के तिहुआर]]
140zu7af05cbj0lw64ffuh96z75hyr9
गीता जयंती
0
101868
808959
2026-10-28T12:57:28Z
SM7
3953
नया आधार लेख
808959
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox recurring event
| image = Geeta jayanti.jpg
| caption = Heavy Rush On [[Gita Mahotsav]] 2025 At [[Brahma Sarovar]]
| nickname = Gita Jayanti
| date = 22 December 2023 <br/>11 December 2024 <br/>1 December 2025
| location = [[Kurukshetra]] Haryana, India
}}
'''गीता जयंती''' ({{Langx|en|Gita Jayanti}}) चाहे '''गीता महोत्सव''' ({{Langx|en|Gita Mahotsav}}), [[मोक्षदा एकादशी]] के पड़े वाला हिंदू धर्म के एगो पर्व ह। मानल जाला कि एही दिन [[कुरुक्षेत्र]] के लड़ाई के मैदान में [[अर्जुन]] आ [[कृष्ण|भगवान कृष्ण]] के बीच [[गीता|भगवद्गीता]] के संवाद भइल रहे।
ई [[हिंदू कैलेंडर]] के चंद्र महीना मार्गशीर्ष ([[अगहन]]) के अँजोर पाख के [[एकादशी]] तिथी, मने की चंद्रमा के बढ़त अवस्था के 11वाँ दिन मनावल जाला। ई आमतौर पर अंग्रेजी कलेंडर के हिसाब से [[नवंबर]]-[[दिसंबर]] के बीच पड़े ला।
{{hinduism-stub}}
{{festival-stub}}
ry8ozm3amk09425jz4xioehyo23g2ph
808960
808959
2026-10-28T12:58:43Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:अगहन महीना के तिहुआर]] जोड़ल गइल
808960
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox recurring event
| image = Geeta jayanti.jpg
| caption = Heavy Rush On [[Gita Mahotsav]] 2025 At [[Brahma Sarovar]]
| nickname = Gita Jayanti
| date = 22 December 2023 <br/>11 December 2024 <br/>1 December 2025
| location = [[Kurukshetra]] Haryana, India
}}
'''गीता जयंती''' ({{Langx|en|Gita Jayanti}}) चाहे '''गीता महोत्सव''' ({{Langx|en|Gita Mahotsav}}), [[मोक्षदा एकादशी]] के पड़े वाला हिंदू धर्म के एगो पर्व ह। मानल जाला कि एही दिन [[कुरुक्षेत्र]] के लड़ाई के मैदान में [[अर्जुन]] आ [[कृष्ण|भगवान कृष्ण]] के बीच [[गीता|भगवद्गीता]] के संवाद भइल रहे।
ई [[हिंदू कैलेंडर]] के चंद्र महीना मार्गशीर्ष ([[अगहन]]) के अँजोर पाख के [[एकादशी]] तिथी, मने की चंद्रमा के बढ़त अवस्था के 11वाँ दिन मनावल जाला। ई आमतौर पर अंग्रेजी कलेंडर के हिसाब से [[नवंबर]]-[[दिसंबर]] के बीच पड़े ला।
{{hinduism-stub}}
{{festival-stub}}
[[श्रेणी:अगहन महीना के तिहुआर]]
stuzu3dl1aqmq0farcw40en993a1koq
निरंजनी पंथ
0
101869
809004
2026-10-28T13:10:07Z
SM7
3953
नया
809004
wikitext
text/x-wiki
'''निरंजनी पंथ''' भा '''निरंजनी संप्रदाय''', [[हिंदू धर्म]] के एगो संप्रदाय ह। एहमें गृहस्थ, साधु-संन्यासी आ संत-कवि शामिल बाड़ें। एह संप्रदाय के विकास सोरहवीं सदी के आखिरी आ सत्रहवीं सदी के सुरुआती दौर में [[राजस्थान]] में भइल। सत्रहवीं सदी के दुसरका आधा आ अठारहवीं सदी में एकर प्रभाव अउरी बढ़ल।
एह संप्रदाय के लिखित उपदेश में [[निर्गुण ब्रह्म]] आ [[योग]] से जुड़ल शिक्षा शामिल बा। एह पर [[वैष्णव परंपरा]] के भी प्रभाव बा। ई निर्गुण भक्ति के संत परंपरा ह, जवना में मुख्य रूप से [[राम]] आ [[सीता]] के भी उपासना कइल जाला। राजस्थान के [[सीकर]] एह संप्रदाय के परंपरागत केंद्र ह। वर्तमान में एकर मठवासी केंद्र राजस्थान के डीडवाना में स्थित गढ़ा धाम ह।
{{hinduism-stub}}
r3o6kfpfmoa3nw1omr6xxi1fnkowz9c
809019
809004
2026-10-28T13:11:49Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा +[[श्रेणी:हिंदू संप्रदाय]]; +[[श्रेणी:हिंदू आंदोलन अउरी संगठन]]
809019
wikitext
text/x-wiki
'''निरंजनी पंथ''' भा '''निरंजनी संप्रदाय''', [[हिंदू धर्म]] के एगो संप्रदाय ह। एहमें गृहस्थ, साधु-संन्यासी आ संत-कवि शामिल बाड़ें। एह संप्रदाय के विकास सोरहवीं सदी के आखिरी आ सत्रहवीं सदी के सुरुआती दौर में [[राजस्थान]] में भइल। सत्रहवीं सदी के दुसरका आधा आ अठारहवीं सदी में एकर प्रभाव अउरी बढ़ल।
एह संप्रदाय के लिखित उपदेश में [[निर्गुण ब्रह्म]] आ [[योग]] से जुड़ल शिक्षा शामिल बा। एह पर [[वैष्णव परंपरा]] के भी प्रभाव बा। ई निर्गुण भक्ति के संत परंपरा ह, जवना में मुख्य रूप से [[राम]] आ [[सीता]] के भी उपासना कइल जाला। राजस्थान के [[सीकर]] एह संप्रदाय के परंपरागत केंद्र ह। वर्तमान में एकर मठवासी केंद्र राजस्थान के डीडवाना में स्थित गढ़ा धाम ह।
[[श्रेणी:हिंदू संप्रदाय]]
[[श्रेणी:हिंदू आंदोलन अउरी संगठन]]
{{hinduism-stub}}
524drfz6kyosixit90bg4a2ibw7egne
प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Singh4391
3
101870
809071
2026-10-28T13:44:40Z
नया सदस्य स्वागतकर्ता
6624
Adding [[Welcome|welcome message]] to new user's talk page
809071
wikitext
text/x-wiki
{| id="GeoPort-upper" width="100%" cellpadding="5" cellspacing="6" style="background:#FFFAFF; text-align: justify; border-style:ridge; border-width:1px; border-color:#A9A9A9;"
|-
|<div style="display:inline-block;margin-top:.1em; text-align:right; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;"><big>Welcome! स्वागतम्!</big> [[File:Crystal Clear app ksmiletris.png|25px]] </div>
राउर बहुत-बहुत स्वागत बा '''{{BASEPAGENAME}}''' जी ! {{#if: | {{{1}}} | }}<br/>
<div style="float:right; <!--background:#F5F5DC;--> width:30%">
<!-- दाहिना साइडबार -->
{| border="5" cellspacing="10" cellpadding="5" height="50" align=center border=0 style="background: transparent"
|-
| <big>'''ई जरूर पढ़ल जाय:'''</big>
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:विकिपीडिया का ना हवे|विकिपीडिया का ना हवे?]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:भोजपुरी में कइसे टाइप करब?|भोजपुरी में टाइपिंग]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:सत्यापन जोग|प्रमाणित बात लिखीं]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[मदद:फुटनोट|संदर्भ कइसे जोड़ीं?]]
