Wikipidia bjnwiki https://bjn.wikipedia.org/wiki/Laman_Tatambaian MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Istimiwa Pamandiran Pamakai Pamandiran Pamakai Wikipidia Pamandiran Wikipidia Barakas Pamandiran Barakas MediaWiki Pamandiran MediaWiki Citakan Pamandiran Citakan Patulung Pamandiran Patulung Tumbung Pamandiran Tumbung Lawang Pamandiran Lawang TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 0 2405 110651 105808 2026-05-09T21:34:36Z InternetArchiveBot 11286 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 110651 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Osphronemus Gourami (better).png | image_width = 250px | image_caption = Kalabaw ganal | name = Kalabaw | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Perciform]]es | familia = [[Osphronemidae]] | genus = ''[[Osphronemus]]'' | species = '''''O. goramy''''' | binomial = ''Osphronemus goramy'' | binomial_authority = [[Bernard Germain Étienne de la Ville, Comte de Lacépède|Lacépède]], [[1801]] }} '''Kalabaw''' atawa '''Kaluy''' (''Osphronemus goramy'') yaitu huaran [[iwak banyu tawar]] nang dikatujui sabagai gasan dimakan di [[Asia Tunggara]] wan [[Asia Salatan]]. Di samping itu, di negeri-negeri lainnya kalabaw gén rancak di'ingu dalam [[akuarium]]. Ngaran iwak ini dalam bahasa-bahasa lain di Nusantara: ''gurame'' ([[bahasa Sunda]]); ''grameh'' ([[bahasa Jawa]]); ''kalui'' ([[Jambi]]); ''ikan kali'' ([[Palembang]]), dan lain-lain.<ref name="weber">[[Max Weber (biolog)|Weber, M.]] and L.F. de Beaufort. 1922. [http://www.archive.org/details/fishesofindoaust04weberich ''The Fishes of The Indo-Australian Archipelago''] '''IV''':344-345. E.J. Brill. Leiden.</ref> == Catatan batis == {{reflist}} == Raitan luar == {{commonscat|Osphronemus goramy}} * {{ITIS|ID=638762|taxon=Osphronemus goramy|year=2006|date=18 April}} * {{FishBase species | genus = Osphronemus | species = goramy | month = January | year = 2006}} * BBAT Sukabumi: [http://bbat-sukabumi.tripod.com/gurami.html Pembenihan ikan gurami]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * IASPB: [http://iaspbcikaret.org/index.php?option=com_content&view=article&id=48:budidaya-ikan-gurame&catid=34:budidaya-air-tawar&Itemid=50 Budidaya gurami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621003131/http://iaspbcikaret.org/index.php?option=com_content&view=article&id=48:budidaya-ikan-gurame&catid=34:budidaya-air-tawar&Itemid=50 |date=2010-06-21 }} * [http://agroburung.com/2009/06/meraup-untung-dari-gurami/ Meraup untung dari gurami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212175943/http://agroburung.com/2009/06/meraup-untung-dari-gurami/ |date=2010-12-12 }} {{satua-stub}} [[Tumbung:Iwak konsumsi]] [[Tumbung:Iwak]] mueybpjdffhwsrmwvjdts28kkgrd5fw 4 4452 110654 89358 2026-05-10T09:32:15Z ~2026-28308-65 17356 ←Mamasahakan ralatan [[Special:Diff/59218|59218]] ulih [[Special:Contributions/Mnam23|Mnam23]] ([[User talk:Mnam23|Pandir]]) 110654 wikitext text/x-wiki [[Barakas:Contactus-wmcolors.svg|right|thumb|'''Hubungi kami''']] {{Dasar}} <center><big>Salamat datang!</big></center> __NOTOC__ == Masalah Wikipidia == [[Wikipidia]] adalah [[insiklupidia]] [[isi bibas]] nang dimulai di tahun [[2001]] (virsi bahasa Indunisia dimulai di tahun [[2003]]). Artikal-artikal di [[Wikipidia]] nintu hasil kulaburasi bubuhan panyumbangsih tumatan saluruh dunia. Situs naiya marupakan situs [[wiki]], nang ba'arti siapa haja kawa oh lw lwv wvvmymanyunting artikal, mambaiki wan manambahi inpurmasi, tinggal picik ''pranala'' sunting nang ada di atas satiap tungkaran. ([[Wikipida:Pasal|baca salangkapnya masalah Wikipidia...]]) == Isi artikal == Lamun ada isi artikal nang salah atawa Pian handak malangkapi isi sabuah artikal, picik ''tab'' cvvv Vwacc Vc.vv LLC vwsvv vc'''sunting''' di atas tungkaran wan baiki artikal ngitu. Vvwwl c.vcc.cc.l Lamun ada artikal nang manurut Pian sudah ''dirusak'' urang-urang nang kada batanggung jawap (isi artikal ngitu kada sasuai lawan judul, mahahapaki bahimat, rasis, wan macam-macam.) atawa isinya kada pas (ditulis kada sasuai buncu pandang nitral), [[Wikipidia:Mambulikakan ka ripisi sabalumnya|cuba haja gasan mambulikakan isinya ka pirsi sabalumnya]] atawa pandiri [[Wikipidia:Pambakal|pambakal]] kami. 　 　 == Tatakunan lainnya == * '''Pamandiran, saran wan napa haja masalah Wikipida''': Cuba tahuni di tungkaran [[Wikipidia:Warung Kupi]]. Pian jua kawa batatakun lawan pambakal kami tumatan tungkaran pamandirannya. ([[Wikipidia:Mangirim pasan tumatan tungkaran pamandiran pamakai|kayapa mangirim pasan lawan pamakai lain?]]) * '''Pirs''': ** Tatakunan masalah Wikipidia Bahasa Banjar: Andah haja tatakunan di [[Wikipidia:Warung Kupi]] atawa kirim tatakunan ka [http://www.facebook.com/banjar.wiki Pisbuk Wikipidia Bahasa Banjar] ** Tatakunan mulai midia massa masalah pruyik Yayasan Wikimidia (kaya [[Wikipidia]], [[Wiktiunari]], [[Wikikuot]], [[Wikinus]], [[Wikimidia Kumun]]) sacara umum kawa ditakunakan tumatan [[Foundation:Press room|tungkaran naiya]]. == Itihi jua == * [[Wikipidia:Patulung]] * [[Wikipidia:FAQ]] * [[Wikipidia:Midia susial]] == luar == * [http://www.facebook.com/pages/Wikipedia-bahasa-Banjar/162214387141342 Tungkaran Wikipidia Banjar di Pisbuk] [[Tumbung: dasar Wikipidia|{{PAGENAME}}]] [[Tumbung:Wikipidia]] „“ a8uf2ljjnq4j34dhkw9xg7n5auarwy5 3 37853 110655 108739 2026-05-10T10:08:15Z ~2026-28326-63 17357 /* */ 110655 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em; padding:0.5em; background:#FEE; border:1px solid #999;" |- | [[Image:Icono aviso borrar.png|60px|left]] | <big>'''Laman ini sudah diusulakan gasan dihapus hancap.'''</big><br />Alasan nang diunjukakan yaitu "'''U8'''".<br>Jaka Pian kada hakun lawan pahapusan hancapnya, tulung jalasakan di [[{{TALKPAGENAME}}|laman pamandirannya]]. Kalu laman ini jalas kada mamanuhi syarat gasan pahapusan hancap, atawa Pian baniat mambaikinya, silakan hapus pamadahan ini, tagal mahapus pamadahan ini matan laman nang Pian ulah surangan. <span class="plainlinks">''Pambakal, ingati gasan mamariksa [[Special:Whatlinkshere/{{FULLPAGENAME}}|apakah tautan apa pun di sini]] wan [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} riwayat laman nang halam] ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=0}} babakan pauncitnya]) sabalum [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=delete}} pahapusan].''</span> |}[[Category:Artikal nang layak hagan dihapus]] #ALIH [[Pamandiran Pamakai:Smatteo499]] 1ffvf1flge2fvx9dey6nv2va5smxyhn 0 37938 110652 110375 2026-05-10T00:10:36Z InternetArchiveBot 11286 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 110652 wikitext text/x-wiki [[Barakas:Mudik Lebaran Idul Fitri.jpg|jmpl|Urang mudik pakai sapida mutur]] '''Mudik''' ngini artinya bulik, babulik [[kampung]]<ref>{{Cite web|title=Hasil Pencarian - KBBI Daring|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/pulang%20kampung|website=kbbi.kemdikbud.go.id|access-date=2026-03-04|archive-date=2023-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418221918/https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/pulang%20kampung|dead-url=yes}}</ref>, balayar, bulik ka hulu [[sungai]] atawa padalaman.<ref>{{Cite web|title=Mudik Artinya ke Hulu, THR Artinya Penghasilan|url=http://stats.pajak.go.id/id/artikel/mudik-artinya-ke-hulu-thr-artinya-penghasilan|website=Direktorat Jenderal Pajak|language=id|access-date=2026-03-04}}</ref> Ngini ialah gawian buhan nang madam atawa tulak marantau nang handak bulik ka kampung halaman.