|-
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 1px #FFFFFF; padding:10px 20px;" | [[विकिपीडिया:नीति अउरी दिसानिर्देस|विकिनीति आ निर्देश]]
|}</div>
<!-- मुख्य पाठ -->
'''{{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }} जी''',
एह समय रउँआ [[विकिमीडिया फाउन्डेशन]] के परियोजना [[भोजपुरी]] [[विकिपीडिया]] पर बाड़ीं। भोजपुरी विकिपीडिया एगो मुक्त डिजिटल [[ज्ञानकोश]] हवे, जेवन अइसन भइया-बहिनी लोग मिल के लिखले बा जे ज्ञान बाँटे में बिस्वास करत बाटे। एह समय ए परियोजना में [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFUSERS}} सदस्य]] लोग शामिल बाटे। ई बहुते खुशी क बाति बा कि रउँओं ए में शामिल हो गइल बाड़ीं।
* पहिले से बनल [[विकिपीडिया:लेख|लेखवन]] में कौनो संपादन खाली टेस्ट करे खातिर मत करीं। कौनों तरह के परीक्षण <small>(प्रयोग या टेस्टिंग)</small> [[विकिपीडिया:अभ्यास पन्ना|अभ्यास पन्ना]] या [[Special:MyPage/sandbox|अपना अभ्यास पन्ना]] पर करीं।
* [[विकिपीडिया:आपन परिचय कइसे देईं?|आपन परिचय]] आप संछेप में [[प्रयोगकर्ता:{{BASEPAGENAME}}|अपना सदस्य पन्ना]] पर दे सकत बानी। बहुत पर्सनल बात इहाँ मत लिखीं, न कौनों परचार वाली बात लिखीं। अपने खुद के बारे में लेख मत बनाईं।
* दुसरा [[विकिपीडिया:चौपाल |सदस्य लोगन से बात]] करत समय, [[मदद:वार्ता पन्ना|बातचीत पन्ना]] पर सनेसा लिखले की बाद आपन [[विकिपीडिया:दसखत|दसखत]] <small>(हस्ताक्षर)</small> जरूर करीं। एकरा खातिर अंत में चार गो टेढ़का डैश (<nowiki>~~~~</nowiki>) लिख देंईं या टूलबार में [[File:Insert-signature2.svg|link=|alt=]] पर क्लिक करीं।
* मदद चाहत होखीं त विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:मदद|मदद पन्ना]] पर जाईं।
<!-- फुटर के कड़ी सभ -->
सीखे-समझे खातिर कुछ अउरी कड़ी नीचे दिहल जात बाटे:
{| border="5" cellspacing="1" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent"
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 10px;" | [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|शुरू से सीखीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[मदद:संपादन|संपादन सीखीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:नया लेख कइसे सुरू करीं?|नया लेख]]
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:अइसन लेख मना बाटे|लेख मनाहीं]]
|
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:पंचशील|पंचशील]]
| style="background-color:#FFFFFF; border: solid 2px #F2BDCD; padding:1px 20px;" | [[विकिपीडिया:समुदाय पोर्टल|सदस्य समाज पन्ना]]
|}
|}
-- [[प्रयोगकर्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|नया सदस्य स्वागतकर्ता]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:नया सदस्य स्वागतकर्ता|बात करीं]]) 13:44, 28 अक्टूबर 2026 (UTC)
m1f7ysgytkvzw2qzuo97lvq2y3epqbc
कबीर पंथ
0
101871
809073
2026-10-28T15:19:44Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
809073
wikitext
text/x-wiki
'''कबीर पंथ''' भा '''कबीरपंथ''' संत मत के एगो संप्रदाय आ दर्शन ह, जे पंद्रहवीं सदी के संत आ कवि [[कबीर|कबीरदास]] के शिक्षा पर आधारित बा। एहमें कबीर के [[गुरु]] के रूप में मान के उनकर [[भक्ति]] के मुक्ति पावे के एगो माध्यम मानल जाला।
कबीर पंथ के अनुयायी अलग-अलग धार्मिक पृष्ठभूमि से आवेलें, काहें कि कबीर धर्म बदले के प्रचार ना कइले रहलें, बल्कि अलग-अलग धर्मन के सीमितता पर प्रकाश डालले रहलें। कुछ विद्वान लोग के अनुसार, ई परंपरा [[हिंदू धर्म]] के [[वैष्णव संप्रदाय]] से जुड़ल बा, जवना पर [[सूफ़ी मत|सूफी विचारधारा]] आ सार्वभौमिकता के भी प्रभाव बा। कबीर के सम्मान में उनकर अनुयायी [[कबीर जयंती]] मनावेलें।
7huucau7iztcfqjx0cgqferxz0qiy9g
809076
809073
2026-10-28T15:24:13Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा +[[श्रेणी:सूफ़ी मत]]; +[[श्रेणी:हिंदू धर्म आ इस्लाम]]
809076
wikitext
text/x-wiki
'''कबीर पंथ''' भा '''कबीरपंथ''' संत मत के एगो संप्रदाय आ दर्शन ह, जे पंद्रहवीं सदी के संत आ कवि [[कबीर|कबीरदास]] के शिक्षा पर आधारित बा। एहमें कबीर के [[गुरु]] के रूप में मान के उनकर [[भक्ति]] के मुक्ति पावे के एगो माध्यम मानल जाला।
कबीर पंथ के अनुयायी अलग-अलग धार्मिक पृष्ठभूमि से आवेलें, काहें कि कबीर धर्म बदले के प्रचार ना कइले रहलें, बल्कि अलग-अलग धर्मन के सीमितता पर प्रकाश डालले रहलें। कुछ विद्वान लोग के अनुसार, ई परंपरा [[हिंदू धर्म]] के [[वैष्णव संप्रदाय]] से जुड़ल बा, जवना पर [[सूफ़ी मत|सूफी विचारधारा]] आ सार्वभौमिकता के भी प्रभाव बा। कबीर के सम्मान में उनकर अनुयायी [[कबीर जयंती]] मनावेलें।
[[श्रेणी:सूफ़ी मत]]
[[श्रेणी:हिंदू धर्म आ इस्लाम]]
0jk740pswsnsdr8h9n5dic4yjllr38s
809077
809076
2026-10-28T15:24:43Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:हिंदू संप्रदाय]] जोड़ल गइल
809077
wikitext
text/x-wiki
'''कबीर पंथ''' भा '''कबीरपंथ''' संत मत के एगो संप्रदाय आ दर्शन ह, जे पंद्रहवीं सदी के संत आ कवि [[कबीर|कबीरदास]] के शिक्षा पर आधारित बा। एहमें कबीर के [[गुरु]] के रूप में मान के उनकर [[भक्ति]] के मुक्ति पावे के एगो माध्यम मानल जाला।
कबीर पंथ के अनुयायी अलग-अलग धार्मिक पृष्ठभूमि से आवेलें, काहें कि कबीर धर्म बदले के प्रचार ना कइले रहलें, बल्कि अलग-अलग धर्मन के सीमितता पर प्रकाश डालले रहलें। कुछ विद्वान लोग के अनुसार, ई परंपरा [[हिंदू धर्म]] के [[वैष्णव संप्रदाय]] से जुड़ल बा, जवना पर [[सूफ़ी मत|सूफी विचारधारा]] आ सार्वभौमिकता के भी प्रभाव बा। कबीर के सम्मान में उनकर अनुयायी [[कबीर जयंती]] मनावेलें।
[[श्रेणी:सूफ़ी मत]]
[[श्रेणी:हिंदू धर्म आ इस्लाम]]
[[श्रेणी:हिंदू संप्रदाय]]
5cpqx5tl3oeaqfckkrz433sxq4yr67v
809078
809077
2026-10-28T15:25:56Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:रहस्यवाद]] जोड़ल गइल
809078
wikitext
text/x-wiki