<ref>{{Cite web|title=Arti kata mudik - Kamus Besar Bahasa Indonesia (KBBI) Online|url=https://kbbi.web.id/mudik|website=kbbi.web.id|access-date=2026-02-19}}</ref> Mudik di [[Indunisia]] ngini biasanya jadi tradisi tahunan di parak [[hari]]-hari kaagamaan, nang kaya parak [[Hari Raya Pitrah|Idul Fitri]], [[Hari Raya Haji|Idul Adha]], [[Natal]], & [[Tahun Baru]] wan hari parai nasiunal. Karancakannya nang [[Hari Raya Pitrah]] atawa [[Hari Raya Haji]] ngini biasanya banyak bubuhan [[Banjar]] bakumpulan di [[rumah]] nang paling tuha di [[kulawarga]] sagan basasaliman atawa sungkiman, [[jiarah]], wan manjaga [[tradisi]] wan [[budaya]].<ref name=":0">{{Cite web|date=2026-01-08|title=Tahukah Kamu? Begini Sejarah Istilah Mudik yang Selalu Ramai Jelang Hari Raya Idulfitri|url=https://kab-nduga.kpu.go.id/blog/read/9447_tahukah-kamu-begini-sejarah-istilah-mudik-yang-selalu-ramai-jelang-hari-raya-idulfitri#:~:text=Istilah%20mudik%20diyakini%20berasal%20dari,(desa%20atau%20kampung%20halaman).|website=KPU Kab Nduga|access-date=2026-03-04}}</ref> Barbagai [[transpurtasi]] nang kawa dipakai gasan gawian mudik ngini, antara lain [[kapal tarabang]], [[karita api]], [[kapal]] [[laut]], [[bis]], jua kandaraan saurang, kaya [[mubil]] wan [[sapida mutur]], [[truk]], [[bajaj]].<ref name=":1">{{Cite web|title=Jumlah Angkutan Penumpang Umum di Semua Moda Kembali Mengalami Peningkatan pada H+1 Lebaran - Direktorat Jenderal Perhubungan Darat|url=https://hubdat.dephub.go.id/id/publikasi/jumlah-angkutan-penumpang-umum-di-semua-moda-kembali-mengalami-peningkatan-pada-h1-lebaran/|website=hubdat.dephub.go.id|access-date=2026-03-04}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Istilah, [[Sajarah]], wan Makna Mudik == Kuya "mudik" baasal matan basa [[Jawa]] bahari ''mudik'', matan kuya "udik" nang baarti naik, maju (bajalan) ka hulu, manuju ka [[darat]], nang mana kuya "''udik''" saurang baasal matan akar basa Prutu-[[Malayu]]-Indunisia. Jaka dalam basa Malayu, mudik matan kuya "udik" nang baarti disa atawa dusun.<ref>{{Cite web|title=Ini Bedanya Mudik dan Pulang Kampung Menurut Ahli Bahasa|url=https://kumparan.com/kumparansains/ini-bedanya-mudik-dan-pulang-kampung-menurut-ahli-bahasa-1tHQ5qtB1nG|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2026-03-04}}</ref> Wayah [[jaman]] bahari, [[masarakat]] Malayu nang bagana wan badiam di hulu sungai rancak tulakan ka [[hilir]] sungai mamakai kapal, lalu bulik lagi ka disa. Wayah urang-urang mula'i marantau ka [[kuta]], kuya "mudik" mula'i dikanal wan dipartahanakan sampai wayahini.<ref name=":2">{{Cite web|last=Amalina|first=Rizky|date=2025-03-24|title=Mudik: Tradisi Pulang Kampung yang Melekat di Budaya Indonesia|url=https://kecemedia.unesa.ac.id/post/mudik-tradisi-pulang-kampung-yang-melekat-di-budaya-indonesia#:~:text=Mudik%20adalah%20tradisi%20yang%20mencerminkan,bagi%20siapa%20pun%20yang%20merantau.|website=UNESA: Universitas Negeri Surabaya|access-date=2026-03-04}}</ref> Wayah jaman bahari jua, sabalum di [[Jakarta]] tajadi urbanisasi ganal-ganalan, masih banyak wilayah nang bangaran "ahir udik" atawa "ilir" ([[utara]] atawa hilir) wan kabanyakan ahiran ngitu diganti lawan kuya Malayu [[salatan]] atawa utara. Cuntuhnya, [[Meruya Udik]], [[Meruya Ilir]], [[Sukabumi Udik]], [[Sukabumi Ilir]].<ref>{{Cite book|title=Asal-Usul Djakarta Tempo Doeloe: Disertai Fakta, Foto, dan Kesaksian Unik yang Membawa Anda ke Masa Lalu|last=Zaenuddin, Zidane|first=M., M.|publisher=Ufuk Press|year=2012|pages=212}}</ref> Pas wayah Jakarta masih bangaran [[Batavia]], suplai hasil [[bumi]] dairah kuta Batavia diambil matan wilayah-wilayah di luar [[tawing]] kuta di salatan. Karana ngitu, ada ngaran wilayah Jakarta nang tarait lawan [[tumbuhan]], kaya [[Kebon Jeruk]], [[Kebon Kopi]], [[Kebon Nanas]], [[Kemanggisan]], [[Duren Kalibata]]. Bubuhan [[patani]] wan [[padagang]] hasil bumi ngitu mambawa dagangannya liwat sungai. Matan situlah cungul istilah hilir-mudik, nang baarti sama lawan bulak-balik. Mudik atawa manuju udik wayah bulik matan kuta bulik ka [[ladang]]<nowiki/>nya, kaitu tarus baulang-ulang.<ref>{{Cite book|title=Profil Orang Betawi: Asal Muasal, Kebudayaan, dan Adat Istiadatnya|last=Saidi|first=R.|publisher=Gunara Kata|year=1997}}</ref><ref>{{Cite book|title=Saudagar Baghdad dari Betawi|last=Shahab|first=A.|publisher=Penerbit Republika|year=2004}}</ref><ref>{{Cite web|last=Avira|first=Pritania|title=Tradisi Mudik Lebaran: Sejarah Dan Asal Usulnya|url=https://www.tokopedia.com/blog/tradisi-mudik-lebaran-sejarah-asal-usul/?utm_source=google&utm_medium=organic|website=Tokopedia|access-date=2026-03-04}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tadapat jua tiuri nang manyambatakan, asal kuya "mudik" baasal matan akrunim dua kuya dalam basa Jawa, yaitu ''mulih dilik'' atawa ''mulih dhisik'' nang baarti "bulik dahulu", atawa "bulik satumat".<ref>{{Cite web|title=Arti dan Kepanjangan Mudik Serta Sejarahnya di Indonesia|url=https://sahabat.pegadaian.co.id/artikel/inspirasi/arti-mudik-dan-sejarahnya-di-indonesia-2|website=sahabat.pegadaian.co.id|language=id|access-date=2026-03-04}}</ref><ref>{{Cite web|last=Isdarmadji|first=Ngungrum Qurani|date=2019-06-04|title=Mudik, Asal Usul hingga Kebijakan Pemerintah|url=https://menpan.go.id/site/berita-terkini/mudik-asal-usul-hingga-kebijakan-pemerintah|website=Kementerian Pendayagunaan Aparatur Negara dan Reformasi Birokrasi|language=id-id|access-date=2026-03-04}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Biar balum dapat dipastiakan kabujurannya, tapi tiuri ngini cukup baridar luas, labihnya di masarakat pulau Jawa.<ref>{{Cite web|last=Arnani, Azanella, Wedhaswary|first=Mela, Luthfia Ayu, Inggried Dwi|date=2018-06-7|title=Mudik, "Mulih Dhisik", Kembali ke Udik...|url=https://nasional.kompas.com/read/2018/06/07/09311731/mudik-mulih-dhisik-kembali-ke-udik|website=Kompas.com|access-date=2026-03-04}}</ref> Wayah jaman bahari, masarakat Jawa mamakai istilah ngini gasan manggambarakan parjalanan matan [[dairah]] hilir (kuta atawa [[pasisir]], [[pinggiran]]) manuju dairah hulu (disa atawa kampung halaman).<ref name=":0" /> Jaka maknanya, mudik ngini gasan mambulikakan [[sumangat]] kampung nang idintik lawan [[gutung ruyung]], kasatiakawalan, kabarsahajaan, wan badangsanakan gasan dibawa lagi jaka bubuhan pamudik babulik ka masarakat nang mana bubuhannya bagana wan badiam di situ.<ref>{{Cite web|title=Mudik, Perjalanan Spiritual Sarat Makna {{!}} Fakultas Ilmu Tarbiyah dan Keguruan Universitas Islam Negeri Syarif Hidayatullah|url=https://fitk.uinjkt.ac.id/id/mudik-perjalanan-spiritual-sarat-makna|website=fitk.uinjkt.ac.id|language=id|access-date=2026-03-04}}</ref> Jua mudik ngini kawa digambarakan lawan parjalanan buliknya [[manusia]] lawan [[Tuhan]], marupakan spirit nang harus diparhatiakan. Tujuannya supaya pamudik kawa maambil [[hikmah]] matan saban [[paristiwa]] salawas dalam parjalanan matan kuta ka disa.<ref>{{Cite web|last=el-Saha|first=M. Ishom|date=2024-04-03|title=Mudik dan Memahami Makna "Kembali"|url=https://kemenag.go.id/hikmah/mudik-dan-memahami-makna-kembali-g0mdm|website=Kemenag|access-date=2026-03-04}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mudik ngini mumintum baharga gasan malapas kaganangan lawan kulawarga wan [[dangsanak]] sabarataan di kampung halaman. Gasan banyak urang, mudik ialah cara gasan babulik ka [[akar]], maingati asalnya, wan marayakan basamaan lawan urang-urang nang disayang. Tradisi ngini jua jadi paingat akan pantingnya manjaga hubungan kakulawargaan wan budaya.<ref name=":2" /> Kawa jua mudik ngini sawagai sarana [[rikriasi]] wan [[hiburan]], kaya maitihi pamandangan [[alam]], maicipi [[kulinir]] di sapanjang parjalanan, atawa bastup di tampat-tampat manarik nang jadi hiburan saurang sakalian istirahat matan gawian wan [[aktipitas]] kasaharian.<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Makna di Balik Tradisi Mudik yang Selalu Dinanti|url=https://www.banksinarmas.com/id/artikel/makna-mudik-lebaran|website=www.banksinarmas.com|language=id|access-date=2026-03-04}}</ref> == Tantangan Angkutan Mudik == Baratan nang ngalih banar dihadap dalam mudik ialah panyadiaan sistim transpurtasi karana basamaan jumlah masarakat mamakai [[angkutan umum]] atawa kandaraan lalui jaringan [[jalan]] nang ada sampai rancak maakibatakan [[panumpang]] atawa pamakai parjalanan mahadap kamacitan, panundaan parjalanan. Mubil, mutur, karita api, kapal tarbang, wan bis antarkuta jadi transpurtasi nang banyak banar dipakai gasan mudik [[labaran]].<ref name=":1" /> == Mudik di Indunisia == === Mudik [[Urang Banjar]] === Lawan [[urang]] Banjar, mudik ngitu artinya babulik kawa wadah padatuan bahari atawa wadah kalahiran surang. Mudik ngini biasanya rami pas Hari Raya Pitrah. Buhan nang bagawi di kuta-kuta ganal rancaknya bulik ka kampung atawa wadahnya diranakakan sa[[tahun]] sakali pas hari raya. Tradisi mudik ngini bakaitan lawan tradisi [[Madam]] ulih bubuhan Banjar. <ref>{{Cite journal|last=Hakim|first=Arif Rahman|date=2023-04-01|title=Madam dan Jarwa: Tradisi Migrasi dan Pergulatan Identitas Urang Banjar|url=https://repo-dosen.ulm.ac.id//handle/123456789/33441}}</ref> Bubuhan Banjar jua manyambat mudik ngitu sagan parjalanan ka [[Hulu Sungai]], yaitu [[Hulu Sungai Salatan]] ([[Kandangan, Hulu Sungai Selatan|Kandangan]]), [[Hulu Sungai Tangah]] ([[Barabai, Hulu Sungai Tangah|Barabai]]), atawa [[Kabupatin Hulu Sungai Utara|Hulu Sungai Utara]] ([[Amuntai]]). Ngini disababakan banyak bubuhan Banjar nang matan atawa baisi [[juriat]] di [[Banua Lima]]. == Jajuhutan == [[Tumbung:Wiki Katuju Ramadan 2026]] <references /> [[Tumbung:Budaya Indunisia]] [[Tumbung:Urang Banjar]] [[Tumbung:Ramadan]] [[Tumbung:Puasa]] cnkijyuifxip9dwka7k4yc218efu4fm 0 37968 110649 109855 2026-05-09T19:52:09Z InternetArchiveBot 11286 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 110649 wikitext text/x-wiki [[Barakas:Jamaah Haul di Masjid Jami.jpg|jmpl|Urang-urang nang maumpati salah sabuting haul]] '''Haul''' ialah [[tradisi]] paringatan satahun [[kamatian]] [[urang]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books/about/Ziarah_dan_wali_di_dunia_Islam.html?hl=id&id=TiXitDQCm3YC&redir_esc=y|title=Ziarah dan wali di dunia Islam|last=Chambert-Loir|first=Henri|date=2007|publisher=Penerbit Serambi|isbn=978-979-1275-39-2|language=id}}</ref> Tradisi ngini jadi bagian pahabisan dari paringatan [[maarwah]] lawan bubuhan [[kaum Tuha]].<ref name=":1">{{Cite web|date=2013-10-27|title=Haul: Sejarah dan Pengertian (Bag. I Bersambung)|url=https://www.nuruliman.or.id/haul-sejarah-dan-pengertian-bag-i-bersambung|website=Al Ashriyyah Nurul Iman Islamic Boarding School|language=id-ID|access-date=2026-03-05}}</ref> Maarwah dimula'i matan maniga, manujuh, manyalawi, maampat puluh<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Pengajian|url=https://perak.jombangkab.go.id/berita/pengajian-9081#:~:text=Arti%20Kata%20Haul%20Kata%20haul%20itu%20sendiri,makna%20standar%20waktu%20dalam%20menunaikan%20kewajiban%20zakat.|website=perak.jombangkab.go.id|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref>, wan manyaratus. Imbah paringatan manyaratus [[hari]], buhan [[kulawarga]] nang urang maninggal maadakan haul atawa mahaul pas sa[[tahun]] maninggal kulawarganya.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books/about/Islam_dan_masyarakat_Banjar.html?id=BYWCtQEACAAJ&redir_esc=y|title=Islam dan masyarakat Banjar: diskropsi dan analisa kebudayaan Banjar|last=Daud|first=Alfani|date=1997|publisher=PT RajaGrafindo Persada|language=ms}}</ref> Tujuan adanya haul ialah mandu'akan [[ahli kubur]] supaya amal [[ibadah]] nang digawi bubuhannya ditarima ulih [[Allah]] sakalian mangganang kalakukan baik salawas bubuhannya hidup matan urang-urang nang diparingati.<ref name=":2">{{Cite news|url=https://islam.nu.or.id/post/read/7957/tradisi-haul|title=Tradisi Haul|date=2006-08-29|access-date=2026-03-05|language=id-ID|archive-date=2021-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320184333/https://islam.nu.or.id/post/read/7957/tradisi-haul|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Alatas|first=Ismail F.|date=2007-12-01|title=THE UPSURGE OF MEMORY IN THE CASE OF HAUL: A Problem of Islamic Historiography in Indonesia|url=http://jiis.uinsby.ac.id/index.php/JIIs/article/view/12|journal=JOURNAL OF INDONESIAN ISLAM|language=en|volume=1|issue=2|issn=2355-6994|access-date=2026-03-05|archive-date=2022-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816045253/http://jiis.uinsby.ac.id/index.php/JIIs/article/view/12|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=HAUL MASSAL DAN AKHIRUSSANAH MUSHOLLA AL IKHLAS GLAGAH TENGAH|url=https://pagerdawung-ringinarum.kendalkab.go.id/kegiatandetail/cFJyL2RlemZtbk8wUyswR2tydmp3dz09/haul-massal-dan-akhirussanah-musholla--al-ikhlas-glagah-tengah.html#!|website=pagerdawung-ringinarum.kendalkab.go.id|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Inilah Manfaat Mengadakan Haul Ulama|url=https://jatim.nu.or.id/keislaman/inilah-manfaat-mengadakan-haul-ulama-g0SA7|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> Dalil<ref>{{Cite web|title=Dalil dan Hikmah Tradisi Haul bagi Warga NU|url=https://lampung.nu.or.id/keislaman/dalil-dan-hikmah-tradisi-haul-bagi-warga-nu-qAp7r|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> nang kawa jadi pingkutan ulih [[Muslim]] sunni gasan haul ada di Surah [[Al-Hasyr]] ayat 10, [[Nuh]] ayat 28, wan [[Ibrahim]] ayat 41.<ref>{{Cite web|last=Choironi|first=M. Alvin Nur|date=2023-03-19|title=K.H Ahsin Sakho Sebutkan Dalil-dalil Peringatan Haul dalam Al-Quran|url=https://islami.co/k-h-ahsin-sakho-sebutkan-dalil-dalil-peringatan-haul-dalam-al-quran/|website=Islami[dot]co|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> == [[Istilah]] == Haul baasal matan basa [[Arab]] ('''الحول''') nang baarti satahun, biar kaitu tradisi haul kada harus digawi pas satahun wayah tanggal ditantui sawagaimana urang marayaakan [[hari ulang tahun]], hari manggawinya akan bauntung banar lawan katantuan wan partimbangan kulawarga nang manggawinya.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|title=Tradisi orang-orang NU {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/124031603|website=search.worldcat.org|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref> Acara haul jua jadi pambida antara bubuhan [[ulama]] wan [[Muhammad|Rasulullah saw.]] Jaka [[Muhammad|Nabi Muhammad saw.]] diparingati hari diranakakannya matan [[maulid]], maka bubuhan ulama diparingati wayah hari kamatiannya matan tradisi haul.