'''कबीर पंथ''' भा '''कबीरपंथ''' संत मत के एगो संप्रदाय आ दर्शन ह, जे पंद्रहवीं सदी के संत आ कवि [[कबीर|कबीरदास]] के शिक्षा पर आधारित बा। एहमें कबीर के [[गुरु]] के रूप में मान के उनकर [[भक्ति]] के मुक्ति पावे के एगो माध्यम मानल जाला।
कबीर पंथ के अनुयायी अलग-अलग धार्मिक पृष्ठभूमि से आवेलें, काहें कि कबीर धर्म बदले के प्रचार ना कइले रहलें, बल्कि अलग-अलग धर्मन के सीमितता पर प्रकाश डालले रहलें। कुछ विद्वान लोग के अनुसार, ई परंपरा [[हिंदू धर्म]] के [[वैष्णव संप्रदाय]] से जुड़ल बा, जवना पर [[सूफ़ी मत|सूफी विचारधारा]] आ सार्वभौमिकता के भी प्रभाव बा। कबीर के सम्मान में उनकर अनुयायी [[कबीर जयंती]] मनावेलें।
[[श्रेणी:सूफ़ी मत]]
[[श्रेणी:हिंदू धर्म आ इस्लाम]]
[[श्रेणी:हिंदू संप्रदाय]]
[[श्रेणी:रहस्यवाद]]
7meqbn9fravo838kdncxb2318bvndr3
809100
809078
2026-10-28T15:36:59Z
SM7
3953
[[User:SM7/stubsorter|Stubsorter]] के मदद से {{Reli-stub}} जोड़ल गइल।
809100
wikitext
text/x-wiki
'''कबीर पंथ''' भा '''कबीरपंथ''' संत मत के एगो संप्रदाय आ दर्शन ह, जे पंद्रहवीं सदी के संत आ कवि [[कबीर|कबीरदास]] के शिक्षा पर आधारित बा। एहमें कबीर के [[गुरु]] के रूप में मान के उनकर [[भक्ति]] के मुक्ति पावे के एगो माध्यम मानल जाला।
कबीर पंथ के अनुयायी अलग-अलग धार्मिक पृष्ठभूमि से आवेलें, काहें कि कबीर धर्म बदले के प्रचार ना कइले रहलें, बल्कि अलग-अलग धर्मन के सीमितता पर प्रकाश डालले रहलें। कुछ विद्वान लोग के अनुसार, ई परंपरा [[हिंदू धर्म]] के [[वैष्णव संप्रदाय]] से जुड़ल बा, जवना पर [[सूफ़ी मत|सूफी विचारधारा]] आ सार्वभौमिकता के भी प्रभाव बा। कबीर के सम्मान में उनकर अनुयायी [[कबीर जयंती]] मनावेलें।
[[श्रेणी:सूफ़ी मत]]
[[श्रेणी:हिंदू धर्म आ इस्लाम]]
[[श्रेणी:हिंदू संप्रदाय]]
[[श्रेणी:रहस्यवाद]]
{{Reli-stub}}
jcqw1hapt7is1ssmtnszz14xvfoclua
सूफ़ी मत
0
101872
809074
2026-10-28T15:22:52Z
SM7
3953
पन्ना [[सूफीवाद]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
809074
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[सूफीवाद]]
qepxl3vz5mhyxhbp9wo50uvwbvdc3yf
809075
809074
2026-10-28T15:23:08Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from alternative name|R from alternative name]]}} tag to redirect
809075
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[सूफीवाद]]
{{Redirect category shell|
{{R from alternative name}}
}}
he7xsa0bhnmzawgclsspwar4b5vkprv
कबीरपंथ
0
101873
809098
2026-10-28T15:35:07Z
SM7
3953
पन्ना [[कबीर पंथ]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
809098
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[कबीर पंथ]]
o11k6j7e83ct0v7qypg4kbsazpxzvow
809099
809098
2026-10-28T15:35:26Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from alternative spelling|R from alternative spelling]]}} tag to redirect
809099
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[कबीर पंथ]]
{{Redirect category shell|
{{R from alternative spelling}}
}}
hljqx2c17sykuhqyg71y8ztbmn6nbk9
लार्ज लैंगुएज मॉडल
0
101875
809142
2026-10-29T03:10:22Z
SM7
3953
पन्ना [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
809142
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]]
h5tjvg36kmu3qgeh70cu5d3ugwslh4u
809143
809142
2026-10-29T03:10:32Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from alternative spelling|R from alternative spelling]]}} tag to redirect
809143
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]]
{{Redirect category shell|
{{R from alternative spelling}}
}}
ogztq6sl4lz6of61tlwlbnuvyohyllx
गूगल जेमिनी
0
101876
809144
2026-10-29T03:11:02Z
SM7
3953
पन्ना [[गूगल जेमिनाई]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
809144
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[गूगल जेमिनाई]]
aw3bidrvj0if9ho13x0zie5igxz7516
809145
809144
2026-10-29T03:11:10Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from alternative spelling|R from alternative spelling]]}} tag to redirect
809145
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[गूगल जेमिनाई]]
{{Redirect category shell|
{{R from alternative spelling}}
}}
dqnlrz1jzvliygv2w2n46xd8tevztaz
नॉलेज वर्कर
0
101877
809146
2026-10-29T03:14:59Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
809146
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''नॉलेज वर्कर''' ({{Langx|en|Knowledge Worker}}) अइसन काम करे वाला व्यक्ति होला, जेकर मुख्य पूँजी ओकर खुद के ज्ञान आ विशेषज्ञता होला। अइसन पेशेवर लोग में [[इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] (ICT) के विशेषज्ञ, डॉक्टर, फार्मासिस्ट, आर्किटेक्ट, इंजीनियर, गणितज्ञ, वैज्ञानिक, डिजाइनर, पब्लिक अकाउंटेंट, वकील, लाइब्रेरियन, आर्काइविस्ट, एडिटर आ अकादमिक लोग शामिल बाड़ें। एह लोग के काम मुख्य रूप से सोच-विचार आ ज्ञान के इस्तेमाल पर आधारित होला; मने की ई अइसन लोग हवे जे लोग अपना "ज्ञान आ बौद्धिक क्षमता" के इस्तेमाल करके रोजी-रोटी कमावे लें।
{{clear}}
[[श्रेणी:ज्ञान]]
fq0cz6c016777talk91pvcsvak3rlvc
809147
809146
2026-10-29T03:15:34Z
SM7
3953
संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल
809147
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''नॉलेज वर्कर''' ({{Langx|en|Knowledge Worker}}) अइसन काम करे वाला व्यक्ति होला, जेकर मुख्य पूँजी ओकर खुद के ज्ञान आ विशेषज्ञता होला। अइसन पेशेवर लोग में [[इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] (ICT) के विशेषज्ञ, डॉक्टर, फार्मासिस्ट, आर्किटेक्ट, इंजीनियर, गणितज्ञ, वैज्ञानिक, डिजाइनर, पब्लिक अकाउंटेंट, वकील, लाइब्रेरियन, आर्काइविस्ट, एडिटर आ अकादमिक लोग शामिल बाड़ें। एह लोग के काम मुख्य रूप से सोच-विचार आ ज्ञान के इस्तेमाल पर आधारित होला; मने की ई अइसन लोग हवे जे लोग अपना "ज्ञान आ बौद्धिक क्षमता" के इस्तेमाल करके रोजी-रोटी कमावे लें।<ref name="Davenport2005">{{cite book|last=Davenport|first=Thomas H.|title=Thinking For A Living: How to Get Better Performance and Results From Knowledge Workers|year=2005|publisher=Harvard Business School Press|location=Boston|isbn=1-59139-423-6|url=https://archive.org/details/thinkingforlivin00dave}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:ज्ञान]]
8yaec840kcggkwdsqyh7pr79k9hhttz
809148
809147
2026-10-29T03:16:19Z
SM7
3953
संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल, सुधार कइल गइल
809148
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''नॉलेज वर्कर''' ({{Langx|en|knowledge worker}}) अइसन काम करे वाला व्यक्ति होला, जेकर मुख्य पूँजी ओकर खुद के ज्ञान आ विशेषज्ञता होला। अइसन पेशेवर लोग में [[इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] (ICT) के विशेषज्ञ, डॉक्टर, फार्मासिस्ट, आर्किटेक्ट, इंजीनियर, गणितज्ञ, वैज्ञानिक, डिजाइनर, पब्लिक अकाउंटेंट, वकील, लाइब्रेरियन, आर्काइविस्ट, एडिटर आ अकादमिक लोग शामिल बाड़ें।<ref>{{cite journal |last1=Materska |first1=Katarzyna |title=Librarians in the knowledge age |journal=New Library World |date=2004 |volume=105 |issue=3/4 |pages=142–148 |doi=10.1108/03074800410526776}}</ref> एह लोग के काम मुख्य रूप से सोच-विचार आ ज्ञान के इस्तेमाल पर आधारित होला; मने की ई अइसन लोग हवे जे लोग अपना "ज्ञान आ बौद्धिक क्षमता" के इस्तेमाल करके रोजी-रोटी कमावे लें।<ref name="Davenport2005">{{cite book|last=Davenport|first=Thomas H.|title=Thinking For A Living: How to Get Better Performance and Results From Knowledge Workers|year=2005|publisher=Harvard Business School Press|location=Boston|isbn=1-59139-423-6|url=https://archive.org/details/thinkingforlivin00dave}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:ज्ञान]]
9jw6ail3zq1iz8ffq6ic0ugiesupwq9
809149
809148
2026-10-29T03:17:21Z
SM7
3953
बाहरी कड़ी जोड़ल गइल
809149
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
'''नॉलेज वर्कर''' ({{Langx|en|knowledge worker}}) अइसन काम करे वाला व्यक्ति होला, जेकर मुख्य पूँजी ओकर खुद के ज्ञान आ विशेषज्ञता होला। अइसन पेशेवर लोग में [[इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] (ICT) के विशेषज्ञ, डॉक्टर, फार्मासिस्ट, आर्किटेक्ट, इंजीनियर, गणितज्ञ, वैज्ञानिक, डिजाइनर, पब्लिक अकाउंटेंट, वकील, लाइब्रेरियन, आर्काइविस्ट, एडिटर आ अकादमिक लोग शामिल बाड़ें।<ref>{{cite journal |last1=Materska |first1=Katarzyna |title=Librarians in the knowledge age |journal=New Library World |date=2004 |volume=105 |issue=3/4 |pages=142–148 |doi=10.1108/03074800410526776}}</ref> एह लोग के काम मुख्य रूप से सोच-विचार आ ज्ञान के इस्तेमाल पर आधारित होला; मने की ई अइसन लोग हवे जे लोग अपना "ज्ञान आ बौद्धिक क्षमता" के इस्तेमाल करके रोजी-रोटी कमावे लें।<ref name="Davenport2005">{{cite book|last=Davenport|first=Thomas H.|title=Thinking For A Living: How to Get Better Performance and Results From Knowledge Workers|year=2005|publisher=Harvard Business School Press|location=Boston|isbn=1-59139-423-6|url=https://archive.org/details/thinkingforlivin00dave}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://www.ibm.com/think/topics/knowledge-worker knowledge-worker], IBM के वेबसाइट पर।
[[श्रेणी:ज्ञान]]
l9e5yknp7c7uvytglayzeby3tedogg1
809152
809149
2026-10-29T03:19:58Z
SM7
3953
फोटो जोड़ल गइल
809152
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
[[File:Laura Miller at ANL.jpg|right|frame|Knowledge workers must employ a combination of convergent and divergent thinking as part of their work.]]
'''''नॉलेज वर्कर''''' ({{Langx|en|knowledge worker}}) अइसन काम करे वाला व्यक्ति होला, जेकर मुख्य पूँजी ओकर खुद के ज्ञान आ विशेषज्ञता होला। अइसन पेशेवर लोग में [[इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] (ICT) के विशेषज्ञ, डॉक्टर, फार्मासिस्ट, आर्किटेक्ट, इंजीनियर, गणितज्ञ, वैज्ञानिक, डिजाइनर, पब्लिक अकाउंटेंट, वकील, लाइब्रेरियन, आर्काइविस्ट, एडिटर आ अकादमिक लोग शामिल बाड़ें।<ref>{{cite journal |last1=Materska |first1=Katarzyna |title=Librarians in the knowledge age |journal=New Library World |date=2004 |volume=105 |issue=3/4 |pages=142–148 |doi=10.1108/03074800410526776}}</ref> एह लोग के काम मुख्य रूप से सोच-विचार आ ज्ञान के इस्तेमाल पर आधारित होला; मने की ई अइसन लोग हवे जे लोग अपना "ज्ञान आ बौद्धिक क्षमता" के इस्तेमाल करके रोजी-रोटी कमावे लें।<ref name="Davenport2005">{{cite book|last=Davenport|first=Thomas H.|title=Thinking For A Living: How to Get Better Performance and Results From Knowledge Workers|year=2005|publisher=Harvard Business School Press|location=Boston|isbn=1-59139-423-6|url=https://archive.org/details/thinkingforlivin00dave}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://www.ibm.com/think/topics/knowledge-worker knowledge-worker], IBM के वेबसाइट पर।
[[श्रेणी:ज्ञान]]
n9o8n8f7zsbdv3aa3bw8vtv1aw6aybf
809153
809152
2026-10-29T03:20:35Z
SM7
3953
[[विकिपीडिया:हॉट-कैट|हॉट-कैट]] द्वारा [[श्रेणी:पेशा]] जोड़ल गइल
809153
wikitext
text/x-wiki
{{Technical title}}
[[File:Laura Miller at ANL.jpg|right|frame|Knowledge workers must employ a combination of convergent and divergent thinking as part of their work.]]