<ref>{{Cite web|title=Di Buntet, Mahfud MD Sebut Peringatan Haul adalah Tradisi Asli Pesantren|url=https://nu.or.id/nasional/di-buntet-mahfud-md-sebut-peringatan-haul-adalah-tradisi-asli-pesantren-ZNKSD|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> Dikaranaakan ranak Rasulullah baisi kaistimiwaan, hudah dinantiakan wan dijanjiakan dalam ajaran [[nabi]]-nabi sabalumnya, wan diumpati lawan [[mukjizat]]-mukjizat. Tagal ranak ulama ialah kaya ranak [[bayi]]-bayi umumnya, kaistimiwaan bubuhan ulama hanyar mancungul wan bagantung lawan salawas hidup bubuhannya sampai maninggal.<ref>{{Cite book|title=Peringatan Haul: Ditinjau dari Hukum Islam|last=Muslim|first=M. Hanif|publisher=Karya Toha Putra|year=2006|location=Semarang}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|last=|first=|date=2025-06-09|title=MENGENAL TRADISI HAUL DALAM ISLAM –|url=https://tanbihulghofilin.com/09/06/2025/mengenal-tradisi-haul-dalam-islam/,%20https://tanbihulghofilin.com/09/06/2025/mengenal-tradisi-haul-dalam-islam/|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> == [[Sajarah]]<ref name=":5">{{Cite web|last=|date=2025-02-11|title=Haul adalah Peringatan Kematian dalam Islam, Ketahui Tradisinya|url=https://www.liputan6.com/feeds/read/5909164/haul-adalah-peringatan-kematian-dalam-islam-ketahui-tradisinya|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-03-05}}</ref> == Kadada panjalasan musti kapan tradisi haul tatambaian digawi, tagal haul diyakini tatambaian bakambang di [[masarakat]] Muslim matan [[Hadramaut]], [[Yaman]].<ref name=":6">{{Cite web|last=|date=2024-02-21|title=Mengenal Apa Itu Haul, Peringatan Hari Wafatnya Wali atau Ulama|url=https://kamboja.co.id/tips/haul-adalah/|website=Kamboja.co.id - Proteksi dan pelayanan pemakaman|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> Di kawasan inya, masarakat baisi [[kalas]]-kalas [[susial]] nang badasarkan latar balakang [[juriat]], yaitu bubuhan ''[[habib]]'' atawa kada juriat Nabi Muhammad nang ada di jajaran atas banar matan tingkat susial; ''[[masyayikh]]'' atawa juriat urang pamikir [[Islam]] nang kada baisi latar balakang juriat Nabi Muhammad; ''[[qabail]]'' atawa angguta urang-urang takanal, wan ''[[masaakin]]'' atawa urang-urang miskin nang kada baisi ilmu, harta, jua latar balakang juriat kaya kalumpuk lain nang disambatakan sabalumnya.<ref>{{Cite journal|last=Lambert|first=Jean|date=2003|title=Ulrike Freitag: Indian Ocean, Migrants and State Formation in Hadhramaut. Reforming the Homeland. Ulrike Freitag &amp; William Clarence-Smith : Hadhrami Traders, Scholars and Statesmen in the Indian Ocean, 1750s-1960s|url=https://journals.openedition.org/cy/167|journal=Chroniques yéménites|language=fr|volume=11|issue=11|doi=10.4000/cy.167|issn=1248-0568}}</ref><ref>{{Cite web|title=n2:2308-6122 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:2308-6122|website=search.worldcat.org|access-date=2026-03-05}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Alatas|first=Ismail F.|date=2007-12-01|title=THE UPSURGE OF MEMORY IN THE CASE OF HAUL: A Problem of Islamic Historiography in Indonesia|url=https://jiis.uinsa.ac.id/index.php/JIIs/article/view/12|journal=JOURNAL OF INDONESIAN ISLAM|language=en|volume=1|issue=2|pages=267–279|doi=10.15642/JIIS.2007.1.2.267-279|issn=2355-6994}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|title=n2:2355-6994 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:2355-6994|website=search.worldcat.org|access-date=2026-03-05}}</ref> Sawagai kada juriat Nabi Muhammad sakalian labih baisi [[ilmu pangatahuan]], bubuhan ''habib'' maingkut paranan kunci sawagai pamimpin [[spiritual]] wan panutan masarakat luas. [[Ritual]] wan aspik kahidupan riligius lain masarakat umum akan bauntung banar lawan bubuhan ''habib'', imbah jua lawan bubuhan ''habib'' nang hudah maninggal, bubuhannya diyakini sawagai parantara matan [[du'a]]-du'a masarakat lawan Allah wan parantara [[syafaat]] matan Nabi Muhammad.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Sakali satahun, bubuhan ''habib'' wan ''masyayikh'' akan bakumpulan atawa mamparingati haul di [[makam]] urang spiritual wan maundang sabarataan. Haul akan dipimpin ulih juriat atawa panarus urang ngitu, di situ bubuhannya maadakan [[caramah]] nang diartiaakn gasan maingati lagi kanangan bahari nang dianggap salih ngitu, aktipitas ngini lalu makin kuat fungsi susial bubuhan ''habib'' nang dikanal sawagai pawaris kakuatan spiritual matan bubuhannya nang tadahulu. Panambaian banar dalam acara haul sabujurnya mamanggil kanangan-kanangan bubuhan pa[[jiarah]] lawan urang-urang ngitu lalui [[hagiugrafi]] nang barupa puji-pujian wan puisi lawan bubuhannya nang mulia dalam kalumpuk ''habib'' ngitu.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref>{{Cite journal|last=Algar|first=Hamid|date=2019-01-01|title=Sufism: A New History of Islamic Mysticism By Alexander Knysh|url=https://academic.oup.com/jis/article/30/1/97/5145031|journal=Journal of Islamic Studies|language=en|volume=30|issue=1|pages=97–103|doi=10.1093/jis/ety050|issn=0955-2340}}</ref><ref>{{Cite web|title=n2:0955-2340 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:0955-2340|website=search.worldcat.org|access-date=2026-03-05}}</ref> === Panyabarannya === Panyabaran budaya haul ngini dibawa salawas migrasi kalangan ''habib'' matan Hadramaut ka [[Asia Tanggara]] nang puncak tajadi sakitar abat ka-19. Kalangan ''habib'' ngini banyak ditarima baik ulih bubuhan [[Hindia Walanda]] jua [[Malaya Britania]] nang maumpatakan bubuhannya dalam aktipitas [[padagangan]]. Bubuhan ''habib'' ngini mandapat tampat saurangan di kalangan bubuhan panguasa [[dairah]] jua masarakat satampat karana bahasil lawan aktipitas padangan jua dikanal sawagai urang spiritual karana padalaman [[ilmu]] [[agama]]. Biar jarak antara Hadramaut lawan kawasan Hindia Walanda wan Malaya Britania tapisah jauh banar, tagal partalian [[budaya]] tatap kuat, bubuhannya ngini mangambangakan [[ajaran]] wan budaya bubuhannya di wilayah urang lain sawagaimana di tampat bubuhannya baasal, sampai pusisi bubuhannya kuat sawagai urang nang bapangaruh sapanjang abat ka-19 ngitu.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Wayah parkambangan imbahnya, haul kada lagi jadi acara nang digawi ulih bubuhan ''habib'' haja, tagal gasan bubuhan ulama nang kada baisi latar patalian darah lawan Nabi Muhammad jua. Haul bubuhan ulama jadi [[panggung]] gasan urang nang baagama, baik matan kalangan [[kiai]] atawa [[habaib]], gasan manjagaakan iksistinsi pangaruh wan gagasan kaagamaannya di [[Indunisia]]. Salawas parjalanan bubuhan ulama, habaib, nang kayanya dalam babarapa hal kawa cungul kurang sasuai karana [[jaman]], wayah dihadirakan lagi dalam haul ngitu, diharapakan mambarii inspirasi bubuhan inya imbahnya.<ref name=":9">{{Cite web|last=Syauqi|first=Muhammad Iqbal|date=2018-12-24|title=Haul untuk Melestarikan Kiprah Ulama dan Habaib di Indonesia|url=https://islami.co/haul-untuk-melestarikan-kiprah-ulama-dan-habaib-di-indonesia/|website=Islami[dot]co|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> Kada sadikit nang haul ngitu jadi sarana pulitik praktis, imbah sampai prupukasi salain ditujuakan lawan [[sumangat]] maumpati kalakuan wan pamikiran urang-urang salih. Haul jua rancak dihadiri ribuan urang nang rawan disusupi kapantingan-kapantingan satumat<ref name=":5" />, husus wayah bubuhan nang manggawinya salah mamilih urang nang maisi caramah dalam haul ngitu.<ref name=":9" /> == Rangkaian [[Acara]] Haul<ref name=":5" /> == Kadada katantuan musti tarait rangkaian acara haul ngini, tagal manggawiakannya nang kawa, yaitu:<ref name=":6" /><ref>{{Cite web|title=View of Commodification of Religious Tradition (Critical Study on Tourism of Islamic Tradition Haul at Pasar Kliwon, Surakarta)|url=https://journal.uii.ac.id/CCCMS/article/view/7119/6332|website=journal.uii.ac.id|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|last=Fuaidi|first=Isyrokh|date=2016-10-02|title=Tuntunan Melaksanakan Haul Menurut KH MA Sahal Mahfudh|url=https://www.ipmafa.ac.id/tuntunan-melaksanakan-haul-menurut-kh-ma-sahal-mahfudh/|website=IPMAFA|language=id-ID|access-date=2026-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Peringatan Haul para Pendahulu|url=https://nu.or.id/syariah/peringatan-haul-para-pendahulu-4ni0G|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> * Pambacaan riwayat Nabi nang tasingkat dalam barbagai kitab ''maulid'' Nabi kaya ''[[Simtuddurar]]'' matan [[Habib Ali bin Muhammad Al-Habsyi]], atawa ''maulid'' [[Diba]] ulih [[Imam Abdur Rahman bin Ali Ad-Diba'i]]. Pambacaan ''maulid'' ngini jua diumpati lawan pambacaan puji-pujian atawa [[kasidah]] lawan Rasulullah wan alat musik [[hadrah]]; * Pambacaan du'a wan [[tahlil]] nang ditujuakan gasan maminta ampunan wan harapan gasan urang nang lagi diparingati kamatiannya, jua gasan urang-urang nang hadir saurang. * Pangajian umum, rancaknya diisi ulih sambutan kulawarga wan urang-urang matan masarakat, pambacaan riwayat (''[[manaqib]]'') urang nang lagi diparingati, wan caramah agama matan ulama pilihan [[panitia]] nang manggawiakan acara haul; * Manyurung [[makanan]] (hidangan) lawan bubuhan nang hadir, sawagai bantuk [[sadakah]] lawan urang lain. Makanan has nang rancak ada dalam acara ngini ialah [[nasi kabuli]], karana maitihi sajarahnya, tradisi ngini dibawa ulih masarakat Muslim Arab. == Haul Tradisi [[Tasawuf]] == Haul ngini sabuting tradisi nang kawa ditamui di kalangan masarakat Muslim sunni haja, kaya di nagara Yaman, Indunisia, [[Malaysia]], [[Singapura]], wan nagara-nagara nang kabanyakan Muslim sunni di dalamnya.<ref name=":4" /> Paringatan haul dipangaruhi banar ulih ajaran tasawuf nang maandakakan [[guru]] sawagai taladan karana pangajaran ilmu lawan masarakat umum wan [[murid]]-muridnya, sampai maninggal bubuhannya pantas diparingati ulih kulawarga wan murid-muridnya gasan mangganang kataladanan wan tatambaian ditantui nang kada kawa diisi sambarang urang pas salawas hidup bubuhannya. Acara haul akan tarasa labih ganal jaka urang ngitu takanal sawagai ulama ganal atawa pandiri sabuting [[pasantrin]].<ref>{{Cite book|url=https://id.wikipedia.org/wiki/Istimewa:Sumber_buku/979-8452-21-6|title=Tradisi orang-orang NU|last=Fattah|first=Munawir Abdul|date=2006|publisher=Pustaka Pesantren : Percetakan dan distribusi, LKiS Pelangi Aksara|isbn=978-979-8452-21-5|edition=Cet. 1|location=Yogyakarta}}</ref><ref name=":3" /> Aktipitas kaya haul ngini ada babarapa urang matan babarapa kuta di Indunisia rancak jua jadi sarana [[wisata]] riligi nang maundang kadatangan banyak urang matan dairah lain.<ref>{{Cite web|last=Arfi|first=Bayu|date=2022-10-11|title=Haul dan Maulid, Antara Kematian dan Kelahiran|url=https://brebeskab.go.id/index.php/content/1/haul-dan-maulid-antara-kematian-dan-kelahiran|website=Pemerintah Kabupaten Brebes|access-date=2026-03-05}}</ref> Misalnya, haul Habib Ali bin Muhammad Al-Habsyi di kawasan [[Masjid Riyadh]], [[Pasar Kliwon]], [[Surakarta]] nang masuk dalam jadwal rismi [[pamarintah]] [[kuta]] Surakarta<ref>{{Cite web|title=View of Commodification of Religious Tradition (Critical Study on Tourism of Islamic Tradition Haul at Pasar Kliwon, Surakarta)|url=https://journal.uii.ac.id/CCCMS/article/view/7119/6332|website=journal.uii.ac.id|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref>, haul lain nang takanal ialah haul [[Guru Sekumpul|Guru Sakumpul]] di [[Martapura]], [[Kalimantan Salatan]]; haul [[Habib Ali bin Abdurrahman Al-Habsyi]] di [[Kwitang]], [[Jakarta Pusat]]; wan haul [[Abdurrahman Wahid|Gus Dur]] di [[Jakarta]] wan [[Tebu Ireng]], [[Jombang, Cilegon|Jombang]]. == Haul [[Jakat]] == [[Barakas:US Postal Currency 5 cent 1862 1863.jpg|jmpl|Jakat prupisi jua wajib dijakati ujar pandapat babarapa ulama]] Haul di Jakat ngini balain matan haul paringatan urang maninggal. Haul Jakat ngini iaiah masa baisi [[harta]] nang sampai hitungan jakat salawas satahun nang dihitung [[Almanak Hijriah|almanak hijriah]] sabalum [[jakat wajib]] dikaluarakan sasaurang.<ref>{{Cite web|last=Humas|date=2025-10-14|title=Yuk, Pahami Cara Menghitung Zakat Perusahaan: Dari Nisab, Haul, Sampai Hitungan Praktisnya|url=https://kabtrenggalek.baznas.go.id/artikel/show/yuk-pahami-cara-menghitung-zakat-perusahaan-dari-nisab-haul-sampai-hitungan-praktisnya/29061|website=BAZNAS Indonesia|language=id|access-date=2026-02-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Apa Itu Nisab dan Haul? Memahami Syarat Wajib Zakat Mal agar Harta Berkah|url=https://bmm.or.id/apa-itu-nisab-dan-haul-memahami-syarat-wajib-zakat-mal-agar-harta-berkah-iJC|website=bmm.or.id|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref> Nang paling ditahui masyarakat sual haul di jakat ngini ialah hitungan jakat matan [[duit]] nang dapat di gawian. [[Jakat prupisi]] ialah danul matan [[jakat mal]] nang wajib dikaluarakan matan harta nang diulihi matan pandapatan atawa panghasilan rutin matan gawian nang kada malanggar [[syariat]]. Hitungan jakat panghasilan sakitar 85 gram [[amas]] saban tahun lawan hitungan jakatnya sakitar 2,5%.<ref>{{Cite web|last=BAZNAS|last2=root|title=Zakat Penghasilan dan Bagaimana Cara Menghitungnya - BAZNAS RI|url=https://baznas.go.id/zakatpenghasilan|website=baznas.go.id|language=id|access-date=2026-02-19}}</ref> Fatwa [[Majilis Ulama Indunisia]] (MUI) mamadahakan panghasilan ngini ialah saban didapat pas digawi, nang kaya [[gajih]]<nowiki/>an, [[hunur]], wan [[upah]] nang didapat matan cara [[halal]], baik nang rutin atawa kada. == Haul [[Muhammad Arsyad al-Banjari|Syekh Muhammad Arsyad]] (Haul [[Kalampayan]]) == [[Barakas:Syekh Muhammad Arsyad Al-Banjari - Makam 001.jpg|jmpl|Hibak bubuhan jamaah di makam Syekh Muhammad Arsyad Al-Banjari wayah haulan]] Salah sabuting haul nang diumpati banar ulih [[urang Banjar]] ialah haul Syekh Muhammad Arsyad al-Banjari. Urang Banjar rancak manyambat Haul Kalampayan gasan paringatan maninggalnya Syekh Arsyad. [[Haul Kalampayan]] ngini salah sabuting [[wisata riligi]] bubuhan Banjar karana acaranya pas liburan [[Hari Raya Pitrah]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Peringatan Haul Ke-219 Syekh Arsyad Al-Banjari Jadi Destinasi Religi saat Libur Lebaran|url=https://www.nu.or.id/daerah/peringatan-haul-ke-219-syekh-arsyad-al-banjari-jadi-destinasi-religi-saat-libur-lebaran-nwYbu|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-02-19}}</ref> Acara ngini digawi di [[Kubah]] [[Muhammad Arsyad al-Banjari|Datu Kalampayan]], [[Disa]] Kalampayan, [[Astambul, Banjar|Kacamatan Astambul]], [[Kabupatin Banjar]]. Acara ngini rancaknya di [[Masjid Jami Tuhfaturroghibin]] nang diawali lawan mambaca [[Yasin]], [[Dalailul Khairat]], [[syair]] [[salawat]], wan [[nasyid]]. Acara haul ngini rancak ditutup du'a wan makan [[nasi samin]] has [[Timur Tangah]].