'''''नॉलेज वर्कर''''' ({{Langx|en|knowledge worker}}) अइसन काम करे वाला व्यक्ति होला, जेकर मुख्य पूँजी ओकर खुद के ज्ञान आ विशेषज्ञता होला। अइसन पेशेवर लोग में [[इन्फॉर्मेशन आ कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजी]] (ICT) के विशेषज्ञ, डॉक्टर, फार्मासिस्ट, आर्किटेक्ट, इंजीनियर, गणितज्ञ, वैज्ञानिक, डिजाइनर, पब्लिक अकाउंटेंट, वकील, लाइब्रेरियन, आर्काइविस्ट, एडिटर आ अकादमिक लोग शामिल बाड़ें।<ref>{{cite journal |last1=Materska |first1=Katarzyna |title=Librarians in the knowledge age |journal=New Library World |date=2004 |volume=105 |issue=3/4 |pages=142–148 |doi=10.1108/03074800410526776}}</ref> एह लोग के काम मुख्य रूप से सोच-विचार आ ज्ञान के इस्तेमाल पर आधारित होला; मने की ई अइसन लोग हवे जे लोग अपना "ज्ञान आ बौद्धिक क्षमता" के इस्तेमाल करके रोजी-रोटी कमावे लें।<ref name="Davenport2005">{{cite book|last=Davenport|first=Thomas H.|title=Thinking For A Living: How to Get Better Performance and Results From Knowledge Workers|year=2005|publisher=Harvard Business School Press|location=Boston|isbn=1-59139-423-6|url=https://archive.org/details/thinkingforlivin00dave}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://www.ibm.com/think/topics/knowledge-worker knowledge-worker], IBM के वेबसाइट पर।
[[श्रेणी:ज्ञान]]
[[श्रेणी:पेशा]]
dh46gm2vdeygn4bztnjmz0za24ijk29
ज्ञान-आधारित काम
0
101878
809150
2026-10-29T03:18:07Z
SM7
3953
पन्ना [[नॉलेज वर्कर]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
809150
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[नॉलेज वर्कर]]
022pd03dfaxj1s3cekqip6h7nps3kfp
809151
809150
2026-10-29T03:18:40Z
SM7
3953
Added {{[[:Template:R from related word|R from related word]]}} tag to redirect
809151
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[नॉलेज वर्कर]]
{{Redirect category shell|
{{R from related word}}
}}
q2ljuckh8rbfbeg7midzjfg8ac72a7g
प्रॉम्प्ट इंजीनियरी
0
101879
809154
2026-10-29T04:19:21Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
809154
wikitext
text/x-wiki
'''प्रॉम्प्ट इंजीनियरी''' चाहे '''प्रॉम्प्ट इंजीनियरिंग''' ({{Langx|en|prompt engineering}}) [[जनरेटिव एआइ|जनरेटिव एआई मॉडल]] से कवनो निश्चित आउटपुट हासिल करे खातिर [[प्राकृतिक भाषा]] में दिहल इनपुट, जेकरा के '''प्रॉम्प्ट''' कहल जाला, के व्यवस्थित करे के प्रक्रिया ह। कॉन्टेक्स्ट इंजीनियरिंग (context engineering) [[सॉफ्टवेयर इंजीनियरिंग]] के एकरा से जुड़ल क्षेत्र ह। एहमें जनरेटिव एआई मॉडल के दिहल जाए वाला प्रॉम्प्ट आ ओकरा से अलग संदर्भ (कॉन्टेक्स्ट) के प्रबंधन पर ध्यान दिहल जाला। अइसन संदर्भ में सिस्टम निर्देश, मेटाडेटा, एपीआई टूल आ टोकन शामिल हो सके लें। एकरा के एहू रूप में परिभाषित कइल जा सकेला कि जनरेटिव एआई मॉडल के दिहल इनपुट निर्देश के अइसन तरीका से तैयार आ बेहतर बनावल जाव, जवना से बेसी सटीक, प्रासंगिक आ उपयोगी आउटपुट मिल सके। प्रभावी प्रॉम्प्ट इंजीनियरिंग खातिर ई समझल-बूझल बहुत जरूरी होला कि कौनों एआइ मॉडल भाषा के व्याख्या कइसे करे ला। एहमें कुछ उदाहरण देके प्रॉम्प्ट तैयार करे (फ्यू-शॉट प्रॉम्प्टिंग), विचार के क्रम के आधार पर प्रॉम्प्ट तैयार करे (चेन-ऑफ-थॉट प्रॉम्प्टिंग) आ मॉडल के भूमिका तय करे जइसन तकनीक शामिल हो सके लीं।
2020 के दशक में एआई के तेजी से बढ़त इस्तेमाल के दौर में प्रॉम्प्ट इंजीनियरिंग के कॉर्पोरेट आ अलग-अलग इंडस्ट्री में एगो महत्वपूर्ण व्यावसायिक क्षमता मानल जाए लागल। उत्पादकता आ काम करे के प्रभावशीलता बढ़ावे वाला प्रॉम्प्ट तैयार करे खातिर प्रॉम्प्ट इंजीनियर पद पर कर्मचारी एप्वाइन्ट कइल गइलें। हालाँकि, बाद में ई पद कम प्रचलित हो गइल, काहे कि एआई मॉडल इंसान से बेहतर प्रॉम्प्ट तैयार करे में सक्षम होखे लगलें आ कंपनियन में सामान्य कर्मचारियन के भी प्रॉम्प्टिंग के प्रशिक्षण दिहल जाए लागल। प्रॉम्प्ट तैयार करे के आम तकनीक में मल्टी-शॉट प्रॉम्प्टिंग, चेन-ऑफ-थॉट प्रॉम्प्टिंग आ ट्री-ऑफ-थॉट प्रॉम्प्टिंग शामिल बाड़ी स। एहमें मॉडल के अलग-अलग भूमिका सौंपल भी शामिल बा। प्रॉम्प्ट अपने आप तैयार करे वाली विधियन, जइसे कि रिट्रीवल-ऑगमेंटेड जनरेशन (RAG), प्रॉम्प्ट इंजीनियर लोग के अधिक सटीक परिणाम हासिल करे आ तरह-तरह के काम करे में मदद करे ली।
प्रॉम्प्ट इंजेक्शन (prompt injection) [[साइबर सुरक्षा]] पर होखे वाला एगो तरह के हमला ह, जवना में दुर्भावनापूर्ण प्रॉम्प्ट के इस्तेमाल करके मशीन लर्निंग मॉडल के निशाना बनावल जाला।
9nvtrrdo1solcx5h73isl0cu2s5xty5
प्रॉम्प्ट
0
101880
809155
2026-10-29T04:19:26Z
SM7
3953
पन्ना [[प्रॉम्प्ट इंजीनियरी]] पर अनुप्रेषित कइल गइल
809155
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[प्रॉम्प्ट इंजीनियरी]]
5e86or1w5qqaln7bqheigb6w91ly03e
एआइ बूम
0
101881
809156
2026-10-29T05:22:14Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
809156
wikitext
text/x-wiki