<ref name=":0" /> == Haul Guru Sekumpul == [[Barakas:Puncak acara Haul Guru Sekumpul.jpg|jmpl|Urang mamparingati haul Guru Sakumpul]] [[Haul Guru Sekumpul]] ialah tradisi kaagamaan nang paling banyak atawa ganal di Indunisia nang diadaakan di [[Sekumpul, Martapura, Banjar|Sakumpul, Martapura, Banjar]], Kalimantan Selatan.<ref>{{Cite web|last=Wirawan|first=Nadhifa Aurellia|title=Sejarah Tradisi Haul Guru Sekumpul di Martapura Kalimantan Selatan|url=https://www.detik.com/kalimantan/budaya/d-8280293/sejarah-tradisi-haul-guru-sekumpul-di-martapura-kalimantan-selatan|website=detikKalimantan|language=id-ID|access-date=2026-02-19|archive-date=2025-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20251229000629/https://www.detik.com/kalimantan/budaya/d-8280293/sejarah-tradisi-haul-guru-sekumpul-di-martapura-kalimantan-selatan|dead-url=yes}}</ref> Gasan bubuhan Banjar, Haul Guru Sekumpul ngini kada paringatan hari kamatian guru haja, tapi jua acara nang barasa hibak spiritual wan bamakna, [[kayuh baimbai]], kulawargaan, wan basamaan nang kadada batas kaya susial wan wilayah. Haul Guru Sekumpul ngini diadaakan pas [[malam]] [[Minggu]] atawa [[Ahad]] nang paling parak lawan 5 [[Rajap]]. Bubuhan jamaah Haul datang matan mana haja di Indunisia, imbah ada nang matan luar nagara. Bubuhan jamaah datang mahibaki Martapura jua.<ref>{{Cite web|title=Media Sosial dan Hal Baru di Haul Abah Guru Sekumpul|url=https://alif.id/Uewn/media-sosial-dan-hal-baru-di-haul-abah-guru-sekumpul|website=Alif.ID - Berkeislamanan dalam Kebudayaan|language=en|access-date=2026-02-19}}</ref> == Jajuhutan == [[Tumbung:Wiki Katuju Ramadan 2026]] [[Tumbung:Islam]] [[Tumbung:Budaya Indunisia]] [[Tumbung:Wali Allah]] <references /> [[Tumbung:Tradisi Islam]] [[Tumbung:Ibadah]] s7kzztpmm96yblmodrshir64inrrhca 0 38059 110650 109996 2026-05-09T19:52:31Z InternetArchiveBot 11286 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 110650 wikitext text/x-wiki [[Barakas:Haul Guru Sekumpul.jpg|jmpl|Haul gasan [[Guru Sekumpul|Abah Guru Sakumpul]]]] '''Haul''' ialah [[tradisi]] paringatan sa[[tahun]] [[kamatian]] [[urang]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books/about/Ziarah_dan_wali_di_dunia_Islam.html?hl=id&id=TiXitDQCm3YC&redir_esc=y|title=Ziarah dan wali di dunia Islam|last=Chambert-Loir|first=Henri|date=2007|publisher=Penerbit Serambi|isbn=978-979-1275-39-2|language=id}}</ref> Tradisi ngini jadi bagian pahabisan dari paringatan [[maarwah]] lawan bubuhan [[kaum Tuha]].<ref name=":1">{{Cite web|date=2013-10-27|title=Haul: Sejarah dan Pengertian (Bag. I Bersambung)|url=https://www.nuruliman.or.id/haul-sejarah-dan-pengertian-bag-i-bersambung|website=Al Ashriyyah Nurul Iman Islamic Boarding School|language=id-ID|access-date=2026-03-05}}</ref> Maarwah dimula'i matan maniga, manujuh, manyalawi, ma[[ampat puluh]]<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Pengajian|url=https://perak.jombangkab.go.id/berita/pengajian-9081#:~:text=Arti%20Kata%20Haul%20Kata%20haul%20itu%20sendiri,makna%20standar%20waktu%20dalam%20menunaikan%20kewajiban%20zakat.|website=perak.jombangkab.go.id|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref>, wan manyaratus. Imbah paringatan manyaratus [[hari]], buhan [[kulawarga]] nang urang maninggal maadakan haul atawa mahaul pas satahun maninggal kulawarganya.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books/about/Islam_dan_masyarakat_Banjar.html?id=BYWCtQEACAAJ&redir_esc=y|title=Islam dan masyarakat Banjar: diskropsi dan analisa kebudayaan Banjar|last=Daud|first=Alfani|date=1997|publisher=PT RajaGrafindo Persada|language=ms}}</ref> Tujuan adanya haul ialah mandu'akan [[ahli kubur]] supaya [[amal]] [[ibadah]] nang digawi bubuhannya ditarima ulih [[Allah]] sakalian mangganang kalakukan baik salawas bubuhannya hidup matan urang-urang nang diparingati.<ref name=":2">{{Cite news|url=https://islam.nu.or.id/post/read/7957/tradisi-haul|title=Tradisi Haul|date=2006-08-29|access-date=2026-03-05|language=id-ID|archive-date=2021-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320184333/https://islam.nu.or.id/post/read/7957/tradisi-haul|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Alatas|first=Ismail F.|date=2007-12-01|title=THE UPSURGE OF MEMORY IN THE CASE OF HAUL: A Problem of Islamic Historiography in Indonesia|url=http://jiis.uinsby.ac.id/index.php/JIIs/article/view/12|journal=JOURNAL OF INDONESIAN ISLAM|language=en|volume=1|issue=2|issn=2355-6994|access-date=2026-03-08|archive-date=2022-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816045253/http://jiis.uinsby.ac.id/index.php/JIIs/article/view/12|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=HAUL MASSAL DAN AKHIRUSSANAH MUSHOLLA AL IKHLAS GLAGAH TENGAH|url=https://pagerdawung-ringinarum.kendalkab.go.id/kegiatandetail/cFJyL2RlemZtbk8wUyswR2tydmp3dz09/haul-massal-dan-akhirussanah-musholla--al-ikhlas-glagah-tengah.html#!|website=pagerdawung-ringinarum.kendalkab.go.id|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Inilah Manfaat Mengadakan Haul Ulama|url=https://jatim.nu.or.id/keislaman/inilah-manfaat-mengadakan-haul-ulama-g0SA7|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> Dalil<ref>{{Cite web|title=Dalil dan Hikmah Tradisi Haul bagi Warga NU|url=https://lampung.nu.or.id/keislaman/dalil-dan-hikmah-tradisi-haul-bagi-warga-nu-qAp7r|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> nang kawa jadi pingkutan ulih [[Muslim]] sunni gasan haul ada di Surah [[Al-Hasyr]] ayat [[10]], [[Nuh]] ayat [[28]], wan [[Ibrahim]] ayat [[41]].<ref>{{Cite web|last=Choironi|first=M. Alvin Nur|date=2023-03-19|title=K.H Ahsin Sakho Sebutkan Dalil-dalil Peringatan Haul dalam Al-Quran|url=https://islami.co/k-h-ahsin-sakho-sebutkan-dalil-dalil-peringatan-haul-dalam-al-quran/|website=Islami[dot]co|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> == [[Istilah]] == Haul baasal matan basa [[Arab]] ('''الحول''') nang baarti satahun, biar kaitu tradisi haul kada harus digawi pas satahun wayah tanggal ditantui sawagaimana urang marayaakan [[hari ulang tahun]], hari manggawinya akan bauntung banar lawan katantuan wan partimbangan kulawarga nang manggawinya.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|title=Tradisi orang-orang NU {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/124031603|website=search.worldcat.org|language=en|access-date=2026-03-05}}</ref> Acara haul jua jadi pambida antara bubuhan [[ulama]] wan [[Muhammad|Rasulullah saw.]] Jaka [[Muhammad|Nabi Muhammad saw.]] diparingati hari diranakakannya matan [[maulid]], maka bubuhan ulama diparingati wayah hari kamatiannya matan tradisi haul.<ref>{{Cite web|title=Di Buntet, Mahfud MD Sebut Peringatan Haul adalah Tradisi Asli Pesantren|url=https://nu.or.id/nasional/di-buntet-mahfud-md-sebut-peringatan-haul-adalah-tradisi-asli-pesantren-ZNKSD|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> Dikaranaakan ranak [[Muhammad|Rasulullah]] baisi kaistimiwaan, hudah dinantiakan wan dijanjiakan dalam ajaran [[nabi]]-nabi sabalumnya, wan diumpati lawan [[mukjizat]]-mukjizat. Tagal ranak ulama ialah kaya ranak [[bayi]]-bayi umumnya, kaistimiwaan bubuhan [[ulama]] hanyar mancungul wan bagantung lawan salawas hidup bubuhannya sampai maninggal.