'''एआइ बूम''' ({{Langx|en|AI Boom}}) [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] के क्षेत्र में तेजी से बिकास के एगो दौर ह, जे 2010 के दशक के बीच से शुरू भइल आ 2020 के दशक में अउरी तेजी पकड़ लिहलस। [[जनरेटिव एआइ|जनरेटिव एआइ टेक्नोलॉजी]] में [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] (LLM) शामिल बाड़ें, जे टेक्स्ट आ कोड तैयार करेलें। एहमें इमेज मॉडल, बीडियो मॉडल आ वर्ल्ड मॉडल भी शामिल बाड़ें। एह दौर के कबो-कबो '''एआइ स्प्रिंग''' (AI spring) भी कहल जाला। ई नाँव पहिले के '''एआइ विंटर''' (AI winter) के उलट संदर्भ में इस्तेमाल होला।
एआइ बूम से पहिले के कुछ प्रमुख टेक्नोलॉजिकल डेवलपमेंट में 2017 में ट्रांसफॉर्मर, 2018 में जनरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफॉर्मर आ मानव प्रतिक्रिया से रिइन्फोर्समेंट लर्निंग के विकास शामिल बा। एह तेजी से विकास वाला दौर में लार्ज लैंग्वेज मॉडल में रीजनिंग मॉडल, मिक्सचर ऑफ एक्सपर्ट्स तकनीक आ मल्टीमॉडल लर्निंग के इस्तेमाल से प्रगति भइल बा। 2026 तक अमेरिका में [[एंथ्रोपिक]], [[ओपनएआइ]] आ [[गूगल]], [[मेटा]] आ [[स्पेसएक्स]] के अलग-अलग इकाइयन द्वारा कई गो प्रमुख प्रोप्राइटरी लार्ज लैंग्वेज मॉडल जारी कइल गइल बाड़ें। चीन में कंपनियन के बीच ओपन-वेट मॉडल जारी करे के चलन अधिक बा। एह क्षेत्र के प्रमुख कंपनियन में [[अलीबाबा क्लाउड]], [[डीपसीक]], [[मूनशॉट एआइ]] आ [[ज़ेड.एआइ]] शामिल बाड़ी स।
एआइ बूम से जुड़ल विवादन में एकर पर्यावरण पर असर, अमेरिका के बिग टेक कंपनियन के प्रभुत्व, कॉपीराइट पर प्रभाव, [[डीपफेक]] के बढ़त प्रसार, [[साइबर सिक्योरिटी|साइबर सुरक्षा]] आ बायोसिक्योरिटी से जुड़ल खतरा, युद्ध में एआइ के इस्तेमाल, संभावित आर्थिक बुलबुला आ अस्तित्व पर संकट पैदा करे वाला जोखिम शामिल बाड़ें। आखिरी श्रेणी में आर्टिफिशियल जनरल इंटेलिजेंस आ सुपरइंटेलिजेंस से पैदा हो सके वाला एआइ के नियंत्रण में ले लेवे के खतरा भी शामिल बा। 2018 से इयान ब्रेमर, निकोलस थॉम्पसन आ काई-फू ली जइसन लोग के तर्क रहल बा कि अमेरिका आ चीन के बीच एआइ हथियारों के होड़ भा एआइ कोल्ड वार चल रहल बा। एआइ बूम के असर सेमीकंडक्टर इंडस्ट्री पर भी पड़ल बा। एकर चलते दुनिया भर में मेमोरी चिप के आपूर्ति में कमी पैदा भइल बा। 2026 के दूसरा तिमाही तक एनवीडिया बाजार पूँजीकरण के हिसाब से दुनिया के सबसे बड़ निगम बा। टीएसएमसी, ब्रॉडकॉम आ सैमसंग भी दुनिया के दस सबसे बड़ निगम में शामिल बाड़ें। चैटजीपीटी दुनिया भर में सबसे अधिक देखल जाए वाला वेबसाइटन में पाँचवाँ स्थान पर बा।
{{AI-stub}}
djgm6i3swsfya4dgk41uhpqb379zexx
809157
809156
2026-10-29T05:27:08Z
SM7
3953
+श्रेणीजोड़ल गइल
809157
wikitext
text/x-wiki
'''एआइ बूम''' ({{Langx|en|AI Boom}}) [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] के क्षेत्र में तेजी से बिकास के एगो दौर ह, जे 2010 के दशक के बीच से शुरू भइल आ 2020 के दशक में अउरी तेजी पकड़ लिहलस। [[जनरेटिव एआइ|जनरेटिव एआइ टेक्नोलॉजी]] में [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] (LLM) शामिल बाड़ें, जे टेक्स्ट आ कोड तैयार करेलें। एहमें इमेज मॉडल, बीडियो मॉडल आ वर्ल्ड मॉडल भी शामिल बाड़ें। एह दौर के कबो-कबो '''एआइ स्प्रिंग''' (AI spring) भी कहल जाला। ई नाँव पहिले के '''एआइ विंटर''' (AI winter) के उलट संदर्भ में इस्तेमाल होला।
एआइ बूम से पहिले के कुछ प्रमुख टेक्नोलॉजिकल डेवलपमेंट में 2017 में ट्रांसफॉर्मर, 2018 में जनरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफॉर्मर आ मानव प्रतिक्रिया से रिइन्फोर्समेंट लर्निंग के विकास शामिल बा। एह तेजी से विकास वाला दौर में लार्ज लैंग्वेज मॉडल में रीजनिंग मॉडल, मिक्सचर ऑफ एक्सपर्ट्स तकनीक आ मल्टीमॉडल लर्निंग के इस्तेमाल से प्रगति भइल बा। 2026 तक अमेरिका में [[एंथ्रोपिक]], [[ओपनएआइ]] आ [[गूगल]], [[मेटा]] आ [[स्पेसएक्स]] के अलग-अलग इकाइयन द्वारा कई गो प्रमुख प्रोप्राइटरी लार्ज लैंग्वेज मॉडल जारी कइल गइल बाड़ें। चीन में कंपनियन के बीच ओपन-वेट मॉडल जारी करे के चलन अधिक बा। एह क्षेत्र के प्रमुख कंपनियन में [[अलीबाबा क्लाउड]], [[डीपसीक]], [[मूनशॉट एआइ]] आ [[ज़ेड.एआइ]] शामिल बाड़ी स।
एआइ बूम से जुड़ल विवादन में एकर पर्यावरण पर असर, अमेरिका के बिग टेक कंपनियन के प्रभुत्व, कॉपीराइट पर प्रभाव, [[डीपफेक]] के बढ़त प्रसार, [[साइबर सिक्योरिटी|साइबर सुरक्षा]] आ बायोसिक्योरिटी से जुड़ल खतरा, युद्ध में एआइ के इस्तेमाल, संभावित आर्थिक बुलबुला आ अस्तित्व पर संकट पैदा करे वाला जोखिम शामिल बाड़ें। आखिरी श्रेणी में आर्टिफिशियल जनरल इंटेलिजेंस आ सुपरइंटेलिजेंस से पैदा हो सके वाला एआइ के नियंत्रण में ले लेवे के खतरा भी शामिल बा। 2018 से इयान ब्रेमर, निकोलस थॉम्पसन आ काई-फू ली जइसन लोग के तर्क रहल बा कि अमेरिका आ चीन के बीच एआइ हथियारों के होड़ भा एआइ कोल्ड वार चल रहल बा। एआइ बूम के असर सेमीकंडक्टर इंडस्ट्री पर भी पड़ल बा। एकर चलते दुनिया भर में मेमोरी चिप के आपूर्ति में कमी पैदा भइल बा। 2026 के दूसरा तिमाही तक एनवीडिया बाजार पूँजीकरण के हिसाब से दुनिया के सबसे बड़ निगम बा। टीएसएमसी, ब्रॉडकॉम आ सैमसंग भी दुनिया के दस सबसे बड़ निगम में शामिल बाड़ें। चैटजीपीटी दुनिया भर में सबसे अधिक देखल जाए वाला वेबसाइटन में पाँचवाँ स्थान पर बा।
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
{{Ai-stub}}
bpwm9uo7i9itpcceqlg4jzalwvxrcrt
809158
809157
2026-10-29T05:30:18Z
SM7
3953
809158
wikitext
text/x-wiki
[[File:20250202 "AI" (search term) on Google Trends.svg|thumb|The number of Google searches for the term "AI" accelerated in 2022.]]
'''एआइ बूम''' ({{Langx|en|AI Boom}}) [[आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]] के क्षेत्र में तेजी से बिकास के एगो दौर ह, जे 2010 के दशक के बीच से शुरू भइल आ 2020 के दशक में अउरी तेजी पकड़ लिहलस। [[जनरेटिव एआइ|जनरेटिव एआइ टेक्नोलॉजी]] में [[लार्ज लैंग्वेज मॉडल]] (LLM) शामिल बाड़ें, जे टेक्स्ट आ कोड तैयार करेलें। एहमें इमेज मॉडल, बीडियो मॉडल आ वर्ल्ड मॉडल भी शामिल बाड़ें। एह दौर के कबो-कबो '''एआइ स्प्रिंग''' (AI spring) भी कहल जाला। ई नाँव पहिले के '''एआइ विंटर''' (AI winter) के उलट संदर्भ में इस्तेमाल होला।
एआइ बूम से पहिले के कुछ प्रमुख टेक्नोलॉजिकल डेवलपमेंट में 2017 में ट्रांसफॉर्मर, 2018 में जनरेटिव प्री-ट्रेन्ड ट्रांसफॉर्मर आ मानव प्रतिक्रिया से रिइन्फोर्समेंट लर्निंग के विकास शामिल बा। एह तेजी से विकास वाला दौर में लार्ज लैंग्वेज मॉडल में रीजनिंग मॉडल, मिक्सचर ऑफ एक्सपर्ट्स तकनीक आ मल्टीमॉडल लर्निंग के इस्तेमाल से प्रगति भइल बा। 2026 तक अमेरिका में [[एंथ्रोपिक]], [[ओपनएआइ]] आ [[गूगल]], [[मेटा]] आ [[स्पेसएक्स]] के अलग-अलग इकाइयन द्वारा कई गो प्रमुख प्रोप्राइटरी लार्ज लैंग्वेज मॉडल जारी कइल गइल बाड़ें। चीन में कंपनियन के बीच ओपन-वेट मॉडल जारी करे के चलन अधिक बा। एह क्षेत्र के प्रमुख कंपनियन में [[अलीबाबा क्लाउड]], [[डीपसीक]], [[मूनशॉट एआइ]] आ [[ज़ेड.एआइ]] शामिल बाड़ी स।
एआइ बूम से जुड़ल विवादन में एकर पर्यावरण पर असर, अमेरिका के बिग टेक कंपनियन के प्रभुत्व, कॉपीराइट पर प्रभाव, [[डीपफेक]] के बढ़त प्रसार, [[साइबर सिक्योरिटी|साइबर सुरक्षा]] आ बायोसिक्योरिटी से जुड़ल खतरा, युद्ध में एआइ के इस्तेमाल, संभावित आर्थिक बुलबुला आ अस्तित्व पर संकट पैदा करे वाला जोखिम शामिल बाड़ें। आखिरी श्रेणी में आर्टिफिशियल जनरल इंटेलिजेंस आ सुपरइंटेलिजेंस से पैदा हो सके वाला एआइ के नियंत्रण में ले लेवे के खतरा भी शामिल बा। 2018 से इयान ब्रेमर, निकोलस थॉम्पसन आ काई-फू ली जइसन लोग के तर्क रहल बा कि अमेरिका आ चीन के बीच एआइ हथियारों के होड़ भा एआइ कोल्ड वार चल रहल बा। एआइ बूम के असर सेमीकंडक्टर इंडस्ट्री पर भी पड़ल बा। एकर चलते दुनिया भर में मेमोरी चिप के आपूर्ति में कमी पैदा भइल बा। 2026 के दूसरा तिमाही तक एनवीडिया बाजार पूँजीकरण के हिसाब से दुनिया के सबसे बड़ निगम बा। टीएसएमसी, ब्रॉडकॉम आ सैमसंग भी दुनिया के दस सबसे बड़ निगम में शामिल बाड़ें। चैटजीपीटी दुनिया भर में सबसे अधिक देखल जाए वाला वेबसाइटन में पाँचवाँ स्थान पर बा।
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस]]
{{Ai-stub}}
d0yufkrjpz7r651trvtjpdj9z53bajl
एआइ कोल्ड वार
0
101882
809159
2026-10-29T05:43:30Z
SM7
3953
नया आधार लेख / अंग्रेजी विकिपीडिया से अनुबाद कइ के
809159
wikitext
text/x-wiki
'''आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस कोल्ड वार''' (AI Cold War) एगो अइसन धारणा ह, जवना के मुताबिक अमेरिका आ चीन के बीच भू-राजनीतिक तनाव के चलते एगो दूसर शीत युद्ध (Second Cold War) छिड़ सके ला। एह युद्ध के केंद्र परमाणु क्षमता भा विचारधारा के जगह आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस टेक्नोलॉजी हो सके ला। एआई कोल्ड वार के एह धारणा के आधार [[एआइ हथियार रेस]] (AI Arms Race) ह। एह होड़ में अमेरिका आ चीन एआई टेक्नोलॉजी के इस्तेमाल से आपन सैन्य क्षमता बढ़ावे आ ओह क्षमता के ताकत देवे वाला अधिक उन्नत सेमीकंडक्टर के इस्तेमाल करे में लागल बाड़ें।
सेंटर फॉर ए न्यू अमेरिकन सिक्योरिटी के फरवरी 2019 में प्रकाशित एगो रिपोर्ट के मुताबिक, चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के महासचिव [[शी जिनपिंग]] के मानल ई बा कि एआई टेक्नोलॉजी के क्षेत्र में सबसे आगे रहे के चीन के भविष्य के वैश्विक सैन्य आ आर्थिक शक्ति के प्रतिस्पर्धा खातिर बहुत जरूरी बा।
{{clear}}
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस|कोल्ड वार]]
{{ai-stub}}
in3civpubilghcbs4gmre973cu5x5tq
809160
809159
2026-10-29T05:44:44Z
SM7
3953
फोटो जोड़ल गइल
809160
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ai race graph.png|thumb|upright=1.3|Comparison of AI frontier model development between the United States and China (2023–2026) based on the Epoch Capabilities Index (ECI). The chart illustrates a consistent lead by U.S. proprietary models (e.g., GPT-5, Gemini 3 Pro), while Chinese open-weight models (e.g., DeepSeek-R1, Qwen2.5) trail by an average of 7 months, with a lag ranging from 4 to 14 months.]]
'''आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस कोल्ड वार''' (AI Cold War) एगो अइसन धारणा ह, जवना के मुताबिक अमेरिका आ चीन के बीच भू-राजनीतिक तनाव के चलते एगो दूसर शीत युद्ध (Second Cold War) छिड़ सके ला। एह युद्ध के केंद्र परमाणु क्षमता भा विचारधारा के जगह आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस टेक्नोलॉजी हो सके ला। एआई कोल्ड वार के एह धारणा के आधार [[एआइ हथियार रेस]] (AI Arms Race) ह। एह होड़ में अमेरिका आ चीन एआई टेक्नोलॉजी के इस्तेमाल से आपन सैन्य क्षमता बढ़ावे आ ओह क्षमता के ताकत देवे वाला अधिक उन्नत सेमीकंडक्टर के इस्तेमाल करे में लागल बाड़ें।
सेंटर फॉर ए न्यू अमेरिकन सिक्योरिटी के फरवरी 2019 में प्रकाशित एगो रिपोर्ट के मुताबिक, चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के महासचिव [[शी जिनपिंग]] के मानल ई बा कि एआई टेक्नोलॉजी के क्षेत्र में सबसे आगे रहे के चीन के भविष्य के वैश्विक सैन्य आ आर्थिक शक्ति के प्रतिस्पर्धा खातिर बहुत जरूरी बा।
{{clear}}
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस|कोल्ड वार]]
{{ai-stub}}
i14ah8dsna45wj3s6mydyp2pamk2gqf
809161
809160
2026-10-29T06:17:20Z
SM7
3953
संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल
809161
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ai race graph.png|thumb|upright=1.3|Comparison of AI frontier model development between the United States and China (2023–2026) based on the Epoch Capabilities Index (ECI). The chart illustrates a consistent lead by U.S. proprietary models (e.g., GPT-5, Gemini 3 Pro), while Chinese open-weight models (e.g., DeepSeek-R1, Qwen2.5) trail by an average of 7 months, with a lag ranging from 4 to 14 months.]]