<ref>{{Cite book|title=Peringatan Haul: Ditinjau dari Hukum Islam|last=Muslim|first=M. Hanif|publisher=Karya Toha Putra|year=2006|location=Semarang}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|last=|first=|date=2025-06-09|title=MENGENAL TRADISI HAUL DALAM ISLAM –|url=https://tanbihulghofilin.com/09/06/2025/mengenal-tradisi-haul-dalam-islam/,%20https://tanbihulghofilin.com/09/06/2025/mengenal-tradisi-haul-dalam-islam/|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> == [[Sajarah]]<ref name=":5">{{Cite web|last=|date=2025-02-11|title=Haul adalah Peringatan Kematian dalam Islam, Ketahui Tradisinya|url=https://www.liputan6.com/feeds/read/5909164/haul-adalah-peringatan-kematian-dalam-islam-ketahui-tradisinya|website=liputan6.com|language=id|access-date=2026-03-05}}</ref> == Kadada panjalasan musti kapan tradisi haul tatambaian digawi, tagal haul diyakini tatambaian ba[[kambang]] di [[masarakat]] Muslim matan [[Hadramaut]], [[Yaman]].<ref name=":6">{{Cite web|last=|date=2024-02-21|title=Mengenal Apa Itu Haul, Peringatan Hari Wafatnya Wali atau Ulama|url=https://kamboja.co.id/tips/haul-adalah/|website=Kamboja.co.id - Proteksi dan pelayanan pemakaman|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> Di kawasan inya, masarakat baisi [[kalas]]-kalas [[susial]] nang badasarkan latar balakang [[juriat]], yaitu bubuhan ''[[habib]]'' atawa kada juriat Nabi Muhammad nang ada di jajaran atas banar matan tingkat susial; ''[[masyayikh]]'' atawa juriat urang pamikir [[Islam]] nang kada baisi latar balakang juriat Nabi Muhammad; ''[[qabail]]'' atawa angguta urang-urang takanal, wan ''[[masaakin]]'' atawa urang-urang [[miskin]] nang kada baisi [[ilmu]], [[harta]], jua latar balakang juriat kaya kalumpuk lain nang disambatakan sabalumnya.<ref>{{Cite journal|last=Lambert|first=Jean|date=2003|title=Ulrike Freitag: Indian Ocean, Migrants and State Formation in Hadhramaut. Reforming the Homeland. Ulrike Freitag &amp; William Clarence-Smith : Hadhrami Traders, Scholars and Statesmen in the Indian Ocean, 1750s-1960s|url=https://journals.openedition.org/cy/167|journal=Chroniques yéménites|language=fr|volume=11|issue=11|doi=10.4000/cy.167|issn=1248-0568}}</ref><ref>{{Cite web|title=n2:2308-6122 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:2308-6122|website=search.worldcat.org|access-date=2026-03-05}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Alatas|first=Ismail F.|date=2007-12-01|title=THE UPSURGE OF MEMORY IN THE CASE OF HAUL: A Problem of Islamic Historiography in Indonesia|url=https://jiis.uinsa.ac.id/index.php/JIIs/article/view/12|journal=JOURNAL OF INDONESIAN ISLAM|language=en|volume=1|issue=2|pages=267–279|doi=10.15642/JIIS.2007.1.2.267-279|issn=2355-6994}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|title=n2:2355-6994 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:2355-6994|website=search.worldcat.org|access-date=2026-03-05}}</ref> Sawagai kada juriat Nabi Muhammad sakalian labih baisi [[ilmu pangatahuan]], bubuhan ''habib'' maingkut paranan kunci sawagai pamimpin [[spiritual]] wan panutan masarakat luas. [[Ritual]] wan aspik kahidupan riligius lain masarakat umum akan bauntung banar lawan bubuhan ''habib'', imbah jua lawan bubuhan ''habib'' nang hudah maninggal, bubuhannya diyakini sawagai parantara matan [[du'a]]-du'a masarakat lawan Allah wan parantara [[syafaat]] matan Nabi Muhammad.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Sakali satahun, bubuhan ''habib'' wan ''masyayikh'' akan bakumpulan atawa mamparingati haul di [[makam]] urang spiritual wan maundang sabarataan. Haul akan dipimpin ulih juriat atawa panarus urang ngitu, di situ bubuhannya maadakan [[caramah]] nang diartiaakn gasan maingati lagi kanangan bahari nang dianggap salih ngitu, aktipitas ngini lalu makin kuat fungsi susial bubuhan ''habib'' nang dikanal sawagai pawaris kakuatan spiritual matan bubuhannya nang tadahulu. Panambaian banar dalam acara haul sabujurnya mamanggil kanangan-kanangan bubuhan pa[[jiarah]] lawan urang-urang ngitu lalui [[hagiugrafi]] nang barupa puji-pujian wan puisi lawan bubuhannya nang mulia dalam kalumpuk ''habib'' ngitu.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref>{{Cite journal|last=Algar|first=Hamid|date=2019-01-01|title=Sufism: A New History of Islamic Mysticism By Alexander Knysh|url=https://academic.oup.com/jis/article/30/1/97/5145031|journal=Journal of Islamic Studies|language=en|volume=30|issue=1|pages=97–103|doi=10.1093/jis/ety050|issn=0955-2340}}</ref><ref>{{Cite web|title=n2:0955-2340 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:0955-2340|website=search.worldcat.org|access-date=2026-03-05}}</ref> === Panyabarannya === Panyabaran budaya haul ngini dibawa salawas migrasi kalangan ''habib'' matan Hadramaut ka [[Asia Tanggara]] nang puncak tajadi sakitar abat ka-[[19]]. Kalangan ''habib'' ngini banyak ditarima baik ulih bubuhan [[Hindia Walanda]] jua [[Malaya Britania]] nang maumpatakan bubuhannya dalam aktipitas [[padagangan]]. Bubuhan ''habib'' ngini mandapat tampat saurangan di kalangan bubuhan panguasa [[dairah]] jua masarakat satampat karana bahasil lawan aktipitas padangan jua dikanal sawagai urang spiritual karana padalaman [[ilmu]] [[agama]]. Biar jarak antara Hadramaut lawan kawasan Hindia Walanda wan Malaya Britania tapisah jauh banar, tagal partalian [[budaya]] tatap kuat, bubuhannya ngini mangambangakan [[ajaran]] wan budaya bubuhannya di wilayah urang lain sawagaimana di tampat bubuhannya baasal, sampai pusisi bubuhannya kuat sawagai urang nang bapangaruh sapanjang abat ka-19 ngitu.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Wayah parkambangan imbahnya, haul kada lagi jadi acara nang digawi ulih bubuhan ''habib'' haja, tagal gasan bubuhan ulama nang kada baisi latar patalian darah lawan Nabi Muhammad jua. Haul bubuhan ulama jadi [[panggung]] gasan urang nang baagama, baik matan kalangan [[kiai]] atawa [[habaib]], gasan manjagaakan iksistinsi pangaruh wan gagasan kaagamaannya di [[Indunisia]]. Salawas parjalanan bubuhan ulama, habaib, nang kayanya dalam babarapa hal kawa cungul kurang sasuai karana [[jaman]], wayah dihadirakan lagi dalam haul ngitu, diharapakan mambarii inspirasi bubuhan inya imbahnya.<ref name=":9">{{Cite web|last=Syauqi|first=Muhammad Iqbal|date=2018-12-24|title=Haul untuk Melestarikan Kiprah Ulama dan Habaib di Indonesia|url=https://islami.co/haul-untuk-melestarikan-kiprah-ulama-dan-habaib-di-indonesia/|website=Islami[dot]co|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref> Kada sadikit nang haul ngitu jadi sarana pulitik praktis, imbah sampai prupukasi salain ditujuakan lawan [[sumangat]] maumpati kalakuan wan pamikiran urang-urang salih. Haul jua rancak dihadiri ribuan urang nang rawan disusupi kapantingan-kapantingan satumat<ref name=":5" />, husus wayah bubuhan nang manggawinya salah mamilih urang nang maisi caramah dalam haul ngitu.