'''आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस कोल्ड वार''' (AI Cold War)<ref>{{cite magazine |last= |first= |date= 23 October 2018 |title= The AI Cold War That Threatens Us All |url= https://www.wired.com/story/ai-cold-war-china-could-doom-us-all/ |magazine= WIRED |location= |access-date= 3 July 2021 |archive-date= 6 June 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240606212634/https://www.wired.com/story/ai-cold-war-china-could-doom-us-all/ |url-status= live }}</ref> एगो अइसन धारणा ह, जवना के मुताबिक [[अमेरिका]] आ [[चीन]] के बीच भू-राजनीतिक तनाव के चलते एगो दूसर शीत युद्ध (Second Cold War) छिड़ सके ला। एह युद्ध के केंद्र परमाणु क्षमता भा विचारधारा के जगह आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस टेक्नोलॉजी हो सके ला। एआई कोल्ड वार के एह धारणा के आधार [[एआइ हथियार रेस]] (AI Arms Race) ह। एह होड़ में अमेरिका आ चीन एआई टेक्नोलॉजी के इस्तेमाल से आपन सैन्य क्षमता बढ़ावे आ ओह क्षमता के ताकत देवे वाला अधिक उन्नत सेमीकंडक्टर के इस्तेमाल करे में लागल बाड़ें।
सेंटर फॉर ए न्यू अमेरिकन सिक्योरिटी के फरवरी 2019 में प्रकाशित एगो रिपोर्ट के मुताबिक, चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के महासचिव [[शी जिनपिंग]] के मानल ई बा कि एआई टेक्नोलॉजी के क्षेत्र में सबसे आगे रहे के चीन के भविष्य के वैश्विक सैन्य आ आर्थिक शक्ति के प्रतिस्पर्धा खातिर बहुत जरूरी बा।<ref>{{cite news|last=Curran|first=Enda|date=7 November 2018|title=Paulson Warns of 'Economic Iron Curtain' Between U.S., China|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-07/paulson-warns-of-economic-iron-curtain-between-u-s-china|work=Bloomberg|access-date=3 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709195251/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-07/paulson-warns-of-economic-iron-curtain-between-u-s-china|url-status=live}}</ref> एकरा मुकाबिला में ई तर्क दिहल गइल बा की चीन के एह क्षेत्र में उभर रहल चुनौती के रूप में देख के अमेरिका के बाकी डेमोक्रेटिक देसन के संहे सहजोग आ पार्टिसिपेशन बढ़ावे के जरूरत बाटे।<ref>{{cite news |last= Heath |first=Ryan |date=16 October 2020|title= Artificial Intelligence Cold War on the horizon|url=https://www.politico.com/news/2020/10/16/artificial-intelligence-cold-war-on-the-horizon-429714|work= Politico|access-date=3 July 2021}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस|कोल्ड वार]]
{{ai-stub}}
iz2imjayvznwa3icnkscz6v1fgbcju0
809162
809161
2026-10-29T06:17:59Z
SM7
3953
संदर्भ जोड़ल/सुधारल गइल
809162
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ai race graph.png|thumb|upright=1.3|Comparison of AI frontier model development between the United States and China (2023–2026) based on the Epoch Capabilities Index (ECI). The chart illustrates a consistent lead by U.S. proprietary models (e.g., GPT-5, Gemini 3 Pro), while Chinese open-weight models (e.g., DeepSeek-R1, Qwen2.5) trail by an average of 7 months, with a lag ranging from 4 to 14 months.]]
'''आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस कोल्ड वार''' (AI Cold War)<ref>{{cite magazine |last= |first= |date= 23 October 2018 |title= The AI Cold War That Threatens Us All |url= https://www.wired.com/story/ai-cold-war-china-could-doom-us-all/ |magazine= WIRED |location= |access-date= 3 July 2021 |archive-date= 6 June 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240606212634/https://www.wired.com/story/ai-cold-war-china-could-doom-us-all/ |url-status= live }}</ref> एगो अइसन धारणा ह, जवना के मुताबिक [[अमेरिका]] आ [[चीन]] के बीच भू-राजनीतिक तनाव के चलते एगो दूसर शीत युद्ध (Second Cold War) छिड़ सके ला। एह युद्ध के केंद्र परमाणु क्षमता भा विचारधारा के जगह आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस टेक्नोलॉजी हो सके ला।<ref>{{cite news|last=Champion|first=Marc|date=12 December 2019|title=Digital Cold War|url=https://www.bloomberg.com/quicktake/how-u-s-china-tech-rivalry-looks-like-a-digital-cold-war|work=Bloomberg|access-date=3 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182806/https://www.bloomberg.com/quicktake/how-u-s-china-tech-rivalry-looks-like-a-digital-cold-war|url-status=live}}</ref> एआई कोल्ड वार के एह धारणा के आधार [[एआइ हथियार रेस]] (AI Arms Race) ह। एह होड़ में अमेरिका आ चीन एआई टेक्नोलॉजी के इस्तेमाल से आपन सैन्य क्षमता बढ़ावे आ ओह क्षमता के ताकत देवे वाला अधिक उन्नत सेमीकंडक्टर के इस्तेमाल करे में लागल बाड़ें।
सेंटर फॉर ए न्यू अमेरिकन सिक्योरिटी के फरवरी 2019 में प्रकाशित एगो रिपोर्ट के मुताबिक, चीनी कम्युनिस्ट पार्टी के महासचिव [[शी जिनपिंग]] के मानल ई बा कि एआई टेक्नोलॉजी के क्षेत्र में सबसे आगे रहे के चीन के भविष्य के वैश्विक सैन्य आ आर्थिक शक्ति के प्रतिस्पर्धा खातिर बहुत जरूरी बा।<ref>{{cite news|last=Curran|first=Enda|date=7 November 2018|title=Paulson Warns of 'Economic Iron Curtain' Between U.S., China|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-07/paulson-warns-of-economic-iron-curtain-between-u-s-china|work=Bloomberg|access-date=3 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709195251/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-07/paulson-warns-of-economic-iron-curtain-between-u-s-china|url-status=live}}</ref> एकरा मुकाबिला में ई तर्क दिहल गइल बा की चीन के एह क्षेत्र में उभर रहल चुनौती के रूप में देख के अमेरिका के बाकी डेमोक्रेटिक देसन के संहे सहजोग आ पार्टिसिपेशन बढ़ावे के जरूरत बाटे।<ref>{{cite news |last= Heath |first=Ryan |date=16 October 2020|title= Artificial Intelligence Cold War on the horizon|url=https://www.politico.com/news/2020/10/16/artificial-intelligence-cold-war-on-the-horizon-429714|work= Politico|access-date=3 July 2021}}</ref>
{{clear}}
== संदर्भ ==
{{Reflist|29em}}
[[श्रेणी:आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस|कोल्ड वार]]
{{ai-stub}}
lfqt1gkm044w7rbtxim0qx56a9h11bf
प्रयोगकर्ता वार्ता:Bruhpedia
3
101883
809164
2026-10-29T10:59:05Z
Neriah
25365
Neriah पन्ना [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Bruhpedia]] के [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Estoppel]] पर स्थानांतरण कइलें: प्रयोगकर्ता के नाँव बदलाव के दौरान पन्ना "[[Special:CentralAuth/Bruhpedia|Bruhpedia]]" से "[[Special:CentralAuth/Estoppel|Estoppel]]" पर ऑटोमेटिक रूप से स्थानांतरित भइल।
809164
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Estoppel]]
gjcr141ebtzc84msr8kx9c5najcoeku