<ref name=":9" /> == Rangkaian [[Acara]] Haul<ref name=":5" /> == Kadada katantuan musti tarait rangkaian acara haul ngini, tagal manggawiakannya nang kawa, yaitu:<ref name=":6" /><ref>{{Cite web|title=View of Commodification of Religious Tradition (Critical Study on Tourism of Islamic Tradition Haul at Pasar Kliwon, Surakarta)|url=https://journal.uii.ac.id/CCCMS/article/view/7119/6332|website=journal.uii.ac.id|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|last=Fuaidi|first=Isyrokh|date=2016-10-02|title=Tuntunan Melaksanakan Haul Menurut KH MA Sahal Mahfudh|url=https://www.ipmafa.ac.id/tuntunan-melaksanakan-haul-menurut-kh-ma-sahal-mahfudh/|website=IPMAFA|language=id-ID|access-date=2026-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Peringatan Haul para Pendahulu|url=https://nu.or.id/syariah/peringatan-haul-para-pendahulu-4ni0G|website=NU Online|language=id-id|access-date=2026-03-05}}</ref> * Pambacaan riwayat Nabi nang tasingkat dalam barbagai kitab ''maulid'' Nabi kaya ''[[Simtuddurar]]'' matan [[Habib Ali bin Muhammad Al-Habsyi]], atawa ''maulid'' [[Diba]] ulih [[Imam Abdur Rahman bin Ali Ad-Diba'i]]. Pambacaan ''maulid'' ngini jua diumpati lawan pambacaan puji-pujian atawa [[kasidah]] lawan Rasulullah wan alat musik [[hadrah]]; * Pambacaan du'a wan [[tahlil]] nang ditujuakan gasan maminta ampunan wan harapan gasan urang nang lagi diparingati kamatiannya, jua gasan urang-urang nang hadir saurang. * Pangajian umum, rancaknya diisi ulih sambutan kulawarga wan urang-urang matan masarakat, pambacaan riwayat (''[[manaqib]]'') urang nang lagi diparingati, wan caramah agama matan ulama pilihan [[panitia]] nang manggawiakan acara haul; * Manyurung [[makanan]] (hidangan) lawan bubuhan nang hadir, sawagai bantuk [[sadakah]] lawan urang lain. Makanan has nang rancak ada dalam acara ngini ialah [[nasi kabuli]], karana maitihi sajarahnya, tradisi ngini dibawa ulih masarakat Muslim Arab. == Haul Tradisi [[Tasawuf]] == Haul ngini sabuting tradisi nang kawa ditamui di kalangan masarakat Muslim sunni haja, kaya di nagara Yaman, Indunisia, [[Malaysia]], [[Singapura]], wan nagara-nagara nang kabanyakan Muslim sunni di dalamnya.<ref name=":4" /> Paringatan haul dipangaruhi banar ulih ajaran tasawuf nang maandakakan [[guru]] sawagai taladan karana pangajaran ilmu lawan masarakat umum wan [[murid]]-muridnya, sampai maninggal bubuhannya pantas diparingati ulih kulawarga wan murid-muridnya gasan mangganang kataladanan wan tatambaian ditantui nang kada kawa diisi sambarang urang pas salawas hidup bubuhannya. Acara haul akan tarasa labih ganal jaka urang ngitu takanal sawagai ulama ganal atawa pandiri sabuting [[pasantrin]].<ref>{{Cite book|url=https://id.wikipedia.org/wiki/Istimewa:Sumber_buku/979-8452-21-6|title=Tradisi orang-orang NU|last=Fattah|first=Munawir Abdul|date=2006|publisher=Pustaka Pesantren : Percetakan dan distribusi, LKiS Pelangi Aksara|isbn=978-979-8452-21-5|edition=Cet. 1|location=Yogyakarta}}</ref><ref name=":3" /> Aktipitas kaya haul ngini ada babarapa urang matan babarapa kuta di Indunisia rancak jua jadi sarana [[wisata]] riligi nang maundang kadatangan banyak urang matan dairah lain.<ref>{{Cite web|last=Arfi|first=Bayu|date=2022-10-11|title=Haul dan Maulid, Antara Kematian dan Kelahiran|url=https://brebeskab.go.id/index.php/content/1/haul-dan-maulid-antara-kematian-dan-kelahiran|website=Pemerintah Kabupaten Brebes|access-date=2026-03-05}}</ref> Misalnya, haul Habib Ali bin Muhammad Al-Habsyi di kawasan [[Masjid Riyadh]], [[Pasar Kliwon]], [[Surakarta]] nang masuk dalam jadwal rismi [[pamarintah]] [[kuta]] Surakarta<ref>{{Cite web|title=View of Commodification of Religious Tradition (Critical Study on Tourism of Islamic Tradition Haul at Pasar Kliwon, Surakarta)|url=https://journal.uii.ac.id/CCCMS/article/view/7119/6332|website=journal.uii.ac.id|language=en-US|access-date=2026-03-05}}</ref>, haul lain nang takanal ialah haul [[Guru Sekumpul|Guru Sakumpul]] di [[Martapura]], [[Kalimantan Salatan]]; haul [[Habib Ali bin Abdurrahman Al-Habsyi]] di [[Kwitang]], [[Jakarta Pusat]]; wan haul [[Abdurrahman Wahid|Gus Dur]] di [[Jakarta]] wan [[Tebu Ireng]], [[Jombang, Cilegon|Jombang]]. == Jujuhutan == <references /> [[Tumbung:Wiki Katuju Ramadan 2026]] [[Tumbung:Islam]] [[Tumbung:Budaya Indunisia]] [[Tumbung:Wali Allah]] [[Tumbung:Ibadah]] oyl0mcvcpxpp2oc42xmjt87be0tzmgh 2 38526 110645 2026-05-09T16:39:26Z Kharismawati 17355 Maulah laman nang isinya ''Parkanalakan ulun Risma matan Jorong, Tanah Laut. Urang jawa nang handak balajar bahasa banjar. Minta tolong nggih'' 110645 wikitext text/x-wiki Parkanalakan ulun Risma matan Jorong, Tanah Laut. Urang jawa nang handak balajar bahasa banjar. Minta tolong nggih m5oxp8w4j496ak7j3ptv3f1spw9evxe 110646 110645 2026-05-09T17:46:29Z Kharismawati 17355 110646 wikitext text/x-wiki Parkanalakan ulun Risma matan Jorong, Tanah Laut. Urang jawa nang handak balajar bahasa banjar. Minta tolong nggih == Papadahan == * Pandiran nang lamah wan baadab, kawa meluluhakan hati wan urang nang karas[https://www.goodreads.com/author/quotes/625942.Hamka] * Mun hidup babaya hidup, babi di hutan jua hidup. Mun bagawi babaya bagawi, warik jua bagawi. == Jujuhutan == <ref>{{Cite web|last=Hamka|first=Buya|title=Hamka Quotes (Author of Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck)|url=https://www.goodreads.com/author/quotes/625942.Hamka|website=www.goodreads.com|access-date=2026-05-09}}</ref> Hamka, Buya. "Hamka Quotes (Author of Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck)". ''www.goodreads.com''. Diakses tanggal 2026-05-09. 8rbz1rbu19l84swg33upak5ksywf2bo 110647 110646 2026-05-09T18:08:09Z Kharismawati 17355 110647 wikitext text/x-wiki Parkanalakan ulun Risma matan Jorong, Tanah Laut. Urang jawa nang handak balajar bahasa banjar. Minta tolong nggih == Papadahan == * Pandiran nang lamah wan baadab, kawa meluluhakan hati wan urang nang karas<ref name=":0">{{Cite web|last=Hamka|first=Buya|title=Hamka Quotes (Author of Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck)|url=https://www.goodreads.com/author/quotes/625942.Hamka|website=www.goodreads.com|access-date=2026-05-09}}</ref> * Mun hidup babaya hidup, babi di hutan jua hidup. Mun bagawi babaya bagawi, warik jua bagawi.<ref name=":0" /> * Indunisia nang banilai tinggi, mamarluakan pamarintah nang taguh wan barasih <ref>{{Cite web|title=23 Kata-kata Bijak dari Sri Mulyani|url=https://jagokata.com/kata-bijak/dari-sri_mulyani.html|website=JagoKata.com|language=id|access-date=2026-05-09}}</ref> == Jujuhutan == <references /> 3l1u9sonjf6wlb0z5iw2sph4lufvexg 110648 110647 2026-05-09T18:09:18Z Kharismawati 17355 110648 wikitext text/x-wiki Parkanalakan ulun Risma matan Jorong, Tanah Laut. Urang jawa nang handak balajar bahasa banjar. Minta tolong nggih == Papadahan == * Pandiran nang lamah wan baadab, kawa maluluhakan hati wan urang nang karas<ref name=":0">{{Cite web|last=Hamka|first=Buya|title=Hamka Quotes (Author of Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck)|url=https://www.goodreads.com/author/quotes/625942.Hamka|website=www.goodreads.com|access-date=2026-05-09}}</ref> * Mun hidup babaya hidup, babi di hutan jua hidup. Mun bagawi babaya bagawi, warik jua bagawi.<ref name=":0" /> * Indunisia nang banilai tinggi, mamarluakan pamarintah nang taguh wan barasih <ref>{{Cite web|title=23 Kata-kata Bijak dari Sri Mulyani|url=https://jagokata.com/kata-bijak/dari-sri_mulyani.html|website=JagoKata.com|language=id|access-date=2026-05-09}}</ref> == Jujuhutan == <references /> fjqa90sqy5jvarwv8k8wfr5mqhbbvm5 10 38527 110653 2026-05-10T06:52:00Z Ezagren 143 citakan hanyar 110653 wikitext text/x-wiki {{Navigasi ID Desa |prupinsi = Kalimantan Timur |dati2 = Kabupatin |ngaran dati2= Kutai Kartanegara |kacamatan = Muara Jawa |k1 = Dondang |k2 = Muara Jawa Pesisir |k3 = Muara Jawa Ilir |k4 = Muara Jawa Tangah |k5 = Muara Jawa Ulu |k6 = Muara Kembang |k7 = Tama Pole |k8 = Teluk Dalam }}<noinclude> {{RefDagri|2022}} {{Collapsible option}} [[Tumbung:Citakan kampung/kalurahan di Kabupatin Kutai Kartanegara|{{PAGENAME}}]] [[Tumbung:Muara Jawa, Kutai Kartanegara|τ]]</noinclude> fcaczcorku4l4drxp3klu2u1